РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 22 февруари 2012 година
относно Държавна помощ № SA.29608 (C37/10) приведена в действие от Унгария за рекапитализацията на FHB Jelzálogbank Nyrt
(нотифицирано под номер C(2012) 1021)
(само текстът на английски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2014/296/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като прикани заинтересованите страни да представят мненията си съгласно горепосочените разпоредби (1) и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I ПРОЦЕДУРА
(1)
На 25 март 2009 г. унгарските органи отпуснаха на FHB Jelzálogbank Nyrt (наричано по-долу „FHB“ или „банката“) средносрочен държавен заем в размер на 120 млрд. унгарски форинта (HUF) (приблизително 410 (2) млн. EUR) по схемата за ликвидност за унгарските банки, която е одобрена от Комисията на 14 януари 2010 г. (3) На 31 март 2009 г. унгарските органи рекапитализират FHB със сума в размер на 30 млрд. HUF (приблизително 100 млн. EUR) под формата на нова емисия на привилегировани акции със специално право на дивидент плюс едно право на глас, отпусната на 31 март 2009 г. по одобрената от Комисията схема за предоставяне на гаранции и рекапитализация (4).
(2)
С писма от 3 април, 13 май, 14 юли и 11 септември 2009 г. Комисията поиска информация от унгарските органи по отношение на условията на рекапитализацията. Унгарските органи отговориха с писма от 24 април, 2 юни, 12 август и 9 октомври 2009 г.
(3)
Поради съмненията относно доброто състояние на банката към момента на рекапитализацията, на 19 октомври 2009 г. Комисията поиска от унгарските органи да представят план за преструктуриране на FHB в съответствие със Съобщението на Комисията относно връщане на жизнеспособността и оценка на мерките за преструктуриране във финансовия сектор според правилата за държавна помощ в настоящата криза (5) (наричано по-долу „Съобщение относно преструктурирането“). На 12 и 19 ноември 2009 г. унгарските органи представиха допълнителна информация, а на 26 януари 2010 г. - проект на план за преструктуриране.
(4)
На 19 февруари 2010 г. FHB погаси пълния размер на рекапитализацията към държавата.
(5)
С писма от 24 и 25 март 2010 г. унгарските органи представиха на Комисията допълнителна информация. На 21 април 2010 г. FHB проведе общо събрание на акционерите, на което FHB взе решение да заплати възнаграждение на държавата за рекапитализацията, след което Комисията поиска информация с писмо от 22 април 2010 г.
(6)
С писма от 2 юни и 1 октомври 2010 г. Комисията поиска допълнителна информация. Унгарските органи представиха допълнителната информация с писмо от 11 юни 2010 г.
(7)
На 15 юни 2010 г. унгарските органи представиха актуализиран план за преструктуриране, към който на 30 септември 2010 г. бяха изпратени допълнителни съществено важни данни.
(8)
С писма от 18 юни, 28 юли и 5 октомври 2010 г. унгарските органи представиха допълнителна информация, а с писмо от 29 октомври 2010 г. уведомиха Комисията, че FHB е заплатила възнаграждение за рекапитализацията.
(9)
На 16 декември 2010 г. Комисията взе решение да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз (наричан по-долу „Договора“) по отношение на мерките за помощ в полза на FHB. След това унгарските органи поискаха от Комисията да измени това решение, тъй като определени части от него не били правилни и актуални. По тази причина решението беше заменено с ново решение от 24 януари 2011 г. (6) (наричано по-долу „решението за откриване“). С писмо от 24 януари 2011 г. Комисията уведоми унгарските органи, че е решила да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора по отношение на мярката за помощ. Решението на Комисията за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз на 18 юни 2011 г. Комисията покани заинтересованите страни да представят мненията си по отношение на мярката.
(10)
С писмо от 2 март 2011 г. унгарските органи представиха мненията си относно решението за откриване на Комисията от 24 януари 2011 г., съгласно което беше открита официална процедура по разследване по отношение на отпусната на FHB мярка. Тези забележки бяха допълнени с мненията, получени от FHB с писмо от 11 юли 2011 г.
(11)
С писмо от 18 юли 2011 г. трета страна (Magyar Jelzálogbank Egyesület - Асоциация на унгарските ипотечни банки) представи мненията си относно решението за откриване на Комисията.
(12)
С писмо от 3 октомври 2011 г. унгарските органи представиха още една актуализация на плана за преструктуриране и допълнителна информация относно погасяването на рекапитализацията към унгарската държава.
(13)
На 15 декември 2011 г. беше подписано ново споразумение между FHB и унгарската държава, съгласно което банката се ангажира да заплати на държавата възнаграждението, което първоначално е било договорено в споразумението за рекапитализация.
II. ОПИСАНИЕ НА ПОЛУЧАТЕЛЯ НА ПОМОЩТА
1.1. ПОЛУЧАТЕЛ НА ПОМОЩТА
(14)
FHB е създадена през 1997 г. от държавата. Държавата постепенно разпродаде своя дял в FHB. През 2003 г. FHB беше листвана на Будапещката фондова борса, а през месец август 2007 г. държавата намали своя мажоритарен дял в банката до малко над 4 %.
(15)
Първоначално FHB е създадена като ипотечна банка, която да насърчава използването на ипотечни облигации. Тя е била обект на строги правила по отношение на ограничената дейност, обезпеченията и специфичен надзор, за да се гарантира максимална сигурност на ипотечните облигации. В началото FHB е имала право да предоставя единствено дългосрочни ипотечни заеми и гаранции във връзка с ипотечни заеми и да сключва определени видове сделки с деривативни финансови инструменти, за да хеджира своята собствена позиция в резултат на дейността ѝ по отпускането на ипотечни заеми. Ипотечните облигации са основният източник на финансиране за нейната дейност по отпускане на заеми. Банката така също рефинансира ипотечни заеми, отпуснати от други банки.
(16)
През 2006 г. FHB приема Нов стратегически план за разширяване на своята банкова дейност и клонова мрежа, чиято цел е да се разшири нейното финансиране и оперативна база чрез навлизането на пазара на физически лица чрез FHB Commercial Bank. С течение на времето FHB започва да продава различни заемни продукти за физически лица и корпоративни клиенти, като предлага също така управление на сметки, приемане на депозити и картови услуги, чрез което разширява своята продуктова гама в пасивите.
(17)
FHB е група, която се състои от дружество майка - FHB Mortgage Bank Co. Plc - и напълно притежавани дъщерни предприятия: FHB Commercial Bank Ltd, FHB Service Ltd, FHB Real Estate Ltd и FHB Life Annuity Real Estate Investment Ltd. Нейната дейност е съсредоточена главно на пазара на ипотечни облигации. На този пазар FHB притежава пазарен дял от 23 % (2009 г.) и е вторият по големина участник на унгарския пазар (след OTP Bank със 74 % пазарен дял). Пазарният дял на FHB на ипотечния пазар на физически лица е 4,6 % и 0,6 % - при депозитите на физически лица.
(18)
При рекапитализацията на банката през месец март 2009 г. общият ѝ баланс възлезе на 746,2 млрд. HUF. Към същата дата равнището на капиталова адекватност на банката (наричано по-долу „РКА“) възлиза на 10,5 %. Капиталовата инжекция от страна на държавата увеличава РКА на FHB на 16,1 % в края на 2009 г. (изчислено съгласно унгарските счетоводни правила).
1.2. КОНТЕКСТ
(19)
Унгария е една от държавите членки, които бяха засегнати най-сериозно от финансовата криза. Годините на прекомерни държавни разходи и бум във финансираните с кредити строителство и потребление водят до сериозен дисбаланс в икономиката дори преди кризата. Фактът, че по-голямата част от домакинските заеми са деноминирани в евро и в швейцарски франкове, и продължаващото търсене на външно финансиране правят държавата и нейния банков сектор особено уязвими към колебанията в стойността на унгарския форинт, който е значително отслабен по време на кризата.
(20)
Финансовата криза засегна Унгария в такава степен, че Международният валутен фонд (наричан по-долу „МВФ“), Европейският съюз (наричан по-долу „ЕС“) и Световната банка трябваше да предоставят на Унгария спешни заеми през месец ноември 2008 г., за да се успокои напрежението на финансовите пазари в държавата.
(21)
В отговор на сериозните смущения в унгарската икономика, предизвикани от кризата, унгарското правителство въвежда няколко мерки, целящи да подпомогнат финансовия сектор, които са финансирани съвместно от пакет на МВФ/ЕС/Световната банка. Мерките включват схема за подпомагане на ликвидността и схема за предоставяне на гаранции и рекапитализация.
(22)
Схемата за подпомагане на ликвидността (наричана по-долу „схемата за ликвидност“), създадена с Унгарския закон за публичните финанси, осигурява средства за ликвидност под формата на заеми за финансови институции. Тя е одобрена от Комисията на 14 януари 2009 г. (7) и след това няколкократно удължавана, последно до 31 декември 2011 г. (8)
(23)
С решение от 12 февруари 2009 г. (9) Комисията одобрява унгарската схема за предоставяне на гаранции и рекапитализация. По тази схема унгарската държава може да записва привилегировани акции, които се считат за капитал от първи ред в банките. Свързаната с рекапитализация част от схемата е удължавана няколкократно, последно до 31 декември 2011 г.
(24)
По схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация, ако рекапитализацията превишава 2 % от претеглените спрямо риска активи на банката (наричани по-долу „ПРА“), унгарските органи първо трябва да уведомят Комисията и да предоставят подробна оценка на причините, поради които вярват, че тази банка все пак следва да се счита за стабилна институция. Ако Комисията не приеме оценката на банката за стабилна, рекапитализацията все пак може да бъде осъществена, но възнаграждението трябва да бъде увеличено, за да се отрази по-високият риск, а на Комисията трябва да бъде представен план за преструктуриране в рамките на шест месеца от рекапитализацията.
Причини за затрудненията на FHB
(25)
Унгария е засегната сериозно от финансовата криза, което, в съчетание с други вътрешни проблеми в банковия сектор, влошава положението на унгарските банки.
(26)
FHB иска държавно подпомагане, тъй като, за разлика от много унгарски банки, тя няма дружество майка в еврозоната и, следователно, не може да получи евтино финансиране от Европейската централна банка (наричана по-долу „ЕЦБ“). Механизмите на ЕЦБ, включително различни репо механизми, са на разположение в еврозоната от есента на 2008 г. Унгарската национална банка създава механизъм в началото на 2010 г., но той улеснява единствено достъпа до финансиране в унгарски форинти, а не финансиране в евро, което, според FHB, е от съществено значение по време на най-тежкия период от кризата. (10)
(27)
Според унгарските органи рекапитализацията на FHB е била нужна, за да се гарантира платежоспособността на банката и да се противодейства на свързаните с ликвидността затруднения, пред които е изправен целият банков сектор в Унгария.
III. ОПИСАНИЕ НА МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ
(28)
Предоставените от унгарските органи мерки за помощ на FHB, описани в решението за откриване на Комисията от 24 януари 2011 г., се състоят от:
-
средносрочен държавен заем по схемата за ликвидност в размер на 120 млрд. HUF (приблизително 410 млн. EUR), отпуснат на 25 март 2009 г., с падеж на 11 ноември 2012 г.,
-
рекапитализация в размер на 30 млрд. HUF (приблизително 100 млн. EUR) под формата на нова емисия на привилегировани акции със специално право на дивидент плюс едно право на глас, предоставени на 31 март 2009 г. по схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация.
(29)
В споразумението за рекапитализация между унгарските органи и FHB е определена формулата за изчисляване на процента на възнаграждението за държавата за акциите в размер на 10,49 %, което отговаря на процента на възнаграждение за стабилни банки, посочен в схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация, който следва да се заплаща под формата на дивиденти. Рекапитализацията е в размер на 9 % от ПРА на FHB, което е над прага от 2 %, определен в схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация, под който институциите - получатели на помощта, могат да се считат за стабилни. Тъй като Комисията не е уведомена за мярката преди прилагането ѝ, Комисията няма възможност да провери дали банката е трябвало да бъде считана за стабилна по схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация. Когато получателят на помощта не се счита за стабилен по схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация, се изисква план за преструктуриране и процентът на възнаграждението трябва да отразява нестабилния характер на банката и да е по-висок, отколкото процента на възнаграждение при стабилна банка.
(30)
Въпреки затрудненията си банката успява да се справя относително добре през този период: тя има стабилна капиталова позиция (РКА от 10,5 % през месец март 2009 г.) и рейтинг Baa3 от Moody's Investors Service (наричано по-долу „Moody's“), което все пак попада в категорията с инвестиционен рейтинг. През месец февруари 2010 г. по-малко от девет месеца след рекапитализацията, банката изкупува притежаваните от държавата привилегировани акции със специално право на дивидент.
(31)
Банката решава да погаси рекапитализацията въз основа на преразгледано консолидирано текущо и очаквано РКА, като се има предвид макроикономическата прогноза, използвана в нейното планиране за 2010 г., и информацията за очакваните обеми, баланси и риск от финансовия план на банката за 2010 г. Заключението от прегледа е, че, въпреки глобалната финансова криза, положението на банката към края на годината е забележимо по-добро, отколкото очакваното към момента на сключване на споразумението с унгарската държава за рекапитализацията на банката в началото на 2009 г.
(32)
FHB погасява рекапитализацията към държавата и не плаща никакво възнаграждение на държавата, което води до нарушение на споразумението за рекапитализация. (11) Банката обаче решава, че притежаваните от държавата привилегировани акции със специално право на дивидент не дават автоматично право на дивиденти и тяхната привилегированост се състои единствено в това, че банката е трябвало да плати посочения дивидент на държавата преди изплащането на дивиденти по обикновените акции. Тъй като обикновените акционери не са получили никакви дивиденти през периода, през който държавата е притежавала привилегированите акции със специално право на дивидент, според банката тя не е била длъжна да изплаща привилегировани дивиденти. Освен това от FHB заявяват, че при всички положения държавата не е притежавала привилегированите акции със специално право на дивидент, когато са били обявени дивиденти за 2009 г., тъй като обратното изкупуване на акциите е реализирано преди това.
(33)
От FHB уведомяват Комисията, че през 2010 г. банката е участвала в общоевропейски стрес-тест, координиран от Комитета на европейските банкови надзорници, в сътрудничество с ЕЦБ и Унгарския финансов надзорен орган. Стрес-тестът е съсредоточен върху капиталовата адекватност, но свързаните с ликвидността рискове не са изпитани пряко. Резултатите от теста, на база на консолидираните данни към края на 2009 г., предполагат буфер от [над 50] (12) млн. EUR от капитал от първи ред спрямо прага от 6 % равнище на адекватност на капитала от първи ред за FHB.
