РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 9 юни 2010 година
относно държавна помощ C 1/09 (ex NN 69/08), предоставена от Унгария на MOL Nyrt.
(нотифицирано под номер C(2010) 3553)
(само текстът на унгарски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/88/ЕС)
КОМИСИЯТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като взе предвид решението на Комисията за откриване на процедурата, определена в член 108, параграф 2 от Договора (1) по отношение на помощ № C 1/09 (ex NN 69/08) (2),
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените разпоредби и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
На 13 януари 2009 г., след жалба, получена на 14 ноември 2007 г., Комисията откри официална процедура по разследване на мерките, въведени от Унгария, за които се твърди, че представляват държавна помощ в полза на дружество с наименование Hungarian Oil & Gas Plc (Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt.; наричано по-долу „MOL“).
(2)
Унгария изпрати своите писмени коментари относно решението на Комисията за откриване на процедура на 8 април 2009 г.
(3)
Решението за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз на 28 март 2009 г. (3) Коментари бяха получени от две заинтересовани страни: MOL и Унгарската асоциация по минно дело (Magyar Bányászati Szövetség), и двата на 27 април 2009 г.
(4)
Комисията предаде мненията на Унгария с писмо от 2 юни 2009 г. С писмо от 3 юли 2009 г. Унгария докладва, че няма коментар относно забележките на заинтересованите страни.
(5)
Комисията изиска допълнителна информация от унгарските органи на 21 септември 2009 г. и 12 януари 2010 г. и Унгария отговори с писма от 19 октомври 2009 г. и 9 февруари 2010 г.
II. ПОЛУЧАТЕЛЯТ
(6)
MOL представлява интегрирано дружество за нефт и газ, установено в Будапеща, Унгария. Основните дейности на MOL на унгарския пазар включват: изследване и добив на суров нефт и природен газ; производство на газови продукти; рафиниране, транспортиране, съхранение и дистрибуция на продукти от суров нефт на дребно и на едро; пренос на природен газ и производство и продажба на олефини и полиолефини. В допълнение, MOL Group (към която принадлежи MOL) включва също няколко други унгарски и чуждестранни дъщерни дружества (4).
(7)
В Унгария и Словакия MOL Group е пазарен лидер във всяка от своите основни дейности. През 2008 г. (5) нетните продажби на MOL и MOL Group са били респективно приблизително 6,8 милиарда евро и 13 милиарда евро. През същата година съответните им оперативни печалби са били приблизително 400 милиона евро и 732 милиона евро.
III. ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
(8)
Общите правила, управляващи минните дейности в Унгария, са определени в Закона за минното дело от 1993 г. (наричан по-долу „Закона за минното дело“) (6), който управлява също минните дейности (проучване, изследване и добив), включващи въглеводороди (т.е. суров петрол и природен газ).
(9)
Законът за минното дело разграничава минни дейности, упражнявани на базата на два различни правни инструмента: i) концесия (7) и ii) разрешение (8).
-
В случаите на концесия министърът, отговорен за минното дело (наричан по-долу „компетентният министър“), сключва договор (9) със спечелилия участник след провеждане на открит търг (10) за експлоатация на „закрит район“.
-
Това е различно от „открити райони“ (11), където органът по минното дело не може да откаже издаване на разрешение, ако кандидатът отговаря на условията, определени в закона (12).
(10)
Съгласно определението в Закона за минното дело (13), закритите райони са запазени за минни дейности на базата на концесия. Следователно, всеки район, който не е закрит район, се счита за открит район. Съгласно обяснението, предоставено от Унгария, първоначалното намерение е било всички находища да бъдат класифицирани като закрити райони, предназначени за концесия. Откритите райони, които се предполага, че са по-бедни на минерални ресурси, са щели да представляват изключение. В такива случаи находищата са се считали за по-малко ценни и не се е очаквало да бъдат получени оферти при провеждане на открит търг.
(11)
Законът за минното дело постановява също, че за добив на минерални ресурси се плаща държавна такса за минна дейност, чийто размер е процент от стойността на добитите минерални ресурси (14). Таксата за минна дейност се различава в зависимост от приложимия режим:
-
В случай на концесия размерът на таксата за минната дейност е определена в концесионния договор (15).
-
При минералните ресурси, добивани на базата на разрешителен режим, таксата се определя от Закона за минното дело (16). До януари 2008 г. таксата за минна дейност, свързана с добиването на въглеводороди на базата на разрешителен режим, е възлизала на 12 % за находища, чиято експлоатация е започнала от 1 януари 1998 г., и J % за находища, чиято експлоатация е започнала преди 1 януари 1998 г. (17) Коефициентът „J“ се е изчислявал съгласно формула, определена въз основа на историческите цени на газа, добитото количество и стойността му; минималната му стойност е определена на 12 %.
(12)
Раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело постановява, че когато миннодобивно дружество, което действа в разрешителен режим, не започне добив в срок от пет години от датата на издаване на разрешение от органа по минно дело, правото за минна дейност се прекратява (18).
(13)
Този раздел предвижда също възможност за удължаване на този срок чрез споразумение между компетентния министър и миннодобивното дружество (19). Разделът предвижда плащане на три различни такси, когато се удължава срокът на правото за минна дейност:
а)
първо, трябва да се плати такса за удължаване на срока за неизползваните находища докато започне действителната им експлоатация; максималният размер на тази такса е 1,2 пъти размера на първоначалната такса за минна дейност, изчислена на базата на хипотетично определеното количество на минералните ресурси, тъй като тази такса трябва да се плати тогава, когато все още няма действителен добив от находището;
б)
второ, ако заявлението за удължаване на срока засяга повече от две находища, равнището на таксата за удължаване (увеличената такса за минна дейност) трябва да се приложи към всички находища на дружеството;
в)
трето, ако удължаването засяга повече от пет находища, може да се изиска допълнително еднократно плащане (20).
(14)
На 19 септември 2005 г. MOL подава заявление за удължаване на правото за минна дейност за дванадесет от своите въглеводородни находища, което е получила преди това на базата на разрешителен режим и по което не е започнала добив в рамките на срока. На 22 декември 2005 г. MOL и министърът сключват споразумение за удължаване въз основа на раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело при следните условия:
а) Такса за удължаване на срока: дванадесетте разрешения за минна дейност, предмет на искането, са удължени за срок от 5 години (т.е. MOL ще разполага с още пет години, за да започне добив от тези находища). Таксата за удължаване е постановена за всяка от петте години на срока на удължаване, като се прилага таксата за минна дейност в размер на 12 %, която е била в сила към момента, и множител („c“) със стойност между 1,020 и 1,050, в резултат на което се получават таксите за удължаване, изброени в таблица 1 (21). Таксата за удължаване е постановена за петте години на срока на удължаване. Там, където експлоатацията на находищата е започнала в действителност, постановената такса е трябвало да се прилага за остатъка от петнадесетгодишния период като такса за минна дейност за находищата, обхванати от удължаването (22).
б) Разширяване на обхвата на увеличената такса върху всички миннодобивни находища: Тъй като удължаването на срока на правото за минна дейност е изискано за повече от две находища, увеличената такса (която е равна на таксата за удължаване, както е показано в таблица 1) е трябвало да се приложи за следващите петнадесет години, т.е. до 2020 г., за всички находища на MOL, предмет на разрешителен режим, чиято експлоатация е започнала след 1 януари 1998 г. По отношение на находищата, чиято експлоатация е започнала преди 1 януари 1998 г., е приложим коефициентът „J“, умножен по „c“ (23).
в) Фиксирана такса за минна дейност: Страните се договориха изрично също, че постановената такса за минна дейност ще остане приложима за целия срок на договора (т.е. до 2020 г.), независимо от измененията в Закона за минното дело (24).
г) Еднократно плащане: Тъй като удължаването на срока на правото за минна дейност е изискано за повече от пет находища, в споразумението е определено еднократно плащане в размер на 20 милиарда HUF (25) (26).
д) Клауза за прекратяване: Споразумението постановява, че не може да бъде изменяно едностранно (а само със съгласието на двете страни). Споразумението може да бъде прекратено от една от страните единствено в случай на промяна в собствеността на MOL (най-малко 25 % от дяловете).
(15)
С решение от 23 декември 2005 г. органът по минно дело удължава срока на правата за минна дейност на MOL за исканите дванадесет находища и постановява, че увеличената такса ще се прилага за всички находища на фирмата.
(16)
Изменението (27) в Закона за минното дело, което влиза в сила от 8 януари 2008 г. (28) (наричано по-нататък „изменението от 2008 г.“), повишава значително таксата за минна дейност за определени категории въглеводороди. Таксата за минна дейност за други видове минерални ресурси не е засегната от това изменение. Раздел 5 от изменящия Закон предвижда диференцирана такса в зависимост от: i) датата, на която е започнала експлоатацията на находището; ii) добиваното количество въглеводороди и iii) цената на суровия нефт към момента.
-
За находища, чиято експлоатация е започнала между 1 януари 1998 г. и 1 януари 2008 г., е постановена такса за минна дейност в размер на 30 %.
-
За находища, чиято експлоатация е започнала след 1 януари 2008 г., се прилагат диференцирани ставки (12 %, 20 % или 30 %) в зависимост от добиваното количество въглеводороди.
-
За мини, чиято експлоатация е започнала преди 1 януари 1998 г., се използва коефициент „J“, като минималната му стойност е 30 %.
Освен това върху всички тези ставки се начислява добавка в зависимост от цената на суровия нефт: + 3 %, ако цената на суровия петрол е над 80 USD/bbl или + 6 %, ако е над 90 USD/bbl (наричана по-долу „Брент клауза“). Има специални ставки, приложими например при трудни условия за добив (12 %) и голямо количество инертен газ (8 %).
(17)
Тези такси за минна дейност са били в сила между 8 януари 2008 г. и 23 януари 2009 г. и са прилагани за всички миннодобивни дружества, експлоатиращи находища в разрешителен режим, включително онези, които са получили разрешение преди януари 2008 г., от влизането в сила на измененията на Закона за минното дело. На 23 януари 2009 г. влиза в сила ново изменение на Закона за минното дело (след решение на Комисията да открие официална процедура по разследване), което намалява таксата за минна дейност за находища, чиято експлоатация е започнала между 1 януари 1998 г. и 1 януари 2008 г., обратно на 12 % (като се запазва „Брент клаузата“) (29). Таксата за минна дейност, приложима за други видове находища, остава същата, каквато е била в Закона за минното дело, приложим през 2008 г.
(18)
Таблица 2 обобщава приложимите такси за минна дейност в разрешителен режим съгласно различните варианти на Закона за минното дело.
Таблица 2
Обобщение на приложимите такси за минна дейност в разрешителен режим съгласно Закона за минното дело
Такса, приложима до 2008 г.
Такса, приложима през 2008 г.
Такса, приложима от 23 януари 2009 г.
Производство, започнало преди 1 януари 1998 г.
J %
(най-малко 12 %)
J %
(най-малко 30 %, + 3 % или 6 % Брент клауза)
J %
(най-малко 30 %, + 3 % или 6 % Брент клауза)
Производство, започнало между 1 януари 1998 г. и 1 януари 2008 г.
12 %
30 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
12 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
Производство започнало след 1 януари 2008 г.
Газови находища с годишно производство по-малко от 300 m m3
Нефтени находища с годишно производство по-малко от 50 kt
НП
12 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
12 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
Газови находища с годишно производство между 300 m m3 и 500m m3
Нефтени находища с годишно производство между 50 kt и 200 kt
20 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
20 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
Газови находища с годишно производство над 500m m3
Нефтени находища с годишно производство над 200 kt
30 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
30 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
Въглеводороди със специални условия на добив
12 %
12 %
Голямо количество инертен газ
8 %
8 %
„J“ се изчислява по формула, която се базира на историческите цени на газа, добитото количество и стойността, вж. съображение 11.
IV. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ПРОЦЕДУРА
(19)
Разглежданата предполагаема мярка за държавна помощ се състои в споразумение на удължаване на срока от 22 декември 2005 г. между MOL и унгарската държава, което е позволило на дружеството определена степен на освобождаване от увеличената такса за минна дейност за добив на въглеводороди, постановена в последващо изменение на унгарския Закон за минното дело. С оглед на формулировката на споразумението и последващото изменение, Комисията ги разглежда като част от една и съща мярка („мярката“) и в решението за откриване на процедура се оценява техният съвместен ефект.
(20)
В решението си за откриване на процедура Комисията достигна до предварително заключение, че в резултат на споразумението за удължаване на срока MOL е било защитено от бъдещи промени в таксата за минна дейност и, по-специално, от промените, определени в последващото изменение на Закона за минното дело от 2008 г. По този начин дружеството е получило по-благоприятно третиране от своите конкуренти, които упражняват дейност при сегашния разрешителен режим и които, тъй като не са сключили подобно споразумение за удължаване на срока предварително, е трябвало да платят новите увеличени такси за минна дейност. В своята предварителна оценка Комисията е взела предвид, че мярката представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, и не е намерила основание, въз основа на което тя да се счита за съвместима с вътрешния пазар, тъй като изглежда няма дерогация, която е приложима.
(21)
Повече подробности могат да бъдат намерени в решението за откриване на процедура, което се счита за неразделна част от настоящото решение.
V. МНЕНИЕ НА УНГАРИЯ
(22)
Основните аргументи на Унгария по отношение на кумулативните критерии, определящи държавната помощ, включват: i) отсъствие на селективност и ii) отсъствие на преимущество за предполагаемия получател.
(23)
По отношение на селективността унгарските власти твърдят, че мярката не е селективна, основно защото чрез сключването на споразумението за удължаване MOL е станала обект на друг режим, различен от разрешителния режим.
(24)
На първо място, Унгария потвърждава, че съществува разлика между концесионния режим и разрешителния режим, като подчертава, че при концесиите миннодобивните дружества могат да предлагат в своите концесионни оферти по-висока такса от посочената в обявлението за търг, докато при разрешителния режим таксата е постановена от Закона за минното дело. Унгария твърди също, че редом с тези два режима е съществувала необходимост от ново „квази-концесионно“ решение, определящо таксата за минната дейност в отделен договор извън концесионната система. Според Унгария споразумението за удължаване съгласно раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело може да се разглежда като подходящо правно основание за такова „квази-концесионно“ решение, което ефективно изключва правото за минна дейност от разрешителния режим и го поставя на договорна основа.
(25)
Унгария добавя, че споразумението за удължаване произчита пряко от логиката на Закона за минното дело. Според Унгария фиксирането на таксата за минната дейност за периода на споразумението за удължаване е естествен елемент от споразумението, посочен в раздел 26/A, параграф 5 от от Закона за минното дело, и не е съществувала възможност за договоряне на удължаване при други условия. Освен това, всички останали миннодобивни дружества биха могли да очакват същото, така че не е имало преференциално третиране за MOL.
(26)
По-специално, раздел 20, параграф 11 от Закона за минното дело постановява, че таксата за минната дейност представлява таксата, определена в: i) концесионното споразумение, ii) Закона за минното дело или iii) споразумението за удължаване. Следователно унгарските власти твърдят, че Законът за минното дело изрично разрешава таксата в споразумение за удължаване да остане непроменена, дори в случай на промени в законодателството. Според унгарските власти това ясно е посочено в Закона за минното дело, т.е. в раздел 26/A, параграф 5, който постановява, че увеличената такса е максимум 1,2 пъти по-голяма от първоначалната такса за минна дейност (30). Ето защо Унгария твърди, че унгарският закон изключва прилагане на по-висока такса.
(27)
По отношение на предполагаемата липса на преимущество, Унгария обяснява, че минералните ресурси са собственост на държавата и преминават в частна собственост чрез добива, осъществяван от дружества, притежаващи право на минна дейност, придобито срещу заплащане. Унгария цитира решението Ryanair като аналогично решение и твърди, че конкретната дейност на държавата е сравнима с тази на пазарен оператор, дори ако държавата действа в ролята на публичен орган (31).
(28)
Унгария отрича, че таксата за минна дейност е вид данък, определяйки я като цената, платена за добива на минерални ресурси, или като дял на държавата. Унгария подчертава, че фактът, че таксата е определена чрез закон, не е решаващо основание, за да се заключи, че това е вид данък.
(29)
Освен това Унгария обяснява също, че трите различни задължения за плащане по споразумението за удължаване (т.е. таксата за удължаване, увеличената такса за минна дейност, обхващаща всички находища, и еднократното плащане), които произтичат от съответните разпоредби на Закона за минното дело, не следва да се разглеждат като компенсация за държавата за отказа ѝ от приход, на който тя има право във всеки случай. Според Унгария, от гледна точка на държавата, тези плащания могат да се считат за допълнителен приход, в замяна на който държавата се отказва от своето право да обяви находищата на търг в рамките на концесионен режим, като се имат предвид свързаните с това рискове и потенциалният приход.
(30)
Унгария подчертава, че след оспорваното изменение на от Закона за минното дело на практика никой друг пазарен участник не е бил длъжен да плати по-висока такса за минна дейност от MOL, тъй като през съответния период не е имало конкуренти, попадащи в категориите за по-високи такси за минна дейност.
Таблица 3
Годишни плащания на MOL за такса за минна дейност (действителни и хипотетични)
(В милиони HUF)
Позиция за плащане
Действителна: съгласно споразумението за удължаване
Хипотетична: съгласно действащия Закона за минното дело
Разлика
Настояща нетна стойност на разликата през 2009 г.
2005
Еднократно плащане (32)
[…] (35)
[…]
20 000,0
28 064,5
2006
Такса за удължаване (33)
[…]
[…]
835,8
1 092,1
Такса за минна дейност (34)
[…]
[…]
5 755,7
7 520,0
Общо
[…]
[…]
6 591,6
8 612,1
2007
Такса за удължаване
[…]
[…]
769,7
926,5
Такса за минна дейност
[…]
[…]
3 428,0
4 126,4
Общо
[…]
[…]
4 197,7
5 052,9
2008
Такса за удължаване
[…]
[…]
345,8
382,9
Такса за минна дейност
[…]
[…]
-28 444,7
-31 498,5
Общо
[…]
[…]
-28 099,0
-31 115,6
2009
Такса за удължаване
[…]
[…]
211,2
211,2
Такса за минна дейност
[…]
[…]
-1 942,1
-1 942,1
О бщо
[…]
[…]
-1 730,9
-1 730,9
ОБЩ СБОР
[…]
[…]
959,5
8 883,0
Стойностите се базират на данни, предоставени от унгарските власти.
