РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 20 юли 2010 година
относно държавна помощ C 27/09 (ex N 34/B/09) Бюджетна субсидия за France Télévisionѕ, която Френската република възнамерява да приведе в действие в полза на France Télévisions
(нотифицирано под номер C(2010) 4918)
(само текстът на френски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/140/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените разпоредби (1) и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
С писмо от 23 януари 2009 г. Френската република уведоми Комисията за намерението си да предостави бюджетна субсидия в размер на 450 млн. евро, вече включена в Закона за финансите, на France Télévisions за 2009 година. На 13 март 2009 г. Комисията поиска от нея допълнителна информация, която Френската република предостави на 25 май 2009 г. В това писмо Френската република разшири предмета на уведомлението, като изложи своето намерение да въведе постоянен многогодишен механизъм за публично финансиране на France Télévisions, част от който ще представлява годишна субсидия.
(2)
С писмо от 1 септември 2009 г. Комисията счете, че от една страна, бюджетната субсидия, гласувана за 2009 г., е съвместима с вътрешния пазар по смисъла на член 106, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз (наричан по-долу „ДФЕС“), а от друга страна, уведоми Френската република за решението си да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС във връзка с новия механизъм за публично финансиране на France Télévisions за следващите години.
(3)
Френската република представи своите мнения на 7 октомври 2009 г.
(4)
Решението на Комисията за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (2). Комисията покани заинтересованите страни да представят мненията си относно помощта.
(5)
Комисията получи мнения по този въпрос от заинтересованите страни. Тя ги препрати на Френската република, на която предостави възможност за отговор; коментарите на Франция бяха получени с писмо от 15 януари 2010 г.
(6)
На 23 април, 19 май и 22 юни 2010 г. Френската република предостави на Комисията разяснения или допълнителна информация.
II. ПОДРОБНО ОПИСАНИЕ НА МЕХАНИЗМА ЗА ФИНАНСИРАНЕ
(7)
Механизмът за многогодишно финансиране, предмет на настоящото решение, е част от финансирането на мисиите за обществена услуга на France Télévisions, което Комисията разгледа в решенията си от 10 декември 2003 г. (3), 20 април 2005 г. (4), 16 юли 2008 г. (5) и 1 септември 2009 г. (6) Този механизъм обаче представлява различна мярка от тези, които са били предмет на решенията от 2003, 2005 и 2008 г. По-специално бюджетните субсидии, описани по-подробно по-долу, ще представляват по-голямата част от държавните средства, отпуснати на France Télévisions, като таксата за телевизия (contribution à l’audiovisuel public), наричана по-рано redevance, която е била предмет на решението на Комисията от 20 април 2005 г. и която, като съществуваща помощ, не е изменена от новите разпоредби. Тези два вида държавни средства ще имат за цел да покрият разходите за мисията за обществена услуга на France Télévisions, намалени с оставащите нетни търговски приходи.
II.1. Главни правни основания
(8)
Основните разпоредби за новия механизъм за публично финансиране се съдържат в Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г. за аудио-визуалната комуникация и за новата обществена услуга на телевизията. Помощта, за която е постъпило уведомление, е част от предвидена от закона по-обширна реформа на структурите и мисиите от общ икономически интерес на общественото аудио-визуално разпространение. Законът изменя законовите разпоредби, които уреждат мисиите за обществена услуга на France Télévisions, и по-специално Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията. Тези мисии са допълнително уточнени в спецификациите и в договора за целите и средствата на France Télévisions, които са одобрени с нормативни разпоредби, приети за прилагането на закона за свободата на съобщенията. Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г. съдържа и финансови разпоредби, от една страна, за изменение на данъчния кодекс, а от друга страна, за установяване на принципа за бюджетната субсидия, включена в закон за финансите за France Télévisions.
II.2. Дейностите и финансирането на получателя: France Télévisions
(9)
France Télévisions е акционерно дружество, учредено съгласно член 44-I от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията. Този закон във вида, в който е изменен, установява единствено предприятие, France Télévisions, в което участват по-рано отделните юридически лица за различни канали. Предприятието подлежи на икономически и финансов контрол, упражняван от френската държава. Дружественият му капитал е разделен на поименни акции, които могат бъдат притежавани само от държавата. Членове на управителния съвет са председателят, четиринадесет членове с петгодишен мандат, а именно двама депутати, назначавани от комисиите на Националното събрание и на Сената по културните въпроси, петима представители на държавата, пет лица, назначавани от Върховния съвет по аудио-визуалните въпроси, и двама представители на персонала.
(10)
France Télévisions е първата френска аудио-визуална група. В нея са наети около 11 000 души и тя включва каналите France 2, France 3, France 4, France 5 и France Ô, които се излъчват на територията на континентална Франция, както и RFO, дружество, в което влизат обществени радиа и телевизии, които се излъчват в отвъдморските департаменти и територии. Групата включва и рекламен отдел, въпреки че към настоящия момент се обсъжда неговото закриване, както и дружества, които се занимават с дейностите по диверсификация. Някои канали на France Télévisions се излъчват в много държави-членки, по-конкретно в Белгия и Люксембург.
(11)
Оборотът на France Télévisions през 2007 г., последната бюджетна година преди обявяването на реформата на общественото аудио-визуално разпространение, е възлизал на 2 927 млн. евро, 64,2 % от които са от приходите от таксата (redevance), 28,1 % от рекламни приходи (реклама и спонсорство) и 7,7 % от други приходи. В периода 2003-2007 г. делът на отделните елементи от оборота продължава да бъде относително постоянен, като приходите от реклама и спонсорство варират между 30 и 28 %. Цялата група е постигала леко положителни нетни резултати всяка година от периода 2003-2007 г., като общият им размер за целия период възлиза на 99 млн. евро.
(12)
Тази тенденция се е обърнала след обявяването на реформата на общественото аудио-визуално разпространение през януари 2008 г., което е довело по-специално до загубата в бъдеще на приходите от реклама. През бюджетната 2008 година групата France Télévisions регистрира дефицит, с отрицателни нетни резултати в размер на [50-100] (7) млн. евро (от които [50-100] млн. евро в областта на обществената услуга), в резултат именно на сериозния спад на приходите от реклама, който извънредното вливане на 150 млн. евро капитал, одобрено от Комисията в решението ѝ от 16 юли 2008 г., не е успяло да компенсира напълно. За 2009 г., след като влиза в сила реформата на общественото аудио-визуално разпространение, чрез окончателно изплатената бюджетна субсидия от 415 млн. евро, одобрена от Комисията в решението ѝ от 1 септември 2009 г., намалените приходи от реклама са почти компенсирани и групата France Télévisions е регистрирала нетен резултат с малък излишък ([10-20] млн. евро). Все пак в областта на обществената услуга е продължило регистрирането на малък дефицит от около [0-5] млн. евро, тъй като положителният резултат се е дължал на търговските дружества на групата.
(13)
Дейностите и управлението на France Télévisions през последните години, 2004-2008 г., и позицията на предприятието на фона на реформата на общественото аудио-визуално разпространение са описани в сравнително критичен доклад на Сметната палата на Франция „France Télévisions и новата обществена телевизия“. Докладът, на който се позовават някои трети заинтересовани страни в мненията си, е бил приет на разискване и обявен публично на 14 октомври 2009 г., т.е. след решението за откриване на процедурата. В доклада се установява наличието на неизползвани маржове за напредък в управлението и резултатите на France Télévisions към момента и в него се излагат препоръки за бъдещи подобрения в новия контекст на реформата.
II.3. Мисиите за обществена услуга на France Télévisions
II.3.1. Определение на мисиите за обществена услуга в закона
(14)
Член 43-11 от изменения Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. излага мисията за обществена услуга на France Télévisions, като определя, че обществените канали „в името на общия интерес имат мисии за обществена услуга. Те предлагат на обществеността, във всички нейни измерения, разнообразни и плуралистични програми и услуги, с изисквания за качество и новаторство, при зачитането на правата на личността и конституционно определените демократични принципи. Те представят диверсифицирано предлагане на аналогови и цифрови програми в областта на информацията, културата, знанията, забавленията и спорта. Те имат положителен ефект върху демократичния дебат, върху обмена между отделните части от населението, както и върху социалното включване и гражданствеността. Те изпълняват дейности в полза на социалното сближаване, културното разнообразие и борбата с дискриминацията и предлагат програми, които отразяват разнообразието на френското общество. Те гарантират насърчаването на френския език и съответно на регионалните езици и подчертават разнообразието на културното и езиковото наследство на Франция. Те допринасят за развитието и разпространението на интелектуалното и артистичното творчество и гражданските, икономическите, социалните, научните и техническите познания, както и за аудио-визуалната и медийната грамотност. Те улесняват обучението по чужди езици. Те участват в обучението в областта на околната среда и устойчивото развитие. Чрез подходящи механизми те улесняват достъпа на глухи лица и лица с увреден слух до излъчваните програми. Те гарантират честност, независимост и плурализъм на информацията, както и на плуралистичното изразяване на мисловните течения и на мнението при зачитане на принципа на равно третиране и на препоръките на Върховния съвет по аудио-визуални въпроси. Организациите от публичния сектор на аудио-визуалните комуникации, с цел изпълнението на мисиите им, допринасят за външните аудио-визуални дейности, разпространението на франкофонията и разпространението на френската култура и език по света. Последните имат за цел да разработят нови услуги, които да обогатят или допълнят предлагането на програми, както и новите техники за създаване и разпространение на аудио-визуалните програми и услуги. Всяка година в парламента се внася доклад, за да се извърши преглед на прилагането на разпоредбите на настоящия член.“
II.3.2. Тълкуване на задълженията за обществена услуга в дейностите на France Télévisions
(15)
По отношение на конкретното тълкуване на мисиите в раздел I от член 44 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. се посочва, че на France Télévisions е възложено да разработи и планира телевизионни емисии и аудио-визуални услуги, които отговарят на мисиите за обществена услуга, посочени в член 43-11 и в спецификациите, предвидени в член 48 от същия закон.
(16)
Декрет № 2009-796 от 23 юни 2009 г. определя спецификациите от този момент нататък само за France Télévisions. Спецификациите очертават дейността на каналите на France Télévisions заедно със задължителните програмни ангажименти за излъчване, често в „най-гледаното време“, ежедневни културни емисии, музикални емисии, по-специално за класическа музика, с представяне на европейски и регионални оркестри, театрални спектакли или спектакли за популяризиране на научни знания (членове 4-7 от спецификациите). France Télévisions също така е длъжно да включва европейското измерение във всички свои програми, а именно като излъчва репортажи за начина на живот или културни практики на други държави-членки и като излъчва емисии с религиозен характер, посветени на основните вероизповедания във Франция (членове 14 и 15 от спецификациите). Задължението за привличане на широка и балансирана публика от цялата общественост също е посочено (член 18).
(17)
От друга страна, съгласно член 53 от Закон № 86-1067 за свободата на съобщенията, държавата и France Télévisions са сключили многогодишни договори за целите и средствата за срок между три и пет години. Договорите за целите и средствата, при зачитане на мисиите за обществена услуга на France Télévisions, определят по-специално:
-
приоритетните оси на развитието му,
-
поетите ангажименти по отношение на разнообразието и иновацията в творчеството,
-
минималните суми за инвестиции на France Télévisions в европейски кинематографични и аудио-визуални продукции, както и във френски такива, в процент от приходите му и в абсолютна стойност,
-
ангажиментите, чрез които се осигурява участие и гражданственост на лицата с увреждания, адаптиране на всички телевизионни програми за глухи лица или лица с увреден слух,
-
ангажиментите, чрез които се осигурява излъчване на телевизионни програми, до които посредством адаптирани средства достъп имат слепи лица и лица с нарушено зрение,
-
очакваните разходи за дейностите му за всяка от въпросните години, както и количествените и качествените показатели за изпълнение и резултати, които са приети,
-
размера на държавните средства, които трябва да му бъдат отпуснати, като се посочват приоритетните за развитието на бюджета на програмите,
-
размера на очаквания доход от собствените приходи, като се разграничават приходите от реклама и приходите от спонсорство,
-
икономическите перспективи за услугите, които водят до плащане на цена,
-
при необходимост, перспективите по отношение на възстановяването на финансовия баланс.
(18)
Понастоящем задълженията за обществена услуга на France Télévisions са предмет на договора за целите и средствата за 2007-2010 г. „France Télévisions, първата група от безплатни канали в цифровата ера“ от 24 април 2007 г., подписан от компетентните министри и президента на France Télévisions. В раздела за цел I.2 „Насърчаване на стойностите, свързани с идентичността, на обществената услуга“ договорът поставя цели, насочени към конкретни действия, заедно с количествени и качествени показатели, които да бъдат постигнати в области като:
-
улесняването на достъпа на по-широката публика до културните програми и в контекста на демократизацията на културата, като се излъчва културна програма поне в най-гледаното време,
-
отразяването на плурализма в информацията и гражданския дебат,
-
предлагането на широк набор от спортни дисциплини, като се набляга на най-малко показваните спортове по частните канали,
-
отразяването на разнообразието и подобряването на видимостта на компонентите на френското общество,
-
подпомагане на опазването на френската и европейската културна идентичност, разбирането на функционирането на Съюза и неговия принос, както и на овладяването на чужди езици.
(19)
Договорът предвижда и многогодишен финансов пакет, който включва клауза за корекция, според която, в зависимост от развитието на приходите от реклама, държавата и групата приемат да договорят корекция на необходимостта от държавни средства, тоест излишъците, които не са предоставени за намаляване на необходимостта от държавни средства, ще бъдат приоритетно предназначени за разходите, свързани с аудио-визуалното творчество.
(20)
След реформата действащият договор за целите и средствата беше изменен за периода 2009-2012 г. С изменението, описано по-детайлно по-долу, що се отнася до финансовата му част, се укрепват допълнително стойностите, свързани с идентичността, на обществената услуга, предоставяна от France Télévisions, и се определят нови количествени показатели, които трябва да бъдат постигани на година в някои области, посочени в съображение 18.
II.3.3. Въвеждане на нови новаторски аудио-визуални услуги
(21)
Новите спецификации на France Télévisions предвиждат въвеждането на поредица от новаторски услуги, предназначени да обогатят програмното предлагане, като въвеждане на услуги за комуникация, услуги за аудио-визуални медии по заявка или допълнително съдържание за обогатяване на програмите му. Също така в изменението на договора за целите и средствата се предвижда и въвеждане на новаторски услуги, а именно безплатни или платени видеоматериали по заявка, персонална мобилна телевизия, излъчване по Интернет, мобилни приложения, регионални или тематични WebTV.
II.3.4. Външен контрол върху задълженията за обществена услуга, включително въвеждането на нови услуги
(22)
В съответствие с член 53 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. управителният съвет на France Télévisions одобрява проекта на договора за целите и средствата на това дружество и провежда разискване по годишното му изпълнение, като резултатът от разискването се обявява публично. Преди подписването им договорите за целите и средствата, както и евентуалните изменения към тези договори, се предават на комисиите на Националното събрание и на Сената по културните и финансови въпроси, както и на Върховния съвет по аудио-визуални въпроси. Комисиите могат да изпратят становище в срок от шест седмици.
(23)
От друга страна, президентът на France Télévisions представя годишен доклад за изпълнението на договора за целите и средствата пред комисиите на Националното събрание и на Сената по културните и финансови въпроси. При представянето на доклада за изпълнението на договора за целите и средствата пред компетентните комисии на Националното събрание и на Сената президентът на France Télévisions представя отчет за дейността и работата на консултативния съвет за програмите, създавани в телевизията, съставен от зрители, който трябва да издава становища и препоръки по отношение на програмите.
(24)
Също така предварителният проект на спецификациите на France Télévisions, определен с декрет, е бил предмет на обществено допитване от 10 до 24 ноември 2008 г., в което около петнадесет организации са дали своя принос, което е довело до изменения на първоначалния текст, като накрая е поискано становището на Върховния съвет по аудио-визуални въпроси. По отношение на външния контрол върху изпълнението му член 48 от закона от 30 септември 1986 г. предвижда внасянето на годишен доклад от Върховния съвет по аудио-визуални въпроси пред комисиите на Националното събрание и на Сената по културните въпроси. Докладът също така се предава и на Министерството на културата и комуникациите.
(25)
Тези парламентарни комисии, както и Върховният съвет по аудио-визуални въпроси могат да изслушват трети страни. На практика заинтересованите страни редовно се изслушват от тези инстанции, пред които те представят становищата си по въпроси, които са от интерес за общественото аудио-визуално разпространение.
II.4. Финансова компенсация за постепенно намаляване, последвано от премахване на рекламите
(26)
За да станат обществените телевизионни програми по-свободни и по-малко зависими от търговските трудности, член 53, алинея VI от изменения Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията предвижда намаляването, последвано от премахване на рекламите: „Програмите, излъчвани между двадесет часа и шест часа от националните телевизионни служби, посочени в раздел I от член 44, с изключение на техните регионални или местни програми, не съдържат реклами, освен такива за стоки или услуги, представени под общото им наименование. Тази разпоредба се прилага също и към програмите, излъчвани чрез тези служби между шест часа и двадесет часа, считано от спирането на наземното аналогово радиоразпръскване на телевизионните услуги, посочени в същия раздел I, на цялата територия на континентална Франция. Тя не се прилага към кампании от общ интерес.“
(27)
Спирането на наземното аналогово радиоразпръскване на телевизионните услуги е предвидено най-късно за 30 ноември 2011 г. Освен изключението за рекламата на стоки или услуги без търговска марка са предвидени изключения за излъчването на реклами за отвъдморските департаменти и общности или за Нова Каледония, ако няма частна телевизия, излъчвана в некодиран вид чрез наземно радиоразпръскване.
(28)
Както е предвидено в член 53 от изменения Закон № 86-1067 за свободата на съобщенията, след намаляването, последвано от премахването на рекламите, за да бъде изпълнен законът, държавата предоставя финансова компенсация на France Télévisions при определяни във всеки закон за финансите условия. За тази цел Франция е създала нова програма, озаглавена „Принос към финансирането на общественото аудио-визуално разпространение“ като част от мисията „Медии“ от общия бюджет на държавата. Само ориентировъчно, френските органи считат, че делът на държавната субсидия, която допълва постъпленията от таксата за телевизия (contribution à l’audiovisuel public), би възлизал на около 460 млн. евро през 2010 г., 500 млн. евро през 2011 г. и 650 млн. евро през 2012 г.
(29)
Френската република заявява, че за всяка година публичното финансиране, част от бюджетната субсидия, ще бъде определяно в зависимост от разходите за изпълнението на мисията за обществена услуга на France Télévisions и събирано с постъпленията от таксата за телевизия (contribution à l’audiovisuel public), като се приспаднат оставащите търговски приходи. Във връзка с това френските органи представиха очакваните приходи от и разходи за обществената услуга на France Télévisions, определени въз основа на бизнес плана за 2009-2012 г., и обобщени по-долу:
Таблица 1
Очаквани приходи и разходи за обществената услуга на France Télévisions за 2010-2012 г.
(В млн. евро)
2010 г.
2011 г.
2012 г.
Бюджет
Очакван бюджет
Очакван бюджет
A.Държавни средства
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
Б.Други приходи (реклама, спонсорство и др.)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
В.Брутни разходи за обществената услуга
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
Г.Нетни разходи за обществената услуга (В + Б)
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
Разлика м/у нетните разходи за общ. услуга - държавните средства (Г + A)
[- 50-50]
[- 50-50]
[- 50-50]
Източник: Мнение на Франция от 15 януари 2010 г.
(30)
Таблицата по-горе показва очаквания дефицит, който съответства на нетните разходи, които не са покрити от сметките за обществената услуга на France Télévision през 2010 и 2011 г. Този дефицит би трябвало да бъде частично намален през 2012 г., с малък излишък, предвиден в размер на [30-50] млн. евро, или [0-5] % от нетните разходи за обществената услуга. Очакваният излишък за 2012 г., ако се потвърди на практика, което предполага, че приходите и разходите са развиват според очакванията, продължава да бъде по-малък от общо прогнозирания дефицит за 2010 и 2011 г. В съответствие с текущия договора за целите и средствата излишъкът, който не е предназначен за намаляването на необходимостта от държавни средства, следва да бъде приоритетно предоставен за разходите в полза на аудио-визуалното творчество. Тъй като по принцип аудивизуалното творчество е предназначено за изготвянето на програмите, евентуалният излишък не следва да финансира търговски дейности.
(31)
Уместно е да се отбележи, че бизнес планът за 2009-2012 г., включен в глава V от изменението към текущия договор за целите и средствата, замества финансовото перо от договора, сключен през април 2007 г., като взема предвид новата рамка, въведена с реформата, и финансовите последици от нея. Бизнес планът предвижда намаляване на общите брутни разходи за предоставянето на обществената услуга за периода 2010-2012 г., с намаление на оперативните разходи спрямо първоначалния договор, намаляване на разходите за излъчване и оползотворяване на взаимодействията, които произтичат от общото предприятие, като това се случва въпреки въвеждането на нови елементи на разходите, придружаващи реформата.
(32)
По отношение на приходите очакваните държавни средства, макар и да нарастват, не балансират напълно сметките за периода 2010-2012 г. и, както е посочено в таблица 1, продължават да бъдат по-малки от брутните разходи за обществената услуга, тоест финансовият баланс в прогнозите зависи от оставащите всяка година търговски приходи. Също така бизнес планът излага интереса на предприятието и на държавата да постигнат баланс по-бързо от очакваното, както и посочва необходимостта от точен и периодичен мониторинг, като се имат предвид положителните и отрицателните рискове.
II.5. Поставяне на таван за държавните средства
(33)
Член 44 от изменения Закон № 86-1067 за свободата на съобщенията постановява също, че „Държавните средства, отпуснати на организациите от публичния аудио-визуален сектор, като компенсация за възложените задължения за обществена услуга, не превишават размера на разходите за изпълнение на посочените задължения“. Тази разпоредба е резултат от поетите ангажименти от Френската република за изрично включване в закона на принципа да няма свръхкомпенсация на задълженията за обществена услуга в рамките на процедурата, която е довела до решението на Комисията за съвместимост от 20 април 2005 г. относно използването на средствата от таксата (redevance) (8).
(34)
В съответствие с посочения по-горе ангажимент в член 2 от Декрет № 2007-958 от 15 май 2007 г. относно финансовите отношения между държавата и организациите от сектора на обществената телевизия е включен същият текст като този на член 53 от закона от 30 септември 1986 г., като се вземат предвид „преките и косвените приходи, получени от мисията за обществена услуга“, и се уточнява, че разходите за изпълнение на задълженията за обществена услуга се установяват чрез отделни сметки. В член 3 от декрета се предвижда задължение за France Télévisions и филиалите му да спазват пазарните условия за всички свои дейности, както и изготвянето от външна организация на годишен доклад за изпълнението на това задължение, внасян пред компетентния министър, Националното събрание и Сената.
(35)
Комисията е получила и разгледала доклади за изпълнение на членове 2 и 3 от декрета за бюджетните 2007 и 2008 година (докладите, изготвени съгласно член 3 от декрета, са били одобрени за 2007 г. от одиторите PriceWaterhouseCoopers и KPMG и за 2008 г. от Cabinet Rise), както и проекта на доклада, предвиден в член 2, за 2009 г.
II.6. Нови такси, предвидени в реформата на общественото аудио-визуално разпространение
(36)
Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г. също така е изменил данъчния кодекс относно въвеждането на нови такси върху рекламата и електронните комуникации.
II.6.1. Такса върху рекламите
(37)
В дял II от част I на книга I от данъчния кодекс вече е включена глава VIIе, която въвежда такса, дължима от всеки установен във Франция оператор на телевизионни услуги. Таксата се начислява върху размера, без данъка върху добавената стойност, на плащаните от рекламодателите за излъчването на рекламите им суми на съответните задължени лица или поръчители на рекламите, като се приспадат сумите, изплатени съгласно предвидената в член 302а KC такса от общия данъчен кодекс, които се плащат от операторите и разпространителите на телевизионни услуги, които излъчват аудио-визуални продукции, които могат да получат подкрепа от страна на Националния център по кинематография. Тези суми са предмет на договорено намаление с 4 %. Таксата се изчислява в размер на 3 % от частта от размера на годишните плащания, без данъка върху добавената стойност, свързан с всяка телевизионна услуга, която превишава 11 млн. евро.
(38)
Въпреки това за телевизионните услуги, различни от излъчваните чрез наземно аналогово радиоразпръскване, този процент е 1,5 % през 2009 г., 2 % през 2010 г. и 2,5 % през 2011 г. Временно за всички задължени лица до годината на премахване в континентална Франция на наземното аналогово радиоразпръскване на телевизионни услуги таванът на таксата е определен на 50 % от нарастването на нейната основа, установено за календарната година, за която се дължи таксата, спрямо 2008 г. При всички положения размерът на таксата не може да бъде по-малък от 1,5 % от основата. Независимо от това за операторите на телевизионни услуги, чиито ежедневни зрители извън континентална Франция са над 90 % от общия брой на зрителите им, размерът, който трябва да бъде приет за изчисляването на таксата, се намалява с размера на сумите, плащани за излъчването на реклами, предназначени за европейския или световния пазар, умножено по дела в общия годишен брой от броя на зрителите, които се намират извън континентална Франция.
II.6.2. Такса върху електронните комуникации
(39)
В дял II от част I на книга I от общия данъчен кодекс вече е включена глава VIIж, която въвежда такса, дължима от всеки оператор на електронни комуникации, който предоставя услуга във Франция, и която е предмет на предварително заявяване пред Органа за регулиране на електронните съобщения. Таксата се начислява върху размера, без данъка върху добавената стойност, на абонаментите и други плащани от потребителите суми, като възнаграждение за услугите за електронни комуникации, като се приспада размерът на дотациите за осчетоводените амортизации през приключената бюджетна година в рамките на годината, през която таксата е станала изискуема, когато се отнасят до закупени съоръжения и оборудване, считано от влизането в сила на закона, от операторите, за нуждите на инфраструктурата и мрежите за електронни комуникации, установени на националната територия и срокът за амортизация на които е по-малък или равен на десет години. Таксата се изчислява в размер на 0,9 % от частта на основата, която превишава 5 млн. евро.