(34)
Със Закон CX от 2010 г. относно изменението на определени закони в областта на икономиката и финансите (наричан по-долу „Закон CX от 2010 г.“), който влиза в сила на 21 август 2010 г., унгарските органи изменят Закон CIV от 2008 г. относно стабилността на системата на финансовите посредници (наричан по-долу „Закона за стабилизацията“). Със Закон CX от 2010 г. се въвежда със задна дата законово право на унгарската държава да изисква възнаграждение от FHB по отношение на рекапитализацията, въпреки че унгарската държава вече не е акционер към момента на провеждане на събранието на акционерите на FHB, на което е взето решението за изплащане на дивиденти.
(35)
На 28 октомври 2010 г. унгарската държава и FHB подписват споразумение, според което FHB трябва да плати възнаграждение в размер на 890 млн. HUF на унгарската държава за рекапитализацията плюс лихва за забавено плащане в размер на 11 726 786 HUF.
(36)
По предположения равнището на възнаграждението е определено въз основа на условията на схемата за ликвидност. Унгарските органи заявяват, че рекапитализацията е предоставена от същия източник на финансиране, както и подпомагането за ликвидност, под формата на заем и поради тази причина възнаграждението за рекапитализацията и за подпомагането за ликвидност е следвало да бъдат еднакви. Капиталът е предоставен на разположение на FHB на 6 май 2009 г. и е възстановен на 19 февруари 2010 г. Приложеният в крайна сметка лихвен процент е същият като заплатения за заема лихвен процент от приблизително 400 млн. EUR. Според предоставената от унгарските органи информация полученият среден месечен лихвен процент е между 3,79 % и 4,08 %. Действителният размер е изчисляван на седмична база. Според предоставената от унгарските органи информация пълният размер на възнаграждението от 890 млн. HUF е платен в края на 2010 г.
(37)
Лихвите за забавено плащане са начислени в съответствие с публикувания от Комисията унгарски референтен процент от 5,97 % (13), увеличен със 100 базисни пункта. Лихвата за забавено плащане е изчислена за периода от 21 август 2010 г., когато влиза в сила измененият Закон за стабилизацията, до 28 октомври 2010 г., когато е подписано споразумението.
(38)
На 15 декември 2011 г. унгарската държава и FHB сключват ново споразумение, в което банката се съгласява да плати на държавата обща сума в размер на 10,49 % от общата сума на рекапитализацията (т.е. общо плащане в размер на 2 491 742 552 HUF). Следователно съгласно споменатото ново споразумение FHB се ангажира до 31 декември 2011 г. да плати на държавата допълнителна сума в размер на 1 601 742 552 HUF, изчислена като разликата между общия размер на възнаграждението от 890 млн. HUF, посочен по-горе в съображение 36, и възнаграждението, което вече е платено на 28 октомври 2010 г.
IV. ПЛАНЪТ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(39)
На 30 септември 2010 г. унгарските органи представят на Комисията актуализиран план за преструктуриране на FHB. С писмо от 3 октомври 2011 г. на Комисията е представена допълнителна информация относно плана за преструктуриране. Основните аспекти на плана за преструктуриране вече са описани в решението за откриване на Комисията. Допълнителните елементи, представени на 3 октомври 2011 г., са описани в раздели 4.1-4.3.
4.1. ЖИЗНЕСПОСОБНОСТ
(40)
През 2010 г. икономическата среда в международен и във вътрешен план е твърде затруднена, макар че се забелязват признаци на подобрение. През 2010 г. доходността на унгарския банков сектор далеч изостава спрямо предходната година. Със Закон XC от 2010 г., който влиза в сила на 13 август 2010 г., унгарското правителство въвежда специален данък, дължим от финансовите организации, общият размер на който възлиза на 187 млрд. HUF и основно е заплащан от кредитните институции.
(41)
Търсенето на заеми от клиенти физически лица сериозно е намалено през 2010 г. В същото време предлагането е отслабено от неблагоприятните промени в нормативната уредба и от пазарните условия. Като цяло в сектора корпоративното кредитиране също търпи трудности, макар че някои банки - включително FHB - разширяват своята корпоративна дейност.
(42)
Най-важното събитие, касаещо както операциите, така и финансовите резултати на FHB, е придобиването от нейна страна на Allianz Commercial Bank Ltd (наричана по-долу „Allianz Bank“) и споразумението за дългосрочно стратегическо сътрудничество между Allianz Hungaria Insurance Co. Ltd. (наричано по-долу „Allianz Hungaria Insurance“) и FHB. Придобиването е финализирано на 30 септември 2010 г. По същото време в FHB е стартиран интеграционен проект за сливането на Allianz Bank и FHB Commercial Bank и за рационализирането и оптимизирането на операциите на цялата група (клонова мрежа, канали за разпространение, продуктов портфейл, ИТ операции, организационна структура и човешки ресурси и т.н.).
(43)
Придобиването оказва положително влияние върху нетната печалба на групата FHB за 2010 г. Свързаните с придобиването еднократни позиции компенсират неблагоприятното въздействие на специалния банков данък, загубите от портфейла от заеми и увеличаващите се разходи за финансиране. Общата печалба на FHB за 2010 г. възлиза на 11,2 млрд. HUF, което представлява увеличение от 58,9 % спрямо 2009 г.
(44)
В резултат на придобиването на Allianz Bank броят на сметките на физически лица и на фирми в FHB значително се увеличава - от […] през декември 2009 г. на […] през декември 2010 г. (+[…] %). Поради големия брой на неактивните сметки обаче размерът на депозитите не се увеличава пропорционално, а нараства от […] млрд. HUF през декември 2009 г. на […] млрд. HUF през декември 2010 г. (+[…] %). Пазарният дял на FHB на пазарите на депозити на физически лица и на фирми се увеличава съответно от […] % на […] % и от […] % на […] %. Следователно придобиването на Allianz Bank увеличава дела на депозитите в спектъра от източници на финансиране на FHB и намалява размера на ипотечните облигации от […] млрд. HUF през 2010 г. на […] млрд. HUF през 2011 г.
(45)
От FHB прогнозират, че, въз основа на очаквания консолидиран баланс и отчет за доходите за 2011 г., нейното РКА следва да бъде около […] % през декември 2011 г. При тази прогноза е взето предвид допълнителното плащане, което трябва да бъде извършено към унгарската държава по отношение на осъществената през март 2009 г. рекапитализация, което допълнително плащане е направено на 15 декември 2011 г. след съгласуване с унгарската държава.
4.2. СПОДЕЛЯНЕ НА ТЕЖЕСТТА
(46)
За рекапитализацията от 30 млрд. HUF FHB е заплатила възнаграждение от 890 млн. HUF през октомври 2010 г. Първоначално приложеният лихвен процент е същият, който е бил заплатен за заема от 120 млрд. HUF, или средна месечна стойност от 3,79 % и 4,08 %.
(47)
Съгласно новото споразумение, подписано на 15 декември 2011 г. между FHB и унгарската държава, банката се ангажира да плати на държавата общо възнаграждение в размер на 2 491 742 552 HUF, което представлява 10,49 % от сумата на рекапитализацията, която първоначално е била определена от банката и държавата в споразумението за рекапитализация.
4.3. МЕРКИ ЗА ОГРАНИЧАВАНЕ НА НАРУШЕНИЯТА НА КОНКУРЕНЦИЯТА
(48)
Предоставената през октомври 2011 г. допълнителна информация не разглежда специално нарушенията на конкуренцията, а само подчертава факта, че, въпреки закупуването на Allianz Bank, пазарният дял на FHB по отношение на депозитите на физически лица и на фирма остава ограничен (съответно [0,7 % - 1,3 %] и [0,4 % - 0,95 %] на 31 декември 2010 г. и съответно [0,65 % - 1,3 %] и [1 % - 1,35 %] на 30 юни 2011 г.).
V. ПРИЧИНИ ЗА ОТКРИВАНЕТО НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА
(49)
Комисията открива официална процедура по разследване, защото счита, че основните допускания, залегнали в основата на плана за преструктуриране и бизнес прогнозата на FHB не са достатъчно обосновани и не отчитат скорошното закупуване от FHB на Allianz Bank. Освен това Комисията изразява съмнения също така по отношение на дългосрочната жизнеспособност на FHB, предвид силната ѝ експозиция на финансиране на едро и пазара на недвижими имоти в Унгария.
(50)
Освен това, предвид ниското равнище на заплатеното на държавата през октомври 2010 г. възнаграждение върху сумата на рекапитализацията (съответстващо на среден лихвен процент 3,79 % - 4,08 % съгласно посоченото в схемата за ликвидност), Комисията изрази съмнения също така дали собственият принос на банката към нейното преструктуриране е бил достатъчен. Закупуването от страна на FHB на Allianz Bank и споразумението с Allianz Hungaria Insurance пораждат съмнения също така дали помощта е била ограничена до минималната необходима сума.
(51)
Накрая, Комисията счита също така, че унгарските органи не са показали, че са предприети достатъчни мерки за ограничаване на причинените нарушения на конкуренцията на пазара вследствие на получената от FHB помощ, по-специално с оглед на нейната стратегия за разширяване, скорошното придобиване от нея на Allianz Bank, както и недостатъчното възнаграждение, заплатено на държавата за рекапитализацията.
VI. МНЕНИЯ ОТ ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(52)
Комисията получи мнения от Асоциацията на унгарските ипотечни банки (наричана по-долу „Асоциацията“) на 18 юли 2011 г. В своето мнение Асоциацията напомня за мащаба на кризата, която засяга унгарската икономика и банковия сектор през 2008-2009 г. и отбелязва, че рекапитализацията на FHB е осъществена поради трудната макроикономическа среда вследствие на кризата. Целта на държавната намеса в полза на FHB е била да се отстранят сериозните рискове за унгарския сектор на ипотечни кредити и пазара на ипотечни облигации. Всъщност, в резултат на уязвимостта към валутните колебания, на засилването на швейцарския франк спрямо унгарския форинт, което води до понижаване на доходите на потребителите, и на нарастването на безработицата, се наблюдава бързо и сериозно влошаване на качеството на ипотечните кредити, увеличаване на броя на „лошите кредити“ и все по-малко възможности за финансиране на банките. Именно такъв е случаят с FHB, която се финансира от капиталовия пазар.
VII. МНЕНИЯ НА ДЪРЖАВАТА ЧЛЕНКА
(53)
Комисията получи становища от унгарските органи на 2 март 2011 г., допълнени с мнения от FHB с писмо от 11 юли 2011 г.
7.1. ЖИЗНЕСПОСОБНОСТ
(54)
В отговор на съмненията на Комисията относно точността на допусканията, залегнали в основата на плана за преструктуриране на банката, унгарските органи заявяват, че финансовите прогнози са основани на допускания на външни експерти и отговарят на информацията, която е била на разположение по времето, когато са били направени. Що се отнася до тяхната надеждност, те не са по-различни от никои други финансови планове или прогнози, направени от FHB.
(55)
Според унгарските органи дългосрочната жизнеспособност на FHB е гарантирана, което е видно от успеха на FHB при набирането на средства както на паричния, така и на капиталовите пазари: през 2009 г. FHB емитира ипотечни облигации за повече от 60 млрд. HUF, а частни инвеститори също заемат на банката общо […].
(56)
Освен това унгарските органи заявяват, че, по отношение на депозитните сметки на физически лица, данните разкриват, че делът на FHB в сегмента на депозитите на физически лица се е увеличил от […] % на […] % през 2009 г.. Прогнозата за края на 2010 г. е за […] %. Освен това броят на сметките на физически лица, както и големината на портфейла на тези сметки нараства последователно и динамично, въпреки пазарните прогнози за намаляване на портфейла. Следователно банката и унгарските органи не считат, че прогнозите за депозитите на физически лица и сметките на физически лица са прекомерно оптимистични.
(57)
Що се отнася до ликвидната позиция на FHB, тя може да се счита за постоянно стабилна, което се дължи, inter alia, на факта, че тя трябва да отговаря на предписаните от рейтинговите агенции изисквания за ликвидност. Ликвидната позиция на банката е стабилна дори в най-трудните периоди на кризата, което се потвърждава от писмото от 19 март 2009 г. на Управителя на Унгарската централна банка до Министъра на финансите.
(58)
Накрая, основната причина за понижаването на качеството на активите на банката по време на кризата е макроикономическото положение на Унгария, свиващите се доходи на домакинствата, спадащите проценти на заетостта и покачващата се безработица, а не тенденцията на покачване на швейцарския франк спрямо унгарския форинт. Макар че FHB е създала няколко схеми, целящи разрешаване на проблемите с длъжниците в затруднено положение, качеството на портфейла от заеми непрекъснато ще се подобрява главно чрез икономически подем и подобрени икономически показатели. Икономическите прогнози на Унгарската централна банка и на унгарското правителство за 2011 г. са за растеж на брутния вътрешен продукт (наричан по-долу „БВП“), постепенно повишаване на заетостта и по-ниски проценти на безработицата, което може да окаже така също значително въздействие върху портфейла от заеми на FHB.
7.2. СПОДЕЛЯНЕ НА ТЕЖЕСТТА
(59)
Унгарските органи отбелязват, че FHB е сключила споразуменията с Allianz Bank и Allianz Hungaria Insurance, след като на 19 февруари 2010 г. FHB изцяло е погасила към държавата цялата стойност на емитираните акции и е изкупила обратно емитираните акции при рекапитализацията. Споразуменията на FHB с Allianz са сключени през юни и юли 2010 г., а придобиването е осъществено през септември 2010 г. По това време FHB не разполага с държавни средства. Следователно FHB не може да финансира придобиването от рекапитализацията, която е възстановена през февруари 2010 г. Подготвителните анализи и обсъждания между FHB и Allianz започват едва след погасяването на заема към държавата. Освен това покупната цена, която FHB заплаща за Allianz Bank (като стойността на съкровищните акции е взета предвид), възлиза приблизително на 3,3 млрд. HUF, а собственият капитал на Allianz Bank към 30 септември 2010 г. е почти 14 млрд. HUF. Следователно, за да може да придобие Allianz Bank, FHB не е имала нужда от какъвто и да било капитал и сделката не е понижила собствения капитал на FHB.
(60)
Освен това фактът, че помощта е била ограничена до необходимия минимум, се потвърждава от това, че РКА на FHB, което през 2008 г. е 11,3 %, едва след рекапитализацията достига целта за РКА от 12 %, одобрена от Комисията по линия на схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация.
(61)
Унгарските органи отбелязват също така, че FHB не е плащала дивиденти в продължение на няколко последователни години и е изкупила само малка част от своите акции спрямо общата стойност на акционерния капитал. Следователно, тъй като размерът на средствата, които са били върнати на собствениците и акционерите през последните няколко години, е нисък, е гарантирано подходящото споделяне на тежестта.
7.3. МЕРКИ ЗА ОГРАНИЧАВАНЕ НА НАРУШЕНИЯТА НА КОНКУРЕНЦИЯТА
(62)
В допълнение към мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията, отбелязани от Комисията в нейното решение, унгарските органи посочват допълнителни мерки, свързани със схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация и споразумението за рекапитализация между FHB и унгарската държава:
-
държавата има специално право на вето във връзка с плащането на дивиденти и придобивания, (14) както и
-
банката трябва да приложи определени ограничения по отношение на заплатите, възнагражденията и надбавките на своите висши ръководители до прекратяване на участието на унгарската държава (15).
