РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 5 ноември 2010 година
относно финансовото участие на Съюза в координирана програма за мониторинг относно разпространението на Listeria monocytogenes в някои готови за консумация храни, която ще се проведе в държавите-членки
(нотифицирано под номер C(2010) 7516)
(2010/678/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Регламент (ЕО) № 882/2004 на Европейския парламент и на Съвета от 29 април 2004 г. относно официалния контрол, провеждан с цел осигуряване на проверка на съответствието със законодателството в областта на фуражите и храните и правилата за опазване здравето на животните и хуманното отношение към животните (1), и по-специално член 66 от него,
като взе предвид Директива 2003/99/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 17 ноември 2003 г. относно мониторинга на зоонозите и заразните агенти, причиняващи зоонози (2), и по-специално член 5 от нея,
като има предвид, че:
(1)
В Регламент (ЕО) № 882/2004 се предвиждат, наред с останалите разпоредби, процедури относно финансовата подкрепа на Съюза за провеждането на мерки, необходими за осигуряване на прилагането на Регламент (ЕО) № 882/2004.
(2)
В Директива 2003/99/ЕО се предвижда, че могат да бъдат създадени координирани програми за мониторинг, по-специално когато са идентифицирани специфични потребности, за да се оцени рискът и да се определят референтните стойности, свързани със зоонозите и заразните агенти, причиняващи зоонози.
(3)
През 2006 г. (3) и 2007 г. (4) от Европейския орган за безопасност на храните (ЕОБХ) и Европейския център за профилактика и контрол върху заболяванията бяха изготвени доклади относно тенденциите и източниците на зоонозите, заразните агенти, причиняващи зоонози, и антимикробната резистентност в Съюза (доклади на ЕОБХ/ECDC). Според данните от посочените доклади за 2006 г. регистрираните случаи на листериоза (Listeria monocytogenes) при човека са общо 1 588 в 25 държави-членки. Освен това 1 558 подобни случая са регистрирани в 26 държави-членки през 2007 г. В докладите се показва още, че е налице съществено нарастване на появата на подобни случаи при човека в периода 2001-2006 г. Болестта често протича тежко и смъртността при нея е висока.
(4)
Фактът, че Listeria monocytogenes може да се размножава в различни храни при ниски температури от 2 до 4 °C, прави особено притеснителна появата на Listeria monocytogenes в готови за консумация храни с относително дълъг срок на годност.
(5)
Съгласно Регламент (ЕО) № 2073/2005 на Комисията от 15 ноември 2005 г. относно микробиологични критерии за храните (5) производителите и търговците на храни трябва да се съобразяват с критериите за безопасност на храните относно Listeria monocytogenes за готовите за консумация храни в рамките на програмите за добра хигиенна практика и анализ на опасностите и контрол в критични точки (HACCP).
(6)
Докладите на ЕОБХ/ECDC показаха, че най-висока степен на неспазване на критериите за Listeria monocytogenes е регистрирана при готовите за консумация сирена и готовите за консумация рибни и топлинно обработени месни продукти.
(7)
Ескпозицията на Listeria monocytogenes при човека е основно чрез храните. Следователно разпространението и степента на зараза с Listeria monocytogenes в готовите за консумация рибни продукти, сирена и топлинно обработени месни продукти следва да бъдат оценявани по хармонизиран и сравним начин посредством координирана програма за мониторинг на ниво търговия на дребно във всички държави-членки.
(8)
Растежът на Listeria monocytogenes в готовите за консумация храни се влияе значително от нивото на pH, активността на водата и температурата на съхранение на продукта. За оценка на растежа на Listeria monocytogenes в готовите за консумация храни при различни температурни условия може да се използва методът на моделирането.
(9)
Когато не са налице съответните определения в законодателството на Съюза, следва да се използват определенията в общия стандарт за сирената на Codex (CODEX STAN 283-1978, изменение 2008) и в груповия стандарт на Codex за неузрели сирена, включително и пресни сирена (CODEX STAN 221-2001, изменение 2008), издадени от комисията Codex Alimentarius, за да се гарантира хармонизираният подход при определението на готовите за консумация сирена.
(10)
През май 2009 г. работната група за наблюдението на събирането на данни за зоонозите към ЕОБХ прие доклад относно предлагани технически спецификации за координирана програма за мониторинг за Listeria monocytogenes за някои категории готови за консумация храни, продавани на дребно в ЕС (6).
(11)
С цел допълнително хармонизиране на етап вземане на проби пробите ще бъдат вземани на ниво търговия на дребно, като се обхващат магазини, супермаркети и други подобни обекти за продажба директно на крайния потребител.
(12)
За да се гарантира поверителността на данните, събрани в рамките на координираната програма за мониторинг, те следва да не се използват за цели, различни от целите на програмата, без предварително съгласие на държавите-членки.
