РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 27 юли 2011 година
относно държавната помощ за финансиране на диагностиката на трансмисивни спонгиформни енцефалопатии (ТСЕ) по говедата, приведена в действие от Белгия (държавна помощ C 44/08 (ex NN 45/04)
(нотифицирано под номер C(2011) 5457)
(само текстовете на френски и нидерландски език са автентични)
(2011/678/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него (1),
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочения член (2),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
След получаването през януари и февруари 2004 г. на жалби Комисията започна предварително разследване на помощта, предоставена от Белгия за покриване на разходите за тестове за диагностика на трансмисивни спонгиформни енцефалопатии по говедата (наричани по-долу „тестовете за СЕГ“).
(2)
Вследствие на тези жалби на 27 януари 2004 г. Комисията изпрати писмо до белгийските власти с искане за информация във връзка с въпросната мярка. В същото време белгийските власти изпратиха уведомление за мярка за помощ за финансирането на диагностиката на трансмисивните спонгиформни енцефалопатии (ТСЕ) по животните в съответствие с член 108, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз (наричан по-долу „ДФЕС“) (с писмо от 23 януари 2004 г., заведено на 28 януари 2004 г.) и тази мярка беше вписана под номер N 54/04.
(3)
Белгийските власти изпратиха писмена информация на Комисията с писма от 6 февруари 2004 г. и 14 май 2004 г., заведени съответно на 11 февруари 2004 г. и 19 май 2004 г.
(4)
С писмо от 19 юли 2004 г. Комисията информира Белгия, че мярката е била прехвърлена към регистъра на помощите, за които не е постъпило уведомление, под номер NN 45/04, тъй като е станало видно, че части от средствата са били вече изплатени.
(5)
На 1 септември 2004 г. се състоя неофициална среща между белгийските власти и службите на Комисията.
(6)
Допълнителна информация бе предоставена от белгийските власти с писма от 16 септември 2004 г. и 22 февруари 2007 г., заведени съответно на 20 септември 2004 г. и на 22 февруари 2007 г.
(7)
С писмо от 26 ноември 2008 г. Комисията уведоми Белгия за решението си да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС, по отношение на тази мярка. Решението бе публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (3). Комисията покани заинтересованите страни да представят своите мнения относно въпросната мярка.
(8)
С писмо от 19 декември 2008 г., заведено на 26 декември 2008 г., Белгия поиска удължаване на срока за отговор. Това удължаване ѝ бе предоставено с писмо от 13 януари 2009 г. Белгия изпрати мнения с писмо от 25 февруари 2009 г., заведено на 6 март 2009 г.
(9)
Комисията не получи мнения от заинтересованите страни.
(10)
С писмо от 17 юли 2009 г. Комисията зададе допълнителни въпроси на Белгия във връзка с мненията, представени от Белгия. С писмо от 4 септември 2009 г., заведено на 8 септември 2009 г., Белгия поиска удължаване на срока за отговор. Отговорът на Белгия бе получен от Комисията с писмо от 16 октомври 2009 г., заведено на 20 октомври 2009 г.
(11)
На 2 октомври 2009 г. и 30 октомври 2009 г. се състояха две срещи между белгийските власти и службите на Комисията.
(12)
След тези срещи допълнителна информация бе изпратена от Белгия на 14 декември 2009 г., заведена на 16 декември 2009 г. В резултат на едновременното разследване на белгийските власти, отговарящи за конкуренцията, относно евентуални картелни споразумения между лабораториите на 21 януари 2010 г., 29 септември 2010 г. и 17 януари 2011 г. Белгия представи искания за удължаване на срока. Тези удължения на срока бяха предоставени от Комисията.
(13)
На 22 февруари 2011 г. Комисията изпрати последно искане за информация, на което белгийските власти отговориха с писмо от 6 април 2011 г. Комисията предостави допълнително удължаване на срока, за да даде възможност на Белгия да отговори на въпросите, докато чака резултатите от разследването на белгийските власти, отговарящи за конкуренцията.
(14)
Белгийските власти отговориха с писмо от 19 май 2011 г., заведено на 25 май 2011 г.
2. ОПИСАНИЕ
2.1. Контекст (4)
(15)
През януари 2004 г. Комисията получи жалба относно проект на кралски декрет, предвиждащ въвеждането на парафискална такса за финансиране на тестовете за СЕГ.
(16)
Вследствие на тази жалба службите на Комисията поискаха обяснения от белгийските власти. В отговор на това искане на информация белгийските власти посочиха, че от 1 януари 2001 г. тестовете за СЕГ са задължителни за говедата на възраст над 30 месеца и за говедата на възраст над 24 месеца, заклани неотложно (5). Те освен това уведомиха относно проект на кралски декрет относно финансирането на диагностиката на ТСЕ по животните (наричан по-долу „кралският декрет за ТСЕ“). Този проект на кралски декрет бе заведен под номер N 54/04. Белгийските власти посочиха, че този нов проект на кралски декрет е изменение на проекта на кралски декрет, за който Белгия е уведомила през 2001 г. и който е одобрен от Комисията с решение N 21/02 от 13 февруари 2002 г. (6), както и на друг проект, обсъден неофициално с Комисията през 2003 г. Нито един от тези два проекта не е бил обаче реализиран и декретът, за който е изпратено уведомление през 2004 г., представлява тяхното преработване.
(17)
От предоставената от Белгия информация следва, че държавата е покривала, считано от 1 януари 2001 г. (7), разходите за тестове за СЕГ (т.е. разходите за вземане на проби и анализ). Считано от 1 януари 2002 г. разходите за тези тестове са били предварително финансирани от белгийската Служба за помощи и възстановяване (Bureau d’Intervention et de Restitution belge, наричана по-долу „BIRB“) в очакване на политическо решение за постоянна система на финансиране.
(18)
Вследствие на някои забележки, направени от службите на Комисията относно проекта на кралски декрет, за който тя бе уведомена (N 54/04), през май 2004 г. белгийските власти представиха нов проект на кралски декрет, в който се правеше опит да се отговори на забележките, формулирани от Комисията, и се предвиждаше система за заплащане на възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR за всяко говедо, което е изпратено за клане, считано от 1 януари 2003 г., и на което трябва да се извърши бърз тест за СЕГ. Белгийските власти заявиха, че тестовете, извършени и предварително финансирани през 2002 г., са били изцяло финансирани чрез непряка държавна помощ, т.е. чрез парафискални такси. От друга страна, белгийските власти посочиха, че сума в максимален размер до 40 EUR на тест е била финансирана, считано от 1 януари 2003 г., посредством парафискални такси. Белгийските власти представиха подробни таблици, описващи разходите за тестовете за СЕГ, считано от 2003 г., и прогноза за финансирането на тези тестове чрез парафискални такси и възнаграждения за услуги. Белгийските власти посочиха, че датите, предвидени за въвеждане на схемата на финансиране, са били 1 юли 2004 г. за възнагражденията за услуги и 1 януари 2005 г. за парафискалните такси.
(19)
Тъй като в проекта на кралски декрет, за който беше изпратено уведомление, се посочва, че вече е отпусната помощ и са събирани такси от 1 януари 2002 г., на 19 юли 2004 г. мярката бе регистрирана като мярка, за която не е изпратено уведомление, под номер NN 45/04. Що се отнася до уведомлението, заведено под номер N 54/04, то бе оттеглено от Белгия.
(20)
От информацията, представена от Белгия през 2004 г., следва, че основната цел е била да се извърши предварително финансиране на тестовете, чиято стойност е трябвало да бъде възстановена по-късно, като идеята е била част от сумата на таксите да се насочи за възстановяване на разходите за предварително финансираните тестове.
(21)
В писмото си от 16 септември 2004 г. белгийските власти говорят за нов проект на кралски декрет, в който идеята за възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR за всяко тествано говедо се запазва занапред. Цялата сума, посочена в този нов проект на кралски декрет, беше предназначена да послужи за финансиране на тестовете за СЕГ на говедата, които ще бъдат заклани след влизането в сила на този проект. Възстановяването на сумите над 40 EUR, разрешени от Насоките на Общността за държавна помощ за тестове за ТСЕ, мъртви животни и отпадъци от кланици (8) от 24 декември 2002 г. (наричани по-долу „Насоките за ТСE“), които са били предварително финансирани след 1 януари 2003 г., щеше да бъде предмет на друг проект, който да бъде представен на Комисията и да има за цел възстановяването на тези предварително финансирани суми. Този кралски декрет е приет на 15 октомври 2004 г. (9) и е влязъл в сила на 1 декември 2004 г.
(22)
Съгласно информацията, предоставена от белгийските власти, общият размер на предварително финансираните разходи над максимума от 40 EUR за периода от 1 януари 2003 г. (10) до 30 юни 2004 г. възлиза на 15 237 646 EUR. Според белгийските власти максималният размер от 40 EUR е спазван, считано от 30 юни 2004 г. (11)
(23)
В същото писмо от 16 септември 2004 г. белгийските власти представиха два формуляра с обобщена информация в съответствие с член 19 от Регламент (ЕО) № 1/2004 на Комисията от 23 декември 2003 г. за прилагането на членове 87 и 88 от Договора за ЕО към държавните помощи за малки и средни предприятия, които произвеждат, преработват и търгуват със селскостопански продукти (12).
(24)
Тези две мерки са предмет на две освобождавания под номера XA 53/04 и XA 54/04. Както е посочено в точка 19 и следващите от решението за откриване на официална процедура по разследване, освободената мярка под номер ХА 53/04 включва предварителното финансиране на тестовете за СЕГ (13) с максимален интензитет на помощта 40 EUR на тест и е въведена на 1 януари 2003 г. Правното основание на тази мярка е Законът от 27 декември 2002 г. относно общия бюджет на разходите за 2003 г. Освободената мярка под номер ХА 54/04 предвижда максимален интензитет на помощта 33,38 EUR на тест и е въведена на 15 октомври 2004 г. Тази мярка за помощ е с неопределен срок. Нейното правно основание е Законът от 27 декември 2003 г. относно общия бюджет на разходите за 2004 г.
(25)
В същото писмо от 16 септември 2004 г. и в отговор на въпросите, поставени от службите на Комисията, белгийските власти посочиха, че лабораториите, избрани за извършване на тестовете, трябва да отговарят на много стриктни условия, за да извършват въпросните анализи.
(26)
Скоро след писмата от 14 май 2004 г. и 16 септември 2004 г. белгийските власти изпратиха уведомление за два проекта на кралски декрети относно финансирането на дейностите на Федералната агенция за безопасност на храните в хранителната верига (Agence Fédérale pour la Sécurité de la Chaîne Alimentaire, наричана по-долу „AFSCA“). Тези мерки са имали за цел въвеждането на такса и на възнаграждение за услуга за дейностите на AFSCA. Те са предмет на Решение C(2005) 4203 от 9 ноември 2005 г. относно държавни помощи N 9/05 и N 10/05 (наричано по-долу „Решението N 9/05 и N 10/05“), посочено в решението за откриване на официална процедура по разследване. Тези мерки са приети с кралски декрет от 10 ноември 2005 г., определящ таксите, посочени в член 4 от Закона от 9 декември 2004 г. относно финансирането на AFSCA (14), както и с кралски декрет от 10 ноември 2005 г. за възнагражденията за услуги, посочени в член 5 от Закона от 9 декември 2004 г. относно финансирането на AFSCA (15). Тези два кралски декрета са влезли в сила на 1 януари 2006 г. Кралският декрет за таксите предвижда отмяна на кралския декрет от 15 октомври 2004 г., цитиран в съображение 21.
(27)
По-конкретно кралският декрет относно възнагражденията за услуги предвижда задължението кланиците да плащат възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR за всяко тествано говедо или еднокопитно животно. Кралският декрет относно таксите предвижда, от своя страна, финансиране на част от тестовете за СЕГ и е възложен за изпълнение на различните сектори. Общата стойност на теста за СЕГ е 44,08 EUR, от които 12 EUR за вземане на проба (които се финансират в рамките на 10,70 EUR от кланицата по силата на кралския декрет относно възнагражденията за услуги и 1,30 EUR от таксата) и 32,08 EUR, които се финансират от таксата, като стойността се плаща пряко на лабораториите от AFSCA. В Решението N 9/05 и N 10/05 Комисията заключи, че финансирането на AFSCA от възнагражденията за услуги не представлява държавна помощ, че финансирането на общите проверки на случаен принцип от фиксираните такси не представлява държавна помощ, че финансирането на част от разходите за тестовете за СЕГ чрез таксите е съвместима държавна помощ и че финансирането на разходите за други тестове/проверки, свързани с производството/предлагането на пазара, е съвместима държавна помощ.
(28)
През декември 2006 г. Комисията изпрати нови въпроси на Белгия относно случая NN 45/04. Тези въпроси бяха свързани по-специално с възстановяването на сумите, изплатени като предварително финансиране след 1 януари 2003 г.
(29)
В отговора си от 22 февруари 2007 г. белгийските власти заявиха, че искат да извършат пълно възстановяване на всички разходи, свързани с анализите за СЕГ, в течение на период от 15 години. На практика посредством новата система за финансиране на AFSCA е създадена система за солидарно възстановяване. Считано от 1 януари 2006 г., всеки оператор заплаща вноска на AFSCA и част от тази такса отива за възстановяване на минали разходи, свързани с предварителното финансиране на тестовете за СЕГ. Всички действащи оператори, които са държали говеда през разглеждания период, участват също във финансирането на тази система.
2.2. Съдържание на жалбите, подадени срещу проекта на кралски декрет за ТСЕ
(30)
Според жалбите във връзка с проекта на кралски декрет за ТСЕ таксата се прилага към всички видове животни, заклани в белгийските кланици, и ще се налага и на вносните продукти. Един жалбоподател твърди, че значителен процент от животните, заклани в белгийските кланици, идва от други държави-членки. Според жалбоподателите таксата представлява дискриминация по отношение на внасяните животни, тъй като тези приходи се използват за възстановяване на разходите за тестове за СЕГ, извършвани на белгийските говеда.
2.3. Съмнения, изразени от Комисията в рамките на откриването на официална процедура по разследване
(31)
Като предварителна стъпка е необходимо да се уточни, че откриването на официалната процедура по разследване се отнася до помощта за финансиране на диагностиката на ТСЕ по животните в Белгия, считано от 1 януари 2001 г., и до механизмите за финансиране на тази помощ, с изключение на помощта, одобрена с решение на Комисията поради съвместимостта ѝ с вътрешния пазар. Конкретно това означава, че помощта, одобрена с Решението N 9/05 и N 10/05 (която се отнася до таксите и възнагражденията за услуги, предназначени за финансиране на AFSCA) няма да бъде оценявана по отношение на съвместимостта ѝ с разпоредбите в областта на държавната помощ, приложими към момента на отпускане на помощта. Настоящото решение се отнася следователно само до помощта за финансиране на тестовете за СЕГ през периода 2001-2006 г. и до нейната система за финансиране, тъй като помощта за тестовете за СЕГ през този период е била предварително финансирана и защото това предварително финансиране е предмет на възстановяване в течение на няколко години.
(32)
С оглед на повече яснота следва да се напомни терминологичната разлика между възнаграждение за услуга и такса: от една страна има дължими суми или възнаграждения за услуги, които покриват разходите за предоставена услуга. В настоящия случай те възлизат на 10,70 EUR и се налагат, считано от 1 декември 2004 г., въз основа на кралския декрет за ТСЕ и след това въз основа на кралския декрет за възнагражденията за услуги, предназначени за финансиране на AFSCA. От друга страна има налози или такси, които се налагат въз основа на кралския декрет от 10 ноември 2005 г., събират се от AFSCA и се дължат от стопанските единици, разположени на белгийска територия и разпределени в 7 сектора (вж. съображение 29 от Решението N 9/05 и N 10/05).
(33)
В решението си за откриване на официална процедура по разследване Комисията установи, че мерките за помощ в полза на финансирането на тестове за СЕГ се финансират и са били финансирани в Белгия чрез субсидии и система за парафискални тежести, състоящи се едновременно от възнаграждения за услуги и от такси. Част от приходите от тези възнаграждения за услуги и такси се насочва, както се твърди, за възстановяване на предварителното финансиране на тестовете.
(34)
Комисията изтъкна редица проблеми и посочи, че няма достатъчно информация, за да стигне до окончателна оценка на разглежданите мерки: първо, поставя се въпросът за наличие на предимство за получателите на услугите. Всъщност не е ясно дали възнагражденията за услуги за тестовете за СЕГ покриват частта от стойността на тестовете, която не е покрита от съвместима държавна помощ. Не бе известна нито точната стойност на тези тестове, нито източникът на допълнително финансиране, в случай че възнагражденията за услуги се окажат недостатъчни за покриване на общите разходи за тестовете за СЕГ. Не бе установено освен това дали условията, при които AFSCA е предоставяла услугите, са отговаряли на пазарните цени, по-специално поради факта, че белгийските власти не бяха посочили ясно, че подборът на лабораториите е бил извършен чрез открита и прозрачна процедура.
(35)
Второ, не беше ясен механизмът на налозите: по-специално, не бяха ясно определени получателите и вносителите и не беше изяснен механизмът на възстановяване на предварителното финансиране на разходите за тестовете за ТСЕ. Възникнаха допълнителни въпроси във връзка с условията, на които парафискалните такси трябва да отговарят, за да бъдат разглеждани като съответстващи на разпоредбите в областта на държавната помощ, по-специално относно изключването на вносните продукти от парафискалните такси, относно яснотата по въпроса дали изнасяните продукти са облагодетелствани от мярката за помощ, финансирана от таксите, и дали тежестите оказват въздействие върху цената на готовите продукти, доколкото същата се определя от измененията в предлагането и търсенето на свободния пазар.
3. МНЕНИЯ, ПРЕДСТАВЕНИ ОТ БЕЛГИЯ
(36)
Мненията на Белгия в отговор на съмненията, изразени от Комисията в нейното решение за откриване на официална процедура по разследване, бяха получени от Комисията на 27 февруари 2009 г. Те могат да бъдат обобщени по следния начин:
3.1. Квалификация на финансирането на тестовете за СЕГ като държавна помощ
(37)
На първо място, Белгия оспорва квалификацията като държавна помощ на финансирането на тестовете за СЕГ, направена от Комисията, поради задължителния характер на тези тестове. Всъщност Белгия твърди, че задължението за извършване на тестовете за СЕГ е възложено с Регламент (ЕО) № 999/2001 на Европейския парламент и на Съвета от 22 май 2001 г. относно определяне на правила за превенция, контрол и ликвидиране на някои трансмисивни спонгиформни енцефалопатии (16), с оглед опазване на общественото здраве. В подкрепа на своята теза Белгия цитира две решения (17), в които Съдът на Европейския съюз е постановил, че разходите за проверките, извършени за опазване на общественото здраве, не могат да бъдат разглеждани като компенсация за предоставена услуга и че задължение на властите е да покрият тези разходи. Белгия признава, че въпросните решения се отнасят до свободното движение на стоки, а не до държавната помощ, но счита, че изложените съображения могат да бъдат приложени към областта на държавната помощ.
(38)
От друга страна, Белгия посочва, че тъй като Регламент (ЕО) № 999/2001 не изисква разходите за проверките да бъдат понесени от предприятията, всяка държава-членка може да избере „нормална“ система за финансиране на тестовете за СЕГ. Според Белгия критерият за избирателен характер на държавната помощ трябва следователно да се оценява по отношение на тази нормална система (18). За държавна помощ може да се говори само когато някои сектори или предприятия са облагодетелствани от специално третиране спрямо нормалната система, избрана от Белгия. Според Белгия Комисията, изглежда, счита, че е нормално разходите да бъдат понесени от земеделските производители, което обаче не следва от действащите разпоредби. Ако различни системи на финансиране на тестове за СЕГ могат да доведат до нарушаване на конкуренцията, това трябва според Белгия да се реши чрез хармонизиране на законодателствата (19), но съвсем не е проблем на държавна помощ. Белгия цитира също решението по делото GEMO (20), но счита, че това не променя нейния подход в конкретния случай. В писмото си от 16 октомври 2009 г. Белгия повтаря, че не е съгласна с квалификацията на финансирането като държавна помощ, направена от Комисията в нейното решение за откриване на официална процедура по разследване. Въпреки това, в дух на сътрудничество, Белгия възприема логиката на Комисията, за да изясни въпросите, повдигнати в решението за откриване на официална процедура по разследване.
3.2. Квалификация на възнаграждението за услуга
(39)
Белгия счита, че възнаграждението за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо не следва да се счита за държавна помощ.
(40)
Според Белгия за държавна помощ може да става въпрос само когато се дава предимство в полза на едно или повече предприятия. Следователно в рамките на възнаграждението за услуга може да става въпрос за предимство само когато полученото предимство е по-голямо от изплатената сума. Ако част от тестовете за СЕГ се финансира от властите, окончателното предимство в полза на земеделския производител отговаря на стойността на теста след приспадане на изплатеното възнаграждение за услугата.
(41)
Белгия продължава тази линия на разсъждение, като твърди, че в случай на възстановяване това би означавало да се иска по-голямо общо плащане от страна на земеделския производител. В действителност, ако трябва да се възстанови цялата стойност на теста, това би означавало, че в крайна сметка към тази стойност се добавя сумата на възнаграждението за услугата, която е била вече изплатена.
(42)
Белгия подчертава, че в съдебната практика на Съда на Европейския съюз става въпрос за държавна помощ само когато приходите от таксите се използват в полза на специфична група и не облагодетелстват в еднаква степен всички, които са платили такса (21). В разглеждания случай възнаграждението за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо е задължително за икономическите оператори, които участват в производството на говеждо месо. Сумата от 10,70 EUR, използвана за теста, не представлява икономическо предимство за тях и не може следователно да се счита за държавна помощ по смисъла на член 107 от ДФЕС.
(43)
Според Белгия Комисията е следвала подобна линия на разсъждение в Решението N 9/05 и N 10/05. Белгия посочва, че в това решение възнаграждението за услуга в размер на 10,70 EUR не е било квалифицирано като държавна помощ (вж. съображение 98 от решението). Подобна е логиката в Решение N 21/02, където част от разходите за тестовете за СЕГ, финансирани частично от таксите на сектора, не са счетени за държавна помощ.
(44)
В писмото си от 16 октомври 2009 г. белгийските власти посочиха, че възнаграждението за услуга се е изплащало от земеделския производител и се е отнасяло до част от стойността на тестовете за СЕГ. В отговор на въпроса на Комисията дали размерът на възнаграждението за услуга отговаря на действителната стойност на услугите, извършени от лабораториите, Белгия отговори, че възнаграждението се е отнасяло само до част от разходите за тестовете за СЕГ, както е посочено в Решението N 9/05 и N 10/05. Разсъжденията на Комисията в същото решение, изложени в съображения 61-66 и стигащи до заключението за равностойност на разходите за предоставените услуги и размера на възнагражденията за услуги, се отнасят до услуги, различни от тестовете за СЕГ. Белгия повтаря, че що се отнася до тестовете за СЕГ, в Решението N 9/05 и N 10/05 се заключава, че услугата под формата на тестове за СЕГ наистина представлява държавна помощ, но че сумата на възнаграждението за услуга (т.е. 10,70 EUR) не представлява помощ и следва да бъде извадена от стойността на тестовете.