(63)
Унгарските органи отбелязват, че, според тяхното тълкуване на правилата за държавна помощ, тези поведенчески мерки, както и другите мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията са или са били обвързващи за FHB, докато държавата е била акционер в банката.
(64)
В допълнение към споменатите по-горе мерки FHB поема допълнителни ангажименти в точка 3.8 от споразумението за рекапитализация, в което е посочено, че рекапитализацията следва да се използва за постигането на следните цели:
-
FHB да извърши увеличаване на капитала на FHB Commercial Bank,
-
рекапитализацията да допринесе за стабилизирането на унгарските пазари на ипотечни облигации и ипотечни заеми и да финансира развитието на кредитирането на физически лица и кредитирането на МСП,
-
рекапитализацията да подобри стабилността на FHB и да укрепи нейното активно присъствие на капиталовия пазар, като по този начин допринесе за възстановяването на доверието на инвеститорите,
-
FHB да участва в консолидирането на горепосочените пазарни сегменти,
-
FHB да оптимизира своята структура на финансиране (структура на пасивите),
-
FHB да разшири спектъра си от средства, необходими за защита на капитала от крайните въздействия на рисковете на макро равнище (обменен курс).
(65)
Обратно на изразените от Комисията съмнения, целта на рекапитализацията на FHB не е да се наруши конкуренцията чрез разширяване на дейността на FHB Commercial Bank. Увеличаването на нейния капитал е било ангажимент, поет в споразумението за рекапитализация. Запазила се е основната дейност на FHB Commercial Bank, подпомогната също така с увеличението на капитала в размер на 25 млрд. HUF, което е финансирано с рекапитализацията от държавата. Портфейлът от корпоративни заеми е бил обект на непрекъснато нарастване, но не и над предишната си тенденция на растеж.
(66)
Според тях от горното е видно, че няма основания за обобщеното решение на Комисията по отношение на мерките, целящи ограничаване на нарушенията на конкуренцията и твърденията ѝ, че „тези мерки са твърде ограничени“. Следователно унгарските органи настояват, че споразумението за рекапитализация отговаря на критериите, определени както в Закона за стабилизацията, така и в съответните съобщения на Комисията.
VIII. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА
8.1. НАЛИЧИЕ НА ПОМОЩ
(67)
В решението си за откриване от 24 януари 2011 г. Комисията вече е констатирала, че както рекапитализацията, така и подпомагането за ликвидност под формата на заем, отпуснат на FHB, представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора (16). Нито унгарската държава, нито FHB не са посочили каквито и да било аргументи за разсейване на съмненията по тази констатация.
8.2. ПРАВОМЕРНОСТ НА ПОМОЩТА
(68)
В решението си за откриване от 24 януари 2011 г. Комисията вече е заявила, че рекапитализацията в полза на FHB не отговаря на условията на схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация. По-специално тя не изпълнява изискванията, които трябва да се прилагат, когато увеличението на капитала превишава 2 % от ПРА на получателя на помощта. Следователно Комисията е трябвало отделно да бъде уведомена за мярката в съответствие с условията на схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация и според член 108, параграф 3 от Договора.
(69)
В резултат на това унгарските органи неправомерно са отпуснали помощ под формата на рекапитализация в полза на FHB, в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора.
8.3. КОЛИЧЕСТВЕНО ОПРЕДЕЛЯНЕ НА ПОМОЩТА
(70)
В контекста на преструктурирането на FHB трябва да бъдат взети предвид всички мерки, които са ѝ отпуснати. Следователно при оценяването на съвместимостта трябва да се вземат под внимание както рекапитализацията в размер на 30 милиона HUF, така и заемът за ликвидност в размер на 120 млрд. HUF.
8.4. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА
8.4.1. Правно основание
(71)
Както вече беше посочено в решението на Комисията от 24 януари 2011 г., предвид специфичната ситуация на финансовите пазари, Комисията счита, че мерките могат да бъдат разглеждани съгласно член 107, параграф 3, буква б) от Договора, който гласи, че: „За съвместими с вътрешния пазар могат да се приемат: […] помощите […] за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава членка“. Тъй като целта на настоящото решение е да се направи оценка на получената от FHB помощ и на плана за нейното преструктуриране, Комисията счита за целесъобразно да базира своята оценка на съобщенията относно прилагането на правилата за държавни помощи във финансовия сектор през периода на кризата (17). Що се отнася по-специално до оценката на плана за преструктуриране на банката, тя ще бъде базирана на Съобщението относно преструктурирането (18)
8.4.2. Съвместимост на плана за преструктуриране
8.4.2.1. Възстановяване на дългосрочната жизнеспособност на институцията
(72)
В решението за откриване (19) Комисията изразява съмнения относно надеждността на допусканията, които са възприети от FHB във финансовите ѝ прогнози. Комисията отбелязва, че в представения през септември 2010 г. план за преструктуриране на FHB не се обяснява защо тези допускания са приети за правилни. Освен това, тъй като във финансовите прогнози явно не са взети предвид последиците от закупуването на Allianz Bank и от споразумението с Allianz Hungaria Insurance, Комисията не може да приеме, че представените прогнози все още са валидни. Комисията изразява съмнения също така по отношение на допусканията на банката, при които се разчита на сериозен растеж на депозитите.
(73)
Освен това Комисията изразява загриженост така също по отношение на дългосрочната жизнеспособност на банката с оглед на бизнес модела на FHB, който се счита за уязвим към кризи в ликвидността поради силната си зависимост от финансиране на едро и малкия дял на депозитите. Според Комисията планът за преструктуриране на банката от септември 2010 г., макар че е съсредоточен върху капиталовите перспективи, не предоставя достатъчно данни за дългосрочното устойчиво финансиране на банката.
(74)
Въз основа на предоставената през октомври 2011 г. допълнителна информация относно плана за преструктуриране на банката Комисията отбелязва, че финансовите прогнози в плана за преструктуриране от септември 2010 г. са базирани на стабилни и надеждни допускания. Актуализираната информация, включваща закупуването на Allianz Bank, показва увеличение на депозитите на физически лица и фирми в банката, което се дължи на придобитите сметки от Allianz Bank. Това придобиване подкрепя направените допускания за растеж на депозитите.
(75)
Комисията отбелязва също така като положителен факта, че растежът на депозитите допринася за диверсифицирането на източниците на финансиране на банката, за намаляването на относителната тежест на ипотечните облигации в спектъра от източници на финансиране и за намаляването на зависимостта на банката от финансиране на едро. Въз основа на представената информация делът на финансирането на едро (т.е. сборът от емитираните облигации, депозитите от банки и частта от ипотечните облигации, която не се използва за рефинансиране на заеми) е намален като процент от общите пасиви на банката от [35 % - 30 %] към 31 декември 2009 г. на [30 % - 25 %] към 31 декември 2010 г. В резултат на това преориентиране на спектъра от източници на финансиране на банката към депозити, средните ѝ разходи за финансиране (изчислени като разходи за лихви върху общата сума на пасивите) са подобрени от [7-6,5] базисни пункта на 31 декември 2009 г. до [6-5,5] базисни пункта на 31 декември 2010 г. Възвръщаемостта на активите също е подобрено от [0,90 % - 1 %] през 2009 г. на [1,05 % - 1,10 %] през 2010 г. Тази положителна тенденция е потвърдена от прогнозата на банката за стабилизиране на възвръщаемостта на активите през 2014 г. на [1,05 % - 1,2 %] в базовия случай и на [0,9 % - 1,05 %] в неблагоприятния случай. През 2014 г. възвръщаемостта на собствения капитал се очаква да достигне [11 % - 13 %] в базовия случай и [10 % - 12 %] в неблагоприятния случай.
(76)
В решението за откриване Комисията изразява също така своите опасения относно това доколко са достатъчни мерките, предоставени по това време от унгарските органи, за справяне с експозицията на FHB на унгарския пазар на недвижими имоти и неблагоприятните валутни движения. Въз основа на предоставената от унгарските органи информация на 9 декември 2011 г. обаче Комисията отбелязва със задоволство, че FHB е предприела необходимите стъпки за значително намаляване на присъствието ѝ на пазара на ипотечни облигации (20). Банката значително увеличава така също своя дял на заеми за физически лица от [3 % - 5 %] през 2009 г. на [9 % - 11 %] през 2011 г. Комисията отбелязва също така, че „сделката за Allianz“ (21) е допринесла значително за тези положителни тенденции. Що се отнася до експозицията на банката на неблагоприятни валутни движения, ангажиментът на FHB да разшири своя спектър от средства за предпазване от крайните въздействия на валутните рискове върху капитала може да се приеме за подходящо и да разсее съмненията на Комисията, (22) защото дава възможност на банката да отстрани или хеджира своя валутен риск, произтичащ от сделките ѝ в чуждестранна валута.
(77)
Следователно Комисията счита, че актуализираният план за преструктуриране - като се вземе предвид сделката за Allianz Bank - обосновава конкретните целеви равнища във финансовите прогнози на FHB и допринася за възстановяването на дългосрочната жизнеспособност на банката.
8.4.2.2. Собствен принос от банката (споделяне на тежестта)
(78)
Комисията отбелязва със задоволство, че сумата на рекапитализацията вече е била напълно възстановена на държавата на 19 февруари 2010 г., т.е. в рамките на срок от по-малко от една година, както и че банката е възстановила сумата на помощта със свои собствени средства. FHB е използвала свои собствени средства така също, за да погаси четири вноски от средносрочния държавен заем, които са били дължими на 11 февруари 2011 г., 11 май 2011 г., 11 август 2011 г. и 11 ноември 2011 г.
8.4.2.3. Ограничаване на разходите за преструктуриране, възнаграждение
(79)
Комисията счита, че е добре, че сумата на рекапитализацията е била възстановена на държавата в кратки срокове. Освен това придобиването на Allianz Bank от FHB подобрява профила на ликвидност на банката, като увеличава размера на депозитите на физически лица и фирми. Следователно това придобиване е важен аспект от бизнес плана на банката и допринася за нейната дългосрочна доходност. Следователно не може да се счита, че предоставената на FHB помощ е изплзвана за развитието на нейната дейност в нови области, тъй като както Allianz Bank, така и FHB функционират на едни и същи пазари на физически лица и фирми. В резултат на това Комисията счита, че придобиването на Allianz Bank Ltd от FHB е подходяща мярка за поддържане на дългосрочната жизнеспособност на банката.
(80)
Комисията отбелязва също така, че предоставената от унгарските органи информация разсейва изразените от Комисията съмнения в решението за откриване от 24 януари 2011 г. относно това дали придобиването на Allianz Bank до голяма степен е осъществено за сметка на държавата. Придобиването на Allianz bank е извършено на30 септември 2010 г. след погасяването на рекапитализацията към държавата на 19 февруари 2010 г. Що се отнася до неизплатените суми по заема, Комисията отбелязва със задоволство, че банката вече е погасила четири вноски по заема от месец февруари 2011 г. насам. (23) Оценката на Комисията не се променя, ако се вземе под внимание „липсващото“ възнаграждение за рекапитализацията, т.е. сумата, която първоначално не е била заплатена от FHB, тъй като това плащане е било в размер на около 1,6 млрд. HUF (съображение 40), а заплатената за Allianz Bank цена - 3,3 млрд. HUF (съображение 60).
(81)
Що се отнася до възнаграждението за мерките за помощ, Комисията отбелязва като благоприятен факта, че FHB и унгарското правителство са сключили споразумение на 15 декември 2011 г., в което FHB се съгласява да заплати на държавата допълнително възнаграждение в размер на 1,6 млрд. HUF. В допълнение към плащането от 890 млн. HUF, извършено през месец октомври 2010 г., общото плащане по рекапитализацията от унгарската държава за FHB съответства на възнаграждение в размер на 10,49 %, което отговаря на условията, предвидени в схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация.
(82)
Комисията отбелязва със задоволство, че банката е възстановила отпуснатата от държавата рекапитализация в рамките на срок от по-малко от една година (т.е. банката е рекапитализирана на 23 март 2009 г., а средствата са възстановени на държавата на 19 февруари 2010 г.).
(83)
Възнаграждението по получения от банката средносрочен заем по схемата за ликвидност е в размер на по-високото от i) специалното право на тираж на МВФ (наричано по-долу „СПТ“) + 345 базисни пункта и ii) 12-месечния междубанков лихвен процент (наричан по-долу „IBOR“) + 100 базисни пункта + 123,5 базисни пункта (което съответства на среден месечен процент между 3,79 % и 4,08 %), в съответствие с предвидените в схемата за ликвидност условия.
(84)
Споразумението за средносрочен държавен заем предвижда той да бъде погасен […], като се започне от 11 февруари 2011 г. Според представената от унгарските органи информация FHB е погасила четири вноски по заема, които са били дължими на 11 февруари 2011 г., 11 май 2011 г., 11 август 2011 г. и 11 ноември 2011 г. Комисията отбелязва със задоволство, че до момента FHB е изпълнявала надлежно своите задължения за плащане по средносрочния заем. Комисията няма основания за съмнения относно пълното и навременно погасяване на заема на падежа му.
(85)
Тази оценка е потвърдена от доброто изпълнение на FHB, въпреки трудностите в унгарския банков сектор и относително високото съотношение на основния капитал от първи ред на банката (12 % в края на 2008 г., което се увеличава на 16,9 % след рекапитализацията през 2009 г. и се запазва на високо равнище от 10,5 % след възстановяването на държавния капитал). По това време капиталовото изискване за унгарските банки е 8 %. За разлика от някои от нейните конкуренти, банката успява да запази своята стабилна капиталова позиция (РКА от 10,5 % през март 2009 г. след възстановяването на рекапитализацията към държавата). Освен това тя запазва своя рейтинг Baa3 от Moody's, което все пак попада в категорията с инвестиционен рейтинг.
(86)
С оглед на изложените факти Комисията вярва, че FHB е била изпаднала в затруднено положение само временно, а не фундаментално. Следователно тя счита, че платеното от банката възнаграждение е подходящо и отговаря на изискваното възнаграждение от стабилна банка.
(87)
Предвид факта, че жизнеспособността на банката не е застрашена от продължаващите трудности в Унгария, Комисията няма да изисква заплащането на допълнително възнаграждение към държавата.
(88)
Освен това заплатеното от FHB възнаграждение към държавата за средносрочния заем (вж. съображение 84) отговаря на предвидените в схемата за ликвидност условия. Следователно Комисията счита, че възнаграждението и по двете мерки за помощ е подходящо.
(89)
Комисията отбелязва също така като благоприятен факта, че банката не е плащала дивиденти по своите обикновени акции за 2009 г. и 2010 г. От FHB са въведени също така определени ограничения по отношение на заплатата, възнаграждението и надбавките на своите висши ръководители до прекратяване на участието на унгарската държава.
