РЕШЕНИЕ НА ЕВРОПЕЙСКАТА ЦЕНТРАЛНА БАНКА
от 16 септември 2010 година
относно проверките за истинност и годност и за връщането в обращение на евробанкноти
(ЕЦБ/2010/14)
(2010/597/ЕС)
УПРАВИТЕЛНИЯТ СЪВЕТ НА ЕВРОПЕЙСКАТА ЦЕНТРАЛНА БАНКА,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 128, параграф 1 от него,
като взе предвид Устава на Европейската система на централните банки и на Европейската централна банка (наричан по-долу „Уставът на ЕСЦБ“), и по-специално член 16 от него,
като има предвид, че:
(1)
Член 128, параграф 1 от Договора и член 16 от Устава на ЕСЦБ предоставят на Европейската централна банка (ЕЦБ) изключителното право да разрешава емитирането на евробанкноти в рамките на Съюза. Това право включва правомощието да предприема мерки за защита на сигурността на евробанкнотите като платежно средство.
(2)
За защитата на сигурността на евробанкнотите и извършването на надлежно откриване на фалшиви банкноти, евробанкнотите в обращение трябва да бъдат поддържани в добро състояние с цел осигуряване на тяхната лесна и надеждна проверка за истинност, поради което евробанкнотите трябва да бъдат проверявани за годност. Освен това евробанкноти, които пораждат съмнение, че са фалшиви, трябва да бъдат бързо откривани и предавани на компетентните органи.
(3)
Член 6 от Регламент (ЕО) № 1338/2001 на Съвета от 28 юни 2001 г. за определяне на необходимите мерки за защита на еврото срещу фалшифициране (1) възлага поначало задължението на кредитните и на другите съответни институции да изтеглят от обращение всички евробанкноти, които са получили и за които знаят или имат достатъчно основания да вярват, че са фалшиви.
(4)
За установяване на еднакви стандарти относно връщането в обращение на евробанкноти ЕЦБ публикува през 2005 г. рамка за обработка на банкноти за последваща употреба, която въведе общи правила и процедури относно проверките за истинност и годност на евробанкноти (2) и оперативни стандарти за банкнотообработващите машини. Впоследствие ЕЦБ прие общи процедури за тестване на банкнотообработващи машини от НЦБ.
(5)
Измененията на Регламент (ЕО) № 1338/2001 (3) доведоха до разширяване на обхвата на неговите адресати и до настоящото им задължение да осигурят извършването на проверка на истинността на евробанкнотите, които получават и възнамеряват да върнат в обращение, и откриването на фалшиви банкноти. В тази връзка Регламент (ЕО) № 1338/2001 предвижда, че по отношение на евробанкнотите тази проверка се извършва в съответствие с определените от ЕЦБ процедури. Поради това е важно тези процедури да бъдат уредени в правен акт.
(6)
Без да се засяга компетентността на държавите-членки да установяват санкции за институциите по член 6, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 1338/2001, които не са изпълнили задълженията си по него, Евросистемата трябва да може да предприема подходящи административни мерки, за да осигури спазването на определените от ЕЦБ процедури и че установените съгласно настоящото решение правила и процедури не се заобикалят и следващия от това риск фалшиви и негодни банкноти да не бъдат открити или да бъдат пуснати обратно в обращение,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Обхват
Настоящото решение установява общи правила и процедури относно проверките за истинност и годност и връщането в обращение на евробанкноти съгласно член 6, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 1338/2001.
Член 2
Определения
За целите на настоящото решение:
1.
„НЦБ“ е националната централна банка на държава-членка, чиято валута е евро.
2.
„Лица, работещи с пари в брой“ са институциите и стопанските субекти, посочени в член 6, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 1338/2001.
3.
„Връщане в обращение“ е действието по пряко или непряко връщане в обращение от лицата, работещи с пари в брой, на евробанкноти, които те са получили или от обществеността под формата на плащане или внасяне по банкова сметка, или от друго лице, работещо с пари в брой.
4.
„Банкнотообработваща машина“ е машина за самообслужване или управлявана от служители машина съгласно определеното в приложение I.
5.
„Тип банкнотообработваща машина“ е банкнотообработваща машина, която може да бъде отграничена от други банкнотообработващи машини, съгласно приложение I.
6.
„Общи процедури за тестване“ са определени от ЕЦБ процедури за тестване, които се прилагат от НЦБ за тестване на типове банкнотообработващи машини.
7.
„Обучени служители“ са служители на лица, работещи с пари в брой, които имат: а) познания за различните публични защитни елементи на евробанкнотите, описани и публикувани от Евросистемата, и умения да ги проверяват; б) познания за изброените в приложение IIIб критерии за сортиране и умения да извършват в съответствие с тях проверка на евробанкноти.
8.
„Фалшиви евробанкноти“ са фалшиви банкноти съгласно определението в член 2, буква а) от Регламент (ЕО) № 1338/2001.
9.
„Автоматична касова машина“ е машина за самообслужване, която чрез използване на банкова карта или други средства разпространява сред обществеността евробанкноти в брой, като задължава съответната банкова сметка, например терминално устройство АТМ за разпространение на пари в брой. Терминалите за касово самообслужване (Self-checkout terminals (SCoTs) с функция за теглене на пари в брой, чрез които обществеността може да заплаща стоки или услуги чрез банкова карта, пари в брой или други платежни инструменти, също се считат за автоматични касови машини.
10.
