РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 20 септември 2011 година
Относно държавна помощ предоставена от Германия на HSH Nordbank AG SA.29338 (C 29/09 (ex N 264/2009))
(нотифицирано под номер C(2011) 6483)
(Само текстът на немски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2012/477/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за създаване на Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани държавите членки и други заинтересовани страни да предоставят своите коментари по силата на тези разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
На 30 април 2009 г. Германия уведоми Комисията за мерки за държавна помощ за HSH Nordbank AG (наричана по-долу „HSH“) под формата на гаранция, която включва транш „втора загуба“ (наричан по-долу „рискова гаранция“) в размер на 10 милиарда EUR и вливане на капитал (наричано по-долу „рекапитализация“) в размер на 3 милиарда EUR. Мерките са предоставени непряко от собствениците от обществения сектор на HSH, по-конкретно свободния ханзейски град Hamburg и провинция Schleswig-Holstein (наричани по-долу отделно съответно „Hamburg“ и „Schleswig-Holstein“ или заедно „собствениците от обществения сектор“).
(2)
Чрез решение от 29 май 2009 г. по Дело N 264/09 (2) (наричано по-долу „решението за спасяване“), Комисията разреши рекапитализацията и рисковата гаранция за HSH за период от шест месеца, като мерки за спасяване, съвместими с вътрешния пазар въз основа на член 107, параграф 3, буква б) от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) (3). В решението Комисията изиска от германските органи да предоставят план за преструктуриране в срок от три месеца.
(3)
На 1 септември 2009 г. Германия уведоми Комисията за плана за преструктуриране.
(4)
На 22 октомври 2009 г. Комисията прие решение за откриване на процедура съгласно член 108, параграф 2 от ДФЕС по отношение на рисковата гаранция и оценката на HSH в условията на рекапитализацията (наричано по-долу „решението за откриване на процедура“) (4).
(5)
На 21 ноември 2009 г. решението за откриване на процедура беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (5) и заинтересованите страни бяха приканени да представят своите коментари в срок от две седмици от датата на публикуване.
(6)
На 30 ноември и на 11 декември 2009 г. Комисията получи коментари от Sparkassen- und Giroverband für Schleswig-Holstein и от Schleswig-Holsteinische Sparkassen-Vermögensverwaltungs- und Beteiligungs GmbH & Co. KG (наричани по-долу отделно съответно „SGVSH“ и „SVB“ или заедно „сдруженията на спестовните банки“).
(7)
На 3 декември 2009 г. група инвеститори, съветвани от J.C. Flowers & Co. LLC (наричан по-долу „Flowers“) поиска удължаване на крайния срок за представяне на коментари, което беше предоставено от Комисията на 7 декември 2009 г. Комисията получи техните коментари на 17 декември 2009 г.
(8)
На 1 декември 2009 г. Германия поиска удължаване на крайния срок за представяне на коментари, което беше предоставено от Комисията на 7 декември 2009 г. На 7 декември 2009 г. HSH също поиска удължаване на крайния срок за представяне на коментари, което беше предоставено от Комисията на 17 декември 2009 г. На 17 декември 2009 г. Германия изпрати общи коментари от собствениците от обществения сектор и от HSH по решението за откриване на процедура.
(9)
На 2 декември 2009 г. се проведе среща между Flowers, сдруженията на спестовните банки, германските органи и Комисията.
(10)
На 21 декември 2009 г. Комисията изпрати на Германия неконфиденциалните версии на коментарите, представени от заинтересованите страни, и прикани Германия да коментира в срок от един месец.
(11)
На 18 януари 2010 г. Германия изпрати отговора на собствениците от обществения сектор по коментарите на Flowers и на сдруженията на спестовните банки.
(12)
По отношение на рисковата гаранция и по-конкретно оценката на портфейла от активи, чиито риск се обезпечава от рисковата гаранция („защитения портфейл“) се проведоха редица срещи, телеконференции и други обмени на информация между германските органи и Комисията между септември 2009 г. и февруари 2010 г. Германските органи представиха допълнителна информация, inter alia, на 6, 20, 21, 22, 23 и 29 октомври, на 11, 12, 16 и 27 ноември и на 17 декември 2009 г., 26 и 27 януари и 19 февруари 2010 г.
(13)
Планът за преструктуриране, рисковата гаранция и рекапитализацията, и оценката на защитения портфейл бяха обсъдени от германските органи и отделите на Комисията в поредица срещи, телеконференции и други обмени на информация в периода между октомври 2009 г. и юни 2011 г., включително на 5, 21 и 27 октомври, на 4, 12, 13, 18, 27 и 30 ноември, на 7, 9, 14 и 15 декември 2009 г., на 14 и 19 януари, на 21 април, на 5, 12, 20, 26, 28 и 31 май, на 15 юни, на 13, 16, 22 и 23 юли, на 30 септември, на 22 ноември, на 9 и 22 декември 2010 г., на 23 и 28 февруари, на 18 март, на 1 и 8 април, на 25 май и на 7, 16 и 29 юни 2011 г. Окончателната версия на плана за преструктуриране беше представена на 11 юли 2011 г.
(14)
На 5 септември 2011 г. Германия предостави списъка със задълженията, включен в приложение I към настоящото решение.
2. ОПИСАНИЕ НА БЕНЕФИЦИЕРА
(15)
Група HSH е петата по големина банка на немска федерална провинция (Landesbank) със седалища в Хамбург и Кил. Тя е публично акционерно дружество (Aktiengesellschaft), основано на 2 юни 2003 г. в резултат от сливане между Hamburgische Landesbank и Landesbank Schleswig-Holstein. През октомври 2006 г. Flowers (6) придобива 24,1 % от акциите на HSH (26,6 % от правата на глас) от WestLB с цел първично публично предлагане (ППП) на HSH през 2008 г.
(16)
На 31 декември 2008 г. HSH има общ счетоводен баланс от 208 милиарда EUR и претеглени спрямо риска активи („RWA“) на стойност 112 милиарда EUR.
(17)
След прилагането на мерките, одобрени от Комисията в решението за спасяване, на 29 май 2009 г., структурата на притежанието на HSH е следната: Hamburg 10,89 %; Schleswig-Holstein 10,42 %; HSH Finanzfonds AöR, публичноправно лице, основано и контролирано с еднакъв дял от Hamburg и Schleswig-Holstein, 64,18 %; SGVSH 4,73 %; SVB 0,58 %; и Flowers 9,19 % (7).
(18)
HSH е търговска банка с основен регион северна Германия и главна насоченост към търговско и частно банкиране. Дейностите по търговското банкиране са съсредоточени върху морски транспорт, корпоративно банкиране, транспорт, недвижимо имущество и проекти за възобновяема енергия. HSH е най-големият източник в света на финансиране за морски транспорт и има значителен пазарен дял във финансирането на авиация (част от нейния отдел за транспортна стопанска дейност). Към декември 2008 г. HSH присъства в 21 основни финансови центрове в Европа, Азия и Америка.
(19)
HSH е една от германските публични банки, които до 18 юли 2005 г. се ползваха от неограничените държавни гаранции Anstaltslast и Gewährträgerhaftung (8).
(20)
В началото на 90-те години на ХХ век се осъществиха прехвърляния на активи и капитал на стойност 523 милиона EUR в полза на предшестващите институти на HSH, Hamburgische Landesbank и Landesbank Schleswig-Holstein. На 20 октомври 2004 г. Комисията реши, че тези прехвърляния са били несъвместима държавна помощ и трябва да бъдат възстановени (9). HSH трябваше да върне на своите собственици от обществения сектор сума в размер общо на 756 милиона EUR, включително лихвата. Това се осъществи на две вноски, на 31 декември 2004 г. и на 3 януари 2005 г.
(21)
С цел да компенсират за изтичането на капитал, акционерите увеличиха капитала на HSH с 556 милиона EUR на 20 юли 2005 г. (10). Увеличаването на капитала беше осигурено от собствени средства в съчетание с т.нар. частични плащания. В резултат от този механизъм структурата на притежание леко се измени. На 6 септември 2005 г. Комисията реши, че увеличаването на капитала е в съответствие с принципа на пазарния инвеститор и по този начин не представлява държавна помощ (11).
(22)
В средата на юли 2008 г. акционерите на HSH решиха да увеличат нейната капиталова база с цел финансиране на растежа ѝ. Мерките за капитала възлизат на близо 2 милиарда EUR и около 1,26 милиарда EUR от тази цифра представляват нови средства.
(23)
Първата част от мерките за капитала представлява конвертиране в обикновени акции на всички непреки капиталови участия (stille Beteiligungen) на обща стойност от 685 милиона EUR (12), и привилегировани акции, на обща стойност 57 милиона EUR, притежавани от собствениците от обществения сектор. По време на конвертирането Flowers подписва емисия на пари-собствен капитал, за да се избегне намаляването на дяловите си участия (13). В резултат от това HSH получава допълнителни около 300 милиона EUR.
(24)
Като втора част от мерките за капитала собствениците направиха нов конвертируем принос към непрякото капиталово участие на обща стойност 962 милиона EUR. Обществените и частни акционери участваха в сдружението с участници, които не участват активно в управлението, съгласно съотношението на техните дялови участия (обществени 660 милиона EUR, частни 240 милиона EUR). Допълнителни 62 милиона EUR са закупени от частните акционери. Считано от 31 декември 2010 г. тези непреки капиталови участия бяха конвертирани в обикновени акции.
(25)
Германия информира Комисията за мерките за капитала, описани в параграфи (21)-(23). Комисията сметна, че инвестициите от акционерите от обществения сектор съответстват на принципа на инвеститор при пазарна икономика, защото частен инвеститор е имал значително участие в транзакцията при същите условия, както и акционерите от обществения сектор. На 1 август 2008 г. Комисията уведоми Германия, че няма даде ход на този въпрос.
(26)
През периода 1999-2009 г. HSH отчита кумулативни загуби в размер 1,85 милиарда EUR и е изплатила кумулативни дивиденти в размер 354 милиона EUR на собствениците си от обществения сектор. През същия период собствениците от обществения сектор рекапитализират HSH с [4-5] (14) милиарда EUR нов капитал и гарантирани задължения в размер до 166 милиарда EUR.
Таблица 1
Финансовото проследяване на HSH за собствениците от обществения сектор 1999-2009 г. (15)
Стопанска година
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Печалба и загуба (милиони евро) (16)
111
110
204
239
261
127
400
460
270
-3 195
- 838
Кумулативна печалба и загуба (милиони евро)
111
221
425
664
925
1 052
1 452
1 912
2 182
-1 013
-1 851
Изплащане на дивиденти на собствениците от обществения сектор (милиони евро)
36
44
72
96
105
0
0
Кумулативно изплащане на дивиденти на собствениците от обществения сектор (милиони евро)
36
80
153
248
354
354
354
Ново вливане на капитал от собствениците (милиони евро) според местни GAAP
[300-600]
0
0
[700-1 400]
3 000
Кумулативно вливане на капитал от собствениците от обществения сектор (милиони евро)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[1 000-2 000]
[4 000-5 000]
Рискова гаранция - гаранция (милиарди евро)
10
Гарантирани задължения (милиарди евро), от които
162
166
152
144
161
88
78
75
73
Gewährträgerhaftung (милиарди евро)
162
166
152
144
161
88
78
65
56
Гаранции SoFFin (милиарди евро)
0
0
0
0
0
0
0
10
17
(27)
Исторически погледнато HSH е оценявана с рейтинг в диапазона на „АА“ от трите основни агенции за кредитен рейтинг (17). Дългосрочният рейтинг отразяваше неограничените държавни гаранции, предоставени на HSH от собствениците от обществения сектор. Предвиждането на подкрепа от собствениците от обществения сектор в бъдеще остава значителен фактор в кредитния рейтинг на HSH, който включва повишаване на рейтинга (18) със 7 степени от Fitch. Moody’s дава общо 7 степени повишаване за подкрепата, от които една степен е за подкрепата, предоставена от собствениците от обществения сектор (регионална подкрепа).
(28)
Рейтингът самостоятелно „С“ (за „коефициента за финансова стабилност на банките“ или „BFSR“ на Moody’s) (19) отразяваше мнението на агенциите за кредитен рейтинг, че HSH е била достатъчно финансово стабилна с ограничен, но значим стопански франчайз. Според методологията BFSR на Moody’s, банките, оценени с „С“, показват или приемлива финансова основа в предвидими и стабилни условия, или добра финансова основа в рамките на по-слабо предвидими и стабилни оперативни условия.
(29)
През юли 2004 г. Fitch започна да предоставя рейтинг за негарантираните задължения на HSH в спектъра на „А“, като запази нейния самостоятелен рейтинг на „С“. Moody’s и S&P я последваха с рейтинги за негарантираните задължения през юли 2005 г. До началото на кризата през 2008 г. рейтингите на HSH останаха стабилни.
(30)
От октомври 2008 г. насам се наблюдават две тенденции в основните рейтинги на HSH. Първата тенденция започна през октомври 2008 г. когато основните рейтинги на HSH бяха последователно намалени до спектъра ниско „D“ и високо „Е“ от Fitch и Moody’s (като „Е“ е най-ниският възможен рейтинг на BFSR на Moody’s) (20). Като причини за понижаването агенциите посочиха: а) значителния риск, произтичащ от цикличната база на активи на HSH и по-специално на активи в морския транспорт; б) ограничения достъп на HSH до капитал, докато извършва стопанска дейност със засилено отпускане на капиталови заеми; и в) слабата и ниска рентабилност на HSH в сравнение с равнищата преди кризата поради по-ниските приходи от активи, сравнително по-високите равнища на защита срещу риск във финанси на основата на активи и значително повишени разходи за финансиране в сравнение с условията преди кризата. В допълнение, агенциите изразиха голямо безпокойство по отношение на бизнес профила на HSH. Тъй като HSH няма достъп до потребители на дребно в достатъчно висока степен, банката ще продължи да разчита на пазарите на едро, където ще среща затруднения при осигуряването на финансиране. Спазването на по-строги регулаторни изисквания за капитализация, ликвидни буфери и несъответстващо финансиране биха представлявали предизвикателство за банки, действащи единствено на пазара на едро, каквато е HSH.
(31)
Втората тенденция започна през май 2009 г., когато S&P понижи кредитния рейтинг на HSH до „BBB+“, като това беше последвано от понижаване за HSH от Moody’s и Fitch до „A3/A-“ през май и юли 2010 г. Агенциите за кредитен рейтинг обосноваха това понижаване чрез ограничаването на допълнителна подкрепа от страна на собствениците от обществения сектор, поради а) правилата на ЕС за държавна помощ и б) техните бюджетни ограничения. Размерът на предишните мерки за подкрепа представляваше сериозна тежест за финансовата стабилност на собствениците от обществения сектор, така че те са по-малко склонни да предоставят допълнителна подкрепа. Важен аспект при оценяването на по-нататъшната възможност на собствениците от обществения сектор да предоставят мерки за подкрепа беше големият заварен дълг (21), който оставаше в счетоводния баланс на HSH.
(32)
Още през 2007 г. въздействието на финансовата криза доведе до обезпечаване на прогнозирани загуби от 1,3 милиарда EUR в структурирания кредитен портфейл (СКП) (22) от 30 милиарда USD на HSH. Верижният ефект за реалната икономика имаше неблагоприятно отражение върху традиционния кредитен портфейл и сериозно въздействие върху качеството на целите на HSH за финансиране на морски транспорт, транспорт, недвижими имоти и на проекти за възобновяема енергия. Допълнително обезпечаване на прогнозирани загуби от 1,6 милиарда EUR в СКП и обезпечаване на загуби от кредитите от 1,9 милиарда EUR в кредитния портфейл допринесе значително за отрицателния резултат от 3,2 милиарда EUR през 2008 г.
(33)
Несъстоятелността на Lehman Brothers през септември 2008 г. също засили затрудненията за рефинансиране на HSH, така че тя кандидатства за 30 милиарда EUR гаранции за ликвидност при Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung (германски фонд за стабилизиране на финансовите пазари, наричан по-долу „SoFFin“).
(34)
На 29 април 2009 г. Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (германски банков регулатор, наричан по-долу „BaFin“) уведоми HSH, че в светлината на пруденциалното ѝ състояние, BaFin смята, че HSH среща затруднения при спазването на регулаторните изисквания за капитал. BaFin обяви, че ще поиска мораториум по силата на параграф 47 от германския закон за банковото дело, ако собствениците на HSH не засилят капиталовата ѝ база.
(35)
На 6 май 2009 г. S&P понижи кредитния рейтинг на HSH с две степени от „A“ до „BBB+“ с негативна перспектива.
3. МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ
(36)
През май и юни 2009 г. HSH получи два вида помощ от Schleswig-Holstein и Hamburg: рекапитализация в размер на 3 милиарда EUR и мярка за гаранция „втора загуба“ („рисковата гаранция“) в размер 10 милиарда EUR. В допълнение, HSH получи помощ от SoFFin под формата на гаранции за ликвидност, които в крайна сметка възлизат на 17 милиарда EUR (наричани по-долу „гаранциите за ликвидност“).
3.1. РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯТА
(37)
Рекапитализацията представляваше парично вливане в размер общо на 3 милиарда EUR основен капитал от първи ред в замяна на обикновени акции с права на глас. Акциите бяха емитирани от HSH и записани от HSH Finanzfonds AöR. Последната е публичноправна институция, установена, притежавана и контролирана на равни дялове от Hamburg и Schleswig-Holstein.
(38)
HSH Finanzfonds AöR получи финансовите средства, необходими за рекапитализацията, като емитира облигации на капиталовите пазари. Нейните задължения в резултат от емисията на облигации са гарантирани по равно от Hamburg и Schleswig-Holstein като частични длъжници и посредством гаранции за притежателите на облигации. Облигациите, емитирани от HSH Finanzfonds AöR, служат единствено за финансиране на рекапитализацията на HSH. HSH Finanzfonds AöR извършва дейност единствено като средство на Hamburg и Schleswig-Holstein и не преследва други цели освен предоставяне на рекапитализацията и рисковата гаранция.
(39)
Емисионната цена на новите акции се основаваше на оценка на HSH от PricewaterhouseCoopers („PwC“), която стигна до стойност в диапазон между [ 2] милиарда EUR и [ 3] милиарда EUR ([ 19] EUR до [ 28] EUR за акция). Средната стойност на HSH въз основа на оценката е [2-3] милиарда EUR ([19-28] EUR за акция). Оценката беше извършена преди понижаването на кредитния рейтинг на HSH от 6 май 2009 г. Въздействието на понижаването върху стойността на HSH не беше взето предвид при оценката, но беше разгледано по време на обсъждането на цената. Оценката се основаваше на допускането, че през 2013 г. ще се постигне повишаване на рейтинг до предишния „А“.
(40)
За 3-те милиарда EUR нов влят капитал Hamburg и Schleswig-Holstein възнамеряваха да постигнат годишно възнаграждение от 10 % (300 милиона EUR годишно). Предвид факта, че бизнес планът на HSH не предвиждаше достатъчна печалба за периода 2009-2012 г., за да изплати дивиденти от 10 % върху всички обикновени акции, емисионната цена на новите обикновени акции беше понижена с намалено изплащане на дивиденти от 10 % за периода 2009-2012 г. Настоящата стойност на изплащането на дивиденти от 10 % за периода 2009-2012 г. възлиза на [650-800] милиона EUR ([3-6] EUR за акция). Цената за новите акции беше определена на 19 EUR за акция ([19-28] EUR минус [3-6] EUR). HSH Finanzfonds AöR придоби 157 894 737 нови обикновени акции.
(41)
Сдруженията на спестовните банки и Flowers не участваха в рекапитализацията. Следователно след рекапитализацията техните дялови участия бяха намалени от 13,20 %, 1,62 % и 25,67 % съответно до 4,73 %, 0,58 % и 9,19 %, а съвместните преки и непреки дялови участия на Hamburg и Schleswig-Holstein (включително акциите, притежавани чрез HSH Finanzfonds AöR) се увеличиха от 59,51 % до 85,49 %.
3.2. РИСКОВАТА ГАРАНЦИЯ
(42)
Рисковата гаранция беше установена по същото време като рекапитализацията през юни 2009 г. Тя също беше пряко предоставена от HSH Finanzfonds AöR. Нито сдруженията на спестовните банки, нито Flowers участваха. Рисковата гаранция представлява гаранция „втора загуба“ в размер на 10 милиарда EUR, която предпазва HSH от загуби, произтичащи от общо активи в размер на около 172 милиарда EUR (187 милиарда EUR експозиция при неизпълнение) към крайната дата през март 2009 г. Траншът „първа загуба“ от 3,2 милиарда EUR ще бъде обезпечен от HSH. Траншът „втора загуба“ в размер до 10 милиарда EUR ще бъде обезпечен от HSH Finanzfonds AöR. Загуби над 13,2 милиарда EUR (общо траншовете „първа и втора загуба“) ще бъдат обезпечени от HSH. Трансферната стойност на гарантирания портфейл е [около 168] милиарда EUR ([около 172] милиарда EUR обща стойност на активите минус 3,2 милиарда EUR).
(43)
По принцип HSH може да отмени гаранцията по всяко време, но до 31 декември 2013 г. отмяната се ограничава до общо [2-5] милиарда EUR и най-много до [1-4] милиарда EUR на година. HSH отмени 1 милиард EUR от гаранцията, считано от 9 март 2011 г. На 18 юни и отново на 6 септември 2011 г. HSH отмени още 1 милиард EUR от гаранцията, като по този начин намали останалата гаранция до 7 милиарда EUR. BaFin беше уведомен за отмените. BaFin посочи, че няма да възрази срещу прекратяването.
(44)
Обезценените активи като например обезценени с активи ценни книжа („ABS“) представляват около [3-6] % от портфейла от приблизително [172] милиарда EUR, обезпечен от рисковата гаранция. Повечето гарантирани активи представляват кредити на клиенти, основната дейност на HSH. Гарантираният портфейл е деноминиран в различни парични единици, включително EUR, USD и GBP.
Таблица 2
разбивка на гарантираните активи в размер приблизително на [172] милиарда EUR
Категория активи
Активи в счетоводния баланс
(в милиарди евро)
% от портфейла
Кредити на клиенти
[приблизително 115]
[…]
Ценни книжа с фиксиран доход
[приблизително 30]
[…]
Осигурени търгуеми кредити (23)
[приблизително 15]
[…]
Обезпечени с активи ценни книжа
[приблизително 10]
[…]
Гаранции за плащане
[приблизително 5]
[…]
Общо
[приблизително 172]
100,0
(45)
HSH не поиска извършването на оценка на цялостния портфейл от външни експерти преди осъществяването на рисковата гаранция, с изключението на портфейла ABS и част от СКП, които бяха оценени от Blackrock и Cambridge Place. По искане на Комисията HSH извърши оценка на гарантирания портфейл през периода ноември 2009 г. - януари 2010 г. въз основа на сериозните допускания за криза от страна на Комисията. Оценката беше извършена в сътрудничество с експерти от Комисията. Предположенията в оценката бяха в съответствие със сериозните кризисни сценарии, прилагани от Комисията в други случаи. Оценката се основаваше на задълбочен анализ на извадка от 40 сделки, представляващи условна сума от 1 милиард EUR, т.е. 0,6 % от пълната експозиция и оценката на транша върху голяма представителна част от портфейла посредством инструмента CDOROM (24) на Moody’s. Основните предположения бяха обсъдени с експертите от Комисията. HSH беше подпомогната от външния си експерт Morgan Stanley, който потвърди техническата точност на изчисленията. Ефектът на капиталово облекчение на рисковата гаранция по време на нейното осъществяване е бил отчетен на [около 3,5] милиарда EUR. Точността на метода и включените в него изчисления за определяне на ефекта на капиталово облекчение бяха потвърдени от BaFin през февруари 2010 г.
(46)
Съгласно договора за предоставяне на гаранция, сключен между HSH Finanzfonds AöR и HSH на 2 юни 2009 г., HSH Finanzfonds AöR получава премия за предоставяне на гаранция „втора загуба“ в размер на 400 базови пункта на година от номиналната стойност на гаранцията (10 милиарда EUR) (наричана по-долу „основна премия“). Траншовете и отмените намаляват сумата, върху която се изплаща възнаграждението от 400 базисни пункта. На таблица 3 по-долу е представена общата сума от кумулативното плащане в три сценария: а) сценарий 1: основния случай на HSH, при който се допуска, че гаранцията няма да бъде усвоена и няма да бъде напълно отменена от HSH до края на 2015 г.; б) сценарий 2: междинен сценарий, при който се допуска усвояване на гаранцията в размер на 5 милиарда EUR; и в) сценарий 3: основния случай за оценката на активите, при който се допуска, че гаранцията ще бъде усвоена напълно до [2015-2020 г.] (без отмени).
Таблица 3
възнаграждение на рисковата гаранция, както е предложено от Германия в различни сценарии
(В милиони евро)
Сценарий 1
(0 EUR усвояване на гаранцията)
Сценарий 2
(5 милиарда EUR усвояване на гаранцията)
Сценарий 3
(10 милиарда EUR усвояване на гаранцията)
Основна премия (400 базисни пункта от оставащата номинална стойност на гаранцията)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
(47)
През периода на преструктуриране плащанията на основната премия ще представляват между [100-150] милиона EUR и 405 милиона EUR на година в зависимост от усвояването на гаранцията, както е описано в таблица 4 по-долу.