(90)
Следователно Комисията счита, че планът за преструктуриране гарантира подходящ собствен принос от страна на банката, нейните акционери и ръководство към разходите за преструктуриране.
8.4.2.4. Мерки за отстраняване на нарушенията на конкуренцията
(91)
Комисията отбелязва, че предвидените в плана за преструктуриране на банката мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията не са достатъчни. Първо, не са предприети структурни мерки. Второ, поведенческите мерки в плана за преструктуриране важат само докато банката използва инжектирания от държавата капитал. Трето, Комисията със задоволство отбелязва, че до момента FHB надлежно изпълнява своите задължения за плащане, произтичащи от средносрочния заем. Комисията няма причини да се съмнява в способността на банката да извърши пълното и навременно плащане по заема при настъпване на неговия падеж. Четвърто, пазарната позиция на FHB не се е променила значително след придобиването на Allianz Bank (с пазарни дялове от [3 % - 3,3 %] и [3,4 % - 3,6 %] съответно преди и след придобиването), което вдъхва увереност на Комисията, че въздействието на това придобиване върху нарушенията на конкуренцията е ограничено.
(92)
Поведенческите мерки са ограничени до следното:
-
банката няма да прилага каквато и да било агресивна бизнес стратегия,
-
банката няма да инвестира в нови области на дейност, освен ако тези инвестиции са одобрени преди подписването на споразумението за рекапитализация,
-
банката следва да избягва оповестяването на наличието на държавна помощ.
(93)
Комисията не счита, че другите поведенчески мерки, свързани с рекапитализацията, които са посочени от унгарските органи в отговора им на решението за откриване от 27 януари 2011 г., могат да бъдат считани за мерки, които ограничават предизвиканите от помощта нарушения конкуренцията.
(94)
Като се има предвид обаче малкият дял на FHB на пазарите на физически лица и фирми ([0,9 % - 1,08 %] и [0,5 % - 0,9 %] пазарен дял съответно на пазарите на депозити на физически лица и на фирми) и с оглед на факта, че банката е възстановила инжектирания от държавата капитал в рамките на по-малко от една година от емитирането му, Комисията е на мнение, че нарушенията на конкуренцията са били ограничени. Освен това, предвид факта, че FHB вече е погасила четири вноски от средносрочния държавен заем по схемата за ликвидност, Комисията няма основания за съмнение, че банката ще погаси заема изцяло и навременно.
(95)
Нещо повече, заплатеното възнаграждение на държавата съответства на схемата за предоставяне на гаранции и рекапитализация и, следователно, е подходящо съгласно изискването на точка 34 от Съобщението относно преструктурирането.
ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(96)
Комисията счита, че въз основа на предоставената от унгарските органи информация и актуализирания план за преструктуриране на FHB, описан в раздел IV от настоящото решение, приложените мерки за помощ под формата на заем за подпомагане на ликвидността и рекапитализацията са съвместими с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква б) от Договора и изпълняват изискванията на Съобщението относно преструктурирането от гледна точка на жизнеспособност, споделяне на тежестта и мерки за смекчаване на нарушенията на конкуренцията.
(97)
По изключение унгарските органи се съгласиха настоящото решение да бъде прието на английски език като единствен автентичен език,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Мерките, състоящи се от средносрочен държавен заем в размер на 120 млрд. HUF (приблизително 410 млн. EUR), отпуснат на 25 март 2009 г. с падеж 11 ноември 2012 г., и рекапитализация в размер на 30 млрд. HUF (приблизително 100 млн. EUR) под формата на привилегировани акции със специално право на дивидент плюс едно право на глас, предоставени на 31 март 2009 г., приведени в действие от Унгария в полза на FHB Jelzálogbank Nyrt, са съвместими с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква б) от Договора за функционирането на Европейския съюз.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Унгария.
Съставено в Брюксел на 22 февруари 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 22ας Φεβρουαρίου 2012
σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις αριθ. SA.29608 (C37/10) τις οποίες χορήγησε η Ουγγαρία για την ανακεφαλαιοποίηση της FHB Jelzálogbank Nyrt
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 1021]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2014/296/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και συγκεκριμένα το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (1), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
Ι. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 25 Μαρτίου 2009, η Ουγγαρία χορήγησε στην FHB Jelzálogbank Nyrt (εφεξής η «FHB» ή η «τράπεζα») μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο 120 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών (HUF) [περίπου 410 (2) εκατ. ευρώ] στο πλαίσιο του μηχανισμού ρευστότητας για τις ουγγρικές τράπεζες που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 14 Ιανουαρίου 2010 (3). Στις 31 Μαρτίου 2009, οι ουγγρικές αρχές προέβησαν στην ανακεφαλαιοποίηση της FHB με το ποσό των 30 δισεκατ. HUF (περ. 100 εκατ. ευρώ), υπό τη μορφή νεοεκδοθεισών προνομιούχων μετοχών ειδικού μερίσματος συν μιας μετοχής με δικαίωμα ψήφου, που χορηγήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009 στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης (4).
(2)
Με τις επιστολές της με ημερομηνίες 3 Απριλίου, 13 Μαΐου, 14 Ιουλίου και 11 Σεπτεμβρίου 2009, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις ουγγρικές αρχές σχετικά με τους όρους της ανακεφαλαιοποίησης. Οι ουγγρικές αρχές απάντησαν με τις επιστολές τους με ημερομηνίες 24 Απριλίου, 2 Ιουνίου, 12 Αυγούστου και 9 Οκτωβρίου 2009.
(3)
Λόγω αμφιβολιών ως προς την ευρωστία της τράπεζας κατά τον χρόνο της ανακεφαλαιοποίησης, η Επιτροπή ζήτησε από την Ουγγαρία στις 19 Οκτωβρίου 2009 να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης της FHB σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (5) (εφεξής η «ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης»). Η Ουγγαρία χορήγησε πρόσθετες πληροφορίες στις 12 και στις 19 Νοεμβρίου 2009, καθώς και ένα προκαταρκτικό σχέδιο αναδιάρθρωσης στις 26 Ιανουαρίου 2010.
(4)
Στις 19 Φεβρουαρίου 2010, η FHB αποπλήρωσε ολόκληρο το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο.
(5)
Με τις επιστολές της με ημερομηνίες 24 και 25 Μαρτίου 2010, η Ουγγαρία υπέβαλε πρόσθετες πληροφορίες στην Επιτροπή. Η FHB διεξήγαγε γενική συνέλευση των μετόχων στις 21 Απριλίου 2010, κατά την οποία αποφάσισε την καταβολή αποζημίωσης στο Δημόσιο για την ανακεφαλαιοποίηση, και στη συνέχεια η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες με την επιστολή της με ημερομηνία 22 Απριλίου 2010.
(6)
Η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες με τις επιστολές της με ημερομηνίες 2 Ιουνίου και 1 Οκτωβρίου 2010. Οι ουγγρικές αρχές χορήγησαν πρόσθετες πληροφορίες με την επιστολή τους με ημερομηνία 11 Ιουνίου 2010.
(7)
Στις 15 Ιουνίου 2010, η Ουγγαρία υπέβαλε επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο συμπληρώθηκε με πρόσθετα ουσιώδη δεδομένα που υποβλήθηκαν στις 30 Σεπτεμβρίου 2010.
(8)
Οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν πρόσθετες πληροφορίες με τις επιστολές τους με ημερομηνίες 18 Ιουνίου, 28 Ιουλίου και 5 Οκτωβρίου 2010 και πληροφόρησαν την Επιτροπή με την επιστολή τους με ημερομηνία 29 Οκτωβρίου 2010 ότι η FHB είχε καταβάλει αποζημίωση για την ανακεφαλαιοποίηση.
(9)
Στις 16 Δεκεμβρίου 2010, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής η «Συνθήκη») σχετικά με τα μέτρα ενίσχυσης υπέρ της FHB. Στη συνέχεια, οι ουγγρικές αρχές ζήτησαν από την Επιτροπή να τροποποιήσει την εν λόγω απόφαση δεδομένου ότι ορισμένα μέρη της ήταν εσφαλμένα και δεν είχαν επικαιροποιηθεί. Ως εκ τούτου, η απόφαση αντικαταστάθηκε από νέα απόφαση της 24ης Ιανουαρίου 2011 (6) (εφεξής η «απόφαση κίνησης της διαδικασίας»). Με την επιστολή της με ημερομηνία 24 Ιανουαρίου 2011, η Επιτροπή πληροφόρησε τις ουγγρικές αρχές ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης αναφορικά με το μέτρο ενίσχυσης. Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 18 Ιουνίου 2011. Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί του μέτρου.
(10)
Με την επιστολή τους με ημερομηνία 2 Μαρτίου 2011, οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν τα σχόλιά τους επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2011, βάσει της οποίας κινήθηκε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με το μέτρο που ελήφθη υπέρ της FHB. Οι παρατηρήσεις αυτές συμπληρώθηκαν με τα σχόλια που ελήφθησαν από την FHB με την επιστολή με ημερομηνία 11 Ιουλίου 2011.
(11)
Με την επιστολή του με ημερομηνία 18 Ιουλίου 2011, ένας τρίτος (η Magyar Jelzálogbank Egyesület - η ένωση ουγγρικών κτηματικών τραπεζών) υπέβαλε στην Επιτροπή τα σχόλιά του επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.
(12)
Με την επιστολή τους με ημερομηνία 3 Οκτωβρίου 2011, οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν νεότερη επικαιροποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης προς το ουγγρικό Δημόσιο.
(13)
Στις 15 Δεκεμβρίου 2011, υπεγράφη νέα συμφωνία μεταξύ της FHB και του ουγγρικού Δημοσίου, βάσει της οποίας η τράπεζα όφειλε να καταβάλει στο Δημόσιο την αποζημίωση που είχε συμφωνηθεί αρχικά στη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΥ
1.1. Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(14)
Η FHB ιδρύθηκε από το Δημόσιο το 1997. Το Δημόσιο εκποίησε σταδιακά τη συμμετοχή του στην FHB. Το 2003 η FHB εισήχθη στο χρηματιστήριο της Βουδαπέστης και τον Αύγουστο του 2007 το Δημόσιο μείωσε την πλειοψηφική συμμετοχή του στην τράπεζα σε ποσοστό λίγο μεγαλύτερο του 4 %.
(15)
Η FHB ιδρύθηκε αρχικά ως κτηματική τράπεζα για να προωθήσει τη χρήση ενυπόθηκων ομολογιών. Υπόκειτο σε αυστηρούς κανόνες αναφορικά με τον περιορισμό των δραστηριοτήτων, τις εγγυήσεις και συγκεκριμένη εποπτεία με σκοπό τη διασφάλιση της μέγιστης ασφάλειας των ενυπόθηκων ομολογιών. Αρχικά επιτράπηκε στην FHB να χορηγεί μόνον μακροπρόθεσμα ενυπόθηκα δάνεια και εγγυήσεις σχετιζόμενες με ενυπόθηκα δάνεια, καθώς και να διενεργεί ορισμένα είδη συναλλαγών επί παραγώγων προκειμένου να αντισταθμίζει τη θέση της που προκύπτει από τις χορηγήσεις ενυπόθηκων δανείων. Οι ενυπόθηκες ομολογίες αποτελούσαν την κύρια πηγή χρηματοδότησης για τις χορηγήσεις της. Η τράπεζα αναχρηματοδοτούσε επίσης ενυπόθηκα δάνεια που είχαν χορηγήσει άλλες τράπεζες.
(16)
Το 2006 η FHB εφάρμοσε το Νέο Στρατηγικό Σχέδιο προκειμένου να επεκτείνει την τραπεζική της δραστηριότητα και το δίκτυο υποκαταστημάτων της, ώστε να διευρύνει τη χρηματοδοτική και επιχειρησιακή της βάση εισερχόμενη στη λιανική αγορά μέσω της Εμπορικής Τράπεζας FHB. Με το πέρασμα του χρόνου, η FHB ξεκίνησε την πώληση ορισμένων λιανικών και εταιρικών δανειακών προϊόντων, καθώς και την προσφορά υπηρεσιών διαχείρισης λογαριασμών, καταθέσεων και καρτών, επεκτείνοντας έτσι το φάσμα των προϊόντων της στο σκέλος του παθητικού.
(17)
Η FHB αποτελεί έναν όμιλο που περιλαμβάνει τη μητρική εταιρεία, την FHB Mortgage Bank Co. Plc, και τις εξής κατά το 100 % θυγατρικές: FHB Commercial Bank Ltd, FHB Service Ltd, FHB Real Estate Ltd και FHB Life Annuity Real Estate Investment Ltd. Δραστηριοποιείται κυρίως στην αγορά ενυπόθηκων ομολογιών. Η FHB κατέχει μερίδιο αγοράς 23 % (το 2009) και είναι η δεύτερη σε μέγεθος εταιρεία στην ουγγρική αγορά (μετά την OTP Bank, η οποία κατέχει μερίδιο αγοράς 74 %). Η FHB κατέχει μερίδιο αγοράς 4,6 % στα λιανικά ενυπόθηκα δάνεια και 0,6 % στις λιανικές καταθέσεις.
(18)
Όταν ανακεφαλαιοποιήθηκε η τράπεζα τον Μάρτιο του 2009, ο συνολικός ισολογισμός της ανερχόταν σε 746,2 δισεκατ. HUF. Κατά την ίδια ημερομηνία, το ποσοστό κεφαλαιακής επάρκειας της τράπεζας (εφεξής «CAR») ανερχόταν σε 10,5 %. Τα κεφάλαια που χορηγήθηκαν από το Δημόσιο αύξησαν το CAR της FHB σε 16,1 % στο τέλος του 2009 (υπολογιζόμενο βάσει των ουγγρικών λογιστικών κανόνων).
1.2. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(19)
Η Ουγγαρία είναι ένα από τα κράτη μέλη που επηρεάστηκαν περισσότερο από την οικονομική κρίση. Οι πολυετείς δαπάνες από μέρους της κυβέρνησης, καθώς επίσης οι κατασκευές και η κατανάλωση που βασίζονταν στη χορήγηση δανείων, είχαν οδηγήσει σε σοβαρές ανισορροπίες στην οικονομία ακόμη πριν από την κρίση. Η επικράτηση των δανείων προς νοικοκυριά σε ευρώ και ελβετικό φράγκο, καθώς και η συνεχιζόμενη εξάρτηση από την εξωτερική χρηματοδότηση κατέστησαν τη χώρα και τον τραπεζικό τομέα της ευάλωτα στις διακυμάνσεις της αξίας του ουγγρικού φιορινιού, η οποία μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της κρίσης.
(20)
Η οικονομική κρίση επηρέασε την Ουγγαρία σε σημείο που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (εφεξής «ΔΝΤ»), η Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής, «ΕΕ») και η Παγκόσμια Τράπεζα χρειάστηκε να χορηγήσουν έκτακτα δάνεια στην Ουγγαρία τον Νοέμβριο του 2008 προκειμένου να μειώσουν τις εντάσεις που ασκούνταν στις χρηματοπιστωτικές αγορές της χώρας.