3.3. Липса на свръхкомпенсация и съответствие на цените на тестовете с пазарните цени
(45)
Белгия се позовава на точка 132 от Насоките на Общността за държавната помощ в сектора на земеделието и горското стопанство през 2007-2013 г. (22) (наричани по-долу „Насоките за земеделския сектор 2007-2013 г.“), където е посочено, че 40 EUR на тест представлява„към настоящия момент най-ниската цена, предлагана в Общността“. Считано от юли 2005 г. цените, предлагани от AFSCA, са под 40 EUR. Това показва според белгийските власти, че цените в Белгия съответстват на пазарните цени. В Решението N 9/05 и N 10/05 Комисията признава, че лабораториите са подбирани чрез открити, прозрачни и недискриминационни процедури и че не може да се приеме, че доставчиците на услуги (т.е. лабораториите) получават държавна помощ. Междувременно положението остана непроменено. От друга страна, белгийските власти в областта на конкуренцията извършват понастоящем разследване относно ценови картели между лабораториите в рамките на тестовете за СЕГ. Според белгийските власти това показва ясно, че те не искат по никакъв начин да се заплаща допълнителна цена на лабораториите. В писмото си от 16 октомври 2009 г. белгийските власти посочиха, че ще бъде проучено евентуално картелно споразумение за цените между лабораториите и че това разследване следва по принцип да приключи през първото тримесечие на 2010 г.
3.4. Такса върху вноса и износа
(46)
Белгийските власти посочват, че таксите и възнагражденията за услуги не са били никога прилагани към вноса и износа. Само предприятията, установени в Белгия, са длъжни да заплащат такса и само за говедата, заклани в Белгия и на възраст над 30 месеца, се плаща възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR.
(47)
Белгия подчертава, че Комисията е проучила вече тези мерки в рамките на Решението N 9/05 и N 10/05 и е заключила, че таксите не са дискриминационни спрямо вносните или износните продукти и не противоречат на разпоредбите на Договора.
3.5. Липса на механизъм, чрез който кланиците да прехвърлят възнаграждението за услуга върху производителите или върху други участници на пазара
(48)
Белгийските власти посочват, че кланиците прехвърлят разходите за възнаграждения за услуги върху своите клиенти, както всяко нормално предприятие прехвърля направените разходи върху клиентите си. По този начин това прехвърляне се осъществява чрез нормалните пазарни механизми. От друга страна, фактът на отразяване на разходите за възнаграждението за услуга в отделна позиция във фактурите, издавани на производителите, представлява нормална практика. В това отношение Белгия цитира съображения 93 и 95 от Решението N 9/05 и N 10/05, където критериите, предвидени в точка 25 от Насоките за ТСE, се считат за изпълнени.
3.6. Квалификация на получателите като малки и средни предприятия (наричани по-долу „МСП“)
(49)
Белгия посочва, че всички земеделски производители в Белгия са МСП въз основа на следните обстоятелства: в тях работят по-малко от 250 лица, годишният им оборот не надвишава 40 милиона евро или общият годишен баланс не надвишава 27 милиона евро и 25 % или повече от предприятието не са собственост на друго предприятие или на други предприятия, които не са МСП.
3.7. Мнения относно съвместимостта на помощта през трите периода, определени в решението за откриване на официална процедура по разследване (2001-2003 г.; 2003-2007 г.; след 2007 г.)
(50)
Периодът от 1 януари 2001 г. до 1 януари 2003 г. не изисква особени мнения от страна на Белгия, тъй като самата Комисия е стигнала до заключение за вероятна съвместимост в съображение 80 от решението за откриване на официална процедура по разследване. Белгия посочва все пак, че помощта не е надвишавала 100 % от понесените разходи и е готова да представи допълнителна информация в това отношение, ако е необходимо.
(51)
Белгия изтъква обаче, че тази информация се предоставя само като допълнение, като се има предвид нейното първоначално становище, според което не може да става въпрос за държавна помощ в настоящия случай, тъй като право на Белгия е да избере как да финансира своите тестове за СЕГ.
(52)
Белгия посочва, че през периода от 1 януари 2003 г. до 1 януари 2007 г. не е изплащана помощ, надвишаваща 100 % от стойността на теста. Белгия се позовава на Решението N 9/05 и N 10/05, в което този въпрос е бил вече проучен.
(53)
Що се отнася до периода след 1 януари 2007 г., Белгия не е предоставяла помощ, надвишаваща 40 EUR, тъй като стойността на тестовете е била под 40 EUR.
(54)
В допълнение на своите мнения Белгия представя подробна хронология на мерките, предприети в рамките на финансирането на тестовете за СЕГ. Тъй като тези данни са включени в голямата си част в описателния раздел на настоящото решение, в настоящия раздел хронологията не се възпроизвежда изцяло. Някои елементи ще бъдат все пак представени и по-долу.
(55)
Хронологията на финансирането на тестовете за СЕГ може да бъде представена, както следва:
-
от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2001 г.: финансиране в пълен размер на тестовете от държавата,
-
от 1 януари 2002 г. до 30 юни 2004 г.: предварително финансиране на тестовете от BIRB. Общият размер на предварителното финансиране от BIRB възлиза на 67 156 527,65 EUR,
-
от 1 юли 2004 г. до 30 ноември 2004 г.: предварително финансиране от AFSCA,
-
от 1 декември 2004 г. до 31 декември 2005 г.: възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо по силата на кралския декрет от 15 октомври 2004 г., към която е добавено финансиране от AFSCA от резервите на последната и от подлежащия на възстановяване аванс, предоставен ѝ от държавата,
-
след 1 януари 2006 г.: финансиране чрез възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо и такси, наложени на 7 различни сектора (23). Тези такси служат също за възстановяване на разходите за тестовете за СЕГ, които са били предварително финансирани, считано от 1 януари 2002 г. Впоследствие възнаграждението за услуга е било индексирано на 11,07 EUR, считано от 1 януари 2008 г.
(56)
Цените на тестовете за СЕГ са, както следва:
(В евро)
Период
Общи разходи за тестовете (24)
Размер на възнаграждението за услуга
1.1.2001 г. - 31.1.2001 г.
111,81
/
1.2.2001 г.-31.3.2001 г.
89,50
/
1.4.2001 г.-31.12.2001 г.
64,71
/
1.1.2002 г.-15.3.2002 г.
64,74
/
16.3.2002 г.-31.12.2003 г.
63,45
/
1.1.2004 г.-15.1.2004 г.
63,42
/
16.1.2004 г.-30.6.2004 г.
53,88
/
1.7.2004 г.-30.11.2004 г.
43,44
/
1.12.2004 г.-31.12.2004 г.
43,44
10,70
1.1.2005 г.-30.6.2005 г.
43,47
10,70
1.7.2005 г.-31.12.2005 г.
38,62
10,70
1.1.2006 г.-30.9.2006 г.
40,35
10,70
1.10.2006 г.-31.12.2006 г.
39,32
10,70
1.1.2007 г.-31.12.2007 г.
39,35
10,70
1.1.2008 г.-31.12.2008 г.
39,38
11,07
3.8. Отговори на допълнителните въпроси, поставени от Комисията
(57)
В писмото си от 16 октомври 2009 г. Белгия внесе редица уточнения в отговор на въпросите, поставени от Комисията на 24 юли 2009 г. вследствие на мненията, представени от Белгия. На първо място, Белгия потвърди своето становище, според което държавите-членки не са длъжни да изискват от икономическите оператори да покриват разходите за тестовете за СЕГ. Тъй като става въпрос за разходи за опазване на общественото здраве, разходите за проверките, наложени от публичните власти, не могат да бъдат разглеждани като насрещна престация за предоставена услуга и да бъдат наложени на икономическите оператори. Независимо от това, в интерес на сътрудничеството, Белгия предпочита да отговори на въпросите на Комисията, възприемайки логиката на решението за откриване на официална процедура по разследване.
(58)
Относно частта на финансирането от Общността Белгия потвърди, че то действително е включено в съобщените по-рано числени данни.
(59)
След това Белгия посочи, че що се отнася до финансирането през периода от 30 юни 2004 г. до 31 декември 2005 г., то е било извършено от AFSCA от източниците на финансиране, с които последната е разполагала и които е получила от предишните организации, на чиято база е основана. През този период не е имало парафискални такси.
(60)
Комисията бе поставила въпроси относно връзката между сумата от 15 237 646 EUR с тази от 67 156 527,65 EUR, посочена в мненията на Белгия (вж. съображение 55). Белгия отговори, че сумата от 15 237 646 EUR е включена изцяло в тази от 67 156 527,65 EUR. От друга страна, белгийските власти проявиха готовност да направят изчисления за проверка на точността на посочената сума.
(61)
Относно възнагражденията за услуги Белгия посочи, че те са били за сметка на земеделските производители и не могат да представляват държавна помощ. Белгия се позовава в това отношение на Решението N 9/05 и N 10/05, в което е посочено, че само 33,38 EUR от общата цена, възлизаща на 44,08 EUR, представляват държавна помощ. Сумата от 10,70 EUR не представлява помощ и затова е била извадена от цената на теста при оценката на съвместимостта с максималния интензитет от 40 EUR на тест.
(62)
За всеки случай Белгия твърди, че единствената разлика със системата, одобрена от Комисията в Решението N 9/05 и N 10/05, е индексирането на размера на възнаграждението за услуга, който от 10,70 EUR е станал 11,07 EUR.
(63)
В писмото си от 1 декември 2009 г. Белгия коригира числените данни, представени по-рано относно броя на извършените тестове. Тя посочи, че тези числени данни заменят дадените по-рано в писмата преди и след решението за откриване на официална процедура по разследване.
(64)
Тези изменения се основават на факта, че отчетеният по-рано брой на взетите проби е бил погрешен. Всъщност първите изчисления са се основавали на теоретичния брой от 3 проби на час, докато в действителност на място са били вземани 12 проби на час. Това увеличение на броя на тестовете на час е довело до по-ниска стойност на всяко вземане на проба, което се е отразило и на общата стойност на един тест, тъй като в стойността на тестовете влиза почасова ставка, която се оказва намалена поради по-големия брой вземания на проби за един час. Освен това общият брой на закланите животни през 2003 и 2004 година бе по-малък в сравнение с числените данни, представени по-рано. Числените данни, посочени в писмото на Белгия от 1 декември 2009 г., са данните за броя на говедата, заклани за консумация от човека, които са съобщени на Комисията за 2003 и 2004 година.
(В евро)
2003 г.
Лабораторни разходи
Почасова ставка: ветеринари
Разходи за вземане на проба
Разходи за тестов комплект
Общо разходи
Интервенция
над 40 EUR/тест
януари
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
февруари
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
март
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
април
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
май
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
юни
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
юли
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
август
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
септември
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
октомври
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
ноември
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
декември
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
(В евро)
2004 г.
Лабораторни разходи
Почасова ставка: ветеринари
Разходи за вземане на проба
Разходи за тестов комплект
Общо разходи
Интервенция
над 40 EUR/тест
1-15 януари
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
16-31 януари
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
февруари
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
март
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
април
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
май
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
юни
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
юли
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
август
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
септември
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
октомври
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
ноември
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
декември
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
(65)
Въз основа на таблицата, дадена към съображение 64, Белгия заключи, че, считано от 1 юли 2004 г., общите разходи за тестовете за СЕГ са под 40 EUR.
(66)
На това основание белгийските власти предоставиха също корекция на таблицата, предоставена преди откриването на официалната процедура по разследване и поместена в съображение 25 от решението за откриване. Последните представени числени данни са реални цифри, а не прогнози, както е било преди това. От тази информация следва, че общият размер на предварителното финансиране възлиза не на 15 237 789,90 EUR, каквато е била първоначалната прогноза, а на 6 619 810,74 EUR.
Период
Цена на теста (EUR)
Брой на тестовете
Общо (EUR)
1.1.2003 г.-
15.1.2004 г.
Непряка държавна помощ
40,00
373 550
14 942 015,90
Стойност на теста 40 EUR
31,08
373 550
5 759 524,54
Общо
71,08
373 550
20 701 540,44
16.1.2004 г.-
30.6.2004 г.
Непряка държавна помощ
40,00
160 551
6 422 043,10
Такси
22,02
160 551
860 286,19
Общо
62,02
160 551
7 282 329,29
1.1.2003 г.-
30.6.2004 г.
Общ предварително финансиран бюджет над максималната сума от 40 EUR
6 619 810,74
(67)
Белгия посочва също, че ако разследването на белгийските власти в областта на конкуренцията установи, че цените на тестовете за СЕГ, извършвани от лабораториите, са били завишени в резултат на евентуално неправомерно картелно споразумение между лабораториите, тя поема задължението да възстанови надплатената част от цената, ако е необходимо и чрез започване на съдебни процедури пред компетентните съдилища.
(68)
В писмото си от 6 април 2011 г. белгийските власти потвърдиха, че възнаграждението за услуга в размер на 10,70 EUR е било предназначено само за заплащане на теста за СЕГ от получателя, който действително се е ползвал от него в този момент, а не служи за възстановяване на предварителното финансиране на извършени преди това тестове за СЕГ.
(69)
В същото писмо от 6 април 2011 г. белгийските власти посочиха, че общият размер на предварителното финансиране от BIRB е 67 156 527,65 EUR. AFSCA е възстановила част от тази сума, както следва:
Възстановени от AFSCA:
2005 г.
4 477 102 EUR
2006 г.
4 477 102 EUR
2007 г.
Няма възстановяване (удължаването на срока е поискано и получено при плащане на лихви)
2008 г.
194 901 EUR (лихви върху отложеното възстановяване)
От 2008 г. насетне
Без възстановяване на BIRB - Рамков закон от 22.12.2008 г.
Остават за възстановяване
58 202 323 EUR
(70)
Белгия посочи, че правителството е решило да спре възстановяването на предварителното финансиране на BIRB, така че получените суми ще бъдат включени в положителното салдо на AFSCA. Това салдо следва да се разглежда като възстановяване на разходите за тестовете за СЕГ.
(71)
Относно заплащането от производителя на разходите за тестовете за СЕГ Белгия потвърди, че няма специален режим, задължаващ кланиците да фактурират на производителя сумата на възнаграждението за услуга за теста за СЕГ, но че това се прави по тяхна инициатива. Белгия представи няколко примера на фактури, откъдето се вижда ясно, че фактурирането на сумата на възнаграждението за услуга е направено като отделна позиция във фактурите. Става въпрос за документ за покупка, който кланицата издава на производителя и в който сумата на възнаграждението за услуга е извадена от общата сума, платима от кланицата на производителя за покупката на животното. Според Белгия това е доказателство, че производителят е този, който в крайна сметка заплаща теста за СЕГ на AFSCA.
(72)
В последното си писмо от 25 май 2011 г. белгийските власти посочиха, че размерите на помощта могат да бъдат предмет на кумулативно прилагане на минималната помощ, както е предвидено в Регламент (ЕО) № 1860/2004 на Комисията от 6 октомври 2004 г. относно прилагането на членове 87 и 88 от Договора за ЕО спрямо минималните помощи в секторите на земеделието и рибарството (25), и на съвместимата помощ от 40 EUR на тест за периода, през който регламентът е бил в сила.
4. МНЕНИЯ, ПРЕДСТАВЕНИ ОТ ТРЕТИ СТРАНИ
(73)
В рамките на настоящата процедура Комисията не получи мнения от трети заинтересовани страни.
5. ОЦЕНКА
5.1. Преценка на наличието на помощ
(74)
Като предварителна стъпка Белгия посочи в мненията си относно решението за откриване на официална процедура по разследване, че според нея разходите за тестовете за СЕГ са финансирани от държавите-членки поради задължителния им характер и че няма общностна разпоредба, която да изисква разходите за проверките да се поемат от предприятията. От друга страна, Насоките за земеделския сектор 2007-2013 г. и практиката на Комисията ясно сочат, че различните равнища на разходите за тестовете може да предизвикат нарушаване на конкуренцията и че повечето държави предоставят помощ за покриване на цената на тестовете, следователно е необходимо регламентиране на интензитета, с цел да бъде ограничено нарушаването на конкуренцията, предизвикано от тази помощ. По-специално в Насоките за ТСE е ясно посочено, че помощта, предоставяна от държавите, създава рискове от нарушаване на конкуренцията. В точка 24 от Насоките за ТСE например се определя, че „считано от 1 януари 2003 г., по отношение на задължителните изследвания за СЕГ, извършвани при говеда, заклани за консумация от хората, общият размер на пряката и непряката публична помощ, включително плащанията от Общността, не може да надхвърля общо 40 EUR на тест. Задължението за извършване на изследвания може да се основава на общностното или националното законодателство.“ Тези насоки бяха представени на държавите-членки, които бяха призовани да предприемат подходящи мерки и да приведат своите режими в съответствие с тези насоки. Освен това в Насоките за земеделския сектор 2007-2013 г. квалификацията на тестовете за СЕГ като държавна помощ е изложена в точка 132, буква е) и следващите. От друга страна е важно да се подчертае, че Решението N 9/05 и N 10/05, където част от финансирането на тестовете за СЕГ е квалифицирано като помощ, не бе обжалвано от белгийските власти, което косвено означава, че белгийските власти са приели тази квалификация на помощта за финансирането на тестовете за СЕГ като държавна помощ.
(75)
От гореизложеното може да се направи изводът, че оспорването от страна на Белгия на квалификацията на помощта за финансирането на тестовете за СЕГ като държавна помощ поради задължителния характер на тези тестове е неоснователно, като се имат предвид приложимите и прилагани от дълги години разпоредби.
(76)
Следователно Комисията разглежда въпросните мерки в светлината на член 107 от ДФЕС. Член 107, параграф 1 от ДФЕС предвижда, че с изключение на дерогациите, предвидени от Договора, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(77)
За да попадне дадена мярка в обхвата на приложение на член 107, параграф 1 от ДФЕС, трябва да са изпълнени едновременно следните четири условия: 1. мярката трябва да е финансирана от държавата или чрез използване на държавни ресурси и да може да бъде приписана на държавата; 2. трябва да се отнася избирателно за определени предприятия или производствени сектори; 3. трябва да осигурява икономическо предимство на предприятията получатели; 4. трябва да засяга търговията в рамките на Съюза и да нарушава или да заплашва да наруши конкуренцията.
(78)
В следващите съображения тези четири критерия ще бъдат приложени към мерките, които биха могли да представляват държавна помощ.
(79)
Както е посочено в съображение 55, за финансиране на разходите за тестовете за СЕГ са използвани различни системи на финансиране. В рамките на проучването на критерия за наличие на държавни ресурси, настоящото решение разграничава различните начини на финансиране на тестовете за СЕГ.
5.1.1. Наличие на държавни ресурси
5.1.1.1. От 1 януари 2001 г. до 31 декември 2001 г.
(80)
През периода от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2001 г. разходите за тестовете за СЕГ са били финансирани изцяло от държавата. Няма съмнение, ч в този случай става въпрос за финансиране чрез използване на държавни ресурси.
5.1.1.2. От 1 януари 2002 г. до 30 юни 2004 г.
(81)
През следващия период, т.е. от 1 януари 2002 г. до 30 юни 2004 г., тестовете са били предварително финансирани от BIRB, в очакване на структурно решение за финансирането на тестовете. BIRB е държавна федерална структура с юридическа правосубектност, създадена след преобразуване на предишната Белгийска служба за икономика и земеделие (Office Belge de l’Économie et de l’Agriculture, OBEA) и отдел „Земеделие“ на предишната Централна служба за квоти и лицензи (Office Central des Contingents et Licences, OCCL). Това е парадържавна агенция от категория В, подчинена на министъра на земеделието и средните класи. BIRB е разплащателна агенция, одобрена в рамките на общата селскостопанска политика и финансирана от ФЕОГА (26). Тя може освен това да бъде натоварвана със задачи, произтичащи от селскостопанската политика на федералното правителство или на регионалните правителства. За да може да балансира своя административен бюджет, BIRB разполага с държавна субсидия, вписана в бюджета на нейните правомощия за надзор на федерално равнище (Service public fédéral Économie) (Държавна федерална служба „Икономика“), и с някои собствени приходи (приходи от някои възнаграждения за услуги и от ограничени инвестиции). С оглед на гореизложеното финансирането чрез използване на BIRB представлява финансиране от държавни ресурси.
5.1.1.3. От 1 юли 2004 г. до 30 ноември 2004 г.
(82)
От 1 юли 2004 г. до 30 ноември 2004 г. тестовете са били предварително финансирани от AFSCA. Според съществуващите тогава законодателни разпоредби (т.е. основно Закона от 4 февруари 2000 г. относно създаването на AFSCA (27) AFSCA се финансира по-специално от различни приходи, като дължими суми, такси и възнаграждения за услуги, административни глоби, случайни приходи, дарения, завещания и пр. (28) AFSCA е държавна структура с юридическа правосубектност, класифицирана в категория А, предвидена от Закона от 16 март 1954 г. относно контрола на някои органи от обществен интерес (29). От изложените съображения следва, че финансиранията, предоставени от AFSCA, представляват държавни ресурси и че отпускането им се решава от публичните власти, тъй като AFSCA е подчинена йерархично на министъра, отговарящ за общественото здраве.
5.1.1.4. От 1 декември 2004 г. до 31 декември 2005 г.
(83)
Що се отнася до периода от 1 декември 2004 г. (дата на влизане в сила на кралския декрет от 15 октомври 2004 г.) до 31 декември 2005 г. (дата на влизане в сила на кралските декрети от 10 ноември 2005 г.), тестовете за СЕГ са били финансирани чрез възнаграждение за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо, към което е добавено финансиране от AFSCA от резервите на последната и от подлежащия на възстановяване аванс, предоставен на агенцията от държавата.
(84)
Частичното финансиране, осъществено от AFSCA и произхождащо от нейните собствени средства, представлява държавен ресурс (вж. съображение 82).
(85)
Що се отнася до това, дали възнагражденията за услуги представляват държавни ресурси, може да става дума за държавни ресурси, ако се окаже, че възнагражденията за услуги не покриват изцяло действителната стойност на услугите, която имат за цел да възстановят. В действителност, ако няма съответствие между стойността на предоставената услуга и възнаграждението за услугата, излишъкът представлява държавен ресурс, с който може да разполага държавната структура, на която е изплатено това възнаграждение. Ето защо е важно да се провери дали възнагражденията за услуги, изплатени на AFSCA за тестовете за СЕГ, представляват плащания за услугите на AFSCA, които действително са предоставени на предприятията, и дали те са били определяни на базата на пазарната цена (вж. съображение 54 от решението за откриване на официална процедура по разследване). Този въпрос е обсъден по-долу при разглеждането на понятието за предимство.
5.1.1.5. След 1 януари 2006 г.