III. ПРИЧИНИ, ДОВЕЛИ ДО ОТКРИВАНЕТО НА ПРОЦЕДУРАТА
(40)
В решението си за откриване на официалната процедура по разследване Комисията е счела, че предвидената компенсация от 2010 г. може да представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС и е било уместно да се разгледа съвместимостта ѝ с вътрешния пазар по смисъла на член 106, параграф 2 от ДФЕС, съгласно принципите и правилата, приложими към обществената услуга радио- и телевизионно разпространение.
(41)
По отношение на съществуването на дейност по обществена услуга към ясно определените мисии с официален акт, която подлежи на съответните механизми за контрол, без да изразява съмнения, Комисията е заключила, също както в решенията си от декември 2003 г., април 2005 г., юли 2008 г. и септември 2009 г., че мисиите за обществена услуга на France Télévisions са ясно определени в официалните актове, издадени или одобрени от Франция, съгласно правилата, които предвиждат независим контрол на France Télévisions.
(42)
За разлика от това по отношение на разглеждането на пропорционалността на финансовата компенсация, предвидена спрямо нетните разходи за дейността по обществената услуга, като се отчитат също така ефектите от помощта, Комисията е изразила съмнения по два въпроса, а именно:
-
от една страна, рискът от свръхкомпенсация на нетните разходи за обществена услуга за 2012 г. и евентуално за 2010 и 2011 г., тъй като за тези години Комисията не е разполагала с толкова подробна информация като тази, предоставена от френските органи за 2009 г., и
-
от друга страна, по отношение на евентуалното съществуване на връзка между предназначението на приходите от таксите върху рекламата и електронните комуникации и помощта, която ще бъде изплатена на France Télévisions, и доколкото такава връзка е могла да бъде установена, по отношение на отрицателните ефекти от тях и съвместимостта им с договора, а именно в рамките на преглед на конкурентоспособността след реформата на финансирането на France Télévisions, който не е бил извършен.
(43)
От друга страна, Комисията е привлякла вниманието на френските органи към приемането на 2 юли 2009 г. на нейното Съобщение относно прилагането на правилата за държавните помощи по отношение на обществената услуга радио- и телевизионно разпространение (9) (наричано по-долу „съобщението относно радио- и телевизионното разпространение“), приложимо към помощта, за която е постъпило уведомление, от момента на публикуването му, и е приканила френските органи да вземат предвид преразгледаното съобщение в мнението си.
IV. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(44)
В мнението си от 2 ноември 2009 г. Дружеството на авторите и композиторите в областта на драматичното изкуство (SACD) насочи вниманието на Комисията върху значението на задълженията, които има France Télévisions в подкрепата на аудио-визуалното творчество, свързано с наследството. Това значение е щяло да бъде увеличено в края на 2008 г. с междубраншово споразумение, което е щяло да бъде включено в бъдещ договор за целите. Така през 2010 г. France Télévisions ще трябва да отдели за аудио-визуалното творчество, свързано с наследството, 19 % от оборота, включен в основата за 2009 г., като през 2012 г. този размер трябва да достигне 20 %, или 420 млн. евро. В замяна на това еквивалентният дял на TF1 е определен максимално на 12,5 %, а този за M6 и DTT каналите съответно няма да превиши 11 %. Задължението в подкрепа на киното също ще се увеличи с 1,2 % над средния годишен процент до 2012 г. Премахването на рекламата ще бъде придружено от нарастване на разходите за програмната схема в областта на собствените, а не чужди произведения, които свидетелстват за ангажимент в полза на новаторска и качествена обществена услуга.
(45)
Френската федерация по телекомуникациите и електронните комуникации (FFTCE) в мнението си от 30 октомври 2009 г., към което се присъединява Iliad, която не е член на FFTCE, счита, че премахването на търговската реклама само по себе си не допринася за мисията за обществена услуга на France Télévisions. Тъй като рекламата не е неразделна част от тази мисия, всяка субсидия, която цели единствено компенсирането на пропуснати ползи, без значение каква е мисията, би била сама по себе си държавна помощ, несъвместима с член 106, параграф 2 и член 107 от ДФЕС. Тази компенсация трябва да покрие самите разходи за обществената услуга, които трябва да бъдат отразени в отделни сметки. Размерът на субсидията е определен за предстоящите години въз основа на очакваната загуба на търговски приходи, което при един влошен пазар сериозно нарушава конкуренцията с частните излъчващи оператори. Тъй като общият рекламен оборот на France Télévisions при един влошен пазар несъмнено не би достигнал 500 млн. евро, френските органи са поели задължението да изплатят 450 млн. евро през 2009 г. само в замяна на премахването на рекламата след 20 часа. В бъдеще приходите от субсидията също биха били много по-големи от рекламните приходи, получени при липсата на реформа.
(46)
По отношение на мисията за общ икономически интерес FFTCE отбелязва, че задълженията на France Télévisions като член на Европейския съюз за радио и телевизия (UER), освен съгласно устава на последния, съществуват от по-рано и биха се приложили без включването им във френския закон. Неясните иначе трудности, които създава законът, не биха били по същество по-различни от произтичащите от устава на UER, който TF1 и Canal + спазват и като членове, така че дадена субсидия за компенсация в рамките на закона трябва да бъде квалифицирана като държавна помощ.
(47)
В крайна сметка FTTCE счита, че новата такса върху оборота на операторите на електронни комуникации, въведена с реформата на общественото аудио-визуално разпространение, е предназначена за финансирането на France Télévisions. Освен декларираното от страна на органите предназначение на новата такса, промените в основата ѝ и ставката ѝ ще променят и размера на субсидията. Въвеждането на такава такса нарушава член 12 от Директива 2002/20/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 7 март 2002 г. относно разрешението на електронните съобщителни мрежи и услуги (10), тъй като държавите-членки не могат да постановят спрямо операторите никаква друга такса върху оборота освен предвидените в директивата данъци.
(48)
В мнението си от 2 ноември 2009 г. Асоциацията на частните канали счита, че лошото управление на France Télévisions, за което Сметната палата е привела много примери, влошава инфлационния ефект, установен на пазара за производството на програми и закупуването на права. При липсата на аналитично счетоводство трудният контрол на разходите създава несигурност по отношение на определянето на разходите за мисиите за обществена услуга, които трябва да бъдат финансирани, със сериозен риск от свръхкомпенсация. Тъй като редица белези сочат, че приходите от новата такса за телевизия ще бъдат предоставяни на France Télévisions, включването ѝ в държавния бюджет не би имало друга цел освен да се избегне контролът от страна на Комисията. Тази такса принуждава конкурентите на France Télévisions да финансират помощта, като поражда нарушение, което влошава недостатъчната диференциация между програмите на отделните исторически канали.
(49)
В коментарите си от 2 ноември 2009 г. Европейският съюз за радио и телевизия (UER) подчертава неизменно свързания с бъдещето характер на всяка многогодишна прогноза за разходите и приходите от обществен излъчващ оператор, представена от Франция. Тези прогнози трябва да осигурят дългосрочна финансова прозрачност, с която трябва да разполага операторът, за да се осигури непрекъсваемост на услугата при пълна независимост. Последващите механизми са тези, които трябва да осигурят коригирането на евентуални разлики в предвижданията. Решението на Комисията трябва да се отнася до параметрите за предварително изчисление и до тези механизми, без да се ограничава действителната сума за предстоящата компенсация чрез одобрение само на очакваните приходи и разходи, като в противен случай Комисията би определила и контролирала по-скоро годишния размер на режим за помощи, отколкото самия режим. UER изразява и тревогата си, че Комисията се опитва да разбере предвиждания размер на взаимодействията и повишаването на ефективността за бъдещите години, тъй като ефективността, с която се предоставя дадена услуга от общ икономически интерес, не подлежи на контрола на Комисията в съответствие с член 106, параграф 2 от ДФЕС.
(50)
В коментарите си от 2 ноември 2009 г. Асоциацията на европейските търговски телевизии (ACT) заявява, че одобрява решението на Френската република да намали значително търговската реклама на своя обществен излъчващ оператор. ACT отбелязва, че две условия, установени от съдебната практика по делото Altmark (11), не са изпълнени в конкретния случай, така че предвиденият бюджетен принос представлява помощ. Все пак ACT счита, че ако за системата за финансиране на помощта с такса, удържана върху приходите от реклама на конкурентите, се приема, че е в съответствие с правото на Съюза, ползите от оттеглянето от пазара биха били значително намалени, тъй като една такава система в някои отношения би могла да доведе до повече нарушения от традиционните двойни системи за обществено и търговско финансиране.
(51)
ACT счита, че задълженията за обществена услуга на France Télévisions не трябва да се променят значително в сравнение с тези от 1994 г. и да останат подобни на задълженията на други частни оператори. Също така прогнозите за компенсация на загубата на рекламни приходи до 2012 г. са неясни и не отчитат нито намаляването на свързаните с тях разходи за инвестиция, нито възможното намаление на разходите при изготвяне на програмите, които зависят в по-малка степен от затрудненията на рекламодателите, нито очакваното увеличаване на взаимодействията. Механизмът за коригиране на обществените и търговските приходи спрямо разходите, предвиден в договора за целите и средствата, би трябвало да бъде проверен, като се има предвид именно променливостта на търговските приходи, без което Комисията не би разполагала с надеждна информация, за да определи реалните разходи за предоставената услуга и съществуването на евентуална свръхкомпенсация. Тази проверка следва да се извърши, без предприятието да разполага с аналитично счетоводство, както посочва Сметната палата.
(52)
Накрая, ACT счита, че помощта на практика се финансира от новите такси, въведени с реформата, и че що се отнася до таксата върху аудио-визуалната реклама, последната въвежда във Франция модел за финансиране на обществената услуга чрез конкурентите, който на други места е премахнат. Механизмът за помощ запазва ресурсите на France Télévisions, тъй като става все по-очевидно, че рекламодателите не дават пълна информация за търсенето си на конкурентни канали. От друга страна, подобен механизъм ще увеличи препятствията пред навлизането на френския пазар.
(53)
В мнението си от 2 ноември 2009 г. France Télévisions счита, че механизмът, за който е постъпило уведомление, не му предоставя никакво икономическо предимство спрямо конкурентите му, тъй като, макар и да бъде защитено от загубата на търговските приходи, то това ще е в замяна на наложена от държавата трудност, която нито един частен оператор на пазара няма да претърпи: спирането на рекламата. Когато спирането на рекламите влезе в сила, всяко нарушение на конкуренцията на този пазар ще изчезне, тъй като натискът му върху конкурентите по отношение на спонсорите, като се има предвид ограниченото му присъствие, също ще бъде нулево. По отношение на закупуването на т.нар. аудио-визуални права „premiums“, тъй като TF1 е гледана от 96 от 100 най-добри зрители и от 18 от 20 най-добри зрители през 2008 г., France Télévisions не би сключила договор за изключителни права с големите американски предприятия в областта. То обаче трябва да инвестира в аудивизуалното творчество при изисквания за качество, несъвместими с целевите зрители на търговските канали. По отношение на продажбата на програми France Télévisions счита, че има само маргинално присъствие.
(54)
France Télévisions счита освен това, че тъй като сумата, която ще му бъде отпусната, зависи предварително, точно и обективно всяка година от разходите за неговите мисии, с последваща корекция в случай на разлика с действителните разходи, механизмът, за който е постъпило уведомление, отговаря на второто условие, поставено от съдебната практика по делото Altmark. Четвъртото условие, което се изисква от тази съдебна практика, също би било изпълнено, тъй като взаимодействията, които не са могли да бъдат използвани в миналото, ще бъдат използвани с преработването на правната организация и на устава, като четвъртото условие изисква само услугата да бъде предоставена при най-ниски възможни разходи, а разходите да съответстват на разходите на добре управлявано средно предприятие.
(55)
Според France Télévisions, по отношение на условията за съвместимост с вътрешния пазар на механизма, за който е постъпило уведомление, тъй като последният се предполага, че ще продължи да се прилага много години, нетните разходи за обществената услуга няма да могат да бъдат известни с абсолютна сигурност, така че Комисията да може да упражнява предварителен контрол относно липсата на свръхкомпенсация. Тъй като ориентировъчните прогнози за 2010-2012 г. не са несъвместими с евентуална разумна печалба или образуването на ограничен резерв от 10 % от годишните разходи за обществена услуга, законовите и подзаконовите актове, които установяват последващ контрол, ще дадат възможност при всички положения да се осигури пропорционалността на финансирането. В замяна на това, тъй като промените в разходите за програмната схема зависят от избора на редакторите му, France Télévisions счита, че е длъжно да спазва само задълженията за обществена услуга съгласно закона, като съдържанието може да бъде свободно определяно от Френската република. От друга страна, тези задължения са отразени и чрез изискване за зрители, върху което спирането на рекламите не оказва влияние. В противовес на това трябва да бъде закупен по-голям брой програми.
(56)
В мнението си от 2 ноември 2009 г. Métropole Télévisions (M6) счита, че предвиденият инструмент за финансиране представлява държавна помощ по смисъла на член 107 от ДФЕС, именно защото второто и четвъртото условие, установени от съдебната практика по делото Altmark, не са изпълнени: компенсация, основана на очаквана загуба на търговски приходи по естествен начин - и на практика - изменящи се, не следва да се счита като основана на обективни и прозрачни параметри за изчисление на разходите за обществена услуга. От друга страна, основата за изчисление не са разходите на добре управлявано средно предприятие от сектора, а разходите на France Télévisions, за което голям брой показатели сочат, че е управлявано по неефективен начин, което би утежнило разходите за обществената услуга за сметка на данъкоплатците.
(57)
Що се отнася до съвместимостта на мярката с вътрешния пазар, M6 счита, че предвиденият инструмент за финансиране е незаконен, тъй като структурно поражда свръхкомпенсация на разходите за обществена услуга. Директива 2006/111/ЕО на Комисията от 16 ноември 2006 г. относно прозрачността на финансовите отношения между държавите-членки и публичните предприятия, както и относно финансовата прозрачност в рамките на някои предприятия (12) изисква от Франция да прехвърли приходите и разходите от услугата от общ интерес въз основа на последователно прилаганите принципи за аналитично счетоводство. Както беше подчертала Сметната палата, France Télévisions не разполага с такива счетоводни инструменти. Следователно няма обективен елемент, който да послужи за изчисляването на размера на компенсацията. Свръхкомпенсацията би била неизбежна, тъй като субсидията се изчислява въз основа на търговските приходи, които не са част от мисията за обществена услуга, нито трябва да бъдат взети предвид в нейните разходи. Случайният характер на прогнозите за загубени приходи и липсата на анализ на разходите неизбежно биха довели до свръхкомпенсация.
(58)
Включването в механизма за финансиране на новите такси утежнява отрицателните последици от помощите върху пазарите за закупуване на аудио-визуални права - където лошото управление на France Télévisions, защитено посредством държавните помощи, увеличава разходите на конкурентите - и върху рекламната дейност, която France Télévisions ще пренесе към спонсорството, без M6, като се има предвид различният му профил на зрители, да заеме пространството, освободено от France Télévisions. При тези условия оправдано може да бъде само последващо финансиране. Следователно от структурна гледна точка механизмът е незаконен, ако не бъдат въведени механизми за независим последващ контрол, който реално да гарантира, че няма да е налице свръхкомпенсация, въз основа на реални данни, въвеждането на който би било неефективно във Франция според M6.
(59)
В мнението си от 2 ноември 2009 г. Télévision Française 1 (TF 1) отново поставя реформата на финансирането на France Télévisions в контекста на структурни промени, които засягат рекламния пазар, където значението на интернет значително нараства. Телевизията получава едва около 11 % от 33 млрд. евро от разходите за комуникация на рекламодателите през 2008 г. Между януари и септември 2009 г. оборотът от реклами на наземните цифрови телевизионни канали се е увеличил с 60 % спрямо намалението от 8 % за трите исторически наземни канала. За 2008 г. платените от TF1 данъци и такси са 60 % от печалбата му. Многогодишните договори за закупуване на права, инфлацията на цените и непроменливостта на разходите, сред които са и разходите за програмната схема, компенсирани чрез подзаконови задължения за производство и разпространение на френски и европейски произведения, представляват 30 % от общите разходи и според TF1 намаляват полето му на действие. Паралелно с това фактът, че подлежи на нова аудио-визуална такса, би засилил нарушенията на конкуренцията на пазара.
(60)
Евентуалното прехвърляне към TF1 на търсенето от страна на рекламодателите е обявената цел на таксата върху аудио-визуалната реклама. Не само че очакваното прехвърляне на 350 млн. евро от оборота към трите наземни канала не е станало факт през 2009 г., а те отбелязват и намаление от 450 млн. евро спрямо прогнозите. От друга страна, обхватът на това прехвърляне във всеки случай би бил ограничен от законовите и подзаконовите актове, които при транспонирането на правото на Съюза ограничават времето, предназначено за реклама, най-много до дванадесет минути на час предаване, при условие че не се превишат средно шест минути на час за ден.
(61)
TF1 счита, че таксата представлява държавна помощ по две причини: по отношение на това, че на практика France Télévisions вече няма да трябва да плаща след 30 ноември 2011 г. (датата, на която ще трябва да спре рекламите, платените суми за които представляват основата) и, второ, по отношение на това, че France Télévisions ще бъде бенефициер на събраните в тази рамка ресурси, тъй като от големия брой правителствени и парламентарни декларации по време на разискванията по проектозакона се вижда, че то е бенефициер на помощта. Независимо от това, че е законен, режимът за облагане, който я финансира, следва да бъде взет предвид, за да може помощта да бъде оценена.
(62)
TF1 счита, че подлежи на задължения, сравними с тези на France Télévisions, чиито програми се различават несъществено от неговите. Дори и TF1 да приеме одобрително преработването на договора за целите и средствата и на спецификациите след реформата на общественото аудио-визуално разпространение, като се позовава на становището на Сметната палата, то счита, че предлагането на обществена услуга по радио- и телевизионно разпространение не е достатъчно индивидуализирано. Също така се подчертава, че в предишната спецификация количествените задължения за излъчване са съставлявали 10 % от програмните схеми.
(63)
Освен това не са достатъчни контролът на разходите и качеството на управлението на France Télévisions, които водят до това обществената услуга да не се предоставя на най-ниска цена за общността и пораждат риск от свръхкомпенсация. Ето защо в този смисъл Комисията следва да провери нарастването на печалбата от търговските дейности, взаимодействията, които би трябвало да последват след 2009 г. в резултат на създаването на единствено предприятие France Télévisions, и незначителния натиск върху разходите за програмната схема вследствие на по-слабата зависимост от рекламодателите.
V. КОМЕНТАРИ НА ФРЕНСКАТА РЕПУБЛИКА
(64)
В мнението си, представено на 7 октомври 2009 г. и уточнено по-късно, по отношение на прилагането на член 106, параграф 2 от ДФЕС Френската република се позовава по-специално, от една страна, на изразените от Комисията съмнения относно пропорционалността на публичното финансиране и риска от свръхкомпенсация и, от друга страна - относно вземането предвид на новите такси, въведени с реформата на общественото аудио-визуално разпространение, за да се оцени съвместимостта с вътрешния пазар на мярката, за която е постъпило уведомление.
V.1. Пропорционалност на финансирането и последващ контрол на риска от свръхкомпенсация
(65)
Френската република посочва, че мярката, за която е постъпило уведомление, не е компенсация на пропуснати рекламни приходи на групата France Télévisions, макар че с информативна цел е отразена в предоставените прогнозни суми, а финансиране, предназначено да покрива разходите за изпълнение на мисията за обществена услуга. Нуждите от финансиране на практика ще се променят в зависимост от промените в разходите за програмната схема, колебанията на търговските приходи или средствата за разпространение.
(66)
Френската република подчертава, че предварителното утвърждаване на липсата на риск от свръхкомпенсация трябва да бъде направено чрез проверка на съществуването на законови и подзаконови механизми за контрол, в съответствие със съдебната практика и практиката за прилагане от Комисията, а не спрямо примерните прогнозни суми за субсидия и посочените разходи за в бъдеще. Примерните суми са предоставени за илюстрация, като се има предвид планираният оборот, одобрен от надзорните органи на France Télévisions. Методът за изчисление на субсидията не се опира на прогнозата за намаляване на рекламните приходи на France Télévisions. Изчисляването се основава на обща формула, така че за всяка година комбинираната сума от таксата за телевизия (contribution à l’audiovisuel public) и бюджетната субсидия, при зачитане на ангажиментите на Френската република и на механизмите за последващ контрол, да бъде установена чрез законови и подзаконови разпоредби, пропорционално на разходите за мисията за обществена услуга на France Télévisions, намалена с търговските му приходи.
(67)
Освен това по отношение на новите новаторски аудио-визуални услуги, посочени в съобщението относно радио- и телевизионното разпространение, Френската република подчертава, че известен брой е вече предвиден в новите спецификации за France Télévisions и изменения договор за целите и средствата, които са били и ще подлежат на предварителен и периодичен контрол и консултации, описани по-горе. За в бъдеще Франция счита, че въвеждането на всяка една нова важна услуга трябва да бъде отразено в договора за целите и средствата, към който ще се прилагат същите видове контрол.
(68)
От друга страна, като се има предвид влизането в сила на съобщението относно радио- и телевизионното разпространение след откриването на настоящата процедура, Френската република се задължава да усъвършенства инструмента си за последващ финансов контрол, за да изпълни новоприетите правила в това съобщение в областта на механизмите за финансов контрол. Следователно се предвижда изменение на член 2 от Декрет № 2007-958 от 15 май 2007 г. Това изменение цели:
-
да гарантира, че докладът за отделните сметки - изискване, което дава възможност да се гарантира, че няма свръхкомпенсация - ще бъде, подобно на предвидения в член 3 доклад, контролиран от външен орган, избиран с одобрението на министъра, който отговаря за комуникацията, предаден на този министър, както и на Националното събрание и на Сената, като изготвянето му е за сметка на France Télévisions,
-
да се усъвършенства функционалният механизъм, който може да осигури ефективно възстановяване на евентуални свръхкомпенсации или кръстосани субсидии, отбелязани в отделни сметки, и които не са съвместими с член 53 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията, както и със съобщението относно радио- и телевизионното разпространение.
(69)
Също така, за да се допълни информация на Комисията през първите години от реформата, започната със Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г., френските органи са поели задължението да предоставят на Комисията за периода 2010-2013 г.:
-
изготвените доклади в съответствие с членове 2 и 3 от горепосочения декрет, след изменението му, в срок от шест месеца след общите събрания за одобрение на сметките, включително данните относно промените в рекламните пазарни дялове от 2007 г. насам,
-
държавните елементи за мониторинг на изпълнението на мисиите за обществена услуга от France Télévisions, които са балансът на каналите, изготвян всяка година от Върховния съвет по аудио-визуални въпроси (предвиден в член 18 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г.), и отчетът от изслушванията пред парламентарните комисии (комисиите на Националното събрание и на Сената по културните въпроси и финансите) на президента на France Télévisions по повод годишното изпълнение на договора за целите и средствата (както е предвидено в член 53 от горепосочения закон).
V.2. Вземане предвид на новите такси, въведени с реформата на общественото аудио-визуално разпространение
(70)
Френската република счита, че не е взела предвид новите такси върху рекламата и електронните комуникации в уведомлението си. Макар и въведени със същия законодателен инструмент, който установява реформата, тези такси не попадат в полето на мярката, за която е постъпило уведомление.
(71)
Френската република посочва, че публичните декларации, заедно с гласуването на закона, разгледан в решението за откриване на процедурата, по-късно оспорени от разпоредбите на този закон, не са достатъчни за установяването на задължителна връзка между предназначението на таксите и финансирането на помощта в правото на Съюза. Във френското право тези такси се събират в полза на общия държавен бюджет, допринасят за финансирането на всички публични разходи и отговарят на принципите за универсалност и бюджетно единство, които са част от конституционността на публичните финанси. В съответствие с член 36 от основния закон от 1 август 2001 г. относно закона за финансите, за да бъдат цялостно или частично предоставени ресурси, определени в полза на държавата, на юридическо лице, е необходима изрична разпоредба в закона за финансите, която в конкретния случай не съществува.
(72)
Френската република подчертава, от друга страна, че няма проект, който да цели създаването на връзка между предназначението на посочените такси и финансирането на France Télévisions. Тя посочва, че ако трябва да бъде предвидено изменение на структурата на режима, френските органи ще изпратят ново уведомление до Комисията съгласно разпоредбите на член 108, параграф 3 от ДФЕС.
VI. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА
VI.1. Наличие на помощта по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС
(73)
Член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз гласи: „Освен когато е предвидено друго в Договорите, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.“ Условията за прилагане са разгледани по-долу.
VI.1.1. Държавни средства
(74)
Бюджетните субсидии, предмет на настоящото уведомление, ще бъдат включвани всяка година в Закона за финансите, който установява държавния бюджет на Франция. Следователно става въпрос за мерки, предоставени чрез държавни средства.
VI.1.2. Икономическо предимство с избирателен характер
(75)
Механизмът за бюджетната субсидия с преобладаващи държавни средства, предоставени на France Télévisions, е с избирателен характер, тъй като France Télévisions ще бъде негов единствен получател. Годишната бюджетна субсидия за функциониране, която цели именно да позволи на предприятието да извършва дейностите си, ще бъде компенсация за пропуснатите рекламни търговски приходи, които частично са финансирали разходите и инвестициите му до този момент. По този начин France Télévisions ще може да постигне дял зрители, непостижим без бюджетната субсидия. Следователно то получава икономическо предимство, което е невъзможно да бъде получено по друг начин, или съответно, ако става въпрос за субсидия - при различни пазарни условия, тоест тези, при които работят частните му конкуренти.
(76)
От друга страна, Комисията отбелязва, че Френската република не е представила мнение, което да поставя под въпрос оценките на Комисията в решението за откриване на процедурата по отношение на това, че предвидените субсидии не биха изпълнили кумулативно критериите, посочени в съдебната практика по делото Altmark, и следователно биха предоставили икономическо предимство, което представлява държавна помощ (13). Тя отбелязва обаче, без да се засяга последващото развитие в управлението и резултатите на France Télévisions за предстоящите години, че понастоящем докладът на френската Сметна палата за France Télévisions - публикуван през октомври 2009 г. след решението за откриване на процедурата - подкрепя аргументацията ѝ, според която четвъртото условие не е изпълнено.
