РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 8 февруари 2012 година
относно държавна помощ SA.28809 (C 29/10) (ex NN 42/10 и ex CP 194/09), приведена в действие от Швеция в полза на Hammar Nordic Plugg AB
(нотифицирано под номер C(2012) 546)
(само текстът на шведски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2012/293/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз („Договорът“), и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (1) и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
С писмо от 26 май 2009 г., заведено на 16 юни 2009 г., Комисията получи жалба относно отпускане на предполагаема държавна помощ на Hammar Nordic Plugg AB чрез продажбата на имот, който е публична собственост, от община Vänersborg под пазарната цена.
(2)
На 27 октомври 2009 г. Комисията препрати неповерителна версия на жалбата до националните органи. Швеция отговори с писмо на 30 ноември 2009 г., заведено на същата дата.
(3)
На 9 март 2010 г. Комисията поиска допълнителна информация и Швеция отговори с писмо от 20 април 2010 г.
(4)
На 11 май 2010 г. Комисията получи информация, предоставена от Chips AB.
(5)
С писмо от 27 октомври 2010 г. Комисията уведоми Швеция, че е решила да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз (2) („ДФЕС“), по отношение на помощта. Решението на Комисията да открие процедура („решението за откриване на процедура“) беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (3). Комисията прикани заинтересованите страни да представят мненията си по отношение на помощта.
(6)
С писмо от 23 ноември 2010 г. Швеция поиска удължаване на крайния срок за представяне на мнения относно решението за откриване на процедура.
(7)
С писма от 15 и 17 декември 2010 г. шведските органи представиха своите мнения на Комисията. Hammar Nordic Plugg AB представи своето мнение на Комисията с писмо от 22 януари 2011 г.
(8)
На 1 февруари 2011 г. Комисията изпрати коментарите на Hammar Nordic Plugg AB на шведските органи за мнение.
(9)
На 1 юни 2011 г. Комисията изпрати допълнително искане за информация, на което Швеция отговори с писмо от 29 юни 2011 г. и изпрати допълнителни разяснения по електронна поща на 12 септември и на 30 септември 2011 г.
(10)
На 6 юни 2011 г. Комисията изпрати въпросник на Chips AB, на който дружеството не отговори пряко. Част от информацията обаче бе предоставена от Chips AB на шведските органи, които я включиха в посочените по-горе коментари от 12 септември 2011 г.
(11)
На 19 октомври 2011 г. се състоя среща между службите на Комисията и представители на Hammar Nordic Plugg AB.
(12)
С електронна поща от 3 ноември 2011 г. Hammar Nordic Plugg AB предостави допълнителна информация на Комисията. На 4 ноември 2011 г. Комисията препрати тази информация на шведските органи за коментар. На 28 ноември 2011 г. Швеция потвърди, че органите нямат коментари.
2. ОПИСАНИЕ
2.1. Получателите и заинтересованите страни
(13)
Получател на помощта е Hammar Nordic Plugg AB („Hammar“). Това е дружество с ограничена отговорност, чиято дейност се състои от отдаване под наем на помещения и управление на недвижими имоти. Седалището на дружеството е установено в Trollhättan, провинция Västra Götaland (Швеция). Hammar е изцяло притежавано от дружеството майка Hammar Nordic Fastigheter AB, което от своя страна е изцяло собственост на частно лице - Anders Hammar (4).
(14)
Община Vänersborg („общината“) се намира в провинция Västra Götalands (Швеция), в близост до Норвегия. Съгласно шведската карта на регионалната помощ за периода 2007-2013 г. общината не се намира в област, която получава подпомагане.
(15)
Fastighets AB Vänersborg („FABV“) е дружество за недвижими имоти, притежавано изцяло от общината.
(16)
Topp Livsmedel („Topp“) е принадлежало на Chips AB (5) - подразделение на международната бизнес група Orkla ASA („Orkla“).
(17)
Недвижимият имот, предмет на мярката („обектът“), включва два парцела земя, производствен обект, движимо имущество и права върху интелектуалната собственост (например търговски марки). Той се намира в Brålanda - малко населено място в рамките на община Vänersborg. До 2007 г. Topp е използвал обекта за производството на замразени зеленчуци, като за тази дейност са били ангажирани 30 служители.
2.2. Обобщение на мярката
(18)
С писмо от 26 май 2009 г. Комисията получи жалба във връзка с предполагаемо предоставяне на държавна помощ чрез продажбата на публична собственост (обекта) под пазарната ѝ цена.
(19)
Фактите по случая са следните. В края на 2007 г. Chips AB обявява, че ще закрие производствената дейност на Topp, и започва процеса с продажба на обекта.
(20)
На 13 февруари 2008 г. общината (чрез FABV) купува обекта от Chips AB за сумата от 17 милиона SEK (1,7 милиона евро) (6).
(21)
Също така на 13 февруари 2008 г. FABV сключва два договора с Hammar. Първият договор е договор за наем, с който FABV отдава под наем на Hammar целия обект (7). Вторият договор се отнася за опцията Hammar да закупи обекта от FABV по всяко време между 1 март 2008 г. и 28 февруари 2010 г. за определена сума в размер на 8 милиона SEK (0,8 милиона евро). На 11 август 2008 г. Hammar упражнява опцията по този договор и придобива обекта срещу определената цена.
(22)
С договор от 1 март 2008 г. Hammar, от своя страна, отдава под наем по-голяма част от обекта на местни предприемачи срещу наем (8), който е по-висок от договорения между него и FABV. Освен това, като условие за сключване на договора за наем, местните предприемачи поставят искането да се предвиди опция те да придобият обекта в бъдеще, ако Hammar стане негов собственик. Опционният договор е подписан на същата дата, като дава право на местните предприемачи да придобият обекта за сумата от 40 милиона SEK (4 милиона евро).
(23)
На 2 септември 2008 г. Hammar и местните предприемачи сключват договор, по силата на който обектът е продаден на последните за договорената цена от 40 милиона SEK.
3. РЕШЕНИЕ ЗА ЗАПОЧВАНЕ НА ПРОЦЕДУРА
(24)
Комисията има основания да смята, че продажбата на обекта от FABV на Hammar включва държавна помощ. Поради това на 27 октомври 2010 г. Комисията започна официална процедура по разследване на посочената транзакция (9).
(25)
Шведските органи и Hammar представиха своите мнения относно решението за откриване на официалната процедура по разследване.
(26)
Становището на шведките органи е, че продажбата на обекта от FABV на Hammar не представлява държавна помощ. Те твърдят, че при закупуването на обекта чрез FABV единствената цел на общината е била да се осигури продължаване на производствената дейност и запазване на работните места. Тъй като общината не е възнамерявала да развива дейността лично, тя е избрала предложеното от Hammar решение, а именно - обектът да бъде даден под наем с опция да бъде закупен. Швеция също така отбеляза, че във връзка с предоставената на Hammar опция се е наложило вливане на капитал от бюджета на общината в този на FABV в размер на 9 милиона SEK (0,9 милиона евро), за да се учреди гаранция за загубата, която FABV би понесло, ако Hammar се възползва от опцията.
(27)
Hammar твърди, че FABV е закупило обекта от Chips AB на изключително висока цена, което може да означава наличие на държавна помощ за Orkla. Освен това Hammar е на мнение, че покупко-продажбата на обекта между него и FABV е извършена при пазарни условия и че продажбата не е засегнала търговията между държавите членки, нито е нарушила конкуренцията.
(28)
В подкрепа на своите твърдения Hammar представи последваща оценка на стойността на обекта с дата 20 януари 2011 г., изготвена от PricewaterhouseCoopers („докладът на PwC“). В доклада се посочва, че поради изключително голямата степен на несигурност при изчисляване на пазарната цена на този вид недвижим имот може да се твърди, че при всяка продажба на обекта (т.е. първоначалната му продажба от Chips AB на FABV, последващата му продажба на Hammar и накрая продажбата от Hammar на местните предприемачи) неговата цена е била близка до пазарната. Във връзка с продажбата от FABV на Hammar и последващата продажба на местните предприемачи в доклада на PwC по-специално се посочва, че платените цени са съответствали на пазарните цени предвид финансовите условия на двата договора за наем (т.е. между FABV и Hammar, от една страна, и между Hammar и местните предприемачи, от друга страна).
(29)
По време на срещата със службите на Комисията, състояла се на 19 октомври 2011 г., и в допълнителната информация, изпратена на Комисията на 3 ноември 2011 г., Hammar заяви, че към момента, в който между него и общината е договорена опцията той да придобие обекта за 8 милиона SEK, не е имало други оферти за закупуване на обекта, поради което тази цена следва да се приеме за пазарната цена, независимо от всякакви други оценки, които при всички случаи са хипотетични.
(30)
На 3 ноември 2011 г. Hammar представи на Комисията доклад, изготвен от Copenhagen Economics A/S (10) („Copenhagen Economics“), относно евентуалното въздействие върху търговията между държавите членки както на покупко-продажбата на обекта между Chips AB и FABV, така и на последващата му продажба от FABV на Hammar. Заключението от доклада е, че при първата транзакция е възможно да е била засегната търговията в рамките на Съюза, тъй като продавачът Chips AB е международно дружество (финландското подразделение на норвежката група Orkla), което участва в конкуренцията на международния пазар. За сметка на това в доклада се посочва, че продажбата на обекта от FABV на Hammar не е имала никакво въздействие върху търговията в рамките на Съюза, или това въздействие е било незначително, тъй като Hammar работи само на местно равнище и на съответния пазар няма международни конкуренти.
4. ОЦЕНКА НА МЯРКАТА
4.1. Наличие на държавна помощ
(31)
За да се прецени дали продажбата на обекта от FABV на Hammar е свързана с държавна помощ, тя трябва да бъде разгледана в съответствие с член 107, параграф 1 от ДФЕС, който предвижда, че „всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар“.
(32)
Комисията отбелязва, че получателят на помощта, т.е. Hammar, представлява предприятие, тъй като извършва стопанска дейност, като предлага на пазара недвижими имоти и свързани с тях услуги.
(33)
Общината е извършила транзакцията с посредничеството на FABV. FABV е собственост изцяло на общината, която покрива неговите загуби от своя обичаен бюджет. Членовете на управителния съвет на FABV са членове на общинския съвет на община Vänersborg. Следователно решенията на FABV са публични решения и доколкото те имат финансови последици, предполагат използването на публични ресурси. Освен това е ясно, че общината е имала участие в тази транзакция, тъй като във връзка с предоставената на Hammar опция се е наложило вливане на капитал в размер на 9 милиона SEK от общината в бюджета на FABV, за да се учреди гаранция за загубата, която би била реализирана, ако Hammar се възползва от възможността. С оглед на гореизложеното заключението на Комисията е, че в продажбата на обекта на Hammar е имало елемент на публични ресурси.