(86)
Що се отнася до периода след влизането в сила на кралските декрети от 10 ноември 2005 г., т.е. до периода, започнал на 1 януари 2006 г., следва да се проучи дали възнагражденията за услуги и таксите, определени от тези декрети, представляват държавни ресурси. Този въпрос бе вече проучен в рамките на Решението N 9/05 и N 10/05. В съображение 44 от него бе посочено, че по принцип таксите представляват държавни ресурси и че възнагражденията за услуги може да представляват държавни ресурси, ако се окаже, че тези възнаграждения не покриват изцяло действителната стойност на услугите, която имат за цел да възстановят. В случая с тестовете за СЕГ същите са финансирани отчасти чрез възнаграждения за услуги и отчасти - чрез такси. В Решението N 9/05 и N 10/05 се заключава, че финансирането на част от стойността на тестовете за СЕГ посредством възнаграждения за услуги не представлява държавна помощ и че финансирането посредством такси е съвместима държавна помощ. Както е посочено в съображение 34 от решението за откриване на официална процедура по разследване, помощта, одобрена с решение на Комисията, не е предмет на настоящото решение и следователно няма да бъде проучвана отново тук.
(87)
От друга страна, в светлината на информацията, предоставена от Белгия след откриването на официалната процедура по разследване, се оказа, че приходите от таксите са били отчасти използвани през 2005 г. и 2006 г. за възстановяване на предварителното финансиране на тестовете за СЕГ, надвишаващо 40 EUR през периода от 1 януари 2003 г. до 1 декември 2004 г. Това обаче не беше посочено в Решението N 9/05 и N 10/05. Следователно част от таксите е служила за финансиране на тестовете за СЕГ, извършени през периода от 1 януари 2003 г. до 1 декември 2004 г., като целта е била да бъдат възстановени солидарно от земеделските производители предварително финансираните разходи за задължителните тестове за СЕГ над максималния размер от 40 EUR.
(88)
Насочването на част от приходите от тези такси за възстановяване на предварителното финансиране на тестовете не променя по никакъв начин квалификацията им като държавни ресурси, дадена в Решението N 9/05 и N 10/05.
5.1.2. Избирателно предимство за дадено предприятие
(89)
При разследването за наличие на предимство е важно да се направи разлика между мерките, финансирани чрез държавни ресурси, включително такси, от една страна, и мерките, финансирани чрез възнаграждения за услуги, от друга страна.
(90)
Относно мерките, финансирани чрез държавни ресурси, включително такси, Комисията винаги е считала (30), че ако държавата финансира разходите за задължителните проверки, свързани с производството или пускането на пазара на продукти, това следва да се разглежда като избирателно предимство за предприятията (31). В действителност държавата е облекчила тежести, които обикновено са включени в бюджета на дадено предприятие. От гореизложеното може да се заключи, че земеделските производители, кланиците и другите субекти, които преработват, обработват, продават или пускат на пазара продукти, произхождащи от говеда и подлагани задължително на тестове за СЕГ по силата на действащото през разглеждания период законодателство, осъществяват стопанска дейност и са се възползвали от държавна помощ чрез финансирането на тестовете за СЕГ от държавата, считано от 1 януари 2001 г.
(91)
Доводите, изложени от Белгия (вж. съображение 37 и следващите), че финансирането на тестовете за СЕГ е наложено с цел опазване на общественото здраве и че държавата-членка е тази, която избира нормалната система за финансиране на тестовете за СЕГ, не могат да бъдат приети поради основанията, посочени в съображение 74. В по-специфичния контекст на оценката на избирателността, Белгия изтъква довода, че за избирателност може да се говори само когато някои сектори или предприятия са облагодетелствани от специално третиране спрямо нормалната система. Фактът, че са налице разлики между отделните държави-членки относно финансирането на тестовете за СЕГ и че това може да доведе до нарушаване на конкуренцията, според Белгия не е въпрос на държавна помощ, а на хармонизиране на законодателствата.
(92)
Този довод обаче не може да бъде приет. Както е посочено в Решението N 9/05 и N 10/05, критерият за избирателност е изпълнен, когато предимството се дава само на някои предприятия или на даден сектор на дейност. В конкретния случай, на национално равнище финансирането на тестовете за СЕГ от държавата облагодетелства само един определен сектор, а именно сектора за отглеждане на животни, подлагани на тестове за СЕГ. На общностно равнище финансирането на тестовете за СЕГ в полза на белгийските предприятия от държавата или посредством държавни ресурси дава на тези предприятия предимство спрямо техните конкуренти от други държави, в които финансирането на задължителните тестове за СЕГ не се поема от държавата, нито от държавни ресурси. В преамбюла към Насоките за ТСE (точки 8 и 9) ясно е посочено, че извършваното хармонизиране, задължаващо сектора да покрие разходите, е бавно и че Комисията е решила поради това да поясни и да измени своята политика в областта на държавната помощ по отношение на разходите, породени от тестовете за СЕГ. Точка 24 от Насоките за ТСE определя от своя страна, че задължението за извършване на изследвания може да се основава на общностното или на националното законодателство. В тази точка е посочено ясно, че няма общностно хармонизиране по отношение на задължението за извършване на тестовете, което ще рече, че това може да доведе и до избирателна помощ, поставяща в по-благоприятно положение предприятията в определена държава-членка. В заключение, мерките, финансирани посредством използване на държавни ресурси, в това число такси, дават избирателно предимство на земеделските производители, кланиците и другите субекти, които преработват, обработват, продават или пускат на пазара продукти от говеда, подложени задължително на изследване за СЕГ по силата на действащото законодателство, тъй като намаляват разходите на тези получатели. Тези предимства не се предоставят чрез преки плащания, а чрез поемане на разходите за тестовете за СЕГ от страна на публичните власти, заплащащи пряко стойността на тестовете на лабораториите, които ги извършват по искане на кланиците и фактурират разходите на AFSCA.
(93)
Относно мерките за помощ, финансирани чрез възнаграждения за услуги, е важно да се провери дали чрез тези възнаграждения се предоставя предимство. Както е посочено в решението за откриване на официална процедура по разследване (в съображения 61 и 62), може да става дума за предимство само ако тези възнаграждения за услуги са по-малки от реалните разходи за услугите, действително предоставени от AFSCA на икономическите оператори. Важно е също да се провери дали таксите представляват плащания за услугите на AFSCA, действително предоставени на предприятията. По-конкретно, въпросът е да се разбере дали е било дадено предимство на кланиците и производителите, които са платили възнаграждението за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо през периода от 1 декември 2004 г. до 31 декември 2005 г., и дали същите действително са се възползвали от услугите, предоставяни от AFSCA.
(94)
Белгийските власти посочиха в отговора си на решението за откриване на официална процедура по разследване, че възнаграждението за услуга в размер на 10,70 EUR на тествано говедо е било единственият източник за финансиране на AFSCA за покриване на разходите за тестовете за СЕГ, с изключение на резервите на AFSCA и подлежащия на възстановяване аванс, предоставен от държавата. Заплащането на възнаграждението за услуга се извършва от кланиците. Белгийските власти заявиха, че кланиците не са били правно задължени да фактурират сумата на възнаграждението за услуга на своите клиенти, но че практиката на кланиците е да фактурират разхода за възнаграждението за услуга на производителите като отделна позиция. Това бе доказано от Белгия чрез няколко примера на фактури, откъдето се вижда ясно, че кланиците фактурират на производителите сумата на възнаграждението за услуга като отделна позиция. Според Белгия не е необходимо формално регламентиране на начина, по който кланиците прехвърлят на производителите или на други евентуални получатели на услугите изплащаното от тях възнаграждение за услуга, тъй като този разход се фактурира на производителите подобно на други разходи, възникващи при клането и фактурирани на производителите.
(95)
От гореизложеното може следователно да се заключи, че съмнението, изразено при откриването на официална процедура по разследване в съображение 44, че таксата за кланиците е значително по-висока, отколкото за други получатели на услугата, бе разсеяно от представената от Белгия информация относно фактурирането на производителите на това възнаграждение за услуга.
(96)
Колкото до въпроса дали цената на тестовете за СЕГ е пазарната цена, Белгия заяви пред Комисията, първо, че от юли 2005 г. цените, предлагани от AFSCA, са под 40 EUR, докато в Насоките за земеделския сектор 2007-2013 г. се посочва 40 EUR като най-ниската цена, предлагана в Общността по същото време. Това показва, че цените съответстват на цените, практикувани другаде в Европа през определения период. Второ, Белгия отговори на решението за откриване на официална процедура по разследване, че положението е същото, като положението, разглеждано в Решението N 9/05 и N 10/05, което заключи, че определянето на доставчиците на услуги е извършено чрез прозрачни и недискриминационни процедури (вж. съображение 82 от Решението N 9/05 и N 10/05). Трето, Комисията взема предвид поетия от Белгия ангажимент да предприеме всички възможни правни мерки, за да бъдат възстановени надплатените суми за цените на тестовете, в случай че разследванията на белгийските власти, отговарящи за конкуренцията, установят неправомерно картелно споразумение между лабораториите, което е довело до завишаване на цените на тестовете. Въз основа на тези съображения Комисията заключи, че възнагражденията за услуги не могат да се разглеждат като държавни ресурси, тъй като възнагражденията за услуги, изплатени на AFSCA за тестовете за СЕГ, представляват плащания за услугите на AFSCA, които действително са предоставени на предприятията, и са били определяни на базата на пазарната цена.
(97)
Може да се заключи, в съответствие с Решението N 9/05 и N 10/05, че чрез възнаграждението за услуга не е предоставено предимство нито на кланиците, нито на производителите, тъй като то представлява заплащане за услуга, от която се е ползвал дължащия възнаграждението, и тъй като цената на теста е определена на базата на пазарната цена. Това заключение позволява също да се заключи, че липсва финансиране чрез използването на държавни ресурси, тъй като цената на теста съответства на пазарната цена.
5.1.3. Нарушаване на конкуренцията и последици за търговията в Съюза
(98)
По отношение на останалите условия за прилагане на член 107, параграф 1 от ДФЕС мярката може да окаже въздействие върху позицията на Белгия в този сектор (32). Тъй като белгийските предприятия действат на силно конкурентен международен пазар, мярката нарушава или има опасност да наруши конкуренцията (33) и засяга търговията между държавите-членки.
5.1.4. Заключения относно характера на „помощ“ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС
(99)
В светлината на гореизложеното Комисията смята, че финансирането на тестовете за СЕГ чрез използване на такси и други държавни ресурси, като посочените по-горе, е предимство, финансирано от държавни ресурси. Това предимство нарушава или заплашва да наруши конкуренцията, като поставя в по-благоприятно положение определени предприятия и производства, щом като може да засегне търговията между държави-членки. Предимството се предоставя на земеделските производители, кланиците и другите субекти, които преработват, обработват, продават или пускат на пазара продукти, произхождащи от говеда и подлагани задължително на изследване за СЕГ по силата на действащото законодателство. Следователно Комисията заключава, че тези мерки попадат в обхвата на член 107, параграф 1 от ДФЕС. От друга страна, онази част от тестовете за СЕГ, които се финансират от възнаграждения за услуги, не представляват помощ, тъй като изплащащите възнаграждението за услуга получават услуги, доставени на пазарна цена.
5.2. Неправомерност на помощта
(100)
След 1 януари 2001 г. белгийските власти не са уведомили Комисията по смисъла на член 108, параграф 3 от ДФЕС относно мерките за помощ, състоящи се във финансирането на тестовете за СЕГ. Помощта, попадаща в приложното поле на Регламент (ЕО) № 1/2004, е освободена от задължението за уведомяване, ако спазва условията, предвидени в същия регламент. Следователно ако не са спазени посочените условия, тя е неправомерна.
5.3. Финансиране на помощта
(101)
По отношение на държавната помощ, финансирана частично чрез парафискална такса, тоест чрез таксата, Комисията трябва да проучи финансираните чрез помощта дейности, както и финансирането на самата помощ. В действителност евентуалната несъвместимост на финансирането на дадена държавна помощ с вътрешния пазар би направила несъвместима и самата помощ, дори и когато отпускането на помощта е в съответствие с приложимите правила за конкуренцията.
(102)
Според постоянната съдебна практика таксите не попадат в приложното поле на разпоредбите на ДФЕС относно държавната помощ, освен ако те не представляват начин на финансиране на мярка за помощ, така че да бъдат неразделна част от тази мярка (34). За да може дадена такса или част от такса да се счита за неразделна част от мярка за помощ, непременно трябва да има задължителна връзка между предназначението на таксата и това на помощта съгласно приложимата национална правна уредба, в смисъл че приходите от таксата задължително се насочват за финансиране на помощта (35). Ако такава връзка съществува, приходите от таксата влияят пряко върху размера на помощта (36) и следователно върху оценката на съвместимостта на тази помощ с вътрешния пазар (37).
(103)
Необходимо е следователно да се проучи дали таксата, събирана от 1 юли 2004 г., отговаря на критериите, изложени в съображение 102, като се държи сметка за правните инструменти, приложими през различните периоди. Финансираната помощ е била предмет на освобождаване, но това освобождаване не включва системата на финансиране на помощта, така че трябва да се провери правомерността на системата на финансиране през целия разглеждан период.
5.3.1. От 1 юли 2004 г. до 31 декември 2005 г.
(104)
През този период помощта е предварително финансирана от AFSCA и чрез възнаграждения за услуги по силата на кралския декрет от 15 октомври 2004 г. (последните не са обаче част от настоящия раздел, тъй като не става въпрос за помощ - вж. съображение 97). Следва да се провери дали системата на финансиране е неразделна част от мярката за помощ. От действащото законодателство не следва, че има задължителна връзка в предназначението между начина на финансиране на AFSCA и финансирането на тестовете за СЕГ, нито че приходите от таксата са насочвани непременно за финансиране на помощта. В действителност Законът от 4 февруари 2000 г. относно създаването на AFSCA предвижда различни източници на финансиране на AFSCA (вж. съображение 82). Освен това не може да се заключи, че приходите от таксата влияят пряко върху размера на помощта, тъй като тестовете са финансирани едновременно от възнагражденията за услуги и от AFSCA за надплатената сума. Следователно размерът на помощта, изплатена от AFSCA, варира в зависимост от цената на тестовете, а не в зависимост от таксите, плащани на AFSCA. В заключение, няма задължителна връзка в предназначението между приходите от таксите и възстановяването на предварителното финансиране.
5.3.2. След 1 януари 2006 г.
(105)
Считано от тази дата въпросът за таксите е уреден с кралския декрет относно таксите за финансиране на AFSCA. С Решението N 9/05 и N 10/05 беше проучена системата на финансиране посредством такси и беше достигнато до заключението, че начинът на финансиране на част от разходите, свързани с тестовете за СЕГ, не дискриминира вносните или износните продукти и не противоречи на разпоредбите на Договора (38). Както е посочено в съображение 31, настоящото решение не се отнася до мерките, които са одобрени по-рано. Независимо от това, тъй като Белгия посочи, че част от таксите е служила, считано от 1 януари 2006 г., за възстановяване на предварителното финансиране на предходните тестове за СЕГ, Комисията е в правото си да проучи системата на финансиране, доколкото таксите финансират възстановяването на предварителното финансиране на тестовете за СЕГ.
(106)
Белгия посочи, че системата на финансиране не се е променила, с изключение на индексирането на възнаграждението за услуга. Единственият променен елемент е използването на приходите от такси за възстановяване на предварителното финансиране на разходите за СЕГ през 2006 г.
(107)
Колкото до въпроса дали това финансиране е неразделна част от мярката за помощ, отговорът е отрицателен. Насочването на таксите след 2006 г. за възстановяване на предварителното финансиране на тестовете не е повлияло на размера на отпуснатата помощ. Освен това белгийските власти посочиха, че системата на възстановяване е система за солидарно възстановяване, при която всеки оператор заплаща вноска на AFSCA, като една част от тази такса отива за възстановяването на миналите разходи, свързани с предварителното финансиране на тестовете за СЕГ. Всички действащи оператори, които са държали говеда през разглеждания период, участват също във финансирането на тази система, но те не са единствените, които плащат такси. Следователно Комисията заключава, че финансирането на помощта не е неразделна част от разглежданата мярка за помощ.
5.4. Оценка на съвместимостта на мерките за помощ
(108)
Когато помощта представлява държавна помощ и попада в приложното поле на член 107, параграф 1 от ДФЕС, целесъобразно е да се проучи дали тя може да се счита за съвместима с вътрешния пазар по силата на член 107, параграфи 2 и 3 от ДФЕС.
(109)
С оглед на разглежданата мярка може да е приложим само член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС, който предвижда, че като съвместими с вътрешния пазар могат да се приемат помощите, които имат за цел да улеснят развитието на някои икономически дейности или на някои икономически региони, доколкото тези помощи не засягат по неблагоприятен начин условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес.
(110)
По силата на точка 23.3 от Насоките на Общността за държавната помощ в земеделския сектор (39) за периода 2000-2006 г. (наричани по-долу „Насоките за земеделския сектор 2000-2006 г.“) и на Известието на Комисията за определяне на приложимите правила при оценка на незаконосъобразната държавна помощ (40) всяка неправомерна помощ по смисъла на член 1, буква е) от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 93 от Договора за ЕО (41) трябва да се оценява в съответствие с правилата и насоките, действащи към момента на предоставяне на помощта. През 2002 г. Комисията прие Насоките за ТСE. Тези Насоки бяха в сила от 1 януари 2003 г. до 31 декември 2006 г. (42) В точка 44 от Насоките за ТСE се определя, че с изключение на случаите, отнасящи се по-специално до тестовете за СЕГ, неправомерната помощ по смисъла на член 1, буква е) от Регламент (ЕО) № 659/1999 ще бъде проучвана в съответствие с правилата и насоките, приложими към момента на предоставяне на помощта. Тъй като помощта е била предоставена през периода от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2005 г., Насоките за ТСE представляват подходящата рамка за проучването на тази помощ.
(111)
В съответствие с точка 194, буква в) от Насоките за земеделския сектор 2007-2013 г., Комисията няма да прилага вече Насоките за ТСE, считано от 1 януари 2007 г., освен за неправомерната помощ, определена в точка 43 и следващите от Насоките за ТСE.
(112)
В зависимост от приложимостта на различните правни разпоредби могат да бъдат обособени два периода.
5.4.1. Период от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2002 г.: приложимост на точка 11.4 от Насоките за земеделския сектор 2000-2006 г., на които се позовава точка 45 от Насоките за ТСE
(113)
Точка 45 от Насоките за ТСE предвижда, че относно неправомерната държавна помощ, имаща за цел да покрие разходите, свързани с тестовете за СЕГ, и отпусната преди датата на влизане в сила на Насоките за ТСE (т.е. 1 януари 2003 г.), Комисията ще оценява съвместимостта на тази помощ в съответствие с точка 11.4 от Насоките за земеделския сектор 2000-2006 г. и със своята практика от 2001 г. насетне да приема такава помощ в размер до 100 %.
(114)
В съответствие с точка 11.4 от Насоките за земеделския сектор 2000-2006 г., за да бъде разглеждана като съвместима:
-
мярката трябва да се вписва в рамките на съответна програма на общностно, национално или регионално равнище за предотвратяване, надзор или ликвидиране на въпросната болест (точка 11.4.2),
-
мярката трябва да бъде насочена към предотвратяване или обезщетение, или към комбинация от двете (точка 11.4.3),
-
мярката трябва да бъде съвместима както с целите, така и със специфичните разпоредби, предвидени от ветеринарното и фитосанитарното законодателство на Общността (точка 11.4.4),
-
интензитетът на помощта не следва да превишава 100 % от приемливите разходи (точка 11.4.5).
Когато помощта се предоставя в рамките на общностни и/или национални, и/или регионални схеми за помощ, Комисията ще изисква да се представи доказателство, че няма риск от прекомерни обезщетения поради евентуално натрупване на мерки, предвидени от няколко схеми за помощ. Когато дадена общностна помощ бъде одобрена, трябва да се посочат датата и данните на съответното решение на Комисията.
(115)
По отношение на първите три условия още решението за откриване на официална процедура по разследване заключи, че те са изпълнени (вж. съображение 80 на посоченото решение за откриване). Белгийските власти потвърдиха впрочем този подход в своите мнения относно решението за откриване на официална процедура по разследване. В действителност СЕГ е заразна болест и представлява заплаха за здравето на човека. Става въпрос за болест по животните, чието първично огнище трябва да бъде обявено пряко пред Комисията и пред другите държави-членки (43). Целта на мярката за помощ е да се бори срещу СЕГ чрез изследване на закланите и на мъртвите животни. Компенсацията на разходите, понесени от земеделските производители, трябва да гарантира, че мерките се прилагат ефективно. Всички мерки се вземат в съответствие с общностното право или са препоръчани от него (44).
(116)
По отношение на четвъртото условие информацията, предоставена от Белгия, посочва финансиране на тестове за СЕГ в размер, вариращ през този период от 111,81 EUR до 63,45 EUR (вж. съображение 56). Тези разходи включват лабораторния анализ, разходите за вземане на проби от ветеринар и стойността на тестовия комплект. Комисията счита, че тези разходи са в съответствие с посочените в точка 11.4.5 от Насоките за земеделския сектор 2000-2006 г., които наред с другите, посочват като действителни разходи санитарния контрол, тестовете и други мерки за диагностика.
(117)
В заключение помощта, предоставена през периода от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2002 г., е съвместима.
5.4.2. Период от 1 януари 2003 г. до 31 декември 2005 г.: приложимост на точка 21 и следващите от Насоките за ТСE
(118)
В съответствие с точка 23 от Насоките за ТСE Комисията реши да продължи да разрешава помощи, които покриват до 100 % от разходите, свързани с тестовете за СЕГ, съгласно принципите, изложени в точка 11.4 от Насоките за земеделския сектор 2007-2013 г. (вж. съображение 114).
(119)
Освен това съгласно Насоките за ТСE трябва да са изпълнени и следните условия:
-
считано от 1 януари 2003 г., по отношение на задължителното изследване за СЕГ на говедата, заклани за консумация от човека, помощта, в това число плащанията от Общността, не може на надвишава 40 EUR на тест (вж. точка 24 от Насоките за ТСE),
-
държавната помощ за покриване на разходите за тестове за СЕГ се изплаща на оператора на мястото, където трябва да се вземат проби за тестовете. Ако помощта се изплаща на лабораториите, трябва да се докаже, че цялата сума на помощта се предоставя на оператора (точка 25 от Насоките за ТСE).
(120)
Както е посочено в съображения 115 и 116, четирите условия, съдържащи се в Насоките за земеделския сектор 2000-2006 г., са изпълнени.
(121)
Във връзка с условието, отнасящо се до максималния размер от 40 EUR на тест, Комисията отбелязва, че този максимален размер е бил надвишен през периода от 1 януари 2003 г. до 30 юни 2004 г. Според информацията, предоставена от Белгия, общата сума на това надвишаване през този период е възлизала на 6 619 810,74 EUR. Считано от 1 юли 2004 г. общите разходи за теста са над 40 EUR (вж. съображение 64). Белгийските власти посочиха, че тези суми включват националните плащания и плащанията от Общността (вж. съображение 58).
(122)
Относно условието, че помощта трябва да се изплаща на оператора на мястото, където се вземат проби за тестовете, и че ако помощта се изплаща на лабораториите, трябва да се докаже, че цялата сума на държавната помощ се предоставя на оператора (точка 25 от Насоките за ТСE), Комисията заключи, че това условие е изпълнено.
