РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 1231/2010 НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 24 ноември 2010 година
за разширяване обхвата на Регламент (ЕО) № 883/2004 и на Регламент (ЕО) № 987/2009 по отношение на гражданите на трети държави, които все още не са обхванати от тези регламенти единствено на основание тяхното гражданство
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 79, параграф 2, буква б) от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Европейският парламент (3), Съветът и Европейският икономически и социален комитет (4) призоваха за подобряване интеграцията на гражданите на трети държави, законно пребиваващи на територията на държавите-членки, като им бъде предоставен набор от уеднаквени права, които да съответстват във възможно най-голяма степен на правата, от които се ползват гражданите на Съюза.
(2)
На 1 декември 2005 г. Съветът по правосъдие и вътрешни работи подчерта, че Съюзът трябва да осигури справедливо третиране на гражданите на трети държави, които пребивават законно на територията на държавите-членки, както и че една по-амбициозна политика на интеграция следва да има за цел да им бъдат предоставени права и задължения, които са съотносими с тези на гражданите на Съюза.
(3)
Регламент (ЕО) № 859/2003 на Съвета (5) разшири обхвата на Регламент (ЕИО) № 1408/71 и на Регламент (ЕИО) № 574/72 относно координирането на законно установените схеми за социална сигурност на държавите-членки, за да включи гражданите на трети държави, които все още не са обхванати от тези регламенти единствено на основание тяхното гражданство.
(4)
Настоящият регламент зачита основните права и съблюдава принципите, признати по-специално от Хартата на основните права на Европейския съюз, и по-конкретно член 34, параграф 2 от нея.
(5)
Регламент (ЕО) № 883/2004 на Европейския парламент и на Съвета от 29 април 2004 г. за координация на системите за социално осигуряване (6) заменя Регламент (ЕИО) № 1408/71. Регламент (ЕО) № 987/2009 на Европейския парламент и на Съвета от 16 септември 2009 г. за установяване на процедура за прилагане на Регламент (ЕО) № 883/2004 (7) заменя Регламент (ЕИО) № 574/72. Регламенти (ЕИО) № 1408/71 и (ЕИО) № 574/72 трябва да се отменят, считано от датата на прилагане на Регламент (ЕО) № 883/2004 и на Регламент (ЕО) № 987/2009.
(6)
Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 значително актуализират и опростяват правилата за координация както по отношение на осигурените лица, така и на институциите за социална сигурност. При последните актуализираните правила за координация целят да се ускори и улесни обработката на данните, свързани с правата на обезщетение на осигурените лица, и да се съкратят съответните административни разходи.
(7)
Насърчаването на високо равнище на социална закрила и повишаването на стандарта и качеството на живот в държавите-членки са цели на Съюза.
(8)
За да се избегне положение, при което се налага работодателите и националните органи за социална сигурност да разрешават сложни правни и административни ситуации, засягащи само ограничен кръг лица, е важно да се използват пълноценно всички предимства на актуализирането и опростяването в областта на социалната сигурност, като се прилага единен правен инструмент за координиране, съчетаващ Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009.
(9)
Следователно е необходимо да се замени Регламент (ЕО) № 859/2003 с правен инструмент, основната цел на който е да замести с Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 съответно Регламент (ЕИО) № 1408/71 и Регламент (ЕИО) № 574/72.
(10)
Прилагането на Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 по отношение на гражданите на трети държави, които все още не са обхванати от тези регламенти единствено на основание на тяхното гражданство, не трябва да им предоставя право на влизане, престой или пребиваване в дадена държава-членка, нито на достъп до нейния пазар на труда. Ето защо прилагането на Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 не следва да засяга правото на държавите-членки да отказват издаването, да отнемат или да отказват подновяването на разрешение за влизане, престой, пребиваване или работа в съответната държава-членка в съответствие с правото на Съюза.
(11)
По силата на настоящия регламент Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 следва да са приложими, само ако заинтересованото лице вече пребивава законно на територията на държава-членка. Следователно законното пребиваване следва да е предварително условие за прилагането на тези регламенти.
(12)
Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 не следва да се прилагат, когато всички аспекти на дадена ситуация са съсредоточени в една държава-членка. Това се отнася inter alia и за положението на гражданин на трета държава, който е свързан само с трета държава и с една-единствена държава-членка.
(13)
Условието за законно пребиваване на територията на държава-членка не следва да засяга правата, произтичащи от прилагането на Регламент (ЕО) № 883/2004, свързани с пенсиите за инвалидност, старост или с пенсиите за наследници, дължими от една или няколко държави-членки на гражданин на трета държава, който по-рано е изпълнявал условията на настоящия регламент, или на наследниците на този гражданин на трета държава, доколкото правата им произтичат от работещо лице, когато пребивават в трета държава.
(14)
Запазването на правото на обезщетение за безработица, както е предвидено в член 64 от Регламент (ЕО) № 883/2004, се подчинява на условието за регистрация като търсещо работа лице в службите по заетостта на всяка държава-членка, в която е влязло. Следователно тези разпоредби следва да са приложими за гражданин на трета държава, само ако това лице има право - където е уместно, в зависимост от разрешението си за пребиваване или статута си на дългосрочно пребиваващо - да се регистрира като търсещо работа лице в службите по заетостта на държавата-членка, в която е влязло, и да работи законно в нея.