Таблица 4
Изплащане на прогнозираната основна премия (400 базисни пункта) от HSH на HSH Finanzfonds AöR в милиони евро през периода на преструктуриране
(В милиони евро)
2009 действителен
2010 действителен
2011
2012
2013
2014
Сценарий 1 (0 EUR усвояване)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [150-200]
- [100-150]
Сценарий 2 (5 милиарда EUR усвояване)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [180-230]
- [150-200]
Сценарий 3 (10 милиарда EUR усвояване)
- 300
- 405
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
3.3. ГАРАНЦИИ ЗА ЛИКВИДНОСТ
(48)
В допълнение, HSH кандидатства за гаранции на SoFFin, които да обезпечат новите емисии на дълг в размер до 30 милиарда EUR. SoFFin одобри емитирането на първи транш от 10 милиарда EUR в началото на декември 2008 г. Гаранциите бяха одобрени в рамките на германската схема за спасяване (25). Останалите 20 милиарда EUR трябваше да се активират след предаване на плана за преструктуриране. Вторият транш от 20 милиарда EUR беше активиран след предаването на плана за преструктуриране от HSH на SoFFin на 7 март 2009 г. Считано от 30 септември 2009 г. са усвоени общо 17 милиарда EUR. Считано от 1 януари 2010 г. SoFFin понижи границата на гаранцията от 30 милиарда EUR на 17 милиона EUR. Границата не е увеличавана отново.
4. ПЛАНЪТ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
4.1. ПЪРВОНАЧАЛЕН ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ И ПОСЛЕДВАЩО ПРЕРАЗГЛЕЖДАНЕ НА ФИНАНСОВИТЕ ПРОГНОЗИ
(49)
Първоначалният план за преструктуриране, представен на 1 септември 2009 г., (наричан по-долу „първоначален план за преструктуриране“) беше описан в решението за откриване на процедура (параграфи 23-28). Допълнителна информация за модела на преструктуриране, който се съдържа в първоначалния план за преструктуриране, беше предоставена в по-късни представяния през периода октомври 2009 г.-юни 2011 г. Изменената версия на плана за преструктуриране беше представена на 11 юли 2011 г. (наричана по-долу „изменен план за преструктуриране“). Финансовите прогнози, които съдържа първоначалният план за преструктуриране, наред със свързаните с тях актуализации, са описани накратко по-долу.
(50)
Първоначалният план за преструктуриране прогнозираше понижаване от [около 20 %] в нетния лихвен приход за периода 2009-2014 г. от приблизително [1,4] милиарда EUR до приблизително [1,1] милиарда EUR. Предвид компонентите във финансовите резултати, HSH прогнозира увеличаване на нетните приходи преди преструктурирането (и след обезпечаването на прогнозирана загуба от кредити) за основната банка (26) от над 200 % за периода 2009-2004 г. от приблизително [350] милиона EUR до приблизително [100] милиона EUR от обръщане на обезпечаването на прогнозирана загуба от кредити. Нетните приходи от такси и търговският резултат представляваха всеки [около 20 %] от нетните приходи преди разходите по преструктурирането на основната банка през 2014 г. В изменения план за преструктуриране прогнозираните нетни приходи преди преструктурирането за 2014 г. бяха преразгледани до [350-450] милиона EUR, като нетните приходи от такси и търговският резултат представляваха [10-15] %.
(51)
Първоначалният план за преструктуриране предвиждаше общо намаляване на активите на HSH от приблизително [175] милиарда EUR през 2009 г. до приблизително [150] милиарда EUR през 2014 г. Първоначалният план за преструктуриране предвиждаше увеличаване на активите на основната банка от приблизително [100] милиарда EUR през 2009 г. до приблизително [110] милиарда EUR през 2014 г. Общо прогнозираните активи на HSH за 2014 г. и за основната банка бяха преразгледани съответно до 120 милиарда EUR и 82 милиарда EUR в изменения план за преструктуриране.
(52)
Съгласно първоначалния план за преструктуриране за сегментните активи на банката по сектори, включващи морски транспорт, енергетика и транспорт, се предвиждаше увеличение от около [30] милиарда EUR за 2009 г. до около [35] милиарда EUR за 2014 г., от които около [20] милиарда EUR ще са активи за морски транспорт, финансирани в щатски долари. В изменения план за преструктуриране прогнозираните сегментни активи на банката по сектори и активите за морския транспорт през 2014 г. бяха преразгледани до съответно [20-25] милиарда EUR и 15 милиарда EUR. В сравнение с първоначалния план за преструктуриране направлението на дейност за авиация беше прекратено в изменения план за преструктуриране.
(53)
Прогнозираният коефициент на капитал от първи ред в първоначалния план за преструктуриране беше около [10] % през 2014 г. и беше преразгледан до прогнозирано равнище от [10-15] % в изменения план за преструктуриране.
(54)
В първоначалния план за преструктуриране банката предостави разбивка по прогнозиран източник на финансиране за около [100] милиарда EUR за 2014 г. от финансиран балансов отчет (от който около [25] милиарда EUR от необезпечено финансиране на едро), което оставя разлика от около [50] милиарда EUR спрямо прогнозираните общи активи в размер на около [150] милиарда EUR. В изменения план за преструктуриране разликата между прогнозираните общи активи и прогнозираните общи задължения беше намалена и HSH предостави информация за източници на финансиране, които ще се използват за покриване на нуждите от финансираните, произтичащи от разликата.
(55)
Прогнозите за растеж на основните сегменти на дейност на HSH, както са представени в първоначалния план за преструктуриране, и адаптираните прогнози в изменения план за преструктуриране са представени в таблицата по-долу.
Таблица 5
Сравнение на темповете на растеж между морския транспорт и корпоративната дейност
Сегмент
Първоначален план за преструктуриране
(1 септември 2009 г.)
Изменен план за преструктуриране
(11 юли 2011 г.)
Коментар по прогноза за растеж в изменения план за преструктуриране
Морски транспорт
Темп на растеж на нова дейност около [250] % от 2010 г. IST - 2014 (около [40] % от Общия годишен темп на нарастване (CAGR)
Темп на растеж на нова дейност [90-130] % от 2010 г. IST - 2014 г. ([…] % CAGR)
Темпът на растеж се основава на годишния абсолютен обем на нова стопанска дейност от […] милиарда EUR средно за периода 2011-2014 г. То е в сравнение с общ обем на пазара от около [25] милиарда EUR среда нова стопанска дейност за периода
Корпоративна дейност
Растеж в обема на кредити около [100] % (2010 г. IST - 2014 г.)
Растеж в обема на кредити около […] % (2010 г. IST - 2014 г.)
Този растеж отговаря на абсолютен обем на нова стопанска дейност от […] милиарда EUR за четири години и е в сравнение с всички активи в този сегмент от 25,7 милиарда EUR от 31 декември 2008 г.
4.2. ОБЩО ОПИСАНИЕ НА ИЗМЕНЕНИЯ ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(56)
Измененият план за преструктуриране беше представен на 11 юли 2011 г. Той включва значителни промени в бизнес модела на HSH. Новият бизнес модел се характеризира с намален риск, по-голямо съсредоточаване върху регионалния бизнес и устойчивост на финансирането и кредитирането. Планираните и вече предприети мерки за преструктуриране включват, освен съсредоточаване върху основните стопански дейности и следователно освобождаването от или прекратяването на редица дейности и главни холдинги, пригодяване на мрежата от клонове и оптимизиране на структурата на разходи. Измененият план за преструктуриране включва установяване на звено за вътрешно преструктуриране, където ще бъдат съсредоточени дейности, които няма да бъдат продължени, за счетоводни и организационни цели. Основните точки в новия бизнес модел са:
а)
преориентиране към надеждна основна банка посредством значително намаление на активите, засилване на регионалната дейност (корпоративна дейност в Германия, недвижими имоти в Германия и частно банкиране) и запазване на основните компетенции в подбрани международни стопански дейности със силна регионална свързаност (морски транспорт и възобновяеми енергии с акцент върху Европа);
б)
съсредоточаване на дейността на капиталовия пазар единствено върху операции с касовите наличности и дейност, ориентирана към клиента, особено в ролята на доставчик на продукти за други стопански звена (кръстосана продажба); търговията с финансови инструменти е прекратена;
в)
преустановяване на дейности, които не са в съответствие със стратегическото пренасочване на HSH, т.е. международната дейност по изкупуване чрез заемни средства („LBO“), международната дейност, свързана с недвижими имоти, финансиране на самолети, обезпечено с активи и друга дейност по кредитиране без ясна връзка с основната компетенция;
г)
освобождаването от всички дъщерни дружества, които не са в съответствие със стратегическото пренасочване на HSH; измененият план за преструктуриране предполага освобождаване от общо [100-120] холдинга; HSH вече е намалила броя на холдингите с 25; очаква се всички продажби да се осъществят до […] най-късно;
д)
ясно разделение на прекратените дейности, които ще бъдат намалени или продадени, в звеното за вътрешно преструктуриране; звеното за преструктуриране няма да се заема с нова дейност;
е)
значително адаптиране на националните и международните клонове. Прекратяването на нестратегическите дейности ще доведе до закриване на 15 от 21 международни клонове. Клоновете или представителствата в Хелзинки, Шанхай, Мумбай, Стокхолм, Неапол, Осло, Рига, Талин, Варшава, Сан Франциско и Ханой вече са закрити. Клоновете или представителствата в Копенхаген, Париж, Амстердам и Москва трябва да бъдат закрити до 2012 г. След периода на преструктуриране HSH ще запази шест клона или представителства в Лондон, Хонг Конг, Ню Йорк, Сингапур, Люксембург и Атина. При все това клоновете в Лондон, Люксембург и Ню Йорк ще бъдат намалени, а клонът в Хонг Конг ще се преобразува в представителство.
(57)
Регионалната насоченост включва конкретно северно германското корпоративно бизнес и частно банкиране, дейността, свързана с недвижими имоти и тази на спестовна банка. В допълнение HSH ще продължи да се съсредоточава върху подбрани области на международното финансиране на морски транспорт, както и върху проект за финансиране на възобновяема енергия, насочен към Европа, и някои инвестиции в инфраструктура. HSH ще закрие офиса си в Любек до края на 2011 г.
(58)
Като цяло общият баланс на новата основна банка ще бъде значително намален, по-специално чрез прехвърляне на активи от основната банка към звеното за вътрешно преструктуриране. В края на периода на преструктуриране на 31 декември 2014 г. HSH (основната банка) ще има общ баланс в размер на 82 милиарда EUR. В сравнение с общия баланс от 208 милиарда EUR за 2008 г., това представлява намаление от 126 милиарда EUR, т.е. почти 61 %.
(59)
Измененият план за преструктуриране се основава на общи предвиждания за развитието на БВП на Германия, еврозоната, САЩ и на глобуса, за краткосрочни и дългосрочни промени в лихвените проценти, инфлация в еврозоната и в САЩ, цените на петрола и обменния курс EUR/USD. Прогнозите за отделните стопански звена се основават на предвиждания за растеж на съответния пазар, обеми и маржове на новото производство по сегмент и способността за кръстосана продажба. Предвид значимостта на звеното за морски транспорт за цялостните финансови резултати на HSH, HSH е предоставила предвиждания по конкретни сектори за развитието на пазара на морския транспорт. Прогнозите за развитието на големината на пазара по отношение на глобалната нова дейност (общо за сегментите за товари, контейнери и танкери), големината на новата дейност за HSH и пазарния дял на HSH са представени на таблицата по-долу.
Таблица 6
прогнози за финансирането на морския транспорт 2011-2014 г.
Средно 2005-2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Обща нова глобална дейност в морски транспорт в милиарди евро
109,4
25,9
48,3
[10-15]
[15-25]
[25-35]
[40-50
Нова дейност HSH (в милиарди евро)
6,7
0,2
1
[0,5-1,5]
[0,5-1,5]
[1-2]
[2-3]
Пазарен дял HSH (%)
6,1
0,8
2,1
Около [4]
Около [5]
Около [5]
Около [5]
(60)
HSH прогнозира среден обменен курс EUR/USD от [1,30-1,50]. Тя е предоставила чувствителни данни относно въздействието на промените върху прогнозите за печалба и загуба, и своята нетна ликвидна позиция, както и по-конкретно анализ на чувствителността при промени в лихвените проценти и промени в обменния курс EUR/USD. Изводът от анализа на чувствителността е, че HSH няма да претърпи загуби над тези, които може да поеме, в случай на значителни разлики с прогнозите за лихвените проценти и обменния курс EUR/USD. Освен това ликвидната позиция на HSH не би била отрицателна, ако обменният курс EUR/USD се различава значително от основната прогноза.
(61)
HSH също предостави затрудняващ и най-песимистичен сценарий за групата въз основа на по-неблагоприятните прогнози за пазара. Финансовите предвиждания в затрудняващия и в най-песимистичния сценарий показват, че платежоспособността на HSH е предпазена от въздействието на криза в нея чрез структурата на рисковата гаранция. При затрудняващия сценарий HSH ще забави частичните отмени на гаранция и по този начин ще ограничи увеличаването на RWA, дължащо се на отрицателната икономическа среда. И при двата сценария съответният коефициент на капитала от първи ред на HSH ще остане около 10 % по време на периода на преструктуриране.
4.3. ОПИСАНИЕ НА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕТО НА ОТДЕЛНИТЕ БИЗНЕС ЗВЕНА В HSH
(62)
Общият счетоводен баланс на корпоративното бизнес звено на основната банка ще бъде намален от 26,3 милиарда EUR през 2008 г. до [10-20] милиарда EUR през 2014 г. Общо звеното ще бъде намалено с около [45-55] % през този период.
(63)
В корпоративното бизнес звено HSH ще предлага финансиране на по-големи средни предприятия, най-вече в основната област северна Германия.
(64)
HSH прекрати дейностите си по рефинансиране на лизингови дружества и международната дейност по LBO, както и няма да продължи дейността си, насочена към взаимоотношения с корпоративни клиенти в Азия и Скандинавия. Корпоративното бизнес звено няма да предоставя финансиране, обезпечено с активи, за самолети или кораби. При все това възможността на HSH да подкрепя регионалния бизнес в основната област на дейност няма да бъде понижена.
(65)
HSH ще се съсредоточи основно върху по-големи средни предприятия в областта на северна Германия, както и върху германски дружества от определени основни промишлености. Тя ще е ясно насочена към доходоносна дейност, както и към клиенти с добро кредитно състояние и в търсене на множество продукти. HSH ще се стреми да достигне статут на „най-предпочитана“ банка сред тези клиенти.
(66)
За да подкрепи състоянието на финансиране, бизнес звеното ще се стреми все повече да придобива депозити и да използва финансови структури, които позволяват синдикирания, могат да послужат за гаранция пред ЕЦБ или да бъдат прехвърлени на инвеститори.
(67)
Счетоводният баланс на бизнес звеното за недвижими имоти към основната банка ще бъде намален от 30,5 милиарда EUR през 2008 г. до [9-18] милиарда EUR през 2014 г. Това представлява намаление от [50-70] %.
(68)
HSH ще предлага всички видове кредитни продукти и всички други банкови продукти, които се отнасят до дружествата за недвижими имоти. Банката ще съсредоточи дейността си в северна Германия и в зоните около големите градове на Германия. Основен акцент ще се постави върху финансови решения за […] и финансиране на проекти с контролируема степен на риска. В стопанската сфера, свързана с недвижимите имоти, HSH ще се съсредоточи върху финансиране на […]. Специални класове имоти ще се финансират само чрез подбор.
(69)
Дейностите в други държави - включително международните дейности за недвижими имоти, които представляват подкрепяне на германски клиенти в зони около големите европейски градове - ще бъдат прекратени. В тези сфери HSH няма да извършва никаква нова дейност, а съществуваща дейност ще се преустанови.
(70)
HSH ще се съсредоточи основно върху професионални инвеститори в областта на недвижимите имоти и по-специално върху съществуващи клиенти и подбрани развиващи недвижимите имоти, и клиенти с устойчиви резултати в областта на недвижимите имоти и висок потенциал за кръстосана продажба, както и клиенти, свързани със северна Германия, които се нуждаят от сложни финансови структури. HSH ще продължи да използва структури и продукти, за да намали необходимото финансиране, например дейност, допустима за обезпечени облигации, допустими кредити от ЕЦБ или финансиране и поръчителство, предоставени от Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW).
(71)
Счетоводният баланс на бизнес звеното за спестовни банки към основната банка ще бъде намален от 8,7 милиарда EUR през 2008 г. до [ 3] милиарда EUR през 2014 г., по-конкретно чрез намаляване на дейностите за рефинансиране за спестовни банки.
(72)
Базата потребители на това бизнес звено се състои на първо място от спестовни банки и клиенти от обществения сектор в северна Германия, и на второ място от спестовни банки и клиенти от обществения сектор извън северна Германия (второстепенни банкови взаимоотношения).
(73)
HSH предоставя богата гама продукти, насочени към основните дейности в сферата на спестовните банки. Това включва конкретно стопанската дейност на частните и корпоративни клиенти, дейности за управление на касовите наличности, управление на собствени ценни книжа и управление на кредитния портфейл.
(74)
В бизнес звеното за частно банкиране общият баланс ще бъде намален от 1,7 милиарда EUR през 2008 г. до [0,5-1,5] милиарда EUR през 2014 г.
(75)
HSH ще се съсредоточи върху предоставяне на услуги на състоятелни частни клиенти в основната област северна Германия. В допълнение, банката ще предлага услуги за частно банкиране на надрегионалните клонове за дистрибуция от други сегменти на пазара. Гамата услуги ще включва […].
(76)
HSH ще се съсредоточи върху привличането и подкрепата на състоятелни и много състоятелни частни клиенти, както и фондации. Като част от кръстосаната продажба услуги по частно банкиране ще се предоставят и на клиенти/ физически лица от други бизнес звена в основната банка.
(77)
В бизнес звеното за морски транспорт балансът ще бъде намален от общ счетоводен баланс за 2008 г. в размер на 28,3 милиарда EUR до около 15 милиарда EUR за основната банка през 2014 г., т.е. намаление от 46 %.
(78)
До 31 декември 2014 г. пазарният дял на HSH спрямо новата дейност по финансиране на морски транспорт в световен план няма да надвишава [ 8] % годишно. В допълнение HSH ще гарантира, че до 31 декември 2014 г. няма да бъде сред трите най-големи източници на финансиране на морски транспорт с най-голям годишен обем на нова дейност по света, според ежегодно съставяни оценки на пазара.
(79)
Портфейлът на HSH ще бъде диверсифициран по отношение както на видовете кораби, така и на страните. По отношение на класовете активи акцентът ще остане върху […] както и върху някои […]. Конвенционалните дългосрочни ипотечни кредити за строителството на нови и финансирането на кораби втора ръка ще бъдат важни продукти. Освен това HSH селективно ще извършва дейност по предоставяне на структурирани финансови услуги.
(80)
HSH ще намали стопанските си дейности като спре да финансира ро-ро и туристически кораби, както и […].
(81)
HSH ще се съсредоточи върху средни и по-големи световни дружества за морски транспорт, малки доходоносни клиенти и клиенти, подбрани с оглед на цялостния им потенциал за приходи и аспекти на риска. В допълнение готовността на клиента по отношение на синдикирания ще бъде взета под внимание, както и изпълнението на синдикирането (например прозрачност) и изискванията за рефинансиране.
(82)
Бизнес звеното за морски транспорт ще предлага основно „обикновени“ (27) продукти и до известна степен структурно финансиране, и ще действа като упълномощена водеща банка и главен поемател.
(83)
Бизнес звеното за транспорт/ авиация към основната банка ще спре да съществува. Балансът от 11,7 милиарда EUR за 2008 г. ще се преустанови в рамките на звеното за преструктуриране или ще бъде разпределен в други бизнес звена. В бъдеще HSH няма да извършва никакво финансиране на самолети, обезпечено с активи. Съответната настояща стопанска дейност ще спре, ще бъде продадена или прехвърлена на звеното за преструктуриране с цел намаляване. Като част от преструктурирането HSH вече частично е преустроила бизнес звеното и разпределила разделите за железопътен транспорт и инфраструктура, които са стратегически важни, в бизнес звеното за енергетика и инфраструктура.
(84)
Поради реорганизирането на бизнес звеното по време на процеса на преструктуриране, общият счетоводен баланс на звеното за енергетика и инфраструктура към основната банка през 2014 г. ще се увеличи от 4,6 милиарда EUR за 2008 г. (което се отнася до предишното бизнес звено за енергетика) до [5-10] милиарда EUR. Бизнес звеното за енергетика и инфраструктура включва както сегмента за възобновяема енергия, така и сегментите за инфраструктура и железопътен транспорт, които преди бяха част от бизнес звеното за транспорт.
(85)
В сегмента за енергетика HSH ще предоставя финансиране на проекти в сферата на проекти за вятърна и слънчева енергия. Те включват категориите активи за вятърна енергия (на сушата и разположена в морето), слънчева енергия (фотоволтаична и топлинна) и като допълнителна стопанска дейност - мрежи, съчетаващи проекти за вятърна и слънчева енергия. Целевата област за тези дейности е основно Европа. Стопанската дейност на HSH, свързана с конвенционалните източници на енергия, и цялата дейност за енергетика в Северна Америка ще бъдат прекратени.
(86)
Промените в бизнес звената, по-конкретно спирането на бизнес звеното за авиация и намаляването на сегментите за международна дейност, свързана с недвижими имоти, и морски транспорт, ще доведе автоматично до намаляването на сегмента „други“.
(87)
Сегментът „други“ включва - освен корпоративния център - дейността по капиталовите пазари, в която HSH управлява касовите си наличности и която служи за предоставяне на продукти за бизнес звената.
(88)
HSH ще подобрява продължително стабилността и качеството на своето финансиране. От края на 2012 г. тя ще гарантира, че нетният коефициент на стабилност на финансирането (NSFR) и коефициента на краткосрочно ликвидно покритие (LCR) (28) […]. Делът от стопанската дейност в USD на основната банка, който се рефинансира чрез финансиране, деноминирано в USD (а не чрез суапове), ще се увеличи най-малко до […] % до края на 2012 г. и най-малко до […] % до края на 2014 г.
(89)
HSH ще намалява последователно дейността на капиталовия пазар с висок рисков потенциал и вече е намалила значително продуктовия си каталог. Търговията с финансови инструменти е прекратена.
4.4. ОПИСАНИЕ НА ФИНАНСОВОТО ПЛАНИРАНЕ В ИЗМЕНЕНИЯ ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(90)
HSH представи подробен бизнес план за периода 2011-2014 г., включително изчисления за печалби и загуби и счетоводен баланс, рентабилност и показатели за производителност, разбити по бизнес звена и общо за групата. HSH предостави също анализ на чувствителността под формата на затрудняващ и най-скептичен сценарий за групата. Според прогнозите за печалба и загуба, група HSH ще понесе допълнителни загуби в размер около [100-200] милиона EUR през 2011 г. и постоянно ще увеличава печалбите си до около [400-500] милиона EUR след данъчно облагане през 2014 г. Възвръщаемостта на собствения капитал ще бъде отрицателна през 2011 г. и ще се увеличи до около [7-8] % през 2014 г. Коефициентът на капитала от първи ред ще достигне около [13-16] % през периода 2012-2014 г. По искане на Комисията финансовите предвиждания, които се съдържат в изменения план за преструктуриране, включват еднократно платима сума от 500 милиона EUR през 2011 г., която е приспадната от нетния приход преди данъчно облагане. Предвижда се общите активи да се намалят от 208 милиарда EUR през 2008 г. до 120 милиарда EUR през 2014 г.
(91)
Най-важните цифри от изменения план за преструктуриране за HSH и основната банка са посочени в следните таблици.
Таблица 7
финансово планиране за HSH 2011-2014 г.
2008 действителен
2009 действителен
2010 действителен
2011 план
2012 план
2013 план
2014 план
Общо доход (в милиони евро)
157
2 876
1 603
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
Нетен приход преди разходи за преструктуриране (в милиони евро)
(2 796)
(718)
545
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
Нетен приход преди данъчно облагане (в милиони евро)
(2 968)
(1 325)
17
[- 200-300]
[0-500]
[100-600]
[200-700]
Нетен приход (в милиони евро)
(3 195)
(902)
48
[- 400-100]
[0-500]
[0-500]
[0-500]
Съотношение разходи/приходи (CIR) (%)
573
29
54
[45-55]
[45-55]
[45-55]
[40-50]
Възвращаемост на собствения капитал (ВСК) след данъчно облагане (%)
0
0
0
[- 5-+ 5]
[5-10]
[5-10]
[5-10]
Общо активи (в милиарди евро)
208
175
151
[130-150]
[125-145]
[120-140]
[115-135]
Таблица 8
финансово планиране на основната банка 2011-2014 г.
2008 действителен
2009 действителен
2010 действителен
2011 план
2012 план
2013 план
2014 план
Общо приход (в милиони евро)
1 582
1 756
1 103
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
Нетен приход преди преструктуриране (в милиони евро)
418
354
574
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Нетен приход преди данъчно облагане (в милиони евро)
295
18
318
[200-500]
[200-500]
[200-500]
[200-500]
Съотношение разходи/приходи (CIR) (%)
39
32
52
[40-60]
[40-60]
[40-60]
[40-60]
Активи на сегменти (милиарди евро)
113
97
88
[60-90]
[60-90]
[60-90]
82
(92)
Планът за финансиране на HSH спрямо стратегията за цялостно финансиране и спрямо стратегията за финансиране в USD е показан на следните таблици.
Таблица 9
план на финансиране за HSH 2010-2014 г.