(123)
Както е посочено в решението за откриване на официална процедура по разследване, белгийските власти заявиха, че разходите за тестовете за СЕГ се изплащат пряко на лабораториите. Операторите не трябва да плащат никакви лабораторни разходи за тестовете за СЕГ, извършвани на говедата. Тази оценка съответства на това, което беше решено за аналогичната система в Решението N 9/05 и N 10/05 (съображение 95). Както вече бе посочено, единственият разход, прехвърлен върху производителите, е този за възнаграждението за услуга (вж. съображение 93 и следващите), но тази част от финансирането на теста за СЕГ не представлява помощ. Следователно на оператора се предоставя целият размер на помощта.
5.4.3. След 1 януари 2006 г.
(124)
Относно периода след 1 януари 2006 г. Комисията се позовава на Решението N 9/05 и N 10/05, тъй като настоящото решение няма за цел да се връща към помощта, одобрена в посоченото решение.
5.4.4. Заключение
(125)
В заключение, помощта, предоставена за финансирането на тестовете за СЕГ, която надвишава размера от 40 EUR на тест през периода от 1 януари 2003 г. до 30 юни 2004 г. и чиято обща сума възлиза на 6 619 810,74 EUR, е несъвместима с вътрешния пазар.
5.5. Възстановяване на предварително финансирания бюджет
(126)
Както бе посочено по-горе, тестовете са били финансирани чрез държавни ресурси за сумата над максимума от 40 EUR на тест през периода от 1 януари 2003 г. до 30 юни 2004 г.
(127)
Белгия реши да извърши възстановяване на тази надплатена сума посредством таксите, събирани за финансирането на AFSCA след 1 януари 2006 г., което първоначално беше разсрочено за период от 15 години, но изоставено по-късно. Според белгийските власти причината за този общ подход е трудността да се осъществи на практика възстановяване поотделно от операторите, тъй като някои от тях са починали или са прекратили дейността си.
(128)
В последващо писмо от 6 април 2011 г. белгийските власти посочиха, че през периода 2005-2006 г. AFSCA е предприела възстановяване посредством средства на AFSCA.
(129)
Предложената система на възстановяване не съответства обаче на изискванията в областта на възстановяването на неправомерна и несъвместима помощ. В действителност, според съдебната практика възстановяването има за цел да възстанови положението, съществувало на пазара преди предоставянето на съответната помощ. Целта за възстановяване на предходното състояние е постигната, когато неправомерната и несъвместимата с вътрешния пазар помощ бъде възстановена от получателя и последният загуби предимството, от което се е ползвал на пазара спрямо своите конкуренти, като по този начин се възстанови положението преди изплащането на помощта (45). Помощта, която трябва да се възстанови, включва лихви с подходящ процент, фиксиран от Комисията; лихвата е дължима от датата, на която неправомерната помощ е била на разположение на получателя, до датата на нейното възстановяване (46). В съответствие с Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията от 21 април 2004 г. за прилагането на Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета относно определянето на подробни правила за прилагането на член 93 от Договора за създаване на Европейската общност (47) лихвите се изчисляват с натрупване, което в случая не е така. Освен това член 14 от Регламент (ЕО) № 659/1999 предвижда, че съответната държава-членка трябва да предприеме всички необходими стъпки за незабавното и ефективно изпълнение на решението на Комисията. Възстановяването, както то е предложено и частично осъществено от Белгия, не отговаря на гореизложените изисквания и не може да се счита за възстановяване по смисъла на член 14 от Регламент (ЕО) № 659/1999.
6. ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(130)
Комисията заключава, че финансирането на тестовете за СЕГ посредством възнаграждения за услуги не представлява помощ.
(131)
Комисията заключава, че финансирането на тестовете за СЕГ посредством използване на държавни ресурси представлява помощ в полза на земеделските производители, кланиците и другите субекти, които преработват, обработват, продават или пускат на пазара продукти, произхождащи от говеда и подлагани задължително на изследване за СЕГ по силата на действащото законодателство. Тази помощ е съвместима за периода от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2002 г. и от 1 юли 2004 г. до 31 декември 2005 г. Тя е несъвместима за периода от 1 януари 2003 г. до 30 юни 2004 г. Несъвместимата част на помощта се състои от сумата, надхвърляща 40 EUR на тест, и се оценява от Белгия на 6 619 810,74 EUR.
(132)
Комисията констатира, че Белгия неправомерно е привела в действие помощта за финансирането на тестовете за СЕГ в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС през периода от 1 януари 2001 г. до 30 юни 2004 г. Считано от 1 януари 2003 г. помощта е била в обхвата на регламент за освобождаване, но тъй като условията на този регламент за освобождаване не са били изпълнени, помощта е неправомерна.
(133)
Неправомерната и несъвместимата помощ, надвишаваща максимума от 40 EUR на тест, трябва да бъде възстановена, с изключение на помощта, предоставена на конкретни проекти, които към момента на предоставяне на тази помощ са изпълнявали всички условия, определени в приложимия регламент de minimis,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Мерките, финансирани посредством възнаграждения за услуги, не представляват помощ.
2. Финансирането на тестовете за СЕГ посредством използване на държавни ресурси представлява помощ, съвместима с вътрешния пазар, в полза на земеделските производители, кланиците и другите субекти, които преработват, обработват, продават или пускат на пазара продукти, произхождащи от говеда и подлагани задължително на изследване за СЕГ за периода от 1 януари 2001 г. до 31 декември 2002 г. и за периода от 1 юли 2004 г. до 31 декември 2005 г.
3. Финансирането на тестовете за СЕГ посредством използване на държавни ресурси за периода от 1 януари 2003 г. до 30 юни 2004 г. представлява помощ, съвместима с вътрешния пазар, в полза на земеделските производители, кланиците и другите субекти, които преработват, обработват, продават или пускат на пазара продукти, произхождащи от говеда и подлагани задължително на изследване за СЕГ, за сумите под 40 EUR на тест. Сумите над 40 EUR на тест са несъвместими с вътрешния пазар и трябва да бъдат възстановени, с изключение на помощта, предоставена на конкретни проекти, които към момента на предоставяне на тази помощ са изпълнявали всички условия, определени в приложимия регламент de minimis.
4. Белгия неправомерно е привела в действие помощта за финансирането на тестовете за СЕГ в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС през периода от 1 януари 2001 г. до 30 юни 2004 г.
Член 2
1. Белгия предприема необходимите мерки за възстановяване от получателите на неправомерната и несъвместимата помощ, посочена в член 1, параграфи 3 и 4.
2. Помощта, която следва да се възстанови, включва лихви, изчислени от датата, на която помощта е била предоставена на получателите, до датата на нейното възстановяване.
3. Лихвите се изчисляват с натрупване в съответствие с разпоредбите на глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004.
4. Възстановяването се извършва незабавно и в съответствие с процедурите, предвидени от националното законодателство, при условие че те позволяват незабавното и ефективно изпълнение на настоящото решение.
Член 3
Възстановяването на помощта, посочена в член 1, параграфи 3 и 4, се извършва незабавно и ефективно.
Белгия осигурява изпълнението на настоящото решение в срок от четири месеца от датата, на която е уведомена за него.
Член 4
1. В срок от два месеца от датата на уведомлението за настоящото решение Белгия предоставя на Комисията следната информация:
а)
списък на получателите на помощта, посочена в член 1, параграфи 3 и 4, и общия размер на помощта, получена от всеки от тях;
б)
общата сума (главница и лихви), подлежаща на възстановяване от получателите;
в)
подробно описание на вече предприетите или планираните мерки за спазване на настоящото решение;
г)
документи, доказващи, че на получателите е наредено да възстановят помощта.
2. Белгия уведомява Комисията за напредъка, постигнат вследствие на предприетите национални мерки за изпълнение на настоящото решение, до пълното възстановяване на помощта, посочена в член 1, параграфи 3 и 4.
3. След изтичане на двумесечния срок, посочен в параграф 1, при обикновено искане от страна на Комисията Белгия предава доклад относно вече предприетите или планираните мерки за спазване на настоящото решение. Този доклад предоставя също подробна информация относно сумите на помощта и лихвите, които вече са възстановени от получателите.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Кралство Белгия.
Съставено в Брюксел на 27 юли 2011 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 27ης Ιουλίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση για τη χρηματοδότηση της ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) σε βοοειδή που εφαρμόστηκε από το Βέλγιο [κρατική ενίσχυση C 44/08 (πρώην NN 45/04)]
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 5457]
(Τα κείμενα στη γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)
(2011/678/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το πρώτο εδάφιο του άρθρου 108 παράγραφος 2 αυτής (1),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Επιτροπή, μετά από καταγγελίες που έλαβε τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο 2004, έχει διενεργήσει προκαταρκτική έρευνα με αντικείμενο την ενίσχυση που δόθηκε από το βελγικό κράτος για την κάλυψη των δαπανών για τις δοκιμές ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών σε βοοειδή (εφεξής «δοκιμές ΜΣΕ»).
(2)
Μετά τις καταγγελίες, στις 27 Ιανουαρίου 2004, η Επιτροπή απηύθυνε προς τις βελγικές αρχές επιστολή με την οποία ζητούσε πληροφορίες σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Παράλληλα, κοινοποιήθηκε από τις βελγικές αρχές το μέτρο ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση της ανίχνευσης μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) σε ζώα σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 3 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ») (μέσω επιστολής της 23ης Ιανουαρίου 2004, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2004) και καταχωρήθηκε με τον αριθμό N 54/04.
(3)
Με επιστολές της 6ης Φεβρουαρίου 2004 και της 14ης Μαΐου 2004, πρωτοκολλημένες στις 11 Φεβρουαρίου 2004 και 19 Μαΐου αντίστοιχα, οι βελγικές αρχές υπέβαλαν γραπτές πληροφορίες στην Επιτροπή.
(4)
Με επιστολή της 19ης Ιουλίου 2004, η Επιτροπή πληροφόρησε τις βελγικές αρχές ότι το μέτρο είχε μεταφερθεί στο αρχείο μη κοινοποιημένων ενισχύσεων με αριθμό NN 45/04, αφού είχε διαφανεί ότι είχε ήδη καταβληθεί μέρος των χρημάτων.
(5)
Την 1η Σεπτεμβρίου 2004 πραγματοποιήθηκε ανεπίσημη συνάντηση των βελγικών αρχών με τις υπηρεσίες της Επιτροπής.
(6)
Συμπληρωματικές πληροφορίες δόθηκαν από τις βελγικές αρχές με επιστολές της 16ης Σεπτεμβρίου 2004 και της 22ας Φεβρουαρίου 2007, πρωτοκολλημένες στις 20 Σεπτεμβρίου 2004 και 22 Φεβρουαρίου 2007 αντιστοίχως.
(7)
Με επιστολή της 26ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή κοινοποίησε στο Βέλγιο την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Η απόφαση δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το εν λόγω μέτρο.
(8)
Με επιστολή της 19ης Δεκεμβρίου 2008, πρωτοκολλημένη στις 26 Δεκεμβρίου 2008, το Βέλγιο ζήτησε παράταση της προθεσμίας για την υποβολή απάντησης. Η εν λόγω παράταση του χορηγήθηκε με επιστολή της 13ης Ιανουαρίου 2009. Το Βέλγιο υπέβαλε παρατηρήσεις με επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 2009 πρωτοκολλημένη στις 6 Μαρτίου 2009.
(9)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους ενδιαφερομένων μερών.
(10)
Με επιστολή της 17ης Ιουλίου 2009, η Επιτροπή έθεσε συμπληρωματικές ερωτήσεις στο Βέλγιο σχετικά με τις παρατηρήσεις που είχε υποβάλει. Με επιστολή της 4ης Σεπτεμβρίου 2009, πρωτοκολλημένη στις 8 Σεπτεμβρίου 2009, το Βέλγιο ζήτησε παράταση της προθεσμίας για την υποβολή απάντησης. Η απάντηση του Βελγίου υποβλήθηκε στην Επιτροπή με επιστολή της 16ης Οκτωβρίου 2009, πρωτοκολλημένη στις 20 Οκτωβρίου 2009.
(11)
Στις 2 Οκτωβρίου 2009 και στις 30 Οκτωβρίου 2009 πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις μεταξύ των βελγικών αρχών και των υπηρεσιών της Επιτροπής.
(12)
Κατόπιν των συναντήσεων αυτών, το Βέλγιο απέστειλε την 14η Δεκεμβρίου 2009 συμπληρωματικές πληροφορίες, οι οποίες πρωτοκολλήθηκαν στις 16η Δεκεμβρίου 2009. Λόγω της παράλληλης έρευνας των βελγικών αρχών ανταγωνισμού σχετικά με πιθανές συμφωνίες μεταξύ των εργαστηρίων, το Βέλγιο υπέβαλε αιτήματα παράτασης της προθεσμίας την 21η Ιανουαρίου 2010, την 29η Σεπτεμβρίου 2010 και την 17η Ιανουαρίου 2011. Η Επιτροπή παραχώρησε τις παρατάσεις αυτές.
(13)
Στις 22 Φεβρουαρίου 2011 η Επιτροπή υπέβαλε ένα τελευταίο αίτημα πληροφοριών στο οποίο οι βελγικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 6ης Απριλίου 2011. Η Επιτροπή παραχώρησε μία επιπλέον παράταση της προθεσμίας ώστε να δώσει στο Βέλγιο τη δυνατότητα να απαντήσει στις ερωτήσεις εν αναμονή του αποτελέσματος της έρευνας των βελγικών αρχών ανταγωνισμού.
(14)
Οι βελγικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 19ης Μαΐου 2011, πρωτοκολλημένη στις 25 Μαΐου 2011.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Ιστορικό (4)
(15)
Τον Ιανουάριο του 2004, η Επιτροπή έλαβε μια καταγγελία σχετικά με σχέδιο βασιλικού διατάγματος, το οποίο είχε ως αντικείμενο την εισαγωγή ενός φόρου υπέρ τρίτων για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ.
(16)
Σε συνέχεια της καταγγελίας, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν διευκρινίσεις από τις βελγικές αρχές. Απαντώντας στο εν λόγω αίτημα πληροφοριών, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι, από την 1η Ιανουαρίου 2001, οι δοκιμές ΜΣΕ ήταν υποχρεωτικές για τα βοοειδή ηλικίας άνω των 30 μηνών καθώς και για τα βοοειδή άνω των 24 μηνών τα οποία υποβάλλονται σε επείγουσα σφαγή (5). Κοινοποίησαν επίσης ένα σχέδιο βασιλικού διατάγματος σχετικά με τη χρηματοδότηση της ανίχνευσης των ΜΣΕ στα ζώα (εφεξής «βασιλικό διάταγμα ΜΣΕ»). Το εν λόγω σχέδιο βασιλικού διατάγματος είχε καταχωρηθεί με αριθμό N 54/04. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν πως αυτό το νέο σχέδιο βασιλικού διατάγματος αποτελούσε τροποποίηση του σχεδίου βασιλικού διατάγματος που είχε κοινοποιηθεί από το Βέλγιο το 2001 και είχε εγκριθεί από την Επιτροπή με την απόφαση N 21/02 της 13ης Φεβρουαρίου 2002 (6), καθώς και ενός άλλου σχεδίου που είχε συζητηθεί ανεπίσημα με την Επιτροπή το 2003. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα δύο σχέδια δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή και το διάταγμα που κοινοποιήθηκε το 2004 αποτελούσε αναδιατύπωση αυτών.
(17)
Από τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από το Βέλγιο προκύπτει ότι το Δημόσιο είχε αναλάβει, από την 1η Ιανουαρίου 2001 (7) τις δαπάνες των δοκιμών ΜΣΕ (δηλαδή τις δαπάνες δειγματοληψίας και ανάλυσης). Από την 1η Ιανουαρίου 2002, οι δαπάνες των δοκιμών αυτών προχρηματοδοτούνταν από το Bureau d’Intervention et de Restitution belge (εφεξής το «BIRB»), εν αναμονή πολιτικής απόφασης σχετικά με το σύστημα χρηματοδότησης που θα ίσχυε.
(18)
Μετά από ορισμένες παρατηρήσεις εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής επί του κοινοποιημένου σχεδίου βασιλικού διατάγματος (N 54/04), οι βελγικές αρχές υπέβαλαν τον Μάιο του 2004 νέο σχέδιο βασιλικού διατάγματος, το οποίο επιχειρούσε να απαντήσει στις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή και το οποίο προέβλεπε ένα σύστημα καταβολής τέλους 10,70 ευρώ για κάθε βοοειδές που θα προσκομιζόταν για σφαγή από την 1η Ιανουαρίου 2003 και το οποίο θα έπρεπε να υποβληθεί σε ταχεία δοκιμή ΜΣΕ. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι οι δοκιμές που είχαν πραγματοποιηθεί και προχρηματοδοτηθεί κατά τη διάρκεια του 2002 είχαν χρηματοδοτηθεί εξ ολοκλήρου από έμμεσες κρατικές ενισχύσεις, δηλαδή από φόρους υπέρ τρίτων. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι από την 1η Ιανουαρίου 2003 ένα μέγιστο ποσό 40 ευρώ ανά δοκιμή χρηματοδοτείτο μέσω φόρων υπέρ τρίτων. Οι βελγικές αρχές παρείχαν λεπτομερείς πίνακες με το κόστος των δοκιμών ΜΣΕ από το 2003 καθώς και μια πρόβλεψη χρηματοδότησης των δοκιμών αυτών μέσω φόρων υπέρ τρίτων και τελών. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι οι προβλεπόμενες ημερομηνίες για την εφαρμογή του καθεστώτος χρηματοδότησης ήταν η 1η Ιουλίου 2004 για τα τέλη και η 1η Ιανουαρίου 2005 για τους φόρους υπέρ τρίτων.
(19)
Ενώ το κοινοποιημένο σχέδιο βασιλικού διατάγματος ανέφερε ότι ενισχύσεις χορηγούνταν και φόροι εισπράττονταν ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2002, το μέτρο καταχωρήθηκε ως μη κοινοποιημένο την 19η Ιουλίου 2004 με αριθμό NN 45/04. Το Βέλγιο ανακάλεσε την κοινοποίηση που πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό N 54/04.
(20)
Από τις πληροφορίες που υπέβαλε το Βέλγιο το 2004 προκύπτει ότι γενικός σκοπός ήταν η προχρηματοδότηση των δοκιμών, το ποσό της οποίας θα έπρεπε να επιστρέφεται αργότερα, ενώ η ιδέα ήταν να διατίθεται ένα μέρος του ποσού των εισφορών για την επιστροφή των δαπανών των δοκιμών που είχαν προχρηματοδοτηθεί.
(21)
Στην επιστολή τους με ημερομηνία 16 Σεπτεμβρίου 2004, οι βελγικές αρχές ανέφεραν νέο σχέδιο βασιλικού διατάγματος, όπου διατηρείται στο μέλλον η ιδέα της καταβολής τέλους 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές. Το σύνολο του ποσού που αναφέρεται στο νέο αυτό σχέδιο βασιλικού διατάγματος θα χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ σε βοοειδή τα οποία θα σφάζονταν μετά την έναρξη ισχύος του εν λόγω σχεδίου. Η επιστροφή των ποσών που υπερβαίνουν τα 40 EUR που επιτρέπονται από τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για εξετάσεις ΜΣΕ, νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση και σφαγειοαπορρίμματα (8) της 24ης Δεκεμβρίου 2002 (εφεξής «κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ»), και τα οποία προχρηματοδοτήθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2003 θα αποτελούσαν αντικείμενο άλλου σχεδίου το οποίο θα υποβαλλόταν στην Επιτροπή και θα προέβλεπε την επιστροφή αυτών των προχρηματοδοτήσεων. Το εν λόγω βασιλικό διάταγμα θεσπίστηκε την 15η Οκτωβρίου 2004 (9) και άρχισε να ισχύει την 1η Δεκεμβρίου 2004.
(22)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχαν οι βελγικές αρχές, το συνολικό ύψος των προχρηματοδοτημένων δαπανών που υπερέβαιναν το ανώτατο ποσό των 40 EUR για την περίοδο μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 (10) και της 30ής Ιουνίου 2004 ανέρχεται σε 15 237 646 ευρώ. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, από την 30ή Ιουνίου 2004, τηρήθηκε το ανώτατο ποσό των 40 ευρώ (11).
(23)
Στην ίδια επιστολή της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, οι βελγικές αρχές υπέβαλαν δύο δελτία πληροφοριών σύμφωνα με το άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1/2004 της Επιτροπής της 23ης Δεκεμβρίου 2003 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων. (12).
(24)
Αυτά τα δύο μέτρα αποτέλεσαν αντικείμενο δύο εξαιρέσεων, με αριθμούς XA 53/04 και XA 54/04. Όπως αναφέρεται στα σημεία 19 και ακόλουθα της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας, το μέτρο που εξαιρέθηκε με αριθμό XA 53/04 καλύπτει την προχρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ (13) με μέγιστο ύψος ενίσχυσης το ποσό των 40 EUR ανά δοκιμή, και τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2003. Η νομική βάση αυτού του μέτρου είναι ο νόμος της 27ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με τον γενικό προϋπολογισμό δαπανών για το 2003. Το μέτρο που εξαιρέθηκε με τον αριθμό XA 54/04 προβλέπει ένα μέγιστο ύψος ενίσχυσης 33,38 EUR ανά δοκιμή και τέθηκε σε εφαρμογή την 15η Οκτωβρίου 2004. Το συγκεκριμένο μέτρο ενίσχυσης έχει αόριστη διάρκεια. Η νομική του βάση είναι ο νόμος της 27ης Δεκεμβρίου 2003 σχετικά με τον γενικό προϋπολογισμό δαπανών για το 2004.
(25)
Στην ίδια επιστολή της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, και σε απάντηση στις ερωτήσεις που υποβλήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι τα εργαστήρια που επιλέχτηκαν για τη διενέργεια των δοκιμών έπρεπε να πληρούν πολύ συγκεκριμένους όρους για την πραγματοποίηση των εν λόγω αναλύσεων.
(26)
Λίγο μετά τις επιστολές της 14ης Μαΐου και της 16ης Σεπτεμβρίου 2004, οι βελγικές αρχές κοινοποίησαν δύο σχέδια βασιλικών διαταγμάτων σχετικά με τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του Ομοσπονδιακού Οργανισμού για την ασφάλεια της τροφικής αλυσίδας (εφεξής «AFSCA»). Τα μέτρα αυτά είχαν σκοπό τη θέσπιση μιας εισφοράς και ενός τέλους για την κάλυψη των δραστηριοτήτων του AFSCA. Αποτέλεσαν αντικείμενο της απόφασης C(2005)4203 της 9ης Νοεμβρίου 2005 σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις N 9/05 και N 10/05 (εφεξής «απόφαση N 9/05 και N 10/05») που αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Αυτά τα μέτρα θεσπίστηκαν με το βασιλικό διάταγμα της 10ης Νοεμβρίου 2005, το οποίο καθορίζει τις εισφορές που προβλέπονται στο άρθρο 4 του νόμου της 9ης Δεκεμβρίου 2004 σχετικά με τη χρηματοδότηση του AFSCA (14), καθώς και με το βασιλικό διάταγμα της 10ης Νοεμβρίου 2005 σχετικά με τα τέλη που προβλέπονται στο άρθρο 5 του νόμου της 9ης Δεκεμβρίου 2004 για τη χρηματοδότηση του AFSCA. (15). Τα δύο αυτά βασιλικά διατάγματα τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2006. Το βασιλικό διάταγμα για τις εισφορές προβλέπει την κατάργηση του βασιλικού διατάγματος της 15ης Οκτωβρίου 2004 που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (21).