(31)
Освен това Унгария твърди, че в резултат на споразумението за удължаване, с течение на годините и като се вземат предвид всички компоненти на споразумението, включително таксата за удължаване и еднократното плащане, MOL в действителност е платила на държавата повече като абсолютна стойност, отколкото щеше да плати без споразумението за удължаване, т.е. съгласно Закона за минното дело. Действителните плащания, направени от MOL, сравнени с хипотетичните, са показани в таблица 3 по-горе. Стойностите са предоставени от унгарските власти.
(32)
Според Унгария минодобивните дружества имат оправдано правно очакване по отношение на предвидимостта на таксата за минната дейност, която следователно трябва да бъде стабилна във времето. Това са идеите, заложени в изменението на Закона за минното дело, тъй като, въпреки че таксата за минната дейност е променена, всъщност не е имало миннодобивно дружество, чиято такса за минна дейност да е променена в резултат на изменението. Според Унгария измененията на Закона за минното дело подсказват, че държавата би могла да промени таксата за минна дейност по отношение на находищата, които вече се експлоатират. Изменението от 2008 г. обаче е резултат от компромис в хода на преговорите, предшестващи приемането на Закона за минното дело. По този начин, имплицитно е прието, че са съществували оправдани правни очаквания. Вследствие на това минодобивните дружества могат оправдано да очакват, че държавата няма да увеличава някоя от тези такси едностранно. Унгария прави заключението, че като следствие от системата на Закона за минното дело и специфичните му разпоредби таксите за минна дейност остават непроменени за целия период на договора.
(33)
Накрая унгарските власти обясняват, че „клаузата за прекратяване“ се базира на причини, свързани с националната сигурност.
VI. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(34)
Комисията получи мнения от следните заинтересовани страни: MOL (получател на предполагаемата мярка за държавна помощ) и Унгарската асоциация по минно дело, на която MOL е член. И двете заинтересовани страни направиха коментари в същите насоки, както Унгария, и техните наблюдения се припокриха до голяма степен с тези на Унгария.
(35)
В противовес на становището на Комисията в решението за откриване на процедура, MOL, предполагаемият получател на въпросната мярка, заявява, че не е получило преференциално третиране на унгарския пазар за добив на въглеводороди. Основният дял от таксите за минна дейност, които MOL е платило на унгарската държава, се формира от находищата, за които се прилага J % (т.е., чиято експлоатация е започнала преди 1 януари 1998 г.), което на практика означава, че MOL плаща 64-75 %, докато неговите конкуренти (които са започнали производство на по-късен етап и експлоатират малки находища) дължат такса в размер само на 12 %.
(36)
Освен това сключването на споразумението за удължаване означава, че MOL е платила повече на държавата (като се вземат предвид всички компоненти на споразумението за удължаване), отколкото щеше да плати без споразумението, единствено на базата на първоначалния Закон за минното дело.
(37)
По отношение на аргумента на Комисията, че споразумението за удължаване не може да се счита за аналогично на концесия, тъй като е подлежало на разрешителен режим, MOL отбелязва, че удължаването на правото за минна дейност не е право, подлежащо на разрешаване на базата на едностранно решение от страна на държавата, а се предоставя само след сключване на споразумение с миннодобивното дружество. Ако целта на законодателството е този въпрос да бъде поставен в компетенциите на държавата, съответната разпоредба е щяла да има друга формулировка. Формулировката в закона подсказва, че законодателното намерение е било споразумението за удължаване да се третира по начин, аналогичен на концесиите.
(38)
В решението за откриване на процедура Комисията твърди, че съществува противоречие между твърдението на унгарските власти, че изменението на закона е било необходимо, за да се съберат повече приходи, и факта, че MOL е била на практика освободена от увеличените такси.
(39)
Според MOL това твърдение не съдържа противоречие. От една страна, дружеството е платило повече на държавата съгласно споразумението за удължаване, отколкото е щяло да плати съгласно закона. MOL плаща също много високи такси за минна дейност за находищата, за които се прилага J. В допълнение, изменението на закона би могло да има ефект върху находищата, чиято експлоатация ще започне в бъдеще.
(40)
Според MOL компонентите на плащането за удължаване не представляват в никакъв случай глоба, както предполага Комисията. Законът за минното дело определя също санкции/глоби, когато минната дейност се извършва в нарушение на закона. Таксите съгласно споразумението за удължаване са получени в резултат на процес на преговори между миннодобивното дружество и държавата. Сключването на договора не е било задължително: миннодобивното дружество е можело да избере да не сключва договор, да загуби правото си за минна дейност и след това да подаде оферта в открита тръжна процедура, при която е можело да получи в крайна сметка правото за минна дейност по-евтино.
(41)
Подвеждащо е да се сравнява MOL, което е сключило такова споразумение за удължаване, с конкурентите, действащи в разрешителен режим. Освен това, MOL подчертава, че е изпълнило всички свои задължения и разпоредбите на законодателството.
(42)
MOL също оспорва становището на Комисията, че мултипликационният коефициент „с“ е твърде нисък (тъй като е по-малък от законово определения таван 1,2-кратно увеличаване). Трябва да се вземе предвид също, че прилагането на увеличената такса за минна дейност засяга почти 150 находища, така че увеличената такса е довела до значително увеличение на приходите на държавата от минен добив.
(43)
Накрая, по отношение на аргумента на Комисията, че MOL е получила преференциално третиране, тъй като не подлежи на Брент клаузата, дружеството отбелязва, че J е също е чувствителен към промените в цените.
(44)
Унгарската асоциация по минно дело (наричана по-нататък „асоциацията по минно дело“) представлява дружества, извършващи минни дейности или дейности, свързани с минния добив. Основната ѝ цел е да подобри цялостната оперативна рамка за извършване на минни дейности в Унгария, да следи законодателните процедури и да действа в интерес на своите членове. Понастоящем тя има 66 членове, сред които и MOL. Председателят на съвета на асоциацията по минно дело е висш ръководител в MOL (36).
(45)
Според асоциацията по минно дело минодобивните дружества имат оправдано правно очакване, че таксата за минната дейност ще остане непроменена за находища, които вече се експлоатират. Ето защо държавата не може едностранно да вдига таксите „с обратно действие“ (т.е. за находища, които вече се експлоатират). Асоциацията по минно дело изрази това становище във връзка с проектозакона, предшестващ изменението на Закона за минното дело, и, според асоциацията по минно дело, този принцип е взет предвид при изменението на Закона за минното дело. Окончателната формулировка не е срещнала противопоставяне, тъй като от гледна точка на ефекта тя не повишава таксата за минна дейност при експлоатация, която вече е започнала.
(46)
По отношение на общата характеристика и икономическите условия на пазара на минни дейности асоциацията по минно дело обяснява, че периодът на изпълнение на миннодобивните проекти е относително дълъг. Могат да изминат 10-15 години между началото на проучванията и действителния добив. През тази фаза миннодобивното дружество има единствено разходи; приход не се реализира, докато не започне добивът. В допълнение, съществува присъщ геологически риск, тъй като не е сигурно, че проучванията ще бъдат успешни. Следователно проектите трябва да се планират изключително внимателно. Доходността от определен проект зависи от многобройни фактори. Предвид многобройните рискове, промишлеността очаква, че поне онези, върху които държава може да въздейства, ще останат стабилни по време на жизнения цикъл на проекта, т.е. законодателната рамка или таксата за минната дейност. Предвид специфичните характеристики на промишлеността, финансовите структури играят важна роля в проектите. Кредиторите непрекъснато следят внимателно проектите и могат дори да оттеглят финансирането си, ако условията значително се променят.
(47)
Следователно, в държавите, в които има голям политически риск, миннодобивното дружество и държавата сключват договор въз основа на частното право. В стабилните райони, като Западна Европа, такива споразумения не са необходими, защото може да се допусне, че правната рамка няма да се променя междувременно от държавата. Както миннодобивното дружество, така и кредиторите очакват стабилност от страна на държавата. Без такава стабилност се увеличава рискът за проекта; държава със стабилна икономическа политика не може да си позволява чести политически промени, защото това ще отблъсне миннодобивните предприятия.
(48)
Асоциацията по минно дело отбелязва също, че принципите на правната сигурност и придобити права са установени в практиката на европейските съдилища и унгарската конституция. Ето защо унгарският законодател няма право да повишава таксите за минна дейност за находища, които вече се експлоатират, тъй като законодателството трябва да е предвидимо. Освен това асоциацията по минно дело счита също, че „стабилността“ на таксата за минната дейност е придобито право.
(49)
Допълнителен аргумент, приведен от асоциацията по минно дело, е забраната за дискриминация. По-специално, не трябва да има дискриминация между пазарните играчи, действащи на концесионна база, и пазарните играчи при разрешителната система. Съответно унгарският законодател няма право да повишава таксите за минна дейност „с обратно действие“ за находища, които вече се експлоатират. Съдът на Европейския съюз е пояснил в многобройни решения, че правната сигурност е фундаментален елемент на европейското право. Законодателството трябва да бъде недвусмислено, точно и предвидимо, особено ако има отрицателен ефект върху физически лица или дружества (вж. цитираната съдебна практика). Асоциацията по минно дело продължава, като твърди, че принципът за правна сигурност и придобити права са установени също и в унгарската конституция и прави заключението, че съгласно европейското право и конституционните принципи законодателството трябва да бъде предвидимо.
(50)
Асоциацията по минно дело добавя накрая, че принципът за закрила на придобитите права произтича от принципа за правната сигурност. Този принцип за закрилата на придобитите права се спазва в националните и международните законодателни процедури, управляващи правото за минна дейност. Други държави-членки на ЕС също имат стабилно законодателство за минното дело, което не се променя често.
VII. НАЛИЧИЕ НА ПОМОЩ ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 107, ПАРАГРАФ 1 ОТ ДФЕС
(51)
За да установи дали дадена мярка представлява държавна помощ, Комисията трябва да оцени дали оспорваната мярка изпълнява условията на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Този член гласи, че: „Освен когато е предвидено друго в Договорите, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с общия пазар“. По-долу Комисията взема предвид тази разпоредба, когато оценява дали оспорваната мярка представлява държавна помощ.
(52)
Като начало трябва да се припомни, че дадена мярка може да представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, независимо от нейната правна форма. Дори ако споразумението за удължаване е сключено съгласно съответните разпоредби на Закона за минното дело и дори ако Унгария има право да определя таксата за минната дейност чрез закон, това не означава само по себе си, че тези действия или техният ефект са съвместими с правилата за държавната помощ на ЕС. Фактът, че дадена мярка е съвместима с националното право, няма отношение към нейната съвместимост с правилата за държавната помощ на ДФЕС.
(53)
Освен това, както вече е посочено в решението за откриване на процедура, Комисията не счита, че взет отделно, някой от елементите в този случай, т.е. съответните разпоредби на Закона за минното дело, споразумението за удължаване и изменението на Закона за минното дело, противоречи на правилата за държавна помощ. Вместо това в настоящия случай Комисията разглежда действията на държавата съвкупно като „мярката“ и оценява ефекта от споразумението за удължаване в комбинация с последващите изменения на Закона за минното дело.
(54)
По отношение на аргументите на Унгария, че таксата за минната дейност не представлява данък, а дял на държавата, Комисията отбелязва, че този аргумент няма отношение от гледна точка на оценката на държавната помощ. Правилата за държавната помощ са приложими към всякакви видове разходи, които трябва да се направят от предприятията и от които те са освободени чрез държавна мярка. Във всеки случай трябва да се отбележи, че административното разрешаване на експлоатацията на минерални и въглеводородни ресурси изглежда е характерна роля на публичните органи; плащанията за такова разрешение са сравними с данък или административна такса.
(55)
Накрая, по отношение на клаузата за прекратяване, Комисията счита, че това не е въпрос, свързан с държавна помощ. Фактът, че в споразумението се посочва, че договорът се прекратява, ако трета страна придобие повече от 25 % от MOL, е мярка, която не включва държавни ресурси.
(56)
За да се счита за държавна помощ, дадена мярка трябва да бъде конкретна или селективна в смисъл, че облагодетелства някои предприятия или производството на някои стоки.
(57)
Съгласно практиката на Съда (37) по отношение на оценката на условието за селективност, което е един от елементите, формиращи понятието държавна помощ, член 107, параграф 1 от ДФЕС изисква оценка дали, при конкретна законова схема, дадена държавна мярка е такава, която „поставя в по-благоприятно положение определени предприятия или производството на някои стоки“ в сравнение с други предприятия, които са в правно или фактическо положение, което е сравнимо предвид преследваната от въпросната мярка цел.
(58)
Съдът нееднократно постановява, че член 107, параграф 1 от ДФЕС не прави разлика между причините или целите на държавната помощ, а ги дефинира по отношение на техния ефект (38).
(59)
Концепцията за държавна помощ не се отнася обаче за държавни мерки, които правят разлика между предприятия, при които диференциацията произтича от естеството или цялостната структура на системата, от която са част.
(60)
Комисията не е съгласна с аргументацията на унгарските власти и на заинтересованите страни относно отсъствието на селективност.
(61)
За да се определи дали дадена мярка е селективна, трябва да се определи приложимата референтна система (39).
(62)
В разглеждания случай Комисията счита, че приложимата референтна система за оценката е разрешителният режим. MOL не е била длъжна да участва в търг за правото да получи концесия в закрит район. Вместо това то е получило правото за минна дейност за своите находища при разрешителен режим и се конкурира с пазарните участници при този режим. Споразумението за удължаване представлява част от разрешителния режим. Самият факт, че MOL не е могло да започне добив в рамките на постановения срок и е трябвало да изиска споразумение за удължаване не може да доведе до промяна в референтната система. Приемането на такъв аргумент би довело до положение, при което дадено дружество получава индивидуално третиране, както е случаят при концесионния режим, но без публичен търг.
(63)
Всъщност решението на унгарските власти при определянето дали находището е предмет на концесия или разрешителен режим е по преценка. По този начин, ако унгарските власти искат да предоставят права за минна дейност на договорна основа, те могат да изберат прозрачна концесионна процедура, която включва провеждане на открит търг. Комисията не може да приеме, че непрозрачната, т.н. „квази-концесия“, която понастоящем се отнася само за едно дружество (MOL), може да се счита за отделна референтна система.
(64)
Освен това Унгария е разполагала с голям избор за удължаване на разрешението, както и за последващо изменение на съответните разпоредби на Закона за минното дело (въпреки че са ѝ били известни преимуществата, които това ще има за MOL, тъй като това дружество е единственият пазарен играч за въглеводороди, сключило споразумение за удължаване). Унгария е била свободна да определи таксата за минната дейност по всяко време, т.е. тя е можела да реши да не изменя закона изобщо. От гледна точка на нейния ефект, поредицата от действия недвусмислено е облагодетелствала едно конкретно предприятие.
(65)
С оглед на горното Комисията прави заключението, че референтната система е разрешителният режим.
(66)
Съгласно рамката на разрешителния режим споразумението за удължаване има ясно селективно действие. Наистина, както самите унгарски власти потвърждават, когато договарят условията на това споразумение, страните разполагат с определена възможност за маневриране и определяне на различни компоненти на плащанията и, което по-важно, могат дори да решат изобщо да не сключват споразумение. По този начин унгарските власти са имали право на преценка дали да сключат такова споразумение с MOL (или с друг пазарен участник) (40).
(67)
Такова третиране не може да се обясни чрез логиката или естеството на системата. От една страна се налагат такси за минна дейност, за да се гарантира приход за държавата от добитата стойност. От друга страна, компонентите на плащанията съгласно споразумението за удължаване се плащат в замяна на удължаването като допълнителна такса. В настоящия случай обаче сключването на споразумението за удължаване и последващото увеличаване на таксите за MOL е довело до парадоксално положение, при което MOL, след като не е успяло за започне своевременно производство, се възползва от по-ниски такси за минна дейност до 2020 г. на практика за всички свои находища в разрешителен режим, докато неговите конкуренти, които подлежат в същата степен на разрешителния режим и които са започнали производство своевременно и следователно не са сключили споразумение за удължаване, трябва да плащат по-високи установени от закона такси.
(68)
Това е единственото споразумение за удължаване, сключено във връзка с въглеводороди. MOL отбелязва, че съществуват и други действащи споразумения за удължаване за твърди минерални ресурси. Комисията отбелязва обаче, че това засяга други видове минерални ресурси, които са предмет на такса за минна дейност съгласно Закона за минната дейност, различна от такста за въглеводородите. Трябва да се отбележи също, че при твърдите минерални ресурси няма промяна в таксата за минна дейност, въведена чрез изменението на Закона за минното дело, (т.е. пазарните играчи, сключили такова споразумение, не са засегнати от същата „поредица от мерки“ и следователно не са получили преимущество).
(69)
Въз основа на горното, въпреки аргументите, изложени от Унгария, Комисията счита, че поредицата от действия, т.е. формулировката на раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело, споразумението за удължаване, сключено въз основа на същия, и последващото изменение на Закона за минното дело, са били селективни в полза на MOL.
(70)
Комбинираният ефект от поредицата от действия е такъв, че от притежателите на разрешителни за минна дейност, предоставени съгласно раздел 5 от Закона за минното дело, единствено MOL получава специален режим, който го защитава срещу увеличение на таксата за минна дейност, дължима при нормални обстоятелства за добив на въглеводороди.
(71)
В заключение, поради наличието на широко право на преценка при сключването на споразумение за удължаване и предвид факта, че на практика освобождаването е насочено към едно отделно дружество, критерият за селективност е спазен.
(72)
Противно на аргументите на унгарските власти, Комисията е на мнение, че държавата не упражнява икономическа дейност като издава разрешения за минни дейности. По-скоро, предоставянето на административни концесии или разрешения за минна дейност е свързано с упражняването на правомощия, които са характерни за публичните органи, тъй като тази дейност поначало не може да се упражнява от частен участник (41). В Унгария - както в други държави-членки на ЕС - никой частен участник не е първоначалният собственик на минералните ресурси. Правните системи на държавите-членки възлагат контрол като цяло върху минералните ресурси на публичните органи (42). Следователно, решението да се позволи на дадено дружество да експлоатира минералните ресурси под формата, избрана от държавата-членка, и срещу заплащане на определени такси, е, по своето естество и правила, въпрос, решаван от публичните власти, и може да се категоризира като упражняване на правомощията на публичните власти. Интервенцията на Унгария, която цели да подчини минната дейност на административен надзор, служи на общия интерес, а не на търговските интереси. Това поведение следва да се счита за форма на държавна намеса от страна на публичен орган, която не е сходна с поведението на частен инвеститор в условията на пазарна икономика (43).
