РЕШЕНИЕ № 661/2010/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 7 юли 2010 година
относно насоките на Съюза за развитието а трансевропейската транспортна мрежа
(преработена версия)
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 172, първа алинея от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
след консултация с Комитета на регионите,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Решение № 1692/96/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 23 юли 1996 г. относно общностните насоки за развитието на трансевропейска транспортна мрежа (3) е било неколкократно съществено изменяно (4). Поради необходимостта от по-нататъшни изменения и с оглед постигане на яснота посоченото решение следва да бъде преработено.
(2)
Изграждането и развитието на трансевропейските мрежи допринасят за постигането на основни цели на Съюза като например доброто функциониране на вътрешния пазар и засилването на икономическото и социално сближаване.
(3)
Изграждането и развитието на трансевропейски мрежи в областта на транспорта на цялата територия на Съюза имат също така за специфична цел да осигурят трайна мобилност на пътници и товари при най-добри социални, екологични и безопасни условия, както и да обединят всички видове транспорт, като отчитат сравнителните предимства на всеки един от тях. Развитието на трансевропейските мрежи може да има като последица създаването на работни места.
(4)
Увеличаването на трафика, и в частност нарастващият дял на тежкотоварните превозни средства, води до повишена натовареност и до по-голям брой стеснени участъци по коридорите на международния транспорт. Следователно, за да се гарантира международната мобилност на стоките и на хората, е необходимо да се подобри капацитетът на трансевропейската транспортна мрежа.
(5)
Плаването на кратки разстояния може, inter alia, да облекчи натовареността на вътрешните пътища.
(6)
Интеграцията на мрежите на европейско равнище може да се развива само постепенно, въз основа на свързването на различни видове транспорт с цел по-доброто използване на предимствата, присъщи на всеки един от тях.
(7)
Наличието на свързващи точки, включително морски пристанища, вътрешни пристанища и интермодални терминали, е предварително условие за интегрирането на различни видове транспорт в мултимодална мрежа.
(8)
Тъй като целите на предлаганото действие, а именно определяне на основните насоки и приоритети в областта на трансевропейските транспортни мрежи, не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите-членки и следователно, поради необходимостта от координиране на целите, могат да бъдат по-добре постигнати на равнището на Съюза, Съюзът може да приема мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящото решение не надхвърля необходимото за постигането на тези цели.
(9)
Необходимо е да се набележат проекти от общ интерес, които допринасят за постигане на тези цели и съответстват на приоритетите на действието, които са установени по този начин. Следва да се вземат под внимание само проекти, които са потенциално икономически жизнеспособни.
(10)
Необходимо е приоритетните проекти да се обявят за проекти от европейски интерес, да се съсредоточи финансирането от Съюза върху тези проекти и да се въведат механизми за насърчаване на координацията между държавите-членки с цел улесняването на изпълнението на проектите съгласно желаните графици.
(11)
В съответствие с член 170 от Договора за функционирането на Европейския съюз политиката в областта на трансевропейските мрежи следва да допринесе за засилването на икономическото и социалното сближаване в Съюза. За постигането на тази цел следва да се търси максимална съгласуваност между насоките на Съюза в областта на трансевропейските мрежи и програмирането на наличните финансови инструменти на равнището на Съюза.
(12)
Последващата оценка на приоритетните проекти следва да улесни бъдещото преразглеждане на насоките и на списъка на приоритетните проекти и следва да допринесе за подобряването на методите на предварителна оценка, които вече се използват в държавите-членки.
(13)
Разрешение за някои публични и частни проекти, които вероятно биха имали сериозно въздействие върху околната среда, следва да се дава само след предварителна оценка на това потенциално въздействие при спазване на действащите правила на Съюза.
(14)
Изискванията, свързани с опазването на околната среда, следва да бъдат включени в определянето и прилагането на политиката на Съюза относно трансевропейските мрежи в съответствие с член 11 от Договора за функционирането на Европейския съюз. Това налага насърчаването на приоритетно развитието на инфраструктурите при тези видове транспорт, които вредят най-малко на околната среда, а именно железопътния, морския транспорт на къси разстояния вътрешното корабоплаване.
(15)
Оценката на въздействието върху околната среда съгласно Директива 2001/42/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 27 юни 2001 г. относно оценката на последиците на някои планове и програми върху околната среда (5) следва да се прилага в бъдеще за всички планове и програми, които водят до проекти от общ интерес. Финансирането на транспортните инфраструктури следва да бъде подчинено също така на спазването на разпоредбите на разпоредбите на Съюза в областта на околната среда, и по-специално на Директива 85/337/ЕИО на Съвета от 27 юни 1985 г. относно оценката на въздействието на някои публични и частни проекти върху околната среда (6), на Директива 92/43/ЕИО на Съвета от 21 май 1992 г. за опазването на естествените местообитания и на дивата флора и фауна (7) и на Директива 2009/147/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 30 ноември 2009 г. относно опазването на дивите птици (кодифицирана версия) (8).
(16)
В рамките на общата цел, чиято същност е да гарантира устойчива мобилност на хората и стоките, следва да се приложат механизми за поддържане на развитието на морски магистрали между държавите-членки, за да се намали натовареността на шосетата и/или да се подобри достъпът до периферните или островните държави и региони. Установяването на такива механизми, допълнени, inter alia, от тръжни процедури, следва да бъде прозрачно, да отговаря на потребностите и не следва по никакъв начин да накърнява правилата на Съюза в областта на конкуренцията и на обществените поръчки.
(17)
За да се подобри рентабилността на инвестициите и да се улесни тяхното съгласуване и структурирането им във финансов пакет, може да се окаже необходимо засилването на сътрудничеството между държавите, участващи в проекти, разположени по една и съща ос.
(18)
Комисията следва да представя на всеки две години доклад за изпълнението на настоящото решение, а до 2010 г. - да изготви доклад за напредъка по приоритетните проекти и, при необходимост, да предложи изменения в списъка с приоритетните проекти.
(19)
Следва да се предоставят правомощия на комитет, който по-специално да подпомага Комисията, когато тя разглежда прилагането и развитието на насоките, установени с настоящото решение.
(20)
С оглед постигане на яснота приложение I към Решение № 1692/96/ЕО следва да бъде заменено с ново приложение, което да съдържа картите за всички държави-членки; по този начин ще се гарантира, че картите, които вече се съдържат в посоченото решение, последно изменено с Регламент (ЕО) № 1791/2006 (9), са допълнени с картите, които се съдържат в Акта за присъединяване от 2003 г. Освен това 2020 г. е целеви срок за схемата за всички държави-членки,
ПРИЕХА НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
РАЗДЕЛ 1
ОБЩИ ПРИНЦИПИ
Член 1
Предмет
1. Настоящото решение има за цел да установи насоките относно целите, приоритетите, както и основните направления на предвидените мерки в областта на трансевропейските транспортни мрежи. Тези насоки позволяват да се набележат проектите от общ интерес, чието изпълнение ще допринесе за развитието на мрежата в целия Съюз.
2. Насоките, посочени в параграф 1, очертават обща референтна рамка, предназначена да насърчава държавите-членки, а при необходимост - Съюза, с цел изпълнение на проектите от общ интерес, които имат за цел осигуряването на единство, взаимно свързване и оперативна съвместимост на трансевропейската транспортна мрежа, както и на достъп до тази мрежа. Тези насоки имат също така за цел да улеснят приобщаването на частния сектор.
3. Съществените изисквания за оперативната съвместимост на трансевропейската транспортна мрежа, за телематичните приложения в транспорта и за допълнителните услуги към тях се определят в съответствие с Договорите в Директива 2008/57/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 17 юни 2008 г. относно оперативната съвместимост на железопътната система в рамките на Общността (10), отделно от настоящото решение.
Член 2
Цели
1. Трансевропейската транспортна мрежа се изгражда постепенно до 2020 г. в целия Съюз, като интегрира сухоземни, морски и въздушни транспортни инфраструктурни мрежи, съгласно схемите в картите, включени в приложение I, и/или съгласно спецификациите, предвидени в приложение II.
2. Мрежата трябва:
а)
да осигури трайна мобилност на хората и стоките в пространство без вътрешни граници при най-добрите условия по отношение на социалните условия и безопасността, като същевременно подпомага постигането на целите на Съюза, по-специално във връзка с околната среда и конкуренцията, и допринася за засилването на икономическото и социалното сближаване;
б)
да предложи на потребителите висококачествени инфраструктури при приемливи икономически условия;
в)
да включва всички видове транспорт, като отчита техните сравнителни предимства;
г)
да позволи оптималното използване на наличния капацитет;
д)
да се характеризира, доколкото е възможно, с оперативна съвместимост между видовете транспорт и да спомага за интермодалността между различните видове транспорт;
е)
да бъде, доколкото е възможно, икономически жизнеспособна;
ж)
да обхваща цялата територия на държавите-членки, така че да улесни достъпа като цяло, да свърже островните региони, регионите анклави и периферните региони с централните региони и да свърже помежду им големите градски зони и регионите на Съюза без стеснени участъци;
з)
да може да бъде свързана с мрежите на държавите от Европейската асоциация за свободна търговия (ЕАСТ), на държавите от Централна и Източна Европа и на средиземноморските държави, като същевременно насърчава оперативната съвместимост и достъпа до тези мрежи, доколкото това съответства на интересите на Съюза.
Член 3
Обхват на мрежата
1. Трансевропейската мрежа обхваща транспортните инфраструктури, както и системите за управление на трафика и системите за позициониране и навигация.
2. Транспортните инфраструктури включват пътна и железопътна мрежа, мрежа на вътрешните водни пътища, морски магистрали, пристанища за вътрешно и морско корабоплаване, летища, както и други свързващи точки между отделните видове мрежи.
3. Системите за управление на трафика и системите за позициониране и навигация включват техническото, информационното и телекомуникационното оборудване, необходимо за съгласуваното функциониране на мрежата и за ефикасното управление на трафика.
Член 4
Основни направления на мерките
Основните направления на действие на Съюза се отнасят до:
а)
изготвянето и преразглеждането на схемите на мрежата;
б)
набелязването на проектите от общ интерес;
в)
адаптирането на съществуващата мрежа;
г)
насърчаването на оперативната съвместимост на мрежата;
д)
оптималното комбиниране на видовете транспорт чрез създаването, inter alia, на центрове за взаимно свързване, които би трябвало да се намират по възможност - за товарните превози -извън градските центрове, за да се осигури ефикасното функциониране на интермодалния транспорт;
е)
стремежа към съгласуваност и взаимна допълняемост на финансовите помощи, при спазване на правилата, приложими по отношение на всеки финансов инструмент;
ж)
научноизследователска и развойна дейност;
з)
сътрудничеството и сключването на подходящи договори с трети държави, заинтересовани от развитието на мрежата;
и)
насърчаването на държавите-членки и на международните организации да подпомагат и да се стремят към постигането на целите, определени от Съюза;
й)
насърчаването на постоянното сътрудничество на заинтересованите лица;
к)
всякакви други мерки, които са необходими, за да се постигнат целите, посочени в член 2, параграф 2.
Член 5
Приоритети
Като се вземат предвид целите, предвидени в член 2, параграф 2, и основните направления на мерките, предвидени в член 4, приоритетите са следните:
а)
изграждането и развитието на ключовите връзки и свързващите звена между отделните мрежи, необходими за премахване на стеснените участъци в мрежите, изграждане на липсващите отсечки и довършването на основните трасета, в частност по техните трансгранични отсечки, преодоляването на естествените прегради и подобряването на оперативната съвместимост на основните трасета;
б)
изграждането и развитието на инфраструктури, които ще насърчават взаимното свързване на националните мрежи с цел по-лесно свързване на островните региони или регионите, приравнявани към острови, както и на регионите анклави, периферните и най-отдалечените региони, от една страна, с централните региони на Съюза, от друга страна, по-специално с оглед намаляването на значителните транспортни разходи в тези региони;
в)
мерките, необходими за постепенното въвеждане в действие на оперативно съвместима железопътна мрежа, която включва, когато това е осъществимо, трасета, приспособени за товарни превози;
г)
мерките, необходими за повишаване ефективността на морския транспорт на дълги и на къси разстояния и на вътрешното корабоплаване;
д)
мерките, необходими за интегриране на железопътния и въздушния транспорт, по-специално посредством железопътен достъп до летищата, когато е уместно, както и необходимите инфраструктури и съоръжения;
е)
подобряването на капацитета и на ефикасността на действащите и новите инфраструктури, насърчаването на интермодалния транспорт и повишаването на безопасността и надеждността на мрежата чрез изграждането и подобряването на интермодални терминали и свързаната с тях инфраструктура за достъп и/или чрез развитието на интелигентни системи;
ж)
отчитането на въпросите на безопасността и на грижата за околната среда при проектирането и реализацията на трансевропейската транспортна мрежа;
з)
развитието на устойчива мобилност на хората и стоките в съответствие със стратегическите цели на Съюза в областта на устойчивото развитие.