(34)
Тъй като продажбата е поставила в по-благоприятно положение конкретно предприятие (Hammar), тя трябва да бъде разглеждана като мярка със селективен характер.
(35)
Мярката нарушава или има потенциал да наруши конкуренцията и да засегне търговията в рамките на Съюза и на Европейското икономическо пространство („търговията в рамките на ЕИП“) по смисъла на практиката на Съда на Европейския съюз в областта на държавните помощи. За да се аргументира тезата, че селективното предимство, свързано с продажбата на обекта на Hammar, не е имало никакво въздействие върху търговията или това въздействие е било незначително, в доклада на Copenhagen Economics (вж. съображение 30) се посочва, че пазарът на недвижими имоти, на който работи Hammar, е само с местен обхват. Потенциалното въздействие върху търговията обаче не зависи от това дали даден получател на държавна помощ работи на международния пазар или само на националния, а от това дали стоките или услугите, с които той търгува, могат да бъдат предмет на търговия в рамките на Съюза (11). В този случай критерият е изпълнен, тъй като недвижимите имоти и свързаните с тях услуги са предмет на търговия и инвестиции в рамките на Съюза. В настоящия случай това се потвърждава от факта, че предишният собственик на обекта (Chips AB) е финландското подразделение на Orkla - група с международна дейност. Това е доказателство за трансграничен интерес към въпросния актив, т.е. обектът, който, освен това, не е празен парцел земя, а действащ производствен обект за замразени храни.
(36)
Поради това Комисията смята, че макар Hammar да развива своята дейност изключително на местно равнище, дружеството работи на пазар, на който не може да се изключи наличието на въздействие върху търговията и конкуренцията в рамките на Съюза и на ЕИП. Съответно според Комисията представените от Hammar аргументи не представляват основание за отклоняване от предварителните констатации по този критерий в решението за откриване на процедура.
(37)
Следователно единственият критерий за определяне на наличието на въпросната държавна помощ е дали с продажбата на обекта от FABV е предоставено предимство на Hammar. Въз основа на наличната информация Комисията смята, че FABV е продало на Hammar обекта на цена под пазарната му стойност - нещо, което е малко вероятно да бъде направено от някой частен пазарен инвеститор - с което е предоставило предимство на Hammar.
(38)
Настоящото дело се отнася до продажбата на определени активи, които са публична собственост, на частно предприятие. Някои от активите са недвижими имоти (земя и сгради) и за да се прецени дали има помощ в тези случаи, Комисията прилага установеното в „Съобщение на Комисията относно елементите на държавна помощ при продажба на земя и сгради от публични органи“ (12) („съобщението“). Когато продажбата се отнася за други видове активи, Комисията прилага теста за частен стопански субект в условията на пазарна икономика, т.е. тя преценява дали публичният продавач е действал като частен инвеститор, който развива дейност в условията на пазарна икономика. Тъй като съобщението се основава на същия тест за частния инвеститор обаче, за по-голяма яснота Комисията ще се позовава на посоченото съобщение при извършването на оценката на цялата транзакция (13).
(39)
По-специално, в съответствие с точка II, подточка 1 от съобщението, възможността за наличие на държавна помощ в полза на купувача автоматично се изключва, когато продажбата е в рамките на „достатъчно добре публично оповестена, открита и безусловна тръжна процедура, сравнима с публична продажба, като се приема най-добрата или единствената оферта“. От събраната от Комисията информация проличава, че FABV не е организирало тръжна процедура за продажбата на обекта, поради което възможността за наличие на държавна помощ не може да бъде изключена автоматично на това основание.
(40)
Hammar твърди, че цената от 8 милиона SEK отразява пазарната цена на обекта, тъй като в момента на договаряне на опцията не е имало други оферти. Комисията отбелязва обаче, че продажбата на обекта от страна на общината не е била прозрачна и открита за други кандидати. Следователно цената, на която той е бил продаден, не позволява на Комисията да направи заключение относно неговата действителна пазарна стойност (14). Освен това Комисията отбелязва, че FABV е закупило обекта на 13 февруари 2008 г. за сумата от 17 милиона SEK, като на същата дата се е договорило с Hammar да му предостави опция за закупуване за много по-ниската цена от 8 милиона SEK.
(41)
В точка II, подточка 2, буква а) от съобщението също така се предвижда, че ако продажбата се извършва без безусловна тръжна процедура, „би трябвало да се извърши независима оценка от един или повече независими оценители на активите преди започване на преговорите по продажбата, с цел определяне на пазарна цена, въз основа на общоприетите пазарни показатели и стандарти за оценка“. Комисията отбелязва, че FABV не е поискало независима оценка на обекта преди преговорите по продажбата.
(42)
Въпреки липсата на открита и безусловна тръжна процедура и на независима оценка преди преговорите по продажбата обаче пазарната стойност на обекта, продаден от FABV на Hammar, може да се предположи въз основа на друга налична информация.
(43)
Когато обектът е предложен за продажба през 2007 г., Chips AB е възложило на Colliers International (15) да изготви предварителния договор за продажба. Colliers International определя цена от 27 милиона SEK (2,7 милиона евро) само за недвижимия имот, без да се включват движимото имущество и правата върху интелектуалната собственост. Както бе отбелязано в решението за откриване на процедура, Комисията смята, че това е разумна оценка на пазарната цена, тъй като: i) оценката е направена преди преговорите по продажбата; ii) изготвянето на оценката е била възложено от Chips AB във връзка с продажбата на обекта, т.е. в условия, в които е логично Chips AB да не е имал други интереси, освен да получи точна оценка на пазарната стойност; iii) проучването е направено от трета страна, независима от продавача и от купувача; и iv) Colliers International има богат опит в сектора на недвижимите имоти. Hammar обаче оспори предварителното становище на Комисията, че тази оценка е независима, тъй като тя е била поръчана от продавача. Hammar също така смята, че допусканията на Colliers International са били нереалистични (inter alia, допуснато е, че делът на незаетите площи ще бъде само 10 %) предвид положението на обекта в момента на транзакцията.
(44)
Друг възможен показател за пазарната цена на обекта може да бъде намерен в оценката, извършена от Swedbank Kommersiella Fastigheter (16) („Swedbank“) през юни 2008 г. Тази оценка е направена от името на местните предприемачи, които впоследствие са купили обекта, с цел отпускане на заем за неговото придобиване. Swedbank е оценило обекта на 30 милиона SEK (3 милиона евро), въпреки че площта на оценените помещения е била по-малка от тази на целия обект (17). Swedbank е допуснало дял на незаетите площи в размер на 35 %, докато всички други допускания са съпоставими с използваните от Colliers International.
(45)
В доклада на PwC са представени редица оценки на пазарната стойност на обекта в зависимост от момента, в който той е продаден. Така например в доклада се констатира, че стойността на обекта в момента на продажбата му от Chips AB на FABV е била приблизително 9 милиона SEK, докато при неговото отдаване под наем от FABV на Hammar в същия ден (13 февруари 2008 г.) тя е била около 5,5 милиона SEK(0.55 милиона евро). В доклада на PwC е представена и трета оценка на пазарната стойност на обекта към момента, в който Hammar го е дал под наем на местните предприемачи (1 март 2008 г.), в размер на близо 21 милиона SEK (2,1 милиона евро).
(46)
На първо място, Комисията отбелязва, че в доклада на PwC са представени различни данни за пазарната стойност на обекта в рамките на кратък период от време. Тъй като при пазарната стойност на недвижимите имоти има тенденция тя да се запазва сравнително стабилна в краткосрочен план, освен в случай на извънредни обстоятелства, Комисията има сериозни съмнения по отношение на някои от оценките, предоставени в доклада на PwC, особено предвид обстоятелството, че всички операции са осъществени в много кратък период от време.
(47)
По отношение на първите две оценки на обекта, посочени в доклада на PwC (съответно 9 милиона SEK и 5,5 милиона SEK), Комисията стигна до извода, че те изглеждат нереалистични в сравнение с успоредните оценки на Colliers International и Swedbank. От една страна, във връзка с оценката от 5,5 милиона SEK Комисията отбелязва, че PricewaterhouseCoopers („PwC“) изготвя своята оценка на база паричните потоци, получени от наема за обекта, платен от Hammar на FABV. PwC признава, че този наем е много нисък в сравнение с нормалната възвръщаемост на подобен промишлен обект. Тази разлика е още по-очевидна при сравнението с наема, който Hammar е договорил с местните предприемачи само няколко дни по-късно и който е бил близо седем пъти по-висок (вж. бележки под линия 7 и 8). Поради това Комисията стига до заключението, че наемът, плащан от Hammar, е бил под пазарната цена. Съответно Комисията смята, че оценката в размер на 5,5 милиона SEK, изготвена въз основа на предполагаемо равнище на приходите от наем, който е под пазарното равнище, не отразява действителната пазарна стойност на обекта. От друга страна, оценката от 9 милиона SEK се основава на допускането за дял на незаетите площи в размер на 100 % за първите 2 години, който впоследствие намалява до 75 % за година 3 и 50 % за година 4 и се задържа на 60 % за останалата част от периода, обхванат от оценката. При допуснатия дял на незаетите площи обаче не е отчетен фактът, че в момента на продажбата се е знаело, че местните предприемачи са готови да наемат обекта, и че следователно стойността, подлежаща на оценка, е тази на обекта с наемател.
(48)
При третата оценка от доклада на PwC пазарната стойност на обекта в момента, в който Hammar го е продал на местните предприемачи, се определя на близо 21 милиона SEK, въпреки че площта на помещенията, обхваната от оценката, е по-малка от общата площ на обекта (вж. бележка под линия 17). По същество оценката се основава на същата методология като използваната от Colliers International и Swedbank и основното допускане за нейното изготвяне са условията на договора за наем между Hammar и местните предприемачи, т.е. условията на наема, прилагани към момента на продажбата. Трябва също така да се отбележи приемливостта на предположението, че условията на наема са отговаряли на пазарните условия, по-специално тъй като са били договорени между двама частни пазарни оператори, които вероятно имат само икономически обосновани мотиви. Поради това Комисията смята, че третата оценка на пазарната стойност на обекта, посочена в доклада на PwC, е достоверна.
(49)
Следователно е ясно, че независимо от това коя оценка на пазарната стойност на обекта бъде избрана (тази на Colliers International, на Swedbank или третата оценка от доклада на PwC), цената от 8 милиона SEK, за която FABV е продало обекта на Hammar, е била доста под пазарната цена и съответно е предоставено предимство на Hammar.