(73)
Дори ако в настоящия случай разрешаването на минна дейност се счита за икономическа дейност, чрез която държавата преследва търговски цели (каквато то не е), Комисията отбелязва, че не съществува ясна и пряка връзка в парично отношение между равнището на таксите за минна дейност, определени от Унгария за MOL, и стойността на разрешението за минна дейност. Обосновката на Унгария, а именно, че е действала като пазарен оператор, когато е сключила споразумението за удължаване, не се потвърждава. По-специално, няма признаци, че провеждането на тръжна процедура за концесията на 12 находища (която е нямало да бъде удължена) е нямало да доведе до по-висока оферта от конкурент. Унгария не е успяла да покаже също, че при сключването на споразумението за удължаване е взела предвид всички съответни фактори и рискове от търговска гледна точка, т.е. всички компоненти на плащанията съгласно споразумението за удължаване, възможните по-високи такси, определени от Закона за минното дело до 2020 г., продължителността на споразумението и възможните конкуренти.
(74)
Друг аргумент на Унгария е, че след оспорваното изменение на Закона за минното дело, никой друг пазарен участник не е бил в действителност длъжен да плати по-висока такса за минна дейност от MOL, тъй като не е имало конкуренти, попадащи в категориите за по-висока такси за минна дейност през съответния период.
Таблица 4
Обобщение на приложимите такси за минна дейност преди и след измененията на Закона за минното дело
Такса, приложима до 2008 г.
Такса, приложима през 2008 г.
Такса, приложима от 23 януари 2009 г.
Такса за находищата по договора на MOL
Приложима до 2020 г.
Производство, започнало преди 1 януари 1998 г.
J % (46)
(най-малко 12 %)
J %
(най-малко 30 %, + 3 % или 6 % Брент клауза)
J %
(най-малко 30 %, + 3 % или 6 % Брент клауза)
J % × c (47)
(най-малко 12 %)
Производство, започнало между 1 януари 1998 г. и 1 януари 2008 г.
12 %
30 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
12 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
12 % × c
(~ 12.24 % (45)
Производство започнало след 1 януари 2008 г. (44)
Газови находища с годишно производство по-малко от 300 млн. m3
Нефтени находища с годишно производство по-малко от 50 kt
NA
12 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
12 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
12 % × c
(~ 12.24 % (45)
Газови находища с годишно производство между 300 млн. m3 и 500m m3
Нефтени находища с годишно производство между 50 kt и 200 kt
20 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
20 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
Газови находища с годишно производство над 500 млн. m3
Нефтени находища с годишно производство над 200 kt
30 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
30 %
(+ 3 % или 6 % Брент клауза)
Въглеводороди със специални условия на добив
12 %
12 %
Голямо количество инертен газ
8 %
8 %
(75)
Този аргумент следва да бъде отхвърлен.
(76)
Таблица 4 по-горе обобщава степента, в която споразумението за удължаване и последващото изменение на Закона за минното дело са довели до по-ниски такси за MOL от постановените от Закона за минното дело.
(77)
Първо, данните, предоставени от унгарските власти, показват, че всъщност е имало пазарни играчи, експлоатиращи находища по силата на разрешителния режим, които са подлежали на по-висока такса за минна дейност от тази, платена от MOL, между 8 януари 2008 г. и 23 януари 2009 г. в резултат на първото изменение на Закона за минното дело и също от 23 януари 2009 г., до днешна дата в резултат на второто изменение на Закона за минното дело. Данните, предоставени от унгарските власти, показват, че през 2008 г. е имало находища, експлоатирани при разрешителен режим от дружества, различни от MOL, които са платили повече от 12 % (между 14,24 % и 18 %) в резултат на прилагането на Брент клаузата (48).
(78)
Второ, въпреки че унгарските власти твърдят, че има само конкуренти, които експлоатират или се очаква да започнат да експлоатират по-малки находища (т.е. произвеждат по-малко от 500 m3 или 200 kt), Комисията отбелязва, че дори ако такива по-малки полета попадат в категорията за 12 %, те ще трябва да платят въпреки това надбавката по клаузата Брент, когато това е приложимо. Това може да доведе до такса за минна дейност с размер до 18 %. Комисията припомня отново, че ефектът от мерките е, че MOL не подлежи на Брент клаузата, определена в Закона за минното дело за всички останали оператори.
(79)
Трето, що се отнася до настоящата обща пазарна среда в Унгария, там съществуват няколко минодобивни дружества, извършващи дейности по добив на въглеводороди. В допълнение има няколко дружества, извършващи проучвания, които могат да започнат експлоатация на находища и да станат конкуренти на MOL. Всички нови оператори по разрешителния режим ще подлежат на законна такса за минна дейност и ще бъдат конкуренти на MOL, единственото дружество, чиито находища са освободени от таксата, приложима съгласно общия разрешителен режим и които подлежат на по-ниски такси.
(80)
Четвърто, Комисията отбелязва, че в действителност MOL подлежи на такса в размер приблизително на 12,24 % не само за удължаването, предоставено за 12 находища, но за всички негови находища, чиято експлоатация е започнала след 1 януари 1998 г. при разрешителен режим към момента на споразумението от 2005 г., и такса в размер на J % за всички находища, чиято експлоатация е започнала преди 1 януари 1998 г. Освен това таксата на MOL се определя от споразумението за удължаване на 12,24 % до 2020 г. По този начин MOL има преимущество за повечето от своите находища, експлоатирани при разрешителен режим, за значителен период от време.
(81)
Пето, ако, хипотетично, асоциацията по минно дело не се беше съгласила с удължаването за 12-те находища, всички останали находища на MOL в разрешителен режим също биха подлежали на значително по-висока такса за минна дейност, което би могло да означава по-високи приходи за държавата (49). Освен това, както е споменато в съображение 73, държавата е можела да проведе тръжна процедура за концесия на 12 находища, за които не е дадено удължаване, чрез която да получи потенциално по-висока оферта от конкурент.
(82)
Относно аргумента на Унгария, че MOL е платило по-висока такса за минна дейност, а именно 12,24 %, през 2006 г. и 2007 г., Комисията отбелязва, че това няма отношение.
(83)
Преди всичко, това се дължи на факта, че MOL е трябвало да плати постановеното увеличение на таксата за минна дейност (от 12 % на 12,24 %), както всяко друго дружество, което желае да удължи своето разрешение за минна дейност, би трябвало да направи. В това отношение MOL е получило стандартно третиране и не е било поставено в неблагоприятно положение. По-благоприятното положение на MOL също не се е било проявило все още: това се е случило в крайна сметка към момента на първото изменение на Закона за минното дело, т.е. считано от 8 януари 2008 г.
(84)
Освен това, през 2008 г. MOL е платило 28,4 милиарда HUF, а през 2009 г. 1,9 милиарда HUF по-малко такси за минна дейност за находищата, експлоатирани от него, отколкото е щяло да плати, ако е подлежало на действащия тогава Закон за минното дело.
(85)
По отношение на останалите компоненти на плащанията съгласно раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело (т.е. таксата за удължаване и еднократното плащане), те са платени в замяна на удължаване, а не за правото на по-ниски такси от онези, приложими за неговите конкуренти. Тези компоненти на плащанията не могат да се считат също за „авансово плащане“ на такси за минна дейност, дължими за по-късни периоди. Формулировката на раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело е ясна в това отношение. По-специално, тя гласи, че „дружеството плаща такса, ако му бъде предоставено удължаване“. Останалите два елемента са свързани с броя на находищата, за които е предоставено удължаване. По този начин раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело установява ясна връзка между удължаването и задължението за плащане.
(86)
Съгласно съдебната практика помощ, предоставена на дружество, не може да се компенсира чрез такса, наложена на същото дружество, която представлява специална отделна такса без връзка с мярката, представляваща помощ (50). Във въпросния случай, както е описано в съображение 85, останалите компоненти на плащанията съгласно раздел 26/A, параграф 5 от Закона за минното дело представляват такса за удължаване, която може да се счита за специална отделна такса без връзка с последващото изменение на определените от закона такси при разрешителния режим.
(87)
Накрая Комисията отбелязва, че сключването на споразумението за удължаване и последващото увеличение на таксите за MOL са довели до парадоксално положение, при което MOL, след като не е успяло за започне своевременно производство, ще плаща по-ниски такси за минна дейност до 2020 г. за почти всички свои находища в разрешителен режим, докато неговите конкуренти, които не са сключили споразумение за удължаване, тъй като са започнали производство своевременно и подлежат в същата степен на разрешителния режим, трябва да плащат по-високи определени от закона такси.
(88)
Въз основа на горното Комисията прави заключението, че мярката дава на MOL преимущество. Тя защитава MOL от плащане на разходи, които дружеството би платило в противен случай. Комбинираният ефект от споразумението за удължаване и последвалото изменение на Закона за минното дело води до предоставяне на преимущество на това дружество.
(89)
Мярката включва пропуснати приходи, които държавата е можела да получи и които следователно са предоставени от държавните ресурси.
(90)
MOL е интегрирано дружество за нефт и газ и отговаря на критериите за предприятие. То се конкурира с други предприятия, които не са облагодетелствани от същото преимущество. Следователно мярката нарушава конкуренцията. Освен това MOL действа в сектор, в който съществува търговия между държавите-членки; критерият за засягане на търговията в рамките на Съюза също е изпълнен.
(91)
Въз основа на горните аргументи Комисията счита, че мярката отговаря на критериите, определени в член 107, параграф 1 от ДФЕС. При тези обстоятелства мярката следва да се счита за държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
VIII. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА С ВЪТРЕШНИЯ ПАЗАР
(92)
Член 107, параграф 2 и член 107, параграф 3 от ДФЕС предвиждат освобождаване от общото правило, че държавната помощ е несъвместима с вътрешния пазар, както е посочено в член 107, параграф 1.
(93)
По-долу Комисията оценява съвместимостта на мярката с тези изключения. Следва да се отбележи, че Унгария не излага никакви аргументи по отношение на съвместимостта с вътрешния пазар.
(94)
Освен това следва да се отбележи също, че мярката води до намаляване на разходите, които MOL би платило при нормални обстоятелства и следователно трябва да се счита за оперативна помощ.
(95)
Освобождаването, предвидено в член 107, параграф 2 от ДФЕС, не се отнася за настоящия случай, тъй като тази мярка няма социален характер, не е предоставена на отделни потребители, не е предназначена за отстраняване на щети, причинени от природни бедствия или други извънредни събития и не е предоставена на икономиката в отделни региони на Федерална република Германия, които са засегнати от разделението на Германия.
(96)
Други случаи на освобождаване са определени в член 107, параграф 3 от ДФЕС.
(97)
Член 107, параграф 3, буква а) от ДФЕС гласи, че „помощите за насърчаване на икономическото развитие на региони, където жизненото равнище е необичайно ниско или където има високо равнище на непълна заетост“ могат да се обявят за съвместими с вътрешния пазар. Цялата територия на Унгария се е считала за такъв регион към момента на присъединяването и повечето от нейните региони все още имат право на такава помощ (51).
(98)
Съвместимостта на държавната помощ за подпомаганите региони се урежда от Насоките на Комисията за национална регионална помощ за 2007-2013 г. (52) (наричани по-нататък „Насоките за регионалната помощ“). Съгласно Насоките за регионалната помощ държавната помощ може по принцип да бъде разрешена единствено за инвестиционни разходи (53). Както вече е споменато по-горе, въпросната помощ не може да се счита за инвестиционна помощ. Що се отнася до оперативната помощ, мярката не улеснява развитието на дейности или икономически региони и не е ограничена по време, не е дегресивна или пропорционална на това, което е необходимо, за да се поправят определени икономически затруднения (54).
(99)
С оглед на горното Комисията прави заключението, че помощта не подлежи на дерогацията, предвидена в член 107, параграф 3, буква а) от ДФЕС.
(100)
Член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС гласи, че „помощите за насърчаване изпълнението на важен проект от общоевропейски интерес или за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава-членка“ могат да се обявят за съвместими с вътрешния пазар.
(101)
Комисията отбелязва, че въпросната помощ не е предназначена за насърчаване изпълнението на важен проект от общоевропейски интерес, нито че е открила данни, че е предназначена за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на Унгария.
(102)
С оглед на горното Комисията прави заключението, че помощта не отговаря на критериите за дерогация, определени в член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
(103)
член 107, параграф 3, буква г) от ДФЕС гласи, че помощите за насърчаване на културата и опазване на наследството могат да се обявят за съвместими с ДФЕС, доколкото тези помощи не засягат условията на търговия и конкуренция в рамките на Съюза в степен, противоречаща на общия интерес. Това очевидно не се отнася до настоящия случай.
(104)
Член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС предвижда разрешаване на държавни помощи, които имат за цел да улеснят развитието на някои икономически дейности или на някои икономически региони, доколкото тези помощи не засягат по неблагоприятен начин условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес. Комисията е изготвила редица насоки и съобщения, които обясняват как тя ще прилага дерогацията, съдържаща се в член 107, параграф 3 от ДФЕС.
(105)
Независимо от това Комисията счита, че поради естеството и характеристиката на помощта изключенията съгласно тези насоки и съобщения не са приложими към настоящия случай. Освен това Унгария не твърди, че помощта би могла да бъде съвместима съгласно тези правила.
(106)
Ето защо оценяваната помощ представлява несъвместима държавна помощ.
IX. ОПРАВДАНИ ПРАВНИ ОЧАКВАНИЯ, ПРИДОБИТИ ПРАВА И ДИСКРИМИНАЦИЯ
(107)
Въпреки че Комисията не оспорва аргумента, че предвидимостта като цяло е стимул за инвестициите, трябва да се отбележи, че предвид задължителния характер на надзора върху държавната помощ от страна на Комисията съгласно член 108 от ДФЕС, предприятия, които са получили такава помощ, по принцип нямат право на оправдано правно очакване, че помощта е законна, освен ако не е била предоставена в съответствие с процедурата за държавна помощ (55). В това отношение никой получател не може да се позове на добросъвестност, за да защити придобити права и да избегне възстановяване (56).
(108)
Вярно е, че Съдът нееднократно постановява, че правото на позоваване на принципа на защита на оправданите правни очаквания се предоставя на всяко лице в положение, при което орган на Европейския съюз е породил у него/нея основание за обосновани очаквания. Въпреки това никой не може да се позове на нарушение на този принцип, когато липсват конкретни уверения, предоставени му от администрацията (57). В настоящия случай MOL не е получило уверение от орган на ЕС, което може да обоснове оправданите правни очаквания.
(109)
Вярно е също, че получател на неправомерно предоставена помощ има право да се позове на извънредни обстоятелства въз основа на които оправдано е допуснало, че помощта е законна, като отказва по този начин да върне помощта. В настоящия случай обаче не са налични извънредни обстоятелства. Обратното, изменението от 2008 г. на Закона за минното дело показва, че минодобивните дружества не могат по принцип да разчитат на отсъствието на каквито и да е промени в закона.
(110)
Комисията отбелязва, че таксата за минна дейност за находища, които вече се експлоатират, е била изменена неотдавна два пъти, а именно от 8 януари 2008 г. и от 23 януари 2009 г. Първо, трябва да се подчертае, че изменението от 2008 г. на Закона за минното дело е предназначено за съществуващите разрешения за минна дейност. Това става ясно от факта, че фомулировката на Закона за минното дело от 2008 г. засяга също условията на разрешенията, предоставени преди 2008 г. Таксите за тези разрешения са променени с влизането в сила на новия Закон за минното дело. Това доказва, че притежателите на разрешения нямат оправдани правни очаквания или придобито право, въз основа на което нивото на таксите да остане непроменено през целия срок на тяхното разрешение.
(111)
Обратно на заявеното от Унгария и останалите заинтересовани страни, съдебната практика на ЕС потвърждава, че физическите лица не могат да разчитат на отсъствието на промени в закона (58). По същия начин промените в закона също не се възпират от принципа за правната сигурност.
(112)
По отношение на аргумента за дискриминация, той също трябва да бъде отхвърлен. Повишаването на таксата не е дискриминационно действие, ако се прилага за всички, особено след като няма диференциация в режима, т.е. няма разграничение между предприятията, действащи в разрешителен режим.
X. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ
(113)
Съгласно ДФЕС и практиката на Съда на Европейските общности, когато за дадена помощ се установи, че не е съвместима с вътрешния пазар, Комисията е компетентна да реши, че съответната държава трябва да я забрани или измени (59). Съдът последователно постановява, че задължението на дадена държава да забрани помощ, която се счита от Комисията за съвместима с вътрешния пазар, е предназначено да възстанови съществуващото преди това положение (60). В този контекст Съдът е установил,че тази цел се постига, когато получателят изплати сумите, предоставени му като незаконна помощ, като по този начин се отказва от преимущество, което е имал пред своите конкуренти на пазара, и положението преди плащането на помощта се възстанови (61).
(114)
Съгласно тази практика член 14 от Регламент (ЕО) № 659/99 (62) определя, че „когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава-членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателя“.
(115)
По този начин, предвид факта, че въпросната мярка следва да се счита за неправомерна и несъвместима помощ, тя трябва да се възстанови, за да се върне положението, което е съществувало на пазара, преди да бъде отпусната. Следователно сумата, която подлежи на възстановяване, трябва да се изчисли от датата, от която преимуществото е започнало да се натрупва за получателя, т.е. когато помощта е била отпусната на получателя, и върху тази сума следва да се начисли лихва за възстановяване до момента на действителното възстановяване.
(116)
В настоящия случай мярката следва да се счита за поредица от действия на държавата. Чрез споразумението за удължаване MOL е била защитена от бъдещи увеличения на установената по закон такса за минна дейност. Преимуществото за MOL се е осъществило, когато първото изменение на Закона за минното дело е влязло в сила, което е било на 8 януари 2008 г. Това е датата, от която MOL е било de facto освободено от тежестта на по-високите такси и следователно е било облагодетелствано в сравнение със своите конкуренти.