(27)
Πιο συγκεκριμένα, το βασιλικό διάταγμα σχετικά με τα τέλη προβλέπει για το σφαγείο την υποχρέωση καταβολής ενός τέλους 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές ή μόνοπλο. Το βασιλικό διάταγμα σχετικά με τις εισφορές με τη σειρά του προβλέπει τη χρηματοδότηση μέρους των δοκιμών ΜΣΕ και επιβαρύνει διάφορους τομείς. Η συνολική δαπάνη για τη δοκιμή ΜΣΕ ανέρχεται σε 44,08 ευρώ, εκ των οποίων 12 ευρώ αφορούν τη δειγματοληψία (και χρηματοδοτούνται κατά 10,70 ευρώ από το σφαγείο σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα για τα τέλη, και κατά 1,30 ευρώ από την εισφορά), και 32,08 ευρώ που χρηματοδοτούνται από την εισφορά και καταβάλλονται απευθείας στα εργαστήρια από τον AFSCA. Στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση του AFSCA από τα τέλη δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση, ότι η χρηματοδότηση γενικών τυχαίων ελέγχων από τις κατ’ αποκοπήν εισφορές δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση, ότι η χρηματοδότηση μέρους των δαπανών για τις δοκιμές ΜΣΕ από τις εισφορές αποτελούσε κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά, και ότι η χρηματοδότηση των δαπανών άλλων δοκιμών/ελέγχων που συνδέονται με την παραγωγή/εμπορία αποτελούσε επίσης συμβατή κρατική ενίσχυση.
(28)
Τον Δεκέμβριο του 2006, η Επιτροπή έστειλε δύο νέα ερωτήματα στο Βέλγιο σχετικά με το μέτρο NN 45/04. Τα ερωτήματα αυτά αφορούσαν κυρίως την επιστροφή των ποσών που είχαν καταβληθεί ως προχρηματοδότηση από την 1η Ιανουαρίου 2003.
(29)
Στην απάντησή τους με ημερομηνία 22 Φεβρουαρίου 2007, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι επιθυμούσαν τη συνολική επιστροφή όλων των δαπανών που συνδέονται με τις αναλύσεις ΜΣΕ σε μία περίοδο 15 ετών. Στην πράξη, δημιουργήθηκε ένα σύστημα συγκεντρωτικής ανάκτησης μέσω του νέου συστήματος χρηματοδότησης του AFSCA. Από την 1η Ιανουαρίου 2006 κάθε φορέας καταβάλλει μια εισφορά στον AFSCA, και ένα μέρος αυτής της εισφοράς χρησιμοποιείται για την ανάκτηση δαπανών του παρελθόντος που συνδέονται με την προχρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ. Όλοι οι ενεργοί φορείς που διατηρούσαν βοοειδή κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου συνεισφέρουν εξίσου σε αυτό το σύστημα.
2.2. Περιεχόμενο των καταγγελιών που υποβλήθηκαν κατά του σχεδίου βασιλικού διατάγματος ΜΣΕ
(30)
Σύμφωνα με τις καταγγελίες σχετικά με το σχέδιο βασιλικού διατάγματος ΜΣΕ, η εισφορά εφαρμόζεται σε όλα τα είδη ζώων που σφάζονται σε βελγικά σφαγεία και θα επιβαλλόταν επίσης σε εισαγόμενα προϊόντα. Ένας καταγγέλλων επιβεβαίωσε ότι ένα σημαντικό ποσοστό ζώων που σφάζονται στα βελγικά σφαγεία προέρχεται από άλλα κράτη μέλη. Σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες, η εισφορά θα εισήγε διάκριση για τα εισαγόμενα ζώα δεδομένου ότι τα έσοδά της χρησιμοποιούνται για την ανάκτηση των δαπανών για δοκιμές ΜΣΕ που διενεργήθηκαν σε βελγικά βοοειδή.
2.3. Αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στο πλαίσιο της κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας
(31)
Καταρχάς, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι η κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας αφορά την ενίσχυση της χρηματοδότησης της ανίχνευσης των ΜΣΕ στα ζώα στο Βέλγιο από την 1η Ιανουαρίου 2001, καθώς και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης αυτών των ενισχύσεων, με εξαίρεση τις ενισχύσεις που έχουν εγκριθεί με απόφαση της Επιτροπής λόγω της συμβατότητάς τους με την εσωτερική αγορά. Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι οι ενισχύσεις που εγκρίθηκαν με την απόφαση N 9/05 και N 10/05 (και οι οποίες συνδέονται με τις εισφορές και τα τέλη που χρηματοδοτούν τον AFSCA) δεν θα αξιολογηθούν ως προς τη συμβατότητά τους με τους κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις και οι οποίοι ίσχυαν κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης. Συνεπώς, η παρούσα απόφαση αναφέρεται αποκλειστικά στις ενισχύσεις που χρηματοδοτούν τις δοκιμές ΜΣΕ για την περίοδο 2001-2006, καθώς και στο σύστημα χρηματοδότησής τους δεδομένου ότι οι ενισχύσεις για τις δοκιμές ΜΣΕ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου είχαν προχρηματοδοτηθεί και αυτή η προχρηματοδότηση αποτελεί αντικείμενο επιστροφής κατανεμημένης σε περισσότερα έτη.
(32)
Για λόγους σαφήνειας, είναι απαραίτητο να υπενθυμιστεί η ορολογική διάκριση μεταξύ του τέλους και της εισφοράς: από τη μία πλευρά υπάρχουν τα τέλη ή αμοιβές που καλύπτουν τις δαπάνες μιας παρεχόμενης υπηρεσίας. Στην προκειμένη περίπτωση, ανέρχονται σε 10,70 EUR και εισπράττονται από την 1η Δεκεμβρίου 2004 βάσει του βασιλικού διατάγματος ΜΣΕ, και στη συνέχεια βάσει του βασιλικού διατάγματος για τα τέλη που χρηματοδοτούν τον AFSCA. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν οι επιβαρύνσεις ή εισφορές, που καταβάλλονται βάσει του βασιλικού διατάγματος της 10ης Νοεμβρίου 2005, οι οποίες εισπράττονται από τον AFSCA, και οι οποίες βαρύνουν εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται στο βελγικό έδαφος και κατανέμονται σε 7 τομείς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 29 της απόφασης N 9/05 και N 10/05).
(33)
Στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μέτρα ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτούνταν και εξακολουθούν να χρηματοδοτούνται στο Βέλγιο από επιδοτήσεις και από ένα σύστημα φορολογικών επιβαρύνσεων υπέρ τρίτων που περιλαμβάνει ταυτόχρονα τέλη και εισφορές. Ένα μέρος των εσόδων από αυτά τα τέλη και τις εισφορές προορίζεται για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών.
(34)
Η Επιτροπή είχε θίξει πολλά προβλήματα και είχε αναφέρει ότι χρειαζόταν περαιτέρω πληροφορίες ώστε να καταλήξει σε μια τελική αξιολόγηση των εν λόγω μέτρων: κατά πρώτον, εγείρονταν ερωτήματα όσον αφορά την ύπαρξη πλεονεκτήματος για τους δικαιούχους των υπηρεσιών. Πράγματι, δεν είναι σαφές εάν τα τέλη για τις δοκιμές ΜΣΕ κάλυπταν το μέρος των δαπανών των δοκιμών που δεν καλυπτόταν από κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά. Δεν ήταν γνωστό το ακριβές κόστος αυτών των δοκιμών ούτε η πρόσθετη πηγή χρηματοδότησης στην περίπτωση όπου τα τέλη δεν επαρκούσαν για την κάλυψη των συνολικών δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ. Δεν είχε επίσης διαπιστωθεί εάν οι όροι υπό τους οποίους ο AFSCA παρείχε τις υπηρεσίες ανταποκρίνονταν στην τιμή της αγοράς, ιδίως διότι οι βελγικές αρχές δεν είχαν καταδείξει με σαφήνεια ότι η επιλογή εργαστηρίων είχε πραγματοποιηθεί μέσω ανοιχτής και διαφανούς διαδικασίας.
(35)
Δεύτερον, ο μηχανισμός των καταβολών δεν ήταν σαφής: πιο συγκεκριμένα, οι δικαιούχοι και οι υπόχρεοι δεν είχαν καθοριστεί σαφώς, και ο μηχανισμός επιστροφής της προχρηματοδότησης των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ δεν ήταν σαφής. Εγείρονταν επιπλέον ερωτήματα όσον αφορά τους όρους που έπρεπε να πληρούν οι φόροι υπέρ τρίτων ώστε να θεωρείται ότι συμμορφώνονται με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως σε ό,τι αφορά την εξαίρεση των εισαγόμενων προϊόντων από φόρους υπέρ τρίτων, σε ό,τι αφορά το ερώτημα εάν τα εξαγόμενα προϊόντα επωφελούνταν του μέτρου ενίσχυσης το οποίο χρηματοδοτούσαν οι φόροι και αν οι επιβαρύνσεις επηρέαζαν την τιμή των τελικών προϊόντων δεδομένου ότι αυτή είχε καθοριστεί από τις αλλαγές της προσφοράς και της ζήτησης στην ελεύθερη αγορά.
3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΕΛΓΙΟ
(36)
Οι παρατηρήσεις του Βελγίου σε απάντηση των αμφιβολιών που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας παραλήφθηκαν από την Επιτροπή στις 27 Φεβρουαρίου 2009. Συνοψίζονται ως εξής:
3.1. Χαρακτηρισμός της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικών ενισχύσεων
(37)
Καταρχάς, το Βέλγιο αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικής ενίσχυσης από την Επιτροπή, λόγω του υποχρεωτικού χαρακτήρα αυτών των δοκιμών. Μάλιστα το Βέλγιο υποστηρίζει ότι η υποχρέωση διενέργειας δοκιμών ΜΣΕ επιβάλλεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 999/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (16) με σκοπό την προστασία της δημόσιας υγείας. Για να στηρίξει τη θέση του, αναφέρει δύο αποφάσεις (17) όπου το Δικαστήριο έκρινε πως οι δαπάνες των ελέγχων που διενεργούνται για την προστασία της δημόσιας υγείας δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αμοιβή για υπηρεσία και ότι η αρχή οφείλει να καλύψει η ίδια τις εν λόγω δαπάνες. Το Βέλγιο αναγνωρίζει ότι οι εν λόγω αποφάσεις αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών και όχι τις κρατικές ενισχύσεις, αλλά εκτιμά πως ο συλλογισμός είναι μεταθετός στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.
(38)
Επιπλέον, το Βέλγιο αναφέρει ότι, εφόσον ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001 δεν επιβάλει ότι οι δαπάνες των ελέγχων βαρύνουν τις επιχειρήσεις, ένα κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει σχετικά με το «κανονικό» σύστημα χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ. Επομένως, σύμφωνα με το Βέλγιο, το κριτήριο της επιλεκτικότητας όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις πρέπει να αξιολογείται σε σχέση με αυτό το κανονικό σύστημα (18). Θα μπορούσε να γίνεται λόγος για κρατικές ενισχύσεις μόνο στην περίπτωση όπου ορισμένοι τομείς ή επιχειρήσεις θα έχαιραν προνομιακής μεταχείρισης σε σχέση με το κανονικό σύστημα που έχει επιλεγεί από το Βέλγιο. Το Βέλγιο σημειώνει ότι η Επιτροπή φαίνεται να υποστηρίζει ότι ο κανόνας πρέπει να είναι οι δαπάνες να βαρύνουν τους γεωργούς, κάτι το οποίο ωστόσο δεν προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία. Εάν η ύπαρξη διαφορετικών συστημάτων χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, κατά την άποψη του Βελγίου αυτό θα έπρεπε να λυθεί μέσω της εναρμόνισης των νομοθεσιών (19), αλλά δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση πρόβλημα κρατικών ενισχύσεων. Το Βέλγιο αναφέρει επίσης την απόφαση GEMO (20) αλλά θεωρεί ότι αυτή δεν τροποποιεί την προσέγγισή του στην προκειμένη περίπτωση. Στην επιστολή του με ημερομηνία 16 Οκτωβρίου 2009, το Βέλγιο επαναλαμβάνει ότι δεν συμφωνεί με τον χαρακτηρισμό της κρατικής ενίσχυσης που χρησιμοποιεί η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Ωστόσο, σε πνεύμα συνεργασίας, το Βέλγιο τάχθηκε με τη λογική της Επιτροπής για να διασαφηνίσει τα σημεία που επισημάνθηκαν στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
3.2. Χαρακτηρισμός του τέλους
(39)
Το Βέλγιο εκτιμά ότι το τέλος των 10,70 EUR ανά εξεταζόμενο βοοειδές δεν πρέπει να θεωρείται ότι συνιστά κρατική ενίσχυση.
(40)
Σύμφωνα με το Βέλγιο, δεν μπορεί να τίθεται θέμα κρατικής ενίσχυσης παρά μόνο στο μέτρο όπου παραχωρείται πλεονέκτημα υπέρ μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων. Συνεπώς, στο πλαίσιο της καταβολής ενός τέλους, δεν μπορεί να τίθεται θέμα πλεονεκτήματος παρά μόνο στην περίπτωση όπου το χορηγούμενο πλεονέκτημα είναι ανώτερο από το καταβληθέν ποσό. Αν ένα μέρος των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτείται από τις αρχές, το τελικό πλεονέκτημα του οποίου επωφελείται ο γεωργός αντιστοιχεί στο κόστος της δοκιμής μετά την αφαίρεση του καταβληθέντος τέλους.
(41)
Το Βέλγιο προχωρά περισσότερο τον συλλογισμό αυτό προβάλλοντας το επιχείρημα ότι σε περίπτωση επιστροφής της δαπάνης αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να απαιτείται υψηλότερη συνολική πληρωμή εκ μέρους του γεωργού. Εάν το συνολικό κόστος της δοκιμής πρέπει να επιστραφεί, αυτό θα σήμαινε τελικά πως αυτό το κόστος προστίθεται στο ποσό του τέλους που έχει ήδη καταβληθεί.
(42)
Το Βέλγιο υπογραμμίζει ότι στη νομολογία του Δικαστηρίου, τίθεται θέμα κρατικών ενισχύσεων μόνο στην περίπτωση όπου τα έσοδα από τα τέλη χρησιμοποιούνται προς όφελος μιας συγκεκριμένης ομάδας και δεν ωφελούν ισότιμα όλους όσοι έχουν καταβάλει τέλος (21). Στην προκειμένη περίπτωση, το τέλος των 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές βαρύνει τους οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή βοείου κρέατος. Τα 10,70 ευρώ που χρησιμοποιούνται για τη δοκιμή δεν συνιστούν κανένα οικονομικό όφελος για εκείνους και δεν μπορούν συνεπώς να θεωρηθούν ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ.
(43)
Σύμφωνα με το Βέλγιο, η Επιτροπή ακολούθησε παρόμοιο συλλογισμό στην απόφασή της N 9/05 και N 10/05. Το Βέλγιο αναφέρει ότι στην εν λόγω απόφαση το τέλος των 10,70 ευρώ δεν χαρακτηρίστηκε ως κρατική ενίσχυση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 98 της απόφασης). Παρόμοιος συλλογισμός ακολουθήθηκε στην απόφαση N 21/02, όπου ένα μέρος των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ που χρηματοδοτούνταν εν μέρει από τα τέλη του τομέα δεν θεωρήθηκε ως κρατική ενίσχυση.
(44)
Στην επιστολή τους με ημερομηνία 16 Οκτωβρίου 2009, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι το τέλος επιβάρυνε τον γεωργό και αφορούσε ένα μέρος των οικονομικών δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ. Απαντώντας στην ερώτηση που υπέβαλε η Επιτροπή προκειμένου να διασαφηνιστεί αν το ποσό του τέλους αντιστοιχούσε στην πραγματική οικονομική δαπάνη για την παροχή υπηρεσιών εκ μέρους των εργαστηρίων, το Βέλγιο απάντησε ότι το τέλος αντιστοιχούσε μόνο σε ένα μέρος της δαπάνης των δοκιμών ΜΣΕ, όπως αναφέρεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05. Ο συλλογισμός που διατυπώθηκε από την Επιτροπή στην ίδια απόφαση, στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 66 και που κατέληγε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ των δαπανών για τις παρεχόμενες υπηρεσίες και του ποσού των τελών, αναφερόταν σε άλλες παρεχόμενες υπηρεσίες εκτός των δοκιμών ΜΣΕ. Το Βέλγιο επαναλαμβάνει ότι όσον αφορά τις δοκιμές ΜΣΕ, η απόφαση N 9/05 και N 10/05 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η παροχή υπηρεσιών υπό μορφή δοκιμών ΜΣΕ συνιστούσε όντως κρατική ενίσχυση, αλλά το ποσό του τέλους (δηλαδή 10,70 ευρώ) δεν συνιστούσε ενίσχυση και έπρεπε να αφαιρεθεί από τη δαπάνη των δοκιμών.
3.3. Απουσία υπεραντιστάθμισης/πλεονάζουσας αμοιβής και συμμόρφωση των τιμών των δοκιμών με τις τιμές της αγοράς
(45)
Το Βέλγιο κάνει αναφορά στο σημείο 132 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και τα δασοκομίας 2007-2013 (22) (εφεξής «γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013»), όπου αναφέρεται ότι τα 40 ευρώ ανά δοκιμή αποτελεί«την καλύτερη διαθέσιμη σήμερα τιμή στην Κοινότητα». Από τον Ιούλιο του 2005, οι προτεινόμενες από τον AFSCA τιμές είναι κάτω των 40 ευρώ. Αυτό σύμφωνα με τις βελγικές αρχές δείχνει ότι οι τιμές που εφαρμόζονται στο Βέλγιο συμμορφώνονται με τις τιμές της αγοράς. Στην απόφαση της N 9/05 και N 10/05, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι τα εργαστήρια είχαν επιλεγεί μέσω ανοιχτών, διαφανών και χωρίς διακρίσεις διαδικασιών, και ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί πως οι φορείς παροχής υπηρεσιών (δηλαδή τα εργαστήρια) επωφελούνται από κρατικές ενισχύσεις. Έκτοτε η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανταγωνισμού διενεργούν την περίοδο αυτή έρευνα σχετικά με τις συμφωνίες τιμών μεταξύ των εργαστηρίων στο πλαίσιο των δοκιμών ΜΣΕ. Σύμφωνα με τις βελγικές αρχές, αυτό δείχνει σαφώς ότι δεν επιθυμούν σε καμία περίπτωση να καταβάλουν πρόσθετη τιμή στα εργαστήρια. Στην επιστολή τους με ημερομηνία 16 Οκτωβρίου 2009, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι η εξέταση ενδεχόμενης συμφωνίας μεταξύ των εργαστηρίων θα συνεχιζόταν και ότι αυτή η έρευνα θα λάμβανε κανονικά τέλος κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου του 2010.
3.4. Επιβάρυνση στις εξαγωγές και τις εισαγωγές
(46)
Οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι οι εισφορές και τα τέλη δεν εφαρμόστηκαν ποτέ στις εισαγωγές και εξαγωγές. Μόνο οι επιχειρήσεις που εδρεύουν στο Βέλγιο οφείλουν να καταβάλουν εισφορά και μόνο τα βοοειδή που σφάζονται στο Βέλγιο και είναι άνω των 30 μηνών υπόκεινται στην καταβολή τέλους 10,70 ευρώ.
(47)
Το Βέλγιο υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή έχει ήδη εξετάσει αυτά τα μέτρα στο πλαίσιο της απόφασης N 9/05 και N 10/05 και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι εισφορές δεν εισήγαν διακρίσεις ως προς τα εισαγόμενα ή εξαγόμενα προϊόντα και δεν ήταν αντίθετες με τις διατάξεις της συνθήκης.
3.5. Απουσία μηχανισμού με τον οποίο τα σφαγεία μετακυλίουν το τέλος στους παραγωγούς ή σε άλλους φορείς της αγοράς
(48)
Οι βελγικές αρχές αναφέρουν ότι τα σφαγεία μετακυλίουν το κόστος των τελών στους πελάτες τους όπως κάθε κανονική επιχείρηση μετακυλίει οποιαδήποτε έξοδα προκύψουν στους πελάτες της. Οι συνήθεις μηχανισμοί της αγοράς αναλαμβάνουν συνεπώς αυτή τη μετακύλιση. Επιπλέον, η αναγραφή της δαπάνης του τέλους σε ξεχωριστή θέση στα τιμολόγια που εκδίδονται στους παραγωγούς αποτελεί συνήθη πρακτική. Στο πλαίσιο αυτό, το Βέλγιο αναφέρει τις αιτιολογικές σκέψεις 93 και 95 της απόφασης N 9/05 και N 10/05 όπου τα κριτήρια που προβλέπονται στο σημείο 25 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ θεωρείται ότι πληρούνται.
3.6. Χαρακτηρισμός των δικαιούχων ως μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (εφεξής «ΜΜΕ»)
(49)
Το Βέλγιο αναφέρει ότι όλοι οι γεωργοί στο Βέλγιο είναι ΜΜΕ, βάσει των ακόλουθων όρων: απασχολούν λιγότερα από 250 άτομα, ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους δεν υπερβαίνει τα 40 εκατ. ευρώ ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού τους δεν υπερβαίνει τα 27 εκατ. ευρώ, και η επιχείρηση δεν ανήκει σε ποσοστό 25 % ή άνω σε άλλη επιχείρηση ή άλλες επιχειρήσεις οι οποίες δεν είναι ΜΜΕ.
3.7. Παρατηρήσεις σχετικά με τη συμβατότητα των ενισχύσεων κατά τη διάρκεια των τριών περιόδων που προσδιορίζονται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας (2001 έως 2003, 2003 έως 2007, μετά το 2007)
(50)
Η περίοδος από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως την 1η Ιανουαρίου 2003 δεν απαιτεί ιδιαίτερες παρατηρήσεις εκ μέρους του Βελγίου δεδομένου ότι η ίδια η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα της πιθανής συμβατότητας στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Αναφέρει ωστόσο ότι οι ενισχύσεις δεν υπερέβαιναν το 100 % των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν και είναι διατεθειμένη να υποβάλλει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό αν είναι αναγκαίο.
(51)
Το Βέλγιο ωστόσο επιμένει ότι αυτές οι πληροφορίες παρέχονται μόνο επικουρικώς, δεδομένης της αρχικής του άποψης ότι δεν μπορεί να γίνεται λόγος για κρατικές ενισχύσεις στην παρούσα περίπτωση διότι εναπόκειται στο Βέλγιο να επιλέξει τον τρόπο χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ.