(13)
Предвид важността на това да се събират сравними данни за разпространението на Listeria monocytogenes в готовите за консумация храни следва да се осигури финансово участие от страна на Съюза в провеждането на такава координирана програма за мониторинг.
(14)
За да се позволи прилагане на хармонизиран подход при вземането на проби и извършването на анализи в рамките на координираната програма, но и отчитане на евентуалните разлики в графика за провеждането ѝ в държавите-членки, е целесъобразно да се определят началото и продължителността на програмата.
(15)
Финансово участие от Съюза следва да бъде предоставено, ако координираната програма за мониторинг се провежда в съответствие с настоящото решение и ако компетентните органи предоставят цялата необходима информация в сроковете, определени в настоящото решение.
(16)
От съображения за административна ефикасност всички разходи, представени за финансово участие от Съюза, следва да бъдат изразени в евро. В съответствие с Регламент (ЕО) № 1290/2005 на Съвета от 21 юни 2005 г. относно финансирането на обща селскостопанска политика (7) обменният курс за разходи, направени във валута, различна от евро, следва да е последният определен от Европейската централна банка курс преди първия ден на месеца, през който е представено заявлението за възстановяване от заинтересованата държава-членка.
(17)
Настоящото решение представлява решение за финансиране по смисъла на член 75 от Регламент (ЕО, Евратом) № 1605/2002 на Съвета от 25 юни 2002 г. относно Финансовия регламент, приложим за общия бюджет на Европейските общности (наричан по-долу „Финансовият регламент“) (8), на член 90 от подробните правила за прилагането на финансовия регламент и на член 15 от вътрешните правила за изпълнение на общия бюджет на Европейските общности.
(18)
Мерките, предвидени в настоящото решение, са в съответствие със становището на Постоянния комитет по хранителната верига и здравето на животните,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Предмет
С настоящото решение се създава координирана програма за мониторинг относно разпространението на Listeria monocytogenes в някои категории готови за консумация храни на ниво търговия на дребно, предвидени в член 2, и се установяват правила за финансово участие на Съюза в мерките, предприети от държавите-членки, за изпълнението ѝ.
Член 2
Обхват и продължителност на координираната програма за мониторинг
1. Държавите-членки изпълняват координирана програма мониторинг за оценка на разпространението на Listeria monocytogenes в проби, подбрани на случаен принцип на ниво търговия на дребно, в следните категории готови за консумация храни:
а)
опакована (незамразена) топло или студено пушена или маринована (gravad) риба;
б)
меки или полумеки сирена, с изключение на пресните сирена;
в)
опаковани топлинно обработени месни продукти.
2. Провеждането на дейностите по вземане на проби в рамките на координираната програма за мониторинг, предвидена в параграф 1, започва през 2010 г. и продължава най-малко 12 месеца.
Член 3
Определения
За целите на настоящото решение се прилагат следните определения:
1.
„Готова за консумация храна“ означава готова за консумация храна съгласно определението в член 2, буква ж) от Регламент (ЕО) № 2073/2005.
2.
„Срок на годност“ означава срок на годност съгласно определението в член 2, буква е) от Регламент (ЕО) № 2073/2005.
3.
„Партида“ означава партида съгласно определението в член 2, буква д) от Регламент (ЕО) № 2073/2005.
4.
„Търговия на дребно“ означава търговия на дребно съгласно определението в член 3, параграф 7 от Регламент (ЕО) № 178/2002 на Европейския парламент и на Съвета от 28 януари 2002 г. за установяване на общите принципи и изисквания на законодателството в областта на храните, за създаване на Европейски орган за безопасност на храните и за определяне на процедури относно безопасността на храните (9); за целите на настоящото решение обаче значението на „търговия на дребно“ обхваща само магазини, супермаркети и други подобни обекти за продажба директно на крайния потребител; тук не се включват терминали или центрове за дистрибуция, заведения за обществено хранене, места за обществено хранене в учреждения, заводски столове, ресторанти и други подобни услуги в областта на храните и пунктове за търговия на едро.
5.
„Преработка“ означава преработка съгласно определението в член 2, параграф 1, буква м) от Регламент (ЕО) № 852/2004 на Европейския парламент и на Съвета от 29 април 2004 г. относно хигиената на храните (10).
6.
„Месни продукти“ означава месни продукти съгласно определението в точка 7.1 от приложение I към Регламент (ЕО) № 853/2004 на Европейския парламент и на Съвета от 29 април 2004 г. относно определяне на специфични хигиенни правила за храните от животински произход (11).
7.
„Страна на производство“ означава страната, посочена на идентификационния знак, както е предвидено в раздел I, част Б, точка 6 от приложение II към Регламент (ЕО) № 853/2004.
8.
„Опакована храна“ означава храна, чиято повърхност е изцяло покрита с цел да се предотврати прекият контакт на храната с околната среда, като опаковката може да е промокаема или непромокаема.