(50)
Тъй като са изпълнени всички необходими критерии по член 107, параграф 1 от ДФЕС, Комисията стига до заключението, че разглежданата мярка представлява държавна помощ, която освен това е неправомерна, тъй като е предоставена на получателя без предварителното съгласие на Комисията.
(51)
Предимството за получателя на помощта се изразява в разликата между цената, платена от Hammar, т.е. 8 милиона SEK, и пазарната цена на обекта.
(52)
За да определи пазарната цена на обекта, Комисията разглежда възможните алтернативи и наличните оценки, а именно: i) 17 милиона SEK, действително платени от FABV на Chips AB на 18 февруари 2008 г.; ii) 40 милиона SEK, действително платени от местните предприемачи на Hammar; iii) 27 милиона SEK според оценката на Colliers International преди продажбата; iv) 30 милиона SEK според оценката на Swedbank от юни 2008 г.; и v) 21 милиона SEK според една от оценките в доклада на PwC.
(53)
Комисията смята, че цената от 17 милиона SEK, платена от FABV на Chips AB в момента на закупуването на обекта, не представлява безспорно доказателство за пазарната му стойност. В решението за откриване на процедура Комисията вече обясни, че Chips AB е приело по-ниска от оценената пазарна цена, тъй като е искало да избегне накърняването на своята корпоративна репутация в резултат на закриването на дейността на обекта и съответната загуба на работни места. Освен това то е искало да се възползва от възможността за бърза продажба, за да приключи своите дейности с Topp. Един частен пазарен оператор, който не е притиснат от подобни обстоятелства (които се отнасят само за Chips AB), би поискал по-висока цена. Поради тези причини Комисията не смята, че е необходимо да отговаря на обобщения в съображение 27 от настоящото решение аргумент на Hammar, който освен това се отнася до въпрос, невключен в официалното разследване.
(54)
Въз основа на получената информация по време на официалната процедура по разследване Комисията също така установи, че сумата от 40 милиона SEK, договорена с местните предприемачи, не е подходящ ориентир за пазарната цена на обекта, тъй като предприемачите са финансирали една част от договорената сума с банков заем, а другата - със заем от самото дружество Hammar. Големият дял на финансирането, предоставено от купувача (който в същото време е и кредитор на транзакцията), и съответният кредитен риск, който той поема, не подкрепят наистина твърдението, че номиналната цена от 40 милиона SEK представлява действителната финансова стойност на обекта. Следователно номиналната цена, платена при тази транзакция, не е безспорно доказателство за цената, която би била платена за обекта в случай на продажба при пазарни условия, но със сигурност е допълнителна индикация за това, че цената от 8 милиона SEK не отразява пазарната стойност на обекта. Двете цени са били определени в рамките на по-малко от 3 седмици, а такава значителна разлика за толкова кратък срок потвърждава, че тази сума не е пазарната цена.
(55)
По отношение на оценките на Colliers International и Swedbank по принцип Комисията няма причини да се съмнява, че те са независими и изготвени по общоприетите стандарти. Комисията обаче признава, че въпросните оценки не могат да бъдат пряко сравнени, тъй като някои от заложените в тях допускания се различават. При наличната информация Комисията не може да бъде напълно сигурна дали посочените оценки представят най-вярното отражение на действителната пазарна стойност на обекта, тъй като в основата им стоят допускания и сравнения с други сделки на пазара, а не операциите, предмет на които е самият обект.
(56)
Предвид всичко посочено Комисията смята, че е целесъобразно да използва пазарната стойност от третата оценка в доклада на PwC. Както бе отбелязано в съображение 48, Комисията приема, че тази оценка, макар и изготвена след операциите, се основава на данните за паричните потоци от договор за наем, който действително е съществувал (договорът между Hammar и местните предприемачи), и следователно - на действителни наблюдения на пазара. В този смисъл оценката в размер на 21 милиона SEK представлява достоверна, макар и консервативна преценка за пазарната стойност на обекта в сравнение с тези на Colliers International и Swedbank. Освен това Комисията отбелязва, че Hammar е сключил договора с опцията за закупуване на обекта за 8 милиона SEK на 13 февруари 2008 г., а е упражнил правото си по този договор на 11 август 2008 г. На 1 март 2008 г. Hammar е сключил договора с опцията за закупуване на обекта с местните предприемачи за 40 милиона SEK, а договорът за продажба във връзка с упражняването на правото по този договор е сключен на 2 септември 2008 г. Датата, която се използва в доклада на PwC за база за оценката на стойността на обекта в размер на 21 милиона SEK, е 1 март 2008 г. Предвид кратките срокове между всички посочени операции липсват основания да се смята, че пазарната стойност на обекта може се е различавала съществено от 21 милиона SEK в момента, в който Hammar го е закупил или е сключил договора с опцията за закупуване.
(57)
Следователно предимството на Hammar възлиза на 13 милиона SEK (1,3 милиона евро). То е изчислено като разлика между пазарната стойност от 21 милиона SEK и действителната цена от 8 милиона SEK, платена от Hammar за обекта.
4.2. Съвместимост на помощта
(58)
Нито Швеция, нито Hammar представиха аргументи относно съвместимостта на помощта. Единствените цели, посочени от шведските органи във връзка с разглежданата мярка, бяха политическите цели на общината стопанският обект да остане действащо предприятие и същевременно да се запази заетостта в района на Vänersborg.
(59)
Тъй като общината не се намира в област, която получава подпомагане (вж. съображение 14), тя не отговаря на критериите за допустимост за отпускане на регионална помощ. Различните видове цели за мярката, посочени от шведските органи, могат да бъдат разгледани в съответствие с предвиденото в съобщение на Комисията „Насоки на общността за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение“ (18). Липсват признаци обаче, че в този случай установените в насоките условия биха били изпълнени. По-специално нищо не сочи, че Hammar е било предприятие в затруднение в момента на закупуване на обекта.
(60)
При всички случаи до момента не бяха приведени достатъчно доказателства за това, че мярката е необходима и пропорционална, за да се постигнат някакви цели от общ интерес. Поради това Комисията не намира никакви основания да обяви помощта съвместима с вътрешния пазар по смисъла на член 107, параграф 3 от ДФЕС.
(61)
Не се прилагат други основания за съвместимост. Поради това Комисията стига до заключението, че продажбата на обекта от общината на Hammar представлява държавна помощ, която е неправомерна и несъвместима с вътрешния пазар на основание член 107, параграф 1 от ДФЕС.
4.3. Договорът за наем и цената на опцията
(62)
В решението за откриване на процедура Комисията също така изрази съмнения относно съответствието на договора за наем, сключен между FABV и Hammar на 13 февруари 2008 г., и цената на предоставената на Hammar опция за закупуване на обекта с пазарните условия (вж. параграф 38 от решението за откриване на процедура).
(63)
По отношение на договора за наем Комисията смята, че в него има елемент на държавна помощ, тъй като необходимите изисквания на член 107, параграф 1 от ДФЕС са изпълнени поради същите основания, изложени в раздел 4.1 по-горе: i) получателят на помощта, т.е. Hammar, представлява предприятие; ii) решенията на FABV могат да се приемат за държавни решения и, доколкото те имат финансово отражение, са свързани с използването на държавни ресурси; iii) мярката е селективна, тъй като чрез нея е облагодетелствано конкретно предприятие; iv) както бе обяснено в съображение 47 и е признато в доклада на PwC, представен лично от Hammar, Комисията смята, че наемът, определен от FABV за Hammar, е под пазарната цена и поради това представлява предимство за Hammar; и v) независимо че Hammar работи изключително на местно равнище, то извършва дейност на пазар, на който не може да бъде изключена възможността за въздействие върху търговията и конкуренцията в рамките на Съюза и на ЕИП.
(64)
За да се определи предимството, с което се е ползвало Hammar, следва да се направи сравнение между наема, договорен между FABV и Hammar на 13 февруари 2008 г. (0,5 милиона SEK за първата година), и договорения на 1 март 2008 г. наем между Hammar и местните предприемачи (3,5 милиона SEK за първата година). Комисията смята, че условията на втория договор представляват пазарната стойност за отдаване под наем на обекта, предвид факта, че двете страни по него са частни субекти, водени от икономически обосновани мотиви. В тази връзка трябва също така да се отбележи, че в доклада на PwC втората сума е използвана за изчисляване на стойността на обекта. Hammar е плащало наем на общината само между 1 март 2008 г. и 11 август 2008 г. (датата, на която е упражнило правото си съгласно опцията), т.е. приблизително 6 месеца. Ако предимството от 3 милиона SEK, което представлява разликата между наема, договорен между FABV и Hammar, и договорения между Hammar и местните предприемачи наем, бъде изчислено пропорционално за съответния период, се получава сумата от 1,5 милиона SEK (0,15 милиона евро).
(65)
Поради неприложимостта на основанията за съвместимост, както и поради липсата на позоваване на тях (вж. раздел 4.2) Комисията стига до заключението, че договорът за наем, сключен между FABV и Hammar на 13 февруари 2008 г., включва държавна помощ, която е неправомерна и несъвместима с вътрешния пазар на основание член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(66)
Що се отнася до цената на опцията за закупуване на обекта, предоставена на Hammar, Комисията отбелязва, че възможността опцията да бъде упражнена не може да се приеме за гарантирана, тъй като съгласно шведското законодателство ангажиментите за купуване или продаване на недвижимия имот в бъдещето по принцип не са правно обвързващи (19). Следователно предимството, което Hammar е можел да получи от тази опция, е много неясно, дори е възможно такова да не съществува, и при всички случаи е било възможно да бъде компенсирано в достатъчна степен от платения наем или продажната цена. Поради това не може да се установи със сигурност, че Hammar е получил предимство от тази опция, което е отделно от предимството, получено чрез договора за наем и последващата продажба на обекта.
5. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ НА ПОМОЩТА
(67)
Член 14, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 93 от Договора за ЕО (20) гласи: „когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателя“.
(68)
Тъй като разглежданата мярка представлява неправомерна и несъвместима помощ, сумата на помощта трябва да бъде възстановена, за да се върне положението, което е съществувало на пазара преди предоставянето на помощта. Затова възстановяването трябва да се приложи от момента, в който е възникнало предимство за получателя, т.е. когато помощта е предоставена на разположение на получателя, и следва да бъде наложена лихва по възстановяване до момента на ефективното възстановяване.
(69)
Елементът на несъвместима помощ на мерките следва да бъде изчислен на 14,5 милиона SEK, които представляват сбора на разликата между пазарната цена на обекта (21 милиона SEK) и цената, платена от Hammar (8 милиона SEK), възлизаща на 13 милиона SEK, и сумата, която следва да бъде възстановена във връзка с договора за наем (1,5 милиона SEK).