„Компетентни национални органи“ са органите съгласно определението в член 2, буква б) от Регламент (ЕО) № 1338/2001.
11.
„Негодни евробанкноти“ са евробанкноти, които са преценени като неподходящи за връщане в обращение в резултат на проверка за годност по член 6.
12.
„Кредитна институция“ е кредитна институция съгласно определението в член 4, параграф 1, буква а) от Директива 2006/48/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 14 юни 2006 г. относно предприемането и осъществяването на дейност от кредитните институции (4).
Член 3
Общи принципи
1. Задължението на лицата, работещи с пари в брой, да извършват проверки за истинност и годност на евробанкнотите се изпълнява в съответствие с установените в настоящото решение процедури.
2. Ако две или повече лица, работещи с пари в брой, участват във връщането в обращение на едни и същи евробанкноти, работещото с пари в брой лице, което отговаря за проверките за истинност и годност, се определя в съответствие с националните разпоредби или, ако няма такива, с договорни споразумения между съответните лица, работещи с пари в брой.
3. Проверките за истинност и годност се извършват или от успешно тестван от НЦБ тип банкнотообработваща машина, или ръчно от обучен служител.
4. Евробанкнотите могат да бъдат връщани в обращение единствено чрез машини за самообслужване или автоматични касови машини, ако са проверени за истинност и годност от успешно тестван от НЦБ тип банкнотообработваща машина и са класифицирани като истински и годни. Това изискване обаче не се прилага за евробанкноти, които са предоставени пряко на лица, работещи с пари в брой, от НЦБ или от друго лице, работещо с пари в брой, което вече е извършило проверка на евробанкнотите за истинност и годност по такъв начин.
5. Използваните от служители машини за целите на проверката за истинност и годност и машините за самообслужване могат да бъдат въвеждани в експлоатация само ако са успешно тествани от НЦБ и са включени в списък на уебсайта на ЕЦБ, както е посочено в член 9, параграф 2. Машините се използват с техните успешно тествани стандартни заводски настройки, включително модернизации, освен ако между НЦБ и лицето, работещо с пари в брой, не са договорени по-стриктни настройки.
6. Евробанкнотите, които са проверени за истинност и годност и са класифицирани като истински и годни от обучени служители, а не от успешно тестван от НЦБ тип банкнотообработваща машина, могат да бъдат връщани в обращение само на гише.
7. Настоящото решение не се прилага за проверките за истинност и годност на евробанкноти, които се извършват от НЦБ.
Член 4
Класификация и третиране на евробанкнотите чрез банкнотообработващи машини
1. Евробанкнотите, които са проверени от машина за самообслужване, се класифицират и третират в съответствие с приложение IIа.
2. Евробанкнотите, които са проверени от управлявана от служители машина, се класифицират и третират в съответствие с приложение IIб.
Член 5
Откриване на фалшиви евробанкноти
Банкноти, които не са идентифицирани като истински евробанкноти в резултат на извършената класификация съгласно приложение IIа или IIб или вследствие на ръчната проверка за истинност от обучен служител, се предават веднага от лицата, работещи с пари в брой, но не по-късно от 20 работни дни, на компетентните национални органи в съответствие с националните разпоредби.
Член 6
Откриване на негодни евробанкноти
1. Проверката за годност се извършва в съответствие с установените в приложения IIIа и IIIб минимални стандарти.
2. НЦБ може, след като уведоми ЕЦБ, да установи по-високи стандарти за една или повече купюри на евробанкноти, ако това е оправдано например от влошаването на качеството на евробанкнотите в обращение в нейната държава-членка.
3. Негодните евробанкноти се предават на НЦБ при спазване на националните разпоредби.
Член 7
Изключения
1. НЦБ може да предостави на отдалечените клонове на кредитни институции с малък брой касови операции разрешение за извършване от обучени служители на ръчна проверка за годност на евробанкноти, които подлежат на връщане в обращение чрез машини за самообслужване или автоматични касови машини, при условие че проверката за истинност се извършва от успешно тестван от НЦБ тип банкнотообработваща машина. При подаване на искане за такова разрешение кредитните институции предоставят на НЦБ на тяхната държава-членка доказателства за отдалечеността на съответния клон и за малкия брой на неговите парични операции. Всяка НЦБ следва да се увери, че обемът на евробанкнотите, които се проверяват ръчно по този начин, не превишава 5 % от общия обем на евробанкнотите, които се разпределят годишно чрез машини за самообслужване или автоматични касови машини. НЦБ вземат решение дали прагът от 5 % следва да се прилага за всяка отделна кредитна институция или на национално равнище за всички кредитни институции.
2. Когато настъпи извънредно събитие, вследствие на което е нарушено в значителна степен снабдяването с евробанкноти в някоя държава-членка, обучените служители на работещите с пари в брой лица могат временно и при условие че съответната НЦБ се е съгласила с извънредния характер на събитието, да извършват ръчни проверки за истинност и годност на евробанкноти за връщане в обращение чрез машини за самообслужване или автоматични касови машини.
Член 8
Задължения на Евросистемата
1. Определената от Евросистемата информация относно евробанкнотите и техните машинночетими защитни елементи се предоставя от Евросистемата на производителите преди и след емисията на нови серии банкноти, за да им се даде възможност да произвеждат банкнотообработващи машини, които са в състояние да преминат общите процедури за тестване и да се адаптират към нови изисквания.