Член 6
Мрежи на трети държави
За насърчаването от страна на Съюза на проекти от общ интерес, както и на взаимната свързаност и на оперативната съвместимост на мрежите с цел свързване на мрежите на трети държави с трансевропейската транспортна мрежа, се взема решение за всеки отделен случай в съответствие със съответните процедури по Договорите.
Член 7
Проекти от общ интерес
1. Проектите от общ интерес представляват една обща цел, постигането на която зависи от степента на тяхната зрялост и от финансовото им обезпечаване, без с това да се предопределят финансовите ангажименти на дадена държава-членка или на Съюза.
2. При спазване на правилата на Договорите, и по-специално относно въпросите на конкуренцията, за проект от общ интерес се счита всеки проект, който:
а)
е насочен към постигане на целите, предвидени в член 2, параграф 2;
б)
е свързан с мрежата, описана в член 3, параграф 1;
в)
съответства на един или повече от приоритетите, предвидени в член 5; и
г)
е потенциално икономически жизнеспособен, като това е обосновано с анализ на социално-икономическите разходи и ползи.
3. Всеки проект се отнася до един елемент от мрежата, така както е описан в членове 9 - 18, и по-специално:
а)
отнася се до трасетата, определени в картите от приложение I; и/или
б)
съответства на спецификациите или критериите в приложение II.
4. Държавите-членки вземат всички мерки, които считат за необходими, в рамките на принципите, установени в член 1, параграф 2.
Член 8
Опазване на околната среда
1. При планирането и изпълнението на проектите държавите-членки трябва да вземат предвид опазването на околната среда, като извършват оценки на въздействието върху околната среда на проектите от общ интерес, които предстои да бъдат изпълнени съгласно Директива 85/337/ЕИО, и като прилагат директиви 92/43/ЕИО и 2009/147/ЕО.
Считано от 21 юли 2004 г. държавите-членки извършват съгласно Директива 2001/42/ЕО оценка на околната среда за плановете и програмите, които водят до тези проекти, особено когато те се отнасят до новите трасета или други важни форми на развитие на ключовите инфраструктури.
При подготовката на въпросните планове и програми държавите-членки вземат предвид резултатите от оценката за околната среда в съответствие с член 8 от Директива 2001/42/ЕО.
2. Преди 21 юли 2004 г. Комисията разработва, съгласувано с държавите-членки, подходящите методи за прилагането на стратегическата оценка на въздействието върху околната среда, като целта е, inter alia, осигуряването на добра координация, избягването на двойните усилия и постигането на опростено и ускорено провеждане на процеса на планиране на трансграничните проекти и коридори.
Резултатите от тези дейност и от оценката на въздействието върху околната среда на проектите за трансевропейски мрежи, извършена от държавите-членки съгласно Директива 2001/42/ЕО, се вземат предвид, когато е целесъобразно, от Комисията в нейния доклад за насоките и в евентуалните законодателни предложения за преразглеждане на насоките, съгласно предвиденото в член 22 от настоящото решение.
РАЗДЕЛ 2
ПЪТНА МРЕЖА
Член 9
Характеристики
1. Трансевропейската пътна мрежа обхваща магистрали и висококачествени пътища, налични, нови или изискващи адаптиране, които:
а)
са от важно значение за трафика на далечни разстояния, или
б)
позволяват, по определените в рамките на мрежата трасета, да се заобиколят основните градски центрове, или
в)
осигуряват взаимната свързаност с други видове транспорт, или
г)
свързват регионите анклави и периферните региони с централните региони на Съюза.
2. Мрежата гарантира на ползвателите високо, сходно и постоянно ниво на услуги, удобство и безопасност.
3. Мрежата включва също така инфраструктурата за управление на трафика, информацията за ползвателите, управлението на произшествията и на спешните случаи и плащането на таксите по електронен път; тя се основава на активното сътрудничество между системите за управление на трафика на европейско, национално и регионално равнище и доставчиците на информационни услуги относно пътуванията и трафика и на услуги с добавена стойност, като се осигурява необходимото допълване с приложенията, чието разполагане е улеснено в рамките на програмата за трансевропейските телекомуникационни мрежи.
РАЗДЕЛ 3
ЖЕЛЕЗОПЪТНА МРЕЖА
Член 10
Характеристики
1. Железопътната мрежа е съставена от високоскоростна и от конвенционална железопътна мрежа.
2. Високоскоростната железопътна мрежа, без оглед на това дали използва съществуващи или нови технологии, е съставена от:
а)
специално изградени за висока скорост линии, оборудвани за скорости, по правило равни или по-високи от 250 km/h;
б)
специално преустроени за висока скорост линии, оборудвани за скорости от порядъка на 200 km/h;
в)
специално преустроени за висока скорост линии или специално изградени за висока скорост линии, свързани с високоскоростната железопътна мрежа, които притежават специфични характеристики поради топографски ограничения или поради особености на околната среда, релефа или градоустройството и по които скоростта трябва да бъде адаптирана в зависимост от конкретния случай.
Високоскоростната железопътна мрежа е съставена от линиите, посочени в раздел 3 на приложение I. Съществените изисквания и техническите спецификации за оперативна съвместимост, които се прилагат за високоскоростните железопътни линии, използващи съществуващи технологии, се определят съгласно Директива 96/48/ЕО на Съвета от 23 юли 1996 г. относно оперативната съвместимост на трансевропейската железопътна система за високоскоростни влакове (11). Държавите-членки уведомяват предварително Комисията за откриването на високоскоростни линии и за техните технически характеристики.
3. Конвенционалната железопътна мрежа е съставена от линии за конвенционален железопътен превоз на пътници и товари, включително от железопътните участъци при комбинираните превози, посочени в член 15, достъпа до морските пристанища и до вътрешните пристанища от общ интерес, както и товарните терминали, отворени за всички оператори. Съществените изисквания и техническите спецификации за оперативна съвместимост, приложими за конвенционалните железопътни линии, се определят в съответствие с Директива 2001/16/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 19 март 2001 г. относно оперативната съвместимост на трансевропейската конвенционална железопътна система (12).
4. Железопътната мрежа включва инфраструктура и съоръжения, които позволяват интегрирането на железопътните и автомобилните транспортни услуги, както и, при необходимост, въздушните и морските. Във връзка с това се отделя особено внимание на свързването на регионалните летища с мрежата.
5. Железопътната мрежа изпълнява най-малко една от следните функции:
а)
да е от важно значение за железопътния пътнически трафик на големи разстояния;
б)
да позволява, където е уместно, връзка с летищата;
в)
да позволява достъп до регионалните и локалните железопътни мрежи;
г)
да улеснява превоза на товари, като определя и развива основните трасета, запазени за превози на товари, или трасетата, по които товарните влакове имат приоритет;
д)
да е от важно значение за комбинираните превози;
е)
да позволява взаимната свързаност, посредством пристанища от общ интерес, на морския транспорт на къси разстояния и вътрешните водни пътища.
6. Железопътната мрежа предлагана ползвателите високо ниво на качество и на безопасност чрез непрекъснатост и постепенно въвеждане на оперативна съвместимост на мрежата, по-специално посредством техническото хармонизиране и хармонизираната система за контрол и управление ERTMS, препоръчана за европейската железопътна мрежа. За тази цел Комисията, като се консултира с държавите-членки, съставя план за разполагане, който е съгласуван с националните планове.
РАЗДЕЛ 4
МРЕЖА НА ВЪТРЕШНИТЕ ВОДНИ ПЪТИЩА И ВЪТРЕШНИ ПРИСТАНИЩА
Член 11
Характеристики
1. Трансевропейската мрежа на вътрешните водни пътища обхваща реките, каналите, както и различните ръкави и връзки помежду им. Тя позволява свързването между промишлените региони и големите градове, както и връзката им с пристанищата.
2. Минималните технически характеристики за плавателните пътища на мрежата са предвидените за габарит от клас IV, който позволява преминаването на кораб или тласкан състав от плавателни съдове с дължина от 80 до 85 m и ширина 9,50 m. В случай на модернизация или изграждане на нов плавателен път, който е част от мрежата, техническите спецификации следва да съответстват най-малко на клас IV и да позволят впоследствие да се достигне до клас Vа/Vb, както и да позволяват преминаването по приемлив начин на кораби, използвани за комбинирания транспорт. Клас Vа позволява плаването на кораб или тласкан състав с дължина 110 m и ширина 11,40 m, а клас Vb - на тласкан състав с дължина от 172 до 185 m и ширина 11,40 m.
3. Вътрешните пристанища представляват част от мрежата, по-специално като свързващи точки между водните пътища, посочени в параграф 2 и член 15, и други видове транспорт.
4. Мрежата включва вътрешните пристанища, които са:
а)
отворени за търговски трафик;
б)
разположени в мрежата на вътрешните водни пътища, както е показано в схемата в раздел 4 на приложение I;
в)
свързани с други трансевропейски маршрути, както е посочено в приложение I; и
г)
оборудвани със съоръжения за претоварване, предназначени за интермодален транспорт, или с годишен товарооборот най-малко 500 000 тона.
Вътрешните пристанища, посочени в буква г), са показани в приложение I.
5. Мрежата обхваща също така и инфраструктурата за управление на трафика. Това предполага по-специално изграждането на оперативно съвместима и интелигентна система за трафика и за транспорта, наречена „Система за речни информационни услуги“, с което се цели оптимизирането на наличния капацитет и повишаването на безопасността на мрежата за вътрешните водни пътища, както и подобряването на оперативната съвместимост с другите видове транспорт.
РАЗДЕЛ 5
МОРСКИ ПРИСТАНИЩА
Член 12
Характеристики
1. Морските пристанища позволяват развитието на морския транспорт и представляват точки за обслужване на островите чрез кораби и свързващи точки между морския транспорт и други видове транспорт. Чрез тях се предоставят оборудване и услуги на транспортните оператори. Чрез тяхната инфраструктура се предоставя гама от услуги за превоз на пътници и стоки, включително фериботни услуги, превозване с кораб на къси и дълги разстояния, включително крайбрежно плаване, в рамките на Съюза и между Съюза и трети държави.
2. Морските пристанища, включени в трансевропейската транспортна мрежа, съответстват на една от категориите А, Б или В, както са определени по-долу:
А
:
международни морски пристанища: пристанища с общ обем на годишния трафик не по-малко от 1,5 милиона тона товаропоток или 200 000 души пътникопоток, които - освен ако това е невъзможно, са свързани с наземните части от трансевропейската транспортна мрежа и следователно са от важно значение за международния морски транспорт;
Б
:
морски пристанища на Съюза, които не са включени в категория А: тези пристанища имат общ обем на годишния трафик не по-малко от 0,5 милиона тона товаропоток или между 100 000 и 199 999 души пътникопоток, които са свързани - освен ако това е невъзможно, с наземните части от трансевропейската транспортна мрежа и са снабдени с необходимите съоръжения за претоварване за морско плаване на къси разстояния;
В
:
регионални пристанища: тези пристанища не отговарят на критериите за категории А и B, но са разположени в островни, периферни или най- отдалечени региони, като ги свързват по море и/или свързват такива региони с централните региони на Съюза.
Морските пристанища от категория А са означени на примерните карти в схемите от раздел 5 на приложение I въз основа на най-актуалните данни за пристанището.
3. В допълнение към критериите, предвидени в член 7, пристанищните проекти от общ интерес, които се отнасят за морски пристанища, включени в трансевропейската морска пристанищна мрежа, трябва да отговарят на критериите и спецификациите в приложение II.
Член 13
Морски магистрали
1. Трансевропейската мрежа на морските магистрали има за цел концентрирането на товаропотоците по морски пътища с логистично предназначение, за да се подобрят съществуващите жизнеспособни връзки по море, които се ползват редовно и често за превоз на стоки между държавите-членки, или за да бъдат създадени нови, така че да се намали натовареността по пътищата и/или да се подобри обслужването на периферните и островните държави и региони. Не следва да се изключва комбинираният превоз на пътници и товари по морските магистрали, при условие че преобладава превозът на товари.
2. Трансевропейската мрежа на морските магистрали е съставена от съоръженията и инфраструктурите на най-малко две пристанища, разположени в две различни държави-членки. Тези съоръжения и инфраструктури включват най-малко в една държава-членка елементи като пристанищни съоръжения, електронни системи за логистично управление, процедури за безопасност и сигурност и административни и митнически процедури, както и инфраструктури за пряк достъп по суша и море, включително средства за осигуряване на корабоплаването през цялата година, по-специално чрез предоставяне на разположение на драгажно оборудване и чрез създаване на условия за достъп през зимата с помощта на ледоразбивачи.
3. Вътрешните водни пътища или каналите, определени в раздел 4 на приложение I, които свързват две европейски морски магистрали или два участъка от тях и които допринасят значително за скъсяването на морските трасета, като увеличават ефективността и намаляват времето за превоз, са част от трансевропейската мрежа на морските магистрали.