(117)
Както е обяснено в съображения 61-65, приложимата референтна система е тази на другите пазарни участници, действащи при разрешителния режим. Следователно преимуществото се състои в разликата между действителната такса за минна дейност, която MOL е платило след изменението на Закона за минното дело за своите находища, действащи в разрешителен режим, и таксите, постановени в Закона за минното дело.
(118)
Както вече е описано в съображение 85 по-горе, Комисията счита, че останалите компоненти на плащането в споразумението (таксата за удължаване и еднократното плащане) са платени в замяна на удължаване, а не за правото на по-ниски такси от онези, приложими за неговите конкуренти. Това означава, че те няма да се вземат предвид при изчисляването на преимуществото.
Таблица 5
Сума на действителното и хипотетичното задължение на MOL за плащане на такса за минна дейност за съответния период
Такса за минна дейност
Действителна (63)
(съгласно споразумението за удължаване) милиони HUF
Хипотетична
(съгласно действащият Закон за минното дело) милиони HUF
Разлика милиони HUF
2008 г.
106 226,3
134 671,0
-28 444,7
2009 г.
67 099,7
69 041,8
-1 942,1
(119)
Разликата, както е показано в таблица 5, следователно е 28,4 милиарда HUF през 2008 г. и 1,9 милиарда HUF през 2009 г., т.е. общо 30,3 милиарда HUF. Това е сумата, която Унгария ще трябва да получи обратно от MOL, заедно с лихвен процент за възстановяване. Възстановяването ще се отнася също за сумите за 2010 г., за които все още няма налични данни.
(120)
Разликата в размер на пропуснатата такса за минна дейност между 2008 г. и 2009 г. се дължи на факта, че второто изменение на Закона за минното дело, което е влязло в сила на на 23 януари 2009 г. (след решението на Комисията за откриване на официална процедура по разследване), правното положение преди изменението от 2008 г. е възстановено, най-малкото частично, за определени находища, т.е. за находища, чиято експлоатация е започнала между 1998 г. и 2008 г.
XI. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(121)
Въз основа на горното Комисията прави заключението, че мярката, която облагодетелства MOL, т.е. комбинацията от споразумението за удължаване и изменението от 2008 г. на Закона за минното дело, представлява държавна помощ, която е несъвместима с вътрешния пазар по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(122)
Предвид факта, че мярката следва да се счита за незаконосъобразна и несъвместима помощ, помощта трябва да се възстанови от MOL, за да се възстанови положението, което е съществувало на пазара преди тя да бъде предоставена.
(123)
Сумата, която трябва да се възстанови, е 28 444,7 милиона HUF за 2008 г. и 1 942,1 милиона HUF за 2009 г. Сумата, която трябва да се възстанови за 2010 г. по отношение на направените вече плащания на такса за минна дейност, трябва да бъде изчислена от Унгария по същия начин, както за 2008 г. и 2009 г., до момента на отмяната на мярката,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Комбинацията от фиксирана такса за минна дейност, дефинирана в споразумението за удължаване, сключено между унгарската държава и MOL Nyrt. на 22 декември 2005 г., и последващите изменения на Закон XLVIII от 1993 г. за минната дейност, представлява държавна помощ за MOL Nyrt. по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
2. Държавната помощ, посочена в член 1, параграф 1, предоставена по незаконосъобразен начин от Унгария на MOL Nyrt. в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС, е несъвместима с вътрешния пазар.
3. Унгария прекратява предоставянето на държавната помощ, посочена в параграф 1, в срок от два месеца след датата на нотифициране на настоящото решение.
Член 2
1. Унгария възстановява от получателя помощта, посочена в член 1.
2. Общият размер на държавната помощ възлиза на 28 444,7 милиона HUF за 2008 г. и 1 942,1 милиона HUF за 2009 г. По отношение на 2010 г. сумата на помощта следва да се изчисли от Унгария до момента на отмяната на мярката.
3. Върху сумите, които подлежат на възстановяване, се начислява лихва от датата, на която са предоставени на получателя, до датата, на която са възстановени в действителност.
4. Лихвите се изчисляват с натрупване в съответствие с разпоредбите на глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004, последно изменен от Регламент (ЕО) № 271/2008.
Член 3
1. Възстановяването на помощта, посочена в член 1, се извършва незабавно и ефективно.
2. Унгария прави необходимото за изпълнението на настоящото решение в срок от четири месеца след датата на уведомяването за него.
Член 4
1. В срок от два месеца от датата на уведомяването за настоящото решение Унгария предоставя на Комисията следната информация:
а)
общата сума (главница и лихва за възстановяване), която следва да се възстанови от получателя, включително изчислената сума на помощта за 2010 г.;
б)
подробно описание на вече взетите или планираните мерки в съответствие с настоящото решение;
в)
документи, показващи, че на получателя е било наредено да възстанови помощта.
2. Унгария осведомява Комисията за напредъка по предприетите национални мерки за изпълнение на настоящото решение до пълното възстановяване на помощта, посочена в член 1. Тя предава незабавно информация, при обикновено искане от Комисията, относно вече взетите и планираните мерки в съответствие с настоящото решение. Тя предоставя също и подробна информация относно размера на помощта и на лихвата по възстановяване, които вече са възстановени от получателя.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Република Унгария.
Съставено в Брюксел на 9 юни 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 9ης Ιουνίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 1/09 (πρώην NN 69/08) που χορηγήθηκε από την Ουγγαρία στη MOL Nyrt.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 3553]
(Το κείμενο στην ουγγρική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/88/ΕΕ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 108 παράγραφος 2 της συνθήκης (1) αναφορικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. C 1/09 (πρώην NN 69/08) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 13 Ιανουαρίου 2009, μετά από καταγγελία που υποβλήθηκε στις 14 Νοεμβρίου 2007, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με τα μέτρα που εφαρμόστηκαν στην Ουγγαρία και τα οποία εικάζεται ότι συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της εταιρείας Hungarian Oil & Gas Plc (Magyar Olaj- és Gázipari Nyrt., εφεξής «MOL»).
(2)
Η Ουγγαρία υπέβαλε στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις της επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας στις 8 Απριλίου 2009.
(3)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 28 Μαρτίου 2009 (3). Ελήφθησαν παρατηρήσεις από δύο ενδιαφερόμενα μέρη: τη MOL και την Ουγγρική Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων (Magyar Bányászati Szövetség), στις 27 Απριλίου 2009 και από τις δύο.
(4)
Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις στην Ουγγαρία με επιστολή της 2ας Ιουνίου 2009. Η Ουγγαρία, με επιστολή της 3ης Ιουλίου 2009, ανέφερε ότι δεν είχε κανένα σχόλιο επί των παρατηρήσεων των ενδιαφερόμενων μερών.
(5)
Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από τις ουγγρικές αρχές στις 21 Σεπτεμβρίου 2009 και στις 12 Ιανουαρίου 2010, και η Ουγγαρία απάντησε με επιστολές της 19ης Οκτωβρίου 2009 και της 9ης Φεβρουαρίου 2010.
II. Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(6)
Η MOL αποτελεί ενοποιημένη επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου με έδρα τη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας. Στις κύριες δραστηριότητες της MOL στην ουγγρική αγορά περιλαμβάνονται: εξερεύνηση και εξόρυξη αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρασκευή προϊόντων φυσικού αερίου, διύλιση, μεταφορά, αποθήκευση και διανομή προϊόντων αργού πετρελαίου στον τομέα τόσο της χονδρικής όσο και της λιανικής πώλησης, διανομή φυσικού αερίου, καθώς και παραγωγή και πώληση ολεφινών και πολυολεφινών. Επιπλέον, ο Όμιλος MOL (στον οποίο ανήκει η MOL) περιλαμβάνει επίσης διάφορες άλλες ουγγρικές και ξένες θυγατρικές επιχειρήσεις (4).
(7)
Στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία, ο Όμιλος MOL κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά σε καθεμία από τις κύριες δραστηριότητές του. Το 2008 (5), οι καθαρές πωλήσεις της MOL και του Ομίλου MOL ανήλθαν σε περίπου ευρώ6,8 δις και ευρώ13 δις αντίστοιχα. Την ίδια χρονιά, τα αντίστοιχα λειτουργικά κέρδη τους ανήλθαν σε περίπου ευρώ400 εκατ. και ευρώ732 εκατ.
III. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(8)
Οι γενικοί κανόνες που διέπουν τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων στην Ουγγαρία περιλαμβάνονται στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων του 1993 (εφεξής «νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων») (6), ο οποίος διέπει επίσης τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (γεωτρήσεις, εξερεύνηση και εξόρυξη) που περιλαμβάνουν υδρογονάνθρακες (δηλαδή αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο).
(9)
Ο νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων διακρίνει τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων με βάση δύο διαφορετικά νομικά μέσα: i) παραχώρηση (7) και ii) εξουσιοδότηση (8).
-
Στην περίπτωση παραχώρησης, ο αρμόδιος υπουργός για τις δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (εφεξής: «αρμόδιος υπουργός») συνάπτει σύμβαση (9) με τον μειοδότη μετά από ανοικτό διαγωνισμό (10) για την εκμετάλλευση μιας «κλειστής περιοχής».
-
Αυτή διαφέρει από τις «ανοικτές περιοχές» (11), όπου η αρμόδια αρχή εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν μπορεί να αρνηθεί την εξουσιοδότηση, αν ο αιτών πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζει ο νόμος (12).
(10)
Σύμφωνα με τον ορισμό που περιλαμβάνεται στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (13), οι κλειστές περιοχές προορίζονται αποκλειστικά για δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων βάσει παραχώρησης. Ως εκ τούτου, κάθε άλλη περιοχή εκτός από τους κλειστούς χώρους θεωρείται ανοικτός χώρος. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρασχέθηκαν από την Ουγγαρία, η αρχική πρόθεση ήταν να ταξινομηθούν όλες οι περιοχές ως κλειστές περιοχές που προορίζονται για παραχώρηση. Οι ανοικτές περιοχές, οι οποίες θα θεωρούνταν λιγότερο πλούσιες σε ορυκτά, θα ήταν η εξαίρεση. Στις περιπτώσεις αυτές, οι περιοχές θα θεωρούνταν μικρότερης αξίας και δεν θα αναμενόταν η υποβολή προσφορών σε ανοικτό διαγωνισμό.
(11)
Ο νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ορίζει επίσης ότι η εξόρυξη ορυκτών πόρων υπόκειται σε τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που καταβάλλεται στο κράτος, το ποσό του οποίου ορίζεται ως ποσοστό της αξίας των εξορυσσόμενων ορυκτών (14). Το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων διαφέρει ανάλογα με το ισχύον καθεστώς:
-
Στην περίπτωση παραχωρήσεων, το ποσό του τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ορίζεται στη συμφωνία παραχώρησης (15).
-
Για τους ορυκτούς πόρους που εξορύσσονται υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, το τέλος καθορίζεται από το νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (16). Έως τον Ιανουάριο του 2008, το τέλος εκμετάλλευσης για την εξόρυξη υδρογονανθράκων υπό καθεστώς εξουσιοδότησης ανερχόταν στο 12 % για τις περιοχές των οποίων η εκμετάλλευση ξεκίνησε μετά την 1η Ιανουαρίου 1998 και σε J% για τις περιοχές των οποίων η εκμετάλλευση ξεκίνησε πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998 (17). Ο συντελεστής «J» θα υπολογιζόταν σύμφωνα με έναν τύπο που θα βασιζόταν σε ιστορικά στοιχεία τιμών φυσικού αερίου, καθώς και στην εξορυσσόμενη ποσότητα και αξία, με ελάχιστη τιμή το 12 %.
(12)
Η ενότητα 26/A παράγραφος 5 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ορίζει ότι σε περίπτωση που επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, η οποία λειτουργεί υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, δεν ξεκινήσει τις διαδικασίες εξόρυξης εντός 5 ετών από την ημερομηνία της εξουσιοδότησης της αρχής εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ανακαλείται (18).
(13)
Η ενότητα αυτή παρέχει επίσης τη δυνατότητα παράτασης της εν λόγω προθεσμίας βάσει συμφωνίας μεταξύ του αρμόδιου υπουργού και της επιχείρησης εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (19). Η ενότητα προβλέπει την καταβολή 3 διαφορετικών τελών στην περίπτωση χορήγησης παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων:
α)
πρώτον, το τέλος παράτασης πρέπει να καταβάλλεται για τις ανεκμετάλλευτες περιοχές, μέχρις ότου ξεκινήσει η εκμετάλλευσή τους και δεν μπορεί να υπερβαίνει περισσότερο από 1,2 φορές το αρχικό τέλος εκμετάλλευσης, το οποίο υπολογίζεται με βάση μια καθορισμένη υποθετική ποσότητα ορυκτών, δεδομένου ότι το εν λόγω τέλος πρέπει να καταβάλλεται μια χρονική στιγμή κατά την οποία δεν υπάρχει ουσιαστικά παραγωγή στην περιοχή·
β)
δεύτερον, αν η αίτηση παράτασης αφορά περισσότερες από 2 περιοχές, το ύψος του τέλους παράτασης (το αυξημένο τέλος εκμετάλλευσης) πρέπει να ισχύει για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης της επιχείρησης·
γ)
τρίτον, αν η παράταση αφορά περισσότερες από 5 περιοχές, μπορεί να επιβληθεί μια πρόσθετη εφάπαξ καταβολή (20).
(14)
Στις 19 Σεπτεμβρίου 2005, η MOL υπέβαλε αίτηση παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για 12 από τις περιοχές εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων της, το οποίο είχε αποκτήσει βάσει εξουσιοδότησης και στις οποίες δεν είχε ξεκινήσει την εξόρυξη εντός της προθεσμίας. Στις 22 Δεκεμβρίου 2005, η MOL και ο αρμόδιος υπουργός σύναψαν συμφωνία παράτασης με βάση την ενότητα 26/A παράγραφος 5 και σύμφωνα με τους ακόλουθους όρους:
α) Τέλος παράτασης: Οι 12 εξουσιοδοτήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων τις οποίες αφορά το αίτημα παρατάθηκαν κατά 5 έτη (δηλαδή η MOL θα είχε στη διάθεσή της 5 επιπλέον έτη για να ξεκινήσει την εξόρυξη στις εν λόγω περιοχές). Το τέλος παράτασης ορίστηκε για καθένα από τα 5 έτη της περιόδου παράτασης με βάση το τέλος εκμετάλλευσης του 12 %, το οποίο ίσχυε τότε, καθώς και έναν συντελεστή («c») που κυμαινόταν μεταξύ 1,020 και 1,050, με αποτέλεσμα να προκύψουν τα τέλη παράτασης που παρατίθενται στον πίνακα 1 (21). Το τέλος παράτασης ορίστηκε για τα 5 έτη της περιόδου παράτασης. Στις περιπτώσεις όπου η εκμετάλλευση των περιοχών είχε ήδη ξεκινήσει, το καθορισμένο τέλος θα έπρεπε να εφαρμοστεί για το υπόλοιπο των 15 ετών ως το τέλος εκμετάλλευσης των περιοχών που καλύπτονταν από την παράταση (22).
β) Παράταση αυξημένου τέλους για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης: Δεδομένου ότι το αίτημα παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης αφορούσε περισσότερες από 2 περιοχές, το αυξημένο τέλος (το οποίο ισούται με το τέλος παράτασης, όπως φαίνεται στον πίνακα 1) θα έπρεπε να ισχύει για τα ακόλουθα 15 έτη, δηλαδή έως το 2020, για όλες τις περιοχές της MOL υπό καθεστώς εξουσιοδότησης όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει μετά την 1η Ιανουαρίου 1998. Στις περιοχές όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998, εφαρμόζεται ο συντελεστής «J» πολλαπλασιασμένος επί τον συντελεστή «c» (23).
γ) Σταθερό τέλος εκμετάλλευσης: Επίσης, τα μέρη συμφώνησαν ρητά ότι το καθορισμένο τέλος εκμετάλλευσης θα ίσχυε καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης (δηλαδή έως το 2020), ανεξάρτητα από τυχόν τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (24).
δ) Εφάπαξ καταβολή: Δεδομένου ότι το αίτημα παράτασης του δικαιώματος εκμετάλλευσης αφορούσε περισσότερες από 5 περιοχές, ορίστηκε επίσης μια εφάπαξ καταβολή ύψους HUF 20 δις (25) στη συμφωνία (26).
ε) Ρήτρα καταγγελίας: Η συμφωνία όριζε ότι δεν ήταν δυνατόν να τροποποιηθεί μονομερώς (αλλά μόνο με τη σύμφωνη γνώμη και των δύο μερών). Ένα από τα δύο μέρη μπορούσε να καταγγείλει τη σύμβαση μόνο σε περίπτωση αλλαγής ιδιοκτησίας της MOL (τουλάχιστον 25 % των μετοχών).
(15)
Με την απόφαση της 23ης Δεκεμβρίου 2005, η αρχή εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων παρέτεινε τα δικαιώματα εκμετάλλευσης της MOL για τις 12 περιοχές του αιτήματος, καθώς και το αυξημένο τέλος έτσι ώστε να ισχύει για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης της επιχείρησης.
(16)
Μια τροπολογία (27) του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Ιανουαρίου 2008 (28) (εφεξής «η τροπολογία του 2008») αύξησε σημαντικό το τέλος εκμετάλλευσης για ορισμένες κατηγορίες υδρογονανθράκων. Το τέλος εκμετάλλευσης για άλλους τύπους ορυκτών δεν επηρεάστηκε από την εν λόγω τροπολογία. Η ενότητα 5 της τροπολογίας προβλέπει ένα διαφοροποιημένο τέλος εκμετάλλευσης ανάλογα με: i) την ημερομηνία έναρξης χρησιμοποίησης της περιοχής εκμετάλλευσης, ii) την ποσότητα των εξορυσσόμενων υδρογονανθράκων και iii) την εκάστοτε τιμή του αργού πετρελαίου την εν λόγω περίοδο.
-
Ορίστηκε τέλος εκμετάλλευσης ύψους 30 % για τις περιοχές όπου η παραγωγή είχε ξεκινήσει μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008.
-
Στις περιοχές όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει μετά την 1η Ιανουαρίου 2008, εφαρμόζονται διαφορετικά ποσοστά (12 %, 20 % ή 30 %) ανάλογα με την ποσότητα των εξορυσσόμενων υδρογονανθράκων.