(21)
Αντιδρώντας στις σοβαρές συνέπειες που είχε η κρίση στην ουγγρική οικονομία, η ουγγρική κυβέρνηση εφάρμοσε ορισμένα μέτρα που αποσκοπούσαν στη στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα και χρηματοδοτήθηκαν από ένα κοινό πακέτο προερχόμενο από το ΔΝΤ, την ΕΕ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Τα μέτρα συμπεριέλαβαν έναν μηχανισμό στήριξης της ρευστότητας, καθώς και έναν μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης.
(22)
Ο μηχανισμός στήριξης της ρευστότητας (εφεξής «μηχανισμός ρευστότητας»), που θεσπίστηκε βάσει του ουγγρικού νόμου περί δημόσιων οικονομικών, προβλέπει την παροχή ρευστότητας υπό τη μορφή δανείων προς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 14 Ιανουαρίου 2009 (7) και παρατάθηκε αρκετές φορές έκτοτε, τελευταία δε στις 31 Δεκεμβρίου 2011 (8).
(23)
Βάσει της απόφασης της 12ης Φεβρουαρίου 2009 (9), η Επιτροπή ενέκρινε τον μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης της Ουγγαρίας. Στο πλαίσιο του μηχανισμού αυτού, το ουγγρικό Δημόσιο μπορούσε να αναλάβει προνομιούχες μετοχές, οι οποίες θεωρούνταν κεφάλαιο κατηγορίας 1 σε τράπεζες. Το σκέλος που αφορούσε την ανακεφαλαιοποίηση του μηχανισμού παρατάθηκε αρκετές φορές, τελευταία δε στις 31 Δεκεμβρίου 2011.
(24)
Με βάση το καθεστώς εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, εφόσον η ανακεφαλαιοποίηση υπερβαίνει το 2 % της αξίας σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο περιουσιακών στοιχείων (εφεξής «RWA»), οι ουγγρικές αρχές πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή και να υποβάλλουν λεπτομερή εκτίμηση του κατά πόσον πιστεύουν ότι μια τέτοια τράπεζα εξακολουθεί να θεωρείται ουσιωδώς εύρωστο ίδρυμα. Εάν η Επιτροπή δεν δεχθεί την εκτίμηση ότι η τράπεζα διαθέτει ουσιώδη ευρωστία, η ανακεφαλαιοποίηση μπορεί και πάλι να υλοποιηθεί, αλλά η αποζημίωση πρέπει να αυξηθεί ώστε να αντικατοπτρίζει τον υψηλότερο κίνδυνο, και πρέπει να υποβληθεί στην Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης εντός έξι μηνών από την ανακεφαλαιοποίηση.
Οι λόγοι για τις δυσκολίες της FHB
(25)
Η Ουγγαρία επηρεάστηκε σοβαρά από την οικονομική κρίση, η οποία, σε συνδυασμό με άλλα εσωτερικά προβλήματα του τραπεζικού τομέα, επιδείνωσε την κατάσταση των ουγγρικών τραπεζών.
(26)
Η FHB χρειάστηκε κρατική ενίσχυση διότι, σε αντίθεση με άλλες ουγγρικές τράπεζες, δεν διέθετε μητρική εταιρεία στην ευρωζώνη και συνεπώς δεν μπορούσε να εξασφαλίσει φθηνή χρηματοδότηση προερχόμενη από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (εφεξής «ΕΚΤ»). Οι διευκολύνσεις της ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων διάφορων διευκολύνσεων που περιλαμβάνουν ρέπος, ήταν διαθέσιμες στην ευρωζώνη από το φθινόπωρο του 2008. Η Εθνική Τράπεζα της Ουγγαρίας δημιούργησε έναν μηχανισμό στις αρχές του 2010, ο οποίος όμως απλώς αύξησε την πρόσβαση σε χρηματοδότηση σε ουγγρικά φιορίνια, αλλά όχι τη χρηματοδότηση σε ευρώ, πράγμα που, κατά την FHB, ήταν ζωτικής σημασίας κατά τη διάρκεια της σφοδρότερης περιόδου της κρίσης (10).
(27)
Σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές, η ανακεφαλαιοποίηση της FHB ήταν απαραίτητη προκειμένου να διασφαλιστεί η φερεγγυότητα της τράπεζας και να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπιζε ολόκληρος ο τραπεζικός κλάδος στην Ουγγαρία.
III. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(28)
Τα μέτρα ενίσχυσης που ελήφθησαν από την Ουγγαρία προς όφελος της FHB περιγράφηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2011, και περιλάμβαναν τα εξής:
-
μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο στο πλαίσιο του μηχανισμού ρευστότητας ύψους 120 δισεκατ. HUF (περ. 410 εκατ. ευρώ), που χορηγήθηκε στις 25 Μαρτίου 2009, με ημερομηνία λήξης την 11η Νοεμβρίου 2012,
-
ανακεφαλαιοποίηση ύψους 30 δισεκατ. HUF (περ. 100 εκατ. ευρώ), υπό τη μορφή νεοεκδοθεισών προνομιούχων μετοχών ειδικού μερίσματος συν μιας μετοχής με δικαίωμα ψήφου, που χορηγήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009 στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης.
(29)
Μια συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης μεταξύ της Ουγγαρίας και της FHB καθόρισε τον μαθηματικό τύπο με τον οποίο το ποσοστό αποζημίωσης του Δημοσίου για τις μετοχές υπολογίσθηκε σε 10,49 %, ποσοστό το οποίο συμφωνεί με το ποσοστό αποζημίωσης για ουσιωδώς εύρωστες τράπεζες που έχει καθοριστεί βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, και το οποίο θα καταβαλλόταν υπό τη μορφή μερισμάτων. Η ανακεφαλαιοποίηση ανήλθε στο 9 % των RWA της FHB, ποσοστό που υπερβαίνει το όριο του 2 % το οποίο έχει καθοριστεί βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, κάτω από το οποίο τα ιδρύματα-δικαιούχοι μπορούν να θεωρούνται ουσιωδώς εύρωστα. Εφόσον το μέτρο αυτό δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή πριν την υλοποίησή του, η Επιτροπή δεν είχε την ευκαιρία να ελέγξει εάν η τράπεζα θα έπρεπε να θεωρηθεί ουσιωδώς εύρωστη βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης. Όταν ο δικαιούχος θεωρείται μη εύρωστος βάσει του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, απαιτείται σχέδιο αναδιάρθρωσης, και το ποσοστό αποζημίωσης πρέπει να αντανακλά τον ουσιωδώς μη εύρωστο χαρακτήρα της τράπεζας και να είναι υψηλότερο από το ποσοστό αποζημίωσης που ισχύει για μια ουσιωδώς εύρωστη τράπεζα.
(30)
Παρά τις δυσκολίες, η τράπεζα κατάφερε να λειτουργήσει επιτυχώς κατά την περίοδο αυτή: είχε ισχυρή κεφαλαιακή θέση (CAR ύψους 10,5 % τον Μάρτιο του 2009) και αξιολογήθηκε με Baa3 από τον οίκο αξιολόγησης Moody's Investors Service (εφεξής «Moody's»), αξιολόγηση που εξακολουθεί να θεωρείται «επιπέδου επένδυσης». Τον Φεβρουάριο του 2010, λιγότερο από εννέα μήνες μετά την ανακεφαλαιοποίηση, η τράπεζα επαναγόρασε τις προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος που κατείχε το Δημόσιο.
(31)
Η τράπεζα αποφάσισε να αποπληρώσει την ανακεφαλαιοποίηση βάσει ενός επανεξετασθέντος ενοποιημένου τρέχοντος και αναμενόμενου CAR, λαμβάνοντας υπόψη τη μακροοικονομική πρόβλεψη που χρησιμοποιήθηκε στον σχεδιασμό της για το 2010 και τα στοιχεία περί αναμενόμενων όγκων, υπολοίπων και κινδύνων που περιλαμβάνονταν στο χρηματοοικονομικό σχέδιο της τράπεζας για το 2010. Η επανεξέταση οδήγησε στο συμπέρασμα ότι, παρά την παγκόσμια οικονομική κρίση, η κατάσταση της τράπεζας στο τέλος του έτους ήταν σημαντικά καλύτερη από ό,τι αναμενόταν κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας με το ουγγρικό Δημόσιο στις αρχές του 2009.
(32)
Η FHB αποπλήρωσε την ανακεφαλαιοποίηση προς το Δημόσιο χωρίς να καταβάλει καμία αποζημίωση σε αυτό, πράγμα που οδήγησε σε παραβίαση της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης (11). Ωστόσο, η τράπεζα θεώρησε ότι οι προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος που κατείχε το Δημόσιο δεν συνεπάγονταν αυτόματα την υποχρέωση καταβολής μερισμάτων και ο προνομιούχος χαρακτήρας τους συνίστατο απλώς και μόνο στο ότι η τράπεζα όφειλε να καταβάλει στο Δημόσιο το δηλωθέν μέρισμα προτού καταβληθούν μερίσματα για τις κοινές μετοχές. Δεδομένου ότι οι κάτοχοι κοινών μετοχών δεν έλαβαν κανένα μέρισμα κατά την περίοδο κατά την οποία το Δημόσιο κατείχε τις προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος, σύμφωνα με την τράπεζα, δεν υφίστατο υποχρέωση καταβολής προνομιούχων μερισμάτων. Επιπρόσθετα, η FHB υποστήριξε ότι σε κάθε περίπτωση το Δημόσιο δεν κατείχε τις προνομιούχες μετοχές ειδικού μερίσματος όταν δηλώθηκαν τα μερίσματα για το έτος 2009, δεδομένου ότι η επαναγορά των μετοχών είχε προηγηθεί.
(33)
Η FHB ενημέρωσε την Επιτροπή ότι είχε συμμετάσχει στα τεστ αντοχής που διεξήχθησαν σε ολόκληρη την ΕΕ κατά το 2010 υπό τον συντονισμό της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας, σε συνεργασία με την ΕΚΤ και την ουγγρική αρχή χρηματοπιστωτικής εποπτείας. Το τεστ αντοχής ασχολήθηκε κυρίως με την κεφαλαιακή επάρκεια, ενώ δεν διενεργήθηκαν τεστ αντοχής συγκεκριμένα για τη ρευστότητα. Τα αποτελέσματα του τεστ, βάσει των ενοποιημένων κονδυλίων του τέλους του 2009, κατέδειξαν εφεδρεία [άνω των 50] (12) εκατ. ευρώ για κεφάλαια κατηγορίας 1 βάσει του ορίου του 6 % για το ποσοστό επάρκειας κεφαλαίων κατηγορίας 1 που ίσχυε για την FHB.
(34)
Με τον νόμο CX του 2010 περί τροποποίησης ορισμένων νόμων σχετικών με την οικονομία και τα οικονομικά (εφεξής «νόμος CX του 2010»), που τέθηκε σε ισχύ στις 21 Αυγούστου 2010, η Ουγγαρία τροποποίησε τον νόμο CIV του 2008 περί σταθερότητας του χρηματοοικονομικού ενδιάμεσου συστήματος (εφεξής «νόμος περί σταθεροποίησης»). Ο νόμος CX του 2010 δημιούργησε αναδρομικά ένα νομικό μέσο βάσει του οποίου το ουγγρικό Δημόσιο θα μπορούσε να διεκδικήσει αποζημίωση από την FHB σε σχέση με την ανακεφαλαιοποίηση παρά το γεγονός ότι το ουγγρικό Δημόσιο δεν ήταν πια μέτοχος κατά τον χρόνο διεξαγωγής της συνέλευσης των μετόχων της FHB η οποία αποφάσισε την καταβολή μερισμάτων.
(35)
Στις 28 Οκτωβρίου 2010, το ουγγρικό Δημόσιο και η FHB υπέγραψαν συμφωνία βάσει της οποίας η FHB θα κατέβαλε στο ουγγρικό Δημόσιο αποζημίωση ύψους 890 εκατ. HUF για την ανακεφαλαιοποίηση, καθώς και τόκους υπερημερίας ύψους 11 726 786 HUF.
(36)
Το ύψος της αποζημίωσης υποτίθεται ότι καθορίστηκε βάσει των όρων του μηχανισμού ρευστότητας. Οι ουγγρικές αρχές υποστήριξαν ότι η ανακεφαλαιοποίηση είχε χορηγηθεί από την ίδια πηγή χρηματοδότησης με εκείνη της στήριξης της ρευστότητας υπό τη μορφή δανείου και, για τους λόγους αυτούς, η αποζημίωση για την ανακεφαλαιοποίηση και για τη στήριξη της ρευστότητας θα έπρεπε να είναι η ίδια. Το κεφάλαιο χορηγήθηκε στην FHB στις 6 Μαΐου 2009 και αποπληρώθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2010. Το επιτόκιο που ίσχυσε τελικά ήταν το ίδιο με εκείνο που ίσχυσε για το δάνειο ύψους περίπου 400 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία που χορήγησε η Ουγγαρία, το τελικό μηνιαίο μέσο επιτόκιο κυμαινόταν μεταξύ 3,79 % και 4,08 %, ενώ το πραγματικό ποσό υπολογιζόταν σε εβδομαδιαία βάση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που χορήγησαν οι ουγγρικές αρχές, το συνολικό ποσό της αποζημίωσης ύψους 890 εκατ. HUF καταβλήθηκε στο τέλος του 2010.
(37)
Χρεώθηκαν τόκοι υπερημερίας βάσει του ουγγρικού επιτοκίου αναφοράς 5,97 %, όπως δημοσιεύεται από την Επιτροπή (13), αυξημένο κατά 100 μονάδες βάσης. Ο τόκος υπερημερίας υπολογίστηκε για την περίοδο από 21 Αυγούστου 2010, όταν τέθηκε σε ισχύ ο τροποποιημένος νόμος περί σταθεροποίησης, μέχρι τις 28 Οκτωβρίου 2010, όταν υπογράφηκε η συμφωνία.
(38)
Στις 15 Δεκεμβρίου 2011, το ουγγρικό Δημόσιο και η FHB συνήψαν νέα συμφωνία, βάσει της οποίας η τράπεζα συμφώνησε να καταβάλει στο Δημόσιο αθροιστικά ποσό ίσο με το 10,49 % του συνολικού ποσού της ανακεφαλαιοποίησης (δηλαδή να καταβάλει το συνολικό ποσό των 2 491 742 552 HUF). Βάσει της νέας συμφωνίας, η FHB δεσμεύτηκε λοιπόν να καταβάλει στο Δημόσιο έως την 31η Δεκεμβρίου 2011 το πρόσθετο ποσό των 1 601 742 552 HUF, υπολογιζόμενο ως η διαφορά μεταξύ του συνολικού ποσού της αποζημίωσης των 890 εκατ. HUF, που αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 36 ανωτέρω, και της αποζημίωσης που είχε ήδη καταβληθεί στις 28 Οκτωβρίου 2010.