4. Проектите от общ интерес за трансевропейската мрежа на морските магистрали се предлагат от най-малко две държави-членки и трябва да отговарят на съществуващите нужди. Предложените проекти трябва по правило да включват участие на публичния и частния сектор в съответствие с процедури, които предвиждат - преди помощите от националните бюджети да могат да бъдат допълнени, ако е необходимо, от помощи от Съюза - тръжни процедури в една от следните форми:
а)
чрез публични покани за представяне оферти, организирани съвместно от заинтересованите държави-членки, които имат за цел установяването на нови връзки от пристанище от категория А по смисъла на член 12, параграф 2, което те подбират предварително за всяка морска зона, както е предвидено в проект № 21, посочен в приложение III;
б)
доколкото местоположението на пристанищата е сравнимо - чрез публични покани за представяне на оферти, организирани съвместно от заинтересованите държави-членки и насочени към консорциуми, които обединяват най-малко корабните дружества и пристанищата, разположени в една от морските зони, както е предвидено в проект № 21, посочен в приложение III.
5. Проектите от общ интерес за трансевропейската мрежа от морски магистрали:
а)
имат за предмет най-вече съоръженията и инфраструктурите, които съставляват мрежата от морски магистрали;
б)
могат да включват, без да се засягат членове 107 и 108 от Договора за функционирането на Европейския съюз, стартови помощи, ако вследствие на тръжните процедури, посочени в параграф 4, бъде преценено, че е необходима публично подпомагане за осигуряване на финансовата жизненоспособност на проекта; стартовите помощи са ограничени до две години и се предоставят единствено за подпомагане на покриването на надлежно оправданите инвестиционни разходи; те не могат да надвишават минималната сума, оценена като необходима за стартирането на съответните връзки; помощите не трябва да водят до нарушаване на конкуренцията в съответните пазари в противоречие с общия интерес;
в)
могат да включват също така и дейности, ползите от които са по-разнообразни и които не са свързани с конкретни пристанища, като например предоставянето на оборудване за операции по разбиване на лед и драгажни операции, както и информационни системи, включително системи за управление на трафика и електронни системи за докладване.
6. Проектите от общ интерес за трансевропейската мрежа на морските магистрали се представят за одобрение на Комисията.
7. В тригодишен срок Комисията представя на комитета, посочен в член 21, параграф 1, първоначален списък на конкретните проекти от общ интерес, като по този начин тя изразява в конкретна форма концепцията за морски магистрали.
Този списък се съобщава и на Европейския парламент.
РАЗДЕЛ 6
ЛЕТИЩА
Член 14
Характеристики
1. Трансевропейската летищна мрежа обхваща летищата, които са разположени на територията на Съюза и които са открити за търговски въздушен трафик, при условие че отговарят на критериите, предвидени в раздел 6 на приложение II. Тези летища се класифицират в зависимост от обема и вида въздушен трафик и в зависимост от функциите, които изпълняват в рамките на мрежата. Те позволяват да се развиват въздушните връзки и взаимната свързаност между въздухоплавателния транспорт и други видове транспорт.
2. Международните свързващи точки и свързващите точки в Съюза са ядрото на трансевропейската летищна мрежа. Връзките между Съюза и останалата част от света се осигуряват, в голямата си част, от международните свързващи точки. Свързващите точки в Съюза осигуряват предимно свързването в рамките на Съюза, като обслужването извън Съюза все още представлява малка част от дейността им. Регионалните свързващи точки и точки за достъп осигуряват достъп до централната част на мрежата или допринасят за предотвратяване на крайната изолация на периферните и изолираните региони.
3. Международните и вътрешните за Съюза свързващи точки се свързват постепенно с високоскоростните линии на железопътната мрежа, когато това е уместно. Мрежата включва инфраструктурите и съоръженията, които позволяват интегрирането на въздушните и железопътни транспортни услуги и, когато е уместно, морските транспортни услуги.
РАЗДЕЛ 7
МРЕЖА НА КОМБИНИРАНИЯ ТРАНСПОРТ
Член 15
Характеристики
Трансевропейската мрежа на комбинирания транспорт включва:
а)
железопътни линии и вътрешни водни пътища, подходящи за комбиниран транспорт и корабоплаване, които, комбинирани, когато е уместно, с най-късото трасе за автомобилен превоз на товари в началото или края на пътуването, позволяват превоз на стоки на дълги разстояния;
б)
интермодални терминали, оборудвани със съоръжения, позволяващи претоварване между железопътни линии, вътрешни водни и морски пътища и шосета;
в)
подходящ подвижен състав - на временна основа, когато все още неадаптираните характеристики на инфраструктурата го изискват.
РАЗДЕЛ 8
МРЕЖА ЗА УПРАВЛЕНИЕ И ИНФОРМАЦИЯ ОТНОСНО МОРСКИЯ ТРАФИК
Член 16
Характеристики
Трансевропейската мрежа за управление и информация относно морския трафик обхваща:
а)
системите за управление на морския брегови или пристанищен трафик;
б)
системите за позициониране на корабите;
в)
системите за докладване относно корабите, пренасящи опасни или замърсяващи товари;
г)
системите за комуникация при бедствие и за безопасност в морето.
РАЗДЕЛ 9
МРЕЖА ЗА УПРАВЛЕНИЕ НА ВЪЗДУШНИЯ ТРАФИК
Член 17
Характеристики
Трансевропейската мрежа за управление на въздушния трафик обхваща въздушното пространство, предназначено за общо въздухоплаване, въздушните пътища, помощните средства за въздушна навигация, системите за планиране и управление на трафика и системата за контрол на въздушния трафик (контролни центрове, средства за проследяване и за комуникация), необходими за сигурното и ефикасно въздухоплаване в европейското въздушно пространство.
РАЗДЕЛ 10
МРЕЖА ЗА ПОЗИЦИОНИРАНЕ И НАВИГАЦИЯ
Член 18
Характеристики
Трансевропейската мрежа за позициониране и навигация включва системите за позициониране и навигация чрез спътници и системите, определени в рамките на бъдещия европейски план за радионавигация. Тези системи предлагат ефикасна и надеждна услуга за позициониране и навигация за всички видове транспорт.
РАЗДЕЛ 11
КООРДИНАЦИЯ МЕЖДУ ДЪРЖАВИТЕ-ЧЛЕНКИ
Член 19
Европейски координатор
1. За улесняване на съгласуваното изпълнение на някои проекти, в частност трансграничните проекти, или на части от трансгранични проекти измежду проектите, обявени за проекти от европейски интерес, посочени в член 25, Комисията, със съгласието на заинтересованите държави-членки и след консултация с Европейския парламент, може да определи лице, наречено „европейски координатор“.
2. Европейският координатор се избира по-специално в зависимост от неговия опит с европейските институции и познанията му по въпросите, свързани с финансирането и социално-икономическата и екологична оценка на големи проекти.
3. Решението на Комисията за определяне на европейски координатор посочва по какъв начин последният ще изпълнява задачите, посочени в параграф 5.
4. Европейският координатор действа от името и за сметка на Комисията. Обикновено европейският координатор е компетентен по отношение на отделен проект, по-специално при трансгранични проекти, но при необходимост неговата компетентност може да бъде разширена до всички проекти по дадена основна ос. Европейският координатор изготвя работен план за своята дейност съвместно със заинтересованите държави-членки.
5. Европейският координатор:
а)
в сътрудничество със заинтересованите държави-членки насърчава използването на съвместни методи на оценка на проектите и съветва, когато е уместно, вносителите на проектите във връзка с финансовите пакети на проектите;
б)
всяка година изготвя за Европейския парламент, Комисията и заинтересованите държави-членки доклад за напредъка по проектите, за които той отговаря, за последните развития в нормативната или друга област, които може да се отразят върху характеристиките на проектите, както и за евентуалните трудности и препятствия, които могат да доведат до сериозно закъснение спрямо датите, посочени в приложение III;
в)
консултира се, съвместно със заинтересованите държави-членки, с регионалните и местните власти, операторите и ползвателите на превозните средства, както и с представителите на гражданското общество, за да придобие по-точна представа за търсенето на транспортни услуги, възможностите за финансиране на инвестициите и вида услуги, които трябва да се предоставят с оглед улесняване на достъпа до това финансиране.
6. Заинтересованите държави-членки си сътрудничат с европейския координатор и му предоставят информацията, необходима за изпълнението на задачите, посочени в параграф 5.
7. Без да се засягат приложимите процедури, установени в правото на Съюза или в националното право, Комисията може да поиска становището на европейския координатор по време на разглеждането на заявленията за финансиране от страна на Съюза на проекти или групи проекти, по отношение на които европейският координатор е компетентен.
РАЗДЕЛ 12
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 20
Национални планове и програми
Държавите-членки предоставят на Комисията обобщения на националните планове и програми, изготвени от тях с оглед развитието на трансевропейската транспортна мрежа, по-специално относно проектите, обявени за проекти от европейски интерес, посочени в членове 24-27. След изготвянето на националните планове и програми държавите-членки ги предават на Комисията за сведение.
Член 21
Комитет за мониторинг на насоките и за обмен на информация
1. Комисията се подпомага от Комитета за мониторинг на насоките и обмен на информация, наричан по-долу „Комитетът“, съставен от представители на държавите-членки и председателстван от представител на Комисията.
2. Комитетът осъществява обмена на информация по плановете и програмите, изпратени от държавите-членки, и може да разглежда всякакви въпроси, свързани с развитието на трансевропейската транспортна мрежа.
Член 22
Доклад
Веднъж на всеки две години Комисията представя пред Европейския парламент, Съвета, Европейския икономически и социален комитет и Комитета на регионите доклад за прилагането на насоките, описани в настоящото решение.
Комитетът подпомага Комисията при изготвянето на този доклад.
Докладът бива придружен, когато е необходимо, от законодателни предложения за преразглеждане на насоките. Когато е уместно, той включва изменения на списъка на приоритетните проекти в приложение III или допълнения на този списък с проекти, съответстващи на член 23, параграф 1. При преразглеждането се вземат предвид по-специално проектите, допринасящи за териториалното сближаване в рамките на Съюза в съответствие с член 23, параграф 1, буква д).
Член 23
Приоритетни проекти
1. Приоритетните проекти са проекти от общ интерес, посочени в член 7, чието проучване потвърждава, че:
а)
имат за цел да премахнат стеснен участък или да попълнят липсващо звено по основно трасе на трансевропейската мрежа, по-специално проекти, които са трансгранични проекти, които преминават през естествени препятствия или които включват трансгранична отсечка;
б)
са в такъв мащаб, че дългосрочното планиране на европейско равнище ще допринесе за значителна добавена стойност;
в)
предоставят като цяло потенциални чисти социално-икономически ползи, както и други социално-икономически предимства;
г)
подобряват в значителна степен мобилността на стоките и хората между държавите-членки и по такъв начин допринасят и за оперативната съвместимост на националните мрежи;
д)
допринасят за териториалното сближаване в рамките на Съюза, като интегрират мрежите на новите държави-членки и като подобряват връзките с периферните и островните региони;
е)
допринасят за устойчивото развитие на транспорта, като повишават безопасността и като намаляват вредите, нанасяни от транспорта на околната среда, по-специално като допринасят за преминаването към определени видове транспорт: железопътния транспорт, интермодалния транспорт, вътрешното корабоплаване и морския транспорт;
ж)
свидетелстват за ангажимента на заинтересованите държави-членки за навременното извършване на проучвания и на процедури за оценка с оглед приключването на работите в предварително определения срок, въз основа на националните планове или всякакви други равностойни документи, отнасящи се до въпросния проект.
2. Приоритетните проекти, работите по които е трябвало да започнат преди 2010 г., участъците от тях, както и определените срокове за приключване на работите, посочени в параграф 1, буква ж), са предвидени в приложение III.
3. До 2010 г. Комисията изготвя доклад за напредъка и, когато е уместно, предлага изменения на списъка на приоритетните проекти, набелязани в приложение III и съответстващи на параграф 1.
Член 24
Декларация за европейски интерес
Приоритетните проекти, набелязани в приложение III, се обявяват за проекти от европейски интерес. Тази декларация се прави само в съответствие с процедурата, установена в Договорите и свързаните с тях законодателни актове.
Член 25
Проекти с обявен европейски интерес
1. Без да се засяга правната основа на съответните финансови инструменти на Съюза, държавите членки:
а)
по време на представянето на своите проекти по Кохезионния фонд в съответствие с Регламент (ЕО) № 1084/2006 на Съвета от 11 юли 2006 г. за създаване на Кохезионен фонд (13), дават съответното предимство на проектите, обявени за проекти от европейски интерес;
б)
при представянето на своите проекти с оглед бюджета за трансевропейските мрежи, в съответствие с членове 5 и 9 от Регламент (ЕО) № 680/2007 на Европейския парламент и на Съвета от 20 юни 2007 г. за установяване на общи правила за отпускане на финансова помощ от Общността в областта на трансевропейските транспортни и енергийни мрежи (14), дават съответното предимство на проектите, обявени за проекти от европейски интерес.
2. Без да се засяга правната основа на съответните финансови инструменти на Съюза, Комисията:
а)
насърчава държавите-членки да вземат предвид проектите, обявени за проекти от европейски интерес, при планирането на своите структурни фондове, по-специално в регионите, обхванати от цел „Сближаване“, като се вземат предвид националните транспортни схеми, които попадат в приложното поле на наличните рамки за подпомагане на Съюза;
б)
следи държавите-бенефициери по Инструмента за предприсъединителна помощ (ИПП), по време на представянето на техните проекти в рамките на този инструмент и в съответствие с Регламент (ЕО) № 1085/2006 на Съвета от 17 юли 2006 г. за създаване на Инструмент за предприсъединителна помощ (ИПП) (15), да дават съответното предимство на проектите, обявени за проекти от европейски интерес.