(15)
Настоящият регламент не следва да засяга правата и задълженията, произтичащи от международни споразумения с трети държави, по които Съюзът е страна и които предоставят предимства по отношение на социалната сигурност.
(16)
Доколкото целите на настоящия регламент не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите-членки, предвид съществуването на случаи с трансграничен характер, и следователно, поради обхващащия целия Съюз мащаб на предложеното действие, могат да бъдат постигнати по-добре на равнище Съюз, Съюзът може да приема мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящият регламент не надхвърля необходимото за постигането на тези цели.
(17)
В съответствие с член 3 от Протокол № 21 относно позицията на Обединеното кралство и Ирландия по отношение на пространството на свобода, сигурност и правосъдие, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, Ирландия е уведомила с писмо от 24 октомври 2007 г. за желанието си да участва в приемането и прилагането на настоящия регламент.
(18)
В съответствие с членове 1 и 2 от Протокол № 21 относно позицията на Обединеното кралство и Ирландия по отношение на пространството на свобода, сигурност и правосъдие, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, и без да се засяга член 4 от посочения протокол, Обединеното кралство не участва в приемането на настоящия регламент и не е обвързано от него, нито от неговото прилагане.
(19)
В съответствие с членове 1 и 2 от Протокол № 22 относно позицията на Дания, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, Дания не участва в приемането на настоящия регламент и не е обвързана от него, нито от неговото прилагане,
ПРИЕХА НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
Член 1
Регламент (ЕО) № 883/2004 и Регламент (ЕО) № 987/2009 се прилагат по отношение на гражданите на трети държави, които все още не са обхванати от тези регламенти единствено на основание тяхното гражданство, както и по отношение на членовете на техните семейства и наследниците им, при условие че същите пребивават законно на територията на дадена държава-членка и не се намират в ситуация, която се ограничава във всяко едно отношение само в рамките на една-единствена държава-членка.
Член 2
Регламент (ЕО) № 859/2003 се отменя между държавите-членки, обвързани от настоящия регламент.
Член 3
Настоящият регламент влиза в сила на третия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки в съответствие с Договорите.
Съставено в Страсбург на 24 ноември 2010 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1231/2010 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 24ης Νοεμβρίου 2010
για την επέκταση της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διέπονται ήδη από τους κανονισμούς αυτούς μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 79 παράγραφος 2 στοιχείο β),
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (3), το Συμβούλιο και η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (4) έλαβαν θέση υπέρ της βελτίωσης της ενσωμάτωσης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια των κρατών μελών χορηγώντας τους σύνολο ενιαίων δικαιωμάτων, παρόμοιων κατά το δυνατόν εκείνων που απολαύουν οι πολίτες της Ένωσης.
(2)
Το Συμβούλιο «Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις» της 1ης Δεκεμβρίου 2005 επισήμανε ότι η Ένωση πρέπει να διασφαλίσει την ίση μεταχείριση των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην επικράτεια των κρατών μελών και ότι θα πρέπει να προωθηθεί πιο δραστήρια πολιτική στον τομέα της ενσωμάτωσης, ώστε να αναγνωριστούν στα πρόσωπα αυτά δικαιώματα και υποχρεώσεις ανάλογα με των πολιτών της Ένωσης.
(3)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 (5) του Συμβουλίου, επεξέτεινε την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 σχετικά με τον συντονισμό των υποχρεωτικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν ενέπιπταν ήδη στους κανονισμούς αυτούς μόνο λόγω της ιθαγένειάς τους.
(4)
Ο παρών κανονισμός σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται, κυρίως, από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ειδικότερα το άρθρο 34 παράγραφος 2.
(5)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (6), αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, για καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 (7), αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 574/72. Οι κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 πρόκειται να καταργηθούν από την ημερομηνία εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009.
(6)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 εκσυγχρονίζουν και απλουστεύουν σε σημαντικό βαθμό τους κανόνες συντονισμού τόσο για τους ασφαλισμένους, όσο και για τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Όσον αφορά τους εν λόγω οργανισμούς, οι εκσυγχρονισμένοι κανόνες συντονισμού αποσκοπούν στην επιτάχυνση και διευκόλυνση της επεξεργασίας των στοιχείων που αφορούν τα δικαιώματα των ασφαλισμένων σε παροχές και στη μείωση των σχετικών διοικητικών δαπανών.
(7)
Η προαγωγή υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής στα κράτη μέλη αποτελούν στόχους της Ένωσης.
(8)
Για να αποφευχθούν καταστάσεις κατά τις οποίες οι εργοδότες και οι εθνικοί οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης είναι υποχρεωμένοι να διαχειριστούν πολύπλοκες νομικές και διοικητικές καταστάσεις που αφορούν περιορισμένο μόνον αριθμό προσώπων, είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί πλήρως το όφελος από τον εκσυγχρονισμό και την απλοποίηση στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, με χρήση ενιαίας νομοθετικής πράξης συντονισμού, που να συνδυάζει τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 987/2009.