-
Στα ορυχεία/λατομεία όπου η παραγωγή είχε ξεκινήσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998, εφαρμόζεται ο συντελεστής «J», με ελάχιστη τιμή το 30 %.
Επιπλέον, όλα αυτά τα ποσοστά υπόκεινται σε πρόσθετη χρέωση ανάλογα με την τιμή του αργού πετρελαίου: +3 % αν η τιμή του αργού πετρελαίου υπερβαίνει τα 80 USD/βαρέλι ή + 6 % αν υπερβαίνει τα 90 USD/βαρέλι (εφεξής θα αναφέρεται ως «η ρήτρα περί πετρελαίου Brent»). Υπάρχουν ειδικοί συντελεστές που ισχύουν, για παράδειγμα, σε δύσκολες συνθήκες εξόρυξης (12 %) και για υψηλή περιεκτικότητα σε αδρανή αέρια (8 %).
(17)
Αυτοί οι συντελεστές εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων ίσχυσαν την περίοδο μεταξύ 8 Ιανουαρίου 2008 και 23 Ιανουαρίου 2009 για όλες τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που δραστηριοποιούνταν σε περιοχές εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έλαβαν εξουσιοδότηση πριν από τον Ιανουάριο του 2008, όταν τέθηκαν σε ισχύ οι τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Μια νέα τροπολογία του νόμου τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιανουαρίου 2009 (μετά την απόφαση της Επιτροπής να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας), μειώνοντας το τέλος εκμετάλλευσης για τις περιοχές όπου η παραγωγή είχε ξεκινήσει μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008 σε 12 % (διατηρώντας παράλληλα τη «ρήτρα περί πετρελαίου Brent») (29). Το ισχύον τέλος εκμετάλλευσης για άλλους τύπους περιοχών εκμετάλλευσης παρέμεινε το ίδιο όπως και στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων όπως ίσχυε το 2008.
(18)
Ο πίνακας 2 συνοψίζει τα ισχύοντα τέλη εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης σύμφωνα με τις διάφορες εκδόσεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
Πίνακας 2
Σύνοψη των ισχυόντων τελών εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης δυνάμει του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
Ισχύον τέλος έως το 2008
Ισχύον τέλος το 2008
Ισχύον τέλος από τις 23 Ιανουαρίου 2009
Έναρξη παραγωγής πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998
J%
(τουλάχιστον 12 %)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Έναρξη παραγωγής μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008
12 %
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Έναρξη παραγωγής μετά την 1η Ιανουαρίου 2008
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 300m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 50 kt
Δ/Υ
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή 300-500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή 50-200 kt
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 200 kt
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Υδρογονάνθρακες με ειδικές συνθήκες εκμετάλλευσης
12 %
12 %
Υψηλή περιεκτικότητα σε αδρανή αέρια
8 %
8 %
Ο συντελεστής «J» πρέπει να υπολογίζεται σύμφωνα με έναν τύπο που θα βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία τιμών φυσικού αερίου, καθώς και στην εξορυσσόμενη ποσότητα και αξία, βλέπε παράγραφο 11.
IV. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΕΠΕΒΑΛΑΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(19)
Το υπό εξέταση εικαζόμενο μέτρο κρατικής ενίσχυσης είναι η συμφωνία παράτασης της 22ας Δεκεμβρίου 2005 μεταξύ της MOL και του ουγγρικού κράτους, που επέτρεψε στην επιχείρηση να εξαιρεθεί, σε έναν ορισμένο βαθμό, από το αυξημένο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για την εξόρυξη υδρογονανθράκων το οποίο καθορίστηκε σε μεταγενέστερη τροπολογία του ουγγρικού νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Δεδομένου του τρόπου με τον οποίο σχεδιάστηκαν η συμφωνία και η μεταγενέστερη τροπολογία, η Επιτροπή τις θεωρεί ως τμήμα του ίδιου μέτρου («το μέτρο»), η δε απόφαση κίνησης της διαδικασίας εκτίμησε τον κοινό τους αντίκτυπο.
(20)
Η Επιτροπή, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι, λόγω της συμφωνίας παράτασης, η MOL προστατεύθηκε από μελλοντικές αλλαγές στο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, ιδιαίτερα δε από τις αλλαγές που καθορίστηκαν στη μεταγενέστερη τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Κατά συνέπεια, η επιχείρηση έτυχε ευνοϊκότερης μεταχείρισης από τους ανταγωνιστές της, οι οποίοι λειτουργούν υπό το τρέχον καθεστώς εξουσιοδότησης και, μην έχοντας συνάψει παρόμοια συμφωνία παράτασης, υποχρεούνται να καταβάλουν τα νέα αυξημένα τέλη εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Στην προκαταρκτική της εκτίμηση, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), καθώς και ότι αδυνατεί να εντοπίσει τυχόν λόγους για τους οποίους μπορεί να είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, δεδομένου ότι δεν φαίνεται να ισχύει καμία παρέκκλιση.
(21)
Περισσότερες λεπτομέρειες περιέχονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η οποία πρέπει να θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα της παρούσας απόφασης.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ
(22)
Στα κύρια επιχειρήματα της Ουγγαρίας αναφορικά με τα σωρευτικά κριτήρια για την κρατική ενίσχυση περιλαμβάνονται: i) η απουσία επιλεκτικότητας και ii) η απουσία τυχόν πλεονεκτήματος για τον υποτιθέμενο δικαιούχο.
(23)
Όσον αφορά την επιλεκτικότητα, οι ουγγρικές αρχές ισχυρίζονται ουσιαστικά ότι το μέτρο δεν είναι επιλεκτικό, επειδή με τη σύναψη της συμφωνίας παράτασης η MOL εντάχθηκε σε ένα άλλο καθεστώς, διαφορετικό από το καθεστώς εξουσιοδότησης.
(24)
Καταρχάς, η Ουγγαρία επιβεβαιώνει τη διαφορά μεταξύ των καθεστώτων παραχώρησης και εξουσιοδότησης, τονίζοντας ότι σε περίπτωση παραχώρησης η επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων μπορεί, στην προσφορά της σχετικά με την παραχώρηση, να προσφέρει υψηλότερο τέλος από αυτό που αναφέρεται στην προκήρυξη του διαγωνισμού, ενώ υπό καθεστώς εξουσιοδότησης το τέλος καθορίζεται από το νόμο. Η Ουγγαρία υποστηρίζει επίσης ότι, παράλληλα με τα δύο αυτά καθεστώτα, υπήρχε ανάγκη για μια νέα λύση «οιονεί παραχώρησης», η οποία θα όριζε το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σε μια επιμέρους σύμβαση εκτός του συστήματος παραχώρησης. Κατά την άποψη της Ουγγαρίας, η συμφωνία παράτασης δυνάμει της ενότητας 26/A παράγραφος 5 μπορεί να θεωρηθεί ως η κατάλληλη νομική βάση για μια τέτοια λύση «οιονεί παραχώρησης», η οποία ουσιαστικά αφαιρεί το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από το καθεστώς εξουσιοδότησης και το τοποθετεί σε συμβατικό πλαίσιο.
(25)
Η Ουγγαρία προσθέτει ότι η συμφωνία παράτασης είναι άμεσα εναρμονισμένη με το πνεύμα του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, ο καθορισμός σταθερού τέλους εκμετάλλευσης καθ’ όλη τη διάρκεια της συμφωνίας παράτασης είναι μια φυσιολογική πτυχή της συμφωνίας όπως αναφέρεται στην ενότητα 26/A παράγραφος 5 του νόμου, η δε συμφωνία δεν θα μπορούσε να είχε συναφθεί με διαφορετικούς όρους. Επιπλέον, όλες οι άλλες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων μπορούσαν να αναμένουν την ίδια αντιμετώπιση, επομένως δεν υπήρξε προτιμησιακή μεταχείριση της MOL.
(26)
Συγκεκριμένα, η ενότητα 20 παράγραφος 11 του νόμου ορίζει ότι το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων είναι το τέλος που αναφέρεται: i) στη συμφωνία παραχώρησης, ii) στον νόμο ή iii) στη συμφωνία παράτασης. Ως εκ τούτου, οι ουγγρικές αρχές υποστηρίζουν ότι ο νόμος επιτρέπει σαφώς να παραμείνει αμετάβλητο το τέλος στο πλαίσιο συμφωνίας παράτασης, ακόμα και σε περίπτωση αλλαγών στη νομοθεσία. Κατά την άποψη των ουγγρικών αρχών, αυτό δηλώνεται ρητά στο νόμο, δηλαδή στην ενότητα 26/A παράγραφος 5, ο οποίος αναφέρει ότι το αυξημένο τέλος δεν μπορεί να υπερβαίνει περισσότερο από 1,2 φορές το αρχικό τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (30). Κατά συνέπεια, διατείνεται η Ουγγαρία, ο ουγγρικός νόμος αποκλείει την εφαρμογή τυχόν υψηλότερου τέλους.
(27)
Όσον αφορά τον ισχυρισμό περί έλλειψης πλεονεκτήματος, η Ουγγαρία διευκρινίζει ότι οι ορυκτοί πόροι αποτελούν ιδιοκτησία του κράτους και μεταβιβάζονται σε ιδιώτες μέσω της εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από επιχειρήσεις οι οποίες αποκτούν δικαίωμα εκμετάλλευσης έναντι πληρωμής. Η Ουγγαρία παραθέτει την απόφαση στην υπόθεση Ryanair ως ανάλογη περίπτωση και επιμένει ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα του κράτους είναι συγκρίσιμη με αυτή μιας ιδιωτικής επιχείρησης, ακόμα και αν το κράτος έχει το ρόλο δημόσιας αρχής (31).
(28)
Η Ουγγαρία αρνείται ότι το τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων είναι ένα είδος φόρου, καθώς το ορίζει ως το τίμημα που καταβάλλεται για την εξόρυξη των ορυκτών, ή αλλιώς το μερίδιο του κράτους. Η Ουγγαρία υπογραμμίζει πως το γεγονός ότι το τέλος ορίζεται από τη νομοθεσία δεν αποτελεί καθοριστικό λόγο για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα είδος φόρου.
(29)
Επιπλέον, η Ουγγαρία διευκρινίζει επίσης ότι οι τρεις διαφορετικές υποχρεώσεις καταβολής στο πλαίσιο της συμφωνίας παράτασης (δηλαδή το τέλος παράτασης, το αυξημένο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που εκτείνεται σε όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης, καθώς και η εφάπαξ καταβολή) που απορρέουν από τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως αποζημίωση για τα έσοδα από τα οποία παραιτείται το κράτος, τα οποία δικαιούται ούτως ή άλλως. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, από την πλευρά του κράτους, οι εν λόγω πληρωμές μπορούν να θεωρηθούν ως πρόσθετα έσοδα, σε αντάλλαγμα των οποίων το κράτος παραιτείται από το δικαίωμά του να δημοπρατήσει τις περιοχές υπό καθεστώς παραχώρησης, έχοντας υπόψη τους σχετικούς κινδύνους και τα πιθανά έσοδα.
(30)
Η Ουγγαρία τονίζει ότι σε συνέχεια της αμφισβητούμενης τροπολογίας του νόμου, καμία άλλη ιδιωτική επιχείρηση δεν χρειάστηκε τελικά να καταβάλει υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από τη MOL, δεδομένου ότι δεν υπήρχαν ανταγωνιστές που να εμπίπτουν στις κατηγορίες με υψηλότερα τέλη εκμετάλλευσης την αντίστοιχη περίοδο.
Πίνακας 3
Ετήσιες καταβολές τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από τη MOL (πραγματικές και υποθετικές),
εκατ. HUF
Στοιχείο καταβολής
Πραγματική: δυνάμει της συμφωνίας παράτασης
Υποθετική: δυνάμει του ισχύοντος νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
Διαφορά
Καθαρή παρούσα αξία της διαφοράς το 2009
2005
Εφάπαξ καταβολή (32)
[…] (35)
[…]
20 000,0
28 064,5
2006
Τέλος παράτασης (33)
[…]
[…]
835,8
1 092,1
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (34)
[…]
[…]
5 755,7
7 520,0
Σύνολο
[…]
[…]
6 591,6
8 612,1
2007
Τέλος παράτασης
[…]
[…]
769,7
926,5
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
[…]
[…]
3 428,0
4 126,4
Σύνολο
[…]
[…]
4 197,7
5 052,9
2008
Τέλος παράτασης
[…]
[…]
345,8
382,9
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
[…]
[…]
-28 444,7
-31 498,5
Σύνολο
[…]
[…]
-28 099,0
-31 115,6
2009
Τέλος παράτασης
[…]
[…]
211,2
211,2
Τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
[…]
[…]
-1 942,1
-1 942,1
Σύνολο
[…]
[…]
-1 730,9
-1 730,9
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ
[…]
[…]
959,5
8 883,0
Τα αριθμητικά στοιχεία βασίζονται σε στοιχεία που παρασχέθηκαν από τις ουγγρικές αρχές.
(31)
Επιπλέον, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι, λόγω της συμφωνίας παράτασης, με την πάροδο των ετών και λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένου του τέλους παράτασης και της εφάπαξ καταβολής, η MOL κατέβαλε στην πραγματικότητα, σε απόλυτα μεγέθη, περισσότερα χρήματα στο κράτος από όσα θα είχε καταβάλει χωρίς τη συμφωνία παράτασης, δηλαδή δυνάμει του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Οι πραγματικές καταβολές της MOL σε σύγκριση με τις υποθετικές παρουσιάζονται στον πίνακα 3 παραπάνω. Τα στοιχεία παρασχέθηκαν από τις ουγγρικές αρχές.
(32)
Κατά την άποψη της Ουγγαρίας, οι επιχειρήσεις έχουν εύλογες προσδοκίες όσον αφορά την προβλεψιμότητα του τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, το οποίο επομένως θα πρέπει να παραμένει σταθερό με την πάροδο του χρόνου. Σε αυτή τη λογική στηρίχθηκε η τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, δεδομένου ότι, παρά τις αλλαγές στο τέλος εκμετάλλευσης, στην πραγματικότητα καμία επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν κατέβαλε διαφορετικό τέλος εκμετάλλευσης ως συνέπεια της τροπολογίας. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, οι τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων μπορεί να υποδηλώνουν ότι το κράτος δύναται να αλλάξει το τέλος εκμετάλλευσης για τις περιοχές όπου η εκμετάλλευση έχει ήδη ξεκινήσει. Η τροπολογία του 2008, ωστόσο, ήταν αποτέλεσμα συμβιβασμού στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που προηγήθηκαν της έγκρισης του νόμου. Άρα, έγινε εμμέσως αποδεκτό ότι υπήρχαν εύλογες προσδοκίες. Κατά συνέπεια, μια επιχείρηση μπορεί εύλογα να προσδοκά ότι το κράτος δεν θα αυξήσει μονομερώς κανένα από τα εν λόγω τέλη. Η Ουγγαρία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με το σύστημα του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και τις συγκεκριμένες διατάξεις του, τα τέλη εκμετάλλευσης διατηρούνται αμετάβλητα καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης.
(33)
Τέλος, οι ουγγρικές αρχές διευκρινίζουν ότι η «ρήτρα καταγγελίας» στηρίζεται σε λόγους εθνικής ασφάλειας.
VI. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(34)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τα ακόλουθα ενδιαφερόμενα μέρη: τη MOL, δηλαδή τον δικαιούχο του εικαζόμενου μέτρου ενίσχυσης, και την Ουγγρική Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων (Magyar Bányászati Szövetség), μέλος της οποίας είναι η MOL. Και τα δύο ενδιαφερόμενα μέρη υπέβαλαν παρατηρήσεις στο ίδιο πνεύμα με την Ουγγαρία, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό αλληλεπικαλύπτονται με αυτές της Ουγγαρίας.
(35)
Η MOL, ο υποτιθέμενος δικαιούχος του υπό εξέταση μέτρου, δηλώνει ότι, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, δεν έτυχε προτιμησιακής μεταχείρισης στην ουγγρική αγορά εξόρυξης υδρογονανθράκων. Μεγάλο μερίδιο των τελών εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων της MOL που καταβλήθηκε στο ουγγρικό κράτος προέρχεται από τις περιοχές εκμετάλλευσης που υπόκεινται στο συντελεστή J% (δηλαδή όπου η εκμετάλλευση είχε ξεκινήσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998), γεγονός που σημαίνει ότι στην πράξη η MOL χρεώνεται με συντελεστή 64-75 %, ενώ οι ανταγωνιστές της (που ξεκίνησαν την παραγωγή σε μεταγενέστερο στάδιο και χρησιμοποιούν μικρότερες περιοχές εκμετάλλευσης) υπόκεινται σε τέλος με συντελεστή μόλις 12 %.
(36)
Επιπλέον, λόγω της σύναψης της συμφωνίας παράτασης, η MOL κατέβαλε περισσότερα χρήματα στο κράτος (λαμβάνοντας υπόψη όλα τα στοιχεία της συμφωνίας παράτασης) από όσα θα είχε καταβάλει χωρίς τη συμφωνία, δηλαδή μόνο με βάση τον αρχικό νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(37)
Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η συμφωνία παράτασης δεν μπορεί να θεωρηθεί ανάλογη της παραχώρησης, επειδή υπέκειτο στο καθεστώς εξουσιοδότησης, η MOL επισημαίνει ότι η παράταση του δικαιώματος εκμετάλλευσης δεν είναι ένα δικαίωμα που υπόκειται σε εξουσιοδότηση βάσει μονομερούς απόφασης του κράτους, αλλά μόνο μετά από συμφωνία με την επιχείρηση εκμετάλλευσης. Αν η πρόθεση του νομοθέτη ήταν το εν λόγω θέμα να βρίσκεται στη διακριτική ευχέρεια του κράτους, τότε η σχετική διάταξη θα είχε διατυπωθεί διαφορετικά. Η διατύπωση του νόμου υποδηλώνει ότι η πρόθεση του νομοθέτη ήταν να θεωρείται η συμφωνία παραχώρησης κατά κάποιο τρόπο ανάλογη με παραχώρηση.
(38)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι υπάρχει αντίφαση μεταξύ του ισχυρισμού των ουγγρικών αρχών ότι η τροπολογία του νόμου ήταν απαραίτητη για την αύξηση των εσόδων και του γεγονότος ότι η MOL εξαιρέθηκε στην πράξη από τα αυξημένα τέλη.