IV. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(39)
Στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, η Ουγγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την FHB. Πρόσθετα στοιχεία σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης υποβλήθηκαν στην Επιτροπή με την επιστολή με ημερομηνία 3 Οκτωβρίου 2011. Οι βασικές πτυχές του σχεδίου αναδιάρθρωσης έχουν ήδη περιγραφεί στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής. Πρόσθετα στοιχεία υποβλήθηκαν στις 3 Οκτωβρίου 2011, τα οποία περιγράφονται στις ενότητες 4.1 έως 4.3.
4.1. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ
(40)
Το 2010, το διεθνές και εγχώριο οικονομικό περιβάλλον ήταν μάλλον δύσκολο, αν και υπήρχαν σημάδια βελτίωσης. Το 2010, η κερδοφορία του ουγγρικού τραπεζικού τομέα υπολειπόταν κατά πολύ της κερδοφορίας του προηγούμενου έτους. Βάσει του νόμου XC του 2010, που τέθηκε σε ισχύ στις 13 Αυγούστου 2010, η ουγγρική κυβέρνηση εφάρμοσε ειδικό φόρο που όφειλαν να καταβάλουν οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, ο οποίος θα ανερχόταν αθροιστικά στο ποσό των 187 δισεκατ. HUF και θα καταβαλλόταν κατά κύριο λόγο από τα πιστωτικά ιδρύματα.
(41)
Η ζήτηση για δάνεια από πελάτες λιανικής μειώθηκε δραματικά καθ' όλη τη διάρκεια του 2010. Ταυτόχρονα, η προσφορά εξασθένησε εξαιτίας δυσμενών αλλαγών στο ρυθμιστικό περιβάλλον και στις συνθήκες της αγοράς. Οι εταιρικές χορηγήσεις κλονίστηκαν και αυτές σε ολόκληρο τον κλάδο, έστω και αν μερικές τράπεζες, συμπεριλαμβανομένης της FHB, επέκτειναν τις εταιρικές τους δραστηριότητες.
(42)
Το σημαντικότερο συμβάν αναφορικά με τις λειτουργίες και τα οικονομικά αποτελέσματα της FHB ήταν η εξαγορά της Allianz Commercial Bank Ltd (εφεξής «Allianz Bank») και η συμφωνία μακροπρόθεσμης στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ της Allianz Hungaria Insurance Co. Ltd. (εφεξής «Allianz Hungaria Insurance») και της FHB. Η εξαγορά έκλεισε στις 30 Σεπτεμβρίου 2010. Ταυτόχρονα, η FHB ξεκίνησε ένα πρόγραμμα ενσωμάτωσης για τη συγχώνευση της Allianz Bank και της εμπορικής τράπεζας FHB με σκοπό τον εξορθολογισμό και τη βελτιστοποίηση των λειτουργιών ολόκληρου του ομίλου (του δικτύου καταστημάτων, των διαύλων διανομής, του χαρτοφυλακίου προϊόντων, των λειτουργιών πληροφορικής, της οργανωτικής δομής και του ανθρώπινου δυναμικού κ.λπ.).
(43)
Η εξαγορά επηρέασε θετικά τα καθαρά κέρδη του ομίλου FHB το 2010. Εφάπαξ κονδύλια σχετιζόμενα με την εξαγορά αντιστάθμισαν την αρνητική επίδραση του ειδικού τραπεζικού φόρου, τις απώλειες στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων και το αυξανόμενο κόστος χρηματοδότησης. Το συνολικό κέρδος της FHB το έτος 2010 ανήλθε σε 11,2 δισεκατ. HUF, δηλαδή αύξηση 58,9 % σε σύγκριση με το 2009.
(44)
Ως αποτέλεσμα της εξαγοράς της Allianz Bank, ο αριθμός των λιανικών και εταιρικών τραπεζικών λογαριασμών της FHB αυξήθηκε σημαντικά, από […] τον Δεκέμβριο του 2009 σε […] τον Δεκέμβριο του 2010 (+ […] %). Ωστόσο, εξαιτίας του μεγάλου αριθμού ανενεργών λογαριασμών, το ποσό των καταθέσεων δεν αυξήθηκε αναλογικά, αλλά αυξήθηκε από […] δισεκατ. HUF τον Δεκέμβριο του 2009 σε […] δισεκατ. HUF τον Δεκέμβριο του 2010 (+ […] %). Το μερίδιο της FHB στις αγορές λιανικών και εταιρικών καταθέσεων αυξήθηκε αντίστοιχα από […] % σε […] %, και από […] % σε […] %. Συνεπώς η εξαγορά της Allianz Bank αύξησε το ποσοστό των καταθέσεων στο μείγμα χρηματοδότησης της FHB και μείωσε το ποσό των ενυπόθηκων ομολογιών από […] δισεκατ. HUF το 2010 σε […] δισεκατ. HUF το 2011.
(45)
Η FHB προέβλεψε ότι, βάσει του εκτιμώμενου ενοποιημένου ισολογισμού και λογαριασμού αποτελεσμάτων του 2011, το CAR της θα έπρεπε να είναι γύρω στο […] % τον Δεκέμβριο του 2011. Η πρόβλεψη αυτή έλαβε υπόψη την πρόσθετη καταβολή που θα γινόταν στο ουγγρικό Δημόσιο αναφορικά με την ανακεφαλαιοποίηση που υλοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2009, η οποία πρόσθετη καταβολή έγινε στις 15 Δεκεμβρίου 2011 σε συμφωνία με το ουγγρικό Δημόσιο.
4.2. ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΩΝ
(46)
Για την ανακεφαλαιοποίηση των 30 δισεκατ. HUF, η FHB κατέβαλε αποζημίωση 890 εκατ. HUF τον Οκτώβριο του 2010. Το επιτόκιο που ίσχυσε αρχικά ήταν ίδιο με εκείνο που ίσχυσε για το δάνειο των 120 δισεκατ. HUF ή μηνιαίο μέσο επιτόκιο που κυμαινόταν μεταξύ 3,79 % και 4,08 %.
(47)
Βάσει της νέας συμφωνίας που υπογράφηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2011 μεταξύ της FHB και του ουγγρικού Δημοσίου, η τράπεζα δεσμεύτηκε να καταβάλει συνολική αποζημίωση 2 491 742 552 HUF, ποσό που αντιστοιχούσε στο 10,49 % του ποσού της ανακεφαλαιοποίησης, όπως είχε συμφωνηθεί αρχικά μεταξύ της τράπεζας και του Δημοσίου στη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης.
4.3. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
(48)
Τα πρόσθετα στοιχεία που χορηγήθηκαν τον Οκτώβριο του 2011 δεν αφορούσαν συγκεκριμένα τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, πέραν του ότι τόνισαν το γεγονός ότι, παρά την εξαγορά της Allianz Bank, το μερίδιο αγοράς της FHB ως προς τις λιανικές και εμπορικές καταθέσεις παρέμεινε περιορισμένο (στο [0,7 % - 1,3 %] και [0,4 % - 0,95 %], αντίστοιχα, στις 31 Δεκεμβρίου 2010 και [0,65 % - 1,3 %] και [1 % - 1,35 %], αντίστοιχα, στις 30 Ιουνίου 2011).
V. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΥΠΑΓΟΡΕΥΟΥΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(49)
Η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας διότι θεώρησε ότι οι βασικές παραδοχές στις οποίες στηρίζεται το σχέδιο αναδιάρθρωσης και η επιχειρηματική πρόβλεψη της FHB δεν είχαν αιτιολογηθεί επαρκώς και δεν είχαν λάβει υπόψη την πρόσφατη εξαγορά της Allianz Bank από την FHB. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της FHB δεδομένης της έντονης έκθεσής της σε χονδρική χρηματοδότηση και στην ουγγρική αγορά ακινήτων.
(50)
Εκτός αυτού, δεδομένου του χαμηλού ποσού της αποζημίωσης που καταβλήθηκε στο Δημόσιο τον Οκτώβριο του 2010 για το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης (που αντιστοιχούσε σε επιτόκιο 3,79 % έως 4,08 %, όπως όριζε ο μηχανισμός ρευστότητας), η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για το κατά πόσον επαρκούσε η ίδια συνεισφορά της τράπεζας στην προσπάθεια αναδιάρθρωσής της. Η εξαγορά της Allianz Bank από την FHB και η συμφωνία με την Allianz Hungaria Insurance ήγειρε επίσης αμφιβολίες ως προς το εάν η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό.
(51)
Τέλος, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι ουγγρικές αρχές δεν απέδειξαν τη λήψη επαρκών μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκλήθηκαν στην αγορά από την ενίσχυση της FHB, ιδίως ενόψει της επεκτατικής της στρατηγικής, της πρόσφατης εξαγοράς της Allianz Bank και της ανεπαρκούς αποζημίωσης που καταβλήθηκε για την ανακεφαλαιοποίηση από το Δημόσιο.
VI. ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ
(52)
Η Επιτροπή έλαβε τα σχόλια της ένωσης ουγγρικών κτηματικών τραπεζών (εφεξής η «ένωση») στις 18 Ιουλίου 2011. Στα σχόλιά της, η ένωση υπενθύμισε την έκταση της κρίσης που έπληξε την οικονομία και τον τραπεζικό κλάδο της Ουγγαρίας την περίοδο 2008-2009 και τόνισε ότι η ανακεφαλαιοποίηση της FHB υλοποιήθηκε εξαιτίας του προβληματικού μακροοικονομικού περιβάλλοντος που δημιούργησε η κρίση. Η κρατική παρέμβαση υπέρ της FHB αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση σοβαρών κινδύνων που υφίσταντο στον κλάδο των ενυπόθηκων πιστώσεων και στην αγορά ενυπόθηκων ομολογιών της Ουγγαρίας. Όντως, η τρωτότητα στη διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών, η ενίσχυση του ελβετικού φράγκου έναντι του ουγγρικού φιορινιού, η μείωση του εισοδήματος των καταναλωτών και η αύξηση της ανεργίας επέφεραν ταχεία και σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας του αποθέματος ενυπόθηκων πιστώσεων και αύξηση του αριθμού των «επισφαλών πιστώσεων», καθώς και περιορισμό των δυνατοτήτων χρηματοδότησης των τραπεζών. Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα στην περίπτωση της FHB, η οποία χρηματοδοτείται από την κεφαλαιαγορά.
VII. ΣΧΟΛΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ
(53)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις των ουγγρικών αρχών στις 2 Μαρτίου 2011, οι οποίες συμπληρώθηκαν με σχόλια από την FHB μέσω επιστολής με ημερομηνία 11 Ιουλίου 2011.
7.1. ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ
(54)
Απαντώντας στις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την ακρίβεια των παραδοχών στις οποίες βασίστηκε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας, οι ουγγρικές αρχές δηλώνουν ότι οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις βασίζονται σε παραδοχές εξωτερικών εμπειρογνωμόνων και συνάδουν με τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο κατάρτισης των εν λόγω παραδοχών. Όσον αφορά την ευρωστία, δεν διαφέρουν από άλλα χρηματοοικονομικά σχέδια ή άλλες χρηματοοικονομικές προβλέψεις που έχει καταρτίσει η FHB.
(55)
Σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές, διασφαλίζεται η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της FHB, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η FHB κατάφερε να εξασφαλίσει κεφάλαια τόσο στη χρηματαγορά όσο και στην κεφαλαιαγορά: το 2009, η FHB εξέδωσε ενυπόθηκα γραμμάτια και ενυπόθηκες ομολογίες ύψους άνω των 60 δισεκατ. HUF, ενώ ιδιώτες επενδυτές δάνεισαν στην τράπεζα το συνολικό ποσό των […].
(56)
Επιπρόσθετα, οι ουγγρικές αρχές δήλωσαν ότι, αναφορικά με τους λιανικούς λογαριασμούς καταθέσεων, τα δεδομένα αποκαλύπτουν ότι το μερίδιο της FHB στον κλάδο των λιανικών καταθέσεων αυξήθηκε από […] % σε […] % το 2009, ενώ η πρόβλεψη για το τέλος του 2010 ήταν […] %. Επιπλέον, ο αριθμός των λιανικών λογαριασμών, καθώς και το μέγεθος του χαρτοφυλακίου των εν λόγω λογαριασμών αυξάνεται σταθερά και δυναμικά παρά την πρόβλεψη της αγοράς για μείωση του χαρτοφυλακίου. Ως εκ τούτου, η τράπεζα και οι ουγγρικές αρχές δεν θεωρούν ότι οι προβλέψεις σχετικά με τις λιανικές καταθέσεις και τους λιανικούς λογαριασμούς είναι υπεραισιόδοξες.
(57)
Όσο για την κατάσταση ρευστότητας της FHB, αυτή μπορεί να θεωρηθεί διαχρονικά σταθερή, πράγμα που οφείλεται μεταξύ άλλων στο γεγονός ότι πρέπει να συνάδει με τις περί ρευστότητας απαιτήσεις που ορίζουν οι οίκοι αξιολόγησης. Η κατάσταση ρευστότητας της τράπεζας ήταν σταθερή ακόμη και στις πλέον δύσκολες περιόδους της κρίσης, πράγμα που επιβεβαιώνεται από την επιστολή με ημερομηνία 19 Μαρτίου 2009 του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας προς τον υπουργό Οικονομικών.
(58)
Τελικά, η υποβάθμιση της ποιότητας των περιουσιακών στοιχείων της τράπεζας κατά τη διάρκεια της κρίσης οφειλόταν κυρίως στη μακροοικονομική κατάσταση της Ουγγαρίας, στη μείωση του εισοδήματος των νοικοκυριών, στη μείωση των ποσοστών απασχόλησης και στην αύξηση του ποσοστού ανεργίας, και όχι στην ανοδική τάση της συναλλαγματικής ισοτιμίας μεταξύ του ελβετικού φράγκου και του ουγγρικού φιορινιού. Μολονότι η FHB έχει εφαρμόσει αρκετούς μηχανισμούς για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των δανειοληπτών που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, η ποιότητα του χαρτοφυλακίου χορηγήσεων θα βελτιωθεί μόνιμα κυρίως από την ανάκαμψη της οικονομίας και τη βελτίωση των οικονομικών δεικτών. Οι οικονομικές προβλέψεις της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας και της ουγγρικής κυβέρνησης για το 2011 υποδεικνύουν αύξηση του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (εφεξής «ΑΕΠ»), σταδιακή βελτίωση της απασχόλησης και μείωση του ποσοστού ανεργίας, πράγμα που ενδέχεται να έχει σημαντική επίπτωση στο χαρτοφυλάκιο χορηγήσεων της FHB.