3. При планирането на своите финансови потребности Комисията дава съответното предимство на проектите, обявени за проекти от европейски интерес.
Член 26
Закъснение при приключването на проектите, обявени за проекти от европейски интерес
1. В случай на значително закъснение спрямо крайния срок 2010 г. в започването на работата по някой от проектите, обявени за проекти от европейски интерес, Комисията изисква от заинтересованите държави-членки да посочат в тримесечен срок причините за това закъснение. Въз основа на дадения отговор Комисията се консултира с всички заинтересовани държави-членки, за да реши проблема, който е довел до закъснението.
Комисията може да предприеме съответните мерки, като се консултира с комитета и в рамките на активно наблюдение на изпълнението на проекта, обявен за проект от европейски интерес, и при надлежно отчитане на принципа за пропорционалност. На заинтересованите държави-членки се дава възможност да представят становище по тези мерки преди тяхното приемане.
Европейският парламент бива информиран незабавно за всяка предприета мярка.
При приемането на тези мерки Комисията надлежно взема предвид отговорността на всяка от заинтересованите държави-членки за закъснението и се въздържа от предприемането на мерки, които могат да навредят на изпълнението на проекта в държава-членка, която не е отговорна за това закъснение.
2. Когато някой от проектите, обявени за проекти от европейски интерес, не е приключен в голямата си част в разумен срок след очакваната крайна дата за неговото приключване, посочена в приложение III, и всички заинтересовани държави-членки са отговорни за закъснението, Комисията преразглежда проекта в съответствие с процедурата, посочена в параграф 1, с цел проектът да престане да бъде класифициран като проект от европейски интерес по реда на процедурата за преразглеждане, посочена в член 22, трета алинея.
Във всички случаи Комисията преразглежда проекта в края на период от 15 години след датата, на която проектът е бил обявен за проект от европейски интерес по смисъла на настоящото решение.
Член 27
Оценки на социално-икономическото въздействие и на въздействието върху околната среда
1. Пет години след приключването на проект, обявен за проект от европейски интерес, или на някоя от неговите отсечки, заинтересованите държави-членки извършват оценка на социално-икономическото му въздействие и въздействието му върху околната среда, включително въздействието му върху търговията и свободното движение на хора и стоки между държавите-членки, върху териториалното сближаване и върху устойчивото развитие. Държавите-членки информират Комисията за резултатите от тази оценка.
2. Когато проект от европейски интерес включва трансгранична отсечка, която е неделима технически и финансово, заинтересованите държави-членки координират своите процедури на оценка на социално-икономическото въздействие на проекта и полагат усилия да проведат трансгранична анкета, преди да дадат разрешение за изграждането и при отчитане на съществуващата рамка.
3. Другите отсечки на проекти от европейски интерес се координират двустранно или многостранно от държавите-членки, в зависимост от конкретния случай.
4. Съгласуваните действия или трансграничните анкети, посочени в параграф 2, се прилагат, без да се засягат задълженията, произтичащи от законодателството на Съюза в областта на опазването на околната среда, и по-специално задълженията във връзка с оценката на въздействието върху околната среда. Заинтересованите държави-членки информират Комисията за започването и за резултата от тези съгласувани действия или трансгранични анкети. Комисията включва тази информация в доклада, посочен в член 22.
Член 28
Трансгранични отсечки
Трансграничните отсечки между две държави-членки в рамките на определени приоритетни проекти, включително морски магистрали, се определят от въпросните държави въз основа на критерии, определени от Комитета, като Комисията се уведомява за тях.
Това са по-специално отсечките, които са неделими технически и финансово или за които заинтересованите държави-членки се ангажират съвместно и създават обща структура.
Член 29
Отмяна
Решение № 1692/96/ЕО се отменя.
Позоваванията на отмененото решение се считат за позовавания на настоящото решение и се четат съгласно таблицата на съответствието в приложение V.
Член 30
Влизане в сила
Настоящото решение влиза в сила на двадесетия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 31
Адресати
Адресати на настоящото решение са държавите-членки.
Съставено в Страсбург на 7 юли 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 661/2010/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 7ης Ιουλίου 2010
περί των προσανατολισμών της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών
(αναδιατύπωση)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 172 πρώτο εδάφιο,
την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζητήθηκε η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η απόφαση αριθ. 1692/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996, περί των κοινοτικών προσανατολισμών για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών (3), έχει επανειλημμένα τροποποιηθεί (4) ουσιωδώς. Ως εκ τούτου, επ’ ευκαιρία των νέων τροποποιήσεων, είναι σκόπιμη η αναδιατύπωση της εν λόγω απόφασης για λόγους σαφήνειας.
(2)
Η δημιουργία και η ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων συμβάλλουν στην υλοποίηση σημαντικών στόχων της Ένωσης, όπως η καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και η ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.
(3)
Η δημιουργία και η ανάπτυξη, σε όλη την Ένωση, διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα των μεταφορών έχουν επίσης ως ειδικούς στόχους τη διασφάλιση συνεχούς κινητικότητας για τα πρόσωπα και τα αγαθά υπό τις καλύτερες δυνατές κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνθήκες ως και συνθήκες ασφαλείας, καθώς και την ενσωμάτωση όλων των μέσων μεταφοράς σε ένα ενιαίο σύνολο, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα. Η δημιουργία απασχόλησης είναι μία από τις πιθανές συνέπειες του διευρωπαϊκού δικτύου.
(4)
Η αύξηση της κυκλοφορίας, ιδίως λόγω του αυξανομένου μεριδίου των βαρέων φορτηγών οχημάτων, έχει προκαλέσει την αύξηση της κυκλοφοριακής συμφόρησης και των σημείων συμφόρησης σε διεθνείς διαδρόμους μεταφορών. Προκειμένου να διασφαλισθεί η διεθνής κινητικότητα εμπορευμάτων και επιβατών, απαιτείται να βελτιστοποιηθεί η δυναμικότητα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
(5)
Η ναυσιπλοΐα μικρών αποστάσεων μπορεί, μεταξύ άλλων, να συμβάλει στην αποσυμφόρηση των χερσαίων οδών μεταφοράς.
(6)
Η ενσωμάτωση των δικτύων σε ευρωπαϊκή κλίμακα μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνον προοδευτικά βάσει της σύνδεσης των μέσων μεταφοράς, με στόχο την καλύτερη εκμετάλλευση των εγγενών πλεονεκτημάτων τους.
(7)
Τα σημεία διασύνδεσης, στα οποία περιλαμβάνονται οι θαλάσσιοι λιμένες, οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας και οι τερματικοί σταθμοί διατροπικών μεταφορών αποτελούν προϋπόθεση για την ενσωμάτωση των διαφόρων τρόπων μεταφοράς σε ένα δίκτυο διατροπικών μεταφορών.
(8)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης, ήτοι ο καθορισμός των γενικών γραμμών και των προτεραιοτήτων στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται, συνεπώς, λόγω της ανάγκης συντονισμού των στόχων αυτών, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.
(9)
Είναι αναγκαίο να προσδιοριστούν τα έργα κοινού ενδιαφέροντος που ανταποκρίνονται στους στόχους αυτούς και τα οποία εντάσσονται στις προτεραιότητες της δράσης όπως έχουν καθοριστεί. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνον έργα που παρουσιάζουν δυνητικώς οικονομική βιωσιμότητα.
(10)
Είναι σκόπιμο τα έργα προτεραιότητας να ανακηρυχθούν έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ώστε να επικεντρωθεί σε αυτά η ενωσιακή χρηματοδότηση και να συσταθούν μηχανισμοί ενθάρρυνσης του συντονισμού μεταξύ κρατών μελών, με στόχο τη διευκόλυνση της υλοποίησης των εν λόγω έργων εντός του επιθυμητού χρονοδιαγράμματος.
(11)
Σύμφωνα με το άρθρο 170 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η πολιτική για τα διευρωπαϊκά δίκτυα θα πρέπει να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εντός της Ένωσης. Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να μεγιστοποιηθεί η συνεκτικότητα μεταξύ των προσανατολισμών της Ένωσης ως προς τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και του προγραμματισμού των συναφών χρηματοδοτικών μέσων που διατίθενται σε ενωσιακό επίπεδο.
(12)
Η εκ των υστέρων αξιολόγηση των έργων προτεραιότητας θα πρέπει να διευκολύνει τις μελλοντικές αναθεωρήσεις των προσανατολισμών και του καταλόγου έργων προτεραιότητας και θα πρέπει να συμβάλει στη βελτίωση των μεθόδων εκ των προτέρων αξιολόγησης που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη.
(13)
Ορισμένα δημόσια και ιδιωτικά σχέδια δυνάμενα να έχουν σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις πρέπει να εγκρίνονται μόνον αφού εκτιμηθούν εκ των προτέρων οι επιπτώσεις αυτές, τηρουμένης της ισχύουσας νομοθεσίας της Ένωσης.
(14)
Οι απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος θα πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων, σύμφωνα με το άρθρο 11 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό συνεπάγεται την κατά προτεραιότητα προώθηση των υποδομών για περισσότερο φιλικούς προς το περιβάλλον τρόπους μεταφοράς, συγκεκριμένα τους σιδηροδρόμους, τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων και την εσωτερική ναυσιπλοΐα.
(15)
Η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2001, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων (5), πρέπει να διεξάγεται μελλοντικά για όλα τα σχέδια και προγράμματα που καταλήγουν σε έργα κοινού ενδιαφέροντος. Η χρηματοδότηση για τις υποδομές των μεταφορών θα πρέπει επίσης να εξαρτάται από την τήρηση των διατάξεων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της Ένωσης, ιδίως δε της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (6), της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (7) και της οδηγίας 2009/147/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (κωδικοποιημένη έκδοση) (8).
(16)
Στο πλαίσιο του γενικού στόχου της εξασφάλισης της βιώσιμης κινητικότητας των προσώπων και των εμπορευμάτων, είναι σκόπιμο να συσταθούν μηχανισμοί στήριξης της ανάπτυξης θαλασσίων αρτηριών μεταξύ κρατών μελών, ώστε να περιοριστεί η οδική συμφόρηση ή/και να βελτιωθεί η δυνατότητα πρόσβασης στις απόκεντρες και νησιωτικές περιοχές και στα απόκεντρα και νησιωτικά κράτη. Η σύσταση των μηχανισμών αυτών, πλαισιωμένη, μεταξύ άλλων, από διαδικασίες διαγωνισμών, θα πρέπει να είναι διαφανής και προσαρμοσμένη στις ανάγκες και δεν θα πρέπει να θίγει τις διατάξεις της Ένωσης περί ανταγωνισμού ή περί κρατικών συμβάσεων προμηθειών.
(17)
Η ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των κρατών που μετέχουν σε έργα στον ίδιο άξονα ενδέχεται να είναι αναγκαία για να βελτιωθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων και να διευκολυνθεί ο συγχρονισμός των επενδύσεων και η διαμόρφωση της χρηματοδότησης.
(18)
Η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλλει, ανά διετία, έκθεση για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης και πριν από το 2010 θα συντάξει έκθεση σχετικά με την πορεία των έργων προτεραιότητας και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, θα προτείνει την τροποποίηση του καταλόγου των εν λόγω έργων.
(19)
Θα πρέπει να δοθεί σε μία επιτροπή η ειδική αρμοδιότητα να επικουρεί την Επιτροπή κατά την εξέταση της εφαρμογής και της ανάπτυξης των προσανατολισμών που καθορίζονται με την παρούσα απόφαση.
(20)
Για λόγους σαφήνειας, το παράρτημα I της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ είναι σκόπιμο να αντικατασταθεί από νέο παράρτημα που θα περιλαμβάνει τους χάρτες όλων των κρατών μελών· έτσι θα διασφαλιστεί ότι οι χάρτες οι οποίοι περιέχονται ήδη στην εν λόγω απόφαση, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1791/2006 (9), συμπληρώνονται από αυτούς που περιέχονται στην πράξη προσχώρησης του 2003. Επιπλέον, η ημερομηνία-στόχος για την υλοποίηση του σχεδίου είναι το 2020 για όλα τα κράτη μέλη,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
ΤΜΗΜΑ 1
ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
Άρθρο 1
Αντικείμενο
1. Η παρούσα απόφαση έχει ως αντικείμενο τον καθορισμό των προσανατολισμών που καλύπτουν τους στόχους, τις προτεραιότητες καθώς και τις γενικές γραμμές των μελετώμενων δράσεων στον τομέα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών. Οι εν λόγω προσανατολισμοί προσδιορίζουν έργα κοινού ενδιαφέροντος, η υλοποίηση των οποίων συμβάλλει στην ανάπτυξη του δικτύου σε ενωσιακή κλίμακα.