2. Информацията, която Евросистемата определя относно евробанкнотите и техните публични защитни елементи, се предоставя от Евросистемата на лицата, работещи с пари в брой, преди емисията на нови серии евробанкноти, за да се даде възможност на техните служители да получат необходимото обучение.
3. Евросистемата подкрепя обучението от лица, работещи с пари в брой, на техните служители за осигуряване на компетентността на обучените служители да извършват проверки на евробанкнотите за истинност и годност.
4. Ако е уместно, Евросистемата уведомява лицата, работещи с пари в брой, за опасности, свързани с фалшиви банкноти, и може да ги задължи да предприемат действия, включително временна забрана за връщането в обращение на съответната(ите) купюра(и) на банкноти.
5. Когато е уместно, Евросистемата уведомява производителите на банкнотообработващи машини за опасности, свързани с фалшиви банкноти.
Член 9
Общи процедури на Евросистемата за тестване на банкнотообработващи машини
1. Типовете банкнотообработващи машини се тестват от НЦБ съгласно общите процедури за тестване.
2. Всички успешно тествани типове банкнотообработващи машини се включват в списък на уебсайта на ЕЦБ през времето на сроковете на валидност на резултатите от тестовете, както е посочено в параграф 3. Типът банкнотообработваща машина, който през времето на този срок стане неспособен да открива всички известни на Евросистемата фалшиви евробанкноти, се изважда от списъка съгласно определена от ЕЦБ процедура.
3. Когато даден тип банкнотообработваща машина е успешно тестван, резултатите от теста са валидни в цялата еврозона за срок от една година, считано от края на месеца на публикуването им на уебсайта на ЕЦБ, при условие че типът машина запази способността си да открива всички известни на Евросистемата фалшиви евробанкноти през времето на този срок.
4. Евросистемата не носи отговорност, ако успешно тестван тип банкнотообработваща машина не може да класифицира и третира евробанкнотите в съответствие с приложение IIа или IIб.
Член 10
Дейности по наблюдение и коригиращи мерки на Евросистемата
1. При условията на изискванията на националното право НЦБ имат правомощия: i) да извършват проверки на място, включително такива без предварително уведомяване, в помещенията на лицата, работещи с пари в брой, за наблюдение на техните банкнотообработващи машини, в частност на способността на машините да извършват проверки за истинност и годност и да проследяват обратно до сметката на титуляря евробанкноти, които пораждат съмнение, че са фалшиви, и евробанкноти, които не са несъмнено идентифицирани като истински; и ii) да проверяват процедурите, уреждащи дейността/операциите и контрола на банкнотообработващите машини, третирането на проверените евробанкноти и ръчните проверки за истинност и годност.
2. При условията на националното право НЦБ са оправомощени да вземат представителни извадки на обработени евробанкноти за проверка в собствените им помещения.
3. Когато при проверката на място НЦБ открие нарушение на разпоредбите на настоящото решение, тя задължава лицето, работещо с пари в брой, да приеме коригиращи мерки в рамките на определен срок. До отстраняване на нарушението наложилата мерките НЦБ може, от името на ЕЦБ, да забрани на лицето, работещо с пари в брой, да връща в обращение съответната(ите) купюра(и) на банкноти. Ако нарушението се дължи на неизправност на типа банкнотообработваща машина, това би могло да доведе до нейното премахване от посочения в член 9, параграф 2 списък.
4. Липсата на съдействие от страна на лице, работещо с пари в брой, във връзка с проверка на НЦБ се счита за нарушение.
Член 11
Задължения за отчитане
За да могат ЕЦБ и НЦБ да наблюдават изпълнението на настоящото решение от лицата, работещи с пари в брой, и да извършват надзор върху измененията на наличнопаричното обращение, НЦБ: i) се уведомяват писмено, включително по електронен път, от работещите с пари в брой лица преди тип банкнотообработваща машина да бъде въведена в експлоатация; и ii) получават от лицата, работещи с пари в брой, информацията, посочена в приложение IV.
Член 12
Разходи
1. Евросистемата не възстановява разходите, които лицата, работещи с пари в брой, са направили при изпълнението на настоящото решение.
2. Евросистемата не обезщетява лицата, работещи с пари в брой, за допълнителни разходи в резултат на емисия евробанкноти с променени или нови защитни елементи.
Член 13
Заключителни разпоредби
1. Настоящото решение влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз. То се прилага от 1 януари 2011 г. Всяка НЦБ може да реши да предостави на работещите с пари в брой лица в техните държави-членки преходен период за отчитането на статистически данни съгласно приложение IV. Приложение IV се прилага най-късно от 1 януари 2012 г.
2. Работещите с пари в брой лица от държавите-членки, които приемат еврото на 1 януари 2011 г. или след тази дата, разполагат с едногодишен преходен период за прилагане на настоящото решение, считано от датата на приемане на еврото.
Съставено във Франкфурт на Майн на 16 септември 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉΣ ΚΕΝΤΡΙΚΉΣ ΤΡΆΠΕΖΑΣ
της 16ης Σεπτεμβρίου 2010
σχετικά με τους ελέγχους γνησιότητας και καταλληλότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ και την εκ νέου θέση αυτών σε κυκλοφορία
(ΕΚΤ/2010/14)
(2010/597/EU)
ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 128 παράγραφος 1,
το καταστατικό του ευρωπαϊκού συστήματος κεντρικών τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (εφεξής το «καταστατικό του ΕΣΚΤ»), και ιδίως το άρθρο 16,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το άρθρο 128 παράγραφος 1 της συνθήκης και το άρθρο 16 του καταστατικού του ΕΣΚΤ προβλέπουν ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπει την έκδοση τραπεζογραμματίων ευρώ μέσα στην Ένωση. Το εν λόγω δικαίωμα περιλαμβάνει και την αρμοδιότητα λήψης μέτρων για τη διαφύλαξη του κύρους των τραπεζογραμματίων ευρώ ως μέσου πληρωμών.