(77)
В обобщение на горепосоченото става ясно, че отпускането на бюджетни субсидии само за групата France Télévisions чрез държавни финансови средства на Франция ще предоставя предимство с избирателен характер на това предприятие.
VI.1.3. Нарушаване на конкуренцията и засягане на търговията между държавите-членки
(78)
France Télévisions осъществява дейност в областта на производството и излъчването на програми с търговска цел, а именно като разпространява платени реклами за рекламодатели или спонсорирани емисии в своите програми, като продава правата си за разпространение или като купува такива права. Тези търговски дейности се упражняват в конкуренция с други канали, като TF1, M6, Canal +, именно във Франция, където, както подчертават френските органи, групата France Télévisions е първата аудио-визуална група. През 2010 г. делът на France Télévisions би трябвало да е около 10 %, който му отрежда трето място като доставчик на френския пазар.
(79)
До изтичането на срока за премахване на търговската реклама през 2011 г. France Télévisions ще продължи да осъществява дейност, макар и с ограничено ефирно време, на френския пазар на телевизионната търговска реклама в конкуренция с други излъчващи оператори. Дори и след 2011 г. France Télévisions ще може да предлага услугите си на рекламодателите за реклами на стоки под родово наименование или спонсорство на емисии в конкуренция с останалите излъчващи оператори, осъществяващи дейност във Франция. Дори и конкурентите на France Télévisions да се възползват изцяло от почти пълното оттегляне на France Télévisions от рекламния пазар в резултат на реформата, все пак France Télévisions ще продължи да присъства на него. Всъщност в обеми и в пазарен дял за постоянните конкуренти спрямо 2007 г., въз основа на очакваните приходи от реклама и спонсорство на France Télévisions, представени от френските органи, France Télévisions все още ще притежава 3,3 % от пазара през 2012 г. при съответно повече от 50 % и 20 % за TF1 и M6.
(80)
France Télévisions ще може да постигне дял зрители, който не би имала при липса на разглежданата бюджетна субсидия, което може да окаже въздействие върху зрителите на останалите излъчващи оператори и следователно върху търговските дейности на последните, което да доведе до нарушаване на условията за конкуренция. При всички положения France Télévisions ще продължи да осъществява дейност и на пазарите за закупуване и продажба на аудио-визуални права с правомощие за договаряне, запазено благодарение на посочената по-горе подкрепа. Запазването на инвестициите в програмите, възможни благодарение на бюджетните субсидии, оказва влияние върху степента, при която France Télévisions може да купува или продава на тези пазари.
(81)
От горепосоченото става ясно, че бюджетните средства за единствената група France Télévisions чрез финансови ресурси на Франция нарушават или най-малкото заплашват да нарушат конкуренцията, която съществува в областта на търговската експлоатация на радио- и телевизионното разпространение във Франция и в известен смисъл в други държави-членки, в които се разпространяват програмите на France Télévisions.
(82)
Пазарите за продажба и закупуване на аудио-визуални програми и права за излъчване, на които France Télévisions осъществява дейност, са с международно измерение, дори и закупуването да се извършва с териториално ограничение най-общо в една държава-членка. От друга страна, програмите на France Télévisions, чието излъчване може да бъде запазено благодарение на държавната подкрепа, се приемат в други държави-членки, като Белгия и Люксембург. Накрая, France Télévisions излъчва програми и по Интернет, достъпни и на други места освен във Франция.
(83)
При тези условия предвидените бюджетни субсидии могат да доведат до евентуално нарушаване на условията за конкуренция и да засегнат търговията между държавите-членки.
VI.1.4. Заключение относно наличието на държавна помощ
(84)
С оглед на горепосоченото бюджетните субсидии, които Френската република предвижда да отпусне на France Télévisions, представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС и е необходимо да се разгледа съвместимостта ѝ с вътрешния пазар.
VI.2. Съвместимост по отношение на член 106, параграф 2 от ДФЕС
(85)
Член 106, параграф 2 от ДФЕС гласи, че „предприятията, които са натоварени с функцията да оказват услуги от общ икономически интерес или които имат характер на фискален монопол, се подчиняват на разпоредбите, съдържащи се в Договорите, и в частност на правилата на конкуренцията, доколкото прилагането на тези правила не препятства фактически или юридически изпълнението на специфичните задачи, които са им възложени. Развитието на търговията не трябва да се засяга до степен, която би била в противоречие с интересите на Съюза.“
(86)
В своето съобщение относно радио- и телевизиното разпространение Комисията излага ринципите, към които се придържа при прилагането на член 107 и член 106, параграф 2 от ДФЕС, за държавното финансиране на публичните излъчващи организации. В този смисъл оценката на Комисията се отнася до следните два аспекта:
-
съществуването на точно и ясно определение в официален акт на мисията за обществена услуга, включително при доставката на важни нови услуги, и подлежаща на механизми за ефективен контрол от независима организация на излъчващия оператор,
-
пропорционалността и прозрачността на публичното финансиране на необходимите компенсации за тази мисия, без компенсациите да превишават размера на нетните разходи за мисията за обществена услуга, също подлежат на ефективен контрол.
VI.2.1. Точно и ясно определени в официален акт на мисията за обществена услуга, която подлежи на ефективен контрол
(87)
Както беше посочено по-горе, Комисията не е изразила съмнения в решението си за откриване на процедурата, поради изложените в него причини, нито по отношение на адекватността на определението и на мандата на мисията за обществена услуга, възложена на France Télévisions чрез официални актове, нито по отношение на адекватността на външния контрол, упражняван върху начина, по който France Télévisions изпълнява възложените ѝ задължения, описани по-горе. Ето защо Комисията е счела, че съответните разпоредби от изменения Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. (членове 43-11, 44, 48 и 53) и от декретите или официалните актове за прилагането му, а именно по отношение на спецификациите (Декрет № 2009-796 от 23 юни 2009 г.) и договора за целите и средствата, са в съответствие с правилата за прилагане на член 106, параграф 2 от ДФЕС относно оценяването на помощите за обществената услуга радио- и телевизионно разпространение, изложени в съобщението относно радио- и телевизионното разпространение.
(88)
Това заключение е било логично предвид вече направените от Комисията заключения по този повод в съответствие с приложимото по това време съобщение, в нейните решения от 2003 и 2005 г. за France 2 и France 3 и за France Télévisions от 2008 и 2009 г.
(89)
В допълнение следва да се разгледат общите коментари на някои заинтересовани страни, които целят да потвърдят привидно сходния характер на програмите на обществената телевизия и на конкурентите, оспорени на практика от коментарите на други страни, и които не са от такова естество, че да променят тази оценка.
(90)
Измененият Закон № 86-1067 за свободата на съобщенията определя обширно, качествено, но точно задълженията за обществена услуга на France Télévisions. Последното трябва по-специално да се насочи към широка публика и да разнообрази предлагането си с цел да удовлетвори, при зачитане на плурализма, демократичните, социалните и културните нужди на обществото. Фактът, че някои конкуренти са длъжни, тъй като членуват в UER, да спазват устава му, както подчертава FFTCE, не пречи на съществуването на конкретни задължения за обществена услуга, посочени в официални актове на Френската република, които, за разлика от задълженията, които произтичат от членуването в UER, се налагат само на France Télévisions.
(91)
От друга страна, ако е необходимо, задълженията на France Télévisions се посочват и в спецификациите, и в договора за целите и средствата, заедно с точни и количествени показатели, които трябва да бъдат постигнати в програмната схема, които не се прилагат към конкурентните оператори. Държавните средства, отпуснати на France Télévisions, са предназначени за постигането на целите и изпълнението на задълженията за обществена услуга, определени в законови и подзаконови разпоредби в името на общия интерес, тъй като частните ресурси, предоставени на конкурентните излъчващи оператори, имат чисто стопанска цел. Също така съществуването на подзаконови или свободно приети ограничения от операторите при дейността им по излъчването не означава съществуването на недиференцирано предлагане на практика за публичните и частните излъчващи оператори. Тези задължения за обществена услуга, които произтичат от закона, за разлика от тези, които произтичат от членуването в UER, от друга страна, подлежат на периодичен външен контрол, а именно парламентарен, по отношение на изпълнението им.
(92)
Освен това SACD посочва най-големия ангажимент на France Télévisions в подкрепа на оригиналното френско аудио-визуално и кинематографично творчество, подлежащ на много по-малки задължения. Разбира се, мнението на SACD не излага и не илюстрира причините, поради които чуждестранните произведения, различни от френските, евентуално от други държави-членки, са с по-ниско качество от тези, които France Télévisions ще финансира. Независимо от това един задължителен ангажимент в подкрепа на оригиналното творчество, нараснал в абсолютно отношение и спрямо конкурентите, допринася и е пряко свързан със социалните и културните нужди на френското общество, на които програмите на France Télévisions трябва да отговорят в съответствие със задълженията му за услуга от общ интерес.
(93)
Като се има предвид информацията, предоставена от Френската република, положителната оценка относно определението и контрола на мисията за обществена услуга на France Télévisions трябва да бъде разширена към приложимите механизми за въвеждането на значими нови аудио-визуални услуги, по смисъла на съобщението относно радио- и телевизионното разпространение, влязло в сила след решението за откриване на настоящата процедура. Тези услуги, които разширяват предлагането на програмно излъчване на други носители или формати, са включени в спецификациите и договорите за целите и средствата на France Télévisions, където се уточняват и отразяват съответно мисиите за услуга от общ икономически интерес, предвидени от закона. Тези документи са приети с декрет, както е посочено по-горе, така че вече предвидените нови услуги и тези, които евентуално предстоят, подлежат на същите специфични процедури за предварителна консултация и за последващ контрол на годишното изпълнение като посочените мисии.
(94)
В обобщение, определението за мисия за обществена услуга, възложена на France Télévisions, както и свързаните с нея механизми за контрол съответстват на правилата и принципите, установени в съобщението относно радио- и телевизионното разпространение, като те самите се основават на съдебната практика на съдилищата на Съюза.
VI.2.2. Пропорционалност и прозрачност на публичното финансиране
(95)
Съобщеният от Френската република механизъм за финансиране, част от който е годишната субсидия за компенсация на намаляването, последвано от премахване на рекламите, трябва да бъде установен като постоянен и да се разшири отвъд предвидената от закона дата за спиране на рекламите, а именно ноември 2011 г.
(96)
Годишното публично финансиране ще включва разпределянето на част от ресурсите от таксата за телевизия (contribution à l’audiovisuel public), наричана по-рано redevance, и предвидената със Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г. субсидия. Към съществуващата помощ, одобрена от Комисията в решението ѝ от 20 април 2005 г., която не се изменя от предвидения механизъм, се добавя и бюджетна субсидия, точният размер на която ще се определя всяка година в закона за финансите за текущата бюджетна година. В мнението си Френската република посочва, че въз основа на нетните разходи за обществена услуга преди всяка бюджетна година предварително ще се определя размерът на годишната субсидия.
(97)
Това става ясно от примерните прогнози, предоставени от френските органи в отговор на изразените от Комисията съмнения в решението за откриване на процедурата. Комисията отбелязва ориентировъчния според френските органи характер на очакванията от бизнес плана и приема, че за предприятието, на което е възложена подобна мисия за обществена услуга и което трябва да поеме многогодишни разходи за тази цел, е полезно да разполага с очаквана финансова рамка в бизнес плана, включена в допълнението към договора за целите и средствата. Като се има предвид това, общо ориентировъчните държавни средства, посочени в него, продължават да бъдат свързани, макар и с по-малък размер, с размерите на брутните разходи за предоставянето на тази услуга, очаквани за периода 2010-2012 г.
(98)
Като се има предвид относителната предвидимост на брутните разходи, по-малко нестабилни в сравнение с търговските приходи, които служат за установяването на нетните разходи, ориентировъчните цифри от бизнес плана потвърждават a priori твърдението на Френската република по отношение на определящия характер на критерия за нетните разходи за обществена услуга за определянето на годишния размер на предстоящата субсидия. Следователно задължението за финансова компенсация от държавата, въведено със Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г., ще бъде фактът, който поражда бюджетната субсидия, за която е постъпило уведомление, без да се определя размерът ѝ спрямо евентуално очакваните рекламни приходи, пропуснати в резултат на премахването на рекламите.
(99)
Подобен подход изглежда обективно оправдан. Всъщност поради постоянния характер на субсидията определянето на нейния размер спрямо евентуално получените рекламни приходи, ако рекламите не се премахнат в съответствие със закона, например като се определи евентуалният размер на приходите преди обявяването и въвеждането на реформата, с евентуална корекция в зависимост от промените на пазара на телевизионната реклама, би било още по-произволно. Ако размерът на субсидията се изчислява спрямо приходи, за които се счита, че има законно основание, намалението на брутните разходи за по-широка обществена услуга от очакваното, в резултат например на бъдещи взаимодействия при учредяването на единственото предприятие France Télévisions, би могло да породи риск от свръхкомпенсация чрез държавните ресурси.
(100)
Начинът за изчисление на годишната субсидия спрямо разходите за мисията за обществена услуга, намалени с оставащите нетни търговски приходи, от друга страна съответства на ангажимента на Френската република, вече отразен в член 44 от изменения Закон № 86-1067 за свободата на съобщенията и в член 2 от декрета относно финансовите отношения между Франция и организациите от аудио-визуалния публичен сектор, държавните средства, предоставени на France Télévision, да не превишават нетните разходи за изпълнение на задълженията за обществена услуга, възложени на последното. Както припомнят френските органи, този ангажимент и посочените по-горе разпоредби са изцяло приложими към бюджетната субсидия, за която е постъпило уведомление, и към механизма за годишно публично финансиране, от което тя ще бъде неразделна част.
(101)
Следователно начинът за изчисление на годишната субсидия спрямо нетните разходи за мисията за обществена услуга - намалена с оставащите нетни търговски приходи - изглежда пропорционален по смисъла на съобщението на Комисията относно радио- и телевизионното разпространение.
(102)
В тази връзка изразеното противоположно мнение на някои трети заинтересовани страни не може да промени това заключение:
-
коментарите на FFTCE, според които компенсацията за пропуснати ползи от рекламните приходи, които не са част от мисията за обществена услуга, не е част от финансирането на тази мисия, не следва да бъдат приети, както и коментарите на M6 по отношение на нестабилните и следователно неточни предвиждания за пропуснати търговски приходи; в зависимост от нетните разходи за обществена услуга на France Télévision предварително ще трябва да се определи годишният размер на субсидията, като очакванията за сумата, предоставени от Френската република за 2010, 2011 и 2012 г., от друга страна са единствено ориентировъчни,
-
коментарите на M6, които целят да докажат, че предполагаемата липса на инструменти за аналитично счетоводство на France Télévisions според Сметната палата на Франция в структурно отношение би породила свръхкомпенсация, в смисъл че субсидията се основава на необективни елементи на разходите, както и мнението на TF1 относно свръхкомпенсацията на неконтролираните или лошо управлявани разходи, не са основателни; първо, Сметната палата е посочила през октомври 2009 г. липса на инструменти за управление, включващи по отношение на групата France Télévisions инструментите за аналитично счетоводство на филиалите, а не липса на какъвто и да е инструмент за аналитично счетоводство на управлението; за всяко дружество от групата France Télévisions е налице аналитично счетоводство,
-
второ, разглеждането на съвместимостта на компенсацията с вътрешния пазар, за разлика от разглеждането на съществуването на икономическо предимство за France Télévisions, не засяга разходите, които средно и добре управлявано предприятие в сектора би могло да направи, за да предостави услугата от общ интерес, а засяга разходите, които реално ще направи France Télévisions, като в това се включва очакваното намаление в бъдеще; както беше посочено по-горе, общият размер на държавните средства, които да бъдат изплатени на France Télévisions, a priori ще бъде по-малък от направените разходи за предоставянето на обществената услуга и ще бъде определен, така че да се избегне свръхкомпенсация след приспадане на нетните търговски приходи.
(103)
Тези забележки, необосновани, що се отнася до предварителното определяне на размера на годишната субсидия, не вземат предвид обаче съществуването на механизмите за последващ контрол. Всъщност, както беше посочено по-горе, предварителното годишно определяне в закона за финансите на субсидията за бюджетната година ще бъде последвано от механизми за последващ контрол, а при необходимост - от възстановяване.
(104)
Съобщението относно радио- и телевизионното разпространение предвижда държавите-членки да въведат подходящи механизми за предотвратяване на всякаква свръхкомпенсация, като редовно осъществяват контрол върху използването на публичното финансиране. Както е посочено в съобщението, ефективността на контрола се гарантира, като се осъществява на равни периоди от време от независима организация, заедно с механизми за възстановяване на евентуални свръхкомпенсации или правилно разпределяне през следващата бюджетна година на евентуални резерви, които не превишават 10 % от годишните разходи за обществена услуга, от една страна, и от друга, на евентуални кръстосани субсидии.
(105)
В член 44 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. се посочва, че „държавните средства, отпуснати на организациите от публичния аудио-визуален сектор като компенсация за възложените им задължения за обществена услуга, не превишават размера на разходите за изпълнение на посочените задължения“. Тази разпоредба произтича от ангажиментите на Френската република да включва изрично в закона принципа за липсата на свръхкомпенсация на задълженията за обществена услуга, установен в рамките на процедурата, която е довела до решението за съвместимост на Комисията от 20 април 2005 г. относно използването на ресурсите от таксата (redevance) (14).
(106)
Член 2 от Декрет № 2007-958 от 15 май 2007 г. относно финансовите отношения между държавата и организациите от публичния сектор на аудио-визуалната комуникация съдържа същия текст като този на член 53 от закона от 30 септември 1986 г., като се отчитат „преки[те] или косвени приходи от мисията за обществена услуга“, и посочва, че разходите за мисията за обществена услуга са установени в отделни сметки. В член 3 декретът предвижда задължение за France Télévisions и неговите филиали да спазват обичайните пазарни условия за всички свои търговски дейности, както и външна организация да изготвя годишен доклад относно изпълнението на това задължение, внасян пред компетентния министър, Националното събрание и Сената. Последната разпоредба също така се отнася и до ангажиментите на Френската република, посочени в решението на Комисията от 20 април 2005 г., цитирано в съображение 7.
(107)
Общият съд на Европейския съюз е установил, че както разпоредбите относно принципа за липса на свръхкомпенсация, така и контролът и проверката на прилаганите от France Télévision условия към търговските му дейности разсейват по много сполучлив начин тревогите, изразени от Комисията по време на процедурата, довела до решението от 20 април 2005 г. (15) Общият съд е потвърдил, че последващият контрол, осъществяван относно спазването на ангажиментите, е подходящ (16).
(108)
Комисията е получила и разгледала доклади за изпълнение на членове 2 и 3 от декрета относно бюджетните години 2007 и 2008 (като докладите, изготвени съгласно член 3 от декрета, са били сертифицирани за 2007 г. от одиторите PriceWaterhouseCoopers и KPMG и за 2008 г. от Cabinet Rise), както и предвидения в член 2 проектодоклад за 2009 г. В наличните доклади се заключава, че публичните ресурси, отпуснати на групата France Télévisions, не са превишили нетните разходи за изпълнение на задълженията за обществена услуга, възложени на France Télévisions, и че предприятието е спазило обичайните пазарни условия във всички свои търговски дейности. Това изключва евентуалните кръстосани субсидии между търговските дейности и дейностите за обществена услуга. Изготвянето на въпросните доклади показва, от друга страна, че изготвянето на сметките за разходите и средствата от обществената услуга на отделните канали на France Télévisions е възможно посредством съществуващи счетоводни инструменти, обратно на становището именно на M6.
(109)
Правилата за последващ контрол на държавните средства, предвидени в Декрет № 2007-958, ще се приложат към бюджетната субсидия, за която е постъпило уведомление. От въвеждането на контрола общо отпуснатите на France Télévisions държавни средства не са били достатъчни за покриването на нетните разходи за изпълнение на задълженията за обществена услуга, така че въпросът с предоставянето на евентуална свръхкомпенсация е неуместен. За очакваните средносрочни приходи и разходи, посочени в бизнес плана и в таблица 1 по-горе, за 2012 г. е предвиден малък излишък, който, ако се потвърди, тъй като няма да е необходим за компенсиране на очакваните дефицити за 2010 и 2011 г., следва да бъде по принцип и приоритетно предоставен за покриване на разходите в подкрепа на аудивизуалното творчество.
(110)
При всички положения, за да приведе в съответствие съществуващия механизъм с нововъведените уточнения през 2009 г. чрез съобщението относно радио- и телевизионното разпространение, Френската република се задължава да внесе изменение в член 2 от Декрет№ 2007-958 от 15 май 2007 г., така че:
-
да гарантира, че годишният доклад за отделните сметки ще бъде, подобно на предвидения в член 3 доклад, контролиран от външен орган, избиран с одобрението на министъра, който отговаря за комуникацията, предаден на този министър, както и на Националното събрание и на Сената, като изготвянето му е за сметка на France Télévisions,
-
да се усъвършенства функционалният механизъм, който може да осигури ефективно възстановяване на евентуални свръхкомпенсации или кръстосани субсидии, отбелязани в отделни сметки, и които не са съвместими с член 53 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията, както и със съобщението относно радио- и телевизионното разпространение.
(111)
При тези условия Френската република изглежда ще разполага с подходящи механизми за осъществяване на редовен и ефективен контрол на използването на публичното финансиране, за да предотврати всяка една свръхкомпенсация или кръстосана субсидия, както предвижда съобщението относно радио- и телевизионното разпространение.
(112)
Като се има предвид горепосоченото, евентуалните ограничения за конкуренцията, дължащи се на присъствието на France Télévisions на търговските пазари, на които ще осъществява дейност след завършване на реформата, ще бъдат накрая ограничени. Присъствието му ще бъде по всяка вероятност значително намалено и се очаква реформата да доведе, макар и частично, до прехвърляне на търсенето на реклама по телевизията към конкурентите на France Télévisions.
(113)
Всъщност, както се посочва в отворено писмо от седем частни радио- и телевизионни канала, изпълнението на реформата с премахването на рекламите на France Télévisions ще доведе до: „предоставяне на частните медии на възможност за възстановяване, от което имат нужда“, тъй като запазването на рекламите: „би породило пагубни последици за всички френски медии и би променило значително икономическите перспективи [на] участниците…“ (17).
(114)
С други думи, частичното оттегляне на France Télévisions и преориентирането по отношение на структурата на приходите му - търговски или държавни за компенсация - към излъчването на програми, които отговарят на мисията му за обществен интерес, и то без пряка финансова компенсация за зрителите, намаляват евентуалните ограничения за конкуренцията на конкурентните пазари, на които France Télévisions осъществява дейност. Оттеглянето освобождава пространство, което би могло да бъде заето от нови участници или участници с намалено присъствие на рекламния пазар към настоящия момент, като се засили конкуренцията за определен период.
(115)
Следователно, като се имат предвид предоставената информация и поетите ангажименти от Френската република, публичното финансиране ще има за цел да позволи на France Télévisions да покрие направените нетни разходи, за да изпълни задълженията си, и това финансиране ще трябва да бъде ограничено до посочените разходи и ще подлежи на последващ контрол, който да отговаря на критериите от приложимото съобщение относно радио- и телевизионното разпространение. Освен това, като се има предвид, че France Télévisions, от друга страна, ще намали присъствието си на конкурентните пазари, няма риск предвидената помощ да засегне развитието на търговията до степен, която би била в противоречие с интересите на Съюза, като изпълнява по този начин условията за прилагане на член 106, параграф 2 от ДФЕС.
(116)
От друга страна, Френската република се задължава да представя на Комисията годишен доклад до 2013 г., когато реформата на общественото аудио-визуално разпространение ще е приключила, така че да се проследят най-уместните аспекти за изпълнението на реформата спрямо правилата за държавната помощ, а именно годишните компенсации и механизмите за последващ контрол, приложените условия от France Télévisions към дейностите му и промяната на позицията му на този пазар, както и годишното изпълнение на договора за целите и средствата.
(117)
Като се имат предвид обхватът на реформата, иновациите във финансирането на мисията за обществена услуга на France Télévisions, която дружеството въвежда, последиците от нея върху промяната на приходите и разходите на France Télévisions и несигурната икономическа среда на пазарите, които засягат търговските приходи на France Télévisions и неговите конкуренти, този ангажимент дава възможност на Комисията да проверява и проследява отблизо изпълнението на реформата, както и на поетите от Френската република ангажименти в рамките на настоящата процедура.
(118)
В своето решение за откриване на процедурата Комисията е изразила съмнения относно съществуването на евентуална връзка между предназначението на приходите, получени от новите такси върху рекламата и електронните комуникации, и годишната субсидия, която ще получава от 2010 г. France Télévisions. Подобна връзка, ако можеше да бъде установена, би означавала, че тези такси се считат за неразделна част от помощта и са предмет на съвместимостта на тази помощ с вътрешния пазар. Ако съществуването на такава връзка можеше да се изключи за 2009 г., именно предвид датата на влизане в сила и прилагането на Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г. за общественото аудио-визуално разпространение, щеше да остане съмнение за в бъдеще поради заявлението, направено от френските органи на най-високо равнище.
(119)
От съдебната практика на Съда, потвърдена в Решение от 22 декември 2008 г. по делото за преюдициално заключение Régie Networks (C-333/07) (точка 99), става ясно, че „За да се счита дадена такса за съставна част от мярка за помощ, по силата на приложимата национална правна уредба трябва да съществува задължителна връзка по предназначение между съответните такса и помощ, в смисъл че приходът от таксата е предназначен по необходимост за финансирането на помощта и влияе пряко върху размера на последната, а следователно и върху преценката за съвместимостта на тази помощ с общия пазар.“ (18) Двете условия за прилагане, установени от Съда, а именно приложимата национална правна уредба и прякото влияние върху размера на помощта, са разгледани по-долу.