9.
„Опакована в модифицирана атмосфера храна“ означава, че храната е опакована и херметически затворена след отстраняването на въздуха вътре в опаковката и заменянето му със строго контролирана газообразна смес от въглероден диоксид, кислород и/или азот.
10.
„Вакуумирана храна“ означава храна, която е опакована и херметически затворена след отстраняването на въздуха вътре в опаковката.
11.
„Пушена риба“ означава обработена чрез опушване риба.
12.
„Маринована (gravad) риба“ e риба, която е обработена в сол и захар без термична обработка.
13.
„Узрели сирена“ означава сирена, които не са готови за консумация веднага след производството им, а трябва да бъдат държани в продължение на определено време при определена температура и при такива други условия, които ще доведат до необходимите биохимични и физични промени, характерни за въпросните сирена.
14.
„Меки сирена“ означава сирена, които съдържат процент влажност, на обезмаслена основа, по-висок от 67 %.
15.
„Полумеки сирена“ означава сирена, които са с текстура, която е малко по-твърда от категорията „меки сирена“. Тези сирена съдържат процент влажност, на обезмаслена основа, вариращ между 62 и 67 %. Полумеките сирена се характеризират с това, че на пипане са твърди, но еластични.
16.
„Узрели сирена с плесен“ означава сирена, при които узряването е постигнато основно посредством процес на развитие на характерна плесен във вътрешността и/или по повърхността на сирената.
17.
„Узрели сирена на петна“ означава сирена, по време или след узряването на които кората се обработва или се колонизира естествено с желана култура микроорганизми, например Penicillium candidum или Brevibacterium linens. В резултат от това покривният слой или петно формира част от кората.
18.
„Зрели саламурени сирена“ означава сирена, узрели и съхранявани в саламура до момента на продажбата или опаковането им.
19.
„Пресни сирена“ означава сирена от вида на изварата, които не биват подлагани на зреене, като например извара тип „селско сирене“, моцарела, рикота и тип „quark“. Пресните сирена не са включени в координираната програма за мониторинг.
Член 4
Вземане на проби, анализ и регистриране на данните от държавите-членки
1. Вземането на проби се извършва от компетентния орган или под неговия контрол.
2. Националните референтни лаборатории за Listeria monocytogenes извършват анализите за Listeria monocytogenes, pH и активността на водата.
3. Компетентният орган може да посочи други лаборатории освен националните референтни лаборатории, които са акредитирани за и ангажирани с официалния контрол на Listeria monocytogenes за извършване на анализите за Listeria monocytogenes, pH и активността на водата.
4. Вземането на проби и извършването на анализите, предвидени в параграфи 1, 2 и 3, както и регистрирането на всички съответни данни се извършват в съответствие с техническите спецификации, изложени в приложение I.
5. Броят на пробите, които трябва да бъдат взети за дадена категория готови за консумация храни във всяка държава-членка, е посочен в приложение II.
Член 5
Събиране, оценка, отчитане и използване на данните на равнище на Съюза
1. Държавата-членка събира и прави оценка на резултатите от пробите и анализите за Listeria monocytogenes, pH и активността на водата, предвидени в член 4, параграфи 1, 2 и 3 от настоящото решение.
Посочените резултати и оценката им, заедно с всички съответни данни, се включват в окончателен доклад относно изпълнението на координираната програма за мониторинг, който се предава на Комисията преди 31 май 2012 г.
2. До 30 ноември 2010 г. Комисията установява формата на речника на данните и формулярите за събиране на информация, които трябва да се използват от компетентните органи при изготвянето на доклада, упоменат в параграф 1.
3. Комисията изпраща окончателните доклади, предвидени в параграф 1, до Европейския орган за безопасност на храните (ЕОБХ), който ги разглежда, разработва прогнозни модели за спазването на критериите за безопасност на храните по отношение на Listeria monocytogenes и за микробния растеж при различни условия на съхранение и изготвя обобщаващ доклад в срок от шест месеца.
4. Използването на данните, представени от държавите-членки, за цели, различни от координираната програма за мониторинг, подлежи на предварително съгласие от държавите-членки.
5. Данните и резултатите се оповестяват публично във формат, който гарантира поверителност на отделните резултати.
Член 6
Условия за осигуряване на финансово участие на Съюза
1. Финансово участие на Съюза на обща стойност 1 555 300 евро се осигурява на държавите-членки от бюджетен ред 17 04 07 01 за покриване на разходите за събиране, оценка и отчитане, предвидени в член 5, параграф 1, които са свързани с анализите по член 4, параграф 2, в границите на максималната обща сума за съфинансиране, определена в приложение III.