(2)
Προς διαφύλαξη του κύρους των τραπεζογραμματίων ευρώ και διευκόλυνση του ορθού εντοπισμού των πλαστών, τα κυκλοφορούντα τραπεζογραμμάτια ευρώ πρέπει να διατηρούνται σε καλή κατάσταση, προκειμένου να διασφαλίζεται ο εύκολος και αξιόπιστος έλεγχος της γνησιότητάς τους και, ως εκ τούτου, πρέπει να γίνεται επίσης και έλεγχος της καταλληλότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ. Περαιτέρω, τραπεζογραμμάτια ευρώ για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι πλαστά πρέπει να εντοπίζονται γρήγορα και να παραδίδονται στις αρμόδιες εθνικές αρχές.
(3)
Σε πρώτη φάση το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1338/2001 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 2001, σχετικά με τον καθορισμό των αναγκαίων μέτρων για την προστασία του ευρώ από την παραχάραξη και την κιβδηλεία (1) υποχρέωσε τα πιστωτικά και τα λοιπά συναφή ιδρύματα να αποσύρουν από την κυκλοφορία όλα τα τραπεζογραμμάτια ευρώ τα οποία έχουν λάβει και για τα οποία γνωρίζουν ή έχουν επαρκείς λόγους να πιστεύουν ότι είναι πλαστά.
(4)
Το 2005 η ΕΚΤ, επιδιώκοντας να θεσπίσει εναρμονισμένα πρότυπα σχετικά με την εκ νέου θέση σε κυκλοφορία των τραπεζογραμματίων ευρώ, δημοσίευσε το πλαίσιο ανακύκλωσης τραπεζογραμματίων, το οποίο έθεσε κοινούς κανόνες και διαδικασίες ελέγχου της γνησιότητας και καταλληλότητας προς κυκλοφορία των τραπεζογραμματίων ευρώ (2), περιλαμβανομένων λειτουργικών προτύπων αναφορικά με τα μηχανήματα επεξεργασίας τραπεζογραμματίων. Ακολούθως, η ΕΚΤ θέσπισε κοινές διαδικασίες ελέγχου των εν λόγω μηχανημάτων από τις ΕθνΚΤ.
(5)
O κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1338/2001 τροποποιήθηκε (3) προς την κατεύθυνση της διεύρυνσης του πεδίου των αποδεκτών του, με αποτέλεσμα αυτοί πλέον να υποχρεούνται να διασφαλίζουν ότι τα τραπεζογραμμάτια ευρώ που έχουν λάβει και προτίθενται να θέσουν εκ νέου σε κυκλοφορία έχουν ελεγχθεί ως προς τη γνησιότητά τους και έχουν εντοπιστεί τα πλαστά. Στο πλαίσιο αυτό ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1338/2001 ορίζει ότι όσον αφορά τα γραμμάτια ευρώ ο εν λόγω έλεγχος πρέπει να διεξάγεται σύμφωνα με τις διαδικασίες που καθορίζει η ΕΚΤ. Είναι επομένως αναγκαίος ο καθορισμός των συγκεκριμένων διαδικασιών με νομική πράξη.
(6)
Με την επιφύλαξη της αρμοδιότητας των κρατών μελών να επιβάλλουν κυρώσεις στα ιδρύματα που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1338/2001, τα οποία δεν εκπληρώνουν τις εκεί προβλεπόμενες υποχρεώσεις τους, το Ευρωσύστημα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει κατάλληλα διοικητικά μέτρα προκειμένου να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με τις διαδικασίες που καθορίζει η ΕΚΤ και να μην καταστρατηγούνται οι κανόνες και οι διαδικασίες που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση, περίπτωση η οποία θα συνεπαγόταν τον κίνδυνο μη εντοπισμού των πλαστών και ακατάλληλων τραπεζογραμματίων ή της εκ νέου θέσης αυτών σε κυκλοφορία,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Με την παρούσα απόφαση θεσπίζονται κοινοί κανόνες και διαδικασίες ελέγχου της γνησιότητας και καταλληλότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ και εκ νέου θέσης τους σε κυκλοφορία σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1338/2001.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης νοούνται ως:
1.
«ΕθνΚΤ»: η εθνική κεντρική τράπεζα κράτους μέλους με νόμισμα το ευρώ.
2.
«Φορείς που διαχειρίζονται μετρητά»: τα ιδρύματα και οι οικονομικοί παράγοντες που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1338/2001.
3.
«Εκ νέου θέση σε κυκλοφορία»: η πράξη των φορέων που διαχειρίζονται μετρητά, με την οποία αυτοί θέτουν εκ νέου σε κυκλοφορία, άμεσα ή έμμεσα, τραπεζογραμμάτια ευρώ που έχουν λάβει είτε από το κοινό, υπό τη μορφή πληρωμής ή κατάθεσης σε τραπεζικό λογαριασμό, είτε από άλλον φορέα που χειρίζεται μετρητά.