2. Οι προσανατολισμοί που αναφέρονται στην παράγραφο 1 συνιστούν γενικό πλαίσιο αναφοράς για την ενθάρρυνση των δράσεων των κρατών μελών και, ενδεχομένως, της Ένωσης με στόχο την υλοποίηση σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος που αποσκοπούν στην εξασφάλιση της συνοχής, της διασύνδεσης και της διαλειτουργικότητας του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών καθώς και την πρόσβαση σ’ αυτό. Οι προσανατολισμοί αυτοί έχουν επίσης ως στόχο να διευκολύνουν τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.
3. Οι βασικές απαιτήσεις στον τομέα αυτόν, δηλαδή η διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, η τηλεματική των μεταφορών και των συναφών υπηρεσιών, καθορίζονται σύμφωνα με τις Συνθήκες στην οδηγία 2008/57/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του κοινοτικού σιδηροδρομικού συστήματος (10) και χωριστά από την παρούσα απόφαση.
Άρθρο 2
Στόχοι
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών αναπτύσσεται προοδευτικά σε ενωσιακή κλίμακα, με την προοπτική του 2020, ολοκληρώνοντας δίκτυα υποδομής χερσαίων, θαλασσίων και αεροπορικών μεταφορών σύμφωνα με τα σχεδιαγράμματα που περιέχουν οι χάρτες του παραρτήματος I ή/και τις προδιαγραφές του παραρτήματος II.
2. Το δίκτυο πρέπει:
α)
να διασφαλίζει, σε ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα, τη διαρκή και σταθερή κινητικότητα προσώπων και αγαθών, υπό τις καλύτερες δυνατές κοινωνικές συνθήκες και συνθήκες ασφάλειας, συνεισφέροντας ταυτόχρονα στην υλοποίηση των στόχων της Ένωσης, ιδίως σε θέματα περιβάλλοντος, καθώς και να συμβάλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής·
β)
να παρέχει στους χρήστες υποδομές υψηλής ποιότητας υπό αποδεκτούς οικονομικούς όρους·
γ)
να περιλαμβάνει το σύνολο των μέσων μεταφοράς, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκριτικά πλεονεκτήματά τους·
δ)
να καθιστά δυνατή τη βέλτιστη χρησιμοποίηση του υφιστάμενου δυναμικού·
ε)
να είναι στο μέτρο του εφικτού διαλειτουργικό εντός των τρόπων μεταφοράς και να ευνοεί τον συνδυασμό μεταξύ των διαφόρων τρόπων μεταφοράς·
στ)
να είναι, στο μέτρο του εφικτού, οικονομικά βιώσιμο·
ζ)
να καλύπτει όλο το έδαφος των κρατών μελών, ώστε να διευκολύνει την πρόσβαση εν γένει, να συνδέει τις νησιωτικές, απόκεντρες και μεσόγειες περιοχές με τις κεντρικές περιοχές και να συνδέει μεταξύ τους τις μεγάλες αστικές ζώνες και τις περιφέρειες της Ένωσης δίχως σημεία συμφόρησης·
η)
να μπορεί να συνδεθεί με τα δίκτυα των χωρών της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου, προωθώντας ταυτόχρονα τη διαλειτουργικότητα και την πρόσβαση στα δίκτυα αυτά στο μέτρο που αυτό ανταποκρίνεται στο συμφέρον της Ένωσης.
Άρθρο 3
Έκταση του δικτύου
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών αποτελείται από υποδομές μεταφορών, καθώς και συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας και συστήματα προσδιορισμού του στίγματος και πλοήγησης.
2. Οι υποδομές μεταφορών περιλαμβάνουν δίκτυα οδών, σιδηροδρομικών γραμμών και πλωτών οδών, θαλάσσιες αρτηρίες, λιμένες θαλάσσιας και εσωτερικής ναυσιπλοΐας, αερολιμένες, καθώς και άλλα σημεία διασύνδεσης μεταξύ των δικτύων του συγκεκριμένου τρόπου μεταφοράς.
3. Τα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας και τα συστήματα προσδιορισμού του στίγματος και πλοήγησης περιλαμβάνουν τις απαραίτητες τεχνικές, πληροφορικές και τηλεπικοινωνιακές εγκαταστάσεις για τη διασφάλιση της αρμονικής λειτουργίας του δικτύου και την αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας.
Άρθρο 4
Γενικές γραμμές δράσης
Οι γενικές γραμμές δράσης της Ένωσης αφορούν:
α)
την κατάρτιση και την αναθεώρηση των σχεδίων δικτύου·
β)
τον προσδιορισμό των έργων κοινού ενδιαφέροντος·
γ)
τη διευθέτηση του υπάρχοντος δικτύου·
δ)
την προώθηση της διαλειτουργικότητας του δικτύου·
ε)
το βέλτιστο συνδυασμό των τρόπων μεταφοράς μέσω, επίσης, της δημιουργίας κέντρων διασύνδεσης τα οποία, όσον αφορά τη φόρτωση, πρέπει να βρίσκονται, στο βαθμό του εφικτού, εκτός του κέντρου των πόλεων προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία του συνδυασμού των διαφόρων τρόπων μεταφοράς·
στ)
την επιδίωξη της συνοχής και της συμπληρωματικότητας των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων, τηρουμένων των κανόνων που διέπουν έκαστο χρηματοδοτικό μέσο·
ζ)
δράσεις έρευνας και ανάπτυξης·
η)
συνεργασία και σύναψη ενδεδειγμένων συμφωνιών με τις τρίτες χώρες τις οποίες αφορά η ανάπτυξη του δικτύου·
θ)
την παρακίνηση των κρατών μελών και των διεθνών οργανισμών να υποστηρίζουν τους επιδιωκόμενους από την Ένωση στόχους·
ι)
την προώθηση της διαρκούς συνεργασίας των ενδιαφερόμενων μερών·
ια)
κάθε άλλη δράση που αποδεικνύεται αναγκαία για την επίτευξη των στόχων που παρατίθενται στο άρθρο 2 παράγραφος 2.
Άρθρο 5
Προτεραιότητες
Λαμβανομένων υπόψη των στόχων του άρθρου 2 παράγραφος 2 και των γενικών γραμμών των μέτρων που καθορίζονται στο άρθρο 4, οι προτεραιότητες αφορούν:
α)
τη δημιουργία και ανάπτυξη των κυρίων συνδέσεων και διασυνδέσεων που απαιτούνται για την εξάλειψη των σημείων συμφόρησης, την κάλυψη των ελλειπόντων τμημάτων και την ολοκλήρωση των μεγάλων αξόνων, ιδίως δε των διασυνοριακών τους τμημάτων, τη διέλευση μέσω φυσικών εμποδίων, και τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας των μεγάλων αξόνων·
β)
τη δημιουργία και την ανάπτυξη υποδομών που προωθούν τη διασύνδεση εθνικών δικτύων προκειμένου να διευκολυνθεί η σύνδεση των νησιωτικών ή οιονεί νησιωτικών, μεσόγειων, απόκεντρων και εξόχως απόκεντρων περιοχών με τις κεντρικές περιοχές της Ένωσης, και ιδίως να μειωθεί το υψηλό κόστος μεταφοράς από και προς τις περιοχές αυτές·
γ)
τα αναγκαία μέτρα για τη βαθμιαία υλοποίηση διαλειτουργικού σιδηροδρομικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένων, όπου αυτό είναι εφικτό, δρομολογίων προσαρμοσμένων στη μεταφορά φορτίων·
δ)
τα αναγκαία μέτρα για την προαγωγή της ναυσιπλοΐας μεγάλων και μικρών αποστάσεων και της εσωτερικής ναυσιπλοΐας·
ε)
τα μέτρα που απαιτούνται για την ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών και αεροπορικών μεταφορών, ιδίως με σιδηροδρομικές προσβάσεις σε αερολιμένες, ανάλογα με την περίπτωση, καθώς και τις απαιτούμενες υποδομές και εγκαταστάσεις·
στ)
τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποτελεσματικότητας των υφιστάμενων και των νέων υποδομών, την προαγωγή των διατροπικών μεταφορών και τη βελτίωση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας του δικτύου, μέσω της δημιουργίας και της βελτίωσης τερματικών σταθμών διατροπικών μεταφορών και της υποδομής για την πρόσβαση σε αυτούς ή/και μέσω της ανάπτυξης ευφυών συστημάτων·
ζ)
την ενσωμάτωση των θεμάτων ασφάλειας και περιβάλλοντος στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών·
η)
την ανάπτυξη βιώσιμης κινητικότητας προσώπων και προϊόντων σύμφωνα με τους στόχους της Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη.
Άρθρο 6
Δίκτυα των τρίτων χωρών
Η εκ μέρους της Ένωσης προαγωγή έργων κοινού ενδιαφέροντος, καθώς και της διασύνδεσης και διαλειτουργικότητας των δικτύων προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνοχή των δικτύων των τρίτων χωρών με το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, αποφασίζεται, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τις κατάλληλες διαδικασίες των Συνθηκών.
Άρθρο 7
Έργα κοινού ενδιαφέροντος
1. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος συνιστούν κοινό στόχο, του οποίου η πραγματοποίηση εξαρτάται από τον βαθμό ωριμότητάς τους και τους διαθέσιμους χρηματοδοτικούς πόρους, χωρίς να θίγονται τυχόν χρηματοδοτικές δεσμεύσεις κράτους μέλους ή της Ένωσης.
2. Τηρουμένων των κανόνων των Συνθηκών, ιδίως όσον αφορά τα θέματα ανταγωνισμού, ως έργο κοινού ενδιαφέροντος νοείται κάθε έργο το οποίο:
α)
επιδιώκει τους στόχους του άρθρου 2 παράγραφος 2·
β)
αφορά το δίκτυο που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1·
γ)
εντάσσεται στις προτεραιότητες που αναφέρονται στο άρθρο 5· και
δ)
παρουσιάζει εν δυνάμει οικονομική βιωσιμότητα, λαμβανομένου υπόψη του κοινωνικοοικονομικού κόστους και οφέλους.
3. Κάθε έργο πρέπει να αφορά ένα στοιχείο του δικτύου, όπως περιγράφεται στα άρθρα 9 έως 18 και συγκεκριμένα:
α)
να αφορά τις συνδέσεις που επισημαίνονται στις σχηματικές απεικονίσεις του παραρτήματος Ι· ή/και
β)
να ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές ή στα κριτήρια του παραρτήματος II.
4. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν κάθε μέτρο που κρίνουν αναγκαίο στο πλαίσιο των αρχών που προβλέπει το άρθρο 1 παράγραφος 2.
Άρθρο 8
Προστασία του περιβάλλοντος
1. Κατά το στάδιο σχεδιασμού και εκτέλεσης των έργων, τα κράτη μέλη οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος προβαίνοντας, σύμφωνα με την οδηγία 85/337/ΕΟΚ, σε εκτιμήσεις των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των έργων κοινού ενδιαφέροντος που πρόκειται να υλοποιηθούν και εφαρμόζοντας τις οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ.
Από τις 21 Ιουλίου 2004, τα κράτη μέλη προβαίνουν σε περιβαλλοντική εκτίμηση των σχεδίων και προγραμμάτων που αποβλέπουν στα έργα αυτά, ειδικότερα όταν αφορούν ανάπτυξη νέων οδών ή άλλων σημαντικών κομβικών υποδομών, σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ.
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της περιβαλλοντικής αυτής εκτίμησης κατά την προετοιμασία των σχετικών σχεδίων και προγραμμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας 2001/42/ΕΚ.
2. Πριν από τις 21 Ιουλίου 2004, η Επιτροπή, κατόπιν συμφωνίας με τα κράτη μέλη, αναπτύσσει κατάλληλες μεθόδους για την εφαρμογή της στρατηγικής εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, προκειμένου ιδίως να εξασφαλιστεί κατάλληλος συντονισμός, να αποφευχθεί η επικάλυψη προσπαθειών και να απλουστευθούν και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες προγραμματισμού όσον αφορά διασυνοριακά έργα και διαδρόμους.
Τα αποτελέσματα των εργασιών αυτών και της περιβαλλοντικής εκτίμησης των έργων του διευρωπαϊκού δικτύου που εκτελούνται από κράτη μέλη σύμφωνα με την οδηγία 2001/42/ΕΚ λαμβάνονται υπόψη, όπου ενδείκνυται, από την Επιτροπή στην έκθεσή της σχετικά με την υλοποίηση των προσανατολισμών και τις πιθανές συνοδευτικές νομοθετικές προτάσεις για αναθεώρηση των προσανατολισμών, η οποία προβλέπεται με το άρθρο 22 της παρούσας απόφασης.
ΤΜΗΜΑ 2
ΤΟ ΟΔΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ
Άρθρο 9
Χαρακτηριστικά
1. Το διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο αποτελείται από υφιστάμενους, νέους ή προς διευθέτηση αυτοκινητοδρόμους και οδούς υψηλής ποιότητας, οι οποίοι:
α)
διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις μετακινήσεις μεγάλων αποστάσεων· ή
β)
καθιστούν δυνατή, στους άξονες που προσδιορίζονται με το δίκτυο, την παράκαμψη των κυριοτέρων αστικών κέντρων· ή
γ)
εξασφαλίζουν τη διασύνδεση με τα άλλα μέσα μεταφορών· ή
δ)
επιτρέπουν τη σύνδεση των μεσόγειων και των απόκεντρων περιοχών με τις κεντρικές περιοχές της Ένωσης.