(52)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την 1η Ιανουαρίου 2007, το Βέλγιο αναφέρει ότι δεν καταβλήθηκε καμία ενίσχυση η οποία να υπερβαίνει το 100 % του κόστους της δοκιμής. Το Βέλγιο κάνει αναφορά στην απόφαση N 9/05 και N 10/05 όπου έχει ήδη εξεταστεί το θέμα αυτό.
(53)
Όσον αφορά την περίοδο που αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2007, το Βέλγιο δεν χορήγησε ποτέ ενίσχυση που να υπερβαίνει τα 40 ευρώ δεδομένου ότι το κόστος των δοκιμών ήταν μικρότερο των 40 ευρώ.
(54)
Σε παράρτημα των παρατηρήσεων αυτών, το Βέλγιο υποβάλλει μια λεπτομερή χρονολογία των μέτρων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ. Δεδομένου ότι αυτές οι πληροφορίες αναφέρονται σε μεγάλο βαθμό στο περιγραφικό μέρος της παρούσας απόφασης, η χρονολογική παράθεση δεν αναφέρεται εκτενώς σε αυτή την ενότητα. Ωστόσο ορισμένα στοιχεία θα αναφερθούν επίσης στη συνέχεια.
(55)
Η χρονολογία της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ παρουσιάζεται με τον εξής τρόπο:
-
από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001: πλήρης χρηματοδότηση των δοκιμών από το δημόσιο ταμείο,
-
από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 30 Ιουνίου 2004: προχρηματοδότηση των δοκιμών από το BIRB. Το συνολικό ύψος της προχρηματοδότησης από το BIRB ανέρχεται στα 67 156 527,65 ευρώ,
-
από την 1η Ιουλίου 2004 έως την 30ή Νοεμβρίου 2004: προχρηματοδότηση από τον AFSCA,
-
από την 1η Δεκεμβρίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005: τέλος 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα της 15ης Οκτωβρίου 2004, με επιπρόσθετη χρηματοδότηση από τα αποθεματικά του AFSCA και την επιστρεπτέα προκαταβολή που έθεσε στη διάθεσή του το δημόσιο ταμείο,
-
από την 1η Ιανουαρίου 2006: χρηματοδότηση μέσω τέλους 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές και μέσω εισφορών που επιβάλλονται σε 7 διαφορετικούς τομείς (23). Οι εν λόγω εισφορές χρησιμοποιούνται επίσης για την επιστροφή των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ που είχαν προχρηματοδοτηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2002. Στη συνέχεια, από την 1η Ιανουαρίου 2008 το τέλος αναπροσαρμόστηκε σε 11,07 ευρώ.
(56)
Οι τιμές των δοκιμών ΜΣΕ είναι οι ακόλουθες:
(σε ευρώ)
Περίοδος
Συνολικό κόστος δοκιμών (24)
Ποσό τέλους
01.01.2001-31.01.2001
111,81
/
01.02.2001-31.03.2001
89,50
/
01.04.2001-31.12.2001
64,71
/
01.01.2002-15.03.2002
64,74
/
16.03.2002-31.12.2003
63,45
/
01.01.2004-15.01.2004
63,42
/
16.01.2004-30.06.2004
53,88
/
01.07.2004-30.11.2004
43,44
/
01.12.2004-31.12.2004
43,44
10,70
01.01.2005-30.06.2005
43,47
10,70
01.07.2005-31.12.2005
38,62
10,70
01.01.2006-30.09.2006
40,35
10,70
01.10.2006-31.12.2006
39,32
10,70
01.01.2007-31.12.2007
39,35
10,70
01.01.2008-31.12.2008
39,38
11,07
3.8. Απαντήσεις που δόθηκαν στις συμπληρωματικές ερωτήσεις που έθεσε η Επιτροπή
(57)
Στην επιστολή του από 16 Οκτωβρίου 2009, το Βέλγιο έδωσε πολλές διευκρινίσεις σε απάντηση των ερωτημάτων που έθεσε η Επιτροπή στις 24 Ιουλίου 2009 μετά από τις παρατηρήσεις που υπέβαλε το Βέλγιο. Αρχικά, το Βέλγιο επανέλαβε τη θέση του σύμφωνα με την οποία ένα κράτος μέλος δεν είναι υποχρεωμένο να επιβαρύνει τους οικονομικούς φορείς με το κόστος των δοκιμών ΜΣΕ. Εφόσον πρόκειται για δαπάνες για την προστασία της δημόσιας υγείας, οι δαπάνες των ελέγχων που επιβάλλουν οι δημόσιες αρχές δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αντιστάθμισμα για υπηρεσία, και να επιβάλλονται στους οικονομικούς φορείς. Ωστόσο, σε πνεύμα συνεργασίας, αποφάσισε να απαντήσει στις ερωτήσεις της Επιτροπής ακολουθώντας τη συλλογιστική που εκφράζεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
(58)
Όσον αφορά στο μέρος της κοινοτικής χρηματοδότησης, το Βέλγιο επιβεβαίωσε ότι είχε όντως περιληφθεί στα στοιχεία που είχαν κοινοποιηθεί στο παρελθόν.
(59)
Στη συνέχεια, όσον αφορά τη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 30ής Ιουνίου 2004 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005, το Βέλγιο ανέφερε ότι είχε πραγματοποιηθεί από τον AFSCA βάσει πηγών χρηματοδότησης που διέθετε και ότι είχε χρησιμοποιήσει παλαιότερα κονδύλια τα οποία του είχαν διατεθεί. Δεν υπήρξαν φόροι υπέρ τρίτων κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.
(60)
Η Επιτροπή είχε θέσει ερωτήματα σχετικά με τη διάρθρωση του ποσού των 15 237 646 ευρώ σε σχέση με το ποσό των 67 156 527,65 ευρώ που αναφερόταν στις παρατηρήσεις του Βελγίου (βλέπε αιτιολογική σκέψη (53)). Το Βέλγιο απάντησε ότι το ποσό των 15 237 646 ευρώ αποτελούσε εξ ολοκλήρου μέρος των 67 156 527,65 ευρώ. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανέφεραν την επιθυμία να πραγματοποιήσουν υπολογισμούς ώστε να επιβεβαιώσουν την ακρίβεια του αναφερόμενου ποσού.
(61)
Όσον αφορά τα τέλη, το Βέλγιο ανέφερε ότι αυτά βάρυναν τον γεωργό και δεν ήταν δυνατόν να συνιστούν κρατική ενίσχυση. Για το θέμα αυτό το Βέλγιο αναφέρθηκε στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, στην οποία αναφερόταν ότι μόνο τα 33,38 ευρώ από τα 44,08 ευρώ της συνολικής τιμής αποτελούσαν κρατική ενίσχυση. Τα 10,70 ευρώ δεν συνιστούσαν ενισχύσεις και συνεπώς αφαιρέθηκαν από την τιμή της δοκιμής κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το μέγιστο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή.
(62)
Σε κάθε περίπτωση, το Βέλγιο ανέφερε ότι η μόνη διαφορά με το σύστημα που είχε εγκρίνει η Επιτροπή στην απόφαση N 9/05 και N 10/05 ήταν η αναπροσαρμογή του ποσού του τέλους, το οποίο αυξήθηκε από 10,70 ευρώ σε 11,07 ευρώ.
(63)
Στην επιστολή του από 1 Δεκεμβρίου 2009, το Βέλγιο πραγματοποίησε διορθώσεις στα στοιχεία που είχε υποβάλει στο παρελθόν σχετικά με τον αριθμό των δοκιμών που είχαν πραγματοποιηθεί. Ανέφερε ότι αυτά τα στοιχεία αντικαθιστούσαν εκείνα που είχαν υποβληθεί κατά το παρελθόν, σε επιστολές προγενέστερες και μεταγενέστερες της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας.
(64)
Αυτές οι αλλαγές βασίζονται στο γεγονός ότι ο αριθμός δειγματοληψιών που είχαν ληφθεί υπόψη στο παρελθόν ήταν λανθασμένος. Πράγματι, οι πρώτοι υπολογισμοί είχαν βασιστεί σε ένα θεωρητικό αριθμό 3 δειγματοληψιών ανά ώρα, ενώ στην πραγματικότητα είχαν διενεργηθεί επιτόπου 12 δειγματοληψίες ανά ώρα. Αυτή η αύξηση του αριθμού των δοκιμών ανά ώρα είχε ως συνέπεια μικρότερο κόστος για κάθε δειγματοληψία, γεγονός το οποίο έχει επίσης συνέπειες στο επίπεδο του συνολικού κόστους ανά δοκιμή, εφόσον το κόστος των δοκιμών αποτελείται εν μέρει από το ωριαίο κόστος, το οποίο μειώνεται λόγω ενός μεγαλύτερου αριθμού δειγματοληψιών ανά ώρα. Επιπλέον, ο συνολικός αριθμός ζώων που σφάχτηκαν κατά τη διάρκεια των ετών 2003 και 2004 αναθεωρήθηκε πτωτικά σε σχέση με τα στοιχεία που είχαν υποβληθεί στο παρελθόν. Τα στοιχεία που αναφέρονται στην επιστολή του Βελγίου της 1η Δεκεμβρίου 2009 είναι τα στοιχεία σχετικά με τα βοοειδή που υποβλήθηκαν σε σφαγή για ανθρώπινη κατανάλωση, τα οποία υποβλήθηκαν στην Επιτροπή για τα έτη 2003 και 2004.
(σε ευρώ)
2003
Κόστος εργαστηρίου
Κτηνιατρική ωριαία τιμή
Κόστος δειγματοληψίας
Κόστος των κιτ δοκιμών
Συνολικό κόστος
Παρέμβαση
40 EUR / δοκιμή
Ιανουάριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Φεβρουάριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Μάρτιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Απρίλιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Μάιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Ιούνιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Ιούλιος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Αύγουστος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Σεπτέμβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Οκτώβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Νοέμβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
Δεκέμβριος
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
(σε ευρώ)
2004
Κόστος εργαστηρίου
Κτηνιατρική ωριαία τιμή
Κόστος δειγματοληψίας
Κόστος των κιτ δοκιμών
Συνολικό κόστος
Παρέμβαση
40 EUR / δοκιμή
1-15 Ιανουαρίου
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
16-31 Ιανουαρίου
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Φεβρουάριος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Μάρτιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Απρίλιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Μάιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Ιούνιος
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
Ιούλιος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Αύγουστος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Σεπτέμβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Οκτώβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Νοέμβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
Δεκέμβριος
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
(65)
Βάσει του πίνακα που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (64), το Βέλγιο συμπέρανε πως το συνολικό κόστος για τις δοκιμές ΣΕΒ είναι εντός των 40 ευρώ από την 1η Ιουλίου 2004.
(66)
Στη βάση αυτή, οι βελγικές αρχές προσκόμισαν επίσης διορθωτικό του πίνακα που είχε υποβληθεί πριν από την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας και που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 25 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Τα τελευταία στοιχεία που προσκομίστηκαν καταγράφουν τα πραγματικά στοιχεία και όχι εκτιμήσεις όπως κατά το παρελθόν. Από τις πληροφορίες αυτές προκύπτει ότι το προχρηματοδοτημένο συνολικό ποσό ανερχόταν όχι σε 15 237 789,90 ευρώ όπως είχε εκτιμηθεί κατά το παρελθόν, αλλά σε 6 619 810,74 ευρώ.
Περίοδος
Κόστος της δοκιμής (EUR)
Αριθμός δοκιμών
Σύνολο (ευρώ)
1.1.2003
15.1.2004
Έμμεσες κρατικές ενισχύσεις
40,00
373 550
14 942 015,90
Κόστος της δοκιμής 40 ευρώ
31,08
373 550
5 759 524,54
Σύνολο
71,08
373 550
20 701 540,44
16.1.2004
30.6.2004
Έμμεσες κρατικές ενισχύσεις
40,00
160 551
6 422 043,10
Τέλος
22,02
160 551
860 286,19
Σύνολο
62,02
160 551
7 282 329,29
1.1.2003
30.6.2004
Συνολικός προχρηματοδοτημένος προϋπολογισμός πέραν του μέγιστου ποσού των 40 ευρώ
6 619 810,74
(67)
Το Βέλγιο αναφέρει επίσης ότι εάν η έρευνα των βελγικών αρχών ανταγωνισμού καταδείκνυε ότι οι τιμές για τις δοκιμές ΣΕΒ που πραγματοποιήθηκαν από τα εργαστήρια είχαν αυξηθεί λόγω ενδεχόμενης παράνομης συμφωνίας μεταξύ των εργαστηρίων, αναλάμβανε τη δέσμευση να ανακτήσει το πλεόνασμα της τιμής που έχει καταβληθεί, κινώντας αν είναι αναγκαίο νομικές διαδικασίες ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων.
(68)
Στην επιστολή του από 6η Απριλίου 2011, οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι το τέλος των 10,70 ευρώ αφορούσε αποκλειστικά την πληρωμή της δοκιμής ΜΣΕ από τον δικαιούχο ο οποίος επωφελείται πράγματι κατά τον χρόνο αυτό, και δεν χρησιμοποιείται για την επιστροφή της προχρηματοδότησης προγενέστερων δοκιμών ΜΣΕ.
(69)
Στην ίδια επιστολή της 6ης Απριλίου 2011, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι το συνολικό ποσό που προχρηματοδοτήθηκε από το BIRB ανερχόταν σε 67 156 527,65 ευρώ. Ο AFSCA επέστρεψε εν μέρει αυτό το ποσό με τον ακόλουθο τρόπο:
Επιστροφή από τον AFSCA:
2005
4 477 102 ευρώ
2006
4 477 102 ευρώ
2007
Καμία επιστροφή (ζητήθηκε και χορηγήθηκε παράταση με καταβολή τόκων)
2008
194 901 ευρώ (τόκοι επί της αναβληθείσας επιστροφής)
Από το 2008
Καμία επιστροφή στο BIRB - νόμος-πρόγραμμα της 22/12/2008
Υπόλοιπο προς επιστροφή
58 202 323 ευρώ
(70)
Το Βέλγιο ανέφερε ότι η κυβέρνηση είχε αποφασίσει να αναστείλει την επιστροφή της προχρηματοδότησης στο BIRB και ότι, συνεπώς, τα ποσά που είχαν επιστραφεί θα μεταφέρονταν στο πιστωτικό υπόλοιπο του AFSCA. Αυτό το υπόλοιπο πρέπει να θεωρηθεί ως επιστροφή της δαπάνης των δοκιμών ΜΣΕ.
(71)
Όσον αφορά την πληρωμή της δαπάνης των δοκιμών ΜΣΕ από τον παραγωγό, το Βέλγιο επιβεβαίωσε ότι δεν υπήρχε συγκεκριμένο σύστημα το οποίο να υποχρεώνει τα σφαγεία να τιμολογούν το ποσό του τέλους για τη δοκιμή ΜΣΕ στον παραγωγό, αλλά ότι αυτό γινόταν αυθόρμητα. Το Βέλγιο προσκόμισε ορισμένα παραδείγματα τιμολογίων από τα οποία προκύπτει σαφώς ότι η τιμολόγηση του ποσού του τέλους αναφέρεται σε ξεχωριστή θέση στα τιμολόγια. Πρόκειται για το δελτίο αγοράς που εκδίδει το σφαγείο προς τον παραγωγό, όπου το ποσό του τέλους αφαιρείται από το συνολικό ποσό που οφείλει να καταβάλει το σφαγείο στον παραγωγό για την αγορά του ζώου. Το Βέλγιο αναφέρει ότι αυτό αποτελεί απόδειξη ότι ο παραγωγός είναι ο τελικός οφειλέτης της πληρωμής της δοκιμής ΜΣΕ στον AFSCA.
(72)
Στην τελευταία τους επιστολή από 25 Μαΐου 2011, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι τα ποσά ενίσχυσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο σωρευτικής εφαρμογής της ενίσχυσης ήσσονος σημασίας όπως προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1860/2004 της Επιτροπής της 6ης Οκτωβρίου 2004 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας στους τομείς της γεωργίας και της αλιείας (25) και των 40 ευρώ συμβατής ενίσχυσης ανά δοκιμή, για την περίοδο κατά την οποία ο κανονισμός ήταν σε ισχύ.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΤΡΙΤΟΥΣ
(73)
Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή δεν έλαβε καμία παρατήρηση εκ μέρους των τρίτων ενδιαφερομένων μερών.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
5.1. Εκτίμηση της ύπαρξης ενίσχυσης
(74)
Καταρχάς, στις παρατηρήσεις του σχετικά με την απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας το Βέλγιο ανέφερε την εκτίμησή του ότι η δαπάνη των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτείτο από τα κράτη μέλη, λόγω του υποχρεωτικού χαρακτήρα των δοκιμών, και ότι καμία κοινοτική νομοθεσία δεν απαιτούσε το κόστος των ελέγχων να βαρύνει τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, οι γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013 και η πρακτική της Επιτροπής καταδεικνύουν σαφώς ότι τα διαφορετικά επίπεδα κόστους των δοκιμών μπορούν να προκαλέσουν στρεβλώσεις ανταγωνισμού, και ότι τα περισσότερα κράτη μέλη χορηγούν ενισχύσεις για την κάλυψη της τιμής αυτών των δοκιμών, εξ ου και η ανάγκη να ρύθμισης του ύψους της δαπάνης ώστε να περιοριστούν οι στρεβλώσεις ανταγωνισμού που προκαλούνται από τις ενισχύσεις αυτές. Ειδικότερα, οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ αναφέρουν σαφώς ότι οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί από τα κράτη παρουσιάζουν κινδύνους στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Για παράδειγμα, στο σημείο 24 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ, αναφέρεται ότι «από την 1η Ιανουαρίου 2003, η συνολική άμεση και έμμεση στήριξη, συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών από την Κοινότητα, σε σχέση με την υποχρεωτική εξέταση για ΣΕΒ των βοοειδών που σφάζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο, δεν είναι δυνατόν να υπερβαίνει τα 40 ευρώ ανά εξέταση. Η υποχρέωση για εξέταση είναι δυνατόν να απορρέει από την κοινοτική ή την εθνική νομοθεσία.» Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές παρουσιάστηκαν στα κράτη μέλη, τα οποία κλήθηκαν να λάβουν χρήσιμα μέτρα και να συμμορφώσουν τα καθεστώτα τους με αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές. Επίσης, όσον αφορά τις γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2013, ο χαρακτηρισμός της κρατικής ενίσχυσης σχετικά με τις δοκιμές ΜΣΕ αναφέρεται στα σημεία 132 ζ) και ακόλουθα Επιπλέον, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι η απόφαση N 9/05 και N 10/05, όπου ένα μέρος της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ χαρακτηρίστηκε ως ενίσχυση, δεν αποτέλεσε αντικείμενο προσφυγής από τις βελγικές αρχές, γεγονός που σημαίνει εμμέσως ότι οι βελγικές αρχές δέχτηκαν αυτόν τον χαρακτηρισμό των ενισχύσεων για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικών ενισχύσεων.
(75)
Από τα στοιχεία αυτά συμπεραίνεται ότι η αμφισβήτηση, εκ μέρους του Βελγίου, του χαρακτηρισμού της ενίσχυσης για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ ως κρατικής ενίσχυσης λόγω του υποχρεωτικού χαρακτήρα αυτών των δοκιμών δεν έχει καμία βάση λαμβανομένων υπόψη των νομοθετικών κειμένων που ισχύουν και εφαρμόζονται εδώ και πολλά έτη.
(76)
Συνεπώς, η Επιτροπή εξετάζει τα εν λόγω μέτρα υπό το πρίσμα του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ. Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως.
(77)
Για να εμπίπτει ένα μέτρο στις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθοι τέσσερις όροι: 1) το μέτρο πρέπει να χρηματοδοτείται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους και να καταλογίζεται στο κράτος· 2) πρέπει να αφορά επιλεκτικά ορισμένες επιχειρήσεις ή κλάδους παραγωγής· 3) πρέπει να περιλαμβάνει οικονομικό πλεονέκτημα για τις δικαιούχους επιχειρήσεις· 4) πρέπει να επηρεάζει τις συναλλαγές στο πλαίσιο της Ένωσης και να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.
(78)
Στις αιτιολογικές σκέψεις που ακολουθούν, τα τέσσερα αυτά κριτήρια εφαρμόζονται στα μέτρα που ενδέχεται να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις.
(79)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (53), έχουν χρησιμοποιηθεί πολλά συστήματα χρηματοδότησης των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ. Στο πλαίσιο της εξέτασης του κριτηρίου της παρουσίας κρατικών πόρων, η παρούσα απόφαση διενεργεί διάκριση μεταξύ των διαφορετικών τρόπων χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ.
5.1.1. Ύπαρξη κρατικών πόρων
5.1.1.1. Από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001
(80)
Κατά τη διάρκεια της περιόδου από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001, η δαπάνη των δοκιμών ΜΣΕ χρηματοδοτήθηκε εξ ολοκλήρου από το δημόσιο ταμείο. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι σε αυτήν την περίπτωση πρόκειται για χρηματοδότηση με κρατικούς πόρους.
5.1.1.2. Από την 1η Ιανουαρίου 2002 έως τις 30 Ιουνίου 2004
(81)
Κατά τη διάρκεια της ακόλουθης περιόδου, δηλαδή της 1ης Ιανουαρίου 2002 έως τις 30 Ιουνίου 2004, οι δοκιμές προχρηματοδοτήθηκαν από το BIRB, εν αναμονή διαρθρωτικής λύσης για τη χρηματοδότηση των δοκιμών. Το BIRB είναι μια ομοσπονδιακή δημόσια υπηρεσία η οποία έχει νομικό χαρακτήρα και προέκυψε από τον μετασχηματισμό του πρώην Γραφείου Οικονομίας και Γεωργίας του Βελγίου (OBEA) και της Διεύθυνσης Γεωργίας της πρώην Κεντρικής Υπηρεσίας Ποσοστώσεων και Αδειών (OCCL). Πρόκειται για ημικρατικό οργανισμό κατηγορίας Β, που τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Γεωργίας και Μικρομεσαίων Τάξεων. Το BIRB είναι ένας οργανισμός πληρωμών εγκεκριμένος στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, ο οποίος χρηματοδοτείται από το ΕΓΤΠΕ (26). Μπορεί επίσης να αναλάβει αποστολές που απορρέουν από τη γεωργική πολιτική του ομοσπονδιακού κράτους ή των περιφερειακών διοικήσεων. Για να μπορέσει να ισοσκελίσει τον διοικητικό ισολογισμό του, το BIRB διαθέτει ένα κρατικό κονδύλιο εγγεγραμμένο στον προϋπολογισμό του εποπτικού του φορέα σε ομοσπονδιακό επίπεδο (Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομίας) και ορισμένα ίδια έσοδα (έσοδα από ορισμένα τέλη και περιορισμένες επενδύσεις). Δεδομένων των ανωτέρω, η χρηματοδότηση μέσω του BIRB αποτελεί χρηματοδότηση που προέρχεται από κρατικούς πόρους.