4.
«Μηχάνημα επεξεργασίας τραπεζογραμματίων»: το μηχάνημα που χειρίζονται οι ίδιοι οι πελάτες ή υπάλληλοι κατά τα οριζόμενα στο παράρτημα Ι.
5.
«Τύπος μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων»: το μηχάνημα επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που μπορεί να διακριθεί από άλλα μηχανήματα επεξεργασίας τραπεζογραμματίων, όπως αυτά περιγράφονται στο παράρτημα Ι.
6.
«Κοινές διαδικασίες ελέγχου»: οι καθοριζόμενες από την ΕΚΤ διαδικασίες ελέγχου τις οποίες υποχρεούνται να εφαρμόζουν οι ΕθνΚΤ για τον έλεγχο των τύπων μηχανημάτων επεξεργασίας τραπεζογραμματίων.
7.
«Εκπαιδευμένοι υπάλληλοι»: υπάλληλοι των φορέων που διαχειρίζονται μετρητά, οι οποίοι διαθέτουν: α) γνώση των διαφορετικών δημόσιων χαρακτηριστικών ασφαλείας των τραπεζογραμματίων ευρώ, όπως αυτά ειδικότερα ορίζονται και δημοσιεύονται από το Ευρωσύστημα, καθώς και την ικανότητα να τα ελέγχουν, και β) γνώση των κριτηρίων διαλογής που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙβ και την ικανότητα ελέγχου των τραπεζογραμματίων ευρώ βάσει αυτών.
8.
«Πλαστά τραπεζογραμμάτια ευρώ»: πλαστά τραπεζογραμμάτια όπως ορίζονται στο άρθρο 2 στοιχείο α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1338/2001.
9.
«Μηχάνημα αυτόματης ανάληψης μετρητών»: μηχάνημα αυτοεξυπηρέτησης, το οποίο, μέσω της χρήσης τραπεζικής κάρτας ή άλλου μέσου, διανέμει τραπεζογραμμάτια ευρώ στο κοινό, χρεώνοντας τραπεζικό λογαριασμό, κατά το πρότυπο της αυτόματης ταμειολογιστικής μηχανής (ΑΤΜ) που διανέμει μετρητά. Μηχανήματα αυτόματης ανάληψης μετρητών θεωρούνται επίσης τα τερματικά ατομικού ταμείου (SCoTs), με τα οποία το κοινό μπορεί να πληρώσει για αγαθά ή υπηρεσίες κάνοντας χρήση τραπεζικής κάρτας, μετρητών ή άλλων μέσων πληρωμών, και τα οποία διαθέτουν λειτουργία ανάληψης μετρητών.
10.
«Αρμόδιες εθνικές αρχές»: οι αρχές όπως ορίζονται στο άρθρο 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1338/2001.
11.
«Ακατάλληλα προς κυκλοφορία τραπεζογραμμάτια ευρώ»: τραπεζογραμμάτια ευρώ που αξιολογούνται ως ακατάλληλα για εκ νέου θέση αυτών σε κυκλοφορία βάσει του ελέγχου καταλληλότητας που αναφέρεται στο άρθρο 6.
12.
«Πιστωτικό ίδρυμα»: το πιστωτικό ίδρυμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 2006/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων (4).
Άρθρο 3
Γενικές αρχές
1. Οι έλεγχοι της γνησιότητας και της καταλληλότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ από τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά, βάσει της σχετικής υποχρέωσής τους, διενεργούνται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση.
2. Αν δύο ή περισσότεροι φορείς που διαχειρίζονται μετρητά μετέχουν στην εκ νέου θέση σε κυκλοφορία των ίδιων τραπεζογραμματίων ευρώ, ο υπεύθυνος φορέας για τους ελέγχους γνησιότητας και καταλληλότητας προς κυκλοφορία των εν λόγω τραπεζογραμματίων ευρώ ορίζεται σύμφωνα με εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις ή, ελλείψει τέτοιων, με συμβατικές ρυθμίσεις συνομολογούμενες μεταξύ των οικείων φορέων που διαχειρίζονται μετρητά.
3. Οι έλεγχοι γνησιότητας και καταλληλότητας διενεργούνται είτε από τύπο μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που έχει ελεγχθεί επιτυχώς από μια ΕθνΚΤ είτε χωρίς τη χρήση μηχανικών μέσων, από εκπαιδευμένο υπάλληλο.
4. Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ μπορούν να τεθούν εκ νέου σε κυκλοφορία μέσω μηχανημάτων που χειρίζονται οι ίδιοι οι πελάτες ή μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης μετρητών μόνο αν έχει ελεγχθεί η γνησιότητα και η καταλληλότητά τους από τύπο μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που έχει ελεγχθεί με επιτυχία από ΕθνΚΤ και έχουν ταξινομηθεί ως γνήσια και κατάλληλα προς κυκλοφορία. Ωστόσο, η προϋπόθεση αυτή δεν ισχύει για τραπεζογραμμάτια ευρώ που έχουν παραδοθεί άμεσα σε φορέα που διαχειρίζεται μετρητά από ΕθνΚΤ ή από άλλον τέτοιο φορέα που έχει ήδη ελέγξει τη γνησιότητα και την καταλληλότητα των τραπεζογραμματίων ευρώ κατ’ αυτόν τον τρόπο.