(39)
Κατά την άποψη της MOL, αυτή η δήλωση δεν είναι αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η επιχείρηση κατέβαλε περισσότερα χρήματα στο κράτος δυνάμει της συμφωνίας παράτασης από όσα θα είχε καταβάλει δυνάμει του νόμου. Επίσης, η MOL καταβάλλει πολύ υψηλά τέλη εκμετάλλευσης στις περιοχές που υπόκεινται στο συντελεστή J. Επίσης, η τροπολογία του νόμου θα μπορούσε να επηρεάσει τις περιοχές των οποίων η εκμετάλλευση θα ξεκινήσει στο μέλλον.
(40)
Η MOL υποστηρίζει ότι τα στοιχεία της καταβολής παράτασης δεν συνιστούν κατά κανένα τρόπο πρόστιμο, όπως υποδηλώνει η Επιτροπή. Ο νόμος περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων θεσπίζει επίσης ποινές/πρόστιμα για τις περιπτώσεις όπου οι δραστηριότητες εκμετάλλευσης παραβιάζουν το νόμο. Τα τέλη που απορρέουν από τη συμφωνία παράτασης είναι αποτέλεσμα της διαδικασίας διαπραγματεύσεων μεταξύ της επιχείρησης εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και του κράτους. Η σύναψη της σύμβασης δεν ήταν υποχρεωτική: η επιχείρηση εκμετάλλευσης θα μπορούσε επίσης να είχε επιλέξει να μη συνάψει καμία συμφωνία, να χάσει το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και στη συνέχεια να υποβάλει προσφορά στο πλαίσιο ανοικτού διαγωνισμού, ως αποτέλεσμα του οποίου μπορεί τελικά να είχε αποκτήσει το δικαίωμα εκμετάλλευσης με χαμηλότερο τίμημα.
(41)
Είναι παραπλανητική η σύγκριση της MOL, η οποία σύναψε μια τέτοιου είδους συμφωνία παράτασης, με τους ανταγωνιστές που λειτουργούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης. Επιπλέον, η MOL τονίζει ότι έχει τηρήσει όλες τις υποχρεώσεις της και τις διατάξεις της νομοθεσίας.
(42)
Η MOL ισχυρίζεται ακόμα πως, παρότι η Επιτροπή θεωρεί χαμηλό το συντελεστή «c» (δεδομένου ότι είναι χαμηλότερος από το νόμιμο ανώτερο όριο των 1,2 φορών), θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη ότι η εφαρμογή του αυξημένου τέλους εκμετάλλευσης αφορούσε σχεδόν 150 περιοχές, επομένως το αυξημένο τέλος ενίσχυσε σημαντικά τα έσοδα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων του κράτους.
(43)
Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η MOL είχε προτιμησιακή μεταχείριση επειδή δεν υπέκειτο στη ρήτρα περί πετρελαίου Brent, η επιχείρηση επισημαίνει ότι ο συντελεστής J επίσης εξαρτάται από τις τιμές.
(44)
Η Ουγγρική Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων (Magyar Bányászati Szövetség) εκπροσωπεί επιχειρήσεις που ασχολούνται με δραστηριότητες εκμετάλλευσης ή δραστηριότητες σχετικές με την εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων. Η βασική αποστολή της είναι να βελτιώνει το συνολικό λειτουργικό πλαίσιο για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης στην Ουγγαρία, να παρακολουθεί τις νομοθετικές διαδικασίες και να ενεργεί προς το συμφέρον των μελών της. Επί του παρόντος έχει 66 μέλη, μεταξύ των οποίων και η ΜΟL. Ο πρόεδρος του συμβουλίου της ένωσης είναι ανώτερο διοικητικό στέλεχος της MOL (36).
(45)
Σύμφωνα με την ένωση, οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων έχουν εύλογες προσδοκίες ότι το τέλος εκμετάλλευσης θα παραμείνει σταθερό για τις περιοχές εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούνται ήδη. Επομένως, το κράτος δεν δύναται να αυξήσει μονομερώς τα τέλη «αναδρομικά» (δηλαδή για περιοχές που χρησιμοποιούνται ήδη). Η ένωση εξέφρασε την άποψη αυτή σε σχέση με το νομοσχέδιο που προηγήθηκε της τροπολογίας του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων και, σύμφωνα με την ένωση, η αρχή αυτή ελήφθη υπόψη στην τροπολογία του νόμου. Δεν υπήρξαν αντιρρήσεις στην τελική διατύπωση καθώς, στην πράξη, δεν αύξανε το τέλος εκμετάλλευσης στις περιοχές που ήδη χρησιμοποιούνταν.
(46)
Όσον αφορά τα γενικά χαρακτηριστικά και τις οικονομικές συνθήκες στην αγορά εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, η ένωση διευκρινίζει ότι η διάρκεια των έργων εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων είναι σχετικά μεγάλη. Μεταξύ της έναρξης της εξερεύνησης και της εξόρυξης μπορεί να μεσολαβήσουν 10-15 έτη. Στη διάρκεια αυτής της φάσης, η επιχείρηση εκμετάλλευσης έχει μόνο δαπάνες - η είσπραξη εσόδων αρχίζει μετά την έναρξη της εξόρυξης. Επιπλέον, υπάρχει ένας εγγενής γεωλογικός κίνδυνος, καθώς δεν είναι βέβαιο ότι η εξερεύνηση θα είναι επιτυχημένη. Επομένως, τα έργα πρέπει να προγραμματίζονται με τη μέγιστη προσοχή. Η κερδοφορία ενός έργου εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Δεδομένων των πολλαπλών κινδύνων, ο κλάδος αναμένει ότι τουλάχιστον όσοι παράγοντες μπορούν να επηρεαστούν από το κράτος θα παραμείνουν σταθεροί καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του έργου, δηλαδή το νομοθετικό πλαίσιο ή το τέλος εκμετάλλευσης. Δεδομένων των ειδικών χαρακτηριστικών του κλάδου, οι χρηματοπιστωτικές δομές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα έργα. Οι πιστωτές εξετάζουν διαρκώς και ενδελεχώς τα έργα, μπορούν μάλιστα ακόμα και να αποσύρουν τη χρηματοδότησή τους αν οι συνθήκες αλλάξουν σε σημαντικό βαθμό.
(47)
Συνεπώς, σε χώρες με υψηλούς πολιτικούς κινδύνους, η επιχείρηση εκμετάλλευσης και το κράτος συνάπτουν μια σύμβαση ιδιωτικού δικαίου. Σε περιοχές όπου επικρατεί πολιτική σταθερότητα, όπως στη Δυτική Ευρώπη, τέτοιου είδους συμφωνίες είναι περιττές, επειδή μπορεί να θεωρηθεί ότι το νομικό πλαίσιο δεν θα τροποποιείται κάθε τόσο από το κράτος. Τόσο η επιχείρηση εκμετάλλευσης όσο και οι πιστωτές αναμένουν σταθερότητα όσον αφορά το μερίδιο του κράτους. Χωρίς αυτή τη σταθερότητα, αυξάνονται οι κίνδυνοι για το έργο - μια χώρα με σταθερή οικονομική πολιτική δεν μπορεί να επιτρέπει συχνές αλλαγές πολιτικής, καθώς αυτό θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(48)
Η Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων επισημαίνει επίσης ότι οι αρχές της ασφάλειας δικαίου και των κεκτημένων δικαιωμάτων προστατεύονται από τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων και το ουγγρικό Σύνταγμα. Συνεπώς, η ουγγρική νομοθεσία δεν δικαιούταν να αυξήσει τα τέλη εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για τις περιοχές που χρησιμοποιούνταν ήδη, δεδομένου ότι η νομοθεσία πρέπει να είναι προβλέψιμη. Επίσης, η ένωση θεωρεί ότι η «σταθερότητα» του τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων αποτελεί κεκτημένο δικαίωμα.
(49)
Ένα πρόσθετο επιχείρημα το οποίο επικαλείται η Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων είναι η απαγόρευση των διακρίσεων. Συγκεκριμένα, δεν πρέπει να υπάρχουν διακρίσεις μεταξύ των ιδιωτικών εταιρειών που συμμετέχουν στην αγορά υπό καθεστώς παραχώρησης και αυτών που συμμετέχουν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης. Αντίστοιχα, η ουγγρική νομοθεσία δεν δικαιούται να αυξήσει τα τέλη εκμετάλλευσης «αναδρομικά» για τις περιοχές που χρησιμοποιούνται ήδη. Το ΔΕΚ έχει διευκρινίσει σε πολλές αποφάσεις του ότι η ασφάλεια δικαίου αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του δικαίου της ΕΕ. Η νομοθεσία πρέπει να είναι σαφής, ακριβής και προβλέψιμη, ιδιαίτερα αν έχει αρνητικό αντίκτυπο σε άτομα ή επιχειρήσεις (παρατίθεται νομολογία). Στη συνέχεια, η Ένωση Φορέων Εκμετάλλευσης Ορυχείων/Λατομείων υποστηρίζει ότι η αρχή της ασφάλειας δικαίου και των κεκτημένων δικαιωμάτων προστατεύονται επίσης από το ουγγρικό Σύνταγμα και καταλήγει ότι, με βάση το δίκαιο της ΕΕ και τις συνταγματικές πρακτικές, η νομοθεσία πρέπει να είναι προβλέψιμη.
(50)
Τέλος, η ένωση προσθέτει ότι η αρχή των κεκτημένων δικαιωμάτων απορρέει από την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Αυτή η αρχή των κεκτημένων δικαιωμάτων έχει τηρηθεί στην πορεία των εθνικών και διεθνών νομοθετικών διαδικασιών που διέπουν τα δικαιώματα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Άλλα κράτη μέλη της ΕΕ επίσης διαθέτουν σταθερή νομοθεσία περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, η οποία δεν αλλάζει συχνά.
VII. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΥΠΟ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(51)
Προκειμένου να διαπιστώσει κατά πόσον ένα μέτρο συνιστά ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει αν το αμφισβητούμενο μέτρο πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Το εν λόγω άρθρο αναφέρει ότι: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως». Ακολούθως, ενόψει της εν λόγω διάταξης, η Επιτροπή εκτιμά κατά πόσον το αμφισβητούμενο μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση.
(52)
Καταρχάς, υπενθυμίζεται ότι ένα μέτρο μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ανεξάρτητα από τη νομική του μορφή. Ακόμα και αν η συμφωνία παράτασης συνάφθηκε σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, ακόμα και αν εξαρτάται από την Ουγγαρία να ορίσει το τέλος εκμετάλλευσης διά νόμου, αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι οι εν λόγω ενέργειες, ή οι επιδράσεις τους, είναι συμβατές με τους κανόνες της ΕΕ περί κρατικής ενίσχυσης. Το γεγονός ότι ένα μέτρο είναι συμβατό με το εθνικό δίκαιο δεν επηρεάζει τη συμβατότητά του με τους κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης της ΣΛΕΕ.
(53)
Επιπλέον, όπως ήδη αναφέρθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι κάποιο από τα στοιχεία της υπόθεσης από μόνο του, δηλαδή οι σχετικές διατάξεις του νόμου, η συμφωνία παράτασης και οι τροπολογίες του νόμου, αντιτίθεται στους κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης. Αντίθετα, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συνολική ακολουθία ενεργειών του ουγγρικού κράτους συνιστά «το μέτρο» και εκτιμά τον αντίκτυπο της συμφωνίας παράτασης σε συνδυασμό με τις μεταγενέστερες τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(54)
Όσον αφορά τα επιχειρήματα της Ουγγαρίας ότι το τέλος εκμετάλλευσης δεν συνιστά φόρο, αλλά το μερίδιο του κράτους, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το επιχείρημα αυτό είναι άσχετο ως προς την εκτίμηση της κρατικής ενίσχυσης. Οι κανόνες περί κρατικής ενίσχυσης ισχύουν για κάθε είδους δαπάνες που πρέπει να αναληφθούν από επιχειρήσεις και από τις οποίες εξαιρούνται μέσω κρατικών μέτρων. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι η διοικητική εξουσιοδότηση της εκμετάλλευσης ορυκτών πόρων και υδρογονανθράκων μοιάζει να συγκαταλέγεται στους καθιερωμένους ρόλους μιας δημόσιας αρχής - οι εισφορές για τέτοιου είδους εξουσιοδοτήσεις είναι συγκρίσιμες με φόρους ή διοικητικά τέλη.
(55)
Τέλος, όσον αφορά τη διάταξη καταγγελίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό δεν είναι θέμα κρατικής ενίσχυσης. Το γεγονός ότι η συμφωνία αναφέρει πως η σύμβαση λύεται αν κάποιος τρίτος αποκτήσει μερίδιο μεγαλύτερο από 25 % της MOL συνιστά μέτρο που δεν εμπλέκει κρατικούς πόρους.
(56)
Για να θεωρηθεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση, πρέπει να είναι συγκεκριμένο ή επιλεκτικό με την έννοια ότι ευνοεί ορισμένες μόνο επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων αγαθών.
(57)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (37), όσον αφορά την εκτίμηση της προϋπόθεσης επιλεκτικότητας, η οποία συνιστά θεμελιώδες στοιχείο στην έννοια της κρατικής ενίσχυσης, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ απαιτεί να εκτιμάται κατά πόσον, στο πλαίσιο δεδομένου νομικού καθεστώτος, ένα κρατικό μέτρο μπορεί να «ευνοήσει ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής» έναντι άλλων επιχειρήσεων που τελούν σε συγκρίσιμη πραγματική και νομική κατάσταση υπό το πρίσμα του σκοπού που επιδιώκεται με το οικείο μέτρο.
(58)
Επίσης, το Δικαστήριο έχει δηλώσει επίσης επανειλημμένα ότι το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ δεν διακρίνει τα αίτια ή τους σκοπούς των μέτρων ενίσχυσης, αλλά τα ορίζει ανάλογα με τις επιπτώσεις τους (38).
(59)
Η έννοια της «κρατικής ενίσχυσης» δεν εφαρμόζεται σε μέτρα κρατικής ενίσχυσης τα οποία κάνουν διάκριση μεταξύ επιχειρήσεων όταν αυτή η διαφοροποίηση είναι το αποτέλεσμα της φύσης ή της οικονομίας του καθεστώτος του οποίου αποτελούν μέρος.
(60)
Η Επιτροπή διαφωνεί με την επιχειρηματολογία των ουγγρικών αρχών και των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την απουσία επιλεκτικότητας.
(61)
Προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσον ένα μέτρο είναι επιλεκτικό, πρέπει να οριστεί το ισχύον σύστημα αναφοράς (39).
(62)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ισχύον σύστημα αναφοράς για την εκτίμηση είναι το καθεστώς εξουσιοδότησης. Η MOL δεν χρειάστηκε να συμμετάσχει σε διαγωνισμό με αντικείμενο το δικαίωμα παραχώρησης σε κλειστή περιοχή. Αντίθετα, απέκτησε το δικαίωμα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων για τις περιοχές της υπό το καθεστώς εξουσιοδότησης και ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην αγορά υπό το εν λόγω καθεστώς. Η συμφωνία παράτασης αποτελεί μέρος του καθεστώτος εξουσιοδότησης. Το γεγονός ότι η MOL δεν κατάφερε να ξεκινήσει την εξόρυξη εντός της καθορισμένης προθεσμίας και χρειάστηκε να ζητήσει συμφωνία παράτασης δεν μπορεί από μόνο του να οδηγήσει σε αλλαγή του συστήματος αναφοράς. Η αποδοχή ενός τέτοιου επιχειρήματος θα οδηγούσε σε μια κατάσταση όπου μία μόνο επιχείρηση έχει ξεχωριστή μεταχείριση, όπως συμβαίνει υπό το καθεστώς παραχώρησης, χωρίς όμως να έχει προηγηθεί η ανταγωνιστική διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού.
(63)
Στην πραγματικότητα, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια των ουγγρικών αρχών να καθορίσουν κατά πόσον η περιοχή τελεί υπό καθεστώς παραχώρησης ή εξουσιοδότησης. Συνεπώς, αν οι ουγγρικές αρχές επιθυμούν να εκχωρήσουν δικαιώματα εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σε συμβατική βάση, τότε μπορούν να επιλέξουν μια διαφανή διαδικασία παραχώρησης που περιλαμβάνει ανοικτό διαγωνισμό. Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι μια αδιαφανής διαδικασία λεγόμενης «οιονεί παραχώρησης», η οποία επί του παρόντος ισχύει για μία μόνο επιχείρηση (MOL), μπορεί να θεωρηθεί ως ξεχωριστό σύστημα αναφοράς.
(64)
Επιπλέον, η Ουγγαρία είχε μεγάλο περιθώριο διακριτικής ευχέρειας για να επεκτείνει την εξουσιοδότηση και, στη συνέχεια, για να τροποποιήσει τις σχετικές διατάξεις του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (παρότι γνώριζε τις πλεονεκτικές επιδράσεις που θα είχε κάτι τέτοιο για τη MOL, καθώς η εν λόγω επιχείρηση είναι η μοναδική από αυτές που συμμετέχουν στην αγορά των υδρογονανθράκων η οποία έχει συνάψει συμφωνία παράτασης). Η Ουγγαρία ήταν ελεύθερη να καθορίσει το τέλος εκμετάλλευσης ανά πάσα στιγμή, δηλαδή θα μπορούσε να είχε αποφασίσει να μην τροποποιήσει καθόλου το νόμο. Από τη σκοπιά των επιδράσεών της, αυτή η ακολουθία ενεργειών ευνόησε αναμφίβολα μία μόνο συγκεκριμένη επιχείρηση.
(65)
Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σύστημα αναφοράς είναι το καθεστώς εξουσιοδότησης.
(66)
Στο πλαίσιο του καθεστώτος εξουσιοδότησης, η συμφωνία παράτασης είναι σαφώς επιλεκτική. Πράγματι, όπως επιβεβαιώνουν οι ίδιες οι ουγγρικές αρχές, τα μέρη, κατά τη διαπραγμάτευση των όρων της συμφωνίας, διαθέτουν ένα ορισμένο εύρος ελιγμών προκειμένου να καθορίσουν τα επιμέρους στοιχεία της καταβολής και, το σημαντικότερο, μπορούν να αποφασίσουν ακόμα και να μη συνάψουν καμία συμφωνία. Κατά συνέπεια, ήταν στη διακριτική ευχέρεια των ουγγρικών αρχών να συνάψουν μια τέτοιου είδους συμφωνία με τη MOL (ή με κάθε άλλη ιδιωτική επιχείρηση) (40).