2. Το δίκτυο εξασφαλίζει στους χρήστες υψηλό και ομοιόμορφο επίπεδο υπηρεσιών, άνεσης και ασφάλειας, ενώ ταυτόχρονα χαρακτηρίζεται από συνέχεια.
3. Το δίκτυο περιλαμβάνει την υποδομή για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, την ενημέρωση των χρηστών, την αντιμετώπιση συμβάντων και έκτακτων περιστατικών, και την ηλεκτρονική είσπραξη τελών. Η εν λόγω υποδομή βασίζεται στην ενεργό συνεργασία μεταξύ των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και των παρεχόντων υπηρεσίες πληροφοριών σχετικά με τις διαδρομές και την κυκλοφορία και υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας, διασφαλίζοντας την αναγκαία συμπληρωματικότητα με εφαρμογές των οποίων η ανάπτυξη διευκολύνεται στο πλαίσιο του προγράμματος για τα διευρωπαϊκά δίκτυα τηλεπικοινωνίας.
ΤΜΗΜΑ 3
ΤΟ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟ ΔΙΚΤΥΟ
Άρθρο 10
Χαρακτηριστικά
1. Το σιδηροδρομικό δίκτυο περιλαμβάνει σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας και συμβατικές σιδηροδρομικές γραμμές.
2. Το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας που χρησιμοποιεί σύγχρονες ή νέες τεχνολογίες, αποτελείται από:
α)
γραμμές ειδικά κατασκευασμένες για υψηλή ταχύτητα και εξοπλισμένες για ταχύτητες κατά κανόνα ίσες ή μεγαλύτερες των 250 km/h·
β)
γραμμές ειδικά βελτιωμένες για υψηλή ταχύτητα και εξοπλισμένες για ταχύτητες της τάξεως των 200 km/h·
γ)
γραμμές ειδικά βελτιωμένες για υψηλή ταχύτητα ή γραμμές ειδικά κατασκευασμένες για υψηλή ταχύτητα, συνδεδεμένες με το σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας που παρουσιάζουν ιδιαιτερότητες λόγω τοπογραφικών ή περιβαλλοντικών περιορισμών, μορφολογίας του εδάφους ή χωροταξίας και των οποίων η ταχύτητα πρέπει να προσαρμόζεται κατά περίπτωση.
Το εν λόγω σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας συνίσταται στις γραμμές που προσδιορίζονται στο τμήμα 3 του παραρτήματος Ι. Οι βασικές απαιτήσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές διαλειτουργικότητας που ισχύουν για τις σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας που χρησιμοποιούν σύγχρονη τεχνολογία καθορίζονται βάσει της οδηγίας 96/48/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1996, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα του διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος μεγάλης ταχύτητας (11). Τα κράτη μέλη ενημερώνουν προηγουμένως την Επιτροπή για την έναρξη λειτουργίας των γραμμών υψηλής ταχύτητας και τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους.
3. Το συμβατικό σιδηροδρομικό δίκτυο αποτελείται από γραμμές για τη συμβατική σιδηροδρομική μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των σιδηροδρομικών τμημάτων του διευρωπαϊκού δικτύου συνδυασμένης μεταφοράς του άρθρου 15, των σημείων πρόσβασης σε θαλάσσιους λιμένες και λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας κοινού ενδιαφέροντος, καθώς και των τερματικών σταθμών για εμπορεύματα που είναι ανοικτοί σε όλους τους φορείς εκμετάλλευσης. Οι βασικές απαιτήσεις και οι τεχνικές προδιαγραφές διαλειτουργικότητας που ισχύουν για τις συμβατικές σιδηροδρομικές γραμμές καθορίζονται σύμφωνα με την οδηγία 2001/16/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Μαρτίου 2001, για τη διαλειτουργικότητα του συμβατικού διευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος (12).
4. Το σιδηροδρομικό δίκτυο περιλαμβάνει τις υποδομές και τις εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την ολοκλήρωση των σιδηροδρομικών, οδικών και, ανάλογα με την περίπτωση, θαλάσσιων και αεροπορικών υπηρεσιών μεταφορών. Συναφώς, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στη διασύνδεση των περιφερειακών αεροδρομίων με το δίκτυο.
5. Το σιδηροδρομικό δίκτυο επιτελεί τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες λειτουργίες:
α)
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διακίνηση επιβατών σε μεγάλες αποστάσεις·
β)
επιτρέπει τη διασύνδεση με αερολιμένες, ανάλογα με την περίπτωση·
γ)
επιτρέπει την πρόσβαση σε περιφερειακά και τοπικά σιδηροδρομικά δίκτυα·
δ)
διευκολύνει τη μεταφορά εμπορευμάτων με τον προσδιορισμό και την ανάπτυξη διαδρομών μεγάλης κυκλοφορίας ειδικά προσαρμοσμένων στη μεταφορά εμπορευμάτων ή διαδρομών στις οποίες έχουν προτεραιότητα οι εμπορικές αμαξοστοιχίες·
ε)
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις συνδυασμένες μεταφορές·
ζ)
επιτρέπει τη διασύνδεση, μέσω λιμένων κοινού ενδιαφέροντος, με τη ναυσιπλοΐα μικρών αποστάσεων και τις οδούς εσωτερικής ναυσιπλοΐας.
6. Το σιδηροδρομικό δίκτυο προσφέρει στους χρήστες υψηλό επίπεδο ποιότητας και ασφάλειας, χάρη στη συνέχειά του και στην προοδευτική επίτευξη της διαλειτουργικότητάς του, ιδίως μέσω της τεχνικής εναρμόνισης και του εναρμονισμένου συστήματος ελέγχου και χειρισμού ERTMS (ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας) που προτείνεται για το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή, ύστερα από διαβούλευση με τα κράτη μέλη, καταρτίζει σχέδιο ανάπτυξης, που συντονίζεται με τα εθνικά σχέδια.
ΤΜΗΜΑ 4
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΠΛΩΤΩΝ ΟΔΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΛΙΜΕΝΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΝΑΥΣΙΠΛΟΪΑΣ
Άρθρο 11
Χαρακτηριστικά
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο πλωτών οδών αποτελείται από ποταμούς και διώρυγες, καθώς και από διάφορες διακλαδώσεις που εξασφαλίζουν τη μεταξύ τους σύνδεση. Επιτρέπει ιδίως τη διασύνδεση μεταξύ των βιομηχανικών περιοχών και των σημαντικών αστικών κέντρων, καθώς και τη σύνδεσή τους με τους λιμένες.
2. Τα ελάχιστα απαιτούμενα τεχνικά χαρακτηριστικά για τις πλωτές οδούς του δικτύου αυτού αντιστοιχούν στις προδιαγραφές της κατηγορίας IV που επιτρέπει τη διέλευση πλοίου ή ωθούμενης συνοδείας μήκους 80 έως 85 m και πλάτους 9,50 m. Σε περίπτωση εκσυγχρονισμού ή δημιουργίας πλωτής οδού ενσωματωμένης στο εν λόγω δίκτυο, οι τεχνικές προδιαγραφές θα πρέπει να αντιστοιχούν τουλάχιστον στην κατηγορία IV, να επιτρέπουν να πληρούνται, μεταγενέστερα, οι προδιαγραφές της κατηγορίας Va/Vb και να καθιστούν δυνατή την ικανοποιητική διέλευση πλοίων που χρησιμοποιούνται σε συνδυασμένες μεταφορές. Οι προδιαγραφές της κατηγορίας Va επιτρέπουν τη διέλευση πλοίου ή ωθούμενης συνοδείας μήκους 110 m και πλάτους 11,40 m και οι προδιαγραφές της κατηγορίας Vb επιτρέπουν τη διέλευση ωθούμενης συνοδείας μήκους 172 m έως 185 m και πλάτους 11,40 m.
3. Οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας, ιδίως υπό την ιδιότητά τους ως σημείων διασύνδεσης μεταξύ των πλωτών οδών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και στο άρθρο 15 και των λοιπών τρόπων μεταφοράς, αποτελούν στοιχείο του δικτύου.
4. Στο δίκτυο περιλαμβάνονται οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας οι οποίοι:
α)
είναι ανοικτοί στην εμπορική κυκλοφορία·
β)
ευρίσκονται επί του δικτύου πλωτών οδών, σύμφωνα με το σχεδιάγραμμα του τμήματος 4 του παραρτήματος Ι·
γ)
διασυνδέονται με άλλους διευρωπαϊκούς άξονες μεταφορών· όπως εμφαίνεται στο παράρτημα I, και
δ)
είναι εξοπλισμένοι με εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης για τις διατροπικές μεταφορές ή ο όγκος των εμπορευμάτων που διακινούνται ετησίως από αυτούς ανέρχεται σε 500 000 τόνους τουλάχιστον.
Οι λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας που αναφέρονται στο στοιχείο δ) παρατίθενται στο παράρτημα Ι.
5. Το δίκτυο περιλαμβάνει επίσης την υποδομή διαχείρισης της κυκλοφορίας. Σ’ αυτήν περιλαμβάνεται συγκεκριμένα η σύσταση διαλειτουργικού ευφυούς συστήματος κυκλοφορίας και μεταφορών, γνωστού ως River Information Services (υπηρεσίες πληροφοριών για τους ποταμούς), προκειμένου να βελτιστοποιηθούν η υφιστάμενη δυναμικότητα και ασφάλεια του δικτύου εσωτερικής ναυσιπλοΐας και η διαλειτουργικότητα με άλλους τρόπους μεταφορών.
ΤΜΗΜΑ 5
ΟΙ ΘΑΛΑΣΣΙΟΙ ΛΙΜΕΝΕΣ
Άρθρο 12
Χαρακτηριστικά
1. Οι θαλάσσιοι λιμένες επιτρέπουν την ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών και αποτελούν τα σημεία εξυπηρέτησης των νησιών δια θαλάσσης και τα σημεία διασύνδεσης μεταξύ των θαλάσσιων μεταφορών και των λοιπών τρόπων μεταφοράς. Προσφέρουν εξοπλισμό και υπηρεσίες στους μεταφορείς. Η υποδομή τους προσφέρει σειρά υπηρεσιών για τη μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών πορθμείου και ναυσιπλοΐας μικρών και μεγάλων αποστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της ακτοπλοΐας, στο εσωτερικό της Ένωσης, καθώς και μεταξύ αυτής και των τρίτων χωρών.
2. Οι θαλάσσιοι λιμένες που περιλαμβάνονται στο διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών αντιστοιχούν σε μια από τις κατηγορίες Α, Β και Γ, οι οποίες ορίζονται ως εξής:
Α
:
Θαλάσσιοι λιμένες διεθνούς σημασίας: λιμένες οι οποίοι έχουν συνολικό ετήσιο όγκο διακίνησης τουλάχιστον 1,5 εκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων ή 200 000 επιβάτες και οι οποίοι, εκτός εάν αυτό είναι αδύνατο, είναι συνδεδεμένοι με χερσαία στοιχεία του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και, κατά συνέπεια, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο διεθνές θαλάσσιο εμπόριο.
Β
:
Θαλάσσιοι λιμένες ενωσιακής σημασίας, οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στην κατηγορία Α: οι λιμένες αυτοί έχουν συνολικό ετήσιο όγκο διακίνησης τουλάχιστον 0,5 εκατομμύρια τόνους εμπορευμάτων ή 100 000 έως 199 999 επιβάτες, είναι συνδεδεμένοι, εκτός εάν αυτό είναι αδύνατο, με χερσαία στοιχεία του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και διαθέτουν τις εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης που απαιτούνται για τις θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων.
Γ
:
Λιμένες περιφερειακής πρόσβασης: οι λιμένες αυτοί δεν πληρούν τα κριτήρια των κατηγοριών Α και Β, αλλά ευρίσκονται σε νησιωτικές, απόκεντρες ή εξόχως απόκεντρες περιοχές και συνδέουν τις περιοχές αυτές δια θαλάσσης ή/και με τις κεντρικές περιοχές της Ένωσης.
Οι θαλάσσιοι λιμένες της κατηγορίας Α εμφαίνονται στους ενδεικτικούς χάρτες των σχεδίων του τμήματος 5 του παραρτήματος Ι, οι οποίοι βασίζονται στα πλέον πρόσφατα στοιχεία περί λιμένων.
3. Επιπλέον των κριτηρίων που απαριθμούνται στο άρθρο 7, τα λιμενικά έργα κοινού ενδιαφέροντος που συνδέονται με λιμένες οι οποίοι περιλαμβάνονται στο διευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιων λιμένων, πληρούν τα κριτήρια και τις προδιαγραφές του παραρτήματος ΙΙ.