5. Τα μηχανήματα που χειρίζονται υπάλληλοι, όταν χρησιμοποιούνται για τους ελέγχους γνησιότητας και καταλληλότητας, και τα μηχανήματα που χειρίζονται οι ίδιοι οι πελάτες μπορούν να τεθούν σε λειτουργία από τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά μόνο αν έχουν ελεγχθεί επιτυχώς από ΕθνΚΤ και αναρτηθεί στον κατάλογο που δημοσιεύεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 9 παράγραφος 2. Τα χρησιμοποιούμενα μηχανήματα λειτουργούν με βάση τις τυποποιημένες εργοστασιακές ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν αναβαθμίσεων, που έχουν ελεγχθεί επιτυχώς, εκτός αν έχουν συμφωνηθεί αυστηρότερες ρυθμίσεις μεταξύ της ΕθνΚΤ και του φορέα που διαχειρίζεται μετρητά.
6. Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ, των οποίων η γνησιότητα και η καταλληλότητα προς κυκλοφορία έχει ελεγχθεί και τα οποία έχουν ταξινομηθεί ως γνήσια και κατάλληλα από εκπαιδευμένους υπαλλήλους και όχι από τύπο μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων ελεγμένο επιτυχώς από ΕθνΚΤ, μπορούν να τεθούν εκ νέου σε κυκλοφορία μόνο μέσω των ταμείων.
7. Η παρούσα απόφαση δεν έχει εφαρμογή στους διενεργούμενους από ΕθνΚΤ ελέγχους γνησιότητας και καταλληλότητας προς κυκλοφορία των τραπεζογραμματίων ευρώ.
Άρθρο 4
Ταξινόμηση και μεταχείριση των τραπεζογραμματίων ευρώ από τα μηχανήματα επεξεργασίας τραπεζογραμματίων
1. Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ που ελέγχονται από μηχάνημα που χειρίζονται οι πελάτες υπόκεινται στην ταξινόμηση και μεταχείριση που προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙα.
2. Τα τραπεζογραμμάτια ευρώ που ελέγχονται από μηχάνημα που χειρίζονται υπάλληλοι υπόκεινται στην ταξινόμηση και μεταχείριση που προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙβ.
Άρθρο 5
Εντοπισμός πλαστών τραπεζογραμματίων ευρώ
Τραπεζογραμμάτια, η γνησιότητα των οποίων δεν εξακριβώνεται κατόπιν της ταξινόμησης που διενεργείται σύμφωνα με τα παραρτήματα ΙΙα ή ΙΙβ ή κατόπιν ελέγχου γνησιότητας από εκπαιδευμένο υπάλληλο χωρίς τη χρήση μηχανικών μέσων, παραδίδονται αμέσως στις αρμόδιες εθνικές αρχές από τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά, σύμφωνα με τις εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις και σε κάθε περίπτωση το αργότερο εντός είκοσι εργάσιμων ημερών.
Άρθρο 6
Εντοπισμός τραπεζογραμματίων ευρώ ακατάλληλων προς κυκλοφορία
1. Οι έλεγχοι καταλληλότητας διεξάγονται σύμφωνα με τα ελάχιστα πρότυπα που τίθενται στα παραρτήματα ΙΙΙα και ΙΙΙβ.
2. Αφού ενημερώσει την ΕΚΤ, η εκάστοτε ΕθνΚΤ μπορεί να θεσπίζει αυστηρότερα πρότυπα όσον αφορά μία ή περισσότερες ονομαστικές αξίες τραπεζογραμματίων ευρώ, αν αυτό δικαιολογείται, για παράδειγμα λόγω επιδείνωσης της ποιότητας των κυκλοφορούντων τραπεζογραμματίων ευρώ στο οικείο κράτος μέλος.
3. Τα ακατάλληλα προς κυκλοφορία τραπεζογραμμάτια ευρώ παραδίδονται σε μια ΕθνΚΤ σύμφωνα με τις εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις.
Άρθρο 7
Εξαιρέσεις
1. Οι ΕθνΚΤ μπορούν να παρέχουν, σε απομακρυσμένα υποκαταστήματα πιστωτικών ιδρυμάτων με πολύ μικρό όγκο συναλλαγών σε μετρητά, άδεια προκειμένου εκπαιδευμένοι υπάλληλοί τους να διενεργούν, χωρίς τη χρήση μηχανικών μέσων, έλεγχο καταλληλότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ που πρόκειται να τεθούν εκ νέου σε κυκλοφορία, μέσω μηχανημάτων που χειρίζονται οι ίδιοι οι πελάτες ή μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης μετρητών, υπό την προϋπόθεση ότι ο έλεγχος γνησιότητας διεξάγεται από τύπο μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που έχει ελεγχθεί επιτυχώς από μια ΕθνΚΤ. Για να αιτηθούν την εν λόγω άδεια τα πιστωτικά ιδρύματα, προσκομίζουν στην ΕθνΚΤ του κράτους μέλους στοιχεία, με τα οποία τεκμηριώνεται ότι το εν λόγω υποκατάστημα είναι απομακρυσμένο και ότι αυτό διεκπεραιώνει πολύ μικρό όγκο συναλλαγών σε μετρητά. Κάθε ΕθνΚΤ διασφαλίζει ότι η ποσότητα των τραπεζογραμματίων ευρώ που ελέγχονται, χωρίς μηχανικά μέσα, κατά τον τρόπο αυτόν δεν υπερβαίνει κατ’ ανώτατο όριο το 5 % της συνολικής ποσότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ που διανέμονται ετησίως μέσω μηχανημάτων που χειρίζονται οι πελάτες ή μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης μετρητών. Οι ΕθνΚΤ αποφασίζουν εάν το όριο του 5 % ισχύει σε επίπεδο εκάστου πιστωτικού ιδρύματος ή σε όλα τα πιστωτικά ιδρύματα, σε εθνικό επίπεδο.