(70)
Върху сумата за възстановяване следва да бъде платена лихва по възстановяването. За елемента на несъвместима помощ в размер на 13 милиона SEK лихвата по възстановяването следва да бъде изчислена от датата, на която Hammar е упражнило правото си във връзка с опцията и е придобило обекта, а именно - 11 август 2008 г. За елемента на несъвместима помощ в размер на 1,5 милиона SEK лихвата по възстановяването следва да бъде изчислена от датата, на която наемът е бил дължим, а именно - 1 март 2008 г.,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Държавната помощ в размер на 14,5 милиона SEK, предоставена неправомерно от Швеция в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз в полза на Hammar Nordic Plugg AB под формата на продажба и отдаване под наем на имот, който е публична собственост, в Brålanda, община Vänersborg, под неговата пазарна стойност, е несъвместима с вътрешния пазар.
Член 2
1. Швеция възстановява от Hammar Nordic Plugg AB посочената в член 1 помощ.
2. Върху сумите за възстановяване се начисляват лихви от датата, на която са били предоставени на разположение на Hammar Nordic Plugg AB, до тяхното действително възстановяване.
3. Лихвата се начислява с натрупване в съответствие с глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията (21).
Член 3
1. Възстановяването на помощта, посочена в член 1, се извършва незабавно и ефективно.
2. Швеция гарантира, че настоящото решение ще бъде изпълнено до четири месеца след датата на уведомяване за него.
Член 4
1. В срок два месеца след датата на уведомяване за настоящото решение Швеция предоставя на Комисията следната информация:
а)
общата сума (главница и лихви по възстановяването), която получателят трябва да възстанови;
б)
подробно описание на предприетите и на планираните мерки за спазване на настоящото решение;
в)
документи, които доказват, че на получателя е било наредено да върне помощта.
2. Швеция информира Комисията за развитието на националните мерки, предприети за изпълнение на настоящото решение, до пълното възстановяване на помощта, посочена в член 1. При поискване от Комисията тя предоставя незабавно информация относно предприетите и планираните мерки за спазване на решението. Швеция също така предоставя подробна информация за размера на помощта и лихвата по възстановяването, които вече са възстановени от получателя.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Кралство Швеция.
Съставено в Брюксел на 8 февруари 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 8ης Φεβρουαρίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.28809 (C 29/10) (πρώην NN 42/10 & πρώην CP 194/09) που χορήγησε η Σουηδία υπέρ της Hammar Nordic Plugg AB
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 546]
(Το κείμενο στη σουηδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/293/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (1), και αφού έλαβε υπόψη της τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 26ης Μαΐου 2009, που πρωτοκολλήθηκε στις 16 Ιουνίου 2009, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σχετικά με την εικαζόμενη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στη Hammar Nordic Plugg AB μέσω της πώλησης δημόσιας περιουσίας κάτω από την τιμή της αγοράς από τον δήμο Vänersborg
(2)
Στις 27 Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή διαβίβασε μη εμπιστευτική εκδοχή της καταγγελίας στις εθνικές αρχές. Η Σουηδία απάντησε με επιστολή της 30ής Νοεμβρίου 2009, η οποία πρωτοκολλήθηκε την ίδια ημέρα.
(3)
Στις 9 Μαρτίου 2010, η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες και η Σουηδία απάντησε με επιστολή της 20ής Απριλίου 2010.
(4)
Στις 11 Μαΐου 2010, η Επιτροπή έλαβε πληροφορίες που υπέβαλε η Chips AB.
(5)
Με επιστολή της 27ης Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Σουηδία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) (2) σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση. Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία («απόφαση κίνησης της διαδικασίας») δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(6)
Με επιστολή της 23ης Νοεμβρίου 2010, η Σουηδία ζήτησε παράταση της προθεσμίας υποβολής παρατηρήσεων σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(7)
Με επιστολές της 15ης και 17ης Δεκεμβρίου 2010, οι σουηδικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στην Επιτροπή. Η Hammar Nordic Plugg AB υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή με επιστολή της 22ας Ιανουαρίου 2011.
(8)
Την 1η Φεβρουαρίου 2011, η Επιτροπή έστειλε τις παρατηρήσεις της Hammar Nordic Plugg AB στις σουηδικές αρχές για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(9)
Την 1η Ιουνίου 2011, η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες πληροφορίες. Η Σουηδία απάντησε με επιστολή της 29ης Ιουνίου 2011 και έστειλε περαιτέρω διευκρινίσεις με επιστολές ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 12ης Σεπτεμβρίου 2011 και της 30ης Σεπτεμβρίου 2011.
(10)
Στις 6 Ιουνίου 2011, η Επιτροπή έστειλε ερωτηματολόγιο στην Chips AB, στην οποία η εταιρεία δεν απάντησε άμεσα. Ορισμένες πληροφορίες, ωστόσο, χορηγήθηκαν από την Chips AB στις σουηδικές αρχές, οι οποίες ενσωμάτωσαν αυτές τις πληροφορίες στις προαναφερθείσες παρατηρήσεις της 12ης Σεπτεμβρίου 2011.
(11)
Στις 19 Οκτωβρίου 2011, πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και εκπροσώπων της Hammar Nordic Plugg AB.
(12)
Με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 3 Νοεμβρίου 2011, η Hammar Nordic Plugg AB υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες στην Επιτροπή. Η Επιτροπή διαβίβασε τις πληροφορίες αυτές στις σουηδικές αρχές για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, στις 4 Νοεμβρίου 2011. Η Σουηδία επιβεβαίωσε, στις 28 Νοεμβρίου 2011, ότι οι αρχές δεν είχαν καμία παρατήρηση.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Ο δικαιούχος και τα ενεχόμενα μέρη
(13)
Ο δικαιούχος του μέτρου είναι η Hammar Nordic Plugg AB («Hammar»). Είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης της οποίας η επιχειρηματική δραστηριότητα συνίσταται στην εκμίσθωση ακινήτων και στη διαχείριση ακινήτων. Η εταιρεία έχει την έδρα της στο Trollhättan, στην επαρχία του Västra Götaland (Σουηδία). Η Hammar ανήκει κατά 100 % στη μητρική της εταιρεία Hammar Nordic Fastigheter AB, η οποία με τη σειρά της ανήκει εξ ολοκλήρου σε ιδιώτη, τον Anders Hammar (4).
(14)
Ο δήμος Vänersborg («ο δήμος») βρίσκεται στην επαρχία Västra Götaland της Σουηδίας, κοντά στη Νορβηγία. Σύμφωνα με τον σουηδικό χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων 2007 - 2013, ο δήμος δεν βρίσκεται σε ενισχυόμενη περιοχή.
(15)
Η Fastighets AB Vänersborg («FABV») είναι εταιρεία ακινήτων που ανήκει εξ ολοκλήρου στον δήμο.
(16)
Η Topp Livsmedel («Topp») ανήκε εξ ολοκλήρου στην Chips AB (5), τμήμα του διεθνούς επιχειρηματικού ομίλου Orkla ASA («Orkla»).
(17)
Το περιουσιακό στοιχείο που υπόκειται στο μέτρο («η εγκατάσταση») περιλαμβάνει δύο γήπεδα, μία μονάδα παραγωγής, κινητά αγαθά και δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (π.χ. εμπορικά σήματα). Βρίσκεται στη Brålanda, μιας μικρή κοινότητα του δήμου. Η Topp μέχρι το 2007, παρήγε στην εγκατάσταση κατεψυγμένα λαχανικά, και απασχολούσε περίπου 30 υπαλλήλους.
2.2. Επισκόπηση του μέτρου
(18)
Με επιστολή της 26ης Μαΐου 2009, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σχετικά με εικαζόμενη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων μέσω της πώλησης δημόσιου περιουσιακού στοιχείου (η εγκατάσταση) κάτω από την τιμή της αγοράς.
(19)
Τα γεγονότα έχουν ως εξής: Στα τέλη του 2007, η Chips AB ανακοίνωσε ότι θα διακόψει την παραγωγή της Topp και άρχισε τη διαδικασία πώλησης της εγκατάστασης.
(20)
Στις 13 Φεβρουαρίου 2008, ο δήμος -μέσω της FABV- αγόρασε την εγκατάσταση από την Chips AB έναντι 17 εκατ. SEK (1,7 εκατ. ευρώ) (6).
(21)
Επίσης, στις 13 Φεβρουαρίου 2008, η FABV συνήψε δύο συμφωνίες με τη Hammar. Η πρώτη συμφωνία αποτελείτο από ένα συμφωνητικό μίσθωσης με το οποίο η FABV εκμίσθωσε ολόκληρη την εγκατάσταση στη Hammar (7). Η δεύτερη συμφωνία αποτελείτο από ένα δικαίωμα προαιρέσεως το οποίο έδινε τη δυνατότητα στη Hammar να αγοράσει την εγκατάσταση από τη FABV στην καθορισθείσα τιμή των 8 εκατ. SEK (0,8 εκατ. ευρώ) ανά πάσα στιγμή μεταξύ 1ης Μαρτίου 2008 και 28ης Φεβρουαρίου 2010. Η Hammar άσκησε το δικαίωμα προαιρέσεως και αγόρασε την εγκατάσταση από τη από FABV έναντι της καθορισθείσας τιμής, στις 11 Αυγούστου 2008.
(22)
Με συμφωνία της 1ης Μαρτίου 2008, η Hammar υπεκμίσθωσε το μεγαλύτερο μέρος της εγκατάστασης σε τοπικούς επιχειρηματίες έναντι μισθώματος (8) υψηλότερου του συμφωνημένου μεταξύ FABV και Hammar. Επιπλέον, ως προϋπόθεση για την υπογραφή της συμφωνίας μίσθωσης, οι τοπικοί επιχειρηματίες απαίτησαν δικαίωμα προαιρέσεως αγοράς της εγκατάστασης στο μέλλον, σε περίπτωση που η Hammar καθίστατο ιδιοκτήτρια της εγκατάστασης. Η συμφωνία προαιρέσεως υπεγράφη την ίδια ημερομηνία, δίδοντας στους τοπικούς επιχειρηματίες το δικαίωμα να αποκτήσουν την εγκατάσταση για ποσό 40 εκατ. SEK (4 εκατ. ευρώ).
(23)
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2008, συνήφθη σύμβαση μεταξύ Hammar και των τοπικών επιχειρηματιών για την πώλησης της εγκατάστασης στους τελευταίους έναντι της συμφωνηθείσας τιμής των 40 εκατ. SEK.
3. ΑΠΟΦΑΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(24)
Η Επιτροπή είχε λόγους να πιστεύει ότι η πώληση από τη FABV της εγκατάστασης στη Hammar συνιστούσε κρατική ενίσχυση. Ως εκ τούτου, στις 27 Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για την εν λόγω συναλλαγή (9).
(25)
Η Σουηδία και η Hammar υπέβαλαν παρατηρήσεις σχετικά με την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
(26)
Η Σουηδία είναι της άποψης ότι η πώληση από τη FABV της εγκατάστασης στη Hammar δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Υποστηρίζει ότι αποκλειστικός στόχος του δήμου κατά την αγορά της εγκατάστασης μέσω της FABV ήταν να διασφαλισθεί η συνέχιση της παραγωγής και της απασχόλησης. Καθώς ο δήμος δεν είχε καμία πρόθεση να λειτουργήσει την επιχείρηση ο ίδιος, επέλεξε τη λύση που πρότεινε η Hammar, δηλαδή την εκμίσθωση με δυνατότητα αγοράς. Η Σουηδία επισημαίνει επίσης ότι η δυνατότητα που παρεσχέθη στη Hammar απαιτούσε εισφορά κεφαλαίου ύψους 9 εκατ. SEK (0,9 εκατ. ευρώ) από τον προϋπολογισμό του δήμου στη FABV, για την πρόβλεψη για τη ζημία που θα προέκυπτε εάν η Hammar ασκούσε το δικαίωμα προαιρέσεως.
(27)
Η Hammar υποστηρίζει ότι η αγορά της εγκατάστασης στην οποία προέβη η FABV από την Chips AB πραγματοποιήθηκε σε υπερβολικά υψηλή τιμή που θα μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση στην Orkla. Επιπλέον, η Hammar υποστηρίζει ότι η αγορά της εγκατάστασης από τη FABV πραγματοποιήθηκε με τους όρους της αγοράς και δεν επηρέασε τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών ούτε προκάλεσε στρέβλωση του ανταγωνισμού.
(28)
Προκειμένου να υποστηρίξει τους ισχυρισμούς της, η Hammar παρέσχε μία εκ των υστέρων αξιολόγηση της αξίας της εγκατάστασης στις 20 Ιανουαρίου 2011, την οποία εκπόνησε η PricewaterhouseCoopers («η έκθεση της PWC»). Η έκθεση υποστηρίζει ότι ο βαθμός αβεβαιότητας κατά την εκτίμηση της τιμής αγοράς του τύπου αυτού ιδιοκτησίας είναι τόσο μεγάλη, ώστε η τιμή μπορεί να θεωρηθεί ότι βρίσκεται κοντά στους όρους της αγοράς κάθε φορά που η εγκατάσταση διατίθεται προς πώληση (δηλαδή η αγορά της FABV από την Chips AB, η πώληση στη συνέχεια στη Hammar και, τέλος, η πώληση της Hammar στους τοπικούς επιχειρηματίες). Ιδίως, σε σχέση με την πώληση της FABV στη Hammar και την ακόλουθη πώληση στους τοπικούς επιχειρηματίες, η έκθεση της PWC θεωρεί ότι η τιμή που καταβλήθηκε ήταν σύμφωνη με την αγορά, δεδομένων των οικονομικών συνθηκών στις δύο συμβάσεις μίσθωσης (δηλαδή μεταξύ FABV και Hammar αφενός, και μεταξύ Hammar και τοπικών επιχειρηματιών αφετέρου).
(29)
Κατά τη συνεδρίαση με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, στις 19 Οκτωβρίου 2011, και την υποβολή στην Επιτροπή συμπληρωματικών πληροφοριών στις 3 Νοεμβρίου 2011, η Hammar ισχυρίστηκε ότι, κατά τον χρόνο που ο δήμος και η Hammar συμφώνησαν να παράσχουν στην τελευταία τη δυνατότητα να αποκτήσει την εγκατάσταση έναντι 8 εκατ. SEK, δεν υπήρχαν άλλες προσφορές για την εγκατάσταση και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η αγοραία τιμή, ανεξάρτητα από οιεσδήποτε αποτιμήσεις οι οποίες είναι κατ’ ανάγκη υποθετικές.
(30)
Στις 3 Νοεμβρίου 2011, Hammar υπέβαλε στην Επιτροπή έκθεση που εκπονήθηκε από την Copenhagen Economics A/S (10) («Copenhagen Economics») σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών τόσο της πώλησης της εγκατάστασης από την Chips AB στη FABV όσο και από την πώληση στη συνέχεια της εγκατάστασης στη Hammar. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πρώτη συναλλαγή είχε τη δυνατότητα να επηρεάσει τις ενδοενωσιακές συναλλαγές, διότι ο πωλητής Chips AB είναι μια διεθνής εταιρία -η φινλανδική θυγατρική του νορβηγικού ομίλου Orkla- η οποία δραστηριοποιείται σε διεθνές επίπεδο. Αντίθετα, η έκθεση υποστηρίζει ότι η πώληση της εγκατάστασης από τη FABV στη Hammar δεν είχε ή είχε ελάχιστη επίπτωση στις ενδοενωσιακές συναλλαγές, αφού η Hammar λειτουργεί μόνον σε τοπικό επίπεδο και δεν αντιμετωπίζει διεθνείς ανταγωνιστές στις σχετικές αγορές.
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
4.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(31)
Προκειμένου να αξιολογηθεί κατά πόσον η πώληση της εγκατάστασης από τη FABV στη Hammar συνεπάγεται κρατική ενίσχυση, πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει ότι «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές».
(32)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι ο δικαιούχος του μέτρου, δηλαδή η Hammar, θεωρείται επιχείρηση αφού ασκεί οικονομική δραστηριότητα, προσφέρει υπηρεσίες μεσιτείας ακινήτων και συναφείς υπηρεσίες στην αγορά.
(33)
Η συναλλαγή πραγματοποιήθηκε από τον δήμο μέσω της FABV. Η FABV ανήκει εξ ολοκλήρου στον δήμο, ο οποίος καλύπτει τις δυνητικές ζημίες της FABV από τον τακτικό του προϋπολογισμό. Το διοικητικό συμβούλιο της FABV απαρτίζεται από μέλη τα οποία προέρχονται από το δημοτικό συμβούλιο. Ως εκ τούτου, οι αποφάσεις της FABV καταλογίζονται στο Δημόσιο και, στο βαθμό που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις, συνεπάγονται τη χρησιμοποίηση κρατικών πόρων. Επιπλέον, ο δήμος συμμετείχε σαφώς σε αυτή τη συναλλαγή, αφού το δικαίωμα προαιρέσεως που χορηγήθηκε στη Hammar απαιτούσε εισφορά κεφαλαίου ύψους 9 εκατ. SEK από τον δήμο στη FABV, για την πρόβλεψη για τη ζημία που θα προέκυπτε εάν η Hammar ασκούσε το δικαίωμα προαιρέσεως. Ως προς αυτό, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πώληση της εγκατάστασης για Hammar εμπεριείχε κρατικούς πόρους.
(34)
Εφόσον η πράξη ωφέλησε μια συγκεκριμένη επιχείρηση (δηλαδή τη Hammar), πρέπει να θεωρηθεί επιλεκτικό μέτρο.
(35)
Το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει το εμπόριο εντός της Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου («ΕΟΧ») κατά την έννοια της νομολογίας περί κρατικών ενισχύσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προκειμένου να διατηρηθεί ότι το επιλεκτικό πλεονέκτημα που συνδέεται με την πώληση της εγκατάστασης στη Hammar δεν είχε καθόλου συνέπειες στο εμπόριο ή αυτές ήταν αμελητέες, η έκθεση που εκπονήθηκε από την Copenhagen Economics (βλέπε αιτιολογική σκέψη 30) υποστηρίζει ότι η αγορά ακινήτων στην οποία δραστηριοποιείται η Hammar έχει καθαρά τοπικό χαρακτήρα. Ωστόσο, το δυνητικό αποτέλεσμα επί του εμπορίου δεν εξαρτάται από το κατά πόσον ένας συγκεκριμένος δικαιούχος της ενίσχυσης δραστηριοποιείται διεθνώς ή μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά από το κατά πόσο τα αγαθά ή οι υπηρεσίες που εμπορεύεται υπόκεινται ή θα μπορούσαν να υπόκεινται στις ενδοενωσιακές συναλλαγές (11). Αυτό το κριτήριο πληρούται στην παρούσα περίπτωση, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες μεσιτείας ακινήτων και συναφείς υπηρεσίες στην αγορά υπόκεινται στις ενδοενωσιακές συναλλαγές και επενδύσεις, γεγονός που, στην παρούσα υπόθεση, τεκμηριώνεται από το γεγονός ότι ο προηγούμενος ιδιοκτήτης της εγκατάστασης (Chips AB) είναι η θυγατρική του ομίλου Orkla με έδρα στη Φινλανδία, ομίλου με διεθνείς δραστηριότητες. Αυτό συνιστά απόδειξη του διασυνοριακού ενδιαφέροντος για το εν λόγω περιουσιακό στοιχείο, δηλαδή την εγκατάσταση, η οποία, επιπλέον, δεν είναι ένα κενό γήπεδο αλλά μια λειτουργούσα εγκατάσταση που παράγει κατεψυγμένα τρόφιμα.
(36)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι, ακόμη και αν η Hammar λειτουργεί αποκλειστικά σε τοπικό επίπεδο, η εταιρεία δραστηριοποιείται σε μια αγορά όπου δεν μπορεί να αποκλειστούν οι συνέπειες για το εμπόριο και τον ανταγωνισμό εντός της ΕΕ και του ΕΟΧ. Ως εκ τούτου, τα επιχειρήματα που προέβαλε η Hammar δεν προσφέρουν στην Επιτροπή κανένα λόγο για να παρεκκλίνει από τα προκαταρκτικά πορίσματα της απόφασης κίνησης της διαδικασίας σχετικά με το εν λόγω κριτήριο.
(37)
Το μοναδικό υπό συζήτηση κριτήριο ορισμού της κρατικής ενίσχυσης, επομένως, είναι κατά πόσον η πώληση της εγκατάστασης από τη FABV παρείχε πλεονέκτημα στη Hammar. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η FABV πώλησε την εγκατάσταση στη Hammar σε τιμή κατώτερη της αγοραίας αξίας, πράγμα που ένας ιδιώτης επενδυτής σε οικονομία της αγοράς κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έπραττε, και ως εκ τούτου παρείχε πλεονέκτημα στη Hammar.