2. Финансовото участие на Съюза, предвидено в параграф 1, се изплаща на държавата-членка, при условие че координираната програма за мониторинг е проведена според съответните разпоредби от законодателството на Съюза, включително и правилата относно конкуренцията и възлагането на обществени поръчки, и в съответствие със следните условия:
Окончателен доклад за изпълнението на координираната програма за мониторинг трябва да се предаде на Комисията преди 31 май 2012 г.; този доклад трябва да съдържа:
i)
цялата информация, определена в част Г от приложение I;
ii)
подкрепящи доказателства за разходите, направени от държавите-членки за анализите; въпросните доказателства трябва да съдържат най-малкото информацията, определена в приложение IV.
3. В случай на представяне със закъснение на окончателния доклад, упоменат в параграф 2, финансовото участие на Съюза се намалява с 25 % на 1 юли 2012 г., с 50 % - на 1 август 2012 г., и със 100 % - на 1 септември 2012 г.
Член 7
Максимални суми, подлежащи на възстановяване
Максималната стойност на сумите, които се възстановяват на държавите-членки от финансовото участие на Съюза за предвидените в член 5, параграф 1 събиране, оценка и отчитане, не надвишава следното:
а)
до 60 EUR за всяка събрана, оценена и отчетена проба за откриване на Listeria monocytogenes;
б)
до 60 EUR за всяка събрана, оценена и отчетена проба за изброяване на Listeria monocytogenes;
в)
до 15 EUR за всяка събрана, оценена и отчетена проба, свързана с анализ на нивото на pH;
г)
до 20 EUR за всяка събрана, оценена и отчетена проба за анализ на активността на водата (aw).
Член 8
Обменен курс за разходите
Когато разходът на една държава-членка е във валута, различна от евро, съответната държава-членка я преобразува в евро чрез прилагане на последния обменен курс, определен от Европейската централна банка преди първия ден на месеца, в който се подава заявлението от държавата-членка.
Член 9
Адресати
Адресати на настоящото решение са държавите-членки.
Съставено в Брюксел на 5 ноември 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 5ης Νοεμβρίου 2010
σχετικά με χρηματοδοτική συνεισφορά της Ένωσης για ένα συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης του επιπολασμού της Listeria monocytogenes σε ορισμένα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα, το οποίο θα εφαρμοστεί στα κράτη μέλη
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 7516]
(2010/678/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων (1), και ιδίως το άρθρο 66,
την οδηγία 2003/99/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρίου 2003, για την παρακολούθηση των ζωονόσων και των ζωονοσογόνων παραγόντων (2), και ιδίως το άρθρο 5,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 882/2004 θεσπίζει, μεταξύ άλλων, τις διαδικασίες που διέπουν μια χρηματοδοτική στήριξη από την Ένωση για τη λήψη μέτρων αναγκαίων για την εξασφάλιση της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004.
(2)
Η οδηγία 2003/99/ΕΚ προβλέπει ότι μπορούν να καταρτίζονται συντονισμένα προγράμματα παρακολούθησης, ιδίως όταν εντοπίζονται ειδικές ανάγκες, για την εκτίμηση κινδύνων ή για τον καθορισμό τιμών αναφοράς σχετικά με τις ζωονόσους ή τους ζωονοσογόνους παράγοντες.
(3)
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων εξέδωσαν εκθέσεις (εκθέσεις ΕΑΑΤ-ΕΚΠΕΝ) το 2006 (3) και το 2007 (4) σχετικά με τις τάσεις και τις πηγές των ζωονόσων, των ζωονοσογόνων παραγόντων και της μικροβιακής αντοχής στην Ένωση. Σύμφωνα με τις εν λόγω εκθέσεις, το 2006 καταγράφηκαν συνολικά 1 588 κρούσματα λιστερίασης (Listeria monocytogenes) σε ανθρώπους σε 25 κράτη μέλη. Επιπλέον, το 2007 καταγράφηκαν 1 558 κρούσματα σε 26 κράτη μέλη. Οι εκθέσεις κατέδειξαν περαιτέρω σημαντική αύξηση της επίπτωσης αυτών των κρουσμάτων σε ανθρώπους κατά την περίοδο 2001-2006. Η ασθένεια είναι συχνά σοβαρή και η θνησιμότητα υψηλή.
(4)
Το γεγονός ότι η Listeria monocytogenes μπορεί να πολλαπλασιάζεται σε διάφορα τρόφιμα σε θερμοκρασίες 2 έως 4 °C καθιστά την εμφάνιση της Listeria monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα με σχετικά μεγάλη διάρκεια διατήρησης ιδιαίτερα ανησυχητική.
(5)
Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 της Επιτροπής, της 15ης Νοεμβρίου 2005, περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα (5), οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να συμμορφώνονται με τα κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων όσον αφορά τη Listeria monocytogenes για τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα, στο πλαίσιο των ορθών πρακτικών υγιεινής και των προγραμμάτων ανάλυσης κινδύνου στα κρίσιμα σημεία ελέγχου (HACCP).