7.2. ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΒΑΡΩΝ
(59)
Οι ουγγρικές αρχές σχολίασαν ότι η FHB σύναψε τις συμφωνίες με την Allianz Bank και την Allianz Hungaria Insurance όταν η FHB είχε ήδη αποπληρώσει ολόκληρη την αξία έκδοσης των μετοχών στο Δημόσιο στις 19 Φεβρουαρίου 2010 και είχε εξαγοράσει τις μετοχές που εκδόθηκαν κατά την ανακεφαλαιοποίηση. Οι συμφωνίες της FHB με την Allianz συνάφθηκαν τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2010 και η εξαγορά έγινε τον Σεπτέμβριο του 2010. Τότε η FHB δεν κατείχε κρατικά κεφάλαια. Συνεπώς, η FHB δεν θα μπορούσε να έχει χρηματοδοτήσει την εξαγορά από την ανακεφαλαιοποίηση, η οποία αποπληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2010. Οι προκαταρκτικές αναλύσεις και συζητήσεις μεταξύ της FHB και της Allianz ξεκίνησαν μετά την αποπληρωμή του κρατικού δανείου. Εκτός αυτού, η τιμή εξαγοράς που κατέβαλε η FHB για την Allianz Bank (λαμβάνοντας υπόψη την αξία των ίδιων μετοχών) ανήλθε περίπου στα 3,3 δισεκατ. HUF, ενώ το μετοχικό κεφάλαιο της Allianz Bank ήταν περίπου 14 δισεκατ. HUF στις 30 Σεπτεμβρίου 2010. Συνεπώς, για να μπορέσει να εξαγοράσει την Allianz Bank, η FHB δεν χρειάστηκε καθόλου κεφάλαιο και η συναλλαγή δεν μείωσε καθόλου το μετοχικό κεφάλαιο της FHB.
(60)
Επιπλέον, το γεγονός ότι η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό φαίνεται από το ότι το CAR της FHB, που ήταν 11,3 % το 2008, έφτασε τον στόχο του 12 %, που έχει εγκρίνει η Επιτροπή στο πλαίσιο του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης, μόνο μετά την ανακεφαλαιοποίηση.
(61)
Οι ουγγρικές αρχές σημείωσαν επίσης ότι η FHB δεν είχε καταβάλει μερίσματα επί σειρά ετών και ότι έχει επαναγοράσει μόνο μικρό μέρος των μετοχών της σε σχέση με τη συνολική αξία του μετοχικού κεφαλαίου. Συνεπώς, εφόσον το ποσό των κεφαλαίων που επιστράφηκαν στους κατόχους και μετόχους είναι μικρό τα τελευταία χρόνια, έχει διασφαλιστεί ο πρέπων καταμερισμός βαρών.
7.3. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
(62)
Εκτός από τα μέτρα περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που ανέφερε η Επιτροπή στην απόφασή της, οι ουγγρικές αρχές ανέφεραν πρόσθετα μέτρα σχετιζόμενα με τον μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης και με τη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης μεταξύ της FHB και του ουγγρικού Δημοσίου:
-
το Δημόσιο έχει το δικαίωμα ειδικής άσκησης αρνησικυρίας επί της καταβολής μερισμάτων και των εξαγορών (14), και
-
η τράπεζα οφείλει να εφαρμόζει ορισμένους περιορισμούς αναφορικά με τους μισθούς, τις αμοιβές και τα επιδόματα των ανώτερων στελεχών της μέχρις ότου πάψει να υφίσταται η συμμετοχή του ουγγρικού Δημοσίου (15).
(63)
Οι ουγγρικές αρχές σημειώνουν ότι, σύμφωνα με τη δική τους ερμηνεία των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων, τα εν λόγω μέτρα συμπεριφοράς, καθώς και άλλα μέτρα που περιορίζουν τη στρέβλωση του ανταγωνισμού είναι ή ήταν δεσμευτικά για την FHB για όσο διάστημα το Δημόσιο ήταν μέτοχος της τράπεζας.
(64)
Εκτός από τα παραπάνω μέτρα, η FHB προέβη σε περαιτέρω δεσμεύσεις στο σημείο 3.8 της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης, το οποίο ορίζει ότι η ανακεφαλαιοποίηση θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την επίτευξη των εξής στόχων:
-
να προβεί η FHB σε αύξηση του κεφαλαίου της εμπορικής τράπεζας FHB,
-
να συμβάλει η ανακεφαλαιοποίηση στη σταθεροποίηση των ουγγρικών αγορών ενυπόθηκων γραμματίων και ενυπόθηκων δανείων και να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη των λιανικών χορηγήσεων και των χορηγήσεων προς ΜΜΕ,
-
να βελτιώσει τη σταθερότητα της FHB και να ενισχύσει την ενεργή παρουσία της στην κεφαλαιαγορά, συμβάλλοντας έτσι στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών,
-
να συμμετάσχει η FHB στην ενοποίηση των ως άνω τμημάτων της αγοράς,
-
να βελτιστοποιήσει η FHB τη χρηματοδοτική της δομή (δομή ρευστότητας),
-
να επεκτείνει η FHB τη δέσμη μέσων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση ακραίων επιπτώσεων κινδύνων σε μακροεπίπεδο (συναλλαγματικών κινδύνων) σε ό,τι αφορά το σκέλος του κεφαλαίου.
(65)
Σε αντίθεση με τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή, η ανακεφαλαιοποίηση της FHB δεν αποσκοπούσε στη στρέβλωση του ανταγωνισμού μέσω επέκτασης των δραστηριοτήτων της εμπορικής τράπεζας FHB. Η αύξηση κεφαλαίου της τελευταίας έγινε κατόπιν σχετικής δέσμευσης που είχε αναληφθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας ανακεφαλαιοποίησης. Η βασική δραστηριότητα της εμπορικής τράπεζας FHB, που στηρίχθηκε και αυτή με την αύξηση κεφαλαίου ύψους 25 δισεκατ. HUF η οποία χρηματοδοτήθηκε από την κρατική ανακεφαλαιοποίηση, παραμένει ως έχει. Το χαρτοφυλάκιο εταιρικών δανείων επεκτείνεται σταθερά, χωρίς όμως να υπερβαίνει την προγενέστερη αυξητική του τάση.
(66)
Κατά την άποψή τους, τα παραπάνω αποκαλύπτουν ότι είναι αβάσιμη η συνοπτική κρίση της Επιτροπής για τα μέτρα που αποσκοπούσαν στον περιορισμό της στρέβλωσης του ανταγωνισμού και είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός της ότι «αυτά τα μέτρα είναι πολύ περιορισμένα». Συνεπώς, οι ουγγρικές αρχές επιμένουν ότι η συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης πληρούσε τα κριτήρια που τέθηκαν τόσο με τον νόμο περί σταθεροποίησης όσο με τις σχετικές ανακοινώσεις της Επιτροπής.
VIII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
8.1. ΎΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(67)
Η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 24ης Ιανουαρίου 2011, ότι τόσο η ανακεφαλαιοποίηση όσο και η στήριξη της ρευστότητας υπό μορφή δανείου που χορηγήθηκε στην FHB αποτελούσαν κρατική ενίσχυση κατά τη σημασία του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης (16). Ούτε οι ουγγρικές αρχές ούτε η FHB παρουσίασαν οποιοδήποτε επιχείρημα που θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη διαπίστωση αυτή.
8.2. ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(68)
Η Επιτροπή έχει ήδη δηλώσει στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 24ης Ιανουαρίου 2011, ότι η ανακεφαλαιοποίηση υπέρ της FHB δεν πληρούσε τους όρους του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης. Συγκεκριμένα, δεν πληρούσε τις απαιτήσεις που πρέπει να ισχύουν όταν η αύξηση κεφαλαίου υπερβαίνει το 2 % των RWA του δικαιούχου. Ως εκ τούτου, το μέτρο θα πρέπει να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή ξεχωριστά, σύμφωνα με τους όρους του μηχανισμού εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης και του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
(69)
Επομένως, η Ουγγαρία υλοποίησε παράνομα την ενίσχυση υπό τη μορφή ανακεφαλαιοποίησης υπέρ της FHB, παραβιάζοντας το άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.
8.3. ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(70)
Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης της FHB, έπρεπε να ληφθούν υπόψη όλα τα μέτρα που της χορηγήθηκαν. Συνεπώς, η ανακεφαλαιοποίηση των 30 δισεκατ. HUF και το δάνειο ρευστότητας των 120 δισεκατ. HUF έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγηση της συμβατότητας.
8.4. ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
8.4.1. Νομική βάση
(71)
Όπως ορίστηκε ήδη στην απόφαση της Επιτροπής της 24ης Ιανουαρίου 2011, δεδομένων των συγκεκριμένων καταστάσεων των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα μπορούν να εξεταστούν βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης, που δηλώνει ότι «Δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά: […] οι ενισχύσεις […] για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Εφόσον η παρούσα απόφαση αποσκοπεί στην αξιολόγηση της ενίσχυσης που έλαβε η FHB και του σχεδίου αναδιάρθρωσής της, η Επιτροπή κρίνει κατάλληλο να βασίσει την αξιολόγησή της σε ανακοινώσεις σχετικά με την εφαρμογή κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα κατά τη διάρκεια της κρίσης (17). Συγκεκριμένα, η αξιολόγηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της τράπεζας θα βασιστεί στην ανακοίνωση περί αναδιαρθρώσεων (18).
8.4.2. Συμβατότητα του σχεδίου αναδιάρθρωσης
8.4.2.1. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του ιδρύματος
(72)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (19), η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς την αξιοπιστία των παραδοχών που υιοθέτησε η FHB στις χρηματοοικονομικές της προβλέψεις. Η Επιτροπή σημείωσε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η FHB τον Σεπτέμβριο του 2010 δεν εξηγούσε γιατί ήταν ορθές οι εν λόγω παραδοχές. Επιπρόσθετα, εφόσον οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις δεν φαινόταν να λαμβάνουν υπόψη τις συνέπειες της εξαγοράς της Allianz Bank και της συμφωνίας με την Allianz Hungaria Insurance, η Επιτροπή δεν θα μπορούσε θα θεωρήσει ότι οι προβλέψεις που παρουσιάστηκαν παραμένουν σε ισχύ. Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με τις παραδοχές της τράπεζας που βασίζονταν σε σημαντική αύξηση των καταθέσεων.
(73)
Επιπλέον, η Επιτροπή είχε επίσης επιφυλάξεις σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της τράπεζας δεδομένου του επιχειρηματικού μοντέλου της FHB, το οποίο φαινόταν να είναι ευάλωτο σε κρίσεις ρευστότητας διότι βασιζόταν πάρα πολύ στη χονδρική χρηματοδότηση και πολύ λίγο στις καταθέσεις. Η Επιτροπή θεωρούσε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας του Σεπτεμβρίου 2010, ενώ αφορούσε κατά κύριο λόγο το ζήτημα του κεφαλαίου, δεν παρείχε επαρκείς λεπτομέρειες σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιώσιμη χρηματοδότηση της τράπεζας.
(74)
Βάσει των πρόσθετων στοιχείων σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας του Οκτωβρίου του 2011, η Επιτροπή σημείωσε ότι οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις του σχεδίου του Σεπτεμβρίου 2010 βασίζονται σε ορθές και αξιόπιστες παραδοχές. Τα επικαιροποιημένα στοιχεία που περιλάμβαναν την εξαγορά της Allianz Bank καταδεικνύουν αύξηση των λιανικών και εμπορικών καταθέσεων της τράπεζας η οποία οφείλεται σε λογαριασμούς που αποκτήθηκαν από την Allianz Bank. Η εξαγορά αυτή υποστηρίζει τις παραδοχές που έγιναν σχετικά με την αύξηση των καταθέσεων.
(75)
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ευνοϊκά το γεγονός ότι η αύξηση των καταθέσεων συμβάλλει στη διαφοροποίηση των πηγών χρηματοδότησης της τράπεζας, στη μείωση της σχετικής βαρύτητας των ενυπόθηκων ομολογιών στο μείγμα χρηματοδότησης, καθώς και στη μείωση της εξάρτησης της τράπεζας από χονδρική χρηματοδότηση. Βάσει των στοιχείων που παρασχέθηκαν, η συμμετοχή της χονδρικής χρηματοδότησης (δηλαδή του συνόλου των εκδοθεισών ομολογιών, των καταθέσεων από τράπεζες και του τμήματος των ενυπόθηκων ομολογιών που δεν χρησιμοποιείται για την αναχρηματοδότηση δανείων) έχει μειωθεί ως ποσοστό του συνολικού παθητικού της τράπεζας από [35 % - 30 %] στις 31 Δεκεμβρίου 2009 σε [30 % - 25 %] στις 31 Δεκεμβρίου 2010. Ως αποτέλεσμα αυτού του αναπροσανατολισμού του μείγματος χρηματοδότησης της τράπεζας προς τις καταθέσεις, το μέσο κόστος χρηματοδότησης της τράπεζας (υπολογιζόμενο ως χρεωστικοί τόκοι επί του συνολικού παθητικού) βελτιώθηκε από [7 - 6,5] μονάδες βάσης στις 31 Δεκεμβρίου 2009 σε [6 - 5,5] μονάδες βάσης στις 31 Δεκεμβρίου 2010. Βελτιώθηκε επίσης η απόδοση ενεργητικού από [0,90 % - 1 %] το 2009 σε [1,05 % - 1,10 %] το 2010. Αυτή η θετική τάση επιβεβαιώνεται στην πρόβλεψη της τράπεζας βάσει της οποίας η απόδοση ενεργητικού θα σταθεροποιούνταν το 2014 στο [1,05 % - 1,2 %] σύμφωνα με ένα βασικό σενάριο, και [0,9 % - 1,05 %] σύμφωνα με ένα σενάριο κρίσης. Το 2014, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα έφτανε το [11 % - 13 %] σύμφωνα με ένα βασικό σενάριο και το [10 % - 12 %] σύμφωνα με ένα σενάριο κρίσης.
(76)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με την επάρκεια των μέτρων που προβλέφθηκαν από τις ουγγρικές αρχές εκείνη την εποχή για την αντιμετώπιση της έκθεσης της FHB στην ουγγρική αγορά ακινήτων και στις δυσμενείς νομισματικές διακυμάνσεις. Ωστόσο, βάσει των πληροφοριών που υποβλήθηκαν από την Ουγγαρία στις 9 Δεκεμβρίου 2011, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η FHB έκανε τα απαραίτητα βήματα προκειμένου να μειώσει σημαντικά την εμπλοκή της στην αγορά ενυπόθηκων ομολογιών (20). Η τράπεζα αύξησε επίσης σημαντικά το μερίδιό της στα δάνεια λιανικής από [3 % - 5 %] το 2009 σε [9 % - 11 %] το 2011. Η Επιτροπή σημειώνει περαιτέρω ότι η «συμφωνία της Allianz» (21) συνέβαλε σημαντικά σε αυτές τις θετικές τάσεις. Όσο για την έκθεση της τράπεζας σε δυσμενείς νομισματικές διακυμάνσεις, η δέσμευση της FHB για επέκταση της δέσμης μέσων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της ακραίας επίπτωσης συναλλαγματικών κινδύνων σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο μπορεί να θεωρηθεί ότι αρκεί για να διαλύσει τις αμφιβολίες της Επιτροπής (22) εφόσον παρέχει στην τράπεζα τη δυνατότητα να εξαλείψει ή να αντισταθμίσει τον συναλλαγματικό της κίνδυνο που προκύπτει από συναλλαγές σε ξένα νομίσματα.