(38)
Η παρούσα υπόθεση αφορά την πώληση ορισμένων στοιχείων του ενεργητικού δημόσιας ιδιοκτησίας σε ιδιωτική επιχείρηση. Ορισμένα από τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία είναι ακίνητα (γήπεδα και κτίρια) και για να αξιολογήσει την ύπαρξη ενίσχυσης σε αυτές τις περιπτώσεις, η Επιτροπή εφαρμόζει την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης στις πωλήσεις γηπέδων-οικοπέδων και κτιρίων από τις δημόσιες αρχές («η ανακοίνωση») (12). Όταν η πώληση αφορά άλλα είδη περιουσιακών στοιχείων, η Επιτροπή εφαρμόζει τη δοκιμή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς, δηλαδή αξιολογεί κατά πόσον ο δημόσιος πωλητής συμπεριφέρθηκε ως ιδιώτης επενδυτής που δρα σε οικονομία της αγοράς. Ωστόσο, δεδομένου ότι η ανακοίνωση βασίζεται στην ίδια δοκιμή του ιδιώτη επενδυτή, για λόγους ευκολίας, η Επιτροπή αναφέρεται στην εν λόγω ανακοίνωση για την αξιολόγηση της συνολικής πράξης (13).
(39)
Ιδίως, σύμφωνα με το σημείο II.1 της ανακοίνωσης, η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης υπέρ του αγοραστή αποκλείεται αυτόματα όταν η πώληση πραγματοποιείται «μετά από άνευ όρων διαγωνισμό, ανάλογο με δημοπρασία, με ανοικτή διαδικασία, τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας και με επιλογή της υψηλότερης ή μοναδικής προσφοράς». Σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνέλεξε η Επιτροπή, φαίνεται ότι η FABV δεν είχε διοργανώσει διαδικασία υποβολής προσφορών για την πώληση της εγκατάστασης. Ως εκ τούτου, η παρουσία κρατικής ενίσχυσης δεν μπορεί εξαρχής να αποκλειστεί βάσει αυτού του λόγου.
(40)
Η Hammar υποστηρίζει ότι η τιμή ύψους 8 εκατομμυρίων SEK αντικατοπτρίζει την αγοραία αξία της εγκατάστασης επειδή κατά τη στιγμή που συμφωνήθηκε η επιλογή αυτή δεν υπήρχαν άλλες προσφορές. Η Επιτροπή επισημαίνει, ωστόσο, ότι η πώληση της εγκατάστασης από τον δήμο δεν ήταν διαφανής και ανοικτή σε άλλους υποψηφίους. Συνεπώς, η τιμή στην οποία πωλήθηκε η εγκατάσταση δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να συνάγει οποιοδήποτε συμπέρασμα σχετικά με την πραγματική αγοραία αξία (14). Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η FABV αγόρασε την εγκατάσταση έναντι 17 εκατ. SEK στις 13 Φεβρουαρίου 2008, και την ίδια ημερομηνία συμφώνησε να χορηγήσει στη Hammar δικαίωμα προαιρέσεως για αγορά σε τιμή πολύ χαμηλότερη των 8 εκατ. SEK.
(41)
Το σημείο II.2 α) της ανακοίνωσης ορίζει περαιτέρω ότι, εάν η πώληση πραγματοποιείται χωρίς άνευ όρων διαγωνισμό, «θα πρέπει ένας τουλάχιστον ανεξάρτητος εκτιμητής στοιχείων ενεργητικού να πραγματοποιήσει ανεξάρτητη αποτίμηση πριν τις διαπραγματεύσεις για την πώληση, προκειμένου να καθορίσει την αγοραία αξία χρησιμοποιώντας ως βάση γενικά αποδεκτούς δείκτες της αγοράς και προδιαγραφές εκτίμησης». Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η FABV δεν ζήτησε καμία ανεξάρτητη αποτίμηση της εγκατάστασης πριν από τις διαπραγματεύσεις για την πώληση.
(42)
Ωστόσο, παρά την απουσία ανοικτού και άνευ όρων διαγωνισμού και ανεξάρτητης αξιολόγησης πριν από τις διαπραγματεύσεις πώλησης, η αγοραία αξία της εγκατάστασης όπως επωλήθη από τη FABV στη Hammar μπορεί να συναχθεί από άλλες διαθέσιμες πληροφορίες.
(43)
Πράγματι, όταν η εγκατάσταση τέθηκε προς πώληση στα τέλη του 2007, η Chips AB ανέθεσε στην Colliers International (15) τη σύνταξη μνημονίου πώλησης για την εν λόγω εγκατάσταση. Η Colliers International καθόρισε την τιμή πώλησης σε 27 εκατ. SEK (2,7 εκατ. ευρώ) μόνο για το ακίνητο, δηλαδή μη συμπεριλαμβανομένων των κινητών αγαθών και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Όπως επισημαίνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρόκειται για εύλογη εκτίμηση της αγοραίας τιμής, δεδομένου ότι i) η εκτίμηση πραγματοποιήθηκε πριν από τις διαπραγματεύσεις πώλησης, ii), η Chips AB την ανέθεσε σε σχέση με την πώληση της εγκατάστασης, δηλαδή σε ένα πλαίσιο όπου η Chips AB θα μπορούσε εύλογα να μην ενδιαφέρεται παρά για ακριβή εκτίμηση της αγοραίας αξίας, iii) η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τρίτους ανεξάρτητους τόσο από τον πωλητή όσο και από τον αγοραστή, και iv) Η Colliers International διαθέτει ευρεία πείρα στον τομέα των ακινήτων. Ωστόσο, η Hammar αμφισβητεί την προκαταρκτική άποψη της Επιτροπής ότι η αξιολόγηση αυτή ήταν ανεξάρτητη, επειδή ανατέθηκε από τον πωλητή. Η Hammar θεωρεί επίσης ότι οι υποθέσεις που χρησιμοποίησε η Colliers International δεν ήταν ρεαλιστικές (μεταξύ άλλων, αφού υπέθεσε ποσοστό κενών θέσεων μόνο 10 %), λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση της εγκατάστασης κατά τη στιγμή της συναλλαγής.
(44)
Ένας άλλος πιθανός δείκτης της αγοραίας τιμής της εγκατάστασης περιέχεται στην αποτίμηση που διενήργησε η Swedbank Kommersiella Fastigheter (16) («Swedbank») τον Ιούνιο του 2008. Η αποτίμηση αυτή διενεργήθηκε για λογαριασμό των τοπικών επιχειρηματιών που στη συνέχεια αγόρασαν την εγκατάσταση και προοριζόταν για τη χορήγηση δανείου για την απόκτηση της εγκατάστασης. Η Swedbank εκτίμησε την αγοραία αξία της εγκατάστασης σε 30 εκατ. SEK (3 εκατ. ευρώ), παρά το γεγονός ότι οι εκτιμηθείσες εγκαταστάσεις ήταν μικρότερες από το συνολικό μέγεθος της εγκατάστασης (17). Η παραδοχή του ποσοστού κενών θέσεων που χρησιμοποίησε η Swedbank ήταν 35 %, ενώ όλες οι λοιπές παραδοχές ήταν συγκρίσιμες με εκείνες που χρησιμοποίησε η Colliers International.
(45)
Η έκθεση της PWC περιέχει ορισμένες εκτιμήσεις της αγοραίας αξίας της εγκατάστασης, ανάλογα με τη στιγμή κατά την οποία πωλήθηκε. Για παράδειγμα, η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αξία της εγκατάστασης κατά τη χρονική στιγμή της πώλησης από την Chips AB στη FABV ήταν περίπου 9 εκατ. SEK, ενώ ανερχόταν σε περίπου 5,5 εκατ. SEK (0,55 εκατ. ευρώ) όταν η FABV την εκμίσθωσε στη Hammar την ίδια ημερομηνία (13 Φεβρουαρίου 2008). Η έκθεση της PWC προσφέρει μια τρίτη εκτίμηση της αγοραίας αξίας της εγκατάστασης κατά τη στιγμή που η Hammar την εκμίσθωσε στους τοπικούς επιχειρηματίες (1 Μαρτίου 2008), ήτοι περίπου 21 εκατ. SEK (2,1 εκατ. ευρώ).
(46)
Η Επιτροπή επισημαίνει, πρώτον, ότι η έκθεση της PWC περιείχε αποκλίνοντα στοιχεία για την αγοραία αξία της εγκατάστασης κατά τη διάρκεια μιας σύντομης χρονικής περιόδου. Δεδομένου ότι η αγοραία αξία της ακίνητης ιδιοκτησίας τείνει να παραμένει σχετικά σταθερή βραχυπρόθεσμα, εκτός από την ύπαρξη εξαιρετικών περιστάσεων, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με ορισμένες από τις εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεση της PwC, ιδίως σε σχέση με το γεγονός ότι όλες οι συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν μέσα σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.
(47)
Σε σχέση με τις δύο πρώτες εκτιμήσεις της εγκατάστασης που περιέχονται στην έκθεση της PWC (9 εκατ. SEK και το 5,5 εκατ. SEK, αντίστοιχα), η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σε σύγκριση με τις ταυτόχρονες εκτιμήσεις της Colliers International και της Swedbank, οι εν λόγω δύο αποτιμήσεις δεν φαίνονται ρεαλιστικές. Αφενός, σε σχέση με την εκτίμηση ύψους 5,5 εκατ. SEK , η Επιτροπή επισημαίνει ότι η PriceWaterhouseCoopers («PWC») στηρίζει την αποτίμηση των ταμιακών ροών που προέρχονται από την καταβολή των μισθωμάτων που καταβάλλει η Hammar στη FABV για τη μίσθωση της εγκατάστασης, μισθώματα που η ίδια η PWC αναγνωρίζει ότι είναι πολύ χαμηλά σε σύγκριση με την κανονική απόδοση μιας συγκρίσιμης βιομηχανικής εγκατάστασης. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαιτέρως αξιοσημείωτο σε σύγκριση με τα μισθώματα που χρέωνε η Hammar στους τοπικούς επιχειρηματίες μόλις λίγες ημέρες αργότερα, που ήταν περίπου επτά φορές υψηλότερα (βλέπε υποσημειώσεις 7 και 8). Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μισθώματα που χρεώνονταν στη Hammar ήταν κάτω από την τιμή της αγοράς. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποτίμηση ύψους 5,5 εκατ. SEK, που στηρίζεται σε ένα υποθετικό επίπεδο εσόδων εκμίσθωσης κατώτερου του επιπέδου της αγοράς, δεν αντανακλά την πραγματική αγοραία αξία της εγκατάστασης. Από την άλλη πλευρά, η εκτίμηση ύψους 9 εκατ. SEK βασίζεται σε ετήσιο ποσοστό κενών θέσεων 100 % κατά τα δύο πρώτα έτη της ιδιοκτησίας, που μειώνεται σε 75 % το τρίτο έτος και 50 % το τέταρτο έτος και σταθεροποιείται σε 60 % για το υπόλοιπο της περιόδου που καλύπτεται από την αποτίμηση. Ωστόσο, το υποθετικό ποσοστό κενών θέσεων δεν λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι, κατά τη στιγμή της πώλησης, ήταν γνωστό ότι οι τοπικοί επιχειρηματίες ήταν διατεθειμένοι να μισθώσουν την εγκατάσταση, και ότι, κατά συνέπεια, η προς εκτίμηση αξία είναι εκείνη της εγκατάστασης με μισθωτή.