(6)
Οι εκθέσεις ΕΑΑΤ-ΕΚΠΕΝ κατέδειξαν ότι τα υψηλότερα ποσοστά μη συμμόρφωσης με τα κριτήρια για τη Listeria monocytogenes καταγράφηκαν στα έτοιμα για κατανάλωση τυριά και στα έτοιμα για κατανάλωση προϊόντα αλιείας και προϊόντα με βάση το κρέας που έχουν υποβληθεί σε θερμική επεξεργασία.
(7)
Η έκθεση του ανθρώπου στη Listeria monocytogenes γίνεται κυρίως μέσω των τροφίμων. Ως εκ τούτου, ο επιπολασμός και το επίπεδο επιμόλυνσης στα έτοιμα για κατανάλωση προϊόντα αλιείας, τυριά και προϊόντα με βάση το κρέας που έχουν υποβληθεί σε θερμική επεξεργασία πρέπει να εκτιμώνται με εναρμονισμένο και συγκρίσιμο τρόπο στο πλαίσιο ενός συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης σε επίπεδο λιανικής σε όλα τα κράτη μέλη.
(8)
Η ανάπτυξη της Listeria monocytogenes σε ένα έτοιμο για κατανάλωση προϊόν επηρεάζεται σημαντικά από το pH, την ενεργότητα του νερού και τη θερμοκρασία αποθήκευσης του προϊόντος. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα μοντέλο για την εκτίμηση της ανάπτυξης της Listeria monocytogenes σε ένα έτοιμο για κατανάλωση προϊόν υπό διάφορες συνθήκες θερμοκρασίας.
(9)
Όταν δεν υπάρχουν σχετικοί ορισμοί στη νομοθεσία της Ένωσης, πρέπει να χρησιμοποιούνται οι ορισμοί του γενικού προτύπου Codex για τα τυριά (CODEX STAN 283-1978, τροποποίηση 2008) και του ομαδικού προτύπου Codex για τα τυριά που δεν έχουν υποστεί ωρίμαση, συμπεριλαμβανομένων των νωπών τυριών (CODEX STAN 221-2001, τροποποίηση 2008), που έχουν εκδοθεί από την επιτροπή του Codex Alimentarius, για να εξασφαλίζεται εναρμονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τον ορισμό των έτοιμων για κατανάλωση τυριών.
(10)
Τον Μάιο του 2009 η ειδική ομάδα της ΕΑΑΤ για την παρακολούθηση της συλλογής στοιχείων σχετικά με τις ζωονόσους εξέδωσε έκθεση σχετικά με τις προτεινόμενες τεχνικές προδιαγραφές για ένα συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης για τη Listeria monocytogenes σε ορισμένες κατηγορίες έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων στη λιανική στην ΕΕ (6).
(11)
Για να εναρμονιστεί περαιτέρω το στάδιο της δειγματοληψίας, τα δείγματα πρέπει να λαμβάνονται σε επίπεδο λιανικής, καλύπτοντας τα καταστήματα, τα σουπερμάρκετ και άλλες παρόμοιες αγορές οι οποίες πωλούν απευθείας στον τελικό καταναλωτή.
(12)
Τα στοιχεία που συλλέγονται στο πλαίσιο του συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς πέραν του εν λόγω προγράμματος χωρίς τη συγκατάθεση των κρατών μελών, έτσι ώστε να διασφαλίζεται το απόρρητο των στοιχείων.
(13)
Λόγω της σημασίας της συλλογής συγκρίσιμων στοιχείων σχετικά με τον επιπολασμό της Listeria monocytogenes στα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα, πρέπει να χορηγηθεί από την Ένωση χρηματοδοτική συνεισφορά για την εφαρμογή σχετικού συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης.
(14)
Για να μπορούν η δειγματοληψία και οι αναλύσεις, στο πλαίσιο του συντονισμένου προγράμματος, να πραγματοποιηθούν με εναρμονισμένο τρόπο, αλλά λαμβάνοντας υπόψη τις πιθανές εν προκειμένω διαφορές στο χρονικό πλαίσιο μεταξύ των κρατών μελών, είναι σκόπιμο να καθοριστούν ο χρόνος έναρξης και η διάρκεια του προγράμματος.
(15)
Πρέπει να χορηγηθεί χρηματοδοτική συνεισφορά από την Ένωση, αν το συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης εφαρμόζεται σύμφωνα με την παρούσα απόφαση και υπό την προϋπόθεση ότι οι αρμόδιες αρχές παρέχουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες εντός των χρονικών ορίων που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση.