(120)
Във френското право, в съответствие с член 36 от основния закон от 1 август 2001 г. относно закона за финансите, предоставянето на друго юридическо лице на ресурси, установени в полза на френската държава, е възможно само съгласно разпоредба от закона за финансите. Законът за финансите следва да предвиди изрично приходът от таксите върху рекламата и електронните комуникации, въведени със Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г., да бъде изцяло или частично предоставен за финансирането на France Télévisions. Към настоящия момент такава разпоредба не е била приета. Занапред Френската република се задължава в съответствие с разпоредбите на член 108, параграф 3 от ДФЕС да изпраща ново уведомление до Комисията за всяко планирано изменение на структурата на режима. При тези условия не може да бъде установена задължителна връзка между предназначението на помощта, за която е постъпило уведомление, и новите такси от националното право по смисъла на с практиката на Съда.
(121)
Освен това решаващият критерий за определянето на годишния размер на бюджетната субсидия, заедно с предвидения размер на разпределяните ресурси от таксата за телевизия (contribution à l’audiovisuel public), ще бъде размерът на нетните разходи за задълженията за обществена услуга, поемани от France Télévisions, а не размерът на приходите, получени от новите такси. Очакваните разходи за обществена услуга са предмет и ще бъдат предмет на предварителни оценки в договора за целите и средствата съгласно член 53 от изменения Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията, като предвидената с проектозакона за финансите годишна субсидия ще бъде определена според очакваните нетни разходи и съответствието между очакванията и резултатите трябва да бъде установено и при необходимост коригирано на по-късен етап в рамките на доклада, предвиден в член 2 от Декрет № 2007-958 от 15 май 2007 г. относно финансовите отношения между държавата и организациите от публичния сектор за аудио-визуални комуникации. Тъй като разходите са направени независимо от събраните чрез таксите средства, приходът от данъците не може да окаже пряко влияние върху размера на помощта. От друга страна изглежда, че първоначално предвидените ставки на таксите от френското правителство са били намалени в окончателно гласувания от парламента закон, без това да е довело до съответно и пропорционално намаление на субсидията, която трябва да бъде изплатена на France Télévisions.
(122)
Като се има предвид горепосоченото, таксите върху рекламата и електронните комуникации, въведени със Закон № 2009-258 от 5 март 2009 г., не са неразделна част от помощта и следователно не трябва да бъдат включвани при разглеждането на съвместимостта на последната с вътрешния пазар, обратно на твърденията на някои трети заинтересовани страни, а именно ACT, FFTCE, Асоциацията на частните канали, M6 и TF1.
(123)
Това заключение не засяга съвместимостта на посочените такси и конкретните разпоредби за тях като отделни мерки с правото на Съюза, а именно що се отнася до таксата върху електронните комуникации, по отношение на разглежданите въпроси в рамките на процедурата за нарушение № 2009/5061, в съответствие с Директива 2002/20/ЕО или Директива 2002/21/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 7 март 2002 г. относно общата регулаторна рамка за електронните съобщителни мрежи и услуги (19).
(124)
Комисията отбелязва, от друга страна, декларацията на Франция, изключваща посочените данъци от обхвата на уведомлението ѝ, предмет на настоящото решение.
VII. ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(125)
С оглед на гореизложеното Комисията заключава, че годишната бюджетна субсидия в полза на France Télévisions, приведена в действие, както е посочено по-горе, може да бъде обявена за съвместима с вътрешния пазар съгласно член 106, параграф 2 от ДФЕС, в съответствие с принципите и правилата за прилагане, предвидени за обществената услуга радио- и телевизионно разпространение,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Държавната помощ, която Френската република предвижда да приведе в действие в полза на France Télévisions под формата на годишна бюджетна субсидия съгласно член 53, алинея VI от изменения Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията, е съвместима с вътрешния пазар съгласно член 106, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
Следователно привеждането в действие на помощта е разрешено.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Френската република.
Съставено в Брюксел на 20 юли 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Ιουλίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 27/09 (πρώην N 34/B/09) Επιδότηση προϋπολογισμού για την France Télévisions την οποία η Γαλλική Δημοκρατία προτίθεται να χορηγήσει στη France Télévisions
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 4918]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/140/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερόμενα άρθρα (1), και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 23ης Ιανουαρίου 2009, η Γαλλική Δημοκρατία κοινοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή της να διαθέσει κονδύλιο του προϋπολογισμού ύψους 450 εκατ. ευρώ, ήδη εγγεγραμμένο στον νόμο περί προϋπολογισμού, για την France Télévisions για το έτος 2009. Στις 13 Μαρτίου 2009, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες, τις οποίες η Γαλλική Δημοκρατία παρέσχε στις 25 Μαΐου 2009. Με την επιστολή αυτή, η Γαλλική Δημοκρατία επέκτεινε το αντικείμενο της κοινοποίησης δηλώνοντας την πρόθεσή της να θεσπίσει μόνιμο και πολυετή δημόσιο χρηματοδοτικό μηχανισμό της France Télévisions, ο οποίος θα περιλαμβάνει ετήσια επιδότηση.
(2)
Με επιστολή της 1ης Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή, αφενός, έκρινε ότι η επιδότηση προϋπολογισμού που ψηφίσθηκε για το 2009 είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής η «ΣΛΕΕ») και, αφετέρου, ενημέρωσε τη Γαλλική Δημοκρατία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με τον νέο δημόσιο χρηματοδοτικό μηχανισμό της France Télévisions για τα επόμενα έτη.
(3)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 7 Οκτωβρίου 2009.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(5)
Η Επιτροπή έλαβε σχετικές παρατηρήσεις από τους ενδιαφερομένους, τις οποίες διαβίβασε στη Γαλλική Δημοκρατία παρέχοντάς της τη δυνατότητα να τις σχολιάσει. Έλαβε τις παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατία με επιστολή της 15ης Ιανουαρίου 2010.
(6)
Στις 23 Απριλίου, στις 19 Μαΐου και στις 22 Ιουνίου 2010, η Γαλλική Δημοκρατία διαβίβασε στην Επιτροπή διευκρινίσεις ή συμπληρωματικές πληροφορίες.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ
(7)
Ο πολυετής χρηματοδοτικός μηχανισμός, ο οποίος αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης, εντάσσεται στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, την οποία η Επιτροπή εξέτασε στις αποφάσεις της με ημερομηνία 10 Δεκεμβρίου 2003 (3), 20 Απριλίου 2005 (4), 16 Ιουλίου 2008 (5) και 1η Σεπτεμβρίου 2009 (6). Αποτελεί, ωστόσο, μέτρο διαφορετικό εκείνων που αποτέλεσαν αντικείμενο των αποφάσεων των ετών 2003, 2005 και 2008. Ειδικότερα, οι επιδοτήσεις προϋπολογισμού, οι οποίες περιγράφονται αναλυτικότερα στη συνέχεια, θα προστεθούν στους δημόσιους πόρους που διατίθενται στη France Télévisions ως εισφορά για τον δημόσιο οπτικοακουστικό τομέα, αποκαλούμενη παλαιότερα «τέλος» (redevance), η οποία αποτέλεσε αντικείμενο της απόφασης της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 2005 και η οποία, ως υφιστάμενη ενίσχυση, δεν τροποποιείται από τις νέες διατάξεις. Στόχος των δύο δημόσιων πόρων είναι να καλυφθεί το κόστος της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, κατόπιν αφαίρεσης των καθαρών της εμπορικών εσόδων.
II.1. Κύριες νομικές βάσεις
(8)
Οι κύριες διατάξεις του νέου δημόσιου χρηματοδοτικού μηχανισμού περιέχονται στον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 σχετικά με την οπτικοακουστική επικοινωνία και τη νέα δημόσια υπηρεσία της τηλεόρασης. Η κοινοποιηθείσα ενίσχυση εντάσσεται στην ευρύτερη μεταρρύθμιση των δομών και της αποστολής γενικού οικονομικού συμφέροντος του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα που προβλέπει ο νόμος. Έτσι, ο νόμος τροποποιεί νομοθετικές διατάξεις που ρυθμίζουν την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions και, ειδικότερα, τον νόμο αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες. Η εν λόγω αποστολή δημόσιας υπηρεσίας διευκρινίζεται περαιτέρω στη συγγραφή υποχρεώσεων και στη σύμβαση στόχων και μέσων της France Télévisions, που εγκρίνονται από κανονιστικά κείμενα, τα οποία εκδόθηκαν για την εφαρμογή του νόμου για τις επικοινωνίες. Ο νόμος αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 περιέχει επίσης οικονομικές διατάξεις οι οποίες, αφενός τροποποιούν τον φορολογικό κώδικα και, αφετέρου, κατοχυρώνουν τη βασική αρχή ενός κονδυλίου του προϋπολογισμού εγγεγραμμένου στον νόμο περί προϋπολογισμού για την France Télévisions.
II.2. Οι δραστηριότητες και η χρηματοδότηση του δικαιούχου: France Télévisions
(9)
Η France Télévisions είναι ανώνυμη εταιρεία, συσταθείσα κατ’ εφαρμογή του άρθρου 44-I του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες. Ο εν λόγω νόμος, όπως τροποποιήθηκε, συστήνει μια ενιαία επιχείρηση, την France Télévisions, η οποία συγκεντρώνει τις προϋπάρχουσες χωριστές νομικές οντότητες διάφορων τηλεοπτικών καναλιών. Η εταιρεία υπόκειται στον χρηματοοικονομικό έλεγχο του γαλλικού κράτους. Το εταιρικό της κεφάλαιο υποδιαιρείται σε ονομαστικές μετοχές, οι οποίες μπορούν να ανήκουν μόνον στο κράτος. Το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας περιλαμβάνει, εκτός του προέδρου, δεκατέσσερα μέλη, των οποίων η θητεία είναι πενταετής, ήτοι δύο βουλευτές ορισμένους από τις αρμόδιες για τα πολιτιστικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας αντίστοιχα, πέντε εκπροσώπους του κράτους, πέντε προσωπικότητες διορισμένες από το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (Conseil Supérieur de l’Audiovisuel) και δύο εκπροσώπους των εργαζομένων.
(10)
Η France Télévisions είναι ο πρώτος οπτικοακουστικός όμιλος της Γαλλίας. Απασχολεί περίπου 11 000 άτομα και περιλαμβάνει τα κανάλια France 2, France 3, France 4, France 5 και France Ô, τα οποία εκπέμπουν στο έδαφος της μητροπολιτικής Γαλλίας, καθώς και την RFO, εταιρεία η οποία συγκεντρώνει τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς που εκπέμπουν στα υπερπόντια διαμερίσματα και εδάφη. Ο όμιλος περιλαμβάνει επίσης μια διαφημιστική επιχείρηση, παρότι εξετάζεται η ανεξαρτητοποίησή της, καθώς και εταιρείες με δραστηριότητες διαφοροποίησης. Ορισμένα κανάλια της France Télévisions μεταδίδονται ευρέως σε αρκετά κράτη μέλη, και ιδίως στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο.
(11)
Ο κύκλος εργασιών της France Télévisions το 2007, τελευταία χρήση πριν από την ανακοίνωση της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, ανήλθε σε 2 927 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 64,2 % προέρχονταν από το τέλος (redevance), 28,1 % από διαφημιστικά έσοδα (διαφημίσεις και χορηγίες) και 7,7 % από άλλα έσοδα. Στο διάστημα από το 2003 έως το 2007, το μερίδιο των διαφόρων συνιστωσών του κύκλου εργασιών παρέμεινε σχετικά σταθερό, τα δε έσοδα από διαφημίσεις και χορηγίες κυμάνθηκαν από 30 % έως 28 %. Ο όμιλος στο σύνολό του εμφάνισε ελαφρώς θετικό καθαρό αποτέλεσμα κάθε έτος από το 2003 έως το 2007, το οποίο, σωρευτικά για την εν λόγω περίοδο ανέρχεται σε 99 εκατ. ευρώ.
(12)
Η τάση αυτή αντιστράφηκε μετά την ανακοίνωση της μεταρρύθμισης του οπτικοακουστικού τομέα τον Ιανουάριο του 2008, η οποία περιλαμβάνει ειδικότερα τη σταδιακή κατάργηση των εσόδων από διαφημιστικά μηνύματα. Η χρήση 2008 υπήρξε ελλειμματική για τον όμιλο France Télévisions, με αρνητικό καθαρό αποτέλεσμα [50-100] (7) εκατ. ευρώ (εκ των οποίων [50-100] εκατ. ευρώ για τον τομέα της δημόσιας υπηρεσίας), ιδίως λόγω της σημαντικής πτώσης των διαφημιστικών εσόδων που δεν καλύφθηκε πλήρως από την έκτακτη εισφορά κεφαλαίου ύψους 150 εκατ. ευρώ, η οποία επικυρώθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση της 16ης Ιουλίου 2008. Το 2009, μετά την έναρξη ισχύος της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, η τελικώς καταβληθείσα επιδότηση προϋπολογισμού ύψους 415 εκατ. ευρώ, η οποία επικυρώθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση της 1ης Σεπτεμβρίου 2009, επέτρεψε σχεδόν την αντιστάθμιση της μείωσης των διαφημιστικών εσόδων και ο όμιλος France Télévisions εμφάνισε ελαφρώς πλεονασματικό καθαρό αποτέλεσμα ([10-20] εκατ. ευρώ). Ωστόσο, ο τομέας της δημόσιας υπηρεσίας παρέμεινε ελαφρώς ελλειμματικός κατά [0-5] εκατ. ευρώ, καθώς το θετικό αποτέλεσμα αποδίδεται στις εμπορικές εταιρείες του ομίλου.
(13)
Οι δραστηριότητες και η διαχείριση της France Télévisions κατά τα έτη 2004-2008 και η θέση της επιχείρησης, ενόψει της προοπτικής της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, αποτέλεσαν αντικείμενο σχετικά επικριτικής έκθεσης από το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο με τίτλο «France Télévisions et la nouvelle télévision publique» (France Télévisions και η νέα δημόσια τηλεόραση). Η έκθεση, στην οποία παραπέμπουν ορισμένοι ενδιαφερόμενοι στις παρατηρήσεις τους, εγκρίθηκε κατόπιν συζήτησης και δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2009, ήτοι μετά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Στην έκθεση επισημαίνεται η ύπαρξη αναξιοποίητων περιθωρίων προόδου στην έως τώρα διαχείριση και στα αποτελέσματα της France Télévisions και διατυπώνονται συστάσεις για μελλοντική βελτίωση στο νέο πλαίσιο της μεταρρύθμισης.
II.3. Η αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions
II.3.1. Ορισμός της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας στον νόμο
(14)
Το άρθρο 43-11 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 διατυπώνει την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, ορίζοντας ότι τα δημόσια κανάλια «επιδιώκουν, για το γενικό συμφέρον, αποστολή δημόσιας υπηρεσίας. Παρέχουν στο κοινό, σε όλες τις συνιστώσες του, ένα σύνολο προγραμμάτων και υπηρεσιών που χαρακτηρίζονται από ποικιλία και πολυφωνία, απαίτηση ποιότητας και καινοτομίας, σεβασμό των δικαιωμάτων του ατόμου και των συνταγματικά καθορισμένων δημοκρατικών αρχών. Παρουσιάζουν διαφοροποιημένη προσφορά προγράμματος σε αναλογική και ψηφιακή μορφή στους τομείς της πληροφόρησης, του πολιτισμού, των γνώσεων, της ψυχαγωγίας και του αθλητισμού. Προωθούν τον δημοκρατικό διάλογο, τις ανταλλαγές απόψεων μεταξύ των διαφορετικών τμημάτων του πληθυσμού καθώς και την κοινωνική ένταξη και την ιδιότητα του πολίτη. Υλοποιούν δράσεις για την κοινωνική συνοχή, την πολιτιστική πολυμορφία και την καταπολέμηση των διακρίσεων και προτείνουν ένα πρόγραμμα το οποίο απηχεί την πολυμορφία της γαλλικής κοινωνίας. Διασφαλίζουν την προαγωγή της γαλλικής γλώσσας και, ενδεχομένως, των περιφερειακών γλωσσών και αναδεικνύουν την πολυμορφία της πολιτισμικής και γλωσσικής κληρονομιάς της Γαλλίας. Συμβάλλουν στην ανάπτυξη και στη διάδοση της πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας και των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών, επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων καθώς και στην εκπαίδευση όσον αφορά τον οπτικοακουστικό τομέα και τα μέσα ενημέρωσης. Διευκολύνουν την εκμάθηση των ξένων γλωσσών. Συμμετέχουν στην εκπαίδευση σε θέματα περιβάλλοντος και βιώσιμης ανάπτυξης. Διευκολύνουν, μέσω κατάλληλων διατάξεων, την πρόσβαση των κωφών και των ατόμων με προβλήματα ακοής στα προγράμματα που μεταδίδουν. Διασφαλίζουν την ειλικρίνεια, την ανεξαρτησία και την πολυφωνία της πληροφόρησης καθώς και την πολυφωνία στην έκφραση σχολών σκέψης και απόψεων με σεβασμό της αρχής της ίσης μεταχείρισης και σύμφωνα με τις συστάσεις του Ανώτατου Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου. Οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας συμβάλλουν, με την επιτέλεση της αποστολής τους, στην εξωτερική οπτικοακουστική δράση, στην προβολή της γαλλοφωνίας και στη διάδοση του γαλλικού πολιτισμού και της γαλλικής γλώσσας στον κόσμο. Καταβάλλουν προσπάθειες για την ανάπτυξη των νέων υπηρεσιών που μπορούν να εμπλουτίσουν ή να συμπληρώσουν την προσφορά των προγραμμάτων τους καθώς και των νέων τεχνικών παραγωγής και μετάδοσης προγραμμάτων και υπηρεσιών οπτικοακουστικής επικοινωνίας. Κάθε χρόνο, υποβάλλεται στη Βουλή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος άρθρου».
II.3.2. Μετουσίωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στις δραστηριότητες της France Télévisions
(15)
Όσον αφορά την απτή μετουσίωση της ως άνω αποστολής, το άρθρο 44-Ι του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 διευκρινίζει ότι η France Télévisions είναι υπεύθυνη για τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό τηλεοπτικών εκπομπών και υπηρεσιών οπτικοακουστικής επικοινωνίας οι οποίες ανταποκρίνονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας που καθορίζεται στο άρθρο 43-11 και σε συγγραφή υποχρεώσεων η οποία προβλέπεται στο άρθρο 48 του εν λόγω νόμου.
(16)
Το διάταγμα αριθ. 2009-796 της 23ης Ιουνίου 2009 καθορίζει την ενιαία πλέον συγγραφή υποχρεώσεων της France Télévisions. Η συγγραφή υποχρεώσεων καθορίζει το πλαίσιο της δραστηριότητας των καναλιών της France Télévisions, με δεσμευτικές υποχρεώσεις μετάδοσης, συχνά σε ώρες αιχμής, προγραμμάτων καθημερινών πολιτιστικών εκπομπών, μουσικών εκπομπών, και ιδίως κλασικής μουσικής, διαφοροποιώντας τις ευρωπαϊκές ή περιφερειακές ορχήστρες, παραστάσεων θεατρικής έκφρασης ή εκπομπών διάδοσης επιστημονικών γνώσεων (άρθρα 4 έως 7 της συγγραφής υποχρεώσεων). Η France Télévisions οφείλει επίσης να ενσωματώνει την ευρωπαϊκή διάσταση στο σύνολο των προγραμμάτων της, ιδίως μεταδίδοντας ρεπορτάζ σχετικά με τον τρόπο ζωής ή τις πολιτισμικές πρακτικές άλλων κρατών μελών, και να μεταδίδει εκπομπές θρησκευτικού χαρακτήρα αφιερωμένες στα κύρια θρησκευτικά δόγματα που υπάρχουν στη Γαλλία (άρθρα 14 και 15 της συγγραφής υποχρεώσεων). Διατυπώνεται επίσης η υποχρέωση συγκέντρωσης ευρέος και ισορροπημένου ακροατηρίου από το σύνολο του κοινού (άρθρο 18).
(17)
Εξάλλου, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 του νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες, συνάπτονται πολυετείς συμβάσεις στόχων και μέσων μεταξύ του κράτους και της France Télévisions διάρκειας τριών έως πέντε ετών. Οι συμβάσεις στόχων και μέσων καθορίζουν ειδικότερα, με σεβασμό της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions:
-
τους άξονες προτεραιότητας της ανάπτυξής της,
-
τις αναληφθείσες δεσμεύσεις σε σχέση με την πολυμορφία και την καινοτομία στη δημιουργία,
-
τα ελάχιστα ποσά επενδύσεων της France Télévisions στην παραγωγή ευρωπαϊκών κινηματογραφικών και οπτικοακουστικών έργων και πρωτότυπης γαλλικής έκφρασης, τόσο ως ποσοστό των εσόδων της όσο και σε απόλυτη αξία,
-
τις αναληφθείσες δεσμεύσεις που επιτρέπουν να διασφαλίζεται η συμμετοχή και η ιδιότητα του πολίτη των ατόμων με αναπηρία, η προσαρμογή του συνόλου των τηλεοπτικών προγραμμάτων για άτομα κωφά ή με προβλήματα ακοής,
-
τις αναληφθείσες δεσμεύσεις που επιτρέπουν να διασφαλίζεται η μετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων τα οποία, μέσω κατάλληλων διατάξεων, καθίστανται προσιτά σε άτομα τυφλά ή με προβλήματα όρασης,
-
το προβλεπόμενο κόστος των δραστηριοτήτων της France Télévisions για κάθε σχετικό έτος, και τους επιλεγέντες ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες εκτέλεσης και αποτελεσμάτων,
-
το ύψος των δημόσιων πόρων που πρέπει να διατεθούν στη France Télévisions προσδιορίζοντας εκείνους που θα διατεθούν κατά προτεραιότητα στην ανάπτυξη των προϋπολογισμών προγραμμάτων,
-
το ύψος του αναμενόμενου προϊόντος των ιδίων εσόδων, διακρίνοντας εκείνα που προέρχονται από τις διαφημίσεις και τις χορηγίες,
-
τις οικονομικές προοπτικές για τις υπηρεσίες που συνεπάγονται την καταβολή τιμήματος,
-
ενδεχομένως, τις προοπτικές όσον αφορά την επάνοδο στη δημοσιονομική ισορροπία.
(18)
Επί του παρόντος, οι υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης στόχων και μέσων 2007-2010 με τίτλο «France Télévisions, le premier bouquet de chaînes gratuites de l’ère numérique» (France Télévisions, η πρώτη δέσμη δωρεάν καναλιών της ψηφιακής εποχής) της 24ης Απριλίου 2007, η οποία υπογράφηκε από τους αρμόδιους υπουργούς και τον πρόεδρο της France Télévisions. Υπό τον τίτλο του στόχου I.2 «Προώθηση των αξιών ταυτότητας της δημόσιας υπηρεσίας», η σύμβαση καθορίζει στόχους, οι οποίοι αναλύονται σε συγκεκριμένες δράσεις και συνοδεύονται από ποιοτικούς ή ποσοτικούς δείκτες που πρέπει να επιτευχθούν σε τομείς όπως οι ακόλουθοι:
-
προώθηση της πρόσβασης ενός ευρύτερου κοινού στα πολιτιστικά προγράμματα, με προοπτική τον εκδημοκρατισμό του πολιτισμού, μεταδίδοντας τουλάχιστον ένα πολιτιστικό πρόγραμμα στις ώρες αιχμής,
-
αντικατοπτρισμός της πολυφωνίας στην πληροφόρηση και στον διάλογο των πολιτών,
-
πρόταση ευρέος φάσματος αθλημάτων, με έμφαση σε εκείνα που προβάλλονται λιγότερο στα ιδιωτικά κανάλια,
-
αντικατοπτρισμός της πολυμορφίας και βελτίωση της προβολής των συνιστωσών της γαλλικής κοινωνίας,
-
διευκόλυνση της προάσπισης της γαλλικής και της ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας, της κατανόησης της λειτουργίας της Ένωσης και της συνεισφοράς της, καθώς και της εκμάθησης των ξένων γλωσσών.
(19)
Η σύμβαση προβλέπει επίσης ένα πολυετές χρηματοοικονομικό σκέλος, το οποίο περιέχει μια ρήτρα αναπροσαρμογής σύμφωνα με την οποία, ανάλογα με την εξέλιξη των διαφημιστικών εσόδων, το κράτος και ο όμιλος συμφωνούν να διαβουλευθούν μεταξύ τους για να αναπροσαρμόσουν τις ανάγκες σε δημόσιους πόρους, με την προϋπόθεση ότι τα πλεονάσματα που δεν διατίθενται για τη μείωση των εν λόγω δαπανών σε δημόσιους πόρους θα διατίθενται κατά προτεραιότητα στις δαπάνες για την οπτικοακουστική δημιουργία.
(20)
Μετά τη μεταρρύθμιση, η ισχύουσα σύμβαση στόχων και μέσων τροποποιήθηκε για την περίοδο 2009-2012. Η εν λόγω τροποποιητική πράξη, η οποία περιγράφεται αναλυτικότερα κατωτέρω όσον αφορά το χρηματοοικονομικό σκέλος της, ενισχύει περαιτέρω τις αξίες ταυτότητας της δημόσιας υπηρεσίας που παρέχει η France Télévisions και καθορίζει νέους ποσοτικούς δείκτες προς επίτευξη, οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν ανά έτος σε ορισμένους από τους τομείς που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 18.
II.3.3. Θέσπιση νέων καινοτόμων οπτικοακουστικών υπηρεσιών
(21)
Η νέα συγγραφή υποχρεώσεων της France Télévisions προβλέπει τη θέσπιση μιας σειράς καινοτόμων υπηρεσιών που προορίζονται να εμπλουτίσουν την προσφορά όσον αφορά το περιεχόμενο του προγράμματος, όπως δημιουργία επιγραμμικών υπηρεσιών επικοινωνίας, υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων κατ’ αίτηση ή συμπληρωματικά περιεχόμενα που εμπλουτίζουν τα προγράμματά της. Ομοίως, η τροποποιητική πράξη της σύμβασης στόχων και μέσων προβλέπει επίσης τη θέσπιση καινοτόμων υπηρεσιών, και συγκεκριμένα δωρεάν ή επί πληρωμή βίντεο κατ’ αίτηση, προσωπική κινητή τηλεόραση, μετάδοση στο Διαδίκτυο, κινητές εφαρμογές, περιφερειακές ή θεματικές WebTV.