(в милиони EUR)
Обеми по канал на финансиране
2010 действителен
2011
2012
2013
2014
Обезпечени облигации
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Дългосрочни облигации, гарантирани от държавата
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Дългосрочни първостепенни необезпечени
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Краткосрочно финансиране на едро
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Друго финансиране на едро
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Търговски депозити и депозити на дребно (до 2010 г.)/ остатъчни депозити (постоянни средни баланси от 2011 г. нататък)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Банки за развитие и търговски заеми
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Хибриди (Първи и втори ред)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Общо
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Деривати
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Общо активи
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Общо активи - (общо задължения + деривати), които трябва да се финансират от краткосрочно обезпечено финансиране, депозити в излишък и собствен капитал
[…]
[…]
[…]
[…]
(93)
Дългосрочните облигации, гарантирани от държавата, ще намалеят от 44 милиарда EUR в края на 2010 г. до [13-18] милиарда EUR в края на 2014 г. В същото време общите активи на HSH ще намалеят с [25-35] милиарда EUR. Разликата между общите активи и общите задължения (пригодени спрямо ефекта на дериватите) представлява липса в плана за финансиране, която трябва да се покрие от краткосрочно необезпечено и обезпечено финансиране, както и от депозити в излишък и собствен капитал. Планирането на HSH по отношение на депозитите включва само част от всички депозити, смятани за стабилни (остатъчни депозити (постоянни средни баланси - Bodensatz) въпреки че се очаква действителният обем на депозити да бъде по-висок и да покрие част от липсата във финансирането. Въпреки че част от липсата във финансиране между финансираните активи и задължения би могла да се покрие чрез краткосрочно финансиране на едро, разчитането на HSH на краткосрочно финансиране на едро намалява в абсолютно изражение по време на периода на преструктуриране. По отношение на стратегията за финансиране в EUR, в относително изражение HSH ще разчита повече на обезпечени облигации.
Таблица 10
стратегия за финансиране в USD 2010-2014 г.
(в милиарди щатски долари)
Обеми
2010 действително
2011
2012
2013
2014
Финансиране, деноминирано в USD
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Финансиране в USD чрез суапове
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Общо активи в USD
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Общо активи в USD от морски транспорт
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(94)
Докато през 2010 г. HSH финансира 75 % от активите си в щатски долари чрез валутни суапове, разчитането на суапове ще намалее до […] % от общите щатски активи (включително активи в звеното за преструктуриране). Намаленото разчитане в относително изражение на финансиране чрез суапове ще се постигне чрез намаляване на активите, деноминирани в щатски долари, и следователно намаляване в абсолютно изражение на финансирането в щатски долари.
(95)
В хода на 2010 г. спестовните банки предоставиха [2,5-3,5] милиарда EUR дългосрочно необезпечено финансиране на HSH и [200-500] милиона EUR дългосрочно обезпечено финансиране. Общата сума от [2,7-4] милиарда EUR е в сравнение с [150-250] милиона EUR общо финансиране, предоставено от други банки на федерална провинция, и [1-2] милиарда EUR, предоставени от други финансови институции (частни и публични, различни от спестовни банки и банки на федерална провинция).
(96)
Измененият план за преструктуриране показва повишаване в капиталовите позиции и коефициенти на HSH по време на периода на преструктуриране с прогнозиран коефициент на базовия собствен капитал от [10-13] % в края на 2014 г. По искане на Комисията HSH включи във финансовите прогнози повишаване на дяловия капитал с 500 милиона EUR през 2013 г.
Таблица 11
капиталова позиция на HSH за периода 2009-2015 г.
2009 действителен
2010 действителен
2011
2012
2013
2014
2015
Претеглени спрямо риска активи след гаранция (Милиарди евро)
71
41
[40-60]
[40-60]
[45-65]
[50-70]
[50-70]
Оставаща гаранция (Милиарди евро)
10
10
7,0
[ 7,0]
[ 7,0]
[ 5,0]
[ 5,0]
Развитие на капитала (Милиарди евро)
Обикновен собствен капитал от първи ред (Милиарди евро)
5,080
4,433
[4 000-6 000]
[4 500-6 500]
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000
Капитал от първи ред (Милиарди евро)
7,491
6,274
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
[6 500-8 500]
[7 000-9 000]
Общо капитал (Милиарди евро)
11,523
9,400
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
Капиталови показатели
Обикновен собствен капитал/RWA (%)
7,1
10,7
[ 7,0]
[ 8,0]
[ 9,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
Капитал от първи ред/RWA (%)
10,5
15,2
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
4.5. ЗАДЪЛЖЕНИЯ, ПОЕТИ ОТ ГЕРМАНИЯ
(97)
Германия пое ангажимент, че HSH ще изпълни изменения план за преструктуриране и е представила задължения, посочени в приложения I и III към настоящото решение.
4.6. МОНИТОРИНГ
(98)
Германия е поела ангажимент, че контролиращо доверено лице ще предоставя на Комисията подробни тримесечни доклади. Докладите ще съдържат по-конкретно информация за възнаграждението на мярката на обезценени активи (в съответствие с приложение V към Съобщението на Комисията относно обработването обезценените активи в банковия сектор на Общността (наричано по-долу „съобщението относно обезценените активи“ (29)) и за изпълнението на изменения план за преструктуриране (в съответствие с параграф 46 от Съобщението на Комисията относно връщане на жизнеспособността и оценка на мерките за преструктуриране във финансовия сектор според правилата за държавна помощ в настоящата криза, наричано по-долу „съобщението относно преструктурирането“ (30)).
5. ПРИЧИНИ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ ПО ОТНОШЕНИЕ НА МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩТА ЗА HSH
(99)
На 30 октомври 2009 г. Комисията откри официална процедура по разследване, за да провери дали рисковата гаранция е съобразена с условията на съобщението относно обезценените активи във връзка с определението на допустими активи, оценката (включително методологията за оценка), възнаграждението и управлението на обезценените активи. Освен това Комисията искаше да разследва условията на мярката за рекапитализация, споделянето на тежест и мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
(100)
По отношение на допустимостта на активите, обезпечени с рисковата гаранция, Комисията изрази съмнения (параграф 40 от решението за откриване на процедура) относно това дали те изпълняват критериите за допустимост, посочени в съобщението относно обезценените активи, тъй като само малка част от гарантирания портфейл отговаря пряко на определението за обезценени активите, предвидено в съобщението.
(101)
По отношение на прозрачността и оповестяването на информация Комисията посочи в параграф 42 от решението за откриване на процедура, че HSH е предоставила доклади за оценка от независими експерти, които обхващат само част от гарантирания портфейл, именно голяма част от структурираните ценни книжа, обезпечени с кредити. Освен това по това време Германия не беше валидирала процеса по оценка и резултата от BaFin.
(102)
По отношение на управлението на активи Комисията изрази съмнения в параграф 44 от решението за откриване на процедура дали планираните от HSH действия изпълняват изискванията, посочени в съобщението относно обезценените активи, тъй като всички активи ще останат в счетоводния баланс на HSH.
(103)
По отношение на оценката Комисията посочи в параграф 46 от решението за откриване на процедура, че само оценката на структурирания кредитен портфейл е извършена от независими експерти и че по това време Комисията не е разполагала с достатъчно информация за оценяване на реалната икономическа стойност на целия гарантиран портфейл. Комисията искаше да провери взаимосвързаните очаквания за гарантираните активи.
(104)
По отношение на възнаграждението в параграф 49 от решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнение относно адекватността на споделянето на тежестта, тъй като съобщението относно обезценените активи изисква от HSH да допринесе за обезпечаването на загуби или риска под формата на клаузи „първа загуба“ (обикновено с минимум 10 %). В допълнение в параграф 51 и сл. от решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнение дали таксата от 400 базови пункта е адекватно възнаграждение за риска, поет от собствениците от обществения сектор.
(105)
По отношение на връщането на жизнеспособността в параграф 59 от решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнение дали HSH ще успее да възстанови дългосрочната си жизнеспособност. По-специално предвид факта, че HSH разчита значително на финансиране на едро, Комисията постави под въпрос дали представената стратегия за финансиране би била устойчива сама по себе си в средносрочен и дългосрочен план, след като публичните гаранции постепенно спрат.
(106)
В параграф 60 и параграф 61 от решението за откриване на процедура Комисията постави под съмнение основните предвиждания в първоначалния план за преструктуриране по отношение на темповете на растежа и маржовете на активите. Комисията постави под въпрос конкретно увеличените маржове в сегмента за частно банкиране и предвижданията в сегментите за морски транспорт и транспорт, където HSH вече има пропорционално високи пазарни дялове.
(107)
В параграф 62 от решението за откриване на процедура Комисията постави под въпрос плана на HSH да продължи дейностите си на международния капиталов пазар в достатъчна степен, като същевременно обявява, че възнамерява да се пренасочи бизнес модела си към регионални дейности. В параграф 63 от решението за откриване на процедура Комисията изрази скептицизъм относно това, дали е реалистично да се допуска, че ще се достигне повишаване до предишния кредитен рейтинг „А“ през 2013 г.
(108)
По отношение на собствения принос на бенефициера Комисията заяви, че не са направени допълнителни предложения в първоначалния план за преструктуриране. Обхватът на собствения принос под формата на прехвърляния остава неясен. По въпроса за споделянето на тежестта на миноритарните акционери Комисията изрази съмнение относно оценката на HSH и следователно цената на ново емитираните акции. В параграф 10 и параграф 32 от решението за откриване на процедура, Комисията попита дали сдруженията на спестовните банки и Flowers, които не са участвали в рекапитализацията, не са се възползвали от вливането на капитал като са поддържали прекомерно високи дялови участия в HSH.
6. КОМЕНТАРИ ОТ ГЕРМАНИЯ
(109)
На 17 декември 2009 г. Германия представи общи коментари от собствениците от обществения сектор и HSH по решението за разкриване на процедура.
6.1. КОМЕНТАРИ ОТНОСНО РИСКОВАТА ГАРАНЦИЯ
(110)
Германия е на мнение, че правната оценка на рисковата гаранция на Комисията е погрешна, защото се основава на прилагането на съобщението относно обезценените активи, което според Германия не е приложимо в този случай.
(111)
Германия не се съгласи с оценката на Комисията, че съобщението относно обезценените активи е трябвало да се приложи и че Комисията е била задължена да приложи закони и насоки, които са били в сила в момента на приемането на решението, без да отчита моментът, когато мерките за помощ са били разработени или нотифицирани (31). Според Германия това мнение би било правилно, само ако оценяваната мярка попада в обхвата на приложение на съответната правна разпоредба или съобщение, какъвто не е бил този случай. Германия посочи освен това, че съобщението относно обезценените активи не може да се разглежда като покриващо всички видове мерки за подкрепа, насочени към обезценени активи. Съобщението относно обезценените активи следва да се разглежда само като административна инструкция, предназначена единствено, за да гарантира последователната административна практика и е обвързващо само за Комисията. Съвместимостта на рисковата гаранция с вътрешния пазар следва да се оценява пряко съгласно ДФЕС. Според Германия фактът, че целта на гаранцията за втора загуба и съставът на гарантирания портфейл са били извън условията на съобщението относно обезценените активи, е доказателство, че съобщението не е приложимо в случая на HSH.
(112)
Германия посочи, че прилагането на съобщението относно обезценените активи е довело до погрешна рамка за оценяване, която е била неблагоприятна за HSH по отношение на елемента за помощ, стойността на портфейла, възнаграждението за мярката и обхвата на преструктуриране.
(113)
Германия се позова на параграф 38 от решението за откриване на процедура, където Комисията споменава затрудненията при оценяването на пазарната стойност на портфейла, който се състои основно от кредити за корпоративни клиенти. Германия разглежда тези затруднения като доказателство, че гаранцията срещу втора загуба следва да не се оценява съгласно съобщението относно обезценени активи. Тя посочи, че Комисията е достигнала чрез екстраполация до помощ в размер, равен на номиналната стойност на гаранцията. Германия освен това изтъкна, че такъв резултат е доказателство, че избраният метод трябва да е грешен, тъй като Комисията изчислява елемента на помощ в гаранция като един и същ с елемента на помощ в рекапитализация, въпреки че двете мерки са различни по характер. Докато рекапитализацията е постоянно вливане на капитал, гаранцията е била само регулаторна мярка за стабилност, ограничена до падежа на обезпечените активи.
(114)
Германия посочи, че оценяването на елемента на помощта въз основа на пазарната стойност показва, че Комисията не е разбрала правилно характера на рисковата гаранция, която не покрива колебанията на пазара. Германия смята, че Комисията следва да определи елемента на помощ на гаранцията срещу втора загуба съгласно общите правила за държавна помощ и по-конкретно Известието на Комисията относно приложението на членове 87 и 88 от Договора за ЕО по отношение на държавните помощи под формата на гаранции (32) (наричано по-долу „Известието за гаранциите“). Според Германия доколкото е признато, че възнаграждението на рисковата гаранция е ориентирано към пазара, прилагането на известието за гаранциите ще доведе до твърде малък елемент на помощ.
(115)
Дори ако се допусне, че е било правилно да се приложи съобщението относно обезценените активи, Германия е на мнение, че Комисията го е приложила по погрешен начин по отношение на определянето на количественото изражение на елемента на помощ и на възнаграждението, споделянето на тежест и управлението на активи от звеното за преструктуриране. Елементът на помощ в гаранцията „втора загуба“ е бил неправилен поради неправилни предвиждания по отношение на трансфера и пазарната стойност на портфейла. По отношение на възнаграждението за ефекта на капиталово облекчение Германия посочи, че оценяването на ефекта на капиталово облекчение в решението за откриване на процедура е основано на стари данни. Според по-скоро представени данни ефектът на капиталово облекчение е значително по-нисък. Предварителната оценка от страна на Комисията на споделянето на тежестта е била неправилна и твърде ограничена, тъй като Комисията се е позовала само на транша „първа загуба“ от гаранцията, който е бил значително под 10-те % от гарантирания портфейл, изисквани в съобщението относно обезценените активи. Не съществува връзка между споделянето на тежестта и транша „първа загуба“, измерена в абсолютни цифри. Освен това HSH е трябвало да поеме всички загуби, надвишаващи транша „втора загуба“. По отношение на управлението на активите, принципите в съобщението относно обезценените активи не се прилагат за рисковата гаранция и би било неразумно да се управляват всички гарантирани активи по отделно. HSH може да създаде звено за преструктуриране и да гарантира ясно счетоводно и организационно деление между основната банка и звеното за преструктуриране до равнище управителен съвет.
(116)
Германия не се съгласи с оценката на активите, посочена в параграф 47 от решението за откриване на процедура. Гарантираният портфейл съдържаше основно кредити за клиенти, които бяха трудни за оценяване в оценка, основана на паричния поток. Методите за оценка, които включваха намаления с фиксиран процент с цел симулиране на несигурностите на пазара и които бяха предназначени за оценка на „сложни активи“, бяха неподходящи за оценка на гарантирания портфейл в този случай. Докато портфейлът СКП беше оценен от външни експерти чрез метод за оценка, основан на паричния поток, активите в много по-големия кредитен портфейл бяха оценени чрез прилагане на стандартен кредитен анализ в съответствие с регулаторните правила. Ключовата точка от такъв анализ беше кредитоспособността на заемополучателя.
(117)
Германия изтъкна, че не е подходящо да се прилагат за гаранцията „втора загуба“ методите за изчисление, посочени в съобщението относно обезценените активи (както е описано е решението за откриване на процедура) и направи заключение, че известието за гаранции следва да се приложи, за да се определи възнаграждението. По време на редица срещи, телеконференции и други обмени на информация между януари и август 2010 г. Германия предостави информация, показваща, че пълно възвръщане на предоставени средства на […] ще бъде пречка пред способността на HSH да възстанови жизнеспособността си.
6.2. КОМЕНТАРИ ОТНОСНО РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯТА
(118)
Германия е на мнение, че оценяването на мярката за рекапитализация от Комисията е неправилно по отношение на оценката на HSH и правната оценка, и възможните ползи за миноритарните акционери, които не са участвали в рекапитализацията.
(119)
Съмненията на Комисията относно оценката на HSH са основани на неправилни факти. Фактът, че понижаването на кредитния рейтинг на HSH от S&P не е отчетено по време на извършената от PwC оценка, е без значение и съществуват добри основания за очакване, че HSH ще се върне на рейтинг „А“ през 2013 г.
(120)
По отношение на емисионната цена на новите акции, намаления в диапазон от 30 % до 60 % са обичайни за банки, регистрирани на борсата. Оценката на HSH е подходяща основа за определяне на цената на ново емитираните акции и „старите“ акционери на HSH не са се ползвали от мерки за помощ като са поддържали твърде висок дял в HSH.
6.3. КОМЕНТАРИ ОТНОСНО РИСКОВАТА ГАРАНЦИЯ И РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯТА В СВЕТЛИНАТА НА НЕОГРАНИЧЕНАТА ДЪРЖАВНА ГАРАНЦИЯ, ПРЕДОСТАВЕНА ОТ СОБСТВЕНИЦИТЕ ОТ ОБЩЕСТВЕНИЯ СЕКТОР (GEWÄHRTRÄGERHAFTUNG)
(121)
Германия изтъкна, че без мерките за спасяване HSH щеше да изпадне в несъстоятелност и собствениците от обществения сектор щяха да носят отговорност за много по-високи загуби съгласно неограничената държавна гаранция (Gewährträgerhaftung). Възможните искове по Gewährträgerhaftung са изчислени на около 30 милиарда EUR или повече. Германия посочи, че частен инвеститор в ситуацията, в която са били собствениците от държавния сектор, би предприел същите мерки за спасяване, за да избегне по-високи загуби.
(122)
Германия беше на мнение, че мерките за спасяване отговарят на критерия за частния инвеститор и следователно не представляват държавна помощ. Критерият за частния инвеститор е изпълнен, ако може да се направи разумна прогноза, че дружеството ще възвърне жизнеспособността си и ако разходите за ликвидация на дружеството са по-високи от мерките за капитал (33). Според Германия първоначалният план за преструктуриране, представен на 1 септември 2009 г., е достатъчно доказателство за способността на HSH за връщане на жизнеспособност. По отношение на оценката на разходите за ликвидация Германия заяви, че следва да се прави разлика между задълженията на собствениците от обществения сектор като собственици на HSH и като обществени органи. Техните задължения като обществени органи (обезщетения за безработица, социалноосигурителни вноски) не могат да се отчитат при оценяването на разходите за ликвидация. Единствено техните задължения като собственици на HSH трябва да се броят към разходите за ликвидация. Германия посочи решението Linde (34), за да изтъкне, че задълженията, произтичащи от държавна помощ, която вече е предоставена правилно, трябва да се отчитат, когато се използва критерият за частния инвеститор. Gewährträgerhaftung беше одобрена от Комисията и следователно е съвместима държавна помощ. В допълнение задълженията, обезпечени с Gewährträgerhaftung, са свързани със задълженията на Länder в качеството им на собственици на HSH, а не на обществени органи. Gewährträgerhaftung е по същество сравнима с „писмо за отговорност“ (Patronatserklärung). Следователно задълженията на собствениците от обществения сектор съгласно Gewährträgerhaftung в размер най-малко 30 милиарда EUR следва да се отчитат при изчисляването на разходите за ликвидация. Накрая Германия направи заключение, че разходите за ликвидация биха били много по-високи, отколкото мерките за капитал, предоставени на HSH от собствениците от обществения сектор. Следователно условията на критерия за частния инвеститор са изпълнени и мерките за спасяване не са представлявали държавна помощ.
6.4. КОМЕНТАРИ ОТНОСНО ЖИЗНЕСПОСОБНОСТТА НА HSH
(123)
Въпреки че Германия първоначално сметна за твърде отрицателна предварителната оценка, осъществена от Комисията, на бизнес модела на HSH, както е посочено в параграф 62 от решението за откриване на процедура, по-късно тя актуализира първоначалния план за преструктуриране на HSH, за да успокои притесненията на Комисията.
6.5. КОМЕНТАРИ ОТНОСНО СОБСТВЕНИЯ ПРИНОС И КОМПЕНСАТОРНИ МЕРКИ
(124)
Германия изтъкна, че мерките за собствен принос, част от първоначалния план за преструктуриране, които представляват възнаграждение на мерките, освобождаване на капиталови резерви, продажба на дъщерни дружества и намаляване на разходите, са в размер общо на 5,9 милиарда EUR и следва да бъдат достатъчни.
(125)
Освен това, въпреки че първоначално Германия смяташе, че предложените компенсаторни мерки, представляващи намаляване на счетоводния баланс, прекратяване на рентабилни бизнес портфейли, закриване на 12 (35) от 21 международни филиали и продажба на големи дъщерни дружества (REAG и DAL (36)), са достатъчни, по-късно тя ги преразгледа в изменения план за преструктуриране.
7. КОМЕНТАРИ ОТ ТРЕТИ СТРАНИ
(126)
Комисията получи също коментари от трети заинтересовани страни. Коментарите бяха представени на 30 ноември и 11 декември 2009 г. от сдруженията на спестовните банки и на 17 декември 2009 г. от Flowers.
7.1. КОМЕНТАРИ ОТ SGVSH И SVB
(127)
Сдруженията на спестовните банки не бяха съгласни с предварителното мнение на Комисията, че са се възползвали непропорционално от рекапитализацията, предоставена на HSH, от акционерите от обществения сектор, тъй като смятат, че цената за акция на ново емитираните акции е била сравнително ниска.
(128)
Разделянето на процедурата по случая на HSH, при което разрешените мерки за помощ са в една процедура, а въпросът за непряката помощ за миноритарните акционери се разглежда в друга, би било нарушение на член 7 от Регламент (ЕО) № 659/1999 (37) („процедурния регламент“). Мярката за помощ не може да бъде едновременно съвместима с вътрешния пазар по отношение на HSH и несъвместима по отношение на собствениците на HSH. Отрицателно решение за рекапитализацията по отношение на сдружението на спестовните банки и Flowers ще направи рекапитализацията несъвместима помощ. Според сдруженията на спестовните банки Комисията следва да разгледа въпроса за споделянето на тежестта от миноритарните акционери в общия контекст на оценяването на споделянето на тежестта в рекапитализацията.
(129)
По отношение на съображението на Комисията, че намаляването на дяловото участие на миноритарните акционери е недостатъчно, сдруженията на спестовните банки не виждаха как това може да представлява държавна помощ. Според тях намаляването на дяловото участие е вторичен ефект от рекапитализацията. Освен това условията в член 107, параграф 1 от ДФЕС не са изпълнени, доколкото сдруженията на спестовните банки не са предприятие по смисъла на правилата за държавна помощ. SGVSH и SVB не са били активни на нито един пазар; те само са притежавали дялово участие от името на своите членове (публичните спестовни банки в Hamburg и Schleswig-Holstein). За предимство за спестовните банки може да се смята само повишаването на стойността на акциите на HSH, което е присъщо за всички вливания на капитал. В допълнение предполагаемото предимство не е предоставено чрез държавни средства. Равнището на намаляване на дялово участие зависеше от броя на акциите и от тяхната цена. Цената се определяше не от държавата, а по време на събрание на акционерите. Това решение не може да се припише на държавата и, в съответствие с решението Stardust Marine (38), не може да се смята за помощ. При всички случаи, предполагаемото предимство не е оказало въздействие върху конкурентната позиция на спестовните банки на пазара, на който извършват дейност. Следователно предполагаемото предимство не е нарушило конкуренцията или засегнало търговията между държавите членки.
(130)
Сдруженията на спестовните банки посочиха също, че Комисията не е разследвала вторичните ефекти в други случаи на рекапитализация. Нито пък съдилищата на Съюза подкрепиха такъв подход при решението WestLB (39). В допълнение сдруженията на спестовните банки отбелязаха, че Комисията не е разследвала вторичните ефекти в други случаи, при които емисионната цена на новите акции е изглеждала изключително висока (40) и заключиха, че разследване на този въпрос само в случаи като с HSH и BayernLB би нарушило принципа на равно третиране.
(131)
Сдруженията на спестовните банки обясниха също, че акционерите в публично акционерно дружество Aktiengesellschaft имат опция върху новите акции. Това обаче е била опция, не задължение за купуване. Сдруженията на спестовните банки смятаха, че цената за акция на новите акции е била уместна, но не са могли да участват в рекапитализацията по финансови съображения.
(132)
В допълнение сдруженията на спестовните банки изтъкнаха, че през 2008 г. са допринесли значително за мерките за капитал в полза на HSH. През юли 2008 г. сдруженията на спестовните банки са конвертирали непреки капиталови участия в размер на 685 милиона EUR в 125 милиона EUR собствен капитал и 560 милиона EUR в капиталови резерви. През юли 2008 г. сдруженията на спестовните банки заедно с Flowers записаха задължителен конвертируем принос към непрякото капиталово участие (хибриден инструмент) от 962 милиона EUR (от който спестовните банки взеха 660,5 милиона EUR). В края на 2008 г. HSH освободи капиталови резерви в размер на 3,1 милиарда EUR, за да компенсира загубата в баланса и за да избегне усвояването на загуба на хибридните инструменти. В тези условия сдруженията на спестовните банки загубиха 560 милиона EUR от капиталовите резерви. Задължителният конвертируем принос към непрякото капиталово участие усвои загубата. Купон за този инструмент не беше изплатен. Сдруженията на спестовните банки не бяха получавали дивиденти от 2008 г. нататък.
(133)
През май 2009 г. сдруженията на спестовните банки бяха съгласни да продадат акциите си. При все това продажбата не беше възможна поради „холдингово споразумение“, сключено със собствениците от обществения сектор на 25 март 2003 г. Страните по това холдингово споразумение се ангажират да упражняват правото си на гласуване по начин, позволяващ на собствениците от обществения сектор и сдруженията на спестовните бани да поддържат мнозинство при гласуване и да не продават определени проценти от своя дял. Холдинговото споразумение не може да се прекрати преди 31 май 2013 г.