(77)
Συνεπώς η Επιτροπή θεωρεί ότι το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, λαμβάνοντας υπόψη τη συμφωνία της Allianz Bank, δικαιολογεί σαφή επίπεδα στόχων για τις χρηματοοικονομικές προβλέψεις της FHB και συμβάλλει στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας.
8.4.2.2. Ίδια συνεισφορά από την τράπεζα (καταμερισμός βαρών)
(78)
Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι το ποσό της ανακεφαλαιοποίησης αποπληρώθηκε ήδη στο Δημόσιο στις 19 Φεβρουαρίου 2010, δηλαδή εντός περιόδου μικρότερης του ενός έτους και ότι η τράπεζα αποπλήρωσε το ποσό της ενίσχυσης χρησιμοποιώντας δικούς της πόρους. Η FHB χρησιμοποίησε επίσης ίδια κεφάλαια προκειμένου να αποπληρώσει τέσσερις δόσεις του μακροπρόθεσμου κρατικού δανείου που οφείλονταν στις 11 Φεβρουαρίου 2011, στις 11 Μαΐου 2011, στις 11 Αυγούστου 2011 και στις 11 Νοεμβρίου 2011.
8.4.2.3. Περιορισμός του κόστους αναδιάρθρωσης, αποζημίωση
(79)
Η Επιτροπή βλέπει ευνοϊκά την πρόωρη εξόφληση του ποσού της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο. Επιπλέον, η εξαγορά της Allianz Bank από την FHB βελτιώνει το προφίλ ρευστότητας της τράπεζας, αυξάνοντας το ποσό των λιανικών και εμπορικών καταθέσεων. Η εξαγορά αυτή αποτελεί λοιπόν σημαντική πτυχή του επιχειρηματικού σχεδίου της τράπεζας και συμβάλλει στη μακροπρόθεσμη κερδοφορία της. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην FHB χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της σε νέους επιχειρηματικούς τομείς, εφόσον η Allianz Bank και η FHB λειτουργούν και οι δύο στην ίδια λιανική και στην ίδια εμπορική αγορά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εξαγορά της Allianz Bank Ltd από την FHB αποτελεί κατάλληλο μέτρο για τη διατήρηση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας.
(80)
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι τα στοιχεία που χορήγησαν οι ουγγρικές αρχές εξάλειψαν τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, της 24ης Ιανουαρίου 2011, ως προς το κατά πόσον η εξαγορά της Allianz Bank έγινε σε μεγάλο βαθμό με δημόσια δαπάνη. Η εξαγορά της Allianz Βank ολοκληρώθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, μετά την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο στις 19 Φεβρουαρίου 2010. Σχετικά με τα υπόλοιπα του δανείου, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η τράπεζα έχει ήδη αποπληρώσει τέσσερις δόσεις του δανείου από τον Φεβρουάριο του 2011 (23). Η αξιολόγηση της Επιτροπής δεν αλλάζει εάν ληφθεί υπόψη η «ελλείπουσα» αποζημίωση για την ανακεφαλαιοποίηση, δηλαδή το ποσό που δεν καταβλήθηκε αρχικά από την FHB, εφόσον η καταβολή αυτή ανερχόταν περίπου στο ποσό των 1,6 δισεκατ. HUF (αιτιολογική σκέψη 40) και το τίμημα που κατέβαλε για την Allianz Bank ήταν 3,3 δισεκατ. HUF (αιτιολογική σκέψη 60).
(81)
Σχετικά με την αποζημίωση για τα μέτρα ενίσχυσης, η Επιτροπή σημειώνει ευνοϊκά ότι η FHB και η ουγγρική κυβέρνηση συνήψαν συμφωνία στις 15 Δεκεμβρίου 2011 βάσει της οποίας η FHB συμφώνησε να καταβάλει στο Δημόσιο πρόσθετη αποζημίωση ύψους 1,6 δισεκατ. HUF. Εκτός από την καταβολή των 890 εκατ. HUF που έγινε τον Οκτώβριο του 2010, το συνολικό ποσό που καταβλήθηκε για την ανακεφαλαιοποίηση της FHB από το ουγγρικό Δημόσιο αντιστοιχεί σε ποσοστό αποζημίωσης 10,49 %, πράγμα το οποίο συμφωνεί με τους όρους που ορίζονται στον μηχανισμό εγγυήσεων και ανακεφαλαιοποίησης.
(82)
Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι η τράπεζα αποπλήρωσε την ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε από το Δημόσιο εντός περιόδου μικρότερης του έτους (δηλαδή η τράπεζα ανακεφαλαιοποιήθηκε στις 23 Μαρτίου 2009 και η αποπληρωμή προς το Δημόσιο έγινε στις 19 Φεβρουαρίου 2010).
(83)
Το μεσοπρόθεσμο δάνειο που έλαβε η τράπεζα βάσει του μηχανισμού ρευστότητας προβλέπει αποζημίωση ίση με το υψηλότερο εκ των εξής: (i) των Ειδικών Τραβηκτικών Δικαιωμάτων του ΔΝΤ (εφεξής «SDR») + 345 μονάδες βάσης, και (ii) του 12μηνου διατραπεζικού επιτοκίου δανεισμού (εφεξής «IBOR») + 100 μονάδες βάσης + 123,5 μονάδες βάσης (που αντιστοιχεί σε μηνιαίο μέσο επιτόκιο που κυμαίνεται μεταξύ 3,79 % και 4,08 %), πράγμα που συμφωνεί με τους όρους που ορίζονται στον μηχανισμό ρευστότητας.
(84)
Η δανειακή σύμβαση για το μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο προβλέπει την αποπληρωμή του […] η οποία αρχίζει στις 11 Φεβρουαρίου 2011. Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλαν οι ουγγρικές αρχές, η FHB έχει καταβάλει τέσσερις δόσεις, οι οποίες οφείλονταν στις 11 Φεβρουαρίου 2011, στις 11 Μαΐου 2011, στις 11 Αυγούστου 2011 και στις 11 Νοεμβρίου 2011. Η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι προς το παρόν η FHB εκπληρώνει εγκαίρως τις υποχρεώσεις καταβολής των δόσεων του μεσοπρόθεσμου δανείου. Η Επιτροπή δεν έχει λόγο να αμφιβάλλει ότι το δάνειο θα έχει αποπληρωθεί πλήρως και εγκαίρως κατά την ημερομηνία λήξης του.
(85)
Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται από τις καλές επιδόσεις της FHB παρά τις δυσκολίες του ουγγρικού τραπεζικού τομέα και από το υψηλό ποσοστό κεφαλαίων κατηγορίας 1 (12 % στο τέλος του 2008, που αυξήθηκε σε 16,9 % μετά την ανακεφαλαιοποίηση το 2009 και παρέμεινε στο υψηλό επίπεδο του 10,5 % μετά την αποπληρωμή των κρατικών κεφαλαίων). Εκείνη τη χρονική στιγμή, η κεφαλαιακή απαίτηση για τις ουγγρικές τράπεζες ήταν 8 %. Αντίθετα με ορισμένες άλλες αντίστοιχες τράπεζες, η συγκεκριμένη κατάφερε να διατηρήσει την ισχυρή κεφαλαιακή της θέση (CAR ύψους 10,5 % τον Μάρτιο του 2009, μετά την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης προς το Δημόσιο). Επίσης, διατήρησε την αξιολόγηση Baa3 του οίκου Moody's, αξιολόγηση που εξακολουθεί να θεωρείται «επιπέδου επένδυσης».
(86)
Με αυτά τα δεδομένα, η Επιτροπή πιστεύει ότι οι δυσκολίες που αντιμετώπισε η FHB ήταν προσωρινής φύσης, αλλά όχι θεμελιώδεις. Θεωρεί λοιπόν ότι η αποζημίωση που κατέβαλε η τράπεζα επαρκεί, δεδομένου ότι είναι αντίστοιχη της αποζημίωσης που απαιτείται από μια ουσιωδώς εύρωστη τράπεζα.
(87)
Δεδομένου ότι η βιωσιμότητα της τράπεζας δεν τέθηκε σε κίνδυνο εξαιτίας των συνεχιζόμενων δυσκολιών που αντιμετωπίζει η Ουγγαρία, η Επιτροπή δεν θα απαιτήσει την καταβολή πρόσθετης αποζημίωσης προς το Δημόσιο.
(88)
Επιπλέον, η αποζημίωση που κατέβαλε η FHB προς το Δημόσιο για το μεσοπρόθεσμο δάνειο (βλέπε αιτιολογική σκέψη 84) ήταν σύμφωνη με τους όρους που ορίζονται στον μηχανισμό ρευστότητας. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποζημίωση και για τα δύο μέτρα ενίσχυσης είναι κατάλληλη.
(89)
Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ευνοϊκά ότι η τράπεζα δεν κατέβαλε μέρισμα για τις κοινές μετοχές της για τα έτη 2009 και 2010. Η FHB εφάρμοσε επίσης ορισμένους περιορισμούς αναφορικά με τους μισθούς, τις αμοιβές και τα επιδόματα των ανώτερων στελεχών της μέχρι το πέρας της συμμετοχής του ουγγρικού Δημοσίου.
(90)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει τη δέουσα ίδια συνεισφορά της τράπεζας, των μετόχων και της διοίκησης για την κάλυψη των δαπανών αναδιάρθρωσης.
8.4.2.4. Μέτρα για τη διόρθωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(91)
Η Επιτροπή σημειώνει ότι τα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού είναι περιορισμένα. Πρώτον, δεν ελήφθησαν διαρθρωτικά μέτρα. Δεύτερον, τα μέτρα συμπεριφοράς του σχεδίου αναδιάρθρωσης ισχύουν μόνο για όσο διάστημα η τράπεζα επωφελείται από το κεφάλαιο που της χορήγησε το Δημόσιο. Τρίτον, η Επιτροπή σημειώνει θετικά ότι προς το παρόν η FHB εκπληρώνει εγκαίρως τις υποχρεώσεις αποπληρωμής του μεσοπρόθεσμου δανείου. Η Επιτροπή δεν έχει λόγο να αμφιβάλλει ότι η τράπεζα θα είναι σε θέση να αποπληρώσει το δάνειο πλήρως και εγκαίρως κατά την ημερομηνία λήξης του. Τέταρτον, η θέση της FHB στην αγορά δεν άλλαξε σημαντικά αφότου εξαγόρασε την Allianz Bank (με μερίδια αγοράς [3 % - 3,3 %] και [3,4 % - 3,6 %] πριν και μετά την εξαγορά, αντίστοιχα), πράγμα που διαβεβαιώνει την Επιτροπή ότι η επίδραση της εξαγοράς αυτής στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού παραμένει περιορισμένη.
(92)
Τα μέτρα συμπεριφοράς περιορίζονται στα εξής:
-
η τράπεζα δεν θα πρέπει να ακολουθεί επιθετική επιχειρηματική στρατηγική,
-
η τράπεζα δεν θα πρέπει να επενδύει σε νέους επιχειρηματικούς τομείς, με εξαίρεση τις επενδύσεις που είχαν εγκριθεί πριν από τη συμφωνία ανακεφαλαιοποίησης,
-
η τράπεζα θα πρέπει να αποφεύγει την εκμετάλλευση στην αγορά της ύπαρξης της κρατικής ενίσχυσης.
(93)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα υπόλοιπα μέτρα συμπεριφοράς αναφορικά με την ανακεφαλαιοποίηση τα οποία ανέφεραν οι ουγγρικές αρχές στην απάντησή τους στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, με ημερομηνία 27 Ιανουαρίου 2011, μπορούν να θεωρηθούν μέτρα που περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού τις οποίες προκαλεί η ενίσχυση.
(94)
Εντούτοις, λαμβάνοντας υπόψη το περιορισμένο μέγεθος της FHB στη λιανική και στην εμπορική αγορά της Ουγγαρίας (μερίδιο αγοράς [0,9 % - 1,08 %] και [0,5 % - 0,9 %], αντίστοιχα, στην αγορά λιανικών καταθέσεων και στην αγορά εταιρικών καταθέσεων) και το γεγονός ότι η τράπεζα αποπλήρωσε το κεφάλαιο που της χορήγησε το Δημόσιο σε λιγότερο από ένα έτος από την έκδοσή του, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού παραμένουν περιορισμένες. Επιπλέον, δεδομένου ότι η FHB έχει ήδη αποπληρώσει τέσσερις δόσεις του μεσοπρόθεσμου κρατικού δανείου που της χορηγήθηκε βάσει του μηχανισμού ρευστότητας, η Επιτροπή δεν έχει λόγο να αμφιβάλλει ότι η τράπεζα θα αποπληρώσει το δάνειο πλήρως και εγκαίρως.
(95)
Επιπρόσθετα, η αποζημίωση που καταβλήθηκε προς το Δημόσιο είναι σύμφωνη με τον μηχανισμό ανακεφαλαιοποίησης και εγγυήσεων και, ως εκ τούτου, είναι κατάλληλη σύμφωνα με την απαίτηση του σημείου 34 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(96)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, βάσει των στοιχείων που υπέβαλαν οι ουγγρικές αρχές και του επικαιροποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης της FHB που ορίζεται στην ενότητα IV της παρούσας απόφασης, τα μέτρα στήριξης που υλοποιήθηκαν υπό τη μορφή δανείου για τη στήριξη της ρευστότητας και ανακεφαλαιοποίησης είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης και πληρούν τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης σε ό,τι αφορά τη βιωσιμότητα, τον καταμερισμό των βαρών και τα μέτρα για τον μετριασμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(97)
Η Ουγγαρία συμφώνησε κατ' εξαίρεση η αυθεντική γλώσσα της παρούσας απόφασης να είναι η αγγλική,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Τα μέτρα που περιλαμβάνουν ένα μεσοπρόθεσμο κρατικό δάνειο ύψους 120 δισεκατ. HUF (περίπου 410 εκατ. ευρώ) το οποίο χορηγήθηκε στις 25 Μαρτίου 2009 με ημερομηνία λήξης την 11η Νοεμβρίου 2012 και ανακεφαλαιοποίηση ύψους 30 δισεκατ. HUF (περίπου 100 εκατ. ευρώ), υπό τη μορφή προνομιούχων μετοχών ειδικού μερίσματος συν μιας μετοχής με δικαίωμα ψήφου, που χορηγήθηκε στις 31 Μαρτίου 2009, και τα οποία υλοποίησε η Ουγγαρία για την FHB Jelzálogbank Nyrt είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ουγγαρία.
Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 2012.