2. Σε περίπτωση επέλευσης έκτακτου γεγονότος, συνεπεία του οποίου ο εφοδιασμός με τραπεζογραμμάτια ευρώ σε ορισμένο κράτος μέλος παρακωλύεται σημαντικά, οι εκπαιδευμένοι υπάλληλοι των φορέων που διαχειρίζονται μετρητά μπορούν, σε προσωρινή βάση και εφόσον η οικεία ΕθνΚΤ συμφωνεί ότι πρόκειται για εξαιρετικό γεγονός, να διενεργούν τους ελέγχους γνησιότητας και καταλληλότητας των τραπεζογραμματίων ευρώ που πρόκειται να τεθούν εκ νέου σε κυκλοφορία, μέσω μηχανημάτων που χειρίζονται οι ίδιοι οι πελάτες ή μηχανημάτων αυτόματης ανάληψης μετρητών.
Άρθρο 8
Δεσμεύσεις/υποχρεώσεις του Ευρωσυστήματος
1. Το Ευρωσύστημα παρέχει τις πληροφορίες, τις οποίες το ίδιο προσδιορίζει, σχετικά με τα τραπεζογραμμάτια ευρώ και τα μηχανικώς αναγνώσιμα χαρακτηριστικά ασφαλείας τους, στους κατασκευαστές μηχανημάτων επεξεργασίας τραπεζογραμματίων, πριν από την έκδοση κάθε νέας σειράς τραπεζογραμματίων, αλλά και μετά, προς διευκόλυνσή τους, στην κατασκευή μηχανών επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που μπορούν να αντεπεξέρχονται επιτυχώς στις κοινές διαδικασίες ελέγχου και να προσαρμόζονται στις νέες απαιτήσεις.
2. Το Ευρωσύστημα παρέχει τις πληροφορίες, τις οποίες το ίδιο προσδιορίζει, σχετικά με τα τραπεζογραμμάτια ευρώ και τα μηχανικώς αναγνώσιμα χαρακτηριστικά ασφαλείας τους, στους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά πριν από την έκδοση μιας νέας σειράς τραπεζογραμματίων, αλλά και μετά, προς διευκόλυνση της πρόσβασης των υπαλλήλων τους στην απαιτούμενη εκπαίδευση.
3. Το Ευρωσύστημα υποστηρίζει την παροχή εκπαίδευσης από τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά στους υπαλλήλους τους, προκειμένου να διασφαλίζεται η ικανότητα των τελευταίων να ελέγχουν τη γνησιότητα και καταλληλότητα των τραπεζογραμματίων ευρώ.
4. Όταν κρίνεται σκόπιμο, το Ευρωσύστημα ενημερώνει τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά σχετικά με «απειλές» πλαστών τραπεζογραμματίων, μπορεί δε να απαιτεί από αυτούς τη λήψη μέτρων, περιλαμβανομένης της προσωρινής απαγόρευσης της εκ νέου θέσης σε κυκλοφορία τραπεζογραμματίων μίας ή περισσότερων ονομαστικών αξιών, τις οποίες αφορά η «απειλή».
5. Οι κατασκευαστές μηχανημάτων επεξεργασίας τραπεζογραμματίων ενημερώνονται καταλλήλως από το Ευρωσύστημα για τις «απειλές» πλαστών τραπεζογραμματίων.
Άρθρο 9
Κοινές διαδικασίες ελέγχου του Ευρωσυστήματος για μηχανήματα επεξεργασίας τραπεζογραμματίων
1. Οι τύποι μηχανημάτων επεξεργασίας τραπεζογραμματίων ελέγχονται από τις ΕθνΚΤ σύμφωνα με τις κοινές διαδικασίες ελέγχου.
2. Όλοι οι τύποι μηχανημάτων επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που ελέγχθηκαν επιτυχώς αναρτώνται σε κατάλογο που δημοσιεύεται στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ για όσο διάστημα ισχύουν τα αποτελέσματα των ελέγχων, κατά τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 3. Ο τύπος μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που κατά το ως άνω διάστημα παύει να είναι σε θέση να εντοπίσει όλα τα γνωστά στο Ευρωσύστημα πλαστά τραπεζογραμμάτια ευρώ διαγράφεται από τον κατάλογο σύμφωνα με διαδικασία που προσδιορίζεται από την ΕΚΤ.
3. Όταν ένας τύπος μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων έχει ελεγχθεί επιτυχώς, τα αποτελέσματα του ελέγχου ισχύουν σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, για ένα έτος από το τέλος του μήνα της δημοσίευσής τους στον δικτυακό τόπο της ΕΚΤ, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό εξακολουθεί να είναι σε θέση να εντοπίζει όλα τα γνωστά στο Ευρωσύστημα πλαστά τραπεζογραμμάτια ευρώ, καθ’ όλη τη διάρκεια του εν λόγω χρονικού διαστήματος.