II.3.4. Εξωτερικός έλεγχος των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένης της έναρξης παροχής νέων υπηρεσιών
(22)
Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986, το διοικητικό συμβούλιο της France Télévisions εγκρίνει το σχέδιο σύμβασης στόχων και μέσων της εταιρείας και συζητά σχετικά με την ετήσια εκτέλεσή της, το δε αποτέλεσμα της συζήτησης δημοσιοποιείται. Προ της υπογραφής τους, οι συμβάσεις στόχων και μέσων, καθώς και οι τυχόν τροποποιητικές πράξεις των εν λόγω συμβάσεων, διαβιβάζονται στις αρμόδιες για τα πολιτιστικά και οικονομικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας και στο Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο. Οι επιτροπές μπορούν να διατυπώσουν γνώμη εντός προθεσμίας έξι εβδομάδων.
(23)
Επίσης, ετήσια έκθεση σχετικά με την εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων της France Télévisions υποβάλλεται από τον πρόεδρό της στις αρμόδιες για τα πολιτιστικά και οικονομικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας. Επ’ ευκαιρία της υποβολής της έκθεσης σχετικά με την εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων της εταιρείας στις αρμόδιες επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας, ο πρόεδρος της France Télévisions λογοδοτεί επίσης σχετικά με τα πεπραγμένα και τις εργασίες του γνωμοδοτικού συμβουλίου των προγραμμάτων που έχει συσταθεί στο εσωτερικό της, το οποίο απαρτίζεται από τηλεθεατές και είναι επιφορτισμένο να εκδίδει γνωμοδοτήσεις και να διατυπώνει συστάσεις σχετικά με τα προγράμματα.
(24)
Ομοίως, το προσχέδιο της συγγραφής υποχρεώσεων της France Télévisions που καθορίσθηκε μέσω διατάγματος αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης από τις 10 έως τις 24 Νοεμβρίου 2008, στην οποία δεκαπέντε περίπου φορείς διατύπωσαν τις απόψεις τους, με αποτέλεσμα τροποποιήσεις του αρχικού κειμένου. Ακολούθησε η γνωμοδότηση του Ανώτατου Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου. Όσον αφορά τον εξωτερικό έλεγχο της εκτέλεσής της, το άρθρο 48 του νόμου της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 προβλέπει τη διαβίβαση ετήσιας έκθεσης από το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο στις αρμόδιες για τα πολιτιστικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας. Η έκθεση διαβιβάζεται επίσης στο Υπουργείο Πολιτισμού και Επικοινωνίας.
(25)
Οι ως άνω κοινοβουλευτικές επιτροπές, όπως και το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο, μπορούν να δεχθούν σε ακρόαση τρίτους. Πράγματι, στα εν λόγω σώματα πραγματοποιούνται τακτικά ακροάσεις των ενδιαφερομένων, οι οποίοι γνωστοποιούν τις απόψεις τους σε ζητήματα που αφορούν τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα.
II.4. Χρηματοδοτική αντιστάθμιση για τη σταδιακή μείωση και κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων
(26)
Για να καταστεί ο προγραμματισμός της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης πιο ελεύθερος και λιγότερο εξαρτημένος από εμπορικούς περιορισμούς, το άρθρο 53 εδάφιο VI του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες προβλέπει τη μείωση και την επακόλουθη κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων: «Τα προγράμματα που μεταδίδονται από τις 8 μ.μ. έως τις 6 π.μ. από τις δημόσιες υπηρεσίες τηλεόρασης που αναφέρονται στο σημείο I του άρθρου 44, με εξαίρεση τα περιφερειακά και τοπικά τους προγράμματα, δεν περιέχουν διαφημιστικά μηνύματα εκτός εκείνων που αφορούν αγαθά ή υπηρεσίες που παρουσιάζονται υπό τη γενική ονομασία τους. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται επίσης στα προγράμματα που μεταδίδονται από τις ως άνω υπηρεσίες από τις 6 π.μ. έως τις 8 μ.μ. από την κατάργηση της μετάδοσης των υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης μέσω ραδιοσημάτων που αναφέρονται στο ίδιο σημείο I στο σύνολο του μητροπολιτικού εδάφους. Δεν εφαρμόζεται στις εκστρατείες γενικού συμφέροντος».
(27)
Η μετάδοση υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης μέσω ραδιοσημάτων προβλέπεται να καταργηθεί το αργότερο έως την 30ή Νοεμβρίου 2011. Πέραν της εξαίρεσης για τη διαφήμιση αγαθών ή υπηρεσιών άνευ εμπορικού σήματος, προβλέπονται παρεκκλίσεις για τη μετάδοση διαφημιστικών μηνυμάτων στα υπερπόντια διαμερίσματα και στις υπερπόντιες αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης ή στη Νέα Καληδονία, ελλείψει προσφοράς επίγειας ιδιωτικής τηλεόρασης ελεύθερης λήψης μέσω ραδιοσημάτων.
(28)
Όπως προβλέπεται στο άρθρο 53 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες, η μείωση και η επακόλουθη κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του νόμου, συνεπάγεται χρηματοδοτική αντιστάθμιση του κράτους, η οποία διατίθεται στη France Télévisions υπό τους όρους που καθορίζονται σε κάθε νόμο περί προϋπολογισμού. Για τον σκοπό αυτό, το γαλλικό κράτος δημιούργησε ένα νέο πρόγραμμα, με τον τίτλο «Εισφορά για τη χρηματοδότηση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα», στο πλαίσιο της αποστολής «Μέσα ενημέρωσης» του γενικού προϋπολογισμού του κράτους. Ενδεικτικά, οι γαλλικές αρχές εκτιμούν ότι το μερίδιο της δημόσιας επιδότησης που συμπληρώνει το προϊόν της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα θα ανέλθει σε περίπου 460 εκατ. ευρώ το 2010, σε 500 εκατ. ευρώ το 2011 και σε 650 εκατ. ευρώ το 2012.
(29)
Η Γαλλική Δημοκρατία δηλώνει ότι, για κάθε έτος, η προερχόμενη από την επιδότηση προϋπολογισμού δημόσια χρηματοδότηση θα καθορίζεται ανάλογα με το κόστος εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions και θα αθροίζεται με το προϊόν της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, κατόπιν αφαίρεσης των εμπορικών εσόδων. Συναφώς, οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν την πρόβλεψη εξόδων και εσόδων της δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, η οποία καταρτίσθηκε βάσει του επιχειρηματικού σχεδίου 2009-2012 και συνοψίζεται κατωτέρω:
Πίνακας 1
Πρόβλεψη εσόδων και εξόδων δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions 2010-2012
(εκατ. EUR)
2010
2011
2012
Προϋπολογισμός
Πρόβλεψη προϋπολογισμού
Πρόβλεψη προϋπολογισμού
Α/Δημόσιοι πόροι
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
[2 500-3 000]
Β/Άλλα έσοδα (διαφημίσεις, χορηγίες κ.λπ.)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Γ/Μεικτό κόστος δημόσιας υπηρεσίας
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
[3 500-3 000]
Δ/Καθαρό κόστος δημόσιας υπηρεσίας (Γ + Β)
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
[3 000-2 500]
Απόκλιση καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας - δημόσιων πόρων (Δ + Α)
[- 50 - 50]
[- 50 - 50]
[- 50 - 50]
Πηγή: Παρατηρήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας της 15ης Ιανουαρίου 2010.
(30)
Στον ως άνω πίνακα εμφανίζεται πρόβλεψη ελλείμματος η οποία αντιστοιχεί στο καθαρό μη καλυπτόμενο κόστος των λογαριασμών της δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions το 2010 και το 2011. Το έλλειμμα αυτό αναμένεται να καλυφθεί εν μέρει το 2012, με μικρό προβλεπόμενο πλεόνασμα [30-50] εκατ. ευρώ, ήτοι [0-5] % του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας. Αυτή η πρόβλεψη πλεονάσματος για το 2012, εφόσον επαληθευθεί, πράγμα που προϋποθέτει να εξελιχθούν τα έσοδα και τα έξοδα ακριβώς όπως προβλέφθηκε, παραμένει κατώτερη του συσσωρευμένου ελλείμματος που προβλέπεται για το 2010 και το 2011. Κατ’ εφαρμογή της ισχύουσας σύμβασης στόχων και μέσων, τα πλεονάσματα που δεν διατίθενται για τη μείωση των αναγκών σε δημόσιους πόρους πρέπει να διατίθενται κατά προτεραιότητα στις δαπάνες για την οπτικοακουστική δημιουργία. Δεδομένου ότι η δημιουργία αυτή προορίζεται κανονικά για τον προγραμματισμό, το ενδεχόμενο πλεόνασμα δεν πρέπει επομένως να χρηματοδοτεί εμπορικές δραστηριότητες.
(31)
Πρέπει να σημειωθεί ότι το επιχειρηματικό σχέδιο 2009-2012, το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο V της τροποποιητικής πράξης της ισχύουσας σύμβασης στόχων και μέσων, υποκαθιστά το χρηματοοικονομικό σκέλος της σύμβασης που συνάφθηκε τον Απρίλιο του 2007, λαμβάνοντας υπόψη το νέο πλαίσιο που θέσπισε η μεταρρύθμιση και τις χρηματοοικονομικές συνέπειές της. Το επιχειρηματικό σχέδιο προβλέπει μείωση του συνολικού μεικτού κόστους παροχής της δημόσιας υπηρεσίας για την περίοδο 2010-2012, μέσω μείωσης των λειτουργικών βαρών σε σχέση με την αρχική σύμβαση, μείωσης του κόστους μετάδοσης, και αξιοποίησης συνεργιών που προκύπτουν από την κοινή επιχείρηση, και τούτο παρά τη θέσπιση νέων στοιχείων κόστους που συνοδεύουν τη μεταρρύθμιση.
(32)
Όσον αφορά τα έσοδα, οι προβλεπόμενοι δημόσιοι πόροι, παρότι αυξημένοι, δεν ισοσκελίζουν πλήρως τους λογαριασμούς της περιόδου 2010-2012 και, όπως εμφαίνεται στον πίνακα 1, παραμένουν κατώτεροι του μεικτού κόστους δημόσιας υπηρεσίας, με αποτέλεσμα η δημοσιονομική ισορροπία των προβλέψεων να εξαρτάται από τα εμπορικά έσοδα που θα απομείνουν σε κάθε έτος. Επίσης, στο επιχειρηματικό σχέδιο επισημαίνεται το συμφέρον της επιχείρησης και του κράτους να επιτύχουν την ισορροπία νωρίτερα από ό,τι έχει προβλεφθεί, διευκρινίζεται δε ότι απαιτείται ακριβής και τακτική παρακολούθηση, ενόψει θετικών ή αρνητικών απροσδόκητων γεγονότων.
II.5. Ανώτατο όριο των δημόσιων πόρων
(33)
Το άρθρο 44 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες διευκρινίζει επίσης τα εξής: «Οι δημόσιοι πόροι που διατίθενται στους οργανισμούς του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα ως αντιστάθμιση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που αναλαμβάνουν δεν υπερβαίνουν το κόστος εκτέλεσης των εν λόγω υποχρεώσεων». Η διάταξη αυτή είναι απόρροια των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία να εγγράψει ρητώς στον νόμο την αρχή της μη υπεραντιστάθμισης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας στο πλαίσιο της διαδικασίας που οδήγησε στην απόφαση περί συμβατότητας που εξέδωσε η Επιτροπή στις 20 Απριλίου 2005 όσον αφορά τη χρήση των πόρων που αντλούνται από το τέλος (redevance) (8).
(34)
Κατ’ εφαρμογή της ως άνω δέσμευσης, το διάταγμα αριθ. 2007-958 της 15ης Μαΐου 2007 σχετικά με τις οικονομικές σχέσεις μεταξύ του κράτους και των οργανισμών του δημόσιου τομέα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας επαναλαμβάνει στο άρθρο 2 την ίδια διατύπωση με το άρθρο 53 του νόμου της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 λαμβάνοντας υπόψη «τα άμεσα ή έμμεσα έσοδα που προκύπτουν από την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας» και διευκρινίζει ότι το κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας καθορίζεται μέσω χωριστών λογαριασμών. Το διάταγμα προβλέπει στο άρθρο 3 την υποχρέωση της France Télévisions και των θυγατρικών της να σέβονται τους όρους της αγοράς για το σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων τους και την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης από εξωτερικό οργανισμό σχετικά με την εκπλήρωση της εν λόγω υποχρέωσης, η οποία διαβιβάζεται στον αρμόδιο υπουργό, στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία.
(35)
Η Επιτροπή έλαβε και εξέτασε εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 2 και 3 του διατάγματος για τις χρήσεις 2007 και 2008 (οι εκθέσεις που καταρτίσθηκαν βάσει του άρθρου 3 του διατάγματος, πιστοποιήθηκαν, για το 2007, από τις ελεγκτικές εταιρείες PriceWaterhouseCoopers και KPMG και, για το 2008, από την εταιρεία Rise), καθώς και το σχέδιο έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 2 για το έτος 2009.
II.6. Νέοι προβλεπόμενοι φόροι στη μεταρρύθμιση του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα
(36)
Ο νόμος αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 τροποποίησε επίσης τον φορολογικό κώδικα με σκοπό τη θέσπιση νέων φόρων στη διαφήμιση και στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.
II.6.1. Φόρος επί των διαφημιστικών μηνυμάτων
(37)
Στον τίτλο II του πρώτου μέρους του πρώτου βιβλίου του γενικού φορολογικού κώδικα περιλαμβάνεται εφεξής το κεφάλαιο VII septies, το οποίο θεσπίζει φόρο καταβαλλόμενο από κάθε πάροχο τηλεοπτικών υπηρεσιών εγκαταστημένο στη Γαλλία. Ως βάση του φόρου λαμβάνεται το ποσό προ φόρου προστιθέμενης αξίας το οποίο καταβάλλουν οι διαφημιζόμενοι για τη μετάδοση των διαφημιστικών μηνυμάτων τους στους οικείους υποχρέους καταβολής του φόρου ή στις διαφημιστικές επιχειρήσεις, κατόπιν αφαίρεσης των ποσών που καταβάλλονται κατ’ εφαρμογή του φόρου που προβλέπεται στο άρθρο 302 bis KC του γενικού φορολογικού κώδικα, για τον οποίο υπόχρεοι είναι οι πάροχοι και οι διανομείς τηλεοπτικών υπηρεσιών που μεταδίδουν οπτικοακουστικά έργα επιλέξιμα για στήριξη από το Εθνικό Κινηματογραφικό Κέντρο. Τα εν λόγω ποσά υπόκεινται σε κατ’ αποκοπή μείωση 4 %. Ο φόρος υπολογίζεται εφαρμόζοντας συντελεστή 3 % στο τμήμα του ποσού των ετήσιων καταβολών, προ φόρου προστιθέμενης αξίας, που αφορά κάθε τηλεοπτική υπηρεσία και υπερβαίνει τα 11 εκατ. ευρώ.
(38)
Ωστόσο, για τις τηλεοπτικές υπηρεσίες εκτός των υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης που μεταδίδονται μέσω ραδιοσημάτων, ο συντελεστής αυτός ορίζεται σε 1,5 % το 2009,2 % το 2010 και 2,5 % το 2011. Μεταβατικά, για το σύνολο των υποχρέων του φόρου, έως το έτος κατάργησης της μετάδοσης υπηρεσιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης μέσω ραδιοσημάτων στη μητροπολιτική Γαλλία, το ανώτατο όριο του φόρου ορίζεται σε 50 % της αύξησης της βάσης του που καταγράφεται για το ημερολογιακό έτος κατά το οποίο οφείλεται ο φόρος σε σχέση με το 2008. Σε κάθε περίπτωση, το ποσό του φόρου δεν μπορεί να είναι κατώτερο του 1,5 % της βάσης. Ωστόσο, για τους παρόχους τηλεοπτικών υπηρεσιών των οποίων η καθημερινή θεαματικότητα εκτός μητροπολιτικής Γαλλίας υπερβαίνει το 90 % της συνολικής τους θεαματικότητας, το ποσό που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του φόρου μειώνεται κατά το ποσό που καταβάλλεται για τη μετάδοση διαφημιστικών μηνυμάτων τα οποία προορίζονται για την ευρωπαϊκή ή την παγκόσμια αγορά, πολλαπλασιαζόμενο επί το ποσοστό της θεαματικότητας εκτός μητροπολιτικής Γαλλίας σε σχέση με τη συνολική ετήσια θεαματικότητα.
II.6.2. Φόρος επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών
(39)
Στον τίτλο II του πρώτου μέρους του πρώτου βιβλίου του γενικού φορολογικού κώδικα περιλαμβάνεται εφεξής το κεφάλαιο VII octies, το οποίο θεσπίζει φόρο καταβαλλόμενο από κάθε επιχείρηση ηλεκτρονικών επικοινωνιών, η οποία παρέχει υπηρεσίες στη Γαλλία και έχει εγγραφεί προηγουμένως στη Ρυθμιστική αρχή ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ως βάση του φόρου λαμβάνεται το ποσό, προ φόρου προστιθέμενης αξίας, των συνδρομών και άλλων ποσών που καταβάλλουν οι χρήστες ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών τις οποίες παρέχουν οι επιχειρήσεις ηλεκτρονικών επικοινωνιών, κατόπιν αφαίρεσης των ποσών για τις αποσβέσεις που καταχωρίζονται λογιστικά κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε για το έτος κατά το οποίο ο φόρος κατέστη απαιτητός, όταν αφορούν υλικά και εξοπλισμό που αποκτήθηκαν, από την έναρξη ισχύος του νόμου, από τις επιχειρήσεις για τις ανάγκες των υποδομών και των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών που είναι εγκαταστημένα στην εθνική επικράτεια και των οποίων ο χρόνος απόσβεσης είναι τουλάχιστον δέκα έτη. Ο φόρος υπολογίζεται εφαρμόζοντας συντελεστή 0,9 % στο τμήμα της βάσης που υπερβαίνει τα 5 εκατ. ευρώ.
III. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(40)
Στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή έκρινε ότι η αντιστάθμιση που προβλέπεται από το 2010 ενδέχεται να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, της οποίας η συμβατότητα με την εσωτερική αγορά πρέπει να εξετασθεί βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τις αρχές και τους κανόνες εφαρμογής που προβλέπονται για τις δημόσιες υπηρεσίες ραδιοτηλεόρασης.
(41)
Όσον αφορά την ύπαρξη δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας με σαφώς καθορισμένη αποστολή μέσω επίσημης πράξης και υποκείμενη σε κατάλληλους μηχανισμούς ελέγχου, η Επιτροπή συμπέρανε, χωρίς να διατυπώσει αμφιβολίες, όπως και στις αποφάσεις της του Δεκεμβρίου του 2003, του Απριλίου του 2005, του Ιουλίου του 2008 και του Σεπτεμβρίου του 2009, ότι η αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions καθορίζεται σαφώς στις επίσημες πράξεις που προέρχονται ή προσυπογράφονται από το γαλλικό κράτος, σύμφωνα με όρους που προβλέπουν ανεξάρτητο έλεγχο της France Télévisions.
(42)
Αντιθέτως, όσον αφορά την εξέταση της αναλογικότητας της προβλεπόμενης χρηματοδοτικής αντιστάθμισης σε σχέση με το καθαρό κόστος της δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις συνέπειες της ενίσχυσης, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες επί δύο ζητημάτων, ήτοι:
-
αφενός, τον κίνδυνο υπεραντιστάθμισης του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας για το έτος 2012 και, πιθανώς, για τα έτη 2010 και 2011, ενώ για τα έτη αυτά η Επιτροπή δεν διέθετε εξίσου λεπτομερείς πληροφορίες με εκείνες που παρασχέθηκαν από τις γαλλικές αρχές για το 2009, και
-
αφετέρου, την ενδεχόμενη ύπαρξη αναγκαστικής σχέσης μεταξύ των εσόδων από τους φόρους επί των διαφημίσεων και των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και της ενίσχυσης που πρόκειται να χορηγηθεί στη France Télévisions και, εφόσον διαπιστωθεί τέτοια σχέση, τις αρνητικές συνέπειές της και το συμβιβάσιμό της με τη Συνθήκη, ιδίως στο πλαίσιο μιας αποτίμησης των συνεπειών της μεταρρύθμισης της χρηματοδότησης της France Télévisions ως προς τον ανταγωνισμό, η οποία δεν υφίσταται.
(43)
Εξάλλου, η Επιτροπή επέστησε την προσοχή των γαλλικών αρχών στην ανακοίνωσή της, της 2ας Ιουλίου 2009, σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στη δημόσια ραδιοτηλεόραση (9) (στο εξής η «ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση»), η οποία εφαρμόζεται στην κοινοποιηθείσα ενίσχυση από τη δημοσίευσή της, και κάλεσε τις γαλλικές αρχές να λάβουν υπόψη την εν λόγω αναθεωρημένη ανακοίνωση στις παρατηρήσεις τους.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(44)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Εταιρεία δραματικών συγγραφέων και συνθετών (Société des auteurs et compositeurs dramatiques, SACD) εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στη σημασία των υποχρεώσεων της France Télévisions για τη στήριξη της οπτικοακουστικής δημιουργίας στη Γαλλία. Η σημασία αυτή ενισχύθηκε στα τέλη του 2008 μέσω διεπαγγελματικής συμφωνίας, η οποία πρόκειται να ενσωματωθεί σε μελλοντική σύμβαση στόχων. Έτσι, το 2010, η France Télévisions θα πρέπει να διαθέσει στην οπτικοακουστική δημιουργία της Γαλλίας ποσοστό 19 % του κύκλου εργασιών που περιλαμβάνεται στη βάση του 2009, μερίδιο το οποίο θα αυξηθεί σε 20 %, ήτοι 420 εκατ. ευρώ, το 2012. Αντίθετα, το αντίστοιχο μερίδιο του καναλιού TF1 ορίζεται κατ’ ανώτατο όριο σε 12,5 %, και εκείνα του καναλιού M6 και των καναλιών επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης δεν θα υπερβούν το 11 % αντίστοιχα. Η δέσμευση για τον κινηματογράφο θα αυξηθεί επίσης κατά περισσότερο από 1,2 % ως μέσο ετήσιο ποσοστό έως το 2012. Η κατάργηση της διαφήμισης συνοδεύεται από αύξηση του κόστους του προγράμματος όσον αφορά έργα ίδιας παραγωγής και όχι εισαγόμενα, γεγονός που μαρτυρά μια δέσμευση για καινοτόμο και ποιοτική δημόσια υπηρεσία.
(45)
Η γαλλική ομοσπονδία τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρονικών επικοινωνιών (Fédération Française des Télécommunications et des Communications Électroniques, FFTCE), στις παρατηρήσεις της με ημερομηνία 30 Οκτωβρίου 2009, με τις οποίες συμφωνεί η Iliad, μη μέλος της FFTCE, εκτιμά ότι η κατάργηση της εμπορικής διαφήμισης δεν συμβάλλει, αφ’ εαυτή, στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions. Εφόσον η διαφήμιση δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εν λόγω αποστολής, κάθε επιδότηση η οποία στοχεύει αποκλειστικά την αντιστάθμιση διαφυγόντος κέρδους χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματικότητα της αποστολής είναι, αφ’ εαυτή, κρατική ενίσχυση η οποία αντίκειται στο άρθρο 106 παράγραφος 2 και στο άρθρο 107 της ΣΛΕΕ. Η αντιστάθμιση πρέπει να καλύπτει έξοδα χαρακτηριστικά της δημόσιας υπηρεσίας, τα οποία πρέπει να παρακολουθούνται μέσω χωριστών λογαριασμών. Όμως, το ύψος της επιδότησης φαίνεται καθορισμένο για τα επόμενα έτη στη βάση της εκτίμησης της απώλειας εμπορικών εσόδων, πράγμα το οποίο, σε μια υποβαθμισμένη αγορά, στρεβλώνει σοβαρά τον ανταγωνισμό με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις ραδιοτηλεόρασης. Ενώ ο συνολικός διαφημιστικός κύκλος εργασιών της France Télévisions σε μια υποβαθμισμένη αγορά είναι πιθανό να μην είχε ανέλθει σε 500 εκατ. ευρώ, οι γαλλικές αρχές δεσμεύθηκαν να καταβάλουν 450 εκατ. ευρώ το 2009 με αντάλλαγμα την απλή κατάργηση των διαφημίσεων μετά τις 8 μ.μ. Στο μέλλον, τα έσοδα επιδότησης θα είναι επίσης πολύ υψηλότερα από τα διαφημιστικά έσοδα που θα είχαν εξασφαλισθεί απουσία μεταρρύθμισης.
(46)
Όσον αφορά την αποστολή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, η FFTCE σημειώνει ότι οι υποχρεώσεις της France Télévisions, ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοτηλεόρασης (Union Européenne de Radiotélévision, UER), ως εκ του καταστατικού της τελευταίας, προϋπάρχουν και εφαρμόζονται χωρίς εκείνες που προβλέπονται στον γαλλικό νόμο. Οι αόριστοι περιορισμοί που επιβάλλει ο νόμος δεν διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνους που απορρέουν από το καταστατικό της UER, στους οποίους υπόκεινται επίσης τα κανάλια TF1 και Canal + ως μέλη, επομένως, μια επιδότηση αντιστάθμισης βάσει του νόμου πρέπει να χαρακτηρισθεί κρατική ενίσχυση.
(47)
Η FTTCE θεωρεί, τέλος, ότι ο νέος φόρος επί του κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ο οποίος θεσπίσθηκε με τη μεταρρύθμιση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα, διατίθεται για τη χρηματοδότηση της France Télévisions. Εκτός από τη σχέση που βεβαιώνεται στις δηλώσεις των αρχών, οι διαφορές στη βάση του και στον συντελεστή του μεταβάλλουν το ύψος της επιδότησης. Όμως, η θέσπιση ενός τέτοιου φόρου παραβιάζει το άρθρο 12 της οδηγίας 2002/20/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, για την αδειοδότηση δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών (10), αφού τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επιβάλουν στις επιχειρήσεις κανέναν άλλο φόρο επί του κύκλου εργασιών εκτός εκείνων που προβλέπονται στην οδηγία.