(16)
Για λόγους αποτελεσματικής διοικητικής λειτουργίας, όλες οι δαπάνες που υποβάλλονται για χρηματοδοτική συνεισφορά από την Ένωση πρέπει να εκφράζονται σε ευρώ. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 2005, για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (7), η τιμή μετατροπής για τις δαπάνες που πραγματοποιούνται σε νόμισμα διαφορετικό από το ευρώ πρέπει να είναι η τελευταία τιμή που έχει οριστεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πριν από την πρώτη ημέρα του μήνα κατά τον οποίο υποβάλλεται η αίτηση επιστροφής από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.
(17)
Η παρούσα απόφαση συνιστά απόφαση χρηματοδότησης κατά την έννοια του άρθρου 75 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (8) (δημοσιονομικός κανονισμός), του άρθρου 90 των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού και του άρθρου 15 των εσωτερικών κανόνων για την εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
(18)
Τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση είναι σύμφωνα με τη γνώμη της μόνιμης επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Με την παρούσα απόφαση θεσπίζεται συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης όσον αφορά τον επιπολασμό της Listeria monocytogenes σε ορισμένες κατηγορίες έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 2 σε επίπεδο λιανικής, και καθορίζονται οι κανόνες για τη χορήγηση χρηματοδοτικής συνεισφοράς από την Ένωση στα κράτη μέλη για την εφαρμογή του.
Άρθρο 2
Πεδίο εφαρμογής και διάρκεια του συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης
1. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης για την αξιολόγηση του επιπολασμού της Listeria monocytogenes στις ακόλουθες κατηγορίες έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων, σε δείγματα που επιλέγονται τυχαία σε επίπεδο λιανικής:
α)
συσκευασμένα (όχι κατεψυγμένα) ψάρια ψυχρής και θερμής κάπνισης ή μαριναρισμένα ψάρια·
β)
μαλακά ή ημίσκληρα τυριά, μη συμπεριλαμβανομένων των νωπών τυριών·
γ)
συσκευασμένα προϊόντα με βάση το κρέας που έχουν υποβληθεί σε θερμική επεξεργασία.
2. Οι δραστηριότητες δειγματοληψίας στο πλαίσιο του συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης που προβλέπεται στην παράγραφο 1 θα αρχίσουν το 2010 και θα καλύψουν τουλάχιστον 12 μήνες.
Άρθρο 3
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1) «τρόφιμα έτοιμα για κατανάλωση»: τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 στοιχείο ζ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005·
2) «διάρκεια διατήρησης»: η διάρκεια διατήρησης, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005·
3) «παρτίδα»: η παρτίδα, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 στοιχείο ε) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005·
4) «λιανική»: η λιανική, όπως ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (9). Εντούτοις, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η λιανική καλύπτει μόνο τα καταστήματα, τα σουπερμάρκετ και άλλες παρόμοιες αγορές οι οποίες πωλούν απευθείας στον τελικό καταναλωτή· δεν περιλαμβάνει τους τερματικούς σταθμούς ή τα κέντρα διανομής, τις επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, την τροφοδοσία οργανισμών, τα κυλικεία εργοστασίων, τα εστιατόρια και άλλες παρόμοιες επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών εστίασης, και τα πρατήρια χονδρικής·
5) «μεταποίηση»: η μεταποίηση, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο ιγ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για την υγιεινή των τροφίμων (10)·
6) «προϊόντα με βάση το κρέας»: τα προϊόντα με βάση το κρέας, όπως ορίζονται στο σημείο 7.1 του παραρτήματος I του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης (11)·
7) «χώρα παραγωγής»: η χώρα που αναφέρεται στο σήμα αναγνώρισης, όπως προβλέπεται στο σημείο 6 του μέρους Β του τμήματος I του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004·