5.1.1.3. Από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 30 Νοεμβρίου 2004
(82)
Από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 30 Νοεμβρίου 2004, οι δοκιμές προχρηματοδοτήθηκαν από τον AFSCA. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία εκείνη την εποχή [δηλαδή κυρίως τον νόμο της 4ης Φεβρουαρίου 2000 σχετικά με την ίδρυση του AFSCA ( (27))] ο AFSCA χρηματοδοτούνταν κυρίως από διάφορα έσοδα όπως το προϊόν αμοιβών, εισφορών και τελών, προϊόντα διοικητικών προστίμων, έκτακτα έσοδα, δωρεές και κληροδοτήματα.… (28). Ο AFSCA είναι μια δημόσια υπηρεσία με νομικό χαρακτήρα, που έχει ταξινομηθεί στην κατηγορία A η οποία προβλέπεται από τον νόμο της 16ης Μαρτίου 1954 σχετικά με τον έλεγχο ορισμένων οργανισμών δημοσίου συμφέροντος (29). Προκύπτει συνεπώς από τις παρατηρήσεις αυτές ότι οι χρηματοδοτήσεις που χορηγήθηκαν από τον AFSCA αποτελούν κρατικές ενισχύσεις, και ότι η διάθεσή τους αποφασίζεται από τη δημόσια αρχή, ενώ ο AFSCA αναφέρεται ιεραρχικά στο υπουργείο που είναι αρμόδιο για τη δημόσια υγεία.
5.1.1.4. Από την 1η Δεκεμβρίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005
(83)
Όσον αφορά την περίοδο μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2004 (ημερομηνία θέσης σε ισχύ του βασιλικού διατάγματος της 15ης Οκτωβρίου 2004) και της 31ης Δεκεμβρίου 2005 (ημερομηνία θέσης σε ισχύ των βασιλικών διαταγμάτων της 10ης Νοεμβρίου 2005), οι δοκιμές ΜΣΕ χρηματοδοτήθηκαν από ένα τέλος 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές επιπροσθέτως μιας χρηματοδότησης από το αποθεματικό του AFSCA και από την επιστρεπτέα προκαταβολή που είχε θέσει στη διάθεσή του το δημόσιο ταμείο.
(84)
Η μερική χρηματοδότηση που εφαρμόζει ο AFSCA και που προέρχεται από ίδιους πόρους αποτελεί κρατική ενίσχυση (βλέπε την αιτιολογική σκέψη 82).
(85)
Όσον αφορά το ερώτημα αν τα τέλη αποτελούν κρατικούς πόρους, μπορεί να αποτελούν κρατικούς πόρους αν αποδειχθεί ότι τα τέλη δεν καλύπτουν το σύνολο των πραγματικών δαπανών των παρεχόμενων υπηρεσιών τις οποίες θεωρείται ότι αποζημιώνουν. Πράγματι, αν δεν υπάρχει αντιστοιχία μεταξύ του τέλους και της δαπάνης για την παρεχόμενη υπηρεσία, το πλεόνασμα αποτελεί κρατικό πόρο τον οποίο ο κρατικός οργανισμός στον οποίο καταβάλλεται το τέλος μπορεί να διαθέσει. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είναι σημαντικό να ελεγχθεί εάν τα τέλη που καταβάλλονται στον AFSCA για τις δοκιμές ΜΣΕ αντιπροσωπεύουν πληρωμές για τις υπηρεσίες του AFSCA που παρέχονται στις επιχειρήσεις και αν έχουν βασιστεί ή όχι στις τιμές της αγοράς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 54 της απόφασης κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας). Το ερώτημα αυτό θίγεται παρακάτω, κατά την εξέταση της έννοιας του πλεονεκτήματος.
5.1.1.5. Από την 1η Ιανουαρίου 2006
(86)
Όσον αφορά την περίοδο που ακολουθεί μετά τη θέση σε ισχύ των βασιλικών διαταγμάτων της 10ης Νοεμβρίου 2005, δηλαδή την περίοδο που αρχίζει από την 1η Ιανουαρίου 2006, θα πρέπει να εξεταστεί εάν τα τέλη και οι εισφορές που ορίζονται από αυτά τα διατάγματα αποτελούν κρατικούς πόρους. Αυτό το ερώτημα έχει ήδη εξεταστεί στο πλαίσιο της απόφασης N 9/05 και N 10/05. Στην αιτιολογική σκέψη 44 αναφέρεται, κατά τρόπο γενικό, ότι οι εισφορές αποτελούσαν κρατικούς πόρους και ότι τα τέλη ήταν δυνατό να αποτελούν κρατικούς πόρους αν προέκυπτε ότι αυτά τα τέλη δεν κάλυπταν το σύνολο των πραγματικών δαπανών για τις παρασχεθείσες υπηρεσίες τις οποίες θεωρείται ότι αποζημίωναν. Στην περίπτωση των δοκιμών ΜΣΕ, αυτές χρηματοδοτούνταν εν μέρει από τέλη και εν μέρει από εισφορές. Η απόφαση N 9/05 και N 10/05 είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση μέρους των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ μέσω των τελών δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση και ότι η χρηματοδότηση μέσω των εισφορών συνιστούσε κρατική ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά. Όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας στην αιτιολογική σκέψη 34, οι εγκεκριμένες με απόφαση της Επιτροπής ενισχύσεις δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης, και συνεπώς δεν θα εξεταστούν εδώ.
(87)
Ωστόσο, υπό το φως των στοιχείων που υπέβαλε το Βέλγιο μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, προέκυψε ότι τα έσοδα των εισφορών χρησιμοποιήθηκαν εν μέρει το 2005 και 2006 για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ που υπερέβαινε τα 40 ευρώ κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 1ης Δεκεμβρίου 2004. Αυτό ωστόσο δεν είχε αναφερθεί στην απόφαση N 9/05 και N 10/05. Συνεπώς, ένα μέρος των εισφορών χρησιμοποιούνταν για τη χρηματοδότηση δοκιμών ΜΣΕ που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την 1η Δεκεμβρίου 2004, με σκοπό την ανάκτηση συνολικά από τους γεωργούς των προχρηματοδοτημένων δαπανών των υποχρεωτικών δοκιμών ΜΣΕ που υπερέβαιναν το ποσό των 40 ευρώ.
(88)
Η διάθεση μέρους των εσόδων από αυτές τις εισφορές για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών δεν μεταβάλλει καθ’ οιονδήποτε τρόπο τον χαρακτηρισμό των κρατικών πόρων όπως ορίζεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05.
5.1.2. Επιλεκτικό πλεονέκτημα για μια επιχείρηση
(89)
Κατά την εξέταση της ύπαρξης πλεονεκτήματος, πρέπει να διαχωριστούν από τη μία πλευρά τα μέτρα που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των εισφορών, και από την άλλη τα μέτρα που χρηματοδοτούνται από τα τέλη.
(90)
Όσον αφορά τα μέτρα που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των εισφορών, η Επιτροπή έχει την πάγια άποψη (30) ότι εάν το κράτος χρηματοδοτεί τις δαπάνες των υποχρεωτικών ελέγχων που αφορούν την παραγωγή ή εμπορία προϊόντων, αυτό πρέπει να θεωρείται ως επιλεκτικό πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις (31). Πράγματι, το κράτος ελάφρυνε τις επιβαρύνσεις που κανονικά περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι γεωργοί, τα σφαγεία και οι λοιποί φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα τα οποία προέρχονται από βοοειδή που υπόκεινται σε υποχρεωτικές δοκιμές ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία κατά την εν λόγω περίοδο, πραγματοποιούν οικονομική δραστηριότητα και έχουν επωφεληθεί με κρατικές ενισχύσεις από τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ από το κράτος, και αυτό από την 1η Ιανουαρίου 2001.
(91)
Τα επιχειρήματα που χρησιμοποιεί το Βέλγιο (βλέπε τις αιτιολογικές σκέψεις (36) και ακόλουθες) ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ επιβάλλεται για την προστασία της δημόσιας υγείας και ότι εναπόκειται στο κράτος μέλος να αποφασίσει για το κανονικό σύστημα χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ δεν μπορεί να γίνει δεκτό για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 0. Στο ειδικότερο πλαίσιο της αξιολόγησης της επιλεκτικότητας, το Βέλγιο επιχειρηματολόγησε ότι δεν μπορεί να γίνεται λόγος για επιλεκτικότητα παρά μόνο στην περίπτωση όπου ορισμένοι κλάδοι ή επιχειρήσεις θα έχαιραν προνομιακής μεταχείρισης σε σχέση με το κανονικό σύστημα. Το γεγονός ότι υπάρχουν διαφορές μεταξύ των διάφορων κρατών μελών όσον αφορά στη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ και ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις ανταγωνισμού δεν αποτελεί, σύμφωνα με το Βέλγιο, θέμα κρατικής ενίσχυσης, αλλά εναρμόνισης των νομοθεσιών.
(92)
Αυτό το επιχείρημα ωστόσο δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Όπως αναφέρεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, το κριτήριο επιλεκτικότητας πληρούται όταν το πλεονέκτημα προορίζεται για ορισμένες επιχειρήσεις, ή για έναν τομέα δραστηριότητας. Στην προκειμένη περίπτωση, σε εθνικό επίπεδο, η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ από το κράτος ωφελεί μόνο έναν συγκεκριμένο τομέα, την εκτροφή ζώων τα οποία υπόκεινται σε δοκιμές ΜΣΕ. Σε κοινοτικό επίπεδο, η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ για τις βελγικές επιχειρήσεις από το κράτος ή με κρατικούς πόρους δίνει σε αυτές τις επιχειρήσεις ένα πλεονέκτημα σε σχέση με τους ξένους ανταγωνιστές, για τους οποίους η χρηματοδότηση των υποχρεωτικών δοκιμών ΜΣΕ δεν αναλαμβάνεται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους. Στο προοίμιο των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ (σημεία 8 και 9), αναγραφόταν σαφώς ότι η υπό εξέλιξη εναρμόνιση που επέβαλε στον τομέα την κάλυψη των δαπανών ήταν βραδεία και ότι ως εκ τούτου η Επιτροπή είχε αποφασίσει να διευκρινίσει και να τροποποιήσει την πολιτική της σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις όσον αφορά τις δαπάνες των δοκιμών ΜΣΕ. Το σημείο 24 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ με τη σειρά του αναφέρει ότι η υποχρέωση εξέτασης μπορεί να βασιστεί στην κοινοτική ή εθνική νομοθεσία. Αυτό το σημείο δείχνει σαφώς ότι δεν υπάρχει κοινοτική εναρμόνιση όσον αφορά στην υποχρέωση διενέργειας δοκιμών, γεγονός που συνεπάγεται ότι μια επιλεκτική ενίσχυση που ωφελεί τις επιχειρήσεις ενός ορισμένου κράτους μέλους θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει απόρροια αυτού. Εν κατακλείδι, τα μέτρα που χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους συμπεριλαμβανομένων των εισφορών, παρέχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στους γεωργούς, στα σφαγεία και σε άλλους φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα προερχόμενα από βοοειδή που υποβάλλονται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς μειώνουν τις δαπάνες που βαρύνουν τους δικαιούχους. Τα πλεονεκτήματα αυτά δεν αποκτώνται μέσω άμεσων καταβολών, αλλά από την ανάληψη των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ από τις δημόσιες αρχές, οι οποίες πληρώνουν απευθείας τις δαπάνες των δοκιμών στα εργαστήρια που τις πραγματοποιούν μετά από αίτημα των σφαγείων και τιμολογούν τις δαπάνες στον AFSCA.
(93)
Όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης που χρηματοδοτούνται από τα τέλη, είναι σημαντικό να ελεγχθεί αν χορηγείται πλεονέκτημα μέσω αυτών των τελών. Όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας (στις αιτιολογικές σκέψεις 61 και 62), δεν τίθεται θέμα πλεονεκτήματος παρά μόνο εάν τα τέλη είναι χαμηλότερα από τα πραγματικά έξοδα των υπηρεσιών που παρέχει ο AFSCA στους οικονομικούς φορείς. Είναι επίσης σημαντικό να ελεγχθεί αν οι επιβαρύνσεις αντιπροσωπεύουν πληρωμές για τις υπηρεσίες του AFSCA που παρέχονται στις επιχειρήσεις. Πιο συγκεκριμένα, τίθεται το ερώτημα αν χορηγήθηκε πλεονέκτημα στα σφαγεία και στους παραγωγούς που κατέβαλαν το τέλος των 10,70 ευρώ ανά εξεταζόμενο βοοειδές κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2004 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005, και αν αυτοί όντως επωφελήθηκαν από τις υπηρεσίες που παρείχε ο AFSCA.
(94)
Οι βελγικές αρχές ανέφεραν στην απάντησή τους στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας ότι το τέλος των 10,70 EUR ανά εξεταζόμενο βοοειδές ήταν η μόνη πηγή χρηματοδότησης του AFSCA για την κάλυψη των δαπανών των δοκιμών ΜΣΕ, με εξαίρεση τα αποθεματικά του AFSCA και τις επιστρεπτέες προκαταβολές του δημόσιου ταμείου. Η καταβολή του τέλους πραγματοποιείται από τα σφαγεία. Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι τα σφαγεία δεν είχαν καμία νομική υποχρέωση να τιμολογούν το ποσό του τέλους στους πελάτες τους, ωστόσο η πρακτική των σφαγείων είναι να τιμολογούν ξεχωριστά τη δαπάνη του τέλους στους παραγωγούς. Αυτό αποδείχτηκε από το Βέλγιο με τιμολόγια που προσκομίστηκαν ενδεικτικά, απ’ όπου φαίνεται σαφώς ότι τα σφαγεία τιμολογούν ξεχωριστά το ποσό του τέλους στους παραγωγούς. Το Βέλγιο εκτιμά ότι δεν είναι αναγκαία η επίσημη ρύθμιση του τρόπου με τον οποίο τα σφαγεία μετακυλίουν στους παραγωγούς ή σε άλλους δυνητικούς δικαιούχους των υπηρεσιών το τέλος που καταβάλλουν, δεδομένου ότι η δαπάνη αυτή τιμολογείται στους παραγωγούς κατά τρόπο παρόμοιο με άλλες δαπάνες που προκύπτουν κατά τη σφαγή και τιμολογούνται στους παραγωγούς.
(95)
Συνεπώς, από τα ανωτέρω εξάγεται το συμπέρασμα ότι η αμφιβολία που διατυπώθηκε κατά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, στην αιτιολογική σκέψη 44, η οποία ανέφερε ότι η αμοιβή για τα σφαγεία ήταν πολύ πιο υψηλή απ’ ό,τι για άλλους δικαιούχους της υπηρεσίας, αίρεται από τα στοιχεία που υπέβαλε το Βέλγιο σχετικά με την τιμολόγηση του ποσού αυτού του τέλους στους παραγωγούς.
(96)
Σχετικά με το ερώτημα για το αν η τιμή των δοκιμών ΜΣΕ είναι η τιμή της αγοράς, το Βέλγιο ανέφερε στην Επιτροπή, πρώτον, ότι από τον Ιούλιο του 2005, οι τιμές που πρότεινε ο AFSCA βρίσκονταν κάτω των 40 EUR, ενώ οι γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2007-2012 έκαναν λόγο για 40 EUR ως την καλύτερη διαθέσιμη τιμή στην Κοινότητα εκείνη την περίοδο. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι τιμές ευθυγραμμίζονται με τις τιμές που εφαρμόζονταν σε άλλα μέρη της Ευρώπης κατά την καθορισμένη περίοδο. Δεύτερον, το Βέλγιο απάντησε στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας ότι η περίπτωση αυτή ήταν όμοια με την περίπτωση που εξετάστηκε στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, η οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο ορισμός των φορέων παροχής υπηρεσιών είχε πραγματοποιηθεί σύμφωνα με ανοιχτές διαδικασίες και χωρίς διακρίσεις (βλέπε την αιτιολογική σκέψη 82 της απόφασης N 9/05 και N 10/05). Τρίτον, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη δέσμευση που ανέλαβε το Βέλγιο να λάβει όλα τα διαθέσιμα νομικά μέτρα προκειμένου να ανακτήσει τα ποσά που καταβλήθηκαν καθ’ υπέρβαση των τιμών των δοκιμών, σε περίπτωση όπου οι έρευνες της βελγικής αρχής ανταγωνισμού κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι υπήρξε παράνομη συμφωνία μεταξύ των εργαστηρίων, η οποία είχε ως συνέπεια την αύξηση των τιμών των δοκιμών. Βάσει αυτών των παρατηρήσεων, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα τέλη δεν μπορούν να θεωρηθούν ως κρατικοί πόροι, καθώς τα τέλη που καταβλήθηκαν στον AFSCA για τις δοκιμές ΜΣΕ αντιπροσωπεύουν τις πληρωμές για τις υπηρεσίες που παρείχε ο AFSCA στις επιχειρήσεις και βασίστηκαν στις τιμές της αγοράς.
(97)
Σύμφωνα με την απόφαση N 9/05 και N 10/05, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το τέλος δεν χορηγεί κανένα πλεονέκτημα στα σφαγεία ή στους παραγωγούς, διότι το τέλος καλύπτει την πληρωμή για υπηρεσία από την οποία επωφελήθηκε ο οφειλέτης του τέλους, και ότι η τιμή της δοκιμής βασίζεται στην τιμή της αγοράς. Αυτό το συμπέρασμα επιτρέπει επίσης να συναχθεί η απουσία χρηματοδότησης με κρατικούς πόρους δεδομένου ότι η τιμή της δοκιμής συμμορφώνεται με την τιμή της αγοράς.
5.1.3. Στρέβλωση ανταγωνισμού και συνέπειες στις συναλλαγές στην Ένωση
(98)
Όσον αφορά τις άλλες προϋποθέσεις που διέπουν την εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 1, της ΣΛΕΕ, το μέτρο μπορεί να έχει συνέπεια στη θέση του Βελγίου σε αυτόν τον τομέα (32). Καθώς οι βελγικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σε μια έντονα ανταγωνιστική διεθνή αγορά, το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό (33) και επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
5.1.4. Συμπεράσματα σχετικά με τον χαρακτήρα της ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(99)
Υπό το φως των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ μέσω εισφορών και άλλων κρατικών πόρων όπως αναφέρεται παραπάνω αποτελεί πλεονέκτημα, το οποίο χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους. Αυτό το πλεονέκτημα νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό προς όφελος ορισμένων επιχειρήσεων και ορισμένων παραγωγών, εφόσον ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Το πλεονέκτημα χορηγείται στους γεωργούς, στα σφαγεία και σε άλλους φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και υπόκεινται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Συνεπώς, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτά τα μέτρα εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Αντιθέτως, το μέρος των δοκιμών ΜΣΕ που χρηματοδοτούνται από τέλη δεν αποτελούν ενισχύσεις, δεδομένου ότι οι οφειλέτες του τέλους επωφελούνται των υπηρεσιών που παρέχονται στην τιμή της αγοράς.
5.2. Μη νομιμότητα της ενίσχυσης
(100)
Από την 1η Ιανουαρίου 2001, οι βελγικές αρχές δεν κοινοποίησαν στην Επιτροπή, κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, τα μέτρα ενίσχυσης που περιλαμβάνονται στη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ. Οι ενισχύσεις που πηγάζουν από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2004 εξαιρούνται από την υποχρέωση κοινοποίησης, υπό τον όρο να πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό. Συνεπώς είναι παράνομες σε περίπτωση μη τήρησης των εν λόγω προϋποθέσεων.
5.3. Η χρηματοδότηση των ενισχύσεων
(101)
Καθώς πρόκειται για κρατικές ενισχύσεις που χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω ενός φόρου υπέρ τρίτων, δηλαδή μέσω της εισφοράς, οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται από τις ενισχύσεις καθώς και η χρηματοδότηση των ίδιων των ενισχύσεων θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης από την Επιτροπή. Πράγματι, η ενδεχόμενη ασυμβατότητα της χρηματοδότησης μιας κρατικής ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά θα έκανε τις ίδιες τις ενισχύσεις τόσο ασύμβατες, ακόμη και στην περίπτωση όπου η απόκτηση ενίσχυσης θα τηρούσε τους ισχύοντες κανόνες ανταγωνισμού.
(102)
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, οι φόροι δεν εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της ΣΛΕΕ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, εκτός αν αποτελούν τον τρόπο χρηματοδότησης ενός μέτρου ενίσχυσης, κατά τρόπο ώστε να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτού του μέτρου (34). Για να μπορεί να θεωρείται ένας φόρος ή ένα μέρος ενός φόρου ότι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας κρατικής ενίσχυσης, πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχει δεσμευτική σχέση χορήγησης μεταξύ του φόρου και της ενίσχυσης σύμφωνα με τη σχετική εθνική νομοθεσία, κατά την έννοια ότι το προϊόν του φόρου θίγεται αναγκαστικά από τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης (35). Αν υπάρχει τέτοια σχέση, το προϊόν φόρου επηρεάζει άμεσα τη σημασία της ενίσχυσης (36) και, συνεπώς, την εκτίμηση της συμβατότητας αυτής της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. (37)
(103)
Θα πρέπει λοιπόν να εξεταστεί αν η εισφορά που εισπράχθηκε από την 1η Ιουλίου 2004 ανταποκρίνεται στα κριτήρια που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη (102) και να προσδιοριστεί σύμφωνα με τα ισχύοντα νομικά μέσα στο διάστημα διαφορετικών περιόδων. Η χρηματοδοτούμενη ενίσχυση αποτέλεσε αντικείμενο εξαίρεσης, αλλά αυτή η εξαίρεση δεν καλύπτει το σύστημα χρηματοδότησης της ενίσχυσης, συνεπώς, πρέπει να επιβεβαιωθεί η νομιμότητα του συστήματος χρηματοδότησης κατά το σύνολο της εν λόγω περιόδου.
5.3.1. Από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005
(104)
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ενισχύσεις προχρηματοδοτούνται από τον AFSCA και από τα τέλη σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα της 15ης Οκτωβρίου 2004 (τα τελευταία ωστόσο δεν αποτελούν μέρος της παρούσας ενότητας δεδομένου ότι δεν πρόκειται για ενισχύσεις -βλέπε την αιτιολογική σκέψη (97)). Είναι σημαντικό να ελεγχθεί αν το σύστημα χρηματοδότησης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης. Δεν προκύπτει από την ισχύουσα νομοθεσία ότι υπάρχει δεσμευτική σχέση χορήγησης μεταξύ του τρόπου χρηματοδότησης του AFSCA και της χρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ, ούτε ότι το προϊόν φόρου επηρεάζει απαραιτήτως τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης. Πράγματι, ο νόμος της 4ης Φεβρουαρίου 2000 σχετικά με την ίδρυση του AFSCA προβλέπει διάφορους πόρους χρηματοδότησης του AFSCA (βλέπε την αιτιολογική σκέψη (82)). Επιπλέον, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το προϊόν του φόρου επηρεάζει άμεσα τη σπουδαιότητα της ενίσχυσης, δεδομένου ότι οι δοκιμές χρηματοδοτούνται ταυτόχρονα από τα τέλη, και για το υπόλοιπο από τον AFSCA. Συνεπώς, το ποσό των ενισχύσεων που καταβάλλονται από τον AFSCA ποικίλει ανάλογα με την τιμή των δοκιμών και όχι ανάλογα με τις εισφορές που καταβάλλονται στον AFSCA. Τέλος, δεν υπάρχει σχέση υποχρεωτικής διάθεσης μεταξύ των εσόδων των εισφορών και της επιστροφής της προχρηματοδότησης.