(48)
Η τρίτη εκτίμηση της έκθεσης της PWC ορίζει την αγοραία αξία της εγκατάστασης κατά τη στιγμή που η Hammar την πώλησε στους τοπικούς επιχειρηματίες σε περίπου 21 εκατ. SEK, ακόμη και εάν οι εγκαταστάσεις που καλύπτονταν από την εν λόγω εκτίμηση ήταν κάπως μικρότερες από το συνολικό μέγεθος της εγκατάστασης (βλέπε υποσημείωση 17). Η εκτίμηση αυτή βασίζεται ουσιαστικά στην ίδια μεθοδολογία με τις εκτιμήσεις της Colliers International και της Swedbank, και χρησιμοποιεί ως κύρια υπόθεση τους όρους της συμφωνίας μίσθωσης μεταξύ της Hammar και των τοπικών επιχειρηματιών, δηλαδή τους όρους της πραγματικής μίσθωσης που ίσχυε τη στιγμή της πώλησης. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι όροι της μίσθωσης ήταν ενδεχομένως σύμφωνοι με τους όρους της αγοράς, ιδίως διότι συμφωνήθηκαν μεταξύ δύο ιδιωτικών φορέων της αγοράς που υποτίθεται ότι έχουν οικονομικώς ορθολογικούς λόγους. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η τρίτη εκτίμηση της αγοραίας αξίας της εγκατάστασης που περιέχεται στην έκθεση της PWC είναι εύλογη.
(49)
Ως εκ τούτου, ανεξάρτητα από ποια εκτίμηση της αγοραίας αξίας της εγκατάστασης επιλεγεί (εκείνη της Colliers International, εκείνη της Swedbank ή η Τρίτη εκτίμηση της έκθεσης της PwC), είναι σαφές ότι η τιμή ύψους 8 εκατ. SEK στην οποία πώλησε η FABV στη Hammar την εγκατάσταση ήταν πολύ κάτω από την τιμή της αγοράς και, ως εκ τούτου, παρείχε ένα πλεονέκτημα στη Hammar.
(50)
Δεδομένου ότι πληρούνται όλα τα αναγκαία κριτήρια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το επίμαχο μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, δεδομένου ότι το εν λόγω μέτρο κρατικής ενίσχυσης χορηγήθηκε στον δικαιούχο χωρίς προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής, αποτελεί παράνομη ενίσχυση.
(51)
Το πλεονέκτημα για τον αποδέκτη θα αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ της τιμής που κατέβαλε η Hammar, δηλαδή εκατ. SEK, και της αγοραίας τιμής της εγκατάστασης.
(52)
Κατά τον καθορισμό της αγοραίας τιμής της εγκατάστασης, η Επιτροπή θα εξετάσει τις πιθανές εναλλακτικές λύσεις και διαθέσιμες εκτιμήσεις, και συγκεκριμένα: i) την τιμή των 17 εκατ. SEK που καταβλήθηκαν πράγματι από τη FABV στην Chips AB στις 18 Φεβρουαρίου 2008· ii) την τιμή των 40 εκατ. SEK που καταβλήθηκαν πράγματι από τους τοπικούς επιχειρηματίες να Hammar· iii) την τιμή των 27 εκατ. SEK που είχε εκτιμηθεί από την Colliers International πριν από την πώληση· iv) την τιμή των 30 εκατ. SEK που είχε εκτιμηθεί από την Swedbank τον Ιούνιο του 2008 και v) την αποτίμηση ύψους 21 εκατ. SEK που περιέχεται στην έκθεση της PWC.
(53)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η τιμή ύψους 17 εκατ. SEK που κατέβαλε η FABV στην Chips AB κατά τη στιγμή αγοράς της εγκατάστασης δεν αποτελεί αδιαμφισβήτητο στοιχείο της αγοραίας αξίας. Η Επιτροπή έχει ήδη εξηγήσει στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι η Chips AB δέχθηκε μια τιμή χαμηλότερη από την εκτιμηθείσα αγοραία αξία της εγκατάστασης διότι ήθελε να αποφύγει τη ζημία στη φήμη της επιχείρησης που θα προέκυπτε από το κλείσιμο της εγκατάστασης και την απώλεια θέσεων απασχόλησης που θα ακολουθούσαν. Επίσης, επιθυμούσε να αδράξει την ευκαιρία της ταχείας πώλησης για να θέσει τέλος στις δραστηριότητες Topp. Ένας ιδιωτικός φορέας της αγοράς που δεν υπόκειται στους εν λόγω περιορισμούς (που αφορούν συγκεκριμένα την Chips AB θα είχε ζητήσει υψηλότερη τιμή. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή δεν κρίνει αναγκαίο να απαντήσει στα επιχειρήματα της Hammar (όπως συνοψίζονται στην αιτιολογική σκέψη 27 της παρούσας απόφασης), δεδομένου ότι μεταξύ άλλων δεν έχει σχέση με την επίσημη έρευνα.
(54)
Με βάση τις πληροφορίες που έλαβε κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή έχει επίσης διαπιστώσει ότι το ποσό των 40 εκατ. SEK που συμφωνήθηκε με τους τοπικούς επιχειρηματίες δεν φαίνεται να αποτελεί αξιόπιστο δείκτη της τιμής αγοράς της εγκατάστασης, επειδή οι επιχειρηματίες χρηματοδότησαν το εν λόγω συμφωνηθέν ποσό εν μέρει μέσω τραπεζικών δανείων και εν μέρει μέσω δανείου από την ίδια τη Hammar. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης που χορήγησε ο πωλητής (που είναι ταυτόχρονα πιστωτής της συναλλαγής) και ο αντίστοιχος πιστωτικός κίνδυνος που βαρύνει αυτόν δεν στηρίζουν άμεσα το επιχείρημα ότι η ονομαστική τιμή ύψους 40 εκατ. SEK αντιπροσωπεύει την πραγματική οικονομική αξία της εγκατάστασης. Η ονομαστική τιμή που καταβλήθηκε για την εν λόγω συναλλαγή δεν αποτελεί, επομένως, αδιάσειστο στοιχείο της τιμής που θα είχε καταβληθεί για την εγκατάσταση προς πώληση υπό τους όρους της αγοράς, αλλά ασφαλώς είναι περαιτέρω ένδειξη ότι η τιμή ύψους 8 εκατ. SEK δεν αντανακλά την αξία της αγοράς της εγκατάστασης. Πράγματι, οι δύο αυτές τιμές καθορίσθηκαν κατά τη διάρκεια περιόδου μικρότερης των τριών εβδομάδων, και μια τόσο σημαντική διαφορά τιμής κατά τη διάρκεια μιας σύντομης χρονικής περιόδου επιβεβαιώνει ότι το ποσό αυτό δεν συνιστούσε την αγοραία τιμή.
(55)
Όσον φορά τις εκτιμήσεις της Colliers International και της Swedbank, η Επιτροπή, κατ 'αρχήν, δεν διακρίνει λόγους για να αμφιβάλει ότι αυτές είναι ανεξάρτητες και έχουν εκπονηθεί σύμφωνα με τα γενικώς αποδεκτά πρότυπα. Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι εκτιμήσεις αυτές δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες, δεδομένου ότι ορισμένες από τις παραδοχές στις οποίες βασίζονται οι εκτιμήσεις διίστανται. Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες, η Επιτροπή δεν μπορεί να είναι εντελώς βέβαιη για το κατά πόσον οι εκτιμήσεις αυτές παρέχουν την πιο αξιόπιστη αγορά εικόνα της πραγματικής αγοραίας αξίας της εγκατάστασης, εφόσον βασίζονται σε υποθέσεις και συγκρίσεις με άλλες συναλλαγές στην αγορά και όχι με τις συναλλαγές που αφορούν την ίδια την εγκατάσταση.
(56)
Σε τελική ανάλυση, η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να χρησιμοποιηθεί η αγοραία αξία από την τρίτη εκτίμηση της έκθεσης της PWC. Όπως σημειώνεται στην αιτιολογική σκέψη 48, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αυτή η εκτίμηση- μολονότι είναι μεταγενέστερη των συναλλαγών -βασίζεται σε στοιχεία ταμειακής ροής από συμφωνία μίσθωσης που όντως υπήρχε (η συμφωνία μεταξύ της Hammar και των τοπικών επιχειρηματιών) και, ως εκ τούτου, βασίζεται σε πραγματικές παρατηρήσεις της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, η εκτίμηση της τιμής ύψους 21 εκατ. SEK συνιστά εύλογη, αν και συντηρητική, εκτίμηση της αγοραίας αξίας της εγκατάστασης, σε σχέση με τις προβλέψεις της Colliers International και της Swedbank. Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η Hammar συνήψε συμφωνία προαιρέσεως στις 13 Φεβρουαρίου 2008 για την αγορά της εγκατάστασης για ποσό 8 εκατ. SEK, και άσκησε το δικαίωμα προαιρέσεως στις 11 Αυγούστου 2008. Την 1η Μαρτίου 2008, η Hammar συνήψε συμφωνία προαιρέσεως με τοπικούς επιχειρηματίες για την πώληση της εγκατάστασης έναντι 40 εκατ. SEK και η σύμβαση πώλησης συνήφθη, κατ’ εκτέλεση του δικαιώματος προαιρέσεως, στις 2 Σεπτεμβρίου 2008. Η ημερομηνία που η έκθεση της PWC λαμβάνει ως βάση για την εκτίμηση της αξίας ύψους 21 εκατ. SEK για την εγκατάσταση είναι η 1η Μαρτίου 2008. Λόγω της χρονικής εγγύτητας μεταξύ όλων αυτών των πράξεων, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύεται ότι η αγοραία αξία της εγκατάστασης θα μπορούσε να ήταν σημαντικά διαφορετική από το ποσό των 21 εκατ. SEK κατά τη στιγμή που Hammar αγόρασε ή συνήψε τη συμφωνία προαιρέσεως.