(48)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Ένωση ιδιωτικών καναλιών (Association des chaînes privées) εκτιμά ότι η κακή διαχείριση της France Télévisions, της οποίας πολλά παραδείγματα επισημάνθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο, επιδεινώνει τις πληθωριστικές συνέπειες που παρατηρούνται στην αγορά της παραγωγής προγραμμάτων και στην αγορά δικαιωμάτων. Απουσία αναλυτικής λογιστικής, η έλλειψη ελέγχου των εξόδων δημιουργεί αμφιβολίες όσον αφορά τον καθορισμό του κόστους της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που πρέπει να χρηματοδοτηθεί με σοβαρό κίνδυνο υπεραντιστάθμισης. Καθώς διάφορες ενδείξεις υποδηλώνουν ότι ο νέος οπτικοακουστικός φόρος θα διατεθεί στη France Télévisions, μοναδικός σκοπός της ένταξής του στον κρατικό προϋπολογισμό είναι να εκφεύγει του ελέγχου της Επιτροπής. Ο εν λόγω φόρος υποχρεώνει τους ανταγωνιστές της France Télévisions να χρηματοδοτήσουν την ενίσχυση, δημιουργώντας μια στρέβλωση η οποία επιδεινώνει την ανεπαρκή διαφοροποίηση μεταξύ των προγραμμάτων των διάφορων ιστορικών καναλιών.
(49)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση Ραδιοτηλεόρασης (UER) υπογραμμίζει τον αναγκαστικά διερευνητικό χαρακτήρα κάθε πολυετούς εκτίμησης των εξόδων και των εσόδων του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα που υπέβαλε η Γαλλία. Οι εκτιμήσεις αυτές πρέπει να διασφαλίζουν τη μακροπρόθεσμη οικονομική εικόνα την οποία πρέπει να διαθέτει η επιχείρηση για να εξασφαλίσει τη συνέχεια της υπηρεσίας με απόλυτη ανεξαρτησία. Μηχανισμοί εκ των υστέρων ελέγχου πρέπει να διασφαλίζουν τη διόρθωση ενδεχόμενων αποκλίσεων από την πρόβλεψη. Η απόφαση της Επιτροπής πρέπει να επικεντρωθεί στις παραμέτρους εκ των προτέρων υπολογισμού και στους μηχανισμούς αυτούς, χωρίς να περιορίζεται το πραγματικό ποσό της μελλοντικής αντιστάθμισης από την επικύρωση μόνον των ποσών των εκτιμήσεων εξόδων και εσόδων. Σε διαφορετική περίπτωση η Επιτροπή θα καθορίσει και θα ελέγχει τα ετήσια ποσά ενός καθεστώτος ενισχύσεων και όχι το ίδιο το καθεστώς. Η UER εκφράζει επίσης την ανησυχία της για το γεγονός ότι η Επιτροπή επιδιώκει να γνωρίζει το εκτιμώμενο ύψος των συνεργιών και των εξοικονομήσεων δαπανών για τα μελλοντικά έτη, αφού η αποδοτικότητα με την οποία παρέχεται μια υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος εκφεύγει του ελέγχου της Επιτροπής, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(50)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Ένωση εμπορικής τηλεόρασης στην Ευρώπη (Association des Télévisions Commerciales européennes, ACT) αντιμετωπίζει θετικά την απόφαση της Γαλλικής Δημοκρατίας να μειώσει σημαντικά την εμπορική διαφήμιση στη δημόσια ραδιοτηλεόραση. Η ACT σημειώνει ότι δύο προϋποθέσεις, οι οποίες τίθενται από τη νομολογία στην υπόθεση Altmark (11), δεν πληρούνται εν προκειμένω, με αποτέλεσμα η προβλεπόμενη εισφορά από τον προϋπολογισμό να συνιστά ενίσχυση. Ωστόσο, η ACT εκτιμά ότι, εάν το σύστημα χρηματοδότησης της ενίσχυσης μέσω φόρου επί των διαφημιστικών εσόδων των ανταγωνιστών θεωρηθεί σύμφωνο προς το δίκαιο της Ένωσης, τα οφέλη της απόσυρσης από την αγορά θα είναι πολύ λιγότερα, ενώ ένα τέτοιο σύστημα μπορεί, από ορισμένες απόψεις, να δημιουργήσει περισσότερες στρεβλώσεις από εκείνες των παραδοσιακών δυαδικών συστημάτων δημόσιας και εμπορικής χρηματοδότησης.
(51)
Η ACT θεωρεί ότι οι υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions δεν μεταβλήθηκαν ουσιωδώς από το 1994 και παραμένουν παρόμοιες με τις υποχρεώσεις άλλων ιδιωτικών φορέων ραδιοτηλεόρασης. Ομοίως, οι εκτιμήσεις αντιστάθμισης για την απώλεια διαφημιστικών εσόδων έως το 2012 είναι αόριστες και δεν λαμβάνουν υπόψη ούτε τη μείωση του κόστους επενδύσεων και άλλων συναφών εξόδων, ούτε την ενδεχόμενη μείωση του κόστους ενός προγραμματισμού που θα υπόκειται λιγότερο στους περιορισμούς των διαφημιζομένων, ούτε τα προσδοκώμενα οφέλη από τις συνέργειες. Ο μηχανισμός αναπροσαρμογής των δημόσιων και εμπορικών εσόδων στα έξοδα, ο οποίος προβλέπεται στη σύμβαση στόχων και μέσων, πρέπει να επαληθευθεί, ιδίως όσον αφορά τη μεταβλητότητα των εμπορικών εσόδων. Διαφορετικά, η Επιτροπή δεν θα διαθέτει αξιόπιστες πληροφορίες για τον καθορισμό του πραγματικού κόστους της παρεχόμενης υπηρεσίας και της ύπαρξης ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης. Η επαλήθευση αυτή θα πραγματοποιηθεί χωρίς η επιχείρηση να διαθέτει αναλυτική λογιστική, όπως επισήμανε το Ελεγκτικό Συνέδριο.
(52)
Τέλος, η ACT θεωρεί ότι στην πράξη η ενίσχυση χρηματοδοτείται από τους νέους φόρους που θεσπίζονται από τη μεταρρύθμιση και ότι, όσον αφορά τον φόρο επί της οπτικοακουστικής διαφήμισης, η μεταρρύθμιση θεσπίζει στη Γαλλία ένα πρότυπο χρηματοδότησης της δημόσιας υπηρεσίας από τους ανταγωνιστές, το οποίο έχει εγκαταλειφθεί αλλού. Όμως, ο μηχανισμός ενίσχυσης διατηρεί τους πόρους της France Télévisions, ενώ είναι ολοένα και πιο εμφανές ότι οι διαφημιζόμενοι δεν μεταφέρουν στο ακέραιο τη ζήτησή τους σε ανταγωνιστικά κανάλια. Εξάλλου, ένας τέτοιος μηχανισμός καθιστά ακόμα πιο δύσκολη την είσοδο στη γαλλική αγορά.
(53)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η France Télévisions εκτιμά ότι ο κοινοποιηθείς μηχανισμός δεν της παρέχει κανένα οικονομικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, καθώς, παρότι προστατεύεται από την απώλεια εμπορικών εσόδων, αυτό γίνεται με αντάλλαγμα έναν περιορισμό που της επέβαλε το κράτος, ήτοι την παύση της διαφήμισης, ο οποίος δεν ισχύει για καμία ιδιωτική επιχείρηση στην αγορά. Όταν η παύση των διαφημιστικών μηνυμάτων γίνει πραγματικότητα, κάθε στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά θα εξαφανισθεί, ενώ η άσκηση πιέσεων στους ανταγωνιστές της για τις χορηγίες θα είναι επίσης ανύπαρκτη, λαμβάνοντας υπόψη την περιορισμένη παρουσία της. Όσον αφορά την αγορά οπτικοακουστικών δικαιωμάτων υψηλής θεαματικότητας, ενώ η TF1 πραγματοποίησε 96 από τα 100 υψηλότερα ποσοστά θεαματικότητας και 18 από τα 20 υψηλότερα ποσοστά θεαματικότητας το 2008, η France Télévisions δεν διαθέτει καμία σύμβαση αποκλειστικότητας με τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες. Εξάλλου, πρέπει να επενδύει στην οπτικοακουστική δημιουργία με απαιτήσεις ποιότητας που δεν συμβιβάζονται με τους στόχους θεαματικότητας των εμπορικών καναλιών. Όσον αφορά την πώληση προγραμμάτων, εκτιμά ότι η παρουσία της είναι περιθωριακή.
(54)
Επιπλέον, η France Télévisions θεωρεί ότι επειδή το ποσό που θα της χορηγηθεί εξαρτάται αρχικά, επακριβώς και αντικειμενικά για κάθε έτος από το κόστος της αποστολής της, με εκ των υστέρων διόρθωση σε περίπτωση απόκλισης από το πραγματικό κόστος, ο κοινοποιηθείς μηχανισμός πληροί τη δεύτερη προϋπόθεση που τίθεται στη νομολογία στην υπόθεση Altmark. Επίσης, πληρούται η τέταρτη προϋπόθεση που απαιτείται από την εν λόγω νομολογία, καθώς οι συνέργειες που δεν στάθηκε εφικτό να αξιοποιηθούν στο παρελθόν θα αξιοποιηθούν με την αναδιατύπωση της νομικής οργάνωσης και του καταστατικού, δεδομένου ότι η εν λόγω τέταρτη προϋπόθεση δεν απαιτεί να παρέχεται η υπηρεσία στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο κόστους, αλλά τα έξοδα να αντιστοιχούν σε αυτά μιας μέσης επιχείρησης με χρηστή διαχείριση.
(55)
Κατά την France Télévisions, όσον αφορά το συμβιβάσιμο του κοινοποιηθέντος μηχανισμού με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι αυτός προορίζεται να παραμείνει σε ισχύ για πολλά έτη, το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας δεν μπορεί να είναι γνωστό με επαρκή βεβαιότητα ώστε η Επιτροπή να μπορεί να ασκήσει εκ των προτέρων έλεγχο σχετικά με την απουσία υπεραντιστάθμισης. Παρότι οι ενδεικτικές εκτιμήσεις που παρέχονται για τα έτη 2010 έως 2012 δεν είναι ασυμβίβαστες με το ενδεχόμενο επίτευξης εύλογου κέρδους ή σύστασης αποθεματικού ύψους έως 10 % των ετήσιων δαπανών δημόσιας υπηρεσίας, οι νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις που καθορίζουν εκ των υστέρων έλεγχο θα επιτρέψουν σε κάθε περίπτωση να διασφαλισθεί η αναλογικότητα της χρηματοδότησης. Αντιθέτως, δεδομένου ότι η διαφοροποίηση του κόστους προγράμματος εξαρτάται από τις επιλογές της France Télévisions ως προς το περιεχόμενο του προγράμματος, η France Télévisions εκτιμά ότι υποχρεούται να τηρεί μόνον τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλει ο νόμος, με την ελευθερία που διαθέτει η Γαλλική Δημοκρατία να καθορίζει το περιεχόμενό τους. Εξάλλου, οι υποχρεώσεις αυτές αντικατοπτρίζουν επίσης μια απαίτηση του κοινού, η οποία δεν μειώνεται με την παύση των διαφημιστικών μηνυμάτων. Αντιθέτως, θα πρέπει να εξασφαλισθεί μεγαλύτερος αριθμός προγραμμάτων.
(56)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Métropole Télévisions (M6) θεωρεί ότι ο προβλεπόμενος μηχανισμός χρηματοδότησης συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ, ιδίως επειδή δεν πληρούνται η δεύτερη και η τέταρτη προϋπόθεση που έθεσε η νομολογία στην υπόθεση Altmark: μια αντιστάθμιση βασισμένη σε εκτίμηση απώλειας εμπορικών εσόδων εκ φύσεως -και στην πράξη- κυμαινόμενων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι βασίζεται σε αντικειμενικές και διάφανες παραμέτρους υπολογισμού του κόστους δημόσιας υπηρεσίας. Εξάλλου, η βάση υπολογισμού δεν είναι η βάση υπολογισμού των εξόδων μιας μέσης επιχειρήσεις του τομέα με χρηστή διαχείριση αλλά η βάση υπολογισμού των εξόδων της France Télévisions, για την οποία πολλά στοιχεία υποδεικνύουν ότι η διαχείρισή της είναι αναποτελεσματική, πράγμα το οποίο αυξάνει το κόστος δημόσιας υπηρεσίας που βαρύνει το κοινωνικό σύνολο.
(57)
Όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου με την εσωτερική αγορά, η M6 θεωρεί ότι ο προβλεπόμενος μηχανισμός χρηματοδότησης είναι παράνομος επειδή συνεπάγεται με διαρθρωτικό τρόπο υπεραντιστάθμιση του κόστους δημόσιας υπηρεσίας. Η οδηγία 2006/111/ΕΚ της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 2006, για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημοσίων επιχειρήσεων καθώς και για τη χρηματοοικονομική διαφάνεια εντός ορισμένων επιχειρήσεων (12), επιβάλλει στη Γαλλία να καταλογίζει τις δαπάνες και τα έσοδα της υπηρεσίας κοινής ωφέλειας βάσει αρχών αναλυτικής λογιστικής που εφαρμόζονται με συνέπεια. Όμως, όπως υπογράμμισε το Ελεγκτικό Συνέδριο, η France Télévisions δεν διαθέτει τέτοια λογιστικά εργαλεία. Κανένα αντικειμενικό στοιχείο δεν μπορεί, επομένως, να χρησιμοποιηθεί για να υπολογισθεί το ύψος της αντιστάθμισης. Η υπεραντιστάθμιση είναι αναπόφευκτη αφού η επιδότηση υπολογίζεται βάσει εμπορικών εσόδων που δεν υπάγονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας ούτε πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στο κόστος της. Την υπεραντιστάθμιση καθιστούν επίσης αναπόφευκτη ο τυχαίος χαρακτήρας των προβλέψεων περί απώλειας εσόδων και η έλλειψη ανάλυσης των εξόδων.
(58)
Η ενσωμάτωση των νέων φόρων στον μηχανισμό χρηματοδότησης επιδεινώνει τις αρνητικές συνέπειες των ενισχύσεων στις αγορές απόκτησης οπτικοακουστικών δικαιωμάτων -όπου η κακή διαχείριση της France Télévisions, η οποία προστατεύεται μέσω των κρατικών ενισχύσεων, αυξάνει τα έξοδα των ανταγωνιστών- και στη δραστηριότητα διαφήμισης, την οποία η France Télévisions θα μεταφέρει στη χορηγία, χωρίς η M6, λόγω του διαφορετικού προφίλ του κοινού της, να καταλάβει τον χώρο που θα αφήσει η France Télévisions. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, δικαιολογημένη θα ήταν μόνον η εκ των υστέρων χρηματοδότηση. Επομένως, κατά την M6, ελλείψει θέσπισης μηχανισμών ανεξάρτητου εκ των υστέρων ελέγχου οι οποίοι θα εγγυώνται πραγματικά την απουσία υπεραντιστάθμισης βάσει των πραγματικών αριθμητικών στοιχείων, των οποίων η εφαρμογή στη Γαλλία θα ήταν αναποτελεσματική, ο μηχανισμός είναι διαρθρωτικά παράνομος.
(59)
Στις παρατηρήσεις της, με ημερομηνία 2 Νοεμβρίου 2009, η Télévision Française 1 (TF 1) τοποθετεί τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης της France Télévisions σε ένα πλαίσιο διαρθρωτικών αλλαγών που επηρεάζουν την αγορά της διαφήμισης, στην οποία το Διαδίκτυο εμφανίζει μεγάλη άνοδο. Το 2008, η τηλεόραση αντιπροσώπευε μόνον 11 % περίπου των 33 δισεκατ. ευρώ σε δαπάνες επικοινωνίας των διαφημιζομένων. Στο διάστημα από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο του 2009, ο διαφημιστικός κύκλος εργασιών των καναλιών επίγειας αναλογικής τηλεόρασης εμφάνισε αύξηση 60 % έναντι μείωσης 8 % για τα τρία ιστορικά ιδιωτικά κανάλια μετάδοσης μέσω ραδιοσημάτων. Το 2008, οι φόροι και τα τέλη που κατέβαλε η TF1 αντιπροσώπευαν 60 % του αποτελέσματός της. Όμως, οι πολυετείς συμβάσεις απόκτησης δικαιωμάτων, η αύξηση των τιμών και η ανελαστικότητα των εξόδων (εκ των οποίων τα έξοδα προγράμματος που αφορούν τις κανονιστικές υποχρεώσεις παραγωγής και μετάδοσης γαλλικών και ευρωπαϊκών έργων αντιπροσωπεύουν 30 % του συνόλου) μειώνουν, κατά την TF1, το περιθώριο ελιγμών της. Παράλληλα, η υπαγωγή της σε έναν νέο οπτικοακουστικό φόρο θα εντείνει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην αγορά.
(60)
Η δυνητική μετατόπιση της ζήτησης των διαφημιζομένων προς την TF1 είναι ο δεδηλωμένος στόχος του φόρου επί της οπτικοακουστικής διαφήμισης. Η αναμενόμενη μεταφορά κύκλου εργασιών ύψους 350 εκατ. ευρώ προς τα τρία κανάλια μετάδοσης μέσω ραδιοσημάτων όχι μόνον δεν πραγματοποιήθηκε το 2009, αλλά αυτά κατέγραψαν πτώση 450 εκατ. ευρώ σε σχέση με τις προβλέψεις. Εξάλλου, το μέγεθος της εν λόγω μετατόπισης περιορίζεται ούτως ή άλλως από τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις οι οποίες, μεταφέροντας το δίκαιο της Ένωσης στην εθνική νομοθεσία, περιορίζουν τον χρόνο που διατίθεται για διαφήμιση σε δώδεκα λεπτά κατά μέγιστο ανά ώρα εκπομπής, υπό τον όρο της μη υπέρβασης του ημερήσιου μέσου όρου των έξι λεπτών ανά ώρα.
(61)
Η TF1 θεωρεί ότι ο φόρος συνιστά κρατική ενίσχυση για δύο λόγους: πρώτον, επειδή η France Télévisions δεν θα υπόκειται πλέον στην καταβολή του μετά την 30ή Νοεμβρίου 2011 (ημερομηνία κατά την οποία υποχρεούται να παύσει τα διαφημιστικά μηνύματα των οποίων τα πληρωτέα ποσά αποτελούν τη βάση του φόρου) και, δεύτερον, επειδή η France Télévisions θα είναι αποδέκτης των πόρων που θα εισπραχθούν με τον συγκεκριμένο φόρο αφού από πολλές κυβερνητικές και βουλευτικές δηλώσεις κατά τις συζητήσεις σχετικά με το σχέδιο νόμου προκύπτει ότι ο φόρος αυτός διατίθεται για τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης. Ανεξάρτητα από την εγγενή νομιμότητά της, για την αξιολόγηση της ενίσχυσης πρέπει επομένως να ληφθεί υπόψη το καθεστώς φορολόγησης που τη χρηματοδοτεί.
(62)
Η TF1 εκτιμά ότι υπόκειται σε υποχρεώσεις συγκρίσιμες με εκείνες της France Télévisions της οποίας τα προγράμματα ελάχιστα διαφέρουν από τα δικά της. Παρότι η TF1 αντιμετωπίζει θετικά την αναδιατύπωση της σύμβασης στόχων και μέσων και της συγγραφής υποχρεώσεων, σε συνέχεια της μεταρρύθμισης του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα η TF1 εκτιμά, βασιζόμενη στη γνώμη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ότι η προσφορά της δημόσιας υπηρεσίας ραδιοτηλεόρασης δεν είναι επαρκώς εξατομικευμένη. Πράγματι, τονίζει ότι στην προηγούμενη συγγραφή υποχρεώσεων οι ποσοτικές υποχρεώσεις μετάδοσης αντιπροσώπευαν 10 % του προγράμματος.
(63)
Εξίσου ανεπαρκής είναι ο έλεγχος των εξόδων και της ποιότητας της διαχείρισης της France Télévisions, με αποτέλεσμα η δημόσια υπηρεσία να μην παρέχεται με το ελάχιστο κόστος για το κοινωνικό σύνολο και να ενέχει κίνδυνο υπεραντιστάθμισης. Έτσι, η Επιτροπή θα πρέπει να επαληθεύσει συναφώς την αύξηση του κέρδους των εμπορικών δραστηριοτήτων, τις συνέργειες που αναμένεται να προκύψουν μετά το 2009 από τη δημιουργία μιας ενιαίας επιχείρησης France Télévisions, καθώς και τη μικρότερη πίεση στο κόστος του προγράμματος ως αποτέλεσμα της μικρότερης εξάρτησης από τους διαφημιζομένους.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
(64)
Στις παρατηρήσεις που διαβίβασε στις 7 Οκτωβρίου 2009 και τις οποίες αποσαφήνισε στη συνέχεια, όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, η Γαλλική Δημοκρατία αναφέρεται ειδικότερα στις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή, αφενός, σχετικά με την αναλογικότητα της δημόσιας χρηματοδότησης και τον κίνδυνο υπεραντιστάθμισης και, αφετέρου, σχετικά με τη συνεκτίμηση των νέων φόρων που θεσπίζονται με τη μεταρρύθμιση του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου χαρακτήρα του κοινοποιηθέντος μέτρου με την εσωτερική αγορά.
V.1. Αναλογικότητα της χρηματοδότησης και εκ των υστέρων έλεγχος του κινδύνου υπεραντιστάθμισης
(65)
Η Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι το κοινοποιηθέν μέτρο δεν αποτελεί αντιστάθμιση της απώλειας διαφημιστικών εσόδων από τον όμιλο France Télévisions, παρότι οι προβλέψεις των ποσών που αναφέρονται ενδεικτικά τη λαμβάνουν υπόψη, αλλά χρηματοδότηση η οποία προορίζεται να καλύψει το κόστος εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Οι ανάγκες χρηματοδότησης θα εξελιχθούν, πράγματι, ανάλογα με τις μεταβολές του κόστους του προγράμματος, τις διακυμάνσεις των εμπορικών εσόδων ή των μέσων μετάδοσης.
(66)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπογραμμίζει ότι η εκ των προτέρων επιβεβαίωση της μη ύπαρξης κινδύνου υπεραντιστάθμισης πρέπει να διενεργηθεί με την επαλήθευση της ύπαρξης νομοθετικών και κανονιστικών μηχανισμών ελέγχου, σύμφωνα με τη νομολογία και τη συνήθη πρακτική της Επιτροπής, και όχι βάσει των προβλέψεων των ενδεικτικών ποσών επιδότησης και εξόδων που αναφέρονται στο μέλλον. Τα ενδεικτικά ποσά παρέχονται εν είδει παραδείγματος βάσει του επιχειρηματικού σχεδίου που έχει συμφωνηθεί από τις αρμόδιες αρχές και την France Télévisions. Η μέθοδος υπολογισμού της επιδότησης δεν βασίζεται στην εκτίμηση της μείωσης των διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions. Ο υπολογισμός θα βασίζεται σε έναν γενικό τύπο ούτως ώστε, για κάθε έτος, το συνδυασμένο ποσό της εισφοράς για τον οπτικοακουστικό τομέα και του κονδυλίου του προϋπολογισμού να είναι, με σεβασμό προς τις δεσμεύσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας και προς τους μηχανισμούς εκ των υστέρων ελέγχου που έχουν θεσπισθεί μέσω της νομοθετικής και της κανονιστικής οδού, αναλογικό προς το κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, μειωμένο κατά τα εμπορικά της έσοδα.
(67)
Επιπλέον, όσον αφορά τις νέες καινοτόμους οπτικοακουστικές υπηρεσίες που αναφέρονται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση, η Γαλλική Δημοκρατία υπογραμμίζει ότι ορισμένες έχουν ήδη προβλεφθεί στη νέα συγγραφή υποχρεώσεων της France Télévisions και στην τροποποιημένη σύμβαση στόχων και μέσων, οι οποίες αποτέλεσαν και θα αποτελούν αντικείμενο των προηγούμενων και τακτικών ελέγχων και διαβουλεύσεων που περιγράφονται κατωτέρω. Στο μέλλον, η Γαλλία εκτιμά ότι η έναρξη κάθε νέας σημαντικής υπηρεσίας πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της σύμβασης στόχων και μέσων, στην οποία θα εφαρμόζονται οι ίδιοι έλεγχοι.
(68)
Εξάλλου, λαμβάνοντας υπόψη την έναρξη ισχύος της ανακοίνωσης για τη ραδιοτηλεόραση μετά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να τελειοποιήσει τον μηχανισμό εκ των υστέρων δημοσιονομικού ελέγχου ώστε να ικανοποιεί τους νέους κανόνες που προσδιορίζονται στην εν λόγω ανακοίνωση σχετικά με τους μηχανισμούς δημοσιονομικού ελέγχου. Έτσι, προβλέπεται η τροποποίηση του άρθρου 2 του διατάγματος αριθ. 2007- 958 της 15ης Μαΐου 2007. Στόχος της τροποποίησης είναι:
-
να διασφαλισθεί ότι η έκθεση σχετικά με τους χωριστούς λογαριασμούς (απαίτηση η οποία επιτρέπει να εξασφαλισθεί ο έλεγχος της μη ύπαρξης υπεραντιστάθμισης) ελέγχεται, κατά τα πρότυπα της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 3, από εξωτερικό οργανισμό, του οποίου η επιλογή υπόκειται στην έγκριση του αρμόδιου για την επικοινωνία υπουργού, διαβιβάζεται στον εν λόγω υπουργό καθώς και στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία, και εκπονείται με έξοδα της France Télévisions,
-
να τελειοποιηθεί ο λειτουργικός μηχανισμός που διασφαλίζει την πραγματική ανάκτηση των ενδεχόμενων υπεραντισταθμίσεων ή διεπιδοτήσεων που θα εντοπίσουν ενδεχομένως οι ως άνω χωριστοί λογαριασμοί, οι οποίες δεν είναι συμβατές με το άρθρο 53 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες καθώς και με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη ραδιοτηλεόραση.