(134)
Сдруженията на спестовните банки посочиха, че по време на рекапитализацията техните дялови участия са били значително намалени от 13,2 % и 1,62 % съответно до 4,7 % и 0,6 %. С 85,5 % преки и непреки дялови участия собствениците от обществения сектор са имали съвместен контрол над всички стратегически решения за HSH. От гледна точка на частен инвеститор този съвместен контрол означава допълнително намаляване на стойността на акциите, притежавани от миноритарните акционери.
(135)
Сдруженията на спестовните банки отбелязаха, че оценката на HSH от PwC е поръчана от HSH, а не от миноритарните акционери. PwC извърши оценката в съответствие с признати принципи на оценяване. Сдруженията на спестовните банки изтъкнаха, че конкретни стойности и изменена премия за риска е трябвало да се вземат предвид, което би довело до цена на акция от 30 EUR за акция. Сдруженията на спестовните банки заключиха, че техните дялови участия са били намалени твърде много и прогнозираха загуба от около 200 милиона EUR.
7.2. КОМЕНТАРИ ОТ FLOWERS
(136)
Flowers предложиха подобни аргументи като тези на сдруженията на спестовните банки. В допълнение те изтъкнаха, че вече са направили значителен принос от своя страна за преструктурирането на HSH. Те отбелязаха по-конкретно, че мерките за капитал, предприети в полза на HSH през 2008 г., са били тясно свързани с вливането на капитал през май 2009 г. През юли 2008 г. Flowers са осигурили 300 милиона EUR в брой. По отношение на задължителния конвертируем принос към непрякото капиталово участие в размер на 962 милиона EUR, Flowers са записали 301,5 милиона EUR. Задължителния конвертируем принос към непрякото капиталово участие е бил част от загубите; купон не е изплатен. Инвеститорите са предоставили 48 % от тези мерки за капитал, което надхвърля значително дяловото им участие от 25,67 % по това време.
(137)
Flowers не се съгласиха с предварителната оценка на Комисията, в параграф 65 и параграф 73 от решението за откриване на процедура, по отношение на недостатъчния собствен принос и липсата на истински мерки за споделяне на тежестта. През 2009 г. те са взели участие в размер на 794 милиона EUR в капиталовите резерви от 3,1 милиарда EUR, освободени от HSH. Те се позоваха на решението Commerzbank (41), като изтъкнаха, че в този случай Комисията е разгледала продажбата на дъщерни дружества и на други активи като достатъчен собствен принос, а забраната върху купоните и изплащането на дивиденти като споделяне на отговорност. Инвеститорите смятаха, че мерките за капитал, предоставени през 2008 г., следва да се вземат под внимание.
(138)
Инвеститорите поддържаха, че тяхната загуба на блокиращото малцинство, вследствие от намаляването на дялово участие, също следва да се разглежда като собствен принос. Въпреки тяхното намаляване на дяловото участие до 9,19 % те все пак ще носят отговорност съгласно Gewährträgerhaftung в съответствие с техните дялови участия от преди рекапитализацията, т.е. 26,85 %. Инвеститорите също оспориха съмненията на Комисията по отношение на оценката на HSH и на прекомерна цена на акциите. Те изтъкнаха, че редица аспекти, които биха увеличили стойността на акциите, не са били достатъчно взети под внимание.
(139)
Накрая инвеститорите посочиха, че германският закон не предвижда прехвърляне на акции, което би направило невъзможно възстановяването на непряка помощ за миноритарните акционери. Инвеститорите смятаха, че разделяне на текущите процедури не би било възможно, тъй като само една мярка за помощ е била предоставена на HSH.
8. КОМЕНТАРИ НА ГЕРМАНИЯ ОТНОСНО КОМЕНТАРИТЕ НА ТРЕТИТЕ СТРАНИ
(140)
Германия представи коментари по аргументите на сдруженията на спестовните банки и Flowers. Германия поддържаше мнението си, че оценката на HSH е била неуместна и че миноритарните акционери не са се възползвали от никаква непряка държавна помощ. Освен това Германия одобряваше разделяне на процедурите, ако то ускори приключването на делото, което HSH и пазарите очакват. Германия попита дали рекапитализацията представлява хомогенен правен акт и трябва да се оценява с едно решение. Германия се позова на съдебната практика на съдилищата на Съюза и изтъкна, че разделяне на процедури би било законово възможно и че различните законови оценки на една мярка за помощ по отношение на различни бенефициери, т.е. HSH и миноритарните акционери, не би изложила на риск съвместимостта на мярката за помощ в полза на HSH. Пропорционалността на мярката за помощ по отношение на HSH може да се гарантира чрез пакет от мерки в плана за преструктуриране, докато всяко предимство, предоставено на миноритарните акционери чрез твърде висока цена на акциите, ще трябва да се разглежда и коригира по различен начин. Германия не се съгласи с Flowers, че германският закон не предвижда прехвърляне на акции и че по този начин прави възстановяването на непряка помощ за миноритарните акционери невъзможно. Германия изтъкна, че такова прехвърляне е възможно съгласно германския закон и че дори да не беше възможно, Германия не би могла да се позове на липса на начини за прилагане, за да оправдае неизпълнението на решение за възстановяване на Комисията.
9. ОЦЕНКА
9.1. СЪЩЕСТВУВАНЕ НА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ
(141)
Съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС „всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар“.
(142)
Класифицирането на една мярка като държавна помощ изисква да бъдат спазени следните условия: а) трябва да бъде финансирана от държава членка или чрез държавни средства; б) трябва да предоставя предимство, което може да постави в по-благоприятно положение определени предприятия или производството на някои стоки; в) предимството трябва да бъде селективно; и г) мярката трябва да нарушава или да заплашва да наруши конкуренцията и потенциално да може да засегне търговията между държавите членки. Тъй като тези условия за кумулативни, всички те трябва да са налице, за да се определи една мярка като държавна помощ. Комисията поддържа мнението си, че условията са изпълнени.
(143)
Първо, мерките са предоставени от HSH Finanzfonds AöR. Това е институция, която се урежда от германския публичен закон, основана от собствениците от обществения сектор и притежавана, и контролирана от тях на равни дялове. Тя е създадена въз основа на държавно споразумение между Länder на Hamburg и Schleswig-Holstein (42), подписано на 3 април 2009 г. в Кил и на 5 април 2009 г. в Hamburg. Целта на HSH Finanzfonds AöR е да поддържа HSH от името на собствениците от обществения сектор. За да изпълни тази задача, HSH Finanzfonds AöR има правото да издава гаранции до 10 милиарда EUR, да придобива акции на HSH и да получава кредити за тези придобивания. Съгласно параграф 3 от държавното споразумение собствениците от обществения сектор носят отговорност за задълженията на HSH Finanzfonds AöR. Следователно е ясно, че мерките са финансирани от държавата.
(144)
Второ, рисковата гаранция и рекапитализацията бяха осъществени, за да се избегне неплатежоспособност на HSH (43) и следователно са ѝ помогнали да продължи да извършва дейност. По този начин те представляват икономически предимства по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(145)
Трето, мерките са конкретно насочени към HSH, така че те са селективни.
(146)
На последно място, за да бъдат определени като помощ, мерките трябва да нарушават или да заплашват да нарушат конкуренцията и потенциално да могат да засегнат търговията между държавите членки. Тези ефекти могат да се оценят въз основа на размера на помощта, характеристиките на мярката за помощ и бенефициера на помощта (44). Мерките за помощ позволиха на HSH да избегне неплатежоспособност и да остане активна на редица пазари. HSH е международно активна банка, която е в конкуренция с други банки в Германия и в други държави. В допълнение HSH е банка от системно значение за банковата система в Германия (45) и основен конкурент в областта на финансирането на морския транспорт и авиацията (HSH е най-големият източник на финансиране на морския транспорт в света и има значителен пазарен дял във финансирането на авиацията). Накрая тя е получила помощ в сравнително голям размер (вж. по-долу): по-конкретно, рисковата гаранция обезпечава около 75 % от счетоводния баланс на банката. Предвид ефекта от мярката, позицията на HSH конкретно в банковия сектор и в сектора на финансиране на морския транспорт и размера на помощта, предимството, предоставено на HSH, можеше да засегне търговията между държавите членки.
(147)
Тази оценката не е променена от коментарите на Германия и на трети страни. Коментарите на Германия относно окачествяването на мерките в полза на HSH като помощ са противоречиви. От една страна, Германия изтъква, че Комисията следва да оцени рисковата гаранция съгласно известието за гаранциите вместо съгласно съобщението относно обезценените активи, което изглежда като допускане, че рисковата гаранция представлява държавна помощ. От друга страна, както е обобщено в раздел 6.3 от настоящото решение, Германия изтъква, че в светлината на неограничената държавна гаранция (Gewährträgerhaftung), обезпечаваща прогнозирани искания в размер на най-малко 30 милиарда EUR, частен инвеститор на мястото на собствениците от обществения сектор също би предприел въпросните мерки, за да спаси HSH и да избегне по-високи загуби. Въз основа на това Германия поддържа, че критерият за частния инвеститор е покрит и че следователно въпросните мерки не са държавна помощ.
(148)
Германия е разтълкувала погрешно съдебната практика, на която тя се позова. В дадения случай Германия изтъква, че мярка за помощ (неограничена държавна гаранция, Gewährträgerhaftung) следва да се разглежда като разход за ликвидация, за да се обявят други мерки за помощ (рекапитализацията и рисковата гаранция) за съответстващи на принципа за частния инвеститор. В Linde страните сключиха транзакция при пазарни условия, която включва субсидия, за да се отмени договор за доставка, който е бил сключен преди това и също е бил при пазарни условия, тъй като дейността по този договор за доставка впоследствие е довела до значителни годишни загуби. Общият съд постанови, че „изчерпателното уреждане представлява обичайна търговска транзакция, в рамките на която [Treuhandanstalt] и LWG са действали като разумни оператори в пазарна икономика. Очевидно е, че те са били водени основно от търговски съображения и не са отчели никакви цели за икономическа или социална политика“ (46). Тази ситуация не е сравнима с дадения случай, тъй като при Linde и двете транзакции са сключени при пазарни условия, докато тук нито една от транзакциите не е сключена при пазарни условия.
(149)
Gewährträgerhaftung се определя като пряка отговорност въз основа на устав или вътрешен правилник, от страна на регионален орган или сдружение, учредено по публичното право, спрямо кредитори от кредитна институция от публичното право за всичките ѝ задължения. Следователно Gewährträgerhaftung задължава поръчителя („Gewährträger“) да се намеси в случай на неплатежоспособност или ликвидация на кредитната институция. Тя създава директни искания от кредиторите на кредитната институция спрямо поръчителя, който обаче може да бъде привика само, ако активите на кредитната институция са недостатъчни за удовлетворяване на кредиторите. Gewährträgerhaftung е неограничена във времето и по размер. В допълнение кредитната институция не плаща възнаграждение за гаранцията (47). Накратко Gewährträgerhaftung представлява неограничена субсидиарна отговорност без възнаграждение на публичен корпоративен орган (община или Land) за искания на кредитори от обществена институция (публична банка), когато институцията е неплатежоспособна. Частен инвеститор в ситуацията на собствениците от обществения сектор не би предоставил на банката неограничена гаранция без възнаграждение, обезпечаваща целия счетоводен баланс на тази банка, както са направили собствениците от обществения сектор с Gewährträgerhaftung.
(150)
Всъщност Комисията е сметнала Gewährträgerhaftung за държавна помощ. Тя е призовала за премахването на Gewährträgerhaftung от Германия.
(151)
Gewährträgerhaftung е вкоренена в публичното право. Собствениците от обществения сектор носят отговорност съгласно тази гаранция като обществени органи, а не като частни собственици. В съответствие с практиката за вземане на решение на Комисията (48) и със съдебната практика (49) разходите за ликвидация покриват само задълженията, които е можело да бъдат изплатени от частен инвеститор. Както се посочва в параграф (149), частен инвеститор не би предоставил на банката неограничени гаранции без възнаграждение, обезпечаващи целия счетоводен баланс. Следователно решението Linde е с ограничена значимост за оценяването на настоящия случай, тъй като задълженията по Gewährträgerhaftung не могат да се броят за разходи за ликвидация.
(152)
Елементът на помощ в рекапитализацията следва да бъде номиналната стойност на рекапитализацията, тъй като никой частен инвеститор не би предоставил такова финансиране на предприятие в затруднение. Както е установено в параграф 27 и параграф 28 от решението за спасяване, неучастието на миноритарните акционери в рекапитализацията и непропорционалното споделяне на тежестта от мерките за спасяване, поета от собствениците от обществения сектор, посочват, че рекапитализацията е била по съображения за цели на обществената политика, а не по съображения на частен инвеститор. В съответствие със съдебната си практика (50), Комисията потвърждава мнението си, че елементът на помощ в рекапитализацията е в размер на 3 милиарда EUR.
(153)
Освен това елементът на помощ в рисковата гаранция е потвърден в размер на 10 милиарда EUR. Въпреки аргументите на Германия, Комисията остава убедена, че мярката трябва да се оценява въз основа на съобщението относно обезценените активи. В съобщението относно обезценените активи Комисията е предоставила насоки за разглеждането съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС на мерките за облекчение на активите, приети от държавите членки. Обезценените активи отговарят на категории активи, в които е вероятно банките да понесат загуби. Комисията смята, че съобщението относно обезценените активи трябва да обхваща всеки вид мярка за подкрепа, насочена към обезценени активи и предоставяща ефективно облекчаване на активи на институцията бенефициер, защото в съобщението относно обезценените активи се определя ясно облекчаването на активи като всяка мярка, при която банка е освободена от необходимостта от сериозно обезценяване на определени класове активи (51). Рисковата гаранция за HSH попада в тази категория мерки.
(154)
Комисията не е съгласна с Германия, че съобщението относно обезценените активи е неприложимо и че размерът на помощта, включен в гаранцията „втора загуба“, следва да се определи съгласно общите правила за държавна помощ и по-конкретно съгласно известието за гаранциите. Известието за гаранциите се прилага за мерки за помощ, които са предназначени да предоставят ликвидност на банка (52). Рисковата гаранция служи за друга цел. Тя е предназначена да се прилага за активи, за да се освободи възможно най-голям капитал, така че банката да подобри капиталовото си съотношение.
(155)
По отношение на възражението ratione temporis от страна на Германия, Комисията би желала да посочи, че тя трябва да прилага закона и насоките в сила в момента на вземането на решение, независимо от момента, в който мерките за помощ са били разработени или нотифицирани (53). Това е общо правило и всяко отклонение от него трябва да е ясно посочено в правния акт, който в противен случай би бил приложим. Съдилищата на Съюза са потвърдили, че нотифицирана мярка следва да се оценява според правилата, приложими на датата на решението (54). Следователно в условията на настоящата финансова криза Комисията е прилагала преди съобщението относно обезценените активи за мерки, нотифицирани преди неговото публикуване (55).
(156)
Съгласно съобщението относно обезценените активи размерът на помощта в мярка за облекчаване на активите отговаря на разликата между трансферната стойност на активите и тяхната пазарна цена. Трансферната стойност на гарантирания портфейл е в размер приблизително [168] милиарда EUR, което отговаря на номинална стойност на портфейла от приблизително [172] милиарда EUR минус първата загуба от 3,2 милиарда EUR (транш „първа загуба“).
(157)
Предвид значимия размер и състав на гарантирания портфейл ([60-80] % от обезпечените активи са кредити за клиенти), количественото определяне на неговата пазарна стойност е трудно. При липсата на пазар, пазарната стойност може действително да се равнява на нула за някои активи (56). Във всички случаи пазарна стойност на гарантирания портфейл е значително по-ниска от неговата действителна икономическа стойност (REV) (57), която отразява основната икономическа стойност на активите в дългосрочен план. Предвид факта, че размерът на помощта в гаранцията не може да надвиши нейната номинална стойност (10 милиарда EUR), не е необходимо да се определя точната стойност. По тази причина Комисията смята, че елементът на помощ в рисковата гаранция е 10 милиарда EUR.
(158)
Накрая Комисията би искала да посочи, че гаранциите за ликвидност, предоставени от Soffin за сума от 17 милиарда EUR, представляват помощ, предоставена съгласно германската схема.
(159)
Комисията стигна до извода, че елементът на помощ в рисковата гаранция и рекапитализацията е в размер на 13 милиарда EUR. Комисията смята също, че елементът на помощ в гаранциите за ликвидност е до 17 милиарда EUR.
9.2. СЪВМЕСТИМОСТ НА МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ
9.2.1. ПРИЛОЖЕНИЕ НА ЧЛЕН 107, ПАРАГРАФ 3, БУКВА Б) ОТ ДФЕС
(160)
В съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС помощ може да бъде съвместима с вътрешния пазар, ако служи за „преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава членка“. В своето одобрение на германската схема за банково спасяване (58) Комисията призна, че съществува заплаха от сериозни затруднения в германската икономика и че държавната подкрепа на банките е подходящ начин за преодоляването на тези затруднения. Въпреки че от началото на 2010 г. се наблюдава бавно икономическо възстановяване, Комисията продължава да е на мнение, че изискванията за одобряване на държавна помощ по силата на член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС са изпълнени, с оглед на повторната поява на сътресения на финансовите пазари. Комисията потвърди това мнение като прие през декември 2010 г. съобщение, което продължава до 31 декември 2011 г. прилагането на правилата за държавни помощи за подкрепата на мерки в полза на банки в контекста на финансовата криза (59).
(161)
Сривът на банка като HSH може да засегне пряко финансовите пазари и по този начин цялата икономика на държава членка. Предвид настоящата крехкост на финансовите пазари, Комисията продължава да основава оценката си на мерките за държавна помощ в банковия сектор на член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
9.2.2. СЪВМЕСТИМОСТ НА РИСКОВАТА ГАРАНЦИЯ СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ОТНОСНО ОБЕЗЦЕНЕНИТЕ АКТИВИ
(162)
Комисията следва да разгледа съвместимостта на мерките за облекчение на активи в светлината на член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС и въз основа на съобщението относно обезценените активи. Противно на това, което изтъква Германия, съобщението относно обезценените активи не служи само за гарантиране на съгласуваност административна практика (60). То по-скоро очертава правилата за държавна помощ, които да се прилагат за мерките за облекчение на активите. Като се отчитат техните специфични характеристики, в него се предават правилата за държавна помощ чрез критерии за съвместимост, които да се прилагат за тези мерки. Прилагането на съобщението относно обезценените активи следва да гарантира съгласуваността между мерките за облекчение на активите, въведени от държавата-членки, и съответствието с изискванията за мониторинг на държавната помощ. В параграф 18 от съобщението относно обезценените активи се посочва, че съобщението цели да установи съгласувани принципи и условия, за да се осигури възможно най-пълната ефективност на мерките за облекчение на активите в единния пазар, като се има предвид дългосрочната цел за връщане към нормално пазарно положение. По този начин целите на съобщението са по-широки, отколкото изтъкна Германия, и не са ограничени до административната практика. За да изпълни гореспоменатите цели, Комисията трябва да прилага съобщението относно обезценените активи за всички мерки за облекчение на активите.
(163)
Следователно Комисията не вижда причини да оценява мярката пряко съгласно член 103, параграф 3, буква б) от ДФЕС, както Германия предложи.
(164)
Съобщението относно обезценените активи посочва пакет от условия, с които мерките за облекчение на активите трябва да са съобразени, за да бъдат съвместими с член 103, параграф 3, буква б) от ДФЕС. Разглеждането на тяхната съвместимост се извършва с помощ на известен брой критерии включително допустимостта на активите, управлението на активи, оценката на гарантирания портфейл, подходящото идентифициране на проблема и пълна ex ante прозрачност и оповестяване, привеждането на мярката в съответствие с целите на публичната политика, уместност на възнаграждението и споделянето на тежестта, и изискването за оценяване на плана за преструктуриране от Комисията.
9.2.2.1. Допустими активи
(165)
Параграфи 33 и сл. от съобщението относно обезценените активи изискват идентифициране на допустими активи и тяхното организиране по категории от активи (пакети). Подробни насоки за определенията на тези категории са предоставени в приложение III към съобщението относно обезцените активи. Разнообразието от активи, обезпечени от рисковата гаранция, надхвърля системата на пакети, обхваната от съобщението относно обезценените активи. При все това в параграф 35 от съобщението се позволява допълнителна гъвкавост при идентифицирането на допустимите активи. На банките се позволява да бъдат облекчени от обезценените активи, които не са обхванати от параграф 33, без конкретно основание, но само за максимум 10-20 % от всички активи на дадена банка. При все това тъй като [около 75] % от счетоводния баланс на HSH е обезпечен от рисковата гаранция, параграф 35 от съобщението относно обезценените активи не предоставя задоволително решение в този случай.
(166)
Въпреки това съгласно параграф 32 от съобщението относно обезценените активи, което посочва водещите принципи във връзка с допустимостта на активите, следва да се възприеме прагматичен подход при оценяването на характера на активите в мярката за обезценените активи. Комисията отбелязва, че диапазонът на класовете активи, засегнати от финансовата криза, е станал по-широк с времето поради разпространението на последиците от нея. По-специално ценните книжа, свързани с морски транспорт, самолети и недвижими имоти, като цяло са изправени пред неликвидни пазари или са обект на сериозно обезценяване. Облекчаването на активите за такива активи може да помогне за постигането на целите на съобщението относно обезценените активи, а именно повишаване на прозрачността и допринасяне за финансова стабилност, дори и да не са в класовете активи, които първоначално отключиха финансовата криза. Следователно Комисията е приемала в предишни случаи мерки за облекчение на активи за тези активи (61). Комисията смята, че е уместно да се постъпи по същия начин в настоящия случай.
(167)
На последно място, в параграф 36 от съобщението относно обезценените активи се позволяват по-широки критерии за допустимост, ако мярката се компенсира със задълбочено преструктуриране. Колкото по-голяма е пропорцията на гарантираните активи в портфейла на банката, толкова по-пълно преструктуриране ще трябва да извърши банката. В решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнение по отношение на допустимостта на активите, тъй като първоначалният план за преструктуриране, който ѝ беше представен в онзи момент, не беше достатъчно всеобхватен, за да компенсира адекватно за гъвкавото прилагане на критериите за допустимост. HSH представи изменения план за преструктуриране на 11 юли 2011 г. Изменените мерки за преструктуриране включват намаляване на счетоводния баланс от около 61 %, освобождаване от […] дялови участия и закриване на 15 от 21 международни филиала. Чрез тях Комисията може да направи заключение, че задълбочеността на преструктурирането компенсира за гъвкавото прилагане на съобщението относно обезценените активи по отношение на допустимостта на активите. Следователно съмненията на Комисията по отношение на допустимостта на активите са разсеяни.
9.2.2.2. Управление на активи
(168)
В параграф 45 от решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнение относно съвместимостта на гаранцията по отношение на управлението на активи въз основа на това, че няма доказателство за ясно функционално и организационно отделяне между HSH и гарантираните активи, тъй като всички активи ще останат върху счетоводния баланс на HSH; това беше конкретно приложимо за ръководството, персонала и клиентите.
(169)
Германия предостави допълнителна информация, обясняваща, че HSH е създала звено за преструктуриране, което е вътрешна банка за постепенно прекратяване с отделно управление. HSH е въвела докладване по сегменти, включително отделно управление на звеното за преструктуриране, за да не възникне конфликт на интереси между основната банка и звеното за преструктуриране. Комисията се съгласява с коментарите на Германия във връзка с управлението на активите, обобщени в параграф (115) от настоящото решение, и приема промените, въведени от HSH, в управлението на активи. Следователно рисковата гаранция е в съответствие с изискванията на съобщението относно обезценените активи по отношение на управлението на активи.
9.2.2.3. Оценка на гарантирания портфейл
(170)
В параграф 45 от решението за откриване на процедура Комисията също изрази съмнение за оценката на гарантирания портфейл, тъй като само малка част от гарантирания портфейл е оценена от независими експерти и HSH не е предоставила достатъчна информация за оценяването на REV на целия портфейл. Преди осъществяването на мярката HSH е назначила два независими експерта - Blackrock и Cambridge Place. Те са оценили само малка част от гарантирания портфейл, а именно обезпечени с активи ценни книжа (ABS) и части от портфейла СКП.
(171)
Комисията не споделя мнението на Германия, посочено в параграф (116) по-горе, че кредитите за клиенти са трудни за оценяване предвид броя на предвижданията при прогнозите за парични потоци (като тези за бъдещи неизпълнения на дълг, възможности за неизпълнения, момента на неизпълнението и възстановяване, и лихвени проценти по отношение както на безрисковия лихвен процент, така и на рисковата премия). Въпреки че оценката е по-сложна при кредити с удължим падеж, каквато е обичайната практика с кредити за морския транспорт и търговски кредити за недвижими имоти, които съставят голяма част от гарантирания портфейл, практиката за вземане на решение на Комисията показва, че оценки въз основа на парични потоци на портфейли, включващи подобни активи, вече са извършвани (62). В допълнение Германия не успя да покаже, че оценка въз основа на прогнози за парични потоци, би довела до коренно различен резултат.
(172)
Оценката следва да се води по обща методология, основана на равнище на Съюза. По искане на Комисията HSH и нейният външен експерт Morgan Stanley проведоха пълна оценка на портфейла в тясно сътрудничество с експерти от Комисията. Основните предвиждания, прилагани от HSH в оценката, бяха в съответствие със сериозните кризисни сценарии, прилагани от Комисията в други случаи. Следователно е приложена последователна методология.
(173)
Резултатът от оценката беше, че очакваните загуби ще надвишат значително транша „първа загуба“ от 3,2 милиарда EUR и ще изчерпат транша „втора загуба“ от 10 милиарда EUR. Оценката на портфейла показа, че REV се намира в […], на около [155-170] милиарда EUR (около [172] милиарда EUR минус 3,2 милиарда EUR минус [2,5-10] милиарда EUR.