Άρθρο 13
Θαλάσσιες αρτηρίες
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιων αρτηριών αποσκοπεί στην συγκέντρωση των εμπορευματικών ροών σε οργανωμένες θαλάσσιες διαδρομές κατά τρόπον ώστε να βελτιωθούν οι υφιστάμενες ή να δημιουργηθούν νέες βιώσιμες, τακτικές και συχνές θαλάσσιες συνδέσεις μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, προκειμένου να μειωθεί η οδική συμφόρηση ή/και να βελτιωθεί η εξυπηρέτηση των απόκεντρων και των νησιωτικών περιοχών και κρατών. Οι θαλάσσιες αρτηρίες δεν θα πρέπει να αποκλείουν τη συνδυασμένη μεταφορά προσώπων και εμπορευμάτων, εφόσον προέχει η μεταφορά φορτίων.
2. Το διευρωπαϊκό δίκτυο θαλάσσιων αρτηριών αποτελείται από εγκαταστάσεις και υποδομές που αφορούν τουλάχιστον δύο λιμένες σε δύο διαφορετικά κράτη μέλη. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις και υποδομές περιλαμβάνουν στοιχεία, τουλάχιστον σε ένα κράτος μέλος, όπως οι λιμενικές εγκαταστάσεις, τα ηλεκτρονικά συστήματα οργανωτικής υποστήριξης, οι διαδικασίες ασφάλειας και προστασίας και οι διοικητικές και τελωνειακές διαδικασίες, καθώς και η υποδομή για την άμεση πρόσβαση στους λιμένες από ξηράς και θαλάσσης, συμπεριλαμβανομένης της εξασφάλισης της πλοϊμότητας καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ιδίως δε της ύπαρξης εξοπλισμού για βυθοκόρηση και χειμέρια πρόσβαση με παγοθραυστικά.
3. Οι πλωτές οδοί ή τα κανάλια, όπως προσδιορίζονται στο τμήμα 4 του παραρτήματος Ι, που συνδέουν δύο ευρωπαϊκές θαλάσσιες αρτηρίες ή δύο τμήματα αυτών και συμβάλλουν ουσιαστικά στη σύντμηση των θαλάσσιων οδών, αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και εξοικονομώντας χρόνο πλεύσης, αποτελούν τμήμα του διευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων αρτηριών.
4. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος του διευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων αρτηριών προτείνονται από δύο τουλάχιστον κράτη μέλη και είναι προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες. Τα προτεινόμενα έργα λαμβάνουν, κατά κανόνα, τη μορφή συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα βάσει διαδικασιών που προβλέπουν, πριν από τη χορήγηση ενίσχυσης από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, συμπληρούμενης ενδεχομένως από ενωσιακές ενισχύσεις, διαδικασία διαγωνισμού με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
α)
δημόσια πρόσκληση υποβολής προτάσεων που οργανώνεται από κοινού από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, με σκοπό την δημιουργία νέων συνδέσεων από τον λιμένα κατηγορίας Α ο οποίος ορίζεται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 και τον οποίο επιλέγουν εκ των προτέρων στο εσωτερικό κάθε θαλάσσιας περιοχής του έργου αριθ. 21 που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ·
β)
στο μέτρο που η θέση των λιμένων είναι συγκρίσιμη, δημόσια πρόσκληση υποβολής προτάσεων, που οργανώνεται από κοινού από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και απευθύνεται σε κοινοπραξίες στις οποίες συμμετέχουν τουλάχιστον ναυτιλιακές εταιρείες και λιμένες που βρίσκονται σε κάποια από τις θαλάσσιες περιοχές του έργου αριθ. 21 που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ.
5. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος του διευρωπαϊκού δικτύου θαλάσσιων αρτηριών:
α)
επικεντρώνονται σε εγκαταστάσεις και υποδομές που συγκροτούν το δίκτυο των θαλάσσιων αρτηριών·
β)
ως αποτέλεσμα της διαδικασίας διαγωνισμού της παραγράφου 4, μπορούν να περιλαμβάνουν, με την επιφύλαξη των άρθρων107 και 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εναρκτήριες ενισχύσεις, εφόσον οι κρατικές ενισχύσεις κρίνονται απαραίτητες για την οικονομική βιωσιμότητα του σχεδίου· οι εναρκτήριες ενισχύσεις είναι διάρκειας δύο ετών και χορηγούνται μόνον προς υποστήριξη δεόντως αιτιολογημένου κόστους κεφαλαίων· οι ενισχύσεις δεν επιτρέπεται να υπερβαίνουν το ελάχιστο ποσό που κρίνεται ότι απαιτείται για την έναρξη εκμετάλλευσης των συγκεκριμένων γραμμών· οι ενισχύσεις δεν επιτρέπεται να οδηγούν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές, αντίθετα προς το κοινό συμφέρον·
γ)
μπορούν επίσης να περιλαμβάνουν δραστηριότητες που παρέχουν ευρύτερα οφέλη και δεν συνδέονται με συγκεκριμένους λιμένες, όπως η ύπαρξη εγκαταστάσεων για παγοθραυστικές και βυθοκορητικές εργασίες, καθώς και συστήματα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας και ηλεκτρονικής υποβολής εκθέσεων.
6. Τα έργα κοινού ενδιαφέροντος του διευρωπαϊκού δικτύου υποβάλλονται για έγκριση στην Επιτροπή.
7. Η Επιτροπή, εντός τριών ετών, υποβάλλει στην επιτροπή του άρθρου 21 παράγραφος 1 αρχικό κατάλογο συγκεκριμένων έργων κοινού ενδιαφέροντος, συγκεκριμενοποιώντας έτσι την έννοια των θαλάσσιων αρτηριών.
Ο κατάλογος αυτός διαβιβάζεται επίσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
ΤΜΗΜΑ 6
ΟΙ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΕΣ
Άρθρο 14
Χαρακτηριστικά
1. Το διευρωπαϊκό δίκτυο αερολιμένων αποτελείται από αερολιμένες που βρίσκονται στο έδαφος της Ένωσης, είναι ανοικτοί στην εμπορική εναέρια κυκλοφορία και ανταποκρίνονται στα κριτήρια του τμήματος 6 του παραρτήματος II. Οι εν λόγω αερολιμένες ταξινομούνται διαφορετικά, ανάλογα με το επίπεδο και τον τύπο κυκλοφορίας που εξασφαλίζουν και ανάλογα με τη λειτουργία που επιτελούν στο πλαίσιο του δικτύου. Οι αερολιμένες αυτοί καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη των αεροπορικών συνδέσεων και τη διασύνδεση των αεροπορικών μεταφορών με άλλα μεταφορικά μέσα.
2. Τα διεθνή και ενωσιακά σημεία σύνδεσης αποτελούν το κυρίως διευρωπαϊκό δίκτυο των αερολιμένων. Οι συνδέσεις μεταξύ Ένωσης και υπόλοιπου κόσμου εξασφαλίζονται κατά το πλείστον από τα διεθνή σημεία σύνδεσης. Τα ενωσιακά σημεία σύνδεσης εξασφαλίζουν κυρίως τις συνδέσεις στο εσωτερικό της Ένωσης, ενώ οι γραμμές εκτός Ένωσης αποτελούν μικρό ακόμη μέρος των δραστηριοτήτων τους. Τα περιφερειακά σημεία σύνδεσης και πρόσβασης διευκολύνουν την πρόσβαση στο κυρίως δίκτυο ή συμβάλλουν στη σύνδεση των απόκεντρων και απομονωμένων περιοχών.
3. Τα διεθνή και τα ενωσιακά σημεία σύνδεσης θα συνδεθούν προοδευτικά με τις γραμμές υψηλής ταχύτητας του σιδηροδρομικού δικτύου, όπου κρίνεται σκόπιμο. Το δίκτυο περιλαμβάνει τις υποδομές και εγκαταστάσεις που επιτρέπουν την ολοκλήρωση υπηρεσιών σιδηροδρομικών και εναέριων μεταφορών και, ενδεχομένως, υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών.
ΤΜΗΜΑ 7
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ
Άρθρο 15
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο συνδυασμένων μεταφορών περιλαμβάνει:
α)
τις σιδηροδρομικές και πλωτές οδούς που είναι κατάλληλες για τις συνδυασμένες μεταφορές και τη θαλάσσια οδό οι οποίες, μαζί με τις τυχόν όσο το δυνατόν συντομότερες αρχικές ή/και τελικές οδικές διαδρομές, καθιστούν δυνατή τη μεταφορά εμπορευμάτων σε μεγάλες αποστάσεις·
β)
τους τερματικούς σταθμούς διατροπικών μεταφορών που διαθέτουν εγκαταστάσεις που επιτρέπουν τη μεταφόρτωση μεταξύ των σιδηροδρομικών, πλωτών, θαλάσσιων και οδικών οδών μεταφοράς·
γ)
προσωρινά το κατάλληλο τροχαίο υλικό, εφόσον το απαιτούν τα χαρακτηριστικά της υποδομής που δεν έχουν ακόμη προσαρμοσθεί.
ΤΜΗΜΑ 8
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ
Άρθρο 16
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο διαχείρισης και ενημέρωσης για τη θαλάσσια κυκλοφορία περιλαμβάνει:
α)
τα συστήματα διαχείρισης της παράκτιας ή της λιμενικής θαλάσσιας κυκλοφορίας·
β)
τα συστήματα εντοπισμού του στίγματος των πλοίων·
γ)
τα συστήματα αναφοράς πεπραγμένων για τα πλοία που μεταφέρουν επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα·
δ)
τα συστήματα επικοινωνίας για τις περιπτώσεις κινδύνου και την ασφάλεια στη θάλασσα.
ΤΜΗΜΑ 9
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΑΕΡΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ
Άρθρο 17
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας περιλαμβάνει τον εναέριο χώρο που διατίθεται στη γενική εναέρια κυκλοφορία, τους αεροδιαδρόμους, τα βοηθήματα της αεροπλοΐας, τα συστήματα προγραμματισμού και διαχείρισης των ροών της κυκλοφορίας και το σύστημα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας (κέντρα ελέγχου, μέσα επίβλεψης και επικοινωνίας) που είναι απαραίτητα για την ασφαλή και αποτελεσματική εναέρια κυκλοφορία στον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο.
ΤΜΗΜΑ 10
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ
Άρθρο 18
Χαρακτηριστικά
Το διευρωπαϊκό δίκτυο συστημάτων εντοπισμού του στίγματος και πλοήγησης περιλαμβάνει τα δορυφορικά συστήματα εντοπισμού του στίγματος και πλοήγησης και τα συστήματα που καθορίζονται στα πλαίσια του μελλοντικού ευρωπαϊκού σχεδίου ραδιοπλοήγησης. Τα συστήματα αυτά προσφέρουν αξιόπιστη και αποτελεσματική υπηρεσία εντοπισμού του στίγματος και πλοήγησης που μπορεί να χρησιμοποιείται από όλα τα μέσα μεταφοράς.
ΤΜΗΜΑ 11
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
Άρθρο 19
Ευρωπαίος συντονιστής
1. Για να διευκολυνθεί η συντονισμένη υλοποίηση ορισμένων έργων, ιδίως διασυνοριακών έργων ή τμημάτων διασυνοριακών έργων, μεταξύ των έργων που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος σύμφωνα με το άρθρο 25, η Επιτροπή μπορεί να ορίσει, κατόπιν συμφωνίας με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και κατόπιν διαβουλεύσεως με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρόσωπο επονομαζόμενο «ευρωπαίος συντονιστής».
2. Ο ευρωπαίος συντονιστής επιλέγεται, ιδίως, βάσει της πείρας σχετικά με ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και των γνώσεων όσον αφορά τη χρηματοδότηση και την κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική εκτίμηση μεγάλων έργων.
3. Η απόφαση της Επιτροπής για τον ορισμό του ευρωπαίου συντονιστή προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίον εκτελεί τα καθήκοντα κατά την παράγραφο 5.
4. Ο ευρωπαίος συντονιστής ενεργεί εξ ονόματος και για λογαριασμό της Επιτροπής. Η εντολή του ευρωπαίου συντονιστή αφορά συνήθως ένα μόνον έργο, ιδίως στην περίπτωση διασυνοριακού έργου, αλλά, εάν χρειάζεται, μπορεί να καλύπτει ολόκληρο τον μείζονα άξονα. Ο ευρωπαίος συντονιστής καταρτίζει μαζί με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πρόγραμμα εργασίας για τις δραστηριότητές του/της σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.