(69)
Ομοίως, με σκοπό τη βέλτιστη ενημέρωση της Επιτροπής κατά τα πρώτα έτη της μεταρρύθμισης που δρομολογήθηκε με τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009, οι γαλλικές αρχές δεσμεύονται να κοινοποιούν στην Επιτροπή για τα έτη 2010 έως 2013:
-
τις εκθέσεις που εκπονούνται δυνάμει των άρθρων 2 και 3 του προαναφερθέντος διατάγματος, κατόπιν τροποποίησης, εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών μετά την πραγματοποίηση των γενικών συνελεύσεων που ενέκριναν τους λογαριασμούς, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων που αφορούν την εξέλιξη των διαφημιστικών μεριδίων αγοράς από το 2007,
-
τα δημόσια στοιχεία παρακολούθησης της εκτέλεσης της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας από την France Télévisions, ήτοι τον ισολογισμό των καναλιών που καταρτίζεται ετησίως από το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (ο οποίος προβλέπεται στο άρθρο 18 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986) και τα πρακτικά των ακροάσεων του προέδρου της France Télévisions από τις κοινοβουλευτικές επιτροπές (αρμόδιες για τα πολιτιστικά και οικονομικά θέματα επιτροπές της Εθνοσυνέλευσης και της Γερουσίας) σχετικά με την ετήσια εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων (όπως προβλέπεται στο άρθρο 53 του προαναφερθέντος νόμου).
V.2. Συνεκτίμηση των νέων φόρων που θεσπίζει η μεταρρύθμιση του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα
(70)
Η Γαλλική Δημοκρατία θεωρεί ότι δεν έλαβε υπόψη τους νέους φόρους επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην κοινοποίησή της. Παρότι θεσπίσθηκαν με την ίδια νομοθετική πράξη που θεσπίζει τη μεταρρύθμιση, οι εν λόγω φόροι δεν εμπίπτουν στο πεδίο του κοινοποιηθέντος μέτρου.
(71)
Η Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι οι δημόσιες δηλώσεις πριν από την ψήφιση του νόμου, τις οποίες αναφέρει η απόφαση κίνησης της διαδικασίας και οι οποίες αναιρέθηκαν στη συνέχεια από τις διατάξεις του εν λόγω νόμου, δεν αρκούν για να διαπιστωθεί αναγκαστική σχέση μεταξύ των φόρων και της χρηματοδότησης της ενίσχυσης βάσει του δικαίου της Ένωσης. Στο γαλλικό δίκαιο, οι εν λόγω φόροι εισπράττονται υπέρ του γενικού προϋπολογισμού του κράτους, συμβάλλουν στη χρηματοδότηση του συνόλου των δημόσιων δαπανών και ανταποκρίνονται στις αρχές της καθολικότητας και της ενότητας του προϋπολογισμού, που περιλαμβάνονται στην έννοια της συνταγματικότητας των δημόσιων οικονομικών. Δυνάμει του άρθρου 36 του οργανικού νόμου της 1ης Αυγούστου 2001 σχετικά με τους νόμους περί προϋπολογισμού, η ολική ή μερική διάθεση ενός πόρου, ο οποίος θεσπίζεται υπέρ του κράτους, σε ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να προκύπτει μόνον από ρητή διάταξη νόμου περί προϋπολογισμού, η οποία, εν προκειμένω, δεν υφίσταται.
(72)
Η Γαλλική Δημοκρατία υπογραμμίζει εξάλλου ότι δεν υπάρχει πρόθεση εγκαθίδρυσης αναγκαστικής σχέσης μεταξύ των εν λόγω φόρων και της χρηματοδότησης της France Télévisions. Διευκρινίζει ότι σε περίπτωση τροποποίησης της δομής του καθεστώτος, οι γαλλικές αρχές θα προβούν σε νέα κοινοποίηση στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
VI.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(73)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως». Αυτές οι προϋποθέσεις εφαρμογής εξετάζονται στη συνέχεια.
VI.1.1. Κρατικοί πόροι
(74)
Τα κονδύλια του προϋπολογισμού που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας κοινοποίησης θα εγγράφονται κάθε έτος στον νόμο περί προϋπολογισμού για την κατάρτιση του προϋπολογισμού του γαλλικού κράτους. Επομένως, πρόκειται για μέτρα που χορηγούνται μέσω κρατικών πόρων.
VI.1.2. Επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα
(75)
Ο μηχανισμός επιδότησης προϋπολογισμού που αυξάνει τους δημόσιους πόρους που τίθενται στη διάθεση της France Télévisions είναι επιλεκτικός επειδή μοναδικός δικαιούχος του θα είναι η France Télévisions. Η ετήσια επιδότηση λειτουργίας μέσω του προϋπολογισμού, στόχος της οποίας είναι ειδικότερα να επιτρέψει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης, θα προστατεύει την επιχείρηση από την απώλεια εμπορικών διαφημιστικών εσόδων τα οποία χρηματοδότησαν έως τώρα εν μέρει τις δαπάνες και τις επενδύσεις της. Έτσι, η France Télévisions θα μπορέσει να επιτύχει ένα ποσοστό θεαματικότητας, το οποίο δεν θα μπορούσε να αναμένει απουσία του κονδυλίου του προϋπολογισμού. Επομένως, λαμβάνει ένα οικονομικό πλεονέκτημα, το οποίο δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει διαφορετικά ή, ενδεχομένως, εφόσον πρόκειται για επιδότηση, υπό άλλους όρους της αγοράς, ήτοι εκείνους που ισχύουν για τους ανταγωνιστές της του ιδιωτικού τομέα.
(76)
Εξάλλου, η Επιτροπή σημειώνει ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν διατύπωσε παρατηρήσεις οι οποίες να αμφισβητούν τις εκτιμήσεις της στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας όσον αφορά το γεγονός ότι τα προβλεπόμενα κονδύλια δεν πληρούν σωρευτικά τα κριτήρια που διατυπώνονται στη νομολογία στην υπόθεση Altmark, και, επομένως, παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο συνιστά κρατική ενίσχυση (13). Σημειώνει, επίσης ότι, με την επιφύλαξη των μεταγενέστερων εξελίξεων στη διαχείριση και στα αποτελέσματα της France Télévisions τα επόμενα έτη, επί του παρόντος, η έκθεση του γαλλικού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την France Télévisions -η οποία δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2009, μετά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας- υποστηρίζει την επιχειρηματολογία της για τη μη εκπλήρωση της τέταρτης προϋπόθεσης.
(77)
Εν κατακλείδι, από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι οι επιδοτήσεις προϋπολογισμού μόνον για τον όμιλο France Télévisions μέσω των οικονομικών πόρων του γαλλικού κράτους θα παράσχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στην εν λόγω επιχείρηση.
VI.1.3. Στρέβλωση του ανταγωνισμού και επηρεασμός των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών
(78)
Η France Télévisions δραστηριοποιείται στον τομέα της παραγωγής και της τηλεοπτικής μετάδοσης προγραμμάτων τα οποία εκμεταλλεύεται εμπορικά, ιδίως μεταδίδοντας διαφημίσεις επί πληρωμή για διαφημιζομένους ή προγράμματα επιχορηγούμενα στον προγραμματισμό της, μεταπωλώντας τα δικαιώματα μετάδοσης ή αγοράζοντας τέτοια δικαιώματα. Οι συγκεκριμένες εμπορικές δραστηριότητες ασκούνται υπό καθεστώς ανταγωνισμού με άλλα κανάλια, όπως τα TF1, M6, Canal +, ιδίως στη Γαλλία, όπου, όπως υπογραμμίζουν οι γαλλικές αρχές, ο όμιλος France Télévisions αποτελεί τον πρώτο όμιλο του οπτικοακουστικού τομέα. Το 2010, το μερίδιο της France Télévisions αναμένεται να ανέλθει σε περίπου 10 %, καθιστώντας την επίσης τρίτο πάροχο οπτικοακουστικών υπηρεσιών στη γαλλική αγορά.
(79)
Έως τη λήξη της προθεσμίας για την κατάργηση της εμπορικής διαφήμισης στα τέλη του 2011, η France Télévisions θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται, αν και με περιορισμούς όσον αφορά την ώρα μετάδοσης, στη γαλλική αγορά της τηλεοπτικής εμπορικής διαφήμισης ανταγωνιζόμενη τους άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Ακόμη και μετά το 2011, η France Télévisions θα μπορεί να προσφέρει τις υπηρεσίες της στους διαφημιζομένους για διαφημίσεις αγαθών υπό τη γενική ονομασία τους ή για χορηγίες εκπομπών ανταγωνιζόμενη τους άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στη Γαλλία. Ακόμη και αν οι ανταγωνιστές της France Télévisions επωφεληθούν πλήρως της σχεδόν πλήρους απόσυρσης της France Télévisions από την αγορά της διαφήμισης, συνεπεία της μεταρρύθμισης, η France Télévisions θα παραμείνει παρούσα στην εν λόγω αγορά. Πράγματι, σε όγκους και μερίδιο αγοράς για τους σταθερούς ανταγωνιστές σε σχέση με το 2007, βάσει των εκτιμήσεων εσόδων από διαφημίσεις και χορηγίες της France Télévisions που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές, η France Télévisions θα κατέχει ακόμη 3,3 % της αγοράς το 2012 έναντι άνω του 50 % και περίπου 20 % για την TF1 και την M6 αντίστοιχα.
(80)
Η France Télévisions θα μπορέσει να επιτύχει ένα μερίδιο θεαματικότητας το οποίο δεν θα μπορούσε να αναμένει απουσία του υπό εξέταση κονδυλίου του προϋπολογισμού, πράγμα το οποίο μπορεί να έχει συνέπειες στη θεαματικότητα των άλλων φορέων ραδιοτηλεόρασης και, επομένως, στις εμπορικές δραστηριότητές τους, με αποτέλεσμα τη νόθευση των όρων του ανταγωνισμού. Σε κάθε περίπτωση, η France Télévisions θα παραμείνει επίσης δραστήρια στις αγορές προμήθειας και πώλησης οπτικοακουστικών δικαιωμάτων, με διαπραγματευτική ισχύ η οποία θα διατηρηθεί χάρη στην εν λόγω στήριξη. Η διατήρηση σε προγραμματισμό των επενδύσεων, οι οποίες καθίστανται εφικτές χάρη στα κονδύλια του προϋπολογισμού, επηρεάζει επομένως τον βαθμό στον οποίο η France Télévisions μπορεί να δραστηριοποιείται ως αγοραστής ή ως πωλητής στις εν λόγω αγορές.
(81)
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι τα κονδύλια του προϋπολογισμού που διατίθενται μόνον για τον όμιλο France Télévisions μέσω δημοσιονομικών πόρων του γαλλικού κράτους νοθεύουν ή, τουλάχιστον, απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό που ασκείται στην εμπορική εκμετάλλευση της ραδιοτηλεόρασης στη Γαλλία και, σε κάποιον βαθμό, σε άλλα κράτη μέλη στα οποία μεταδίδονται τα προγράμματα της France Télévisions.
(82)
Οι αγορές οπτικοακουστικών προγραμμάτων και δικαιωμάτων μετάδοσης στις οποίες δραστηριοποιείται η France Télévisions έχουν διεθνή διάσταση, ακόμη και εάν η απόκτηση πραγματοποιείται με εδαφικό περιορισμό, ο οποίος οριοθετείται γενικά σε ένα κράτος μέλος. Εξάλλου, τα προγράμματα της France Télévisions των οποίων η μετάδοση μπορεί να διατηρηθεί χάρη στην κρατική στήριξη λαμβάνονται και σε άλλα κράτη μέλη, όπως στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο. Τέλος, η France Télévisions μεταδίδει επίσης προγράμματα μέσω του Διαδικτύου, τα οποία είναι προσπελάσιμα και εκτός Γαλλίας.
(83)
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι προβλεπόμενες επιδοτήσεις προϋπολογισμού μπορούν να νοθεύσουν τους όρους του ανταγωνισμού και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
VI.1.4. Συμπέρασμα όσον αφορά την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(84)
Εν όψει των προαναφερθέντων, οι επιδοτήσεις προϋπολογισμού τις οποίες η Γαλλική Δημοκρατία προτίθεται να καταβάλει στη France Télévisions συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, και πρέπει να εξετασθεί ο συμβιβάσιμος με την εσωτερική αγορά χαρακτήρας τους.
VI.2. Το συμβιβάσιμο των μέτρων υπό το πρίσμα του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(85)
Το άρθρο 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος ή που έχουν χαρακτήρα δημοσιονομικού μονοπωλίου υπόκεινται στους κανόνες των συνθηκών ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού, κατά το μέτρο που η εφαρμογή των κανόνων αυτών δεν εμποδίζει νομικά ή πραγματικά την εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής που τους έχει ανατεθεί. Η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Ένωσης».
(86)
Στην ανακοίνωση σχετικά με τη ραδιοτηλεόραση, η Επιτροπή διατυπώνει τις αρχές τις οποίες τηρεί κατά την εφαρμογή του άρθρου 107 και του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ στη χρηματοδότηση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης από το κράτος. Συναφώς, η αξιολόγηση της Επιτροπής αφορά τις δύο ακόλουθες πτυχές:
-
την ύπαρξη ακριβούς και σαφούς ορισμού της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας σε επίσημη πράξη, μεταξύ άλλων και για την παροχή σημαντικών νέων υπηρεσιών, η οποία υπόκειται σε μηχανισμούς αποτελεσματικού ελέγχου από οντότητα ανεξάρτητη από τον ραδιοτηλεοπτικό φορέα,
-
τον αναλογικό και διάφανο χαρακτήρα της δημόσιας χρηματοδότησης των αναγκαίων αντισταθμίσεων για την αποστολή αυτή, χωρίς οι αντισταθμίσεις να υπερβαίνουν το καθαρό κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, το οποίο υπόκειται επίσης σε αποτελεσματικούς ελέγχους.
VI.2.1. Ακριβής και σαφής ορισμός σε επίσημη πράξη της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, η οποία υπόκειται σε αποτελεσματικούς ελέγχους
(87)
Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή δεν διατύπωσε αμφιβολίες στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, για τους λόγους που εκτίθενται σε αυτήν, ούτε σχετικά με την καταλληλότητα του ορισμού και της εντολής της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που έχει ανατεθεί στη France Télévisions μέσω επίσημων πράξεων ούτε σχετικά με την καταλληλότητα των εξωτερικών ελέγχων που ασκούνται στη France Télévisions για τον τρόπο με τον οποίο εκτελεί τις υποχρεώσεις που της έχουν ανατεθεί, όπως αυτοί περιγράφονται ανωτέρω. Έτσι, η Επιτροπή έκρινε ότι οι οικείες διατάξεις του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 (άρθρα 43-11, 44, 48 και 53) και των διαταγμάτων ή επίσημων πράξεων που τον θέτουν σε εφαρμογή, ιδίως όσον αφορά τη συγγραφή υποχρεώσεων (διάταγμα αριθ. 2009-796 της 23ης Ιουνίου 2009) και τη σύμβαση στόχων και μέσων, είναι σύμφωνες προς τους κανόνες εφαρμογής του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά την αξιολόγηση των ενισχύσεων στη δημόσια ραδιοτηλεόραση, οι οποίοι διατυπώνονται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση.
(88)
Το συμπέρασμα αυτό είναι ανάλογο προς εκείνα που έχουν ήδη συναχθεί στο θέμα αυτό από την Επιτροπή, κατ’ εφαρμογή της τότε εν ισχύι ανακοίνωσης, στις αποφάσεις του 2003 και του 2005 για την France 2 και την France 3 και στις αποφάσεις του 2008 και του 2009 για την France Télévisions.
(89)
Επομένως, ως εκ του περισσού πρέπει να εξετασθούν οι, γενικόλογες άλλωστε, παρατηρήσεις ορισμένων ενδιαφερομένων που στοχεύουν να βεβαιώσουν τον φερόμενο ως παρεμφερή χαρακτήρα του προγραμματισμού των δημόσιων καναλιών και των ανταγωνιστών τους, οι οποίες διαψεύδονται στην πράξη από τις παρατηρήσεις άλλων μερών και δεν μπορούν να μεταβάλουν την παρούσα αξιολόγηση.
(90)
Ο τροποποιημένος νόμος αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες ορίζει με τρόπο ευρύ, ποιοτικό, αλλά ακριβή τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions. Συγκεκριμένα, η France Télévisions πρέπει να στοχεύει ένα ευρύ κοινό και να προτείνει μια διαφοροποιημένη προσφορά σύμφωνη προς τον στόχο διασφάλισης, των δημοκρατικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτιστικών αναγκών της κοινωνίας, με σεβασμό της πολυφωνίας. Το γεγονός ότι ορισμένοι ανταγωνιστές υποχρεούνται, λόγω της συμμετοχής τους στην UER, να τηρούν το καταστατικό της τελευταίας, όπως υπογραμμίζει η FFTCE, δεν εμποδίζει την ύπαρξη συγκεκριμένων υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, οι οποίες διευκρινίζονται σε επίσημες πράξεις της Γαλλικής Δημοκρατίας και οι οποίες, εν αντιθέσει προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή στην UER, επιβάλλονται μόνον στη France Télévisions.
(91)
Εξάλλου, στον βαθμό που κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο, οι υποχρεώσεις της France Télévisions διευκρινίζονται επίσης στη συγγραφή υποχρεώσεων και στη σύμβαση στόχων και μέσων, συνοδεύονται δε από ακριβείς και ποσοτικοποιημένους δείκτες που πρέπει να επιτευχθούν στο πρόγραμμά της. Οι ανταγωνιστές ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν υπόκεινται σε αυτές τις υποχρεώσεις. Τα δημόσια μέσα τα οποία διατίθενται στη France Télévisions διατίθενται για να επιτύχει τους στόχους και να εκτελέσει τις υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που καθορίζονται μέσω της νομοθετικής και της κανονιστικής οδού για το γενικό συμφέρον, ενώ οι ιδιωτικοί πόροι που διατίθενται στους ανταγωνιστές ραδιοτηλεοπτικούς φορείς διατίθενται με αμιγώς κερδοσκοπικό σκοπό. Ομοίως, η ύπαρξη κανονιστικών περιορισμών ή περιορισμών που αναλαμβάνονται ελεύθερα από τις επιχειρήσεις κατά τη δραστηριότητα μετάδοσης δεν συνεπάγονται την ύπαρξη μη διαφοροποιημένης προσφοράς στην πράξη μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Εξάλλου, οι εν λόγω υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας, οι οποίες απορρέουν από τον νόμο, σε αντίθεση με εκείνες που απορρέουν από τη συμμετοχή στην UER, υπόκεινται σε τακτικούς εξωτερικούς ελέγχους όσον αφορά την εκπλήρωσή τους, και συγκεκριμένα σε κοινοβουλευτικούς.
(92)
Επίσης, η SACD τονίζει τη μεγαλύτερη δέσμευση της France Télévisions όσον αφορά την αμιγώς γαλλική οπτικοακουστική και κινηματογραφική δημιουργία σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, οι οποίοι υπόκεινται σε πολύ λιγότερες υποχρεώσεις. Βέβαια, οι παρατηρήσεις της SACD ούτε επιβεβαιώνουν ούτε εξηγούν τους λόγους για τους οποίους τα εισαγόμενα μη γαλλικά έργα, ενδεχομένως από άλλα κράτη μέλη, θα είναι κατώτερης ποιότητας από εκείνα που θα χρηματοδοτήσει η France Télévisions. Παρ’ όλα αυτά, μια υποχρεωτική δέσμευση για αμιγώς γαλλική δημιουργία, αυξημένη τόσο σε απόλυτους όρους όσο και σε σχέση με τους ανταγωνιστές, συνεισφέρει και συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες της γαλλικής κοινωνίας, τις οποίες ο προγραμματισμός της France Télévisions οφείλει να καλύψει λόγω της υποχρέωσής της για την παροχή υπηρεσίας γενικού συμφέροντος.
(93)
Σε σχέση με τις πληροφορίες που παρέσχε η Γαλλική Δημοκρατία, η θετική αυτή αξιολόγηση όσον αφορά τον ορισμό και τον έλεγχο της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions πρέπει να επεκταθεί στους μηχανισμούς που εφαρμόζονται στην έναρξη σημαντικών νέων οπτικοακουστικών υπηρεσιών, κατά την έννοια της ανακοίνωσης για τη ραδιοτηλεόραση, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή μετά την απόφαση κίνησης της παρούσας διαδικασίας. Οι εν λόγω υπηρεσίες, οι οποίες επεκτείνουν την προσφορά ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων σε άλλα μέσα ή μορφοτύπους, περιλαμβάνονται στις συγγραφές υποχρεώσεων και στις συμβάσεις στόχων και μέσων της France Télévisions, οι οποίες διευκρινίζουν και μετουσιώνουν εξάλλου την αποστολή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος που προβλέπεται από τον νόμο. Τα εν λόγω έγγραφα θεσπίζονται μέσω διατάγματος, όπως προαναφέρθηκε, με αποτέλεσμα οι νέες υπηρεσίες που έχουν ήδη προβλεφθεί και εκείνες που ενδεχομένως θα προκύψουν στο μέλλον να αποτελούν αντικείμενο των ίδιων συγκεκριμένων διαδικασιών εκ των προτέρων διαβούλευσης και εκ των υστέρων ελέγχου της ετήσιας εκτέλεσης που διέπουν την εν λόγω αποστολή.
(94)
Εν ολίγοις, φαίνεται ότι ο ορισμός της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας που έχει ανατεθεί στη France Télévisions καθώς και οι σχετικοί μηχανισμοί ελέγχου είναι σύμφωνοι προς τους κανόνες και τις αρχές που θεσπίζονται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση, οι οποίοι εμπνέονται από τη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης.
VI.2.2. Αναλογικός και διάφανος χαρακτήρας της δημόσιας χρηματοδότησης
(95)
Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός που κοινοποίησε η Γαλλική Δημοκρατία, στον οποίο εντάσσεται η ετήσια επιδότηση για την αντιστάθμιση της μείωσης και έπειτα της κατάργησης των διαφημιστικών μηνυμάτων, προορίζεται να έχει διαρκή χαρακτήρα και θα εκτείνεται, επομένως, στην πράξη πέρα από την προβλεπόμενη ημερομηνία για την παύση των διαφημιστικών μηνυμάτων, τον Νοέμβριο του 2011.
(96)
Η ετήσια δημόσια χρηματοδότηση θα περιλαμβάνει τη διάθεση μέρους των πόρων της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, πρώην τέλος (redevance), και την ετήσια επιδότηση η οποία προβλέπεται από τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009. Επομένως, στην υφιστάμενη ενίσχυση που επικυρώθηκε από την Επιτροπή με την απόφαση της 20ής Απριλίου 2005, η οποία δεν τροποποιείται από τον προβλεπόμενο μηχανισμό, θα προστεθεί μια επιδότηση προϋπολογισμού, το ακριβές ποσό της οποίας θα καθορίζεται κάθε έτος στον νόμο περί προϋπολογισμού για την τρέχουσα χρήση. Στις παρατηρήσεις της, η Γαλλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι το προβλεπόμενο καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας θα χρησιμοποιηθεί για τον εκ των προτέρων καθορισμό του ύψους της ετήσιας επιδότησης πριν από κάθε χρήση.
(97)
Αυτό προκύπτει άλλωστε από τα παραδείγματα εκτιμήσεων που παρέσχον οι γαλλικές αρχές απαντώντας στις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Η Επιτροπή σημειώνει τον ενδεικτικό χαρακτήρα που προσδίδουν οι γαλλικές αρχές στις προβλέψεις του επιχειρηματικού σχεδίου και συμφωνεί με τη σκοπιμότητα, για μια επιχείρηση επιφορτισμένη με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας η οποία πρέπει να πραγματοποιήσει πολυετείς δαπάνες για τον σκοπό αυτό, να διαθέτει ένα δημοσιονομικό πλαίσιο το οποίο προβλέπεται από το επιχειρηματικό σχέδιο και περιέχεται στην τροποποιητική πράξη της σύμβασης στόχων και μέσων. Παρ’ όλα αυτά οι συνολικοί ενδεικτικοί δημόσιοι πόροι που αναφέρονται είναι σχετικοί, παρότι κατώτεροι, με τα ποσά του μεικτού κόστους παροχής της εν λόγω υπηρεσίας που προβλέπονται για την περίοδο από το 2010 έως το 2012.
(98)
Λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική προβλεψιμότητα του μεικτού κόστους, το οποίο είναι λιγότερο ασταθές από τα εμπορικά έσοδα που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό του καθαρού κόστους, τα ενδεικτικά αριθμητικά στοιχεία του επιχειρηματικού σχεδίου υποστηρίζουν καταρχάς τον ισχυρισμό της Γαλλικής Δημοκρατίας όσον αφορά τον καθοριστικό χαρακτήρα του κριτηρίου του καθαρού κόστους της δημόσιας υπηρεσίας για τον καθορισμό του ετήσιου ύψους της μελλοντικής επιδότησης. Έτσι, η υποχρέωση οικονομικής αντιστάθμισης από το κράτος, την οποία θεσπίζει ο νόμος αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009, θα αποτελεί το γενεσιουργό γεγονός της κοινοποιηθείσας επιδότησης προϋπολογισμού, χωρίς να καθορίζει το ύψος της, σε σχέση με μια ενδεχόμενη εκτίμηση του ύψους των απολεσθέντων διαφημιστικών εσόδων λόγω της κατάργησης των διαφημιστικών μηνυμάτων.