(67)
Τέτοιου είδους μεταχείριση δεν εξηγείται με βάση τη λογική και τη φύση του συστήματος. Από τη μία πλευρά, τα τέλη εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων επιβάλλονται για να εξασφαλίζουν έσοδα για το κράτος επί της αξίας του προϊόντος εξόρυξης. Από την άλλη, τα στοιχεία της καταβολής στο πλαίσιο της συμφωνίας παράτασης καταβάλλονται σε αντάλλαγμα για την παράταση ως πρόσθετη χρέωση. Στην προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, η σύναψη της συμφωνίας παράτασης και η μετέπειτα αύξηση των τελών για τη MOL οδήγησαν στο εξής παράδοξο: η MOL, ενώ απέτυχε να ξεκινήσει εγκαίρως την παραγωγή, επωφελείται από χαμηλότερα τέλη εκμετάλλευσης έως το 2020, πρακτικά για όλες τις περιοχές που εκμεταλλεύεται υπό καθεστώς εξουσιοδότησης, ενώ οι ανταγωνιστές της, οι οποίοι υπόκεινται εξίσου στο καθεστώς εξουσιοδότησης και ξεκίνησαν εγκαίρως την παραγωγή οπότε δεν έχουν συνάψει συμφωνία παράτασης, υποχρεούνται να καταβάλουν υψηλότερα τέλη βάσει νόμου.
(68)
Αυτή ήταν η μοναδική συμφωνία παράτασης που συνάφθηκε για υδρογονάνθρακες. Η MOL επεσήμανε ότι υφίστανται άλλες συμφωνίες παράτασης που ισχύουν για στερεά ορυκτά. Ωστόσο, η Επιτροπή παρατηρεί ότι αυτές αφορούν άλλους τύπους ορυκτών που υπόκεινται σε διαφορετικό τέλος εκμετάλλευσης από τους υδρογονάνθρακες δυνάμει του νόμου. Σημειώνεται επίσης ότι στην περίπτωση των στερεών ορυκτών δεν υπήρξε καμία αλλαγή στο τέλος εκμετάλλευσης που θεσπίστηκε στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων (δηλαδή οι ιδιωτικές επιχειρήσεις που σύναψαν τέτοιου είδους συμφωνία δεν επηρεάστηκαν από την ίδια «ακολουθία μέτρων», συνεπώς δεν απέκτησαν κάποιο πρόσθετο πλεονέκτημα).
(69)
Με βάση τα παραπάνω και παρά τα επιχειρήματα που προτάθηκαν από την Ουγγαρία, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ακολουθία ενεργειών, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο διατυπώνεται η ενότητα 26/A παράγραφος 5, η συμφωνία παράτασης που συνάφθηκε βάσει αυτής και η μετέπειτα τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, ήταν επιλεκτική προς όφελος της MOL.
(70)
Ως αποτέλεσμα των συνδυασμένων επιπτώσεων της ακολουθίας μέτρων, μεταξύ των κατόχων εξουσιοδοτήσεων εκμετάλλευσης που χορηγήθηκαν δυνάμει της ενότητας 5 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, μόνο η MOL υπέκειτο σε συγκεκριμένο καθεστώς που την προστάτευε από οποιαδήποτε αύξηση του τέλους εκμετάλλευσης το οποίο επιβάλλεται κανονικά για την εξόρυξη υδρογονανθράκων.
(71)
Εν κατακλείδι, λόγω της ευρείας διακριτικής ευχέρειας για τη σύναψη συμφωνίας παράτασης και λόγω του ότι, στην πράξη, η εξαίρεση αφορά μία μεμονωμένη επιχείρηση, ικανοποιείται το κριτήριο επιλεξιμότητας.
(72)
Σε αντίθεση με τα επιχειρήματα των ουγγρικών αρχών, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το κράτος δεν ασκεί οικονομική δραστηριότητα μέσω της χορήγησης εξουσιοδοτήσεων για δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων. Αντίθετα, η χορήγηση διοικητικών παραχωρήσεων ή εξουσιοδοτήσεων εκμετάλλευσης συνδέεται με εξουσίες που ασκούνται συνήθως από δημόσια αρχή, καθώς η εν λόγω δραστηριότητα δεν μπορεί να ασκηθεί αρχικά από ιδιωτικό φορέα (41). Στην Ουγγαρία - όπως και σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ - κανένας ιδιωτικός φορέας δεν είναι ο αρχικός κάτοχος ορυκτών πόρων. Τα νομικά συστήματα των κρατών μελών εκχωρούν γενικά τον έλεγχο των ορυκτών πόρων στις δημόσιες αρχές (42). Συνεπώς, η απόφαση να επιτραπεί σε μια επιχείρηση να εκμεταλλεύεται ορυκτούς πόρους, με τη μορφή που επιλέγει το κράτος μέλος και με αντάλλαγμα την καταβολή ορισμένων τελών εναπόκειται, λόγω της φύσης και των κανόνων της, στις δημόσιες αρχές και μπορεί να θεωρηθεί ως άσκηση εξουσιών δημόσιας αρχής. Η παρέμβαση της Ουγγαρίας, μέσω της οποίας οι δραστηριότητες εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων υπόκεινται σε διοικητική επίβλεψη, εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον και όχι εμπορικά συμφέροντα. Κατά συνέπεια, η εν λόγω συμπεριφορά πρέπει να θεωρηθεί ως μια μορφή κρατικής παρέμβασης από δημόσια αρχή διαφορετικής από τη συμπεριφορά ενός ιδιωτικού επενδυτή σε μια οικονομία της αγοράς (43).
(73)
Ακόμα και αν, στην προκειμένη περίπτωση, η εξουσιοδότηση για εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων μπορούσε να θεωρηθεί ως οικονομική δραστηριότητα την οποία ασκεί το κράτος προς εμπορικό συμφέρον (γεγονός που δεν ισχύει), η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία σαφής και άμεση σύνδεση, από νομισματική άποψη, μεταξύ του επιπέδου των τελών εκμετάλλευσης που θέσπισε η Ουγγαρία για τη MOL και του τιμήματος της εξουσιοδότησης για την εκμετάλλευση ορυχείων/λατομείων. Ο συλλογισμός της Ουγγαρίας, δηλαδή ότι ενήργησε ως ιδιωτική επιχείρηση κατά τη σύναψη της συμφωνίας παράτασης, δεν επιβεβαιώνεται. Ειδικότερα, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η δημοπράτηση της παραχώρησης για τις 12 περιοχές (για την οποία δεν θα δινόταν παράταση) θα είχε οδηγήσει σε υψηλότερη προσφορά από κάποιον ανταγωνιστή. Η Ουγγαρία απέτυχε επίσης να καταδείξει ότι έλαβε υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες και κινδύνους από εμπορική άποψη κατά τη σύναψη της συμφωνίας παράτασης, δηλαδή όλα τα στοιχεία της καταβολής στη συμφωνία παράτασης, τα πιθανά υψηλότερα τέλη που θεσπίζονται δυνάμει του νόμου έως το 2020, τη διάρκεια της συμφωνίας και τους πιθανούς ανταγωνιστές.
(74)
Σύμφωνα με ένα πρόσθετο επιχείρημα της Ουγγαρίας, σε συνέχεια της αμφισβητούμενης τροπολογίας του νόμου, καμία άλλη ιδιωτική επιχείρηση δεν χρειάστηκε τελικά να καταβάλει υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων από τη MOL, καθώς στην πράξη δεν υπήρχαν ανταγωνιστές που να εμπίπτουν στις κατηγορίες με υψηλότερα τέλη εκμετάλλευσης την αντίστοιχη περίοδο.
Πίνακας 4
Σύνοψη των ισχυόντων τελών εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων πριν και μετά τις τροπολογίες του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων
Ισχύον τέλος έως το 2008
Ισχύον τέλος το 2008
Ισχύον τέλος από τις 23 Ιανουαρίου 2009
Τέλος για τις περιοχές που καλύπτονται από τη σύμβαση με τη MOL
Ισχύει έως το 2020
Έναρξη παραγωγής πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998
J% (46)
(τουλάχιστον 12 %)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
J%
(τουλάχιστον 30 %, + 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
J% × c (47)
(τουλάχιστον 12 %)
Έναρξη παραγωγής μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 1998 και της 1ης Ιανουαρίου 2008
12 %
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 % × c
(~ 12.24 %) (45)
Έναρξη παραγωγής μετά την 1η Ιανουαρίου 2008 (44)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 300m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μικρότερη από 50 kt
Δ/Υ
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
12 % × c
(~ 12.24 %) (45)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή 300-500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή 50-200 kt
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
20 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Περιοχές φυσικού αερίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 500m m3
Περιοχές πετρελαίου με ετήσια παραγωγή μεγαλύτερη των 200 kt
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
30 %
(+ 3 % ή 6 % - ρήτρα περί πετρελαίου Brent)
Υδρογονάνθρακες με ειδικές συνθήκες εκμετάλλευσης
12 %
12 %
Υψηλή περιεκτικότητα σε αδρανή αέρια
8 %
8 %
(75)
Αυτό το επιχείρημα πρέπει να αποριφθεί.
(76)
Ο πίνακας 4 παραπάνω συνοψίζει το βαθμό στον οποίο η συμφωνία παράτασης και η μετέπειτα τροπολοία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων οδήγησαν σε χαμηλότερα τέλη για τη MOL από αυτά που ορίζει ο νόμος.
(77)
Πρώτον, τα δεδομένα που υποβλήθηκαν αό τις ουγγρικές αρχές δείχνουν ότι, στην πραγματικότητα, υπήρχαν ορισμένες επιχειρήσεις που χρησιμοποιούσαν περιοχές εκμετάλλευσης υπό καθεστώς εξουσιοδότησης και οι οποίες υπόκειντο σε υποχρέωση καταβολής υψηλότερου τέλους εκμετάλλευσης από τη MOL, μεταξύ της 8ης Ιανουαρίου 2008 και της 23ης Ιανουαρίου 2009 ως αποτέλεσμα της πρώτης τροπολογίας του νόμου ερί εκμετάλλευσης ορυχείων/ατομείων, καθώς και από τις 23 Ιανουαρίου 2009 μέχρι σήμερα ως αποτέλεσμα της δεύτερης τροπολογίας του νόμου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από τις ουγγρικές αρχές, το 2008 υπήρχαν περιοχές εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούνταν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης και από άλλες επιχειρήσεις πλην της MOL, οι οποίες κατέβαλαν τέλος υψηλότερο του 12 % (μεταξύ 14,24 % και 18 %) ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της ρήτρας περί πετρελαίου Brent (48).
(78)
Δεύτερον, παρά τον ισχυρισμό των ουγρικών αρχών ότι υπάρουν μόνο ανταγωνιστές που χρησιμοποιούν ή αναμένεται να χρησιμοποιήσουν μικρότερες περιοχές (δηλαδή όπου η παραγωγή είναι μικρότερη των 500 m3 ή 200 kt), η Επιτροπή παρατηρεί ότι ακόμη και αν οι εν λόγω μικρότερες περιοχές υπαχθούν στην κατηγορία του 12 %, θα εξακολουθεί να ισχύει η ανατίμηση του πετρελαίου Brent, κατά περίπτωση. Αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα τέλος εκμετάλλευσης ύψους έως και 18 %. Η Επιτροπή υπενθυμίζει εκ νέου ότι η επίπτωση των μέτρων είναι πως η MOL δεν υπόκειται στη ρήτρα περί πετρελαίου Brent η οποία θεσπίζεται από το νόμο για όλες τις άλλες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης.
(79)
Τρίτον, όσον αφορά το τρέχον γενικό περιβάλλον της αγοράς στην Ουγγαρία, υπάρχουν διάφορες επιχειρήσεις εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που ασχολούνται με δραστηριότητες εξόρυξης υδρογονανθράκων. Επιπλέον, υπάρχουν διάφορες επιχειρήσεις που ασχολούνται επί του παρόντος με την εξερεύνηση περιοχών και οι οποίες ίσως ξεκινήσουν την εκμετάλλευση, οπότε θα γίνουν ανταγωνιστές της MOL. Τυχόν νεοεισερχόμενες επιχειρήσεις υπό καθεστώς εξουσιοδότησης θα υπόκεινται στο τέλος βάσει του νόμου και θα γίνουν ανταγωνιστές της MOL, της μοναδικής επιχείρησης της οποίας οι περιοχές εκμετάλλευσης εξαιρούνται από το γενικό καθεστώς εξουσιοδότησης και υπόκεινται σε χαμηλότερα επίπεδα τελών.
(80)
Τέταρτον, η Επιτροπή επισημαίνει πως είναι γεγονός ότι η MOL υπέκειτο σε τέλος περίπου 12,24 % όχι μόνο για τις 12 περιοχές για τις οποίες της χορηγήθηκε παράταση αλλά για όλες τις περιοχές εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων τις οποίες ξεκίνησε να χρησιμοποιεί μετά την 1η Ιανουαρίου 1998 και οι οποίες λειτουργούσαν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης την περίοδο της συμφωνίας του 2005, καθώς και σε τέλος J% για όλες τις περιοχές τις οποίες ξεκίνησε να χρησιμοποιεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998. Επιπλέον, το τέλος της MOL ορστηκε από τη συμφωνία παράτασης σε 12,24 % έως το 2020. Συνεπώς, η MOL διαθέτει πλεονέκτημα για τις περισσότερες περιοχές εκμετάλλευσης που τελούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα.
(81)
Πέμπτον, αν υποτεθεί ότι η αρχή εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων δεν είχε συμφωνήσει για τη χορήγηση παράτασης για τις 12 περιοχές, όλες οι άλλες περιοχές της MOL που τελούσαν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης θα υπόκειντο και αυτές σε σημαντικά υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης, γεγονός που θα σήμαινε ίσως μεγαλύτερα έσοδα για το κράτος (49). Επιπλέον, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 73, το κράτος θα μπορούσε να είχε προκηρύξει διαγωνισμό για την παραχώρηση των 12 περιοχών στις οποίες δεν θα είχε δοθεί παράταση, άρα θα μπορούσε ίσως να έχει λάβει υψηλότερη προσφορά από κάποιον ανταγωνιστή.
(82)
Όσον αφορά το επιχείρημα της Ουγγαρίας ότι η MOL κατέβαλε υψηλότερο τέλος εκμετάλλευσης, δηλαδή 12,24 %, το 2006 και το 2007, η Επιτροπή επισημαίνει ότι αυτό είναι άσχετο.
(83)
Καταρχάς, αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η MOL έπρεπε να καταβάλει την καθορισμένη αύξηση του τέλους εκμετάλλευσης (από 12 % σε 12,24 %) όπως θα έπρεπε να πράξει και κάθε άλλη επιχείρηση που επιθυμούσε να παρατείνει την εξουσιοδότηση για εκμετάλλευση. Από αυτή την άποψη, η MOL δεν είχε ξεχωριστή μεταχείριση και δεν βρέθηκε σε μειονεκτική θέση. Επίσης, ούτε το πλεονέκτημα της MOL είχε υλοποιηθεί ακόμα: αυτό συνέβη τελικά την περίοδο της πρώτης τροπολογίας του νόμου, δηλαδή από τις 8 Ιανουαρίου 2008.
(84)
Επιπλέον, το 2008 η MOL κατέβαλε HUF 28,4 δις και το 2009 HUF 1,9 δις λιγότερα σε τέλη εκμετάλλευσης για τις περιοχές εκμετάλλευσης όπου είχε ξεκινήσει η παραγωγή από όσα θα είχε καταβάλει αν υπέκειτο τότε στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(85)
Όσον αφορά τα άλλα στοιχεία της καταβολής δυνάμει της ενότητας 26/A παράγραφος 5 (δηλαδή το τέλος παράτασης και την εφάπαξ καταβολή), αυτά καταβλήθηκαν ως αντάλλαγμα για την παράταση και όχι για το δικαίωμα σε χαμηλότερα τέλη από αυτά που ίσχυαν για τους ανταγωνιστές της. Ούτε μπορούν αυτά τα στοιχεία της πληρωμής να θεωρηθούν ως «προκαταβολή» για τέλη εκμετάλλευσης που αντιστοιχούν σε μεταγενέστερες περιόδους. Η διατύπωση της ενότητας 26/A παράγραφος 5 είναι σαφής ως προς αυτό το σημείο. Ειδικότερα, αναφέρει ότι «Σε περίπτωση χορήγησης παράτασης, η επιχείρηση εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων καταβάλλει το σχετικό τέλος». Τα δύο άλλα στοιχεία σχετίζονται με τον αριθμό των περιοχών στις οποίες χορηγείται παράταση. Συνεπώς, η ενότητα 26/A παράγραφος 5 συσχετίζει σαφώς την παράταση με την υποχρέωση καταβολής.
(86)
Σύμφωνα με τη νομολογία, η ενίσχυση που χορηγείται σε μια επιχείρηση δεν μπορεί να αντισταθμιστεί με εισφορά που χρεώνεται στην ίδια επιχείρηση και η οποία αντιπροσωπεύει συγκεκριμένη και διακριτή εισφορά χωρίς να συσχετίζεται με το μέτρο που συνιστά την ενίσχυση (50). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 85, τα υπόλοιπα στοιχεία της καταβολής δυνάμει της ενότητας 26/A παράγραφος 5 αντιπροσωπεύουν εισφορά για την παράταση η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως συγκεκριμένη και διακριτή εισφορά χωρίς να συσχετίζεται με τη μετέπειτα τροποποίηση των τελών βάσει του νόμου δυνάμει του καθεστώτος εξουσιοδότησης.