(174)
Оценката беше извършена в съответствие с условията, посочени в съобщението относно обезценените активи, и по тази причина Комисията е на мнение, че нейните съмнения, изразени в параграф 45 от решението за откриване на процедура, са разсеяни.
9.2.2.4. Пълна ex ante прозрачност и оповестяване
(175)
В параграф 42 решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнения относно съвместимостта на мярката по отношение на прозрачността и оповестяването, доколкото Германия не е била предоставила пълна оценка на активите в гарантирания портфейл, извършена от признат независим експерт.
(176)
В съответствие с параграф 20 от съобщението относно обезценените активи, заявленията за помощ следва да са предмет на пълна прозрачност и оповестяване от страна на допустимите банки за обезценените активи, които ще бъдат включени в мерките за облекчение, да се основават на адекватно остойностяване, заверено от признати независими експерти и утвърдено от съответния надзорен орган. Информацията за обезценените активи следва да се предоставя с достатъчни подробности, както е предложено в точка II и таблица 2 от приложение III към съобщението относно обезценените активи.
(177)
След приемането на решението за откриване на процедура подробна информация за гарантирания портфейл и активите е предоставена на Комисията. Оценката определя REV портфейла в размер на около [155-170] милиарда EUR. Ефектът на капиталово облекчение на рисковата гаранция беше изчислен на около [3,5] милиарда EUR. Morgan Stanley официално подписа и утвърди оценката, включително основните предположения и приложената методология. Ефектът на капиталово облекчение на мярката беше потвърден от BaFin през февруари 2010 г. Ефектът на капиталово облекчение, изчислен въз основа на оценка на активите, се различава от предварителното оценяване от Комисията в параграфи 51 и сл. от решението за откриване на процедура. Комисията приема резултата от оценката и изчисления ефект на капиталово облекчение, представени от Германия. С оглед на резултата от разследването, коментарите, които Германия направи за ефекта на капиталово облекчение, вече не е нужно да се разглеждат.
(178)
Съмненията на Комисията по отношение на уместна прозрачност и ex ante оповестяване бяха разсеяни.
9.2.2.5. Съобразяване с целите на публичната политика
(179)
В раздел 5.3 от съобщението относно обезценените активи се изисква стимулите за банките, които ще участват в мярка за облекчение на обезценени активи, да са в съобразени с целите на публичната политика чрез а) максимален период за вписване от шест месеца, б) механизми, гарантиращи участието на банките, които най-много се нуждаят от облекчение на активи и в) ограничения в поведението с цел, наред с други, ограничаването на въздействието върху конкуренцията.
(180)
Гаранцията беше конкретно предназначена за HSH и пригодена към конкретното положение на банката в светлината на нейното системно значение за икономиката на собствениците от обществения сектор. В контекста на изменения план за преструктуриране HSH ще подлежи на редица ангажименти за поведение, по-конкретно свързани с изплащането на купони и дивиденти, корпоративното управление, възнаграждението и пазарното присъствие в определени сектор, като например морския транспорт.
(181)
Въз основа на гореспоменатото рисковата гаранция на HSH е съвместима с изискванията на съобщението относно обезценените активи по отношение на съобразяването с целите на публичната политика.
9.2.2.6. Възнаграждение и споделяне на тежестта
(182)
В параграф 49 от решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнения относно адекватността на споделянето на тежестта. Съгласно параграф 24 от съобщението относно обезценените активи от HSH следва да се поиска да допринесе за обезпечаването на загуби или риск под формата на клаузи „първа загуба“ (обикновено с минимум от 10 %). Адекватното споделяне на тежестта може да се гарантира също чрез по-високо възнаграждение или последваща компенсация. В допълнение в параграф 51 и сл. от решението за откриване на процедура Комисията изрази съмнения за това дали таксата от 400 базисни пункта представлява адекватно възнаграждение за риска, поет от собствениците от обществения сектор.
(183)
В параграф 41 от съобщението относно обезценените активи се посочва, че за държавата трябва да се осигури адекватно възнаграждение за всяка мярка за обезценени активи. Адекватно възнаграждение за мярка за обезценени активи е такова, че да възнагради въздействието на мярката върху регулаторния капитал. Следователно ефектът на капиталово облекчение следва да бъде адекватно възнаграден.
(184)
По отношение на възнаграждението за ефекта на капиталово облекчение, в своето Решение относно държавната помощ, предоставена на Германия за преструктурирането на Landesbank Baden-Württemberg (63) Комисията установи, че адекватно възнаграждение за ефекта на капиталово възнаграждение би било 6,25 % от размера на капиталовото облекчение, получено посредством мярката (64). Ефектът на облекчаване на капитала за рисковата гаранция е определен на около [3,5] милиарда EUR, така че следва да има годишно възнаграждение в размер на приблизително 220 милиона EUR (което съответства на [около 220] базисни пункта от номиналната стойност на гаранцията), когато HSH се ползва от пълния размер на гаранцията. При (частична) отмяна на гаранцията минималното възнаграждение за капиталовото облекчение следва да се намали пропорционално до около 220 базисни пункта от оставащата номинална стойност на гаранцията.
(185)
Както е обяснено в параграф (46), HSH предложи да плати такса за гаранция от 400 базисни пункта за рисковата гаранция. По този начин в зависимост от сценария HSH ще плати [ 1,5] милиарда EUR (без усвояване на гаранцията), [ 2,5] милиарда EUR (усвояване от 5 милиарда EUR) или [ 4] милиарда EUR (усвояване от 10 милиарда EUR).
(186)
По отношение на адекватността на минималното възнаграждение за капиталовото облекчение от [около 220] базисни пункта на година върху 10 милиарда EUR (или - в случай на частични отмени - върху оставащия номинален размер на гаранцията (65)), абсолютният размер на възнаграждението за капиталово облекчение е частично отменен. Въпреки че е вероятно ефектът на капиталово облекчение да не намалява пряко пропорционално на размера на рисковата гаранция, Комисията смята, че по време на периода на рисковата гаранция той е разумно приближение с цел изчисляване на необходимия минимум за възнаграждение за капиталово облекчение. Следователно Комисията е на мнение, че [около 220] базисни пункта на година от оставащия номинален размер на гаранцията биха представлявали адекватно възнаграждение.
(187)
Тъй като [около 220] базисни пункта от оставащата сума от гаранцията е приемливо приближение за 6,25 % от размера на капиталовото облекчение, Комисията е удовлетворена, че 6,25 % на година от ефекта на капиталово облекчение ще се изплащат винаги на HSH Finanzfonds AöR. Възнаграждението за капиталово облекчение следователно може да се смята за съответстващо на съобщението относно обезценените активи.
(188)
В допълнение в параграф 14 от съобщението относно обезценените активи се изисква трансферната стойност за закупуването на активи или гаранцията за активи да се основава на REV на активите.
(189)
Съгласно оценката от Комисията на рисковата гаранция, гарантираната стойност в размер на около [168] милиарда EUR е твърде висока (над REV), а траншът „първа загуба“ е бил твърде нисък в момента на разработване гаранцията. Разликата между гарантираната стойност и REV е [2,5-10] милиарда EUR. Последствието следва да бъде „корекция“ на гарантираната стойност и повишаване на транша „първа загуба“. Германия предостави доказателства, че за HSH не е възможно да изплати обратно [2,5-10] милиарда EUR и не приема такова възвръщане на предоставени средства. При все това, въпреки че HSH не е способна да увеличи транша „първа загуба“ с [2,5-10] милиарда EUR, за да покрие неочакваните загуби, разликата може по силата на параграф 41 от съобщението относно обезценените активи да бъде възстановена на по-късен етап, например чрез съчетание между механизъм за възвръщане и радикални мерки за преструктуриране.
(190)
Механизъм за възвръщане на предоставени средства може да се установи чрез основната премия в размер на 400 базисни пункта, изплащана на държавата. Той може да бъде под формата на частта от плащането, която представлява излишък от възнаграждението за ефекта на капиталово облекчение от [около 220] базисни пункта. В допълнение този размер ще зависи също от усвояването на гаранцията, като се има предвид, че основната премия може да се промени, както е показано на таблицата по-долу.
Таблица 12
възвръщане на средства чрез основната премия и допълнително изискване за възвръщане
(В милиони евро)
Сценарий 1
(0 EUR усвояване на гаранция)
Сценарий 2
(5 милиарда EUR усвояване на гаранция)
Сценарий 3
(10 милиарда EUR усвояване на гаранция)
Основна премия (400 базисни пункта от оставащата номинална стойност на гаранцията)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
От която възнаграждение за капиталово облекчение ([около 220] базисни пункта от оставащата номинална сума от гаранцията)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Възвръщане в основна премия
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Допълнително необходимо възвръщане
[…]
[…]
[…]
(191)
Възнаграждението ще доведе до недостатъчно възвръщане на средства посредством основната премия. По тази причина, за да се достигане до пълно възвръщане на предоставените средства, разликата между REV и трансферната цена, която не се покрива от основната премия в размер на 400 базисни пункта, остава да се изплати на държавата от HSH. В зависимост от сценария тази разлика е в диапазон от […] милиарда EUR до […] милиарда EUR.
(192)
Тъй като Германия и HSH отказват да увеличат съответното плащане, мярката за помощ не може да бъде одобрена като съвместима съгласно член 7, параграф 3 от Регламент (ЕО) № 659/1999.
(193)
Комисията отбелязва, че измененият план за преструктуриране наистина показва, че е невъзможно да се иска допълнително възвръщане на предоставени средства между […] милиарда EUR и […] милиарда EUR без да се застрашава жизнеспособността на HSH, тъй като пълно изплащане на предоставените средства би изчерпало нейните печалби през целия период на преструктуриране и след него, въз основа на прогнозите в параграф (91) по-горе.
(194)
Въпреки това Комисията смята, че съвместимостта на мярката за помощ може да се гарантира, ако се създаде система за възнаграждение, която да позволява корекция в съответствие с правилата, установени в съобщението относно обезценените активи и практиката за вземане на решение на Комисията по отношение на възвръщанията на предоставени средства и възнагражденията. В параграф 41 от съобщението относно обезценените активи всъщност се уточнява, че може да се приеме трансферната стойност (гарантираната стойност) на активите да надвиши тяхната REV, ако има радикално преструктуриране и ако се въведат условия, които да позволяват възстановяването на допълнителната помощ на по-късен етап. Накратко параграф 41 от съобщението относно обезценените активи оставя възможност за приемане на частично възвръщане на предоставените средства, ако то е адекватно компенсирано чрез преструктуриране.
(195)
В настоящия случай Комисията смята, че частично възвръщане на предоставените средства може да се получи, ако се изпълни комбинация от мерки.
(196)
На първо място Комисията смята, че доколкото е възможно (и без да се подкопава връщането на HSH към дългосрочна жизнеспособност), изплащането на всякакво допълнително възвръщане на предоставени средства следва да се извърши незабавно и да не се отлага повече от необходимото. Следователно тя разгледа възможността за авансово плащане. Както е обяснено в параграф (90), Комисията поиска от HSH да включи във финансовите прогнози еднократно платима сума в размер на 500 милиона EUR през 2011 г. Финансовите прогнози в параграф (91) по-горе показват, че HSH може да плати на държавата такава еднократно платима сума в размер на 500 милиона EUR. Такова плащане ще изчерпа всички очаквани печалби на HSH и се очаква да доведе до загуба в размер на [150-200] милиона EUR за 2011 г. При все това тази загуба може да се поеме през следващите години и няма да възпрепятства HSH да установи поредица от последователни печалби (пример за рентабилността на стопанската дейност) през всички оставащи години на периода на преструктуриране. Такава поредица ще е необходима, за да онагледи връщането на HSH на дългосрочна жизнеспособност и в крайна сметка нейната способност да привлича инвеститори. Въз основа на това Комисията смята, че 500 милиона EUR е възможно най-големият авансов принос към допълнително частично възвръщане на предоставени средства, което HSH може да си позволи.
(197)
При все това във всички случаи Комисията не смята, че авансово възвърнатата сума трябва да се плати на държавата в брой. Предвид капиталовото положение на HSH, което досега е било недостатъчно, за да обезпечи загубите от инвеститорските дейности или да допринесе за засилването на капиталовата база, Комисията смята, че еднократното плащане на 500 милиона EUR може да осъществи в акции, вместо в брой. Капиталовата позиция на HSH се нуждае от засилване, по-специално предвид факта, че банката ще продължи да извършва дейност и ще се съсредоточи върху линии на дейност, които се характеризират със силна процикличност и променливост, като например финансиране на морски транспорт, както е подробно обяснено по-долу (вж. параграфи (223)-(226).
(198)
В допълнение към гореописаното еднократно авансово плащане, Комисията смята, че HSH е също в състояние да плати допълнителни суми от продължително възвръщане на предоставени средства. Следващо коригиране на трансферната цена може да се постигне чрез допълнителна премия, изплащана през периода на преструктуриране над основната премия. Въз основа на финансовите прогнози в параграф (91), Комисията смята, че такава допълнителна премия може да се определи в размер на 385 базисни пункта, без да се застрашава способността на HSH да върне жизнеспособността си. Допълнителна премия от 385 базисни пункта не би надвишила плащането на основната премия от 400 базисни пункта, посочена в таблица 4 по-горе, по време на периода на преструктуриране (66). Плащанията на допълнителната премия само ще надвишат очакваната нетна печалба на HSH за периода 2012-2014 г. само в сценария на усвояване на 10 милиарда EUR(вж. параграф (90) по-горе). Комисията освен това отбелязва, че HSH вече е отменила 3 милиарда EUR от гаранцията, което означава, че третият сценарий, посочен в таблица 4 по-горе (усвояване на цялата гаранция от 10 милиарда EUR) може да се изключи.
(199)
Ако повече от тази допълнителна премия трябваше да се изплати, това би застрашило способността на HSH да достигне коефициент на базовия собствен капитал от 10 %. По причините, посочени в параграфи (223)-(226) по-долу, и обяснени допълнително в параграфи (229)-(232) по-долу, Комисията смята, че достигането на достатъчно равнище на рекапитализация, за да действа като буфер срещу колебанията във финансовите резултати на HSH, произтичащи от разклащания в икономическия цикъл, е от решаващо значение, за да не се компрометира нейното връщане на жизнеспособността. За такъв достатъчен буфер се смята коефициент на базовия собствен капитал от 10 %. По този начин, ако допълнителната премия компрометира този коефициент, нейното изплащане следва да се отложи доколкото е необходимо, за да се избегне компрометиране на жизнеспособността на HSH.
(200)
Въз основа на това Комисията смята, че ще е възможно за HSH да осъществи допълнителни плащания през следващите години без това да възпрепятства нейната способност за връщане на жизнеспособност.
(201)
Въз основа на гореспоменатите съображения и с цел да гарантира съвместимостта на рисковата гаранция със съобщението относно обезценените активи, Комисията изисква алтернативен механизъм за възнаграждение, който изменя споразумението за предоставяне на гаранция, сключено на 2 юни 2009 г. по следния начин. Той следва да се основава на съществуващата основна премия в споразумението за предоставяне на гаранция в размер на 400 базисни пункта на година от номиналната сума от оставащата гаранция. Тази основна премия следва да остане непроменена, с изключение, че всички усвоявания съгласно гаранцията вече няма да намаляват номиналната сума на гаранцията за целите на изчисление на премията. Така се избягва предоставянето на стимули за усвояването на гаранцията. Освен това основната премия следва да се допълва от допълнителна премия в размер на 385 базисни пункта и еднократно платима сума от 500 милиона EUR в обикновени акции („еднократно платима сума“ или „еднократно платима сума в акции“). С цел да се изпълнят тези условия, първоначалният договор за гаранция трябва да се измени, както е посочено в параграфи (201)-(208).
(202)
Първо, трябва да се добави допълнителната премия. Основата за изчисляване на допълнителната премия следва да наподобява основата за изчисляване на основната премия, номиналната сума на гаранцията, намалена чрез частични отмени, но не от усвоявания. При все това основата на допълнителната премия следва да зависи от степента, в която HSH в крайна сметка отменя гаранцията, независимо от моментите на тези отмени. По този начин рентабилността на HSH ще бъде засегната само доколкото тя действително се ползва от гаранцията. Ето защо при частична отмяна частта от всички платени допълнителни премии, съответстващи на сумата на отменената гаранция, следва да се възстановява на HSH. За да се постигне този ефект, докато и двете премии трябва да се изчисляват спрямо сумата на гаранцията, договорена в споразумението, намалена от отмени, но не от усвоявания, основната премия следва да се плаща ежегодно върху оставащата сума от гаранцията, но допълнителната премия следва да се остави настрана в резервна сметка. Допълнителната премия ще се изплаща на HSH Finanzfonds AöR само, ако гаранцията е усвоена. От друга страна, при частична отмяна на гаранция допълнителната премия, оставена настрана в резервната сметка, следва да се плати обратно на HSH.
(203)
С цел да се гарантира, че отмените не се извършват за сметка на жизнеспособността, частичните отмени на гаранция следва да се осъществяват само, ако не водят до падане на коефициента на базов собствен капитал на HSH под [8,5-9,5] % към 31 декември 2011 г., [9-10] % към 31 декември 2012 г., [9,5-10,5] % към 31 декември 2013 г. или [10-11] % към 31 декември 2014 г. При това частичната отмяна може да не се осъществи, ако, въпреки че коефициентите са изпълнени в момента на частичната отмяна, това вече няма да е така в светлината на скептични очаквания за следващите години.
(204)
Допълнителната премия следва да се изчислява със задна дата от 31 март 2009 г. и на пропорционална база за част от финансовите години. Допълнителната премия следва да е платима заедно с основната премия докато коефициентът на базовия собствен капитал на HSH е най-малко 10 % („минимален коефициент на базовия собствен капитал“).
(205)
С цел да се гарантира, че жизнеспособността на HSH не е застрашена от плащането на допълнителна премия, механизмът за възвръщане на предоставени средства следва да съдържа гаранция за длъжника (Besserungsschein). Гаранцията за длъжника следва да падежира до 31 декември [2030-2040 г.]. Ако коефициентът на базовия собствен капитал на HSH падне под минималния коефициент на базовия собствен капитал поради допълнителната премия, плащането ще бъде отложено и преобразувано в гаранция за длъжника. Ако коефициентът на базовия собствен капитал се увеличи над целта, гаранцията за длъжника ще бъде платена обратно до границата на тази цел. Този механизъм дава на HSH необходимата гъвкавост, но в същото време гарантира, че възвръщането на предоставени средства ще бъде платено по-късно във времето, когато тя е отново е в състояние да плати.
(206)
Отсроченото право на допълнителна премия следва да се възстанови напълно за продължителността на гаранцията за длъжника. Допълнителната премия ще е платима най-късно до 31 декември [2015-2025 г.]. Във всички случаи основната премия и допълнителната премия следва да са платими най-късно докато сборът от частичните отмени и усвоявания на гаранцията достигне 10 милиарда EUR.
(207)
Второ, от HSH Finanzfonds AöR и HSH следва да се изиска да изменят първоначалното споразумение за предоставяне на гаранция като добавят искане от страна на HSH Finanzfonds AöR спрямо HSH за еднократно платима сума в размер на 500 милиона EUR. За да се предотвратят допълнителни намаления в коефициента на собствен капитал на HSH, това искане следва да е платимо от HSH в обичайни акции посредством увеличаване на капитала. Емисионната ценна ще се изчисли въз основа на стойността на HSH към деня на решението за това увеличение на капитала на общото събрание на акционерите и нетната стойност на искането за еднократно платима сума. HSH следва да емитира акции, съответстващи на нетната сума на искането пряко за HSH Finanzfonds AöR (и по този начин непряко за собствениците от обществения сектор).
(208)
Увеличението на капитала може да се осъществи или чрез обикновена вноска в натура без право на опция за миноритарните акционери, или чрез увеличаване на смесения капитал посредством вноска в натура и в брой с право на опция за всички акционери, освен HSH Finanzfonds AöR по отношение на частта в брой. HSH Finanzfonds AöR и HSH ще решат формата на увеличението на капитала, което ще гарантира по-бързо осъществяване и вписване в търговския регистър.
(209)
Ако споразумението за предоставяне на гаранция бъде изменено, абсолютната сума на допълнителната премия следва да варира въз основа на размера на загубите, които действително са обезпечени от HSH Finanzfonds AöR (т.е. колкото по-голям е размерът на поетите от HSH Finanzfonds AöR загуби, толкова по-голяма е сумата на възвръщането на предоставените средства). Накратко кумулативното възвръщане на предоставени средства в резултат от двете условия, поставени от Комисията и описани по-горе, е представено на таблицата по-долу за трите сценария, представени в параграф (46).
Таблица 13
възвръщане на предоставени средства чрез основна премия, еднократно платима сума и допълнителна премия
(В милиони евро)
Сценарий 1
(0 EUR усвояване на гаранция)
Сценарий 2
(5 милиарда EUR усвояване на гаранция)
Сценарий 3
(10 милиарда EUR усвояване на гаранция)
Основна премия (400 базисни пункта от оставащата номинална стойност на гаранцията)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
От която възнаграждение за капиталово облекчение ([около 220] базисни пункта от оставащата номинална сума от гаранцията)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Възвръщане в основна премия
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Допълнителна премия (385 базисни пункта от последно усвоената сума на гаранцията)
0
[1 500-2 500]
[3 500-4 500]
Еднократно платима сума в акции
500
500
500
Общо платено възвръщане
[1 000-1 300]
[3 000-4 400]
[5 500-7 000]
Допълнително необходимо възвръщане
[…]
[…]
[…]
(210)
Комисията признава, че въпреки наложените допълнителни условия, във всички сценарии, изложени в таблица 13, механизмът за възнаграждение все пак ще доведе само до частично възвръщане на предоставените средства от разликата от [2,5-10] милиарда EUR между REV и гарантираната стойност ([…] милиарда EUR в сценарий 1, […] милиарда EUR в сценарий 2 и […] милиарда EUR в сценарий 3).
(211)
При все това Комисията сравни мярката за рискова гаранция (включително допълнителните условия за възнаграждение) с мерки за обезценени активи, одобрени по отношение на други банки. Комисията също отбелязва, че в параграф 41 от съобщението относно обезценените активи се предоставя известна гъвкавост за оценяване на мерките за обезценени активи, при които не може да се плати адекватно възнаграждение, ако мярката не се придружава от задълбочено преструктуриране и/или механизми за възвръщане на предоставените средства. Комисията отбелязва също, че нейната практика за вземане на решения варира от мерки, за които се предоставя пълно възвръщане, (като например ING (67) или LBBW (68)) до такива, при които не се изплаща никакво възвръщане, но при които се предприема много радикално преструктуриране (като например Parex (69)).
(212)
Рисковата гаранция позволява частично възвръщане и се съчетава с радикално преструктуриране. Следователно тя е съобразена с изискванията в параграф 41 от съобщението относно обезценените активи и попада в рамките на крайните граници на диапазона в практиката за вземане на решения на Комисията. Освен това механизмът за възнаграждение за гаранцията на HSH включва частично възвръщане на предоставените средства във всички възможни сценарии. По-специално, ако пълната сума на гаранцията бъде усвоена (както е по сценарий 3), това частично възвръщане ще възлиза на […] % от изискваното възвръщане на предоставени средства. В същото време както се посочва в параграфи (266)-(270), преструктурирането на HSH ще доведе на намаляване от 61 % на нейния счетоводен баланс. Разгледано в комбинация с настоящата степен на преструктуриране, частичното възвръщане на предоставени средства е в съответствие с практиката за вземане на решения на Комисията. Следователно Комисията е на мнение, че мерките за обезценените активи могат да се смятат за съвместими със съобщението относно обезценените активи, ако бъдат изпълнени условията, описани по-горе и представени в подробности в приложение II.
9.2.2.7. Заключение
(213)
Въз основа на гореизложеното Комисията прави заключение, че коментарите, предоставени от държавите членки и от трети страни, не са разсеяли нейните съмнения по отношение на рисковата гаранция. Според мнението на Комисията рисковата гаранция не е в съответствие със съобщението относно обезценените активи във връзка с точките, разгледани в раздел 9.2.2 от настоящото решение. При все това може да постигне съответствие при условията, посочени в приложение II към настоящото решение.
9.2.3. СЪВМЕСТИМОСТ НА ИЗМЕНЕНИЯ ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ С ВЪТРЕШНИЯ ПАЗАР
9.2.3.1. Необходимата степен на преструктуриране
(214)
В съобщението относно преструктурирането се определят правилата за държавна помощ, приложими за преструктурирането на финансови институции, когато мерките са нотифицирани на Комисията на или преди 31 декември 2010 г. Следователно измененият план за преструктуриране на HSH ще се оценява на тази основа. Съгласно съобщението относно преструктурирането, за да бъде съвместимо с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС в условията на финансова криза, преструктурирането на финансова институция трябва да:
а)
доведе до възстановяването на дългосрочната жизнеспособност на институцията;
б)
включва достатъчен собствен принос на бенефициера (споделяне на тежестта);
в)
съдържа достатъчно мерки за ограничаване на нарушаването на конкуренцията.
(215)
В съответствие с практиката си по време на финансовата криза, при оценяване на изискванията за преструктуриране Комисията няма да добави сумата на гаранциите за ликвидност към сумата на помощта.
9.2.3.2. Възстановяване на дългосрочната жизнеспособност
(216)
Решението за откриване на процедура повдигна съмнения относно способността на HSH да възстанови дългосрочната си жизнеспособност. Тези съмнения бяха потвърдени от задълбочения анализ на жизнеспособността, осъществен след приемането на решението за откриване на процедура.