(99)
Μια τέτοια προσέγγιση φαίνεται αντικειμενικά αιτιολογημένη. Πράγματι, λόγω του διαρκούς χαρακτήρα της επιδότησης, ο καθορισμός του ύψους της σε σχέση με τα διαφημιστικά έσοδα που θα προέκυπταν εάν τα διαφημιστικά μηνύματα δεν καταργούνταν λόγω του νόμου, για παράδειγμα, καθορίζοντας το ύψος στο ποσό των εσόδων πριν από την ανακοίνωση και την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, αναπροσαρμοσμένο ενδεχομένως ανάλογα με τις εξελίξεις της αγοράς διαφήμισης στην τηλεόραση, θα καθίστατο ολοένα και πιο αυθαίρετος. Εάν το ύψος της επιδότησης υπολογιζόταν με τον τρόπο αυτό σε σχέση με υποθετικά έσοδα, μια μείωση του μεικτού κόστους της δημόσιας υπηρεσίας μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη, η οποία θα προέκυπτε, για παράδειγμα, από μελλοντικές συνέργειες από την εγκαθίδρυση της ενιαίας επιχείρησης France Télévisions, θα μπορούσε να συνεπάγεται κίνδυνο υπεραντιστάθμισης μέσω των δημόσιων πόρων.
(100)
Ο τρόπος υπολογισμού της ετήσιας επιδότησης σε σχέση με το κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, μειωμένο κατά τα καθαρά εμπορικά έσοδα, είναι εξάλλου συνεπής προς τη δέσμευση της Γαλλικής Δημοκρατίας, η οποία διατυπώνεται πλέον στο άρθρο 44 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 για τις επικοινωνίες και στο άρθρο 2 του διατάγματος σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του γαλλικού κράτους και των οργανισμών του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα, προκειμένου οι δημόσιοι πόροι που διατίθενται στη France Télévisions να μην υπερβαίνουν το καθαρό κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που έχουν ανατεθεί σε αυτήν. Όπως υπενθυμίζουν οι γαλλικές αρχές, η εν λόγω δέσμευση και οι προαναφερθείσες διατάξεις εφαρμόζονται πλήρως στην κοινοποιηθείσα επιδότηση προϋπολογισμού και στον ετήσιο δημόσιο χρηματοδοτικό μηχανισμό του οποίου θα αποτελεί εφεξής αναπόσπαστο μέρος.
(101)
Συνεπώς, ο τρόπος υπολογισμού της ετήσιας επιδότησης σε σχέση με το καθαρό κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας -μειωμένο κατά τα καθαρά εμπορικά έσοδα- φαίνεται αναλογικός κατά την έννοια της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τη ραδιοτηλεόραση.
(102)
Συναφώς, οι αντίθετες παρατηρήσεις ορισμένων ενδιαφερομένων δεν μπορούν να αναιρέσουν το συμπέρασμα αυτό:
-
οι παρατηρήσεις της FFTCE, η οποία ισχυρίζεται ότι η αντιστάθμιση του διαφυγόντος κέρδους από διαφημιστικά έσοδα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας, δεν υπάγεται στη χρηματοδότηση της εν λόγω αποστολής, δεν μπορούν να γίνουν δεκτές, όπως και εκείνες της M6 όσον αφορά τον κυμαινόμενο και, επομένως, μη συγκεκριμένο χαρακτήρα των εκτιμήσεων απώλειας εμπορικών εσόδων· το ετήσιο ύψος της επιδότησης θα καθορίζεται εκ των προτέρων ανάλογα με το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, οι δε εκτιμήσεις του ύψους που παρέσχε η Γαλλική Δημοκρατία για τα έτη 2010, 2011 και 2012 είναι, εξάλλου, τελείως ενδεικτικές,
-
οι παρατηρήσεις της M6, η οποία ισχυρίζεται ότι η εικαζόμενη απουσία εργαλείων αναλυτικής λογιστικής στη France Télévisions, την οποία επισήμανε το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο, θα συνεπάγεται με διαρθρωτικό τρόπο υπεραντιστάθμιση, επειδή η επιδότηση θα βασίζεται σε μη αντικειμενικά στοιχεία κόστους, όπως και οι παρατηρήσεις της TF1 σχετικά με την υπεραντιστάθμιση εξόδων που δεν ελέγχονται ή αποτελούν αντικείμενο κακής διαχείρισης, είναι αβάσιμες· πρώτον, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε τον Οκτώβριο του 2009 την απουσία εργαλείων πιλοτικής διαχείρισης τα οποία να ενοποιούν στο επίπεδο του ομίλου France Télévisions τα εργαλεία αναλυτικής λογιστικής των θυγατρικών, και όχι την παντελή έλλειψη εργαλείου αναλυτικής λογιστικής της διαχείρισης· για κάθε εταιρεία του ομίλου France Télévisions υφίσταται αναλυτική λογιστική,
-
κατά δεύτερον, η εξέταση του συμβιβάσιμου της αντιστάθμισης με την εσωτερική αγορά, σε αντίθεση με την εξέταση της ύπαρξης οικονομικού πλεονεκτήματος για την France Télévisions, δεν αφορά τα έξοδα τα οποία μπορεί να πραγματοποιεί μια μέση επιχείρηση με χρηστή διαχείριση στον κλάδο παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας, αλλά τα έξοδα που θα πραγματοποιήσει πραγματικά η France Télévisions, συμπεριλαμβανομένης επομένως της προβλεπόμενης μελλοντικής μείωσης· όμως, όπως καταδεικνύεται ανωτέρω, το συνολικό ύψος των δημόσιων πόρων που θα χορηγηθούν στη France Télévisions θα είναι καταρχάς κατώτερο των εξόδων που θα πραγματοποιηθούν για την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας και θα καθορίζεται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι υπεραντισταθμίσεις, μετά την αφαίρεση των καθαρών εμπορικών εσόδων.
(103)
Εξάλλου, οι ως άνω παρατηρήσεις, οι οποίες είναι αβάσιμες όσον αφορά τον εκ των προτέρων καθορισμό του ύψους των ετήσιων επιδοτήσεων, δεν λαμβάνουν υπόψη την ύπαρξη μηχανισμών εκ των υστέρων ελέγχου. Πράγματι, όπως καταδεικνύεται κατωτέρω, τον εκ των προτέρων ετήσιο καθορισμό του ύψους της επιδότησης για τη χρήση, σύμφωνα με τον νόμο περί προϋπολογισμού, θα ακολουθούν μηχανισμοί εκ των υστέρων ελέγχου και, ενδεχομένως, ανάκτηση.
(104)
Η ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν τους κατάλληλους μηχανισμούς που θα εγγυώνται ότι δεν θα υπάρξει υπεραντιστάθμιση, διασφαλίζοντας τακτικούς ελέγχους της χρησιμοποίησης της δημόσιας χρηματοδότησης. Η αποτελεσματικότητα του ελέγχου, όπως προσδιορίζεται στην ανακοίνωση, αναμένεται να προκύψει από τη διενέργειά του σε τακτά χρονικά διαστήματα από ανεξάρτητο φορέα, σε συνδυασμό με μηχανισμούς για την εξασφάλιση της επιστροφής ενδεχόμενων υπεραντισταθμίσεων ή την ορθή διάθεση, στην επόμενη χρήση, ενδεχόμενων αποθεματικών που δεν υπερβαίνουν το 10 % του ετήσιου κόστους δημόσιας υπηρεσίας, αφενός, ή ενδεχόμενων διεπιδοτήσεων, αφετέρου.
(105)
Το άρθρο 44 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 διευκρινίζει ότι «[ο]ι δημόσιοι πόροι που διατίθενται στους οργανισμούς του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα ως αντιστάθμιση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που αναλαμβάνουν δεν υπερβαίνουν το κόστος εκτέλεσης των εν λόγω υποχρεώσεων». Η διάταξη αυτή είναι αποτέλεσμα των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία να εγγράψει ρητώς στον νόμο την αρχή της μη υπεραντιστάθμισης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας, η οποία διατυπώθηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας που οδήγησε στην απόφαση περί του συμβιβάσιμου χαρακτήρα που εξέδωσε η Επιτροπή στις 20 Απριλίου 2005 σχετικά με τη χρήση των πόρων που αντλούνται από το τέλος (redevance) (14).
(106)
Το διάταγμα αριθ. 2007-958 της 15ης Μαΐου 2007 σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του γαλλικού κράτους και των οργανισμών του δημόσιου οπτικοακουστικού τομέα περιλαμβάνει στο άρθρο 2 την ίδια διατύπωση με εκείνη του άρθρου 53 του νόμου της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 λαμβάνοντας υπόψη «τα άμεσα ή έμμεσα έξοδα που προκύπτουν από την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας» και διευκρινίζει ότι το κόστος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας καθορίζεται μέσω χωριστών λογαριασμών. Το διάταγμα προβλέπει, στο άρθρο 3, την υποχρέωση της France Télévisions και των θυγατρικών της να σέβονται τους συνήθεις όρους της αγοράς για το σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων τους, και την εκπόνηση από εξωτερικό οργανισμό ετήσιας έκθεσης σχετικά με την εκτέλεση της εν λόγω υπηρεσίας, η οποία διαβιβάζεται στον αρμόδιο υπουργό, στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία. Η τελευταία αυτή διάταξη περιλαμβανόταν επίσης στις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία και οι οποίες περιέχονται στην απόφαση της Επιτροπής της 20ής Απριλίου 2005 που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 7.
(107)
Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι τόσο οι διατάξεις που κατοχυρώνουν την αρχή της μη υπεραντιστάθμισης όσο και ο έλεγχος και η επαλήθευση των όρων που εφαρμόζει η France Télévisions στις εμπορικές δραστηριότητές της καλύπτουν πλήρως τις ανησυχίες που διατύπωσε η Επιτροπή κατά τη διαδικασία που οδήγησε στην απόφαση της 20ής Απριλίου 2005 (15). Εξάλλου, το Πρωτοδικείο επιβεβαίωσε τον ενδεδειγμένο χαρακτήρα των ελέγχων που διενεργούνται εκ των υστέρων σχετικά με την τήρηση των εν λόγω δεσμεύσεων (16).
(108)
Η Επιτροπή έλαβε και εξέτασε εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 2 και 3 του διατάγματος για τις χρήσεις 2007 και 2008 (οι εκθέσεις που εκπονήθηκαν βάσει του άρθρου 3 του διατάγματος πιστοποιήθηκαν, για το 2007, από τις ελεγκτικές εταιρείες PriceWaterhouseCoopers και KPMG και, για το 2008, από την Εταιρεία Rise), καθώς και το σχέδιο έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 2 για το 2009. Οι διαθέσιμες εκθέσεις καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι δημόσιοι πόροι που διατέθηκαν στον όμιλο France Télévisions δεν υπερέβησαν το καθαρό κόστος εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που του έχουν ανατεθεί και ότι η France Télévisions τήρησε τους συνήθεις όρους της αγοράς στο σύνολο των εμπορικών δραστηριοτήτων της. Επομένως, αποκλείονται ενδεχόμενες διεπιδοτήσεις μεταξύ εμπορικών δραστηριοτήτων και δραστηριοτήτων δημόσιας υπηρεσίας. Εξάλλου, η εκπόνηση των εν λόγω εκθέσεων καταδεικνύει ότι η κατάρτιση των λογαριασμών εξόδων και εσόδων της δημόσιας υπηρεσίας των διάφορων καναλιών της France Télévisions είναι εφικτή με βάση τα υφιστάμενα λογιστικά εργαλεία, αντίθετα προς τα όσα ισχυρίζεται ειδικότερα η M6.
(109)
Οι όροι εκ των υστέρων ελέγχου των δημόσιων πόρων που προβλέπονται στο διάταγμα αριθ. 2007-958 θα εφαρμόζονται στην κοινοποιηθείσα επιδότηση προϋπολογισμού. Από τη θέσπιση του ελέγχου, οι συνολικοί δημόσιοι πόροι που διατέθηκαν στη France Télévisions υπήρξαν ανεπαρκείς για την κάλυψη του καθαρού κόστους εκτέλεσης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας και, επομένως, δεν τέθηκε ζήτημα διάθεσης ενδεχόμενης υπεραντιστάθμισης. Όσον αφορά τις μεσοπρόθεσμες προβλέψεις εξόδων και εσόδων που αναφέρονται στο επιχειρηματικό σχέδιο και παρουσιάζονται στον πίνακα 1 ανωτέρω, φαίνεται να προβλέπεται μικρό πλεόνασμα το 2012 το οποίο, εάν επιβεβαιωθεί και δεν είναι αναγκαίο για την κάλυψη των ελλειμμάτων που προβλέπονται για τα έτη 2010 και 2011, θα πρέπει κανονικά να διατεθεί κατά προτεραιότητα στις δαπάνες για την οπτικοακουστική δημιουργία.
(110)
Σε κάθε περίπτωση, προκειμένου να εναρμονισθεί ο υφιστάμενος μηχανισμός με τις διευκρινίσεις που διατυπώθηκαν το 2009 στη νέα ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να τροποποιήσει το άρθρο 2 του διατάγματος αριθ. 2007- 958 της 15ης Μαΐου 2007, ούτως ώστε:
-
να διασφαλίζεται ότι η ετήσια έκθεση σχετικά με τους χωριστούς λογαριασμούς θα ελέγχεται, κατά τα πρότυπα της έκθεσης που προβλέπεται στο άρθρο 3, από εξωτερικό οργανισμό, του οποίου η επιλογή υπόκειται στην έγκριση του αρμόδιου για την επικοινωνία υπουργού, θα διαβιβάζεται στον εν λόγω υπουργό καθώς και στην Εθνοσυνέλευση και στη Γερουσία, και θα εκπονείται με έξοδα της France Télévisions,
-
να τελειοποιηθεί ο λειτουργικός μηχανισμός που διασφαλίζει την ουσιαστική ανάκτηση των ενδεχομένων υπεραντισταθμίσεων ή διεπιδοτήσεων που εντοπίζουν οι ως άνω χωριστοί λογαριασμοί, όταν αυτές δεν είναι συμβιβάσιμες με το άρθρο 53 του νόμου 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες και με την ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση.
(111)
Υπό τις συνθήκες αυτές, φαίνεται ότι η Γαλλική Δημοκρατία θα διαθέτει ενδεδειγμένους μηχανισμούς για να διενεργεί τακτικούς και αποτελεσματικούς ελέγχους της χρήσης της δημόσιας χρηματοδότησης, προκειμένου να αποφεύγεται κάθε υπεραντιστάθμιση ή διεπιδότηση, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση για τη ραδιοτηλεόραση.
(112)
Εν όψει των προαναφερθέντων, φαίνεται ότι οι δυνητικοί περιορισμοί του ανταγωνισμού λόγω της παρουσίας της France Télévisions στις εμπορικές αγορές στις οποίες θα δραστηριοποιείται και μετά την πλήρη εφαρμογή της μεταρρύθμισης θα είναι τελικά μικρού εύρους. Κατά τα φαινόμενα, η παρουσία αυτή θα είναι πολύ περιορισμένη και προβλέπεται ότι η μεταρρύθμιση θα έχει ως συνέπεια τη μεταφορά, έστω μερικώς, της ζήτησης τηλεοπτικής διαφήμισης προς τους ανταγωνιστές της France Télévisions.
(113)
Πράγματι, όπως αναφέρεται σε επιστολή που δημοσιοποιήθηκε από επτά ιδιωτικά ραδιοτηλεοπτικά κανάλια, η συνέχιση της μεταρρύθμισης έως την ολοκλήρωσή της και την κατάργηση των διαφημιστικών μηνυμάτων από τη France Télévisions μπορεί να «παράσχει στα ιδιωτικά μέσα τις ικανότητες ανάκαμψης που χρειάζονται», ενώ η διατήρηση των διαφημιστικών μηνυμάτων στη France Télévisions θα «έχει καταστροφικές συνέπειες για το σύνολο των γαλλικών μέσων και θα τροποποιήσει ουσιωδώς τις οικονομικές προοπτικές [των] παραγόντων…» (17).
(114)
Με άλλα λόγια, η μερική απόσυρση της France Télévisions και η νέα επικέντρωση της δομής των εσόδων της -εμπορικών ή δημόσιων αντισταθμιστικών- στη μετάδοση προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, και τούτο χωρίς άμεσο οικονομικό αντάλλαγμα από το κοινό, μειώνουν τους δυνητικούς περιορισμούς του ανταγωνισμού στις ανταγωνιστικές αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η France Télévisions. Η απόσυρση αυτή δημιουργεί έναν χώρο τον οποίο θα μπορούσαν να καταλάβουν νεοεισερχόμενες επιχειρήσεις ή παράγοντες με περιορισμένη παρουσία στη διαφημιστική αγορά επί του παρόντος, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον ανταγωνισμό.
(115)
Από τις παρασχεθείσες πληροφορίες και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία προκύπτει ότι σκοπός της δημόσιας χρηματοδότησης θα είναι να επιτρέψει στη France Télévisions να καλύψει τα καθαρά έξοδα που πραγματοποιεί για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που τη βαρύνουν, και η χρηματοδότηση αυτή θα περιορίζεται στα εν λόγω έξοδα και θα υπόκειται σε εκ των υστέρων ελέγχους που πληρούν τα κριτήρια της ισχύουσας ανακοίνωσης για τη ραδιοτηλεόραση. Επίσης, δεδομένου ότι η France Télévisions θα μειώσει επίσης την παρουσία της στις ανταγωνιστικές αγορές, η προβλεπόμενη ενίσχυση δεν κινδυνεύει να επηρεάσει την ανάπτυξη των συναλλαγών σε βαθμό που αντίκειται στο συμφέρον της Ένωσης, εκπληρώνοντας έτσι τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(116)
Εξάλλου, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να υποβάλει στην Επιτροπή έως το 2013, έτος κατά το οποίο θα έχει ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού τομέα, ετήσια έκθεση η οποία θα επιτρέπει την παρακολούθηση των πτυχών της εφαρμογής της μεταρρύθμισης που σχετίζονται περισσότερο με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, δηλαδή, τις ετήσιες αντισταθμίσεις και τους μηχανισμούς εκ των υστέρων ελέγχου, τους όρους που εφαρμόζει η France Télévisions στις εμπορικές της δραστηριότητες και την εξέλιξη της θέσης της France Télévisions στη συγκεκριμένη αγορά, καθώς και την ετήσια εκτέλεση της σύμβασης στόχων και μέσων.
(117)
Λαμβάνοντας υπόψη το εύρος της μεταρρύθμισης, των καινοτομιών στη χρηματοδότηση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions που θεσπίζει, των συνεπειών της στην εξέλιξη των εξόδων και των εσόδων της France Télévisions και το αβέβαιο οικονομικό περιβάλλον των αγορών που επηρεάζει τα εμπορικά έσοδα της France Télévisions και των ανταγωνιστών της, η δέσμευση αυτή μπορεί να επιτρέψει στην Επιτροπή να επαληθεύει και να παρακολουθεί από κοντά την υλοποίηση της μεταρρύθμισης, όπως και των δεσμεύσεων που ανέλαβε η Γαλλική Δημοκρατία στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.
(118)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες σχετικά με την ύπαρξη ενδεχόμενης αναγκαστικής σχέσης μεταξύ των εσόδων που προέρχονται από τους νέους φόρους επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και της ετήσιας επιδότησης που θα καταβάλλεται από το 2010 στη France Télévisions. Εάν διαπιστωθεί μια τέτοια σχέση, η συνέπειά της είναι ότι οι εν λόγω φόροι πρέπει να θεωρούνται ότι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ενίσχυσης και να υποβληθούν στην εξέταση του συμβιβάσιμου της εν λόγω ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. Μολονότι η ύπαρξη τέτοιας σχέσης μπορούσε να αποκλεισθεί για το 2009, λαμβανομένης ειδικότερα υπόψη της ημερομηνίας έναρξης ισχύος και εφαρμογής του νόμου αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, παρέμεναν αμφιβολίες για το μέλλον, λαμβάνοντας υπόψη τις δηλώσεις των ανώτερων γαλλικών αρχών.
(119)
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία επιβεβαιώθηκε στην απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 2008 στην προδικαστική υπόθεση Régie Networks (C-333/07) (σκέψη 99), προκύπτει ότι «για να θεωρηθεί ότι ένας φόρος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενισχύσεως, πρέπει να υφίσταται αναγκαστική σχέση μεταξύ του οικείου φόρου και της οικείας ενισχύσεως βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας, υπό την έννοια ότι το προϊόν του φόρου πρέπει να προορίζεται απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της ενισχύσεως, να επηρεάζει άμεσα το μέγεθός της και, κατά συνέπεια, την εκτίμηση περί του αν είναι συμβατή η ενίσχυση αυτή με την κοινή αγορά» (18). Οι δύο προϋποθέσεις εφαρμογής που καθορίζει το Δικαστήριο, δηλαδή η συναφής εθνική νομοθεσία και η άμεση επίδραση στο ύψος της ενίσχυσης, εξετάζονται στη συνέχεια.
(120)
Στο γαλλικό δίκαιο, δυνάμει του άρθρου 36 του οργανικού νόμου της 1ης Αυγούστου 2001 σχετικά με τους νόμους περί προϋπολογισμού, η διάθεση ενός πόρου που θεσπίζεται υπέρ του γαλλικού κράτους σε άλλο νομικό πρόσωπο μπορεί να προκύπτει μόνον από διάταξη νόμου περί προϋπολογισμού. Επομένως, ο νόμος περί προϋπολογισμού πρέπει να προβλέπει ρητά ότι το προϊόν των φόρων επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, οι οποίοι θεσπίσθηκαν με τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009, θα διατεθεί πλήρως ή μερικώς για τη χρηματοδότηση της France Télévisions. Έως τώρα δεν έχει θεσπισθεί τέτοια διάταξη. Για το μέλλον, η Γαλλική Δημοκρατία δεσμεύεται να κοινοποιήσει εκ νέου στην Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, κάθε σχέδιο τροποποίησης της δομής του καθεστώτος. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αναγκαστική σχέση μεταξύ της κοινοποιηθείσας ενίσχυσης και των νέων φόρων δυνάμει του εθνικού δικαίου, κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου.
(121)
Επιπλέον, φαίνεται ότι καθοριστικό κριτήριο για τον καθορισμό του ετήσιου ποσού της επιδότησης προϋπολογισμού, το οποίο θα προστίθεται στο προβλεπόμενο ποσό διάθεσης των πόρων της εισφοράς για τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό τομέα, θα είναι το ύψος του καθαρού κόστους των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που έχει αναλάβει η France Télévisions και όχι το ύψος των εσόδων που προκύπτουν από τους νέους φόρους. Όμως, οι προβλέψεις κόστους της δημόσιας υπηρεσίας αποτελούν και θα αποτελούν αντικείμενο εκ των προτέρων εκτιμήσεων στη σύμβαση στόχων και μέσων κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 του τροποποιημένου νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες, η ετήσια επιδότηση που προβλέπεται στο σχέδιο του νόμου περί προϋπολογισμού θα διαμορφώνεται ανάλογα με το προβλεπόμενο καθαρό κόστος και η αντιστοιχία μεταξύ προβλέψεων και αποτελεσμάτων θα πρέπει να διαπιστώνεται και, εάν χρειασθεί, να διορθώνεται εκ των υστέρων στο πλαίσιο της προβλεπόμενης έκθεσης για την εφαρμογή του άρθρου 2 του διατάγματος αριθ. 2007-958 της 15ης Μαΐου 2007 σχετικά με τις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ του κράτους και των οργανισμών του δημόσιου τομέα της οπτικοακουστικής επικοινωνίας. Δεδομένου ότι τα έξοδα πραγματοποιούνται ανεξάρτητα από τους πόρους που εισπράττονται μέσω των φόρων, το προϊόν των φόρων δεν μπορεί να επηρεάσει άμεσα το ύψος της ενίσχυσης. Εξάλλου, φαίνεται ότι οι συντελεστές των φόρων που είχαν προβλεφθεί αρχικά από τη γαλλική κυβέρνηση μειώθηκαν στον τελικό νόμο που ψήφισε η Βουλή, χωρίς αυτό να επιφέρει την ταυτόχρονη και ανάλογη μείωση της επιδότησης που θα χορηγηθεί στη France Télévisions.
(122)
Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, οι φόροι επί της διαφήμισης και επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών που θεσπίσθηκαν με τον νόμο αριθ. 2009-258 της 5ης Μαρτίου 2009 δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ενίσχυσης και, επομένως, δεν πρέπει να ενσωματωθούν στην εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, σε αντίθεση προς τους ισχυρισμούς ορισμένων ενδιαφερομένων, δηλαδή της ACT, της FFTCE, της Ένωσης ιδιωτικών καναλιών, της M6 και της TF1.
(123)
Το συμπέρασμα αυτό διατυπώνεται με την επιφύλαξη του συμβιβάσιμου χαρακτήρα των εν λόγω φόρων και των ειδικών διατάξεών τους, ως χωριστών μέτρων, με το δίκαιο της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά τον φόρο επί των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ως προς τα ζητήματα που εξετάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει αριθ. 2009/5061 σε σχέση με την οδηγία 2002/20/ΕΚ ή την οδηγία 2002/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με κοινό κανονιστικό πλαίσιο για δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών (19).
(124)
Επίσης, η Επιτροπή λαμβάνει γνώση της δήλωσης της Γαλλίας με την οποία οι εν λόγω φόροι αποκλείονται από το πεδίο της κοινοποίησής της που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης.
VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(125)
Εν όψει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η ετήσια επιδότηση προϋπολογισμού για την France Télévisions, η οποία χορηγείται όπως περιγράφεται ανωτέρω, μπορεί να χαρακτηρισθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, σύμφωνα με τις αρχές και τους κανόνες εφαρμογής που προβλέπονται για τη δημόσια ραδιοτηλεόραση,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση την οποία προτίθεται να χορηγήσει η Γαλλική Δημοκρατία στη France Télévisions υπό μορφή ετήσιας επιδότησης προϋπολογισμού κατ’ εφαρμογή του άρθρου 53 εδάφιο VI του τροποποιηθέντος νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986 για τις επικοινωνίες είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 106 παράγραφος 2 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως εκ τούτου, εγκρίνεται η χορήγηση της εν λόγω ενίσχυσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 2010.