8) «συσκευασμένα τρόφιμα»: τα τρόφιμα που είναι καλυμμένα σε όλη την επιφάνειά τους, έτσι ώστε να εμποδίζεται η άμεση επαφή του τροφίμου με το περιβάλλον, είτε με διαπερατό είτε με μη διαπερατό περιτύλιγμα·
9) «τρόφιμα συσκευασμένα σε τροποποιημένη ατμόσφαιρα»: τα τρόφιμα που συσκευάστηκαν και σφραγίστηκαν ερμητικά μετά την αφαίρεση του αέρα από τη συσκευασία και την αντικατάστασή του από αυστηρά ελεγχόμενο αέριο μείγμα διοξειδίου του άνθρακα, οξυγόνου και/ή αζώτου·
10) «τρόφιμα συσκευασμένα σε κενό»: τα τρόφιμα που συσκευάστηκαν και σφραγίστηκαν ερμητικά μετά την αφαίρεση του αέρα από τη συσκευασία·
11) «καπνιστά ψάρια»: τα ψάρια που έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία κάπνισης·
12) «μαριναρισμένα ψάρια»: τα ψάρια που έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία με αλάτι και ζάχαρη, χωρίς θερμική επεξεργασία·
13) «ώριμα τυριά»: τα τυριά που δεν είναι έτοιμα για κατανάλωση αμέσως μετά την παρασκευή τους, αλλά πρέπει να διατηρηθούν για κάποιο χρονικό διάστημα σε συγκεκριμένη θερμοκρασία και άλλες συνθήκες τέτοιες που να οδηγήσουν στις απαραίτητες βιοχημικές και φυσικές αλλαγές οι οποίες χαρακτηρίζουν τα εν λόγω τυριά·
14) «μαλακά τυριά»: τα τυριά που έχουν ποσοστό υγρασίας, υπολογιζόμενο χωρίς λίπος, υψηλότερο από 67 %·
15) «ημίσκληρα τυριά»: τα τυριά που έχουν υφή μόλις ελαφρώς σκληρότερη από εκείνη της κατηγορίας των μαλακών τυριών. Τα τυριά αυτά έχουν ποσοστό υγρασίας, υπολογιζόμενο χωρίς λίπος, που κυμαίνεται μεταξύ 62 και 67 %. Τα ημίσκληρα τυριά χαρακτηρίζονται από τη σφιχτή αλλά ελαστική υφή τους·
16) «τυριά που έχουν ωριμάσει με ευρωτομύκητες»: τα τυριά των οποίων η ωρίμαση επιτυγχάνεται κυρίως με την ανάπτυξη χαρακτηριστικών ευρωτομυκήτων σε ολόκληρο το εσωτερικό και/ή στην επιφάνεια του τυριού·
17) «τυριά που έχουν ωριμάσει με επίχρισμα»: τα τυριά στα οποία, κατά τη διάρκεια ή μετά την ωρίμασή τους, η κρούστα του τυριού υποβάλλεται σε επεξεργασία ή αποικίζεται με φυσικό τρόπο με επιθυμητές καλλιέργειες μικροοργανισμών, για παράδειγμα Penicillium candidum ή Brevibacterium linens. Το επίστρωμα ή επίχρισμα που προκύπτει αποτελεί μέρος της κρούστας·
18) «τυριά που έχουν ωριμάσει σε άλμη»: τα τυριά που ωριμάζουν και αποθηκεύονται σε άλμη έως ότου πωληθούν ή συσκευαστούν·
19) «νωπά τυριά»: τα πηγμένα τυριά που δεν υφίστανται καμία ωρίμαση, για παράδειγμα το cottage cheese, η μοτσαρέλα, η ρικότα και το κουάρκ. Τα νωπά τυριά δεν περιλαμβάνονται στο παρόν συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης.
Άρθρο 4
Δειγματοληψία, αναλύσεις και καταχώριση των στοιχείων από τα κράτη μέλη
1. Η δειγματοληψία πραγματοποιείται από την αρμόδια αρχή ή υπό την εποπτεία της.
2. Τα εθνικά εργαστήρια αναφοράς για τη Listeria monocytogenes πραγματοποιούν τις αναλύσεις για τη Listeria monocytogenes, το pH και την ενεργότητα του νερού.
3. Η αρμόδια αρχή μπορεί να ορίσει εργαστήρια διαφορετικά από τα εθνικά εργαστήρια αναφοράς, τα οποία είναι διαπιστευμένα και πραγματοποιούν επίσημους ελέγχους της Listeria monocytogenes, προκειμένου να πραγματοποιήσουν τις αναλύσεις για τη Listeria monocytogenes, το pH και την ενεργότητα του νερού.
4. Η δειγματοληψία και οι αναλύσεις που προβλέπονται στις παραγράφους 1, 2 και 3, καθώς και η καταχώριση όλων των σχετικών στοιχείων, πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές που καθορίζονται στο παράρτημα I.
5. Ο αριθμός των δειγμάτων που πρέπει να λαμβάνονται ανά κατηγορία έτοιμων για κατανάλωση τροφίμων σε κάθε κράτος μέλος παρατίθεται στο παράρτημα II.
Άρθρο 5
Συλλογή, αξιολόγηση, υποβολή εκθέσεων και χρήση των στοιχείων σε επίπεδο Ένωσης
1. Το κράτος μέλος συλλέγει και αξιολογεί τα αποτελέσματα της δειγματοληψίας και των αναλύσεων για τη Listeria monocytogenes, το pH και την ενεργότητα του νερού, που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1, 2 και 3 της παρούσας απόφασης.
Τα εν λόγω αποτελέσματα και η αξιολόγησή τους, μαζί με όλα τα σχετικά στοιχεία, περιλαμβάνονται σε τελική έκθεση σχετικά με την ολοκλήρωση του συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης, η οποία διαβιβάζεται στην Επιτροπή πριν από τις 31 Μαΐου 2012.