(217)
В решението за откриване на процедура три главни области бяха идентифицирани като основни слабости с вероятност да изложат на опасност дългосрочната жизнеспособност на HSH, които не бяха подходящо разгледани в първоначалния план за преструктуриране: а) зависимостта на HSH от финансиране на едро, б) нейното разчитане на нестабилни и циклични дейности и в) големият размер на нейните дейности на капиталовите пазари свързани с банковите ѝ дейности. Освен това възникнаха съмнения по отношение на устойчивостта на растежа и други предвиждания, използвани в плана за преструктуриране.
(218)
По отношение на позицията на финансиране на HSH, осъщественият анализ набеляза следните проблеми: а) слаба структура на финансиране с ограничени източници на дългосрочно финансиране, по-специално тъй като заварените облигации, обезпечени от държавата, постепенно падежират и трябва да бъдат рефинансирани, б) силно разчитане на спестовни банки като привилегирован източник на финансиране и в) липса на финансиране, деноминирано в щатски долари.
(219)
Решението за откриване на процедура (70) набеляза необходимостта за HSH да рефинансира [60-110] милиарда EUR от финансирането на едро, което падежира до 2014 г., и постави под въпрос нейната способност да го направи. Комисията идентифицира разлика от около [15-30] милиарда EUR, за която HSH не е планирала и разпределила конкретен източник на финансиране. Както е описано в параграф (54) по-горе, планът за финансиране на HSH показа разлика от 48 милиарда EUR, която може да се пригоди в зависимост от предвижданията за собствения капитал и деривати в съответствие с историческите равнища до около [15-30] милиарда EUR необезпечени нужди от финансиране. При все това допълнителното групово намаление в счетоводния баланс от 34 милиарда EUR до сума в счетоводния баланс от 120 милиарда EUR считано от края на 2014 г. (вместо 150 милиарда EUR в първоначалния план за преструктуриране) ще намали нуждите от финансиране на едро и ще облекчи натиска върху положението с финансирането на HSH. То ще премахне разликата във финансирането, за която HSH не е идентифицирала конкретни източници. Освен това HSH показа, че нейните предвиждания за прогнозираното равнище на депозити (постоянни средни баланси, Bodensatz) са скромни в сравнение с настоящите исторически равнища на финансиране от този източник. Следователно Комисията смята, че [15-25] милиарда EUR нужди от финансиране, необезпечени от разпределените източници на финансиране, могат да бъдат обезпечени чрез собствен капитал, депозити в излишък и краткосрочно финансиране (обезпечено или необезпечено) без отрицателно въздействие върху разходите за финансиране на HSH. По този начин няма да се налага HSH да намира нови източници на финансиране и ще може да разчита на идентифицирани и съществуващи източници за целите нужди от финансиране до 2014 г.
(220)
По отношение на разчитането на спестовни банки като привилегирован източник на финансиране (както е описано параграф (95) по-горе), Комисията отбелязва, че намаляването на рисковия профил на HSH ще намали също и тяхната значимост в сравнение с други източници. Допълнителното намаление в баланса, което се съдържа в изменения план за преструктуриране (30 милиарда EUR допълнително намаление в сравнение с първоначалния план за преструктуриране, вж. параграф (50) по-горе), ще намали значително новите нужди от финансиране и разликата във финансиране. Прогнозираното използване на различни източници на финансиране в края на периода на преструктуриране (както е описано в таблица 7 и параграф (93)) намалява разчитането от страна на HSH на краткосрочно необезпечено финансиране и следователно нейната експозиция на ликвидна криза. HSH също ще разчита за финансирането си в относително изражение повече на обезпечени облигации, които в Германия са в съответствие със строги изисквания за емитиране и могат да се смятат за стабилен и сравнително ниско струващ източник на финансиране.
(221)
Липсата на финансиране на HSH, деноминирано в щатски долари, представлява друга основна слабост в бизнес профила на HSH. В края на 2010 г. около [20-30] % от общите активи на HSH бяха деноминирани в щатски долари, в размер на [50-70] милиарда USD, от които само [15-20] милиарда USD (или [20-25] %) бяха пряко финансирани в щатски долари. Тази разлика се покрива от валутни суапове, които се извършват постоянно. Поради постоянното разширяване на базата за валутен суап EUR/USD от началото на финансовата криза насам, тази стратегия за финансиране струва допълнителни приблизително [20-30] базисни пункта в сравнение със стратегия за финансиране, която се основава на финансиране, деноминирано в щатски долари. При това стратегията носи редица рискове. Те включват а) потенциални допълнителни разходи в резултат от възможни разминавания между действителните и очакваните парични потоци в щатски долари от активи, б) увеличена нестабилност на краткосрочната ликвидна позиция поради задължения за искане на допълнително обезпечение, свързано с позициите в суапове (71), и в) повишена изложеност на риск от контрагента, поради факта, че суаповете се сключват извън борсата и HSH носи целия кредитен риск на контрагента за тези транзакции. При все това, тъй като намаляването на рисковия профил на HSH ще се осъществи основно в сегменти, които генерират активи, деноминирани в щатски долари (т.е. финансиране на самолети, морски транспорт и международно финансиране на недвижими имоти), то също представлява материална крачка напред към намаляването на необходимостта от финансиране в щатски долари. В допълнение, HSH пое ангажимент да увеличи дела на дейността на основната банка в щатски долари, която се рефинансира посредством финансиране, деноминирано в щатски долари, до най-малко […] % до 2014 г.
(222)
В заключение, предложените мерки са насочени към безпокойствата, идентифицирани от Комисията. Те следва да гарантират, че HSH е на прав път за развиване на по-устойчиво и стабилно съчетано финансиране по отношение на обеми, падежи, предходност, сигурност и валута. Ангажиментът за достигане на нетен коефициент на стабилност на финансиране и коефициент на краткосрочно ликвидно покритие от […] до 2012 г., преди крайния срок, поставен за изпълнението на тези два коефициента от Базелския комитет по банково регулиране, ще позволи проследяване на напредъка на HSH в тази област и следва да допринесе за гарантиране, че тя ще продължи да подобрява качеството и стабилността на своето финансиране и ще запази достатъчно излишък на ликвидност в случай на кризисни ситуации.
(223)
Решението за откриване на процедура (72) постави под въпрос способността на HSH да гарантира дългосрочна жизнеспособност като се съсредоточи върху разширяване на бизнес сегменти, които имат цикличен и нестабилен характер (73). Задълбоченият анализ на жизнеспособността засили тези съмнения и разкри, че увеличаваща се част от нетния доход от лихви се генерира от нестабилни и циклични дейности (74). Относителното значение на финансирането на морския транспорт и самолетите беше разгледано като особено проблемно. При все това в изменения план за преструктуриране се отчита правилно цикличният характер на активите, като същевременно се запазва франчайзинга на HSH в дейността на морския транспорт.
(224)
Допълнителното намаление на активите в размер на [30-35] милиарда EUR ще дойде изцяло от основната банка (с цел от 82 милиарда EUR за 2014 г.) и по-специално от циклични и нестабилни дейности. HSH ще прекрати дейностите си по финансиране на самолети. Съществуващите активи за финансиране на самолети, възлизащи на [3-8] милиарда EUR, ще бъдат прехвърлени на звеното за преструктуриране в края на [2011-2012] г. и намалени. HSH предприема да не генерира нова стопанска дейност в тази област. HSH също се ангажира да намали отдела си за морски транспорт до общи активи в размер на 15 милиарда EUR в основната банка до края на 2014 г. Намалението ще се постигне чрез прехвърляне на допълнителни [0,5-2] милиарда EUR на звеното за преструктуриране до края на [2011-2012 г.] и чрез намаляване на новите обеми на дейност. Тази обща сума от 15 милиарда EUR от активи за финансиране на морския и въздушен транспорт е в сравнение с [25-30] милиарда EUR към 2008 г.
(225)
Общите активи в отдела за недвижими имоти също ще бъдат намалени до 13 милиарда EUR към края на 2014 г., тъй като новата международна дейност, свързана с недвижими имоти, на германските корпоративни клиенти ще бъде спряна, а други нови дейности ще бъдат намалени. Дейностите на корпоративния отдел ще бъдат значително понижени до 2014 г. чрез по-ниски обеми на нова дейност.
(226)
Това абсолютно намаление ще се придружава от подобрени процеси за управление на риска на HSH. По-специално HSH предприема процес за намаляване на индивидуалните рискове, конкретно в сегмента за морския транспорт. Тя също се ангажира да намали съществуващите високи отделни експозиции до […] милиона EUR и да ограничи новите отделни експозиции до максимално […] милиона EUR.
(227)
В параграф 62 от решението за откриване на процедура Комисията изрази безпокойство по отношение на обема на операциите на HSH на капиталовия пазар, които се смятаха за все още непропорционално големи въпреки пренасочването към регионални дейности. По-специално, търговията с финансови инструменти допринесе за затрудненията на HSH.
(228)
Понижаването на счетоводния баланс на HSH ще доведе до много силно намаляване на операциите на капиталовия пазар. Операциите на капиталовия пазар ще бъдат намалени до достигане на [25-35] милиарда EUR активи в основната банка до 2014 г. Тази цифра е в сравнение с 98,8 милиарда EUR през 2008 г. Освен това Германия е поела ангажимент, че HSH няма да извършва търговия с финансови инструменти. HSH ще предприема търговски дейности, само доколкото те са необходими за изпълняване на поръчките на клиенти, за хеджиране на бизнес на клиентите или за ликвидност на касовите наличности и за цели на управлението на счетоводния баланс (във всеки от тези случай до таван, изразен в максимална стойност, изложена на риск). Следователно тези мерки са насочени към безпокойствата, изразени в решението за откриване на процедура.
(229)
Слабата капиталова структура на HSH представлява друга потенциална пречка пред дългосрочната жизнеспособност. Адекватността на ниската капитализация, която в първоначалния план за преструктуриране се очакваше за края на периода на преструктуриране (капиталът от първи ред от [около 9] %) беше под въпрос по-специално в светлината на а) цикличния и нестабилен характер на бизнес профила на HSH, който наложи допълнителен капиталов буфер, предназначен да поеме повтарящите се повишени взаимосвързани загуби, б) въздействието на финансовата криза (75) върху капитала на HSH и в) въвеждането на нови правила „Базел III“, които значително ще повишат новите равнища за минимален капитал (76), изисквани от регулаторите. Може също да се допусне, че пазарните оператори и конкретно институциите с вероятност да предоставят необезпечено финансиране на едро ще очакват по-високи капиталови коефициенти.
(230)
Следващото намаление на рисковия профил на HSH, задържането на печалба и увеличението на капитала в размер на 500 милиона EUR през 2013 г. ще подобрят съществено капитализацията на HSH. В края на 2014 г. коефициентът на базовия собствен капитал се очаква да бъде над 10 % и коефициентът на капитал от първи ред над 12 %. Тези цифри са в сравнения с равнища от [около 7] % и [около 9] % в първоначалния план за същите коефициенти. Те съответстват повече на ново появяващите стандарти за банките. Въпреки че част от подобрението е свързано с все още значителното намаление на претеглените спрямо риска активи, при всички случаи капиталовата позиция ще се подобри. Подобрението трябва да се разгледа в контекста на намаляване на рисковия профил в баланса на HSH и по-конкретно намаляване на пропорцията на силно циклични активи.
(231)
В допълнение едно от изискванията, поставено от Комисията като условие за установяване на съвместимост между възнаграждението за рисковата гаранция и възвръщането на предоставени средства, е, че HSH не може да отмени рисковата гаранция, ако отмяната ще доведе до намаляване на коефициента на базовия собствен капитал под определените равнища по време на периода на преструктуриране и по-специално под 10 % към 31 декември 2014 г. (вж. параграф (203)). Това предпазно условие гарантира, че HSH е способна да поддържа адекватни равнища на капитализация по време на периода на преструктуриране, дори ако икономическото положение се влоши. Механизмът следва да подпомогне HSH да възстанови доверието на пазарните контрагенти. Планът на HSH предвижда банката да излезе напълно от гаранцията до [2014-2016], в който момент коефициентът на базовия собствен капитал се очаква да бъде [ 10] %.
(232)
В заключение капиталовата позиция на HSH се подобрява чрез предложените мерки, така че тя да е в съответствие с ново появяващите се международни стандарти. Подобрените капиталови коефициенти и по-голямата устойчивост на кризисни ситуации ще имат благоприятно въздействие върху разходите за финансиране на HSH в средносрочен план.
(233)
Решението за откриване на процедури (параграф 60 и параграф 63) повдигна съмнения във връзка с устойчивостта на някои предвиждания, използвани в планирането на HSH. Тези съмнения бяха конкретно свързани с предвижданията за а) растежа на основните бизнес сегменти; б) растежа на нелихвения доход; в) маржовете в ключовите бизнес сегменти; и г) развитието на обезпечаването на загуба от кредити.
(234)
Комисията сметна, че предвижданията за растежа, особено в сегментите за морския и друг транспорт и корпоративния сегмент, са твърде оптимистични. Следователно способността на HSH да достигне планирания общ доход беше поставена под въпрос. Преразгледаният план за преструктуриране, обаче, се основава на по-разумни предвиждания за растеж в сегмента за морския транспорт и корпоративния сегмент (вж. таблица 5 по-горе). Освен това след като HSH вече прекратява дейността си по финансиране на самолети, въпросът за растежа в този сегмент също е разрешен. Както е показано на таблица 5 и таблица 6, растежът, използван в планирането на сегмента за морския транспорт и корпоративния сегмент, е съществено по-нисък от използвания в оригиналния план за преструктуриране от 1 септември 2009 г. Освен той съответства на абсолютните обеми, които се смятат за по-разумно постижими от HSH в тези сектори предвид нейния пазарен дял и цялостния пазарен обем.
(235)
HSH също преразгледа предвижданията си за растежа на нелихвения доход. Средно за периода 2010-2014 г. нелихвеният доход се очаква да представлява около [7-12] % от нетния доход от лихви за основната банка. Целта следва да е постижима предвид плана на HSH да подобри кръстосаната продажба на продукти между отдела за финансови пазари и други бизнес звена.
(236)
Решението за откриване на процедура постави под въпрос предвижданията за маржове, използвани в първоначалното планиране. При все това маржовете към края на 2010 г. в действителност бяха по-високи от първоначалните очаквания и предвижданията в планирането бяха пригодени, за да отразят този факт.
(237)
Решението за откриване на процедура постави под въпрос способността на HSH да издържи на следващия икономически спад без да прибягва отново до държавна помощ, и следователно нейната дългосрочна жизнеспособност. Скептицизмът се основаваше на следните слабости: а) крехка структура на финансиране и по-специално предстояща голяма разлика във финансирането и хроничен недостиг на финансиране, деноминирано в щатски долари, б) съсредоточаване върху циклични и нестабилни дейности, които вероятно ще предизвикат повтарящи се големи комбинирани загуби и в) твърде ниска капитализация, за да поеме такива загуби. При все това предложените допълнителни мерки, включени в изменения план за преструктуриране, са насочени към съмненията на Комисията. Новият план е разработен с по-реалистични и правдоподобни предвиждания и следователно предоставя по-надеждна представа за жизнеспособността на HSH. Картината в резултат от него показва банка, която до края на периода на преструктуриране ще бъде адекватно капитализирана, с по-малка част от операциите, съсредоточени върху силно циклични сегменти, и стабилизирана, макар и все още в затруднение, позиция на финансиране, но с инструменти за мониторинг (нетния коефициент на стабилност на финансирането и пропорцията на финансиране в щатски долари), които следва да поддържат съсредоточаването върху постоянно подобряване в средносрочен план. Въз основа на това HSH следва да има капиталовата база и позиция на финансиране, необходими, за да може да устои на икономически спад без да прибягва до държавна помощ. По отношение на общата рентабилност на HSH, измененият план за преструктуриране показва, че възвръщаемостта на собствения капитал на HSH по време на периода на преструктуриране достига [5-10] % през 2014 г. (77). Тази цифра е ниска в абсолютно изражение, но следва да бъде по-стабилна в резултат от значително по-ниския рисков профил на HSH. Следователно тя трябва да се разглежда като силно подобрена в сравнение с равнищата, наблюдавани през десетте години преди кризата.
9.2.3.3. Собствен принос и споделяне на тежестта от миноритарните акционери
(238)
Съобщението относно преструктурирането посочва, че за да се ограничат нарушенията на конкуренцията и да се предотврати морален риск, а) разходите за преструктуриране и б) сумата на помощта следва да бъдат ограничени и следва да има значителен собствен принос. Съобщението относно преструктурирането също обявява, че за да се сведе помощта до минимум, банките следва първо да използват собствени ресурси за финансиране на преструктурирането. Разходите, свързани с преструктурирането, следва да не се поемат единствено от държавата, но и от тези, които са инвестирали в това положение. Такива са акционерите и притежателите на подчинени облигации.
9.2.3.3.1. Собствен принос, споделяне на тежестта и сведена до минимум помощ
(239)
В параграф 65 от решението за откриване на процедура Комисията отбеляза, че обемът на освобождаванията, които трябва да послужат за собствен принос на институцията, е неясен. Германия е поела ангажимент, че HSH ще продаде [100-120] дъщерни дружества до края на периода на преструктуриране. Освен това HSH вече е продала [30-40] от тези [100-120] и очаква да е приключила всички продажби до […] най-късно. Генерираните приходи и печалби ще се използват за покриване на разходите за преструктурирането. Финансовите участия, които ще бъдат продадени, са изброени в приложение III и включват HSH Real Estate AG, […], DekaBank и […], които са най-големите дъщерни дружества на HSH, и др.
(240)
Освен това Германия пое ангажимент, че HSH няма да предприема никакви придобивания до 31 декември 2014 г.
(241)
Комисията смята, че мерките за собствен принос, посочени в параграф (239) и параграф (240), не гарантират, че в настоящите финансови условия на HSH банката предоставя възможно най-голям принос от собствените си разходи за преструктуриране. По-специално, Комисията смята, че в съответствие с точка 26 от съобщението относно преструктурирането, в контекста на преструктуриране приспадането на загуби по усмотрение на банките бенефициери (например чрез освобождаване на резерви или намаляване на собствения капитал), за да се гарантира изплащането на дивидентите и купони върху оставащия подчинен дълг, по принцип е несъвместимо с целта за свеждане до минимум на сумата на помощта. По-конкретно финансови инструменти с елементи на собствен капитал следва да участват в понесените загуби.
(242)
Тъй като Германия отказва да предложи допълнителни мерки за собствен принос, мярката за помощ не може да бъде одобрена като съвместима съгласно член 7, параграф 3 от Регламент (ЕО) № 659/1999. Такива мерки, обаче, могат да се наложат чрез прилагане на условия към решението.
(243)
Така по време на етапа на преструктуриране Комисията следва да постави условието, че HSH не трябва да извършва никакви плащания по отношение на инструменти на собствения капитал, свързани с печалба (като например хибридни финансови инструменти и удостоверения за участие в печалба), доколкото тези плащания не са дължими по силата на договор или закона. Като част от тази забрана за дивиденти Комисията също смята, че ако счетоводният баланс на HSH, без корекциите на резервите и неразпределената печалба, отбележи загуба, тези инструменти трябва да участват в загубата. Следва да няма участие в загуби, пренесени от предишни години.
(244)
С цел да гарантира, че собствениците на HSH участват в максимална степен в преустройството на адекватна капиталова база по време на периода на преструктуриране (вж. параграфи (229)-(231) по-горе), Комисията също ще разглежда всяко изплащане на дивиденти по време на периода на преструктуриране като противоречащо на принципите за свеждане до минимум на държавната помощ. Следователно Комисията е на мнение, че HSH следва да не изплаща дивиденти за периода до и включително финансовата 2014 година.
9.2.3.3.2. Споделяне на тежестта от миноритарните акционери
(245)
В решението за откриване на процедура (параграфи 66-72) Комисията изложи предварителното си становище, че делът на миноритарните акционери, които не са участвали в рекапитализацията на HSH от май 2009 г., не е намалял достатъчно. Първият план за преструктуриране не включваше достатъчно споделяне на тежест, за да може помощта за HSH да се смята за съвместима. Освен това Комисията постави под въпрос дали самите миноритарни акционери не са се ползвали от държавната помощ чрез поддържане на твърде високи дялови участия в HSH. Комисията стигна до заключение, че мярката може да включва потенциална непряка помощ за миноритарните акционери, което може да е неправомерно, ако не са установени механизми за постигане на адекватно споделяне на тежестта (параграф 73).
(246)
Сдруженията на спестовните банки твърдяха, че Комисията никога не е разследвала вторичните ефекти от непряката помощ в предишни случаи (вж. параграф (129)); Комисията посочва, че в действителност е разследвала непряката помощ в голямо разнообразие от мерки за помощ в редица решения (78).
(247)
Комисията припомня, че съгласно постоянната съдебна практика, член 107, параграф 1 от ДФЕС не прави разграничение въз основа на причините и целите между съответните мерки за намеса на държавата, а ги определя във връзка с техните ефекти (79). Произходът на предимството, предоставено непряко на миноритарните акционери, беше отказът на собствениците от обществения сектор от това допълнително дялово участие в HSH, което те щяха да получат, ако цената на новите акции е била правилно определена. Съществува причинна връзка между помощта, предоставена чрез държавни ресурси на HSH, и предимството за миноритарните акционери.
(248)
Комисията също не е съгласна със заявлението, че предимството за миноритарните акционери не може да се припише на държавата, тъй като решението за рекапитализацията, включително броят на акциите и цената за акция, е взето на събранието на акционерите (вж. параграф (128)). На това събрание собствениците от обществения сектор присъстваха като акционери и действаха в качеството си на обществени органи (80). По това време се водеше политическа дискусия за бъдещето на HSH.
(249)
Основните коментари от Германия и миноритарните акционери са съсредоточени върху аргументите, че по-малкото намаляване на дяловото участие не е помощ и че във всички случаи намаляването на дяловото участие е просто резултат от избраните параметри за увеличаването на капитала, именно броя на акциите и цената на тези акции. Освен това по отношение на тези параметри Германия и миноритарните акционери изтъкнаха факта, че оценката е извършена от PwC, уважавано дружество, в съответствие с признатите стандарти за оценяване. Оценката се основаваше на предвиждането, че HSH ще се върне кредитен рейтинг „А“ през 2013 г., което се смята за разумна предпоставка. Сдруженията на спестовните банки и Flowers са съгласни с Германия във връзка с тази оценка. Те твърдят, че емисионната цена на новите акции всъщност е била твърде ниска.
(250)
Комисията не се съмнява, че PwC е уважавано дружество и че е извършило оценката на HSH в съответствие с признатите стандарти за оценка. При все това тя поддържа мнението си, че оценката на HSH не е отчела редица аспекти, които, ако бяха отчетени, щяха да доведат до по-ниска стойност на HSH.
(251)
Докладът за оценка на PwC („докладът за оценка“) беше предаден на 15 май 2009 г. На 30 април 2009 г. (81). Германия нотифицира мерките за държавна помощ за HSH на Комисията, защото HSH беше изложена на риска да не може да покрие регулаторните капиталови изисквания. По това време беше ясно, че HSH ще трябва да претърпи значително преструктуриране и че ще трябва да предложи компенсаторни мерки за нарушенията на конкуренцията, които мерките за помощ може да предизвикат. Оценката на PwC беше извършена въз основа на бизнес план, който не отчиташе всички тези аспекти. В обобщението (82) на доклада за оценка PwC ясно заявява, че оценката се основава на планирането на HSH, в което се допускаше нормализиране на пазарите считано от 2011 г. Това допускане не може да се смята за умерено.
(252)
Освен това оценката беше извършена при допускане, че HSH ще се върне на рейтинг „А“ през 2013 г. PwC изрично споменава в доклада за оценка, че на 9 май 2009 г. S&P понижи HSH от „А“ до „BBB+“ с негативна перспектива (83) и че понижението не е отразено в планирането на финансиране, върху което се основава оценката, и следователно не е отчетено в изчислението на индикативната стойност на HSH. В допълнение PwC отбеляза, че предвид предстоящото разследване на държавната помощ, ще бъдат поставени изисквания, които ще имат сериозно въздействие върху бизнес плана на HSH. PwC отбеляза също, че общите икономически условия в секторите, свързани с HSH (морски транспорт, авиация) и ограниченията на капиталовия пазар (финансиране) затрудняват предвиждането на бъдещото развитие.
(253)
Накрая следва да се отбележи, че оценката е извършена при допускането, че рисковата гаранция ще се изпълни. Без рисковата гаранция облекчението на RWA нямаше да се осъществи и мащабът на необходимото преструктуриране щеше да се наложи да се увеличи, а предвижданията за рейтинг да се преразгледат. PwC също изчисли стойността на HSH в сценария, при който рисковата гаранция не е изпълнена (84), и достигна до индикативна стойност за HSH от [0,8-1,2] милиарда EUR до [1,52] милиарда EUR, което съответства на цена за акция между [ 9] и [ 22] EUR. Предвид тези факти Комисията продължава да смята, че цената на ново емитираните акции е била значително твърде висока.
(254)
Миноритарните акционери също изтъкнаха, че в решението си относно HRE Комисията прие цена за нови акции, която беше над цената на фондовата борса без да поставя под въпрос нейната адекватност за целите на споделянето на тежест. Следователно те твърдят, че въпросът за цената на акция на HSH следва също да не се разследва. Комисията е на мнение, че двата случая не са сравними. При HRE бяха предприети редица мерки, довели до пълната национализация на HSH. Основната разлика между двата случая е, че HRE стана държавна собственост и че държавата придоби акциите на цена, основана на стойността на дружеството без подкрепа от държавата (85). Такъв не е случаят с HSH. Оценката на HSH за определяне на цената на ново емитираните акции беше проведена при допускане, че рисковата гаранция от 10 милиарда EUR ще се изпълни. Това предвиждане може да е повлияло значително върху резултата от оценката.