5. Ο ευρωπαίος συντονιστής:
α)
προωθεί, σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, κοινές μεθόδους αξιολόγησης έργων και συμβουλεύει, ανάλογα με την περίπτωση, τους αρμόδιους υλοποίησης των έργων σχετικά με τη χρηματοδοτική δέσμη των έργων·
β)
συντάσσει ετήσια έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Επιτροπή και τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, σχετικά με την πορεία υλοποίησης των έργων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του, τις νέες κανονιστικές ή άλλες εξελίξεις που ενδέχεται να επηρεάζουν τα χαρακτηριστικά των έργων, καθώς και τις τυχόν δυσχέρειες και εμπόδια που μπορούν να επιφέρουν σημαντική καθυστέρηση ως προς τις ημερομηνίες που σημειώνονται στο παράρτημα ΙΙΙ·
γ)
διαβουλεύεται, μαζί με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, τους φορείς εκμετάλλευσης, τους χρήστες μεταφορών και τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την πληρέστερη γνώση της ζήτησης για υπηρεσίες μεταφορών, των δυνατοτήτων για επενδυτικές χρηματοδοτήσεις και του τύπου των υπηρεσιών που πρέπει να παρέχονται για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην εν λόγω χρηματοδότηση.
6. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη συνεργάζονται με τον ευρωπαίο συντονιστή και του/της παρέχουν τις απαραίτητες πληροφορίες για την εκτέλεση των καθηκόντων που αναφέρονται στην παράγραφο 5.
7. Με την επιφύλαξη των εφαρμοστέων διαδικασιών που προβλέπονται από το ενωσιακό και το εθνικό δίκαιο, η Επιτροπή μπορεί να ζητεί τη γνώμη του ευρωπαίου συντονιστή κατά την εξέταση των αιτήσεων ενωσιακής χρηματοδότησης σχετικά με έργα ή ομάδες έργων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του.
ΤΜΗΜΑ 12
ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
Άρθρο 20
Εθνικά σχέδια και προγράμματα
Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή περιλήψεις εθνικών σχεδίων και προγραμμάτων που καταρτίζουν για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, ιδίως όσον αφορά τα έργα που χαρακτηρίζονται έργα κοινού ενδιαφέροντος σύμφωνα με τα άρθρα 24 έως 27. Μετά την έγκρισή τους, τα κράτη μέλη αποστέλλουν τα εθνικά σχέδια και προγράμματα στην Επιτροπή προς ενημέρωσή της.
Άρθρο 21
Επιτροπή για την παρακολούθηση των προσανατολισμών και την ανταλλαγή πληροφοριών
1. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή για την παρακολούθηση των προσανατολισμών και την ανταλλαγή πληροφοριών, αποκαλούμενη στο εξής «επιτροπή», η οποία απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών μελών και προεδρεύεται από αντιπρόσωπο της Επιτροπής.
2. Η εν λόγω επιτροπή ανταλλάσσει πληροφορίες για τα σχέδια και τα προγράμματα που κοινοποιούνται από τα κράτη μέλη και μπορεί να εξετάζει κάθε θέμα που αφορά την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
Άρθρο 22
Έκθεση
Η Επιτροπή υποβάλλει, ανά διετία, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση σχετικά με την υλοποίηση των προσανατολισμών που περιγράφονται στην παρούσα απόφαση.
Η επιτροπή επικουρεί την Επιτροπή κατά την εκπόνηση της έκθεσης αυτής.
Εφόσον απαιτείται, η έκθεση συνοδεύεται από νομοθετικές προτάσεις για την αναθεώρηση των προσανατολισμών· οι εν λόγω νομοθετικές προτάσεις μπορεί να περιλαμβάνουν, εφόσον απαιτείται, τροποποιήσεις του καταλόγου των έργων προτεραιότητας του παραρτήματος ΙΙΙ ή προσθήκες στον εν λόγω κατάλογο έργων που συνάδουν με το άρθρο 23 παράγραφος 1. Κατά την αναθεώρηση λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη σχέδια που συμβάλλουν στην εδαφική συνοχή της Ένωσης σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 1 στοιχείο ε).
Άρθρο 23
Έργα προτεραιότητας
1. Τα έργα προτεραιότητας είναι έργα κοινού ενδιαφέροντος του άρθρου 7, κατά την εξέταση των οποίων επιβεβαιώνεται ότι:
α)
αποσκοπούν στην εξάλειψη σημείων συμφόρησης ή στη συμπλήρωση ελλείπουσας σύνδεσης σε μείζονα άξονα του διευρωπαϊκού δικτύου, ιδίως δε έργα που είναι διασυνοριακά έργα, διασχίζουν φυσικά εμπόδια ή έχουν διασυνοριακό τμήμα·
β)
είναι τέτοιας κλίμακας, ώστε ο μακροπρόθεσμος προγραμματισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσδίδει σημαντική προστιθέμενη αξία·
γ)
παρουσιάζουν, στο σύνολο του έργου, προοπτικές κοινωνικοοικονομικών καθαρών ωφελημάτων και άλλα κοινωνικοοικονομικά πλεονεκτήματα·
δ)
προσφέρουν σημαντική προστιθέμενη αξία για τη διευκόλυνση της κινητικότητας αγαθών και προσώπων μεταξύ κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της συμβολής τους στην διαλειτουργικότητα των εθνικών δικτύων·
ε)
συμβάλλουν στην εδαφική συνοχή της Ένωσης, με την ενσωμάτωση των δικτύων των νέων κρατών μελών και τη βελτίωση των συνδέσεων με τις απόκεντρες και τις νησιωτικές περιοχές·
στ)
συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη των μεταφορών, βελτιώνοντας την ασφάλεια και μειώνοντας τις περιβαλλοντικές ζημίες που προκαλούνται από τις μεταφορές, προωθώντας, ιδίως, τη μεταστροφή προς τη χρήση του σιδηροδρόμου, προς τις διατροπικές μεταφορές, τις πλωτές εσωτερικές οδούς και τις θαλάσσιες μεταφορές·
ζ)
αποδεικνύουν τη δέσμευση των ενδιαφερόμενων κρατών μελών για την έγκαιρη εκπόνηση των μελετών και τη διεκπεραίωση των διαδικασιών αξιολόγησης, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η ολοκλήρωση των εργασιών στο πλαίσιο προσυμφωνηθείσας προθεσμίας, βάσει εθνικών έργων ή τυχόν άλλου ισοδύναμου εγγράφου για το εν λόγω έργο.
2. Τα έργα προτεραιότητας, για τα οποία οι εργασίες επρόκειτο να αρχίσουν πριν από το 2010, τα τμήματά τους, καθώς και οι συμφωνηθείσες προθεσμίες ολοκλήρωσης των εργασιών της παραγράφου 1 στοιχείο ζ), ορίζονται στο παράρτημα III.
3. Έως το 2010, η Επιτροπή καταρτίζει έκθεση προόδου των εργασιών και, εφόσον απαιτείται, προτείνει την τροποποίηση του καταλόγου των έργων προτεραιότητας που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ και πληρούν τους όρους της παραγράφου 1.
Άρθρο 24
Χαρακτηρισμός έργου ως ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος
Τα έργα προτεραιότητας που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Ο χαρακτηρισμός αυτός αποδίδεται μόνον σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στις Συνθήκες και τις βασιζόμενες σε αυτήν νομοθετικές πράξεις.
Άρθρο 25
Έργα που χαρακτηρίζονται ως ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος
1. Με την επιφύλαξη της νομικής βάσης των οικείων ενωσιακών χρηματοδοτικών μέσων, τα κράτη μέλη:
α)
όταν υποβάλλουν τα έργα τους στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1084/2006 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2006, για την ίδρυση Ταμείου Συνοχής (13), δίδουν προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος·
β)
όταν υποβάλλουν τα έργα τους, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού που διατίθεται για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 680/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2007, για καθορισμό των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής οικονομικής συνδρομής στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών και ενέργειας (14), δίδουν προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
2. Με την επιφύλαξη της νομικής βάσης των οικείων ενωσιακών χρηματοδοτικών μέσων, η Επιτροπή:
α)
ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να λαμβάνουν υπόψη τα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος κατά τον σχεδιασμό του προγραμματισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων, ιδίως στις περιοχές του στόχου «Σύγκλιση», λαμβάνοντας υπόψη τα εθνικά σχέδια μεταφορών που εμπίπτουν στα υφιστάμενα πλαίσια ενωσιακής στήριξης·
β)
μεριμνά ώστε οι χώρες που είναι επιλέξιμες για τον μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας (ΜΠΒ), να δίδουν, κατά την υποβολή των έργων τους στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1085/2006 (15) του Συμβουλίου της 17ης Ιουλίου 2006, για τη θέσπιση μηχανισμού προενταξιακής βοήθειας (IPA), προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
3. Στο πλαίσιο των προβλέψεων των χρηματοδοτικών της αναγκών, η Επιτροπή δίδει την προσήκουσα προτεραιότητα στα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Άρθρο 26
Καθυστέρηση στην ολοκλήρωση έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος
1. Σε περίπτωση σημαντικής καθυστέρησης, ως προς την προθεσμία του 2010, της έναρξης των εργασιών ενός από τα έργα που χαρακτηρίζονται έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, η Επιτροπή ζητά από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να της γνωστοποιήσουν τους λόγους της εν λόγω καθυστέρησης εντός τριών μηνών. Βάσει της απάντησης που δίδεται, η Επιτροπή ζητά τη γνώμη όλων των ενδιαφερομένων κρατών μελών προκειμένου να επιλύσει το πρόβλημα το οποίο προκάλεσε την καθυστέρηση.
Η Επιτροπή δύναται, κατόπιν διαβουλεύσεως με την επιτροπή, και στο πλαίσιο της ενεργού παρακολούθησης της υλοποίησης του έργου που έχει χαρακτηριστεί έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την αρχή της αναλογικότητας, να αποφασίζει τη θέσπιση καταλλήλων μέτρων. Παρέχεται στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη η δυνατότητα να υποβάλλουν παρατηρήσεις σχετικά με τα εν λόγω μέτρα πριν από τη θέσπισή τους.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται αμέσως για κάθε μέτρο που θεσπίζεται.
Κατά τη θέσπιση των εν λόγω μέτρων, η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη την αντίστοιχη ευθύνη των κρατών μελών που θίγονται από την καθυστέρηση και απέχει από τη λήψη μέτρων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υλοποίηση του έργου σε κράτος μέλος που δεν ευθύνεται για την εν λόγω καθυστέρηση.
2. Σε περίπτωση που ένα από τα έργα που έχουν χαρακτηρισθεί έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος δεν έχει ολοκληρωθεί εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος μετά την αναμενόμενη ημερομηνία ολοκλήρωσής του που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ, και που όλα τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για αυτή τη καθυστέρηση, η Επιτροπή επανεξετάζει το έργο σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 1, με στόχο τον αποχαρακτηρισμό του μέσω της διαδικασίας επανεξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 22 τρίτο εδάφιο.
Η Επιτροπή επανεξετάζει, οπωσδήποτε, το έργο μετά την παρέλευση περιόδου 15 ετών αφότου το έργο χαρακτηρίστηκε έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος κατά την έννοια της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 27
Κοινωνικοοικονομική και περιβαλλοντική αξιολόγηση
1. Πέντε έτη από την ολοκλήρωση έργου που χαρακτηρίζεται έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ή ενός εκ των τμημάτων του, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη αξιολογούν τις κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις του, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεών του για το εμπόριο και την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, την εδαφική συνοχή και την αειφόρο ανάπτυξη. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής.
2. Όταν ένα έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος περιλαμβάνει διασυνοριακό τμήμα το οποίο είναι τεχνικώς και οικονομικώς αδιαίρετο, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη συντονίζουν τις διαδικασίες τους για την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεών του και καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διενέργεια διακρατικής έρευνας, πριν χορηγήσουν άδεια κατασκευής και εντός του υφισταμένου πλαισίου.
3. Τα άλλα τμήματα των έργων ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος συντονίζονται σε διμερή ή πολυμερή βάση από τα κράτη μέλη κατά περίπτωση.
4. Οι συντονισμένες δράσεις ή οι διακρατικές έρευνες που αναφέρονται στην παράγραφο 2 εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ενωσιακή νομοθεσία περί προστασίας του περιβάλλοντος, ιδίως όσον αφορά την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή για την έναρξη και τα αποτελέσματα των εν λόγω συντονισμένων δράσεων ή διακρατικών ερευνών. Η Επιτροπή περιλαμβάνει τις εν λόγω πληροφορίες στην έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 22 τρίτο εδάφιο.
Άρθρο 28
Διασυνοριακά τμήματα
Στο πλαίσιο ορισμένων έργων προτεραιότητας, εντοπίζονται τα διασυνοριακά τμήματα μεταξύ δύο κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των θαλασσίων αρτηριών, βάσει κριτηρίων που ορίζονται από την επιτροπή και κοινοποιούνται στην Επιτροπή.
Τα τμήματα αυτά είναι ιδίως τμήματα τεχνικώς και οικονομικώς αδιαίρετα ή ως προς τα οποία τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη αναλαμβάνουν από κοινού δέσμευση και συγκροτούν κοινή δομή για τον σκοπό αυτόν.
Άρθρο 29
Κατάργηση
Η απόφαση αριθ. 1692/96/ΕΚ καταργείται.
Οι αναφορές στην καταργούμενη απόφαση νοούνται ως αναφορές στην παρούσα απόφαση και διαβάζονται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας του παραρτήματος V.
Άρθρο 30
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 31
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 7 Ιουλίου 2010.