5.3.2. Από την 1η Ιανουαρίου 2006
(105)
Από την ημερομηνία αυτή, το θέμα των εισφορών ρυθμίζεται με το βασιλικό διάταγμα σχετικά με τις εισφορές για τη χρηματοδότηση του AFSCA. Η απόφαση N 9/05 και N 10/05 είχε εξετάσει το σύστημα χρηματοδότησης μέσω των εισφορών και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η μέθοδος χρηματοδότησης ενός μέρους των εξόδων που συνδέονται με τις δοκιμές ΜΣΕ δεν περιελάμβανε διάκριση των εισαγόμενων ή εξαγόμενων προϊόντων, και δεν ήταν αντίθετη με τις διατάξεις της συνθήκης (38). Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη (31), η παρούσα απόφαση δεν αφορά τα μέτρα που είχαν εγκριθεί παλαιότερα. Ωστόσο, δεδομένου ότι το Βέλγιο ανέφερε ότι ένα μέρος των εισφορών χρησιμοποιούνταν, από την 1η Ιανουαρίου 2006, για την επιστροφή της προχρηματοδότησης προγενέστερων δοκιμών ΜΣΕ, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να εξετάσει το σύστημα χρηματοδότησης για να διαπιστωθεί εάν οι εισφορές χρηματοδοτούν την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δοκιμών ΜΣΕ.
(106)
Το Βέλγιο ανέφερε ότι το σύστημα χρηματοδότησης είχε παραμείνει αμετάβλητο, εκτός από την αναπροσαρμογή του τέλους. Το μόνο σημείο που τροποποιήθηκε είναι η χρήση των εσόδων που προέρχονται από τις εισφορές για την επιστροφή της προχρηματοδότησης των δαπανών ΜΣΕ το 2006.
(107)
Σχετικά με το ερώτημα αν η χρηματοδότηση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης, δίνει αρνητική απάντηση. Η διάθεση των εισφορών μετά το 2006 για την εξόφληση της προχρηματοδότησης των δοκιμών δεν επηρέασε το ποσό της ενίσχυσης που χορηγήθηκε. Επιπλέον, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι το σύστημα ανάκτησης ήταν ένα σύστημα συγκεντρωτικής ανάκτησης, στο πλαίσιο του οποίου κάθε φορέας καταβάλλει εισφορά στον AFSCA, και ένα μέρος αυτής της εισφοράς διατίθεται για την ανάκτηση δαπανών του παρελθόντος που συνδέονται με την προχρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ. Όλοι οι ενεργοί φορείς που διέθεταν βοοειδή κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου συνεισφέρουν εξίσου σε αυτό το σύστημα, αλλά δεν είναι οι μόνοι υπόχρεοι. Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η χρηματοδότηση της ενίσχυσης δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εν λόγω μέτρου ενίσχυσης.
5.4. Εκτίμηση της συμβατότητας των μέτρων ενίσχυσης
(108)
Όταν η ενίσχυση αποτελεί κρατική ενίσχυση και πηγάζει από το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να εξετάζεται αν μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 2 και παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(109)
Βάσει του εν λόγω μέτρου, θα μπορούσε να ισχύει μόνο το άρθρο 107 παράγραφος 3 σημείο γ) της ΣΛΕΕ, το οποίο αναφέρει ότι οι ενισχύσεις που προορίζονται για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων δραστηριοτήτων ή ορισμένων οικονομικών περιοχών μπορούν να θεωρηθούν συμβατές με την εσωτερική αγορά όταν δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών με τρόπο αντίθετο προς το κοινό συμφέρον.
(110)
Σύμφωνα με το σημείο 23.3 των κατευθυντήριων γραμμών της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα (39) όσον αφορά στην περίοδο 2000-2006 (εφεξής οι γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2000-2006) και στην κοινοποίηση της Επιτροπής για τον καθορισμό των κανόνων που ισχύουν για την εκτίμηση των παράνομων κρατικών ενισχύσεων (40), κάθε παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 σημείο ζ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999 περί τρόπων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (41) πρέπει να αξιολογείται σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές κατά τη στιγμή που χορηγείται η ενίσχυση. Το 2002 η Επιτροπή θέσπισε τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές ίσχυαν μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 31ης Δεκεμβρίου 2006 (42). Στο σημείο 44 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ, προβλέπεται ότι, εκτός από σχετικές περιπτώσεις, ιδίως τις δοκιμές ΜΣΕ, οι παράνομες ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 1 σημείο ζ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 θα εξετάζονται σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές που ισχύουν κατά τη στιγμή της χορήγησης της ενίσχυσης. Δεδομένου ότι οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005, οι κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ αποτελούν το σχετικό πλαίσιο για την εξέταση αυτών των ενισχύσεων.
(111)
Σύμφωνα με το σημείο 194 γ) των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2007-2013, η Επιτροπή δεν θα εφαρμόζει πλέον από την 1η Ιανουαρίου 2007 τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ εκτός από τις παράνομες ενισχύσεις που καθορίζονται στα σημεία 43 και εξής των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ.
(112)
Μπορούν να διακριθούν δύο περίοδοι ανάλογα με την εφαρμοσιμότητα των διάφορων νομικών διατάξεων.
5.4.1. Περίοδος που περιλαμβάνεται μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2002: εφαρμοσιμότητα του σημείου 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006 στις οποίες γίνεται αναφορά στο σημείο 45 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ
(113)
Το σημείο 45 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ προβλέπει πως σε ό,τι αφορά τις παράνομες κρατικές ενισχύσεις που στοχεύουν στην κάλυψη των δαπανών που συνδέονται με τις δοκιμές ΜΣΕ οι οποίες χορηγήθηκαν πριν από τη θέση σε ισχύ των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ (δηλαδή την 1η Ιανουαρίου 2003), η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη συμβατότητα τέτοιων ενισχύσεων σύμφωνα με το σημείο 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 200-2006 και με την πρακτική από το 2001 να δέχεται τέτοιες ενισχύσεις οι οποίες μπορούν να φτάσουν έως 100 %.
(114)
Σύμφωνα με το σημείο 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006, για να θεωρηθεί συμβατό,
-
το μέτρο πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο ενός κατάλληλου προγράμματος το οποίο καθιερώνεται σε κοινοτικό, εθνικό ή τοπικό επίπεδο, για να προλαμβάνει, παρακολουθεί ή εξαλείφει την εν λόγω ασθένεια (σημείο 11.4.2)·
-
το μέτρο πρέπει να έχει σκοπό την πρόληψη ή αποζημίωση, η συνδυασμό και των δύο (σημείο 11.4.3)·
-
το μέτρο πρέπει να είναι συμβατό τόσο με τους στόχους όσο και με τις συγκεκριμένες διατάξεις που προβλέπονται από την κοινοτική κτηνιατρική και φυτοϋγειονομική νομοθεσία (σημείο 11.4.4)·
-
η ένταση της ενίσχυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει το 100 % των αποδεκτών δαπανών (σημείο 11.4.5).
Όταν οι ενισχύσεις χορηγούνται στο πλαίσιο κοινοτικών και/ή εθνικών και/ή τοπικών καθεστώτων ενίσχυσης, η Επιτροπή θα απαιτεί να παρέχεται το αποδεικτικό ότι δεν υπάρχει κίνδυνος υπεραντιστάθμισης από το γεγονός μιας ενδεχόμενης σώρευσης μέτρων που προβλέπονται από πολλά καθεστώτα. Όταν εγκρίνεται μια κοινοτική ενίσχυση, πρέπει να αναφέρονται η ημερομηνία και οι αναφορές της εν λόγω απόφασης της Επιτροπής.
(115)
Όσον αφορά στους πρώτους τρεις πρώτους όρους, η απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας κατέληγε ήδη στο συμπέρασμα ότι πληρούνται (βλέπε αιτιολογική σκέψη (80) της εν λόγω απόφασης κίνησης). Οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν εξάλλου αυτήν την προσέγγιση στα σχόλιά τους στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Πράγματι, η ΜΣΕ είναι μεταδιδόμενη ασθένεια και αποτελεί απειλή για την ανθρώπινη υγεία. Πρόκειται για ζωική ασθένεια η πρωτεύουσα εστία της οποίας πρέπει να κοινοποιείται απευθείας στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη (43). Ο στόχος του μέτρου ενίσχυσης είναι η καταπολέμηση της ΜΣΕ εξετάζοντας τα ζώα που σφάζονται και τα νεκρά ζώα στην εκμετάλλευση. Η αποζημίωση των δαπανών που βαρύνουν τους γεωργούς θα έπρεπε να εξασφαλίζει ότι τα μέτρα εφαρμόζονται αποτελεσματικά. Όλα τα μέτρα λαμβάνονται σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο ή συστήνονται από εκείνο (44).
(116)
Όσον αφορά στον τέταρτο όρο, οι πληροφορίες που παρέχει το Βέλγιο αποδεικνύουν τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ μιας δαπάνης μεταξύ 111,81 ευρώ και 63,45 ευρώ κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου (βλέπε αιτιολογική σκέψη -) Αυτές οι δαπάνες καλύπτουν την ανάλυση του εργαστηρίου, τις δαπάνες της δειγματοληψίας από κτηνίατρο και τις δαπάνες του κιτ δοκιμών. Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτές οι δαπάνες συμμορφώνονται με αυτές που αναφέρονται στο σημείο 11.4.5 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006, οι οποίες αναφέρουν μεταξύ άλλων ως πραγματικές δαπάνες τους υγειονομικούς ελέγχους, τις δοκιμές και άλλα μέτρα ανίχνευσης.
(117)
Τέλος, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2001 και της 31ης Δεκεμβρίου 2002 είναι συμβατές.
5.4.2. Περίοδος που περιλαμβάνεται μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 31ης Δεκεμβρίου 2005: εφαρμοσιμότητα των σημείων 21 και ακόλουθων των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ
(118)
Σύμφωνα με το σημείο 23 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ, η Επιτροπή αποφάσισε να συνεχίσει να εγκρίνει τις ενισχύσεις που καλύπτουν έως 100 % των δαπανών που συνδέονται με τις δοκιμές ΜΣΕ ακολουθώντας τις αρχές που αναφέρονται στο σημείο 11.4 των γεωργικών κατευθυντήριων γραμμών 2000-2006 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 113).
(119)
Επιπλέον, πρέπει επίσης να πληρώνονται οι ακόλουθοι όροι σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές ΜΣΕ.
-
από την 1η Ιανουαρίου 2003, όσον αφορά στην υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ των βοοειδών που σφάζονται για τους σκοπούς ανθρώπινης κατανάλωσης, οι ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένων των κοινοτικών πληρωμών, δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 40 ευρώ ανά δοκιμή (βλέπε σημείο 24 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ),
-
η κρατική ενίσχυση που στοχεύει στην κάλυψη των δαπανών που δημιουργούν οι δοκιμές ΜΣΕ καλύπτεται από τον φορέα στην εκμετάλλευση του οποίου πρέπει να γίνει δειγματοληψία για τη δοκιμή. Αν η ενίσχυση καταβάλλεται στα εργαστήρια, πρέπει να καταδεικνύεται ότι ολόκληρο το ποσό της ενίσχυσης επιστρέφεται στον φορέα (σημείο 25 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ).
(120)
Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 115 και 116, πληρούνται οι τέσσερις όροι που περιλαμβάνονται στις γεωργικές κατευθυντήριες γραμμές 2000-2006.
(121)
Όσον αφορά τον όρο σχετικά με το μέγιστο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή, η Επιτροπή σημειώνει ότι έγινε υπέρβαση αυτού του ανώτατου ποσού μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2003 και της 30ής Ιουνίου 2004. Βάσει των πληροφοριών που υπέβαλε το Βέλγιο, το συνολικό ποσό αυτής της υπέρβασης κατά τη διάρκεια της περιόδου ανέρχεται στα 6 619 810,74 ευρώ. Από την 1η Ιουλίου 2004, το συνολικό κόστος της δοκιμής βρίσκεται κάτω των 40 ευρώ (βλέπε αιτιολογική σκέψη 64). Οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι αυτά τα ποσά κάλυπταν τις εθνικές και κοινοτικές πληρωμές (βλέπε αιτιολογική σκέψη 57).
(122)
Όσον αφορά τον όρο που ορίζει ότι η ενίσχυση πρέπει να καταβάλλεται από τον φορέα στην εκμετάλλευση του οποίου γίνεται δειγματοληψία για τους σκοπούς της δοκιμής, και ότι αν η ενίσχυση καταβάλλεται στα εργαστήρια, πρέπει να αποδεικνύεται ότι ολόκληρο το ποσό της κρατικής ενίσχυσης επιστρέφεται στον φορέα (σημείο 25 των κατευθυντήριων γραμμών ΜΣΕ), η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πληρούται αυτός ο όρος.
(123)
Όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της επίσημης διαδικασίας έρευνας, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι οι δαπάνες για τις δοκιμές ΜΣΕ καταβάλλονται απευθείας στα εργαστήρια. Οι φορείς δεν πρέπει να καταβάλλουν καμία δαπάνη εργαστηρίου για τις δοκιμές ΜΣΕ που διενεργούνται στα βοοειδή. Αυτή η αξιολόγηση συμμορφώνεται με αυτό που αποφασίστηκε για το όμοιο σύστημα στην απόφαση N 9/05 και N 10/05 της αιτιολογικής σκέψης 95. Όπως αναφέρεται ανωτέρω, η μόνη δαπάνη που μετακυλίεται στους παραγωγούς είναι το τέλος, (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 92 και εξής), αλλά αυτό το μέρος χρηματοδότησης της δοκιμής ΜΣΕ δεν αποτελεί ενίσχυση. Συνεπώς, ολόκληρο το ποσό της ενίσχυσης καταβάλλεται στον φορέα.
5.4.3. Από την 1η Ιανουαρίου 2006
(124)
Όσον αφορά στην περίοδο μεταγενέστερα της 1ης Ιανουαρίου 2006, η Επιτροπή αναφέρεται στην απόφαση N 9/05 και N 10/05, δεδομένου ότι η παρούσα απόφαση δεν έχει στόχο να επανέλθει στις εγκεκριμένες ενισχύσεις στην εν λόγω απόφαση.
5.4.4. Συμπέρασμα
(125)
Συμπερασματικά, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ οι οποίες είναι ανώτερες του ποσού των 40 ευρώ ανά δοκιμή κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2003 και 30ής Ιουνίου 2004 και των οποίων το σύνολο ανέρχεται στα 6 619 810,74 ευρώ είναι συμβατές με την εσωτερική αγορά.
5.5. Εξόφληση του προχρηματοδοτημένου προϋπολογισμού
(126)
Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι δοκιμές χρηματοδοτήθηκαν από κρατικούς πόρους πέρα από το ανώτατο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ 1ης Ιανουαρίου και 30ής Ιουνίου 2004.
(127)
Το Βέλγιο αποφάσισε να προβεί στην εξόφληση αυτού του πλεονάσματος μέσω του ποσού των εισφορών που εισπράχθηκαν για τη χρηματοδότηση του AFSCA από την 1η Ιανουαρίου 2006, η οποία αρχικά κατανεμήθηκε σε μια περίοδο 15 ετών, αλλά στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε. Ο λόγος αυτής της συνολικής προσέγγισης σύμφωνα με τις βελγικές αρχές είναι ότι είναι δύσκολο πρακτικά να διενεργηθεί μεμονωμένη ανάκτηση, καθώς κάποιοι φορείς έχουν πεθάνει ή έχουν παύσει τις δραστηριότητές τους.
(128)
Σε μετέπειτα επιστολή της 6ης Απριλίου 2011, οι βελγικές αρχές ανέφεραν ότι ο AFSCA είχε προβεί σε εξόφληση μέσω κεφαλαίων του AFSCA κατά τη διάρκεια των ετών 2005-2006.
(129)
Το προτεινόμενο σύστημα ανάκτησης ωστόσο δεν συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις όσον αφορά την ανάκτηση σε περίπτωση παράνομης και ασύμβατης ενίσχυσης. Πράγματι, σύμφωνα με τη νομολογία, η ανάκτηση έχει ως στόχο την επαναφορά της κατάσταση που υπήρχε στην αγορά πριν από την απόκτηση της εν λόγω ενίσχυσης. Ο στόχος της επαναφοράς της προγενέστερης κατάστασης επιτυγχάνεται μόλις οι παράνομες και ασύμβατες ενισχύσεις με την εσωτερική αγορά έχουν αποκατασταθεί από τον δικαιούχο και όταν ο τελευταίος χάνει το πλεονέκτημα το οποίο είχε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, τότε αποκαθίσταται η κατάσταση προγενέστερα της καταβολής της ενίσχυσης (45). Η προς ανάκτηση ενίσχυση περιλαμβάνει τους τόκους με το δέον επιτόκιο που ορίζει η Επιτροπή, οι οποίοι ισχύουν από την ημερομηνία κατά την οποία η παράνομη ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου, έως την ημερομηνία είσπραξης αυτής (46). Βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (47), οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται με μέθοδο ανατοκισμού, γεγονός που δεν συμβαίνει εδώ. Επιπλέον, το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν όλα τα μέτρα για την άμεση και αποτελεσματική εφαρμογή της απόφασης της Επιτροπής. Η ανάκτηση όπως προτείνεται και εφαρμόζεται εν μέρει από το Βέλγιο δεν αντιστοιχεί στις απαιτήσεις που αναφέρονται παραπάνω και δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ανάκτηση όπως προβλέπεται από το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(130)
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ μέσω των τελών δεν συνιστά ενίσχυση.
(131)
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ με κρατικούς πόρους αποτελεί ενίσχυση για τους γεωργούς, τα σφαγεία και λοιπούς φορείς οι οποίοι μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και τα οποία υποβάλλονται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία. Αυτή η ενίσχυση είναι συμβατή για την περίοδο που εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002, και από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005. Είναι συμβατή για την περίοδο που εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως τις 30 Ιουνίου 2004. Η ασυμβατότητα της ενίσχυσης αποτελείται από το υπερβαίνον τα 40 ευρώ ποσό ανά δοκιμή, και αξιολογείται από το Βέλγιο στα 6 619 810,74 ευρώ.
(132)
Η επιτροπή διαπιστώνει ότι το Βέλγιο εφάρμοσε παράνομα την ενίσχυση για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ κατά τη διάρκεια της περιόδου που εκτείνεται από την 1η Ιανουαρίου έως τις 30 Ιουνίου 2004. Από την 1η Ιανουαρίου 2003, η ενίσχυση καλυπτόταν από έναν κανονισμό εξαίρεσης, αλλά επειδή δεν τηρούνταν οι όροι του εν λόγω κανονισμού, οι ενισχύσεις είναι παράνομες.
(133)
Οι παράνομες και ασύμβατες ενισχύσεις που υπερβαίνουν το μέγιστο ποσό των 40 ευρώ ανά δοκιμή πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ανάκτησης, με εξαίρεση τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για συγκεκριμένα σχέδια τα οποία, τη στιγμή της απόκτησης των ενισχύσεων, πληρούσαν όλους τους όρους που καθορίζονται στο ισχύοντα κανονισμό ήσσονος σημασίας,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο πρώτο
1. Τα μέτρα που χρηματοδοτούνται μέσω των τελών δεν αποτελούν ενισχύσεις.
2. Η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ με κρατικούς πόρους δεν αποτελεί ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά για τους γεωργούς, τα σφαγεία και τους λοιπούς φορείς που μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και υπόκεινται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002 και για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005.
3. Η χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ με κρατικούς πόρους για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2003 έως την 30ή Ιουνίου 2004 αποτελεί ενίσχυση συμβατή με την εσωτερική αγορά για τους γεωργούς, τα σφαγεία και τους λοιπούς φορείς οι οποίοι μεταποιούν, χειρίζονται, πωλούν ή εμπορεύονται προϊόντα που προέρχονται από βοοειδή και υπόκεινται σε υποχρεωτική εξέταση ΜΣΕ για τα ποσά άνω των 40 ευρώ ανά δοκιμή. Τα ποσά που υπερβαίνουν τα 40 ευρώ ανά δοκιμή είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά και πρέπει να ανακτώνται, με εξαίρεση τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για συγκεκριμένα σχέδια τα οποία, κατά τον χρόνο χορήγησης των ενισχύσεων, πληρούσαν όλους τους όρους που καθορίζονται στον ισχύοντα κανονισμό για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας.
4. Το Βέλγιο εφάρμοσε παράνομα την ενίσχυση για τη χρηματοδότηση των δοκιμών ΜΣΕ κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως την 30ή Ιουνίου 2004.
Άρθρο 2
1. Το Βέλγιο λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την ανάκτηση των παράνομων και ασυμβίβαστων ενισχύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4, ως προς τους δικαιούχους.
2. Οι ενισχύσεις προς ανάκτηση περιλαμβάνουν τους τόκους που υπολογίζονται από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων έως την ημερομηνία ανάκτησης αυτών.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με μέθοδο ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται στο κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
4. Η ανάκτηση πραγματοποιείται χωρίς καθυστέρηση σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο, στο μέτρο που επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εφαρμογή της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 3
Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4 είναι άμεση και αποτελεσματική.
Το Βέλγιο φροντίζει ώστε η παρούσα απόφαση να τεθεί σε εφαρμογή εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Άρθρο 4
1. Εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, το Βέλγιο υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
τον κατάλογο των δικαιούχων που έλαβαν την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4 και το συνολικό ποσό ενίσχυσης που έλαβε καθένας από αυτούς·
β)
το συνολικό ποσό (αρχικό συν τόκοι ανάκτησης) προς ανάκτηση από τους δικαιούχους·
γ)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή προβλεφθεί με σκοπό τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
δ)
έγγραφα που αποδεικνύουν ότι οι δικαιούχοι ειδοποιήθηκαν για την επιστροφή της ενίσχυσης.
2. Το Βέλγιο ενημερώνει την Επιτροπή για την πρόοδο που συντελέστηκε μετά τη θέσπιση των εθνικών μέτρων για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, και αυτό έως ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 3 και 4.
3. Μετά την περίοδο των δύο μηνών που αναφέρεται στην παράγραφο 1, το Βέλγιο υποβάλλει, με απλή αίτηση της Επιτροπής, έκθεση σχετικά με τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και προβλεφθεί με σκοπό τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση. Η εν λόγω έκθεση παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ποσά ενίσχυσης και τους τόκους ανάκτησης που ανακτήθηκαν ήδη από τους δικαιούχους.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.
Βρυξέλλες, 27 Ιουλίου 2011.