(255)
Миноритарните акционери обясниха още, че през 2008 г. са подкрепили HSH със значителен финансов принос и е нямало да могат да участват в рекапитализацията през април 2009 г. Те поддържат също така, че не са били задължени да участват, тъй като опция върху новите акции не предполага задължение за закупуване.
(256)
Комисията разбира, че сдруженията на спестовните банки са имали опция върху новите акции и не са били задължени да упражнят това право. При все това Комисията не може да разглежда финансова подкрепа, предоставена на HSH от миноритарните акционери през 2008 г., като принос към споделянето на тежестта в контекста на мерки за помощ, предоставени на HSH през май и юни 2009 г. Подкрепата, предоставена на HSH през 2008 г., беше последствие от решение за инвестиране, взето от миноритарните акционери по онова време. Комисията не вижда връзка между мерките за капитал от 2008 г. и мерките за помощ от 2009 г.
(257)
Комисията не е съгласна с коментарите на сдруженията на спестовните банки, според които те не извършват никакви икономически дейности и следователно не могат да се разглеждат като предприятия за целите на правилата за държавна помощ (вж. параграф (128)). Спестовните банки в Schleswig-Holstein извършват икономическа дейност (86). Те са групирали икономическите си интереси в сдруженията на спестовните банки. Сдруженията на спестовните банки предоставят услуги на спестовните банки в Schleswig-Holstein и държат участия/ дялови участия за спестовните банки, както е с дяловете на спестовната банка в HSH Nordbank. Ако участията на спестовните банки в сдруженията се увеличат на стойност, стойността на спестовните банки също се увеличава. Сдруженията на спестовните банки и спестовните банки, членуващи в тях, формират икономическа единица. Всяко предимство за сдруженията е също предимство за спестовните банки в Schleswig-Holstein. Следователно сдруженията на спестовните банки, които от икономическа гледна точка могат да бъдат изцяло идентифицирани със спестовните банки в Schleswig-Holstein, могат да се смятат за бенефициери на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(258)
Получените коментари от Германия и трети страни не разсеяха съмненията на Комисията относно недостатъчното споделяне на тежестта от миноритарните акционери. Комисията е все още убедена, че делът на миноритарните акционери, които не са участвали в рекапитализацията на HSH през 2009 г., не е бил достатъчно намален, тъй като броят на акциите, предоставени на собствениците от обществения сектор, не е бил основан на правилна оценка на HSH по това време. При все това Комисията отбелязва, че измененият план за преструктуриране съдържа допълнителни мерки, които подобряват значително споделянето на тежестта от миноритарните акционери.
(259)
По-специално допълнителните мерки във връзка с рисковата гаранция, поставени от Комисията (параграфи (202)-(208)), ще увеличат степента на споделянето на тежестта. Допълнителното възнаграждение за рисковата гаранция, състоящо се в допълнителната премия и еднократната сума в размер на 500 милиона EUR, платима в акции, ще имат два основни ефекта. Първо, увеличението на абсолютната сума на плащанията за възнаграждение на собствениците от обществения сектор ще намали подлежащата на разпределение печалба на HSH и следователно стойността на HSH за нейните акционери. Второ, еднократната сума в размер на 500 милиона EUR, платима в акции, ще намали дяловете на миноритарните акционери, чието дялово участие ще спадне от 16,8 % в момента до около 14-15 % (в зависимост от оценката на цената за акция).
(260)
В допълнение към ефекта в резултат от поставените условия по отношение на възнаграждението за рисковата гаранция, споделянето на тежестта от миноритарните акционери ще бъде допълнително подобрено чрез ограничаване на възнаграждението за капиталови инструменти, посочено в параграфи (241)-(244). Стойността на HSH за нейните акционери зависи от бъдещите парични потоци и тези парични потоци, под формата на дивиденти, няма да се изплащат до 2014 г. Следователно ограниченията в момента на бъдещите парични потоци, наложени от Комисията, ще засилят допълнително споделянето на тежестта от миноритарните акционери.
(261)
Комисията смята, че макар че споделянето на тежестта от миноритарните акционери е значително подобрено в изменения план за преструктуриране и чрез условията, поставени от Комисията, мерките не гарантират, че тежестта е споделена в максимална степен от миноритарните акционери. Тъй като Германия отказва да предложи допълнителни мерки за споделяне на тежестта, мярката за помощ не може да бъде одобрена като съвместима съгласно член 7, параграф 3 от Регламент (ЕО) № 659/1999. Въз основа на това непряката помощ за миноритарните акционери трябва да се сметне за несъвместима, освен ако не бъдат намерени други условни мерки, които да подобрят споделянето на тежестта от миноритарните акционери.
(262)
В светлината на възможните ползи, получени от миноритарните акционери, и необходимостта от адекватно споделяне на тежестта, Комисията смята, че се налага удължаване на забраната за изплащане на дивиденти след 2014 г. При все това с оглед на пропорционалността забраната за изплащане на дивиденти следва да бъде ограничена. За тази цел Комисията следва да постави условия, че в периода от 1 януари 2015 г. до 31 декември 2016 г. изплащанията на дивиденти не трябва да надвишават 50 % от годишния излишък за предходната финансова година. Освен това изплащанията на дивиденти могат да се допускат в този период само доколкото няма да застрашат съобразяването разпоредбите „Базел III“ относно капитала на кредитните институции в средносрочен план.
9.2.3.3.3. Заключение относно собствения принос на миноритарните акционери
(263)
Комисията стига до заключението, че адекватен собствен принос и споделяне на тежестта от миноритарните акционери могат да се постигнат и следователно помощта може да се разглежда като съвместима, ако са спазени условията, описани в параграф (262), параграфи (202)-(208) и параграфи (241)-(244).
9.2.3.4. Мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията
(264)
Съобщението относно преструктурирането изисква планът за преструктуриране да съдържа мерки за ограничаване на нарушенията в конкуренцията и гарантиране на конкурентен банков сектор. В точка 30 от съобщението относно преструктурирането се посочва, че мерките за ограничаване на нарушенията в конкуренцията, предизвикани от помощта, следва да бъдат изготвени специално, за да отстранят нарушенията, установени на пазарите, на които банката бенефициер извършва дейност след възстановяването на жизнеспособността си след преструктуриране. В своята оценка Комисията следва да вземе за изходна точка размера, мащаба и обхвата на дейностите на HSH.
(265)
В решението за откриване на процедура Комисията сметна предложените мерки за отстраняване на нарушенията на конкуренцията за недостатъчни. При все това измененият план за преструктуриране предвижда повече мерки за справяне с нарушението на конкуренцията.
(266)
В изменения план за преструктуриране прогнозираното намаление в счетоводния баланс е значително увеличено в сравнение с първоначалния план за преструктуриране. HSH ще намали счетоводния си баланс с 61 % до края на 2014 г. в сравнение с 2008 г. (87). Намаляването на HSH с повече от половина е подходящо, предвид нарушенията на конкуренцията в резултат от голямата сума на получената помощ. Намалението е в съответствие с практиката на Комисията за вземане на решения за сходни суми помощи в относително изражение. При все това в случая с HSH необходимостта от преструктуриране и намаляване на счетоводния баланс е особено голяма, поради недостатъчното споделяне на тежестта в резултат от непълното възвръщане на предоставени средства. Намалението допълва ангажимента на HSH да се освободи от повечето си участия.
(267)
Освен това HSH пое задължение да намали броя на международните си клонове или представителства от 21 до 6 и броя на националните клонове от 9 на 7. Останалите клонове или представителства в Лондон и Ню Йорк също ще са значително намалени, а клонът в Люксембург ще остане само като клон на звеното за преструктуриране.
(268)
HSH пое също задължение да спазва забрана за придобивания по време на периода на преструктуриране (до 31 декември 2014 г.). HSH няма да разширява стопанските си дейности чрез придобиването на други предприятия. Сливания между банки на федералната провинция остават възможни, при условие че са одобрени от Комисията. Суаповете на дълг срещу дялов капитал и други обичайни мерки за управление на активи се позволяват, при условие че не водят до заобикаляне на забраната за придобиване. Ако собствениците от обществения сектор се откажат от контрола над HSH, тогава забраната за придобивания ще се прилага само за три години. Комисията смята, че приватизацията на HSH ще има положителен ефект върху жизнеспособността на HSH и ще гарантира ефикасната конкуренция. Удължаването на забраната за придобиване много след датата на продажба би възпрепятствало процеса по приватизация.
(269)
По-конкретно HSH пое ангажимент да предприеме допълнителни мерки, целящи пряко да отстранят нарушенията в конкуренцията на пазарите, на които HSH е придобила силни пазарни позиции и на които тя планираше да се разшири. HSH няма да продължи стопанските си дейности по финансови услуги, свързани с авиацията (88). [3-8] милиарда EUR авиационни активи ще бъдат прехвърлени на звеното за преструктуриране или продадени към края на [2011-2012 г.]. HSH също ще намали значително дейностите си, свързани с морския транспорт, недвижимите имоти и корпоративните дейности. По-специално в сегмента за морския транспорт, в който HSH се е установила като водещ източник на финансиране за кораби и в който HSH планираше да се разрасне още, HSH се ангажира, че световният ѝ пазарен дял в нова дейност, свързана с морски транспорт, няма да надвиши [ 8] % по време на целия период на преструктуриране и че HSH няма да бъде един от трите най-големи източника на финансиране по отношение на новата дейност.
(270)
В заключение предложените мерки за ограничаване на нарушенията в конкуренцията представляват съществено подобрение спрямо крачките, предприети от HSH в първоначалния план за преструктуриране, и се смятат за подходящи и достатъчни.
9.2.3.5. Заключение по отношение на преструктурирането
(271)
Комисията стига до заключението, че мерките за преструктуриране, включително ангажиментите на Германия в приложение I и приложение III, могат да възстановят дългосрочната жизнеспособност на HSH, са за адекватен принос от страна на HSH и компенсират за нарушението на конкуренцията, предизвикано от въпросните мерки за помощ. Съгласно условията по отношение на възнаграждението и споделянето на тежестта, поставени от Комисията и уточнени в приложение II, измененият план за преструктуриране предвижда също адекватно и достатъчно споделяне на тежестта и следователно може да се сметне за съвместим с вътрешния пазар и в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
(272)
Накрая Комисията смята, че помощта, която се съдържа в гаранции за ликвидност в размер на 17 милиарда EUR, предоставени от Soffin, представлява съвместима помощ за преструктуриране, доколкото беше необходимо да се отстрани пазарната неефективност под формата на срив на междубанковия пазар.
10. ПОТЕНЦИАЛНА ПОЛЗА ЗА ДРУГИ АКЦИОНЕРИ
(273)
Миноритарните акционери изтъкнаха, че член 7 от процедурния регламент ще бъде нарушен чрез разделяне на процедурата на разрешение на мерки за пряка помощ за HSH в една процедура и разглеждане на въпроса с непряката помощ за миноритарните акционери в друга. Отрицателно решение относно рекапитализацията по отношение на сдруженията на спестовните банки и Flowers ще направи рекапитализацията несъвместима. Според сдруженията на спестовните банки Комисията следва да разгледа въпроса за споделянето на тежестта от миноритарните банки в контекста на оценяването на споделянето на тежестта в рекапитализацията.
(274)
Комисията не е съгласна с миноритарните акционери по отношение на тълкуването на процедурния регламент. Разделянето на процедурата е възможно от законова гледна точка и е правено от Комисията в редица случаи (89). Ако една мярка за държавна помощ има няколко бенефициера, чиито статут налага различни законни оценки и може да доведе до различна скорост на разследването, официалната процедура по разследване може да се раздели за ефективност на процедурата.
(275)
Комисията не е съгласна също, че различна правна оценка относно мярката за помощ по отношение на миноритарните акционери като непреки бенефициери ще засегне законовата оценка (и съвместимостта) на същата мярка за помощ по отношение на HSH като пряк бенефициер на помощта. Комисията се позовава на решението по дело C-382/99 Нидерландия срещу Комисията (90), в което Съдът подкрепи оценката на Комисията, че мярка за помощ, предоставена на бенефициер, може да бъде съвместима помощ (защото е в съответствие с правилата de minimis) като същевременно същата мярка за помощ не е съвместима по отношение на непреките бенефициери и следва да бъде възстановена. Комисията отбелязва, че пропорционалността на рекапитализацията по отношение на HSH може да се гарантира чрез адекватни мерки в плана за преструктуриране, като всяко предимство, предоставено на миноритарните акционери посредством прекомерно висока емисионна цена, може да се разглежда и коригира по различен начина, например чрез споделяне на тежестта.
(276)
Въпреки това Комисията не вижда причини да разделя делото и може да разгледа различните страни на мярката за помощ в едно решение. Ако нямаше достатъчно споделяне на тежестта, всяка потенциална полза за миноритарен акционер би могла да се оцени, както е посочено в оперативната част на решението за откриване на процедура. При все това в светлината на изменянето на възнаграждението за рисковата гаранция и допълнителните мерки за споделяне на тежестта може да се постигне значително намаляване на дяловото участие на миноритарните акционери, както и допълнително споделяне на тежестта, което смекчава съществено недостатъците, произтичащи от оценката от PwC, и по този начин възстановява адекватно споделяне на отговорност. Предвид това адекватно споделяне на отговорност, установено въз основа на поставените в настоящото решение условия, Комисията смята, че споделянето на тежестта е достатъчно и следователно няма да разглежда повече въпроса.
11. ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(277)
Предвид ангажиментите, които Германия пое по отношение на преструктурирането и на условията, поставени от Комисията на тази държава членка по отношение на възнаграждението и споделянето на тежестта, Комисията стига до заключение, че рисковата гаранция е в съответствие с раздел 5 от съобщението относно обезценените активи. С оглед на представения изменен план за преструктуриране, ангажиментите, поети от Германия, и условията, поставени на тази държава членка от Комисията, помощта за преструктуриране, състояща се в рискова гаранция, рекапитализация и гаранции за ликвидност е в съответствие с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС и може да се смята за съвместима с вътрешния пазар. Възраженията, изложени от Комисията в решението за откриване на процедура, бяха разсеяни.
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Рекапитализацията в размер на 3 милиарда EUR, гаранцията, предоставена от Германия на HSH под формата на рискова гаранция, в размер на 10 милиарда EUR и гаранциите за ликвидност от Германия представляват държавна помощ, обхваната от член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
2. Помощта под формата на 3 милиарда EUR рекапитализация, 10 милиарда EUR гаранция, предоставена от Германия на HSH под формата на рискова гаранция, и гаранциите за ликвидност са съвместими с вътрешния пазар, в светлината на ангажиментите, изложени в приложение I и приложение III и подлежат на съобразяване с условията, изложени в приложение II.
Член 2
Германия гарантира, че първият план за преструктуриране, представен на 1 септември 2009 г., както е изменен последно чрез съобщението на Германия от 11 юли 2011 г., се изпълнява изцяло, включително ангажиментите, изложени в приложение I и приложение III и условията, изложени в приложение II, и в съответствие с календара, посочен в тях.
Член 3
Германия уведомява Комисията в срок от два месеца от уведомлението за настоящото решение за мерките, предприети за неговото спазване.
Член 4
Адресат на настоящото решение е Федерална република Германия.
Германия следва незабавно да изпрати копие от настоящото решение на бенефициера на помощта.
Съставено в Брюксел, 20 септември 2011 година
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Σεπτεμβρίου 2011
σχετικα με την Κρατικη ενισχυση SA.29338 (C 264/09 (πρώην N 264/09)) της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας υπέρ της HSH Nordbank AG
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 6483]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/477/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 30 Απριλίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή τη λήψη κρατικών μέτρων υπέρ της HSH Nordbank AG (στο εξής «HSH AG») με τη μορφή εγγύησης, η οποία περιλαμβάνει μια δόση δευτερεύουσας ζημίας ύψους 10 δισεκατ. ευρώ (στο εξής «θωράκιση έναντι κινδύνου») και μια εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ (στο εξής «ανακεφαλαιοποίηση»). Τα μέτρα αυτά λήφθηκαν έμμεσα από τους δημόσιους μετόχους της HSH, και συγκεκριμένα τα ομοσπονδιακά κρατίδια Freie- und Hansestaat Hamburg και Schleswig-Holstein (στο εξής «Αμβούργο» ή «Schleswig-Holstein» ή από κοινού «δημόσιοι μέτοχοι»).
(2)
Με την απόφαση της 29ης Μαΐου 2009 όσον αφορά την υπόθεση αριθ. 264/09 (2) (στο εξής «απόφαση»), η Επιτροπή ενέκρινε την ανακεφαλαιοποίηση και τη θωράκιση έναντι κινδύνου για χρονικό διάστημα έξι μηνών ως μέτρα διάσωσης υπέρ της HSH AG που συμβιβάζονται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ») (3) Στην απόφαση, η Επιτροπή ζήτησε από τη Γερμανία να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης μέσα σε τρεις μήνες.
(3)
Την 1η Σεπτεμβρίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(4)
Στις 22 Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (στο εξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου και την εκτίμηση της HSH AG σε σχέση με την ανακεφαλαιοποίηση (4).
(5)
Στις 21 Νοεμβρίου 2009, η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (5), και οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσα σε δύο εβδομάδες από την ημερομηνία δημοσίευσης.
(6)
Στις 30 Νοεμβρίου και στις 11 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τις ενώσεις ταμιευτηρίων Sparkassen- und Giroverbands für Schleswig-Holstein και Schleswig-Holsteinischen Sparkassen-Vermögensverwaltungs- und Beteiligungs GmbH & Co. KG (στο εξής μεμονωμένα «SGVSH» ή «SVB» ή από κοινού «ενώσεις ταμιευτηρίων»).
(7)
Στις 3 Δεκεμβρίου 2009, οι επενδυτές με σύμβουλο την εταιρεία J. C. Flowers & Co. LLC (στο εξής «Flowers»), ζήτησαν παράταση για την υποβολή παρατηρήσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική αίτηση στις 7 Δεκεμβρίου. Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις της Flowers.
(8)
Την 1η Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία ζήτησε παράταση για την υποβολή παρατηρήσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική αίτηση στις 7 Δεκεμβρίου. Στις 7 Δεκεμβρίου 2009, η HSH AG ζήτησε επίσης παράταση για την υποβολή παρατηρήσεων. Η Επιτροπή ενέκρινε τη σχετική αίτηση στις 17 Δεκεμβρίου. Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία, από κοινού με τα κρατίδια και την HSH AG, διαβίβασε τις παρατηρήσεις της όσον αφορά την κίνηση της διαδικασίας.
(9)
Στις 2 Δεκεμβρίου 2009, πραγματοποιήθηκε συνάντηση, στην οποία συμμετείχαν η Flowers, οι ενώσεις ταμιευτηρίων, η Γερμανία και η Επιτροπή.
(10)
Στις 21 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή διαβίβασε στη Γερμανία τις υποβληθείσες παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων στη μη εμπιστευτική μορφή τους, και κάλεσε τις γερμανικές αρχές να διαβιβάσουν, μέσα σε ένα μήνα, τις σχετικές παρατηρήσεις τους.
(11)
Στις 18 Ιανουαρίου 2010, η Γερμανία διαβίβασε τις παρατηρήσεις των δημόσιων ιδιοκτητών σε σχέση με τις παρατηρήσεις της Flowers και των ενώσεων ταμιευτηρίων.
(12)
Όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου και ιδίως την εκτίμηση του χαρτοφυλακίου των περιουσιακών στοιχείων, τον κίνδυνο των οποίων κάλυπτε η θωράκιση έναντι κινδύνου (στο εξής «προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο»), στο χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2009 μέχρι τον Φεβρουάριο του 2010 πραγματοποιήθηκαν πολλαπλές συναντήσεις, τηλεδιασκέψεις και άλλες ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ της Γερμανίας και της Επιτροπής. Η Γερμανία διαβίβασε, μεταξύ άλλων, στις 6, 20, 21, 22, 23 και 29 Οκτωβρίου, στις 11, 12, 16 και 27 Νοεμβρίου, στις 17 Δεκεμβρίου 2009, στις 26 και στις 27 Ιανουαρίου και στις 19 Φεβρουαρίου 2010 πρόσθετες πληροφορίες.
(13)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η θωράκιση έναντι κινδύνου και η ανακεφαλαιοποίηση καθώς και η εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου εξετάστηκαν από τη Γερμανία και τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο χρονικό διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι τον Ιούνιο του 2011 στο πλαίσιο συναντήσεων, τηλεδιασκέψεων και άλλων ανταλλαγών πληροφοριών, ιδίως - αλλά όχι αποκλειστικά - στις 5, 21 και 27 Οκτωβρίου, στις 4, 12, 13, 18, 27 και 30 Νοεμβρίου, στις 7, 9, 14 και 15 Δεκεμβρίου 2009, στις 14. και 19 Ιανουαρίου, στις 21 Απριλίου, στις 5, 12, 20, 26, 28 και 31 Λάιου, στις 15 Ιουνίου, στις 13, 16, 22 και 23 Ιουλίου, στις 30 Σεπτεμβρίου, στις 22 Νοεμβρίου, στις 9 και στις 22 Δεκεμβρίου 2010, στις 23. και στις 28 Φεβρουαρίου, στις 18 Αρτίου, στη 1 και στις 8 Απριλίου, στις 25 Λάιου και στις 7, 16 και στις 29 Ιουνίου 2011. Η τελική έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στις 11 Ιουλίου 2011.
(14)
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2011, η Γερμανία διαβίβασε τον κατάλογο δεσμεύσεων, ο οποίος περιλαμβάνεται στο παράρτημα I της παρούσας απόφασης.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ
(15)
Ο όμιλος HSH (στο εξής «HSH») είναι η πέμπτη μεγαλύτερη Landesbank (τράπεζα ομοσπονδιακού κρατιδίου) με έδρα το Αμβούργο και το Κίελο. Πρόκειται για ανώνυμη εταιρεία, η οποία συστήθηκε στις 2 Ιουνίου 2003 στο πλαίσιο της συγχώνευσης της Hamburgische Landesbank με την Landesbank Schleswig-Holstein. Τον Οκτώβριο του 2006, η Flowers (6) εξαγόρασε από την WestLB το 24,1 % των μετοχών της HSH (26,6 % των δικαιωμάτων ψήφου) εν αναμονή της εισαγωγής της HSH στο χρηματιστήριο το 2008.
(16)
Στις 31 Δεκεμβρίου 2008, η HSH είχε σύνολο ισολογισμού ύψους 208 δισεκατ. ευρώ και σταθμισμένα περιουσιακά στοιχεία (στο εξής «ΣΠΣ») αξίας 112 δισεκατ. ευρώ.
(17)
Μετά την εφαρμογή των μέτρων που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή στην απόφαση διάσωσης της 29ης Μαΐου 2009, το καθεστώς ιδιοκτησίας της HSH διαμορφώθηκε ως εξής: Αμβούργο 10,89 %· Schleswig-Holstein 10,42 %· HSH Finanzfonds AöR, οργανισμός δημοσίου δικαίου που συστήθηκε και ελέγχεται ισομερώς από το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein, 64,18 %· SGVSH 4,73 %· SVB 0,58 % και Flowers 9,19 % (7).
(18)
Η HSH αποτελεί εμπορική τράπεζα με πυρήνα δραστηριοτήτων τη Βόρεια Γερμανία. Οι σημαντικότεροι τομείς δραστηριοτήτων της είναι η ιδιωτική τραπεζική (private banking), και η εμπορική τραπεζική (merchant banking). Οι δραστηριότητές της στον τομέα της εμπορικής τραπεζικής επικεντρώνονται στους τομείς της ναυτιλίας, των εταιρικών πελατών, των μεταφορών, των ακινήτων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η HSH είναι ο μεγαλύτερος στον κόσμο πάροχος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον ναυτιλιακό τομέα και διαθέτει επίσης σημαντικό μερίδιο της αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον τομέα των εναέριων μεταφορών (τμήμα του τομέα των μεταφορών). Τον Δεκέμβριο του 2008, η HSH εκπροσωπείτο σε 21 σημαντικά χρηματοοικονομικά κέντρα στην Ευρώπη, την Ασία και την Αμερική.
(19)
Η HSH συγκαταλέγεται μεταξύ των δημόσιων γερμανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, που μέχρι τις 18 Ιουλίου του 2005 απολάμβαναν των απεριόριστων κρατικών εγγυήσεων Anstaltslast και Gewährträgerhaftung (8).
(20)
Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, πραγματοποιήθηκαν μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων και κεφαλαίου ύψους 523 εκατ. ευρώ, που παρείχαν πλεονέκτημα στους προκατόχους της HSH, την Hamburgische Landesbank και την Landesbank Schleswig-Holstein. Στις 20 Οκτωβρίου 2004, η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι εν λόγω μεταβιβάσεις συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, και ως εκ τούτου έπρεπε να ανακτηθούν (9). Η HSH έπρεπε να επιστρέψει στους δημόσιους ιδιοκτήτες της συνολικό ποσό ύψους 756 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των τόκων. Η HSH επέστρεψε το ποσό αυτό σε δύο δόσεις, στις 31 Δεκεμβρίου 2004 και στις 3 Ιανουαρίου 2005.
(21)
Για να αντισταθμίσουν αυτή την εκροή κεφαλαίων, οι μέτοχοι, στις 20 Ιουλίου 2005, αύξησαν το κεφάλαιο της HSH κατά 556 εκατ. ευρώ (10). Αυτή η αύξηση κεφαλαίου προέκυψε από την κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών της εταιρείας σε συνδυασμό με τις λεγόμενες μερικές πληρωμές. Λόγω του μηχανισμού αυτού, η μετοχική διάρθρωση άλλαξε ελάχιστα. Στις 6 Σεπτεμβρίου 2005, η Επιτροπή αποφάσισε ότι η αύξηση κεφαλαίων ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς και ως εκ τούτου δεν συνιστούσε κρατική ενίσχυση (11).