(57)
Στη βάση αυτή, το πλεονέκτημα για τη Hammar ανέρχεται σε 13 εκατ. SEK (1,3 εκατ. ευρώ). Το πλεονέκτημα υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της αγοραίας αξίας ύψους 21 εκατ. SEK και της πραγματικής τιμής ύψους 8 εκατ. SEK που κατέβαλε η Hammar για την εν λόγω εγκατάσταση.
4.2. Συμβατότητα της ενίσχυσης
(58)
Ούτε η Σουηδία ούτε η Hammar δεν επιχειρηματολόγησαν σχετικά με το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης. Οι μόνοι στόχοι που έθεσαν οι σουηδικές αρχές όσον αφορά το επίμαχο μέτρο ήταν οι πολιτικές προθέσεις του δήμου για τη διατήρηση της λειτουργίας της επιχείρησης και ταυτόχρονα τη διασφάλιση της απασχόληση στην περιοχή Vänersborg.
(59)
Δεδομένου ότι ο δήμος δεν βρίσκεται σε ενισχυόμενη περιοχή (βλέπε αιτιολογική σκέψη 14), δεν είναι επιλέξιμος για περιφερειακές ενισχύσεις. Τα είδη στόχου για το μέτρο που υπέβαλε η Σουηδία θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη με βάση την ανακοίνωση της Επιτροπής - Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (18). Ωστόσο, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι όροι που καθορίζονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πληρούνται στην παρούσα περίπτωση. Ιδίως, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η Hammar ήταν προβληματική επιχείρηση κατά τη στιγμή της αγοράς της εγκατάστασης.
(60)
Εν πάση περιπτώσει, δεν έχει αποδειχθεί επαρκώς μέχρι στιγμής ότι το μέτρο ήταν αναγκαίο και αναλογικό για την επίτευξη οιουδήποτε στόχου κοινού συμφέροντος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε κανένα λόγο ώστε να κηρύξει την ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(61)
Δεν φαίνεται να ισχύει κανένας άλλος λόγος ώστε να κριθεί συμβατό. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πώληση της εγκατάστασης στη Hammar από τον δήμο συνιστά κρατική ενίσχυση που είναι παράνομη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
4.3. Η συμφωνία μίσθωσης και η τιμή της προαιρέσεως
(62)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη συμμόρφωση με τους όρους της αγοράς της συμφωνίας μίσθωσης που συνήφθη μεταξύ FABV και Hammar στις 13 Φεβρουαρίου 2008 και της τιμής του δικαιώματος προαιρέσεως που χορηγήθηκε στη Hammar για την αγορά της εγκατάστασης (βλ. παράγραφο 38 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας).
(63)
Όσον αφορά τη σύμβαση μίσθωσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι περιλαμβάνει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, δεδομένου ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, για τους ίδιους λόγους που αναφέρονται στο τμήμα 4.1 ανωτέρω: i) ο δικαιούχος του μέτρου, δηλαδή η Hammar, θεωρείται επιχείρηση· ii) οι αποφάσεις της FABV καταλογίζονται στο Δημόσιο και, στο βαθμό που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις, συνεπάγονται τη χρησιμοποίηση κρατικών πόρων· iii) το υπό εξέταση μέτρο έχει επιλεκτικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι ωφέλησε μια συγκεκριμένη επιχείρηση· iv) όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 47, και αναγνωρίζεται από την έκθεση της PWC που υπέβαλε η ίδια η Hammar, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μισθώματα που χρεώνει η FABV στη Hammar είναι κάτω από την τιμή της αγοράς και, ως εκ τούτου, συνεπάγονται πλεονέκτημα στη Hammar· και v) ακόμη και αν η Hammar λειτουργεί αποκλειστικά σε τοπικό επίπεδο, η εταιρεία δραστηριοποιείται σε μια αγορά όπου δεν μπορούν να αποκλεισθούν οι συνέπειες για το εμπόριο και τον ανταγωνισμό εντός της ΕΕ και του ΕΟΧ.
(64)
Προκειμένου να προσδιορισθεί το πλεονέκτημα του οποίου απολαύει η Hammar, πρέπει να γίνει σύγκριση μεταξύ του συμφωνηθέντος μισθώματος μεταξύ FABV και Hammar στις 13 Φεβρουαρίου 2008 -ποσό 0,5 εκατ. SEK για το πρώτο έτος- και του μισθώματος που συμφωνήθηκε την 1η Μαρτίου 2008 μεταξύ της Hammar και των τοπικών επιχειρηματιών - 3,5 εκατ. SEK για το πρώτο έτος. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι όροι της τελευταίας συμφωνίας αντιπροσωπεύουν την αγοραία αξία για να μισθωθεί η εγκατάσταση, δεδομένου ότι συμφωνήθηκε μεταξύ δύο ιδιωτών με ορθολογικά οικονομικά κίνητρα. Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ως προς αυτό ότι η έκθεση της PWC χρησιμοποιεί το τελευταίο αυτό ποσό για τον υπολογισμό της αξίας της εγκατάστασης. Δεδομένου ότι η Hammar κατέβαλε μίσθωμα στον δήμο μόνο μεταξύ της 1ης Μαρτίου 2008 και της 11ης Αυγούστου 2008, ημερομηνία κατά την οποία άσκησε το δικαίωμα προαιρέσεως, δηλαδή για περίπου έξι μήνες, ένας pro rata υπολογισμός του πλεονεκτήματος ίσου με ποσό 3 εκατ. SEK, που είναι η διαφορά μεταξύ του μισθώματος που συμφωνήθηκε μεταξύ FABV και Hammar και του μισθώματος που συμφωνήθηκε μεταξύ της Hammar και των τοπικών επιχειρηματιών, θα οδηγούσε σε ποσό ύψους 1,5 εκατ. SEK (0,15 εκατ. ευρώ).
(65)
Δεδομένου ότι δεν ισχύει κανένας λόγος συμβατότητας ή δεν έγινε επίκλησή τους (βλέπε ενότητα 4.2), η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συμφωνία μίσθωσης που συνήφθη μεταξύ FABV και Hammar στις 13 Φεβρουαρίου 2008 συνεπάγεται κρατική ενίσχυση που είναι παράνομη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(66)
Σε σχέση με την τιμή του δικαιώματος προαιρέσεως που χορηγήθηκε στη Hammar για την αγορά της εγκατάστασης, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η επιλογή αυτή δεν φαίνεται να έχει ισχύ εκτελεστού τίτλου αφού, σύμφωνα με το σουηδικό δίκαιο, οι δεσμεύσεις αγοράς ή πώλησης ακινήτων κάποια στιγμή στο μέλλον δεν είναι, κατ’ αρχήν, δεσμευτικές (19). Το πλεονέκτημα που η Hammar μπορεί να έχει λάβει από αυτή την επιλογή είναι συνεπώς πολύ αβέβαιο, αν όχι ανύπαρκτο, και εν πάση περιπτώσει μπορεί να έχει αντισταθμισθεί από τα καταβληθέντα μισθώματα ή από την τιμή πώλησης. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με βεβαιότητα ότι η Hammar άντλησε κάποιο πλεονέκτημα από την επιλογή ξεχωριστό από το πλεονέκτημα που έλαβε με τη σύμβαση μίσθωσης και την πώληση, στη συνέχεια, της εγκατάστασης.
5. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
(67)
Το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (20) ορίζει ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο».
(68)
Δεδομένου ότι το υπό εξέταση μέτρο συνιστά παράνομη και μη συμβιβάσιμη ενίσχυση, το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να ανακτηθεί έτσι ώστε να αποκατασταθεί η κατάσταση που υπήρχε στην αγορά πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης. Η ανάκτηση πρέπει, κατά συνέπεια, να πραγματοποιηθεί από τη στιγμή που χορηγήθηκε το πλεονέκτημα στον δικαιούχο, δηλαδή όταν η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου, ο οποίος επιβαρύνεται με τους τόκους ανάκτησης έως την πραγματική ανάκτηση της ενίσχυσης.
(69)
Το ασυμβίβαστο στοιχείο ενίσχυσης των μέτρων πρέπει να υπολογιστεί στο ποσό των 14,5 εκατ. SEK, που αποτελείται από τη διαφορά μεταξύ της αγοραίας τιμής της εγκατάστασης (21 εκατ. SEK) και της τιμής που κατάβαλε η Hammar (8 εκατ. SEK), ποσό που αντιστοιχεί σε 13 εκατ. SEK, συν το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί βάσει της συμφωνίας μίσθωσης (1,5 εκατ. SEK).
(70)
Στο προς ανάκτηση ποσό προστίθενται οι τόκοι ανάκτησης. Για το ασυμβίβαστο στοιχείο της ενίσχυσης ύψους 13 εκατ. SEK, οι τόκοι ανάκτησης θα πρέπει να υπολογισθούν από την ημερομηνία κατά την οποία Hammar άσκησε το δικαίωμα προαιρέσεως και απέκτησε την εγκατάσταση από τη FABV, δηλαδή η 11η Αυγούστου 2008. Για το ασυμβίβαστο στοιχείο της ενίσχυσης ύψους 1,5 εκατ. SEK, οι τόκοι ανάκτησης θα πρέπει να υπολογισθούν από την ημερομηνία από την οποία οφειλόταν το μίσθωμα, δηλαδή την 1η Μαρτίου 2008,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση ύψους 14,5 εκατ. SEK, χορηγήθηκε παράνομα από τη Σουηδία, κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπέρ της Hammar Nordic Plugg AB υπό μορφή πώλησης και μίσθωσης ακινήτων του δημοσίου στη Brålanda, στο δήμο Vänersborg, κατώτερη της αγοραίας αξίας τους δεν συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
1. Η Σουηδία υποχρεούται να ανακτήσει την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 από τη Hammar Nordic Plugg AB.
2. Επί των ποσών των ενισχύσεων που πρέπει να ανακτηθούν οφείλονται τόκοι από την ημερομηνία που τέθηκαν στη διάθεση της Hammar Nordic Plugg AB μέχρι τον χρόνο της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 (21).
Άρθρο 3
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Σουηδία διασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, η Σουηδία υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκοι ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση·
γ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος έχει διαταχθεί να επιστρέψει την ενίσχυση.
2. Σουηδία ενημερώνει την Επιτροπή για την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι την πλήρη ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1. Υποβάλλει αμέσως, μετά από απλή αίτηση της Επιτροπής, πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων ανάκτησης που έχουν ήδη ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Σουηδίας.
Βρυξέλλες, 8 Φεβρουαρίου 2012.