4. To Ευρωσύστημα δεν υπέχει ευθύνη αν ένας τύπος μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων που ελέγχθηκε επιτυχώς δεν είναι σε θέση να ταξινομήσει και να μεταχειριστεί τραπεζογραμμάτια ευρώ σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙα ή ΙΙβ.
Άρθρο 10
Δραστηριότητες παρακολούθησης και διορθωτικά μέτρα του Ευρωσυστήματος
1. Με την επιφύλαξη των απαιτήσεων του εθνικού δικαίου, οι ΕθνκΤ νομιμοποιούνται i) να διεξάγουν επιτόπιους ελέγχους, ακόμη και απροειδοποίητα, στις εγκαταστάσεις των φορέων που διαχειρίζονται μετρητά, προκειμένου να παρακολουθούν τη λειτουργία των μηχανημάτων που διαθέτουν για την επεξεργασία των τραπεζογραμματίων, και συγκεκριμένα την τεχνική ικανότητά τους να ελέγχουν τη γνησιότητα και την καταλληλότητα, καθώς και να εντοπίζουν τον δικαιούχο του λογαριασμού για τραπεζογραμμάτια ευρώ, για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι είναι πλαστά, και τραπεζογραμμάτια ευρώ η γνησιότητα των οποίων δεν μπορεί να πιστοποιηθεί σαφώς, και ii) να επαληθεύουν τις διαδικασίες που διέπουν τη λειτουργία και τον έλεγχο των μηχανημάτων επεξεργασίας τραπεζογραμματίων, τη μεταχείριση των ελεγμένων τραπεζογραμματίων ευρώ και κάθε έλεγχο γνησιότητας και καταλληλότητας διενεργούμενο χωρίς μηχανικό μέσο.
2. Με την επιφύλαξη των απαιτήσεων του εθνικού δικαίου, οι ΕθνΚΤ νομιμοποιούνται να λαμβάνουν δείγματα τραπεζογραμματίων ευρώ που έχουν ελεγχθεί, προκειμένου να τα ελέγξουν στις εγκαταστάσεις τους.
3. Όταν στη διάρκεια επιτόπιου ελέγχου κάποια ΕθνΚΤ εντοπίζει περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις διατάξεις της παρούσας απόφασης, ζητά τη λήψη διορθωτικών μέτρων από τον φορέα που διαχειρίζεται μετρητά εντός καθορισμένης προθεσμίας. Μέχρι να αποκατασταθεί η μη συμμόρφωση, η εν λόγω ΕθνΚΤ μπορεί, για λογαριασμό της ΕΚΤ, να απαγορεύσει στον φορέα που διαχειρίζεται μετρητά την εκ νέου θέση σε κυκλοφορία των τραπεζογραμματίων μίας ή περισσότερων ονομαστικών αξιών τις οποίες αφορά η μη συμμόρφωση. Εάν η μη συμμόρφωση οφείλεται σε βλάβη (αστοχία) του τύπου μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων, μπορεί να οδηγήσει στη διαγραφή του από τον κατάλογο που αναφέρεται στο άρθρο 9 παράγραφος 2.
4. Η άρνηση φορέα που διαχειρίζεται μετρητά να συνεργαστεί με ορισμένη ΕθνΚΤ ως προς τη διενέργεια ελέγχου θεωρείται ως μη συμμόρφωση.
Άρθρο 11
Υποχρεώσεις παροχής στοιχείων
Προκειμένου η ΕΚΤ και οι ΕθνΚΤ να παρακολουθούν τη συμμόρφωση των φορέων που διαχειρίζονται μετρητά με τις ρυθμίσεις της παρούσας απόφασης και να επιβλέπουν τις εξελίξεις στον κύκλο ζωής των μετρητών, οι ΕθνΚΤ i) ενημερώνονται εγγράφως, μεταξύ άλλων και διά της ηλεκτρονικής οδού, από τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά πριν από τη θέση σε λειτουργία ορισμένου τύπου μηχανήματος επεξεργασίας τραπεζογραμματίων και ii) λαμβάνουν από τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά τις πληροφορίες που προσδιορίζονται στο παράρτημα IV.
Άρθρο 12
Έξοδα
1. Το Ευρωσύστημα δεν αποδίδει στους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά τα έξοδα με τα οποία αυτοί επιβαρύνονται κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.
2. Το Ευρωσύστημα δεν αποζημιώνει τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά για πρόσθετα έξοδα, με τα οποία αυτοί επιβαρύνονται λόγω της έκδοσης τραπεζογραμματίων ευρώ, με τροποποιημένα ή νέα χαρακτηριστικά ασφαλείας.
Άρθρο 13
Τελικές διατάξεις
1. Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει από την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2011. Με απόφασή της κάθε ΕθνΚΤ μπορεί να εξασφαλίζει στους φορείς του οικείου κράτους μέλους που διαχειρίζονται μετρητά μεταβατική περίοδο για τους σκοπούς της παροχής στατιστικών στοιχείων σύμφωνα με το παράρτημα IV. Το παράρτημα IV εφαρμόζεται το αργότερο από την 1η Ιανουαρίου 2012.
2. Για τους φορείς που διαχειρίζονται μετρητά και που είναι εγκατεστημένοι σε κράτη μέλη που υιοθετούν το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2011 ή αργότερα ισχύει μεταβατική περίοδος ενός έτους από την ημερομηνία υιοθέτησης του ευρώ για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης.
Φρανκφούρτη, 16 Σεπτεμβρίου 2010.