2. Η Επιτροπή καταρτίζει έως την 30ή Νοεμβρίου 2010 τον μορφότυπο του λεξικού δεδομένων και τα έντυπα συλλογής στοιχείων που πρέπει να χρησιμοποιούνται στην κατάρτιση της έκθεσης η οποία αναφέρεται στην παράγραφο 1 από τις αρμόδιες αρχές.
3. Η Επιτροπή διαβιβάζει τις τελικές εκθέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ), η οποία τις εξετάζει, καταρτίζει προβλεπτικά μοντέλα για τη συμμόρφωση με τα κριτήρια ασφάλειας των τροφίμων για τη Listeria monocytogenes και για τη μικροβιακή ανάπτυξη υπό διάφορες συνθήκες αποθήκευσης και εκδίδει περιληπτική έκθεση εντός έξι μηνών.
4. Για κάθε άλλη χρήση των στοιχείων που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη εκτός του συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης απαιτείται προηγούμενη συμφωνία των κρατών μελών.
5. Τα στοιχεία και τα αποτελέσματα δημοσιοποιούνται σε μορφή η οποία εξασφαλίζει το απόρρητο των ατομικών αποτελεσμάτων.
Άρθρο 6
Όροι για τη χορήγηση χρηματοδοτικής συνεισφοράς από την Ένωση
1. Χορηγείται στα κράτη μέλη χρηματοδοτική συνεισφορά από την Ένωση συνολικού ύψους 1 555 300 ευρώ από τη γραμμή 17 04 07 01 του προϋπολογισμού έναντι των δαπανών για τη συλλογή, την αξιολόγηση και την υποβολή της έκθεσης που προβλέπονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, που συνδέονται με τις αναλύσεις του άρθρου 4 παράγραφος 2, έως το μέγιστο συνολικό ποσό για τη συγχρηματοδότηση που παρατίθεται στο παράρτημα III.
2. Η χρηματοδοτική συνεισφορά από την Ένωση που προβλέπεται στην παράγραφο 1 καταβάλλεται στα κράτη μέλη υπό την προϋπόθεση ότι το συντονισμένο πρόγραμμα παρακολούθησης εφαρμόζεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τον ανταγωνισμό και την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων, και με βάση τη συμμόρφωση προς τους ακόλουθους όρους:
Τελική έκθεση σχετικά με την ολοκλήρωση του συντονισμένου προγράμματος παρακολούθησης πρέπει να υποβληθεί στην Επιτροπή πριν από τις 31 Μαΐου 2012· η εν λόγω έκθεση πρέπει να περιλαμβάνει:
i)
όλες τις πληροφορίες που παρατίθενται στο μέρος Δ του παραρτήματος I,
ii)
αποδεικτικά στοιχεία για τις δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη για τις αναλύσεις· τα εν λόγω στοιχεία πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον τις πληροφορίες που παρατίθενται στο παράρτημα IV.
3. Στην περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής της τελικής έκθεσης που αναφέρεται στην παράγραφο 2, η χρηματοδοτική συνεισφορά της Ένωσης μειώνεται κατά 25 % την 1η Ιουλίου 2012, 50 % την 1η Αυγούστου 2012 και 100 % την 1η Σεπτεμβρίου 2012.
Άρθρο 7
Ανώτατα επιστρεφόμενα ποσά
Τα ανώτατα ποσά της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ένωσης για τις δαπάνες που επιστρέφονται στα κράτη μέλη για τη συλλογή, την αξιολόγηση και την υποβολή της έκθεσης που προβλέπονται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 δεν υπερβαίνουν τα ακόλουθα:
α)
έως 60 ευρώ για κάθε συλλεγόμενο, αξιολογούμενο και αναφερόμενο δείγμα για την ανίχνευση της Listeria monocytogenes·
β)
έως 60 ευρώ για κάθε συλλεγόμενο, αξιολογούμενο και αναφερόμενο δείγμα για την απαρίθμηση της Listeria monocytogenes·
γ)
έως 15 ευρώ για κάθε συλλεγόμενο, αξιολογούμενο και αναφερόμενο δείγμα που σχετίζεται με την ανάλυση του επιπέδου του pΗ·
δ)
έως 20 ευρώ για κάθε συλλεγόμενο, αξιολογούμενο και αναφερόμενο δείγμα για την ανάλυση για την ενεργότητα του νερού (aw).
Άρθρο 8
Τιμή μετατροπής για τις δαπάνες
Αν οι δαπάνες ενός κράτους μέλους είναι σε νόμισμα διαφορετικό από το ευρώ, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τις μετατρέπει σε ευρώ βάσει της τελευταίας ισοτιμίας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας πριν από την πρώτη ημέρα του μήνα κατά τον οποίο το κράτος μέλος υποβάλλει τη σχετική αίτηση.
Άρθρο 9
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Βρυξέλλες, 5 Νοεμβρίου 2010.