(9)
Είναι, συνεπώς, σκόπιμο να αντικατασταθεί ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 με νομοθετική πράξη, βασικός στόχος της οποίας είναι η υποκατάσταση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 987/2009 αντίστοιχα.
(10)
Η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν εμπίπτουν ήδη στους εν λόγω κανονισμούς μόνο λόγω της ιθαγένειάς τους δεν πρέπει να τους παρέχει κανένα δικαίωμα εισόδου, παραμονής ή διαμονής σε κράτος μέλος, ούτε δικαίωμα πρόσβασης στην αγορά εργασίας του εν λόγω κράτους. Κατά συνέπεια, η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 987/2009 δεν θα πρέπει να θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να αρνούνται να χορηγούν, να ανακαλούν ή να αρνούνται να ανανεώνουν άδεια εισόδου, παραμονής, διαμονής ή εργασίας στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης.
(11)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 θα πρέπει να εφαρμόζονται, δυνάμει του παρόντος κανονισμού, μόνο εφόσον ο ενδιαφερόμενος διαμένει ήδη νόμιμα στο έδαφος κράτους μέλους. Η νόμιμη διαμονή θα πρέπει να είναι προαπαιτούμενο της εφαρμογής των εν λόγω κανονισμών.
(12)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται σε περιπτώσεις των οποίων όλα τα στοιχεία περιορίζονται στο εσωτερικό ενός μόνο κράτους μέλους. Αυτό αφορά, μεταξύ άλλων, την περίπτωση υπηκόου τρίτης χώρας που έχει δεσμούς αποκλειστικά με τρίτη χώρα και ένα μόνο κράτος μέλος.
(13)
Ο όρος της νόμιμης διαμονής στο έδαφος κράτους μέλους δεν θα πρέπει να θίγει τα δικαιώματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 όσον αφορά τις συντάξεις αναπηρίας, γήρατος ή επιζώντων, εκ μέρους ενός ή περισσότερων κρατών μελών, για υπήκοο τρίτης χώρας που πληρούσε προηγουμένως τους όρους του παρόντος κανονισμού, ή για τους επιζώντες υπηκόου τρίτης χώρας, εφόσον έλκουν τα δικαιώματά τους από εργαζόμενο, όταν κατοικούν σε τρίτη χώρα.
(14)
Η διατήρηση του δικαιώματος στις παροχές ανεργίας, όπως προβλέπει το άρθρο 64 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004, έχει ως προϋπόθεση την εγγραφή του ενδιαφερομένου ως αιτούντος εργασία στις υπηρεσίες απασχόλησης καθενός από τα κράτη μέλη στα οποία μεταβαίνει. Οι διατάξεις αυτές θα πρέπει να τυγχάνουν συνεπώς εφαρμογής σε υπήκοο τρίτης χώρας, μόνο εφόσον έχει το δικαίωμα, ενδεχομένως λόγω του τίτλου διαμονής του ή του καθεστώτος του ως επί μακρόν διαμένοντος, να εγγραφεί ως αιτών εργασία στις υπηρεσίες απασχόλησης του κράτους μέλους στο οποίο μεταβαίνει και να εργαστεί νομίμως στο κράτος αυτό.
(15)
Ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να θίγει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από διεθνείς συμφωνίες που έχουν συναφθεί με τρίτες χώρες, στις οποίες η Ένωση είναι μέρος και οι οποίες χορηγούν παροχές στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης.
(16)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη εξαιτίας των διασυνοριακών περιπτώσεων που ανακύπτουν και δύνανται, συνεπώς, λόγω της ενωσιακής κλίμακας της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(17)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ιρλανδία γνωστοποίησε, με επιστολή της 24ης Οκτωβρίου 2007, την επιθυμία της να συμμετέχει στη θέσπιση και εφαρμογή του παρόντος κανονισμού.
(18)
Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και με την επιφύλαξη του άρθρου 4 του εν λόγω πρωτοκόλλου, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στη θέσπιση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του.
(19)
Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου (αριθ. 22) σχετικά με τη θέση της Δανίας, που προσαρτάται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δανία δεν συμμετέχει στη θέσπιση του παρόντος κανονισμού και δεν δεσμεύεται από αυτόν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 883/2004 και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 987/2009 εφαρμόζονται στους υπηκόους τρίτων χωρών που δεν διέπονται ήδη από αυτούς τους κανονισμούς αποκλειστικά λόγω της ιθαγένειάς τους, καθώς και στα μέλη των οικογενειών τους και στους επιζώντες τους, εφόσον διαμένουν νόμιμα στο έδαφος κράτους μέλους και η κατάστασή τους δεν περιορίζεται εντός του εδάφους ενός και μόνο κράτους μέλους.
Άρθρο 2
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 859/2003 καταργείται μεταξύ των κρατών μελών που δεσμεύονται από τον παρόντα κανονισμό.
Άρθρο 3
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις Συνθήκες.
Στρασβούργο, 24 Νοεμβρίου 2010.