(87)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η σύναψη της συμφωνίας παράτασης και η μετέπειτα αύξηση των τελών για τη MOL οδήγησαν στο εξής παράδοξο: η MOL, ενώ απέτυχε να ξεκινήσει εγκαίρως την παραγωγή, θα επωφελείται από χαμηλότερα τέλη εκμετάλλευσης για όλες σχεδόν τις περιοχές της που τελούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης έως το 2020,ενώ οι ανταγωνιστές της, οι οποίοι δεν έχουν συνάψει συμφωνία παράτασης επειδή ξεκίνησαν εγκαίρως την παραγωγή και υπόκεινται εξίσου στο καθεστώς εξουσιοδότησης, υποχρεούνται να καταβάλουν υψηλότερα τέλη βάσει νόμου.
(88)
Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέτρο απέφερε πλεονέκτημα για τη MOL. Προστατεύει τη MOL από την ανάληψη δαπανών που δεν θα μπορούσε να αποφύγει διαφορετικά. Οι συνδυασμένες επιπτώσεις της συμφωνίας παράτασης και της μετέπειτα τροπολογίας του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων αποφέρει πλεονέκτημα στην επιχείρηση.
(89)
Το μέτρο προβλέπει τη διαφυγή εσόδων τα οποία θα δικαιούταν το κράτος και τα οποία επομένως καλύπτονται από κρατικούς πόρους.
(90)
Η MOL είναι μια ενοποιημένη επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και θεωρείται ως ιδιωτική επιχείρηση. Ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν το ίδιο πλεονέκτημα. Ως εκ τούτου, το μέτρο συνιστά στρέβλωση του ανταγωνισμού. Επιπλέον, η MOL δραστηριοποιείται σε έναν τομέα όπου υφίστανται εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, άρα ικανοποιείται και το κριτήριο σχετικά με την επίδραση στο εμπόριο εντός της Κοινότητας.
(91)
Με βάση τα επιχειρήματα που παρατίθενται παραπάνω, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το μέτρο ικανοποιεί τα κριτήρια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Υπό αυτές τις συνθήκες, το μέτρο πρέπει να θεωρείται ως κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
VIII. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
(92)
Τα άρθρα 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ προβλέπουν εξαιρέσεις από τον γενικό κανόνα σύμφωνα με τον οποίο η κρατική ενίσχυση είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1.
(93)
Ακολουθεί η εκτίμηση της Επιτροπής σχετικά με το συμβιβάσιμο του μέτρου δυνάμει των εν λόγω εξαιρέσεων. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Ουγγαρία δεν προέβαλε κανένα επιχείρημα όσον αφορά το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά.
(94)
Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι το μέτρο οδηγεί σε μείωση δαπανών τις οποίες κανονικά θα έπρεπε να αναλάβει η MOL και πρέπει επομένως να θεωρείται ως λειτουργική ενίσχυση.
(95)
Οι εξαιρέσεις στο άρθρο 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση, καθώς το εν λόγω μέτρο δεν έχει κοινωνικό χαρακτήρα, δεν προορίζεται για μεμονωμένους καταναλωτές, δεν έχει σχεδιαστεί για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα και δεν προορίζεται για την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, οι οποίες θίγονται από τη διαίρεση της Γερμανίας.
(96)
Περισσότερες εξαιρέσεις ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(97)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) ορίζει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθιστα χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά. Ολόκληρη η επικράτεια της Ουγγαρίας θεωρείτο ως τέτοια περιοχή κατά την περίοδο της προσχώρησής της και οι περισσότερες περιφέρειές της εξακολουθούν να είναι επιλέξιμες για τέτοιου είδους ενισχύσεις (51).
(98)
Το συμβιβάσιμο κρατικής ενίσχυσης που χορηγείται σε ενισχυόμενες περιοχές διέπεται από τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις (52). Δυνάμει των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις, κρατικές ενισχύσεις δύνανται να εγκριθούν καταρχήν μόνο για επενδυτικές δαπάνες (53). Όπως ήδη προαναφέρθηκε, η υπό εξέταση ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επενδυτική ενίσχυση. Όσον αφορά τη λειτουργική ενίσχυση, το μέτρο δεν προωθεί την ανάπτυξη καμίας οικονομικής δραστηριότητας ή περιοχής και δεν περιορίζεται στον χρόνο, φθίνοντα ή αναλογικό προς ότι είναι αναγκαίο για να αποκαταστήσει ειδικά οικονομικά μειονεκτήματα (54).
(99)
Ενόψει των παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν είναι επιλέξιμη για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(100)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «οι ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους» μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.
(101)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπό εξέταση ενίσχυση δεν έχει σχεδιαστεί για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ούτε η Επιτροπή εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι έχει σχεδιαστεί για την άρση σοβαρής διαταραχής της ουγγρικής οικονομίας.
(102)
Ενόψει των παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν είναι επιλέξιμη για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(103)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την ΣΛΕΕ, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους συναλλαγών και ανταγωνισμού στην Ένωση σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον. Αυτό προφανώς δεν ισχύει στην προκειμένη περίπτωση.
(104)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) προβλέπει την έγκριση κρατικών ενισχύσεων για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Η Επιτροπή έχει εκπονήσει μια σειρά από κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις που εξηγούν τον τρόπο εφαρμογής της παρέκκλισης η οποία περιέχεται στο εν λόγω άρθρο.
(105)
Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι λόγω της φύσης και των χαρακτηριστικών της ενίσχυσης, οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση. Επιπλέον, η Ουγγαρία δεν ισχυρίστηκε ότι η ενίσχυση μπορεί να συμβιβάζεται με αυτούς τους κανόνες.
(106)
Συνεπώς, η υπό εξέταση ενίσχυση θεωρείται ως ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση.
IX. ΕΥΛΟΓΕΣ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ, ΚΕΚΤΗΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΗ
(107)
Παρότι η Επιτροπή δεν αμφισβητεί το επιχείρημα ότι η προβλεψιμότητα αποτελεί γενικά κίνητρο για επενδύσεις, πρέπει να σημειωθεί ότι, δεδομένου του υποχρεωτικού χαρακτήρα της επίβλεψης της κρατικής ενίσχυσης από την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 108 της ΣΛΕΕ, οι επιχειρήσεις στις οποίες χορηγείται ενίσχυση δεν δύνανται, καταρχήν, να έχουν εύλογες προσδοκίες ότι η ενίσχυση είναι νόμιμη εκτός αν έχει χορηγηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία περί κρατικών ενισχύσεων (55). Από αυτή την άποψη, κανείς δικαιούχος δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το επιχείρημα της καλής πίστης για να προστατεύσει κεκτημένα δικαιώματα και να αποφύγει την ανάκτηση (56).
(108)
Είναι αλήθεια ότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί επανειλημμένα πως το δικαίωμα στήριξης στην αρχή της προστασίας των εύλογων προσδοκιών εκτείνεται σε κάθε πρόσωπο που βρίσκεται σε μια κατάσταση όπου μια αρχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης του έχει δημιουργήσει εύλογες προσδοκίες. Ωστόσο, το πρόσωπο δεν μπορεί να επικαλείται την παραβίαση αυτής της αρχής εκτός αν έχει λάβει ακριβείς διαβεβαιώσεις από τον διοικητικό φορέα (57). Στην προκειμένη περίπτωση, η MOL δεν έλαβε καμία διαβεβαίωση από κάποια αρχή της ΕΕ που να δημιουργεί εύλογες προσδοκίες.
(109)
Είναι επίσης αλήθεια ότι ένας δικαιούχος παράνομα καταβληθείσας ενίσχυσης δεν αποκλείεται να επικαλεσθεί εξαιρετικές περιστάσεις που του δημιούργησαν την εύλογη προσδοκία ότι η ενίσχυση ήταν νόμιμη και για το λόγο αυτό να αρνηθεί να επιστρέψει την ενίσχυση. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση δεν υφίστανται εξαιρετικές περιστάσεις. Αντίθετα, η τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων καταδεικνύει πως οι επιχειρήσεις εκμετάλλευσης δεν δύνανται καταρχήν να προσδοκούν ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές στη νομοθεσία.
(110)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το τέλος εκμετάλλευσης για τις περιοχές που ήδη χρησιμοποιούνται τροποποιήθηκε πρόσφατα δύο φορές, δηλαδή από τις 8 Ιανουαρίου 2008 και από τις 23 Ιανουαρίου 2009. Πρώτον, υπογραμμίζεται ότι η τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων σχεδιάστηκε με σκοπό να ισχύει για τις υπάρχουσες εξουσιοδοτήσεις εκμετάλλευσης. Αυτό υποδεικνύεται σαφώς από το γεγονός ότι η διατύπωση του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων του 2008 αφορά επίσης τους όρους των εξουσιοδοτήσεων που δόθηκαν πριν το 2008. Για τις εν λόγω εξουσιοδοτήσεις, τα τέλη αναπροσαρμόστηκαν μετά τη θέση σε ισχύ του νέου νόμου. Αυτό αποδεικνύει πως οι κάτοχοι των εξουσιοδοτήσεων δεν έχουν καμία εύλογη προσδοκία ή κεκτημένο δικαίωμα ότι το επίπεδο της επιβληθείσας οφειλής θα παραμείνει αμετάβλητο καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της εξουσιοδότησής τους.
(111)
Σε αντίθεση με τις δηλώσεις της Ουγγαρίας και των άλλων ενδιαφερόμενων μερών, η νομολογία της ΕΕ επιβεβαιώνει πως τα άτομα δεν μπορούν να προσδοκούν ότι δεν θα γίνονται αλλαγές στη νομοθεσία (58). Όμοια, ούτε η αρχή της ασφάλειας δικαίου αποκλείει τυχόν αλλαγές στη νομοθεσία.
(112)
Όσον αφορά το επιχείρημα περί διάκρισης, και αυτό πρέπει να απορριφθεί. Η αύξηση του τέλους δεν αποτελεί διάκριση αν ισχύει για όλους, ιδιαίτερα αν δεν υπάρχει διαφοροποίηση στο πλαίσιο του καθεστώτος, δηλαδή δεν γίνονται διακρίσεις μεταξύ των επιχειρήσεων που λειτουργούν υπό καθεστώς εξουσιοδότησης.
X. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
(113)
Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Επιτροπή, όταν βεβαιώνει το ασυμβίβαστο μιας ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, είναι αρμόδια να αποφασίσει αν το σχετικό κράτος μέλος υποχρεούται να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση αυτή (59). Επίσης, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση του κράτους να καταργήσει την ενίσχυση την οποία η Επιτροπή έχει θεωρήσει ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά σκοπό έχει την αποκατάσταση των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση (60). Σε αυτό το πλαίσιο, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν ο δικαιούχος επιστρέφει την παράνομη ενίσχυση και με αυτόν τον τρόπο χάνει το πλεονέκτημα που είχε έναντι των ανταγωνιστών του και αποκαθίσταται η κατάσταση που επικρατούσε πριν τη χορήγηση της ενίσχυσης (61).
(114)
Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (62) ορίζει ότι: «Σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο.»
(115)
Συνεπώς, δεδομένου ότι το μέτρο πρέπει να θεωρηθεί ως παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση, πρέπει να ανακτηθεί προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν τη χορήγησή της. Κατά συνέπεια, η ανάκτηση πρέπει να ισχύσει από την ημερομηνία κατά την οποία ο δικαιούχος απέκτησε το πλεονέκτημα, δηλαδή όταν η ενίσχυση κατέστη διαθέσιμη στον δικαιούχο, ο οποίος πρέπει να καταβάλει τόκο ανάκτησης μέχρις ότου ολοκληρωθεί η ανάκτηση.
(116)
Στην προκειμένη περίπτωση, το μέτρο πρέπει να θεωρείται ως ακολουθία ενεργειών του κράτους. Με τη συμφωνία παράτασης, η MOL προστατεύθηκε από μελλοντικές αυξήσεις του τέλους βάσει του νόμου. Το πλεονέκτημα της MOL υλοποιήθηκε όταν τέθηκε σε ισχύ η πρώτη τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, δηλαδή στις 8 Ιανουαρίου 2008. Από αυτή την ημερομηνία και έπειτα η MOL απαλλάχθηκε εκ των πραγμάτων από την επιβάρυνση των υψηλότερων τελών και συνεπώς ευνοήθηκε έναντι των ανταγωνιστών της.
(117)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 65, το ισχύον σύστημα αναφοράς είναι αυτό των άλλων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά υπό καθεστώς εξουσιοδότησης. Συνεπώς, το πλεονέκτημα είναι η διαφορά μεταξύ του πραγματικού τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που κατέβαλε η MOL μετά την τροπολογία του νόμου για τις περιοχές εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούσε υπό καθεστώς εξουσιοδότησης και των τελών όπως θεσπίζονται στον νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων.
(118)
Όπως ήδη περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 85 παραπάνω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα υπόλοιπα στοιχεία της καταβολής στη συμφωνία (το τέλος παράτασης και η εφάπαξ εισφορά) καταβλήθηκαν σε αντάλλαγμα για την παράταση και όχι για το δικαίωμα σε χαμηλότερα τέλη από αυτά που ίσχυαν για τους ανταγωνιστές της. Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό του πλεονεκτήματος.
Πίνακας 5
Άθροισμα πραγματικών και υποθετικών τελών εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων της MOL για την αντίστοιχη περίοδο
Καταβολή τελών εκμετάλλευσης
Πραγματική (63)
(σύμφωνα με τη συμφωνία παράτασης) εκατ. HUF
Υποθετική
(σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων) εκατ. HUF
Διαφορά εκατ. HUF
2008
106 226,3
134 671,0
-28 444,7
2009
67 099,7
69 041,8
-1 942,1
(119)
Επομένως, όπως φαίνεται στον πίνακα 5, η διαφορά ανέρχεται σε 28,4 δις HUF το 2008 και 1,9 δις HUF το 2009, δηλαδή συνολικά 30,3 δις HUF. Αυτό είναι το ποσό που θα έπρεπε να ανακτήσει η Ουγγαρία από τη MOL συν τον τόκο ανάκτησης. Η ανάκτηση θα πρέπει να ισχύσει και για τα ποσά του έτους 2010, για τα οποία δεν υπάρχουν ακόμα διαθέσιμα στοιχεία.
(120)
Η διαφορά μεγέθους των διαφυγόντων εσόδων μεταξύ των ετών 2008 και 2009 οφείλεται στο γεγονός ότι, με τη δεύτερη τροπολογία του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που τέθηκε σε ισχύ στις 23 Ιανουαρίου 2009 (μετά την απόφαση της Επιτροπής να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας), αποκαταστάθηκε το νομικό καθεστώς που ίσχυε πριν την τροπολογία του 2008, τουλάχιστον εν μέρει, για ορισμένες περιοχές εκμετάλλευσης, δηλαδή για εκείνες που ξεκίνησαν να χρησιμοποιούνται την περίοδο 1998-2008.
XI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(121)
Με βάση τα παραπάνω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το μέτρο υπέρ της MOL, δηλαδή ο συνδυασμός της συμφωνίας παράτασης και η τροπολογία του 2008 του νόμου περί εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων, συνιστά κρατική ενίσχυση η οποία είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(122)
Δεδομένου ότι το μέτρο πρέπει να θεωρηθεί παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση, η ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί από τη MOL προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν τη χορήγησή της.
(123)
Το προς ανάκτηση ποσό ανέρχεται σε 28 444,7 εκατ. HUF για το 2008 και 1 942,1 εκατ. HUF για το 2009. Για το 2010, αναφορικά με ήδη καταβληθέντα τέλη εκμετάλλευσης, το προς ανάκτηση ποσό πρέπει να υπολογιστεί από την Ουγγαρία, όπως υπολογίστηκαν τα αντίστοιχα ποσά για το 2008 και το 2009, μέχρις ότου καταργηθεί το μέτρο,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Ο συνδυασμός του καθορισμένου τέλους εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων που ορίζεται στη συμφωνία παράτασης η οποία συνάφθηκε μεταξύ του ουγγρικού κράτους και της MOL Nyrt. στις 22 Δεκεμβρίου 2005, καθώς και οι μεταγενέστερες τροπολογίες του νόμου XLVIII του 1993 περί δραστηριοτήτων εκμετάλλευσης ορυχείων/λατομείων συνιστά κρατική ενίσχυση προς τη MOL Nyrt. υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
2. Η κρατική ενίσχυση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1, η οποία χορηγήθηκε παράνομα από την Ουγγαρία στη MOL Nyrt., κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 στη ΣΛΕΕ, είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
3. Η Ουγγαρία, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, καταργεί τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης, όπως ορίζεται στην παράγραφο 1.
Άρθρο 2
1. Η Ουγγαρία ανακτά από τον δικαιούχο την προς ανάκτηση ενίσχυση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1.
2. Η συνολική κρατική ενίσχυση ανέρχεται σε 28 444,7 εκατ. HUF για το 2008 και 1 942,1 εκατ. HUF για το 2009. Για το 2010, το ποσό της ενίσχυσης πρέπει να υπολογιστεί από την Ουγγαρία μέχρις ότου καταργηθεί το μέτρο.
3. Τα προς ανάκτηση ποσά φέρουν τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την πραγματική ανάκτησή τους.
4. Ο τόκος υπολογίζεται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 271/2008.
Άρθρο 3
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 1 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Ουγγαρία διασφαλίζει ότι η παρούσα απόφαση είναι εκτελεστέα εντός τεσσάρων μηνών από την κοινοποίησή της.
Άρθρο 4
1. Η Ουγγαρία διαβιβάζει στην Επιτροπή εντός δύο μηνών μετά την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης τις ακόλουθες πληροφορίες:
α)
το συνολικό ποσό (κύρια οφειλή και τόκοι) που πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο της ενίσχυσης, συμπεριλαμβανομένου του υπολογισμού του ποσού της ενίσχυσης για το έτος 2010·
β)
ακριβή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση·
γ)
συνοδευτικά έγγραφα που αποδεικνύουν ότι ο δικαιούχος διατάχθηκε να επιστρέψει την ενίσχυση.
2. Η Ουγγαρία ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των μέτρων που λαμβάνει για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, μέχρις ότου ανακτηθεί η ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1. Εφόσον ζητηθεί από την Επιτροπή, η Ουγγαρία παρέχει αμέσως όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί με την απόφαση αυτή. Επίσης, η Ουγγαρία παρέχει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τα ποσά της ενίσχυσης και τους τόκους που έχουν ήδη επιστραφεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Ουγγαρίας.
Βρυξέλλες, 9 Ιουνίου 2010.