(22)
Στα μέσα του Ιουλίου 2008, οι μέτοχοι της HSH αποφάσισαν να αυξήσουν το ίδιο κεφάλαιο της HSH, για να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξή της. Τα κεφαλαιακά αυτά μέτρα ανήλθαν σε 2 δισεκατ. ευρώ περίπου. Από το ποσό αυτό, περίπου το 1,26 δισεκατ. ευρώ ήταν νέο κεφάλαιο.
(23)
To πρώτο μέρος αυτών των εταιρικών πράξεων συνίστατο στη μετατροπή όλων των αφανών εισφορών κεφαλαίου συνολικού ύψους 685 εκατ. ευρώ (12) και των προνομιούχων μετοχών ύψους 57 εκατ. ευρώ, που ανήκουν στους δημόσιους ιδιοκτήτες, σε κοινές μετοχές. Κατά τη μετατροπή, η Flowers υπέγραψε έκδοση συμμετοχικών τίτλων για να αποφευχθεί η μείωση του μετοχικού μεριδίου της (13). Ως αποτέλεσμα, η HSH έλαβε άλλα 300 εκατ. ευρώ.
(24)
Ως δεύτερο μέρος αυτών των εταιρικών πράξεων, οι ιδιοκτήτες προέβησαν σε νέα αφανή εισφορά κεφαλαίου με τη μορφή μετατρέψιμου τίτλου συνολικού ύψους 962 εκατ. ευρώ. Η συμμετοχή των δημόσιων και ιδιωτών μετόχων στην αφανή εισφορά κεφαλαίου ήταν ανάλογη των μεριδίων τους (δημόσιοι μέτοχοι 660 εκατ. ευρώ, ιδιώτες μέτοχοι 240 εκατ. ευρώ). Πρόσθετο ποσό 62 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκε στους ιδιώτες μετόχους. Στις 31 Δεκεμβρίου 2010, οι αφανείς εισφορές αυτές μετατράπηκαν σε κοινές μετοχές.
(25)
Η Γερμανία ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τις εταιρικές πράξεις που περιγράφονται στις παραγράφους 22 έως 24. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι επενδύσεις των δημόσιων επενδυτών είναι σύμφωνες με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, διότι ιδιώτης επενδυτής συμμετείχε στην ίδια πράξη σε σημαντικό βαθμό και με τους ίδιους όρους όπως και οι δημόσιοι μέτοχοι. Την 1η Αυγούστου 2008, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γερμανία ότι δεν θα δώσει συνέχεια στο θέμα.
(26)
Κατά την περίοδο 1999-2009, η HSH σημείωσε σωρευτικές ζημίες ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ και κατέβαλε στους δημόσιους επενδυτές της σωρευτικά μερίσματα ύψους 354 εκατ. ευρώ. Κατά την ίδια περίοδο, οι δημόσιοι ιδιοκτήτες προέβησαν σε νέα εισφορά κεφαλαίου στην HSH ύψους [4-5] (14) δισεκατ. ευρώ και ανέλαβαν την εγγύηση υποχρεώσεων μέχρι ύψους 166 δισεκατ. ευρώ.
Πίνακας 1
Δημοσιονομικές επιδόσεις της HSH για τους δημόσιους ιδιοκτήτες κατά την περίοδο 1999-200 (15)
Οικονομικό έτος
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Κέρδη και ζημίες (εκατ. ευρώ) (16)
111
110
204
239
261
127
400
460
270
-3 195
- 838
Σωρευτικά κέρδη και ζημίες (εκατ. ευρώ)
111
221
425
664
925
1 052
1 452
1 912
2 182
-1 013
-1 851
Πληρωμές μερισμάτων σε δημόσιους ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ)
36
44
72
96
105
0
0
Σωρευτικές πληρωμές μερισμάτων σε δημόσιους ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ)
36
80
153
248
354
354
354
Νέα εισφορά κεφαλαίου από ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ) βάσει των τοπικών GAAP
[300-600]
0
0
[700 - 1 400]
3 000
Σωρευτικές εισφορές κεφαλαίου από δημόσιους ιδιοκτήτες (εκατ. ευρώ)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[1 000 - 2 000]
[4 000 - 5 000]
Θωράκιση έναντι κινδύνου - εγγύηση (δισεκατ. ευρώ)
10
Εγγυημένες υποχρεώσεις (δισεκατ. ευρώ), εκ των οποίων
162
166
152
144
161
88
78
75
73
Εγγύηση Gewährträgerhaftung (δισεκατ. ευρώ)
162
166
152
144
161
88
78
65
56
Εγγυήσεις SoFFin (δισεκατ. ευρώ)
0
0
0
0
0
0
0
10
17
(27)
Παλαιότερα, η πιστοληπτική ικανότητα της HSH αξιολογείτο πάντα ως ΑΑ και από τους τρεις κύριους οργανισμούς αξιολόγησης (17). Αυτή η αξιολόγηση αντικατόπτριζε την παροχή απεριόριστων κρατικών εγγυήσεων από τους δημόσιους ιδιοκτήτες της HSH. Η παραδοχή ότι οι δημόσιοι ιδιοκτήτες θα εξακολουθήσουν να παρέχουν στήριξη, συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αξιολόγηση της HSH, την οποία η Fitch αναβάθμισε (18) κατά 7 βαθμίδες. Η Moody’s, λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες στήριξης, κατέληξε σε αναβάθμιση συνολικά 7 βαθμίδων, από τις οποίες μία αποδίδεται στην παροχή στήριξης (περιφερειακή στήριξη) από τους δημόσιους ιδιοκτήτες.
(28)
Η αξιολόγηση stand-alone-rating (στην περίπτωση της Moody’s «αξιολόγηση οικονομικής ευρωστίας (BFSR)») (19) C αντανακλούσε την άποψη των οργανισμών πιστοληπτικής αξιολόγησης„ ότι η HSH διαθέτει επαρκή οικονομική ευρωστία με ένα περιορισμένο αλλά καλό επιχειρηματικό μοντέλο. Σύμφωνα με τη μέθοδο BFSR της Moody’s, οι τράπεζες που έχουν αξιολογηθεί ως C χαρακτηρίζονται είτε από αποδεκτά βασικά οικονομικά μεγέθη στο πλαίσιο ενός προβλέψιμου και σταθερού περιβάλλοντος είτε από καλά βασικά οικονομικά μεγέθη στο πλαίσιο ενός λιγότερο προβλέψιμου και σταθερού περιβάλλοντος.
(29)
Τον Ιούλιο του 2004, η Fitch άρχισε να διαβαθμίζει τις μη εγγυημένες υποχρεώσεις της HSH στην κατηγορία Α, ενώ η αξιολόγηση stand-alone-rating παρέμεινε στην κατηγορία C. Τον Ιούλιο του 2005, η Moody’s και η S&P αξιολόγησαν τις μη εγγυημένες υποχρεώσεις. Μέχρι την έναρξη της κρίσης το 2008, οι αξιολογήσεις της HSH παρέμειναν σταθερές.
(30)
Από τον Οκτώβριο του 2008, παρατηρούνται δύο τάσεις στις αξιολογήσεις της πιστοληπτικής ικανότητας της HSH. Η πρώτη τάση ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2008, όταν η Fitch και η Moody’s υποβίβασαν σταδιακά τις αξιολογήσεις stand-alone-ratings της HSH στη χαμηλότερη κατηγορία D και την υψηλότερη Ε (η E είναι η χαμηλότερη δυνατή κατηγορία της αξιολόγησης BFSR της Moody’s) (20). Ως λόγους για τον υποβιβασμό, οι οργανισμοί ανέφεραν α) τον αυξημένο κίνδυνο από την κυκλική βάση των στοιχείων ενεργητικού, και ιδίως των περιουσιακών στοιχείων στον ναυτιλιακό τομέα β) την περιορισμένη πρόσβαση της HSH σε κεφάλαιο, μολονότι η HSH ανέπτυσσε πιστωτικές δραστηριότητες μεγάλης έντασης κεφαλαίου και γ) την ασθενή και χαμηλή αποδοτικότητα της HSH σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν από την κρίση, λόγω της μείωσης της απόδοσης των περιουσιακών στοιχείων, σχετικά υψηλότερων αποθεματικών για κινδύνους στον τομέα των χρηματοδοτήσεων με βάση τα στοιχεία ενεργητικού (asset-based finance), και του σαφώς υψηλότερου κόστους χρηματοδότησης σε σχέση με την κατάσταση πριν από την κρίση. Επιπλέον, οι οργανισμοί εξέφρασαν ουσιαστικές ανησυχίες σχετικά με επιχειρησιακό προφίλ της HSH. Δεδομένου ότι η HSH δεν έχει ουσιαστική πρόσβαση σε πελάτες λιανικής, θα εξακολουθήσει να εξαρτάται από τις χρηματαγορές και τις κεφαλαιαγορές, όπου, ωστόσο, θα δυσκολεύεται να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση. Η τήρηση αυστηρότερων κανονιστικών προδιαγραφών για κεφαλαιοποίηση, αποθέματα ρευστότητας και χρηματοδοτικές ισορροπίες θα συνιστούσε ιδιαίτερη πρόκληση για μια τράπεζα χονδρικής, όπως η HSH.
(31)
Η δεύτερη τάση άρχισε τον Μάιο του 2009, όταν η S&P υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της HSH στο BBB +, και στη συνέχεια όταν τον Μάιο και τον Ιούλιο του 2010 η Moody’s και η Fitch υποβάθμισαν την HSH στο Α3/A-. Ως λόγο για την εν λόγω υποβάθμιση, οι οργανισμοί πιστοληπτικής αξιολόγησης, ανέφεραν ότι η περαιτέρω στήριξη από τους δημόσιους ιδιοκτήτες θα περιοριστεί λόγω α) των κοινοτικών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων και β) των δημοσιονομικών περιορισμών τους. Τα μέχρι τώρα μέτρα στήριξης, λόγω της έκτασής τους επιβάρυναν σημαντικά τη χρηματοοικονομική ευρωστία των δημόσιων ιδιοκτητών, έτσι ώστε αυτοί να είναι λιγότερο διατεθειμένοι να παρέχουν πρόσθετη στήριξη. Ένα σημαντικό στοιχείο για να εκτιμηθεί κατά πόσο οι δημόσιοι ιδιοκτήτες θα ήταν διατεθειμένοι να λάβουν μέτρα στήριξης, ήταν ο μεγάλος αριθμός των χρεωστικών τίτλων που εκδόθηκαν βάσει της ρήτρας για τη διατήρηση κεκτημένων δικαιωμάτων (grandfathering) (21), η οποία παρέμεινε στον ισολογισμό της HSH.
(32)
Ήδη το 2007, η αξία του διαρθρωμένου χαρτοφυλακίου πιστώσεων (CIP) (22) της HSH, ύψους 30 δισεκατ. δολαρίων ΗΠΑ, μειώθηκε κατά 1,3 δισεκατ. ευρώ ως αποτέλεσμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η επέκταση της κρίσης στην πραγματική οικονομία επηρέασε αρνητικά το παραδοσιακό χαρτοφυλάκιο πιστώσεων και την ποιότητα των απαιτήσεων της HSH από τις χρηματοδοτικές δραστηριότητές της στους τομείς της ναυσιπλοΐας, των μεταφορών, των ακινήτων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η περαιτέρω αναθεώρηση προς τα κάτω της αξίας του CIP κατά 1,6 δισεκατ. ευρώ και η πρόβλεψη για κινδύνους ύψους 1,9 δισεκατ. ευρώ για τις πιστωτικές δραστηριότητες συνέβαλαν σημαντικά στο αρνητικό αποτέλεσμα των 3,2 δισεκατ. ευρώ κατά το 2008.
(33)
Η πτώχευση της Lehman Brothers τον Σεπτέμβριο του 2008, αύξησε περαιτέρω τις δυσκολίες αναχρηματοδότησης της HSH, με αποτέλεσμα η HSH να ζητήσει από το Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung (στο εξής SoFFin) εγγυήσεις ρευστότητας ύψους 30 δισεκατ. ευρώ.
(34)
Στις 29 Απριλίου 2009, η Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (η ομοσπονδιακή εποπτική αρχή χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Γερμανίας, στο εξής BaFin), πληροφόρησε την HSH ότι, λόγω του κανονιστικού καθεστώτος της, θεωρεί ότι θα ήταν δύσκολο για την HSH να ανταποκριθεί στις ρυθμιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Η BaFin ανακοίνωσε ότι θα ζητούσε στάση πληρωμών σύμφωνα με την παράγραφο 47 του KWG, εάν οι ιδιοκτήτες της HSH δεν ενίσχυαν την κεφαλαιακή βάση της εταιρείας.
(35)
Στις 6 Μαΐου 2009, η S&P υποβάθμισε την πιστοληπτική ικανότητα της HSH κατά δύο βαθμίδες από (A) σε (BBB+) με αρνητικές προοπτικές.
3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(36)
Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2009, τα κρατίδια Schleswig-Holstein και Hamburg έλαβαν δύο μέτρα ενίσχυσης υπέρ της HSH: ένα μέτρο ανακεφαλαιοποίησης ύψους 3 δισεκατ. ευρώ και ένα μέτρο εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας (στο εξής «θωράκιση έναντι κινδύνου») ύψους 10 δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, η HSH έλαβε τρίτη ενίσχυση από τη SoFFin με τη μορφή εγγυήσεων ρευστότητας, που τελικά ανήλθαν σε 17 δισεκατ. ευρώ (στο εξής «εγγυήσεις ρευστότητας»).
3.1. Η ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(37)
Η ανακεφαλαιοποίηση συνίστατο σε εισφορά ρευστού κεφαλαίου συνολικού ύψους 3 δισεκατ. ευρώ βασικού κεφαλαίου κατηγορίας 1 με αντάλλαγμα κοινές μετοχές με δικαίωμα ψήφου. Οι μετοχές εκδόθηκαν από την HSH AG και καλύπτονταν πλήρως από την HSH Finanzfonds AöR. Η HSH Finanzfonds AöR είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου που ιδρύθηκε από κοινού από το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein, τα οποία έχουν ισομερώς την ιδιοκτησία και τον έλεγχο του.
(38)
Η HSH Finanzfonds AöR εισέφερε τα απαραίτητα μέσα για την ανακεφαλαιοποίηση εκδίδοντας ομόλογο στις κεφαλαιαγορές. Οι υποχρεώσεις του οργανισμού που απορρέουν από την έκδοση του ομολόγου είναι εξίσου εγγυημένες από το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein ως μερικούς οφειλέτες, και από εγγυήσεις έναντι των κατόχων των ομολογιών. Το ομόλογο που εκδόθηκε από την HSH Finanzfonds AöR χρησιμεύει αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση της κεφαλαιοποίησης της HSH. Η HSH Finanzfonds AöR λειτουργεί αποκλειστικά ως φορέας ειδικού σκοπού για το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein και δεν έχει κανέναν άλλο σκοπό εκτός από την ανακεφαλαιοποίηση και τη θωράκιση έναντι κινδύνου.
(39)
Η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών βασίστηκε σε εκτίμηση της HSH από την PricewaterhouseCoopers (στο εξής «PwC»), η οποία καθόρισε εύρος διακύμανσης της αξίας της επιχείρησης από [ 2] δισεκατ. ευρώ μέχρι [ 3] δισεκατ. ευρώ ([ 19] ευρώ μέχρι [ 28]ευρώ ανά μετοχή). Με βάση την εκτίμηση, η μέση αξία της HSH ανέρχεται σε [2-3] δισεκατ. ευρώ ([19-28] ανά μετοχή. Η πραγματογνωμοσύνη πραγματοποιήθηκε πριν από την υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της HSH στις 6 Μαΐου 2009. Η επίπτωση της υποτίμησης της αξίας της HSH δεν λήφθηκε υπόψη για την εκτίμηση, αλλά στο πλαίσιο των διασκέψεων για τον καθορισμό της τιμής έκδοσης. Η εκτίμηση βασιζόταν στην παραδοχή ότι το 2013 η εταιρεία θα μπορούσε να επιστρέψει στην κατηγορία Α.
(40)
Το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein είχαν την πρόθεση να επιτύχουν ετήσια αμοιβή της τάξης του 10 % για το ποσό των 3 δισεκατ. ευρώ που εισέφεραν ως νέο κεφάλαιο (300 εκατ. ευρώ ετησίως). Δεδομένου ότι τα κέρδη που προέβλεπε το επιχειρηματικό σχέδιο της HSH για την περίοδο 2009-2012 δεν επαρκούσαν για την καταβολή μερίσματος 10 % για όλες τις κοινές μετοχές, η τιμή έκδοσης των κοινών μετοχών μειώθηκε κατά το 10 % των μερισμάτων που δεν καταβλήθηκαν για την περίοδο 2009-2012. Η παρούσα αξία του καταβαλλόμενου μερίσματος 10 % για την περίοδο 2009-2012 ανέρχεται σε [650-800] εκατ. ευρώ ([3-6] ανά μετοχή). Η τιμή των νέων μετοχών ορίσθηκε σε 19 ευρώ ανά μετοχή ([19-28] ευρώ μείον [3-6] ευρώ). Η HSH Finanzfonds AöR αγόρασε 157 894 737 νέες κοινές μετοχές.
(41)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και η Flowers δεν συμμετείχαν στην ανακεφαλαιοποίηση, με αποτέλεσμα τα μερίδια των δύο ταμιευτηρίων και της Flowers να μειωθούν από 13,20 %, 1,62 % και 25,67 % σε 4,73 %, 0,58 % και 9,19 % αντίστοιχα, ενώ τα κοινά άμεσα και έμμεσα μερίδια του Αμβούργου και του Schleswig-Holstein (συμπεριλαμβανομένων των μεριδίων τους μέσω της HSH Finanzfonds AöR) αυξήθηκαν από 59,51 % σε 85,49 %.
3.2. Η ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
(42)
Η θωράκιση έναντι κινδύνου τέθηκε σε εφαρμογή ταυτόχρονα με την πράξη ανακεφαλαιοποίησης τον Ιούνιο του 2009. Και αυτή χορηγήθηκε άμεσα από την HSH Finanzfonds AöR. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και η Flowers δεν συμμετείχαν σε αυτό το μέτρο. Η θωράκιση έναντι κινδύνου αποτελείται από εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας ύψους 10 δισεκατ. ευρώ, που προστατεύει την HSH από ζημίες οι οποίες από συγκεκριμένη ημερομηνία του Μαρτίου του 2009 απορρέουν από χαρτοφυλάκιο συνολικού ύψους περίπου 172 δισεκατ. ευρώ (ύψος απαίτησης 187 δισεκατ. ευρώ σε περίπτωση αθέτησης). Η δόση πρωτεύουσας ζημίας ύψους 3,2 δισεκατ. ευρώ καλύπτεται από την ίδια την HSH. Η δόση δευτερεύουσας ζημίας ύψους μέχρι 10 δισεκατ. ευρώ επιβαρύνει την HSH Finanzfonds AöR. Ζημίες άνω των 13,2 δισεκατ. ευρώ (από κοινού συνυπολογιζόμενες δόσεις πρωτεύουσας και δευτερεύουσας ζημίας) καλύπτονται από την HSH. Η αξία μεταβίβασης του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου είναι περίπου [168] δισεκατ. ευρώ (συνολική αξία στοιχείων ενεργητικού περίπου [172] δισεκατ. ευρώ μείον 3,2 δισεκατ. ευρώ).
(43)
Βασικά, η HSH μπορεί να ακυρώσει το ποσό της εγγύησης σε οποιαδήποτε στιγμή, αλλά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 η ακύρωση περιορίζεται συνολικά σε [2 - 5] δισεκατ. ευρώ και σε [1 - 4] δισεκατ. ευρώ ετησίως. Στις 9 Μαρτίου 2011, η HSH ακύρωσε την εγγύηση σε ύψος 1 δισεκατ. ευρώ. Στις 18 Ιουνίου και στις 6 Σεπτεμβρίου 2011, η HSH ακύρωσε άλλο 1 δισεκατ. ευρώ από την εγγύηση, με αποτέλεσμα να μειωθεί η εναπομένουσα εγγύηση σε 7 δισεκατ. ευρώ. Η BaFin ενημερώθηκε σχετικά με τις ακυρώσεις. Η BaFin δήλωσε ότι δεν θα προέβαλε αντιρρήσεις σχετικά.
(44)
Τα υποτιμημένα στοιχεία του ενεργητικού, όπως τίτλοι προερχόμενοι από τιτλοποίηση (asset-backed-securities - «ABS»), αντιπροσωπεύουν περίπου το [3-6] % χαρτοφυλακίου που καλύπτεται από τη θωράκιση έναντι κινδύνου ύψους [περίπου 172] δισεκατ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος των προστατευόμενων περιουσιακών στοιχείων είναι πιστώσεις πελατών, που αποτελούν τον πυρήνα των δραστηριοτήτων της HSH. Το προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο εκφράζεται σε διάφορα νομίσματα, μεταξύ άλλων, ευρώ, USD και GBP.
Πίνακας 2
Κατανομή των προστατευόμενων στοιχείων ενεργητικού ύψους περίπου [172] δισεκατ. ευρώ
Είδος περιουσιακών στοιχείων
Περιουσιακά στοιχεία που εμφανίζονται στον ισολογισμό
(σε δισεκατ. ευρώ)
% του χαρτοφυλακίου
Πιστώσεις πελατών
[περίπου 115]
[…]
Τίτλοι σταθερής απόδοσης
[περίπου 30]
[…]
Ομολογιακά δάνεια (23)
[περίπου 15]
[…]
Τίτλοι προερχόμενοι από τιτλοποίηση
[περίπου 10]
[…]
Εγγυήσεις για πληρωμές
[περίπου 5]
[…]
Σύνολο
[περίπου 172]
100,0
(45)
Πριν από την εφαρμογή της θωράκισης έναντι κινδύνου, η HSH δεν ανέθεσε την εκτίμηση του συνόλου του χαρτοφυλακίου σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, αλλά μόνο του χαρτοφυλακίου ABS και τμήματος του χαρτοφυλακίου CIP, που εκτιμήθηκαν από την Blackrock και την Cambridge Place. Κατόπιν σχετικού αιτήματος της Επιτροπής, η HSH πραγματοποίησε εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου κατά το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2009 έως τον Ιανουάριο του 2010 για το χειρότερο σενάριο που υπέθεσε η Επιτροπή. Η εκτίμηση πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση ήταν σύμφωνες με το χειρότερο σενάριο που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή σε άλλες περιπτώσεις. Η εκτίμηση βασίστηκε στη διεξοδική ανάλυση δείγματος 40 συναλλαγών υποθετικής αξίας 1 δισεκατ. ευρώ, δηλαδή το 0,6 % της συνολικής έκθεσης, και σε εκτίμηση μεγάλου αντιπροσωπευτικού τμήματος του χαρτοφυλακίου που πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο της Moody CDOROM-Tool (24). Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση εξετάστηκαν με τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, η HSH επικουρήθηκε από εξωτερικό εμπειρογνώμονα, την Morgan Stanley, που επιβεβαίωσε την τεχνική ακρίβεια των υπολογισμών. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που προέκυψε από τη θωράκιση έναντι κινδύνου κατά τη στιγμή της εφαρμογής της καθορίστηκε σε [3,5] δισεκατ. ευρώ περίπου. Τον Φεβρουάριο του 2010, η BaFin επιβεβαίωσε την ορθότητα της μεθόδου που χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της κεφαλαιακής διευκόλυνσης και των υπολογισμών στους οποίους αυτός βασίστηκε.
(46)
Σύμφωνα με τη σύμβαση σχετικά με την παροχή εγγύησης που συνήψαν η HSH Finanzfonds AöR και η HSH στις 2 Ιουνίου 2009, η HSH Finanzfonds AöR λαμβάνει για την παροχή της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας πριμοδότηση 400 bps ετησίως επί του ονομαστικού ποσού της εγγύησης (10 δισεκατ. ευρώ) (στο εξής «βασική πριμοδότηση»). Το ποσό για το οποίο καταβάλλεται η αμοιβή των 400 bps μειώνεται λόγω κατάπτωσης και ακυρώσεων της εγγύησης. Ο πίνακας 3 παρουσιάζει το συνολικό ποσό των σωρευτικών πληρωμών για τρία σενάρια: α) σενάριο 1: Η βασική περίπτωση για την HSH, που προβλέπει ότι η εγγύηση δεν θα καταπέσει και θα αρθεί πλήρως από την HSH μέχρι το τέλος του 2015· β) σενάριο 2: ενδιάμεσο σενάριο, το οποίο προβλέπει κατάπτωση της εγγύησης για ποσό ύψους 5 δισεκατ. ευρώ και γ) σενάριο 3: η περίπτωση στην οποία βασίζεται η εκτίμηση των περιουσιακών στοιχείων, και η οποία προβλέπει ότι η εγγύηση θα καταπέσει πλήρως μέχρι το [2015-2020] (καμία ακύρωση).
Πίνακας 3
Αμοιβή για τη θωράκιση έναντι κινδύνου σύμφωνα με την πρόταση της Γερμανίας για διάφορα σενάρια
(εκατ. ευρώ)
Σενάριο 1
(καμία κατάπτωση της εγγύησης)
Σενάριο 2
(κατάπτωση της εγγύησης: 5 δισεκατ. ευρώ)
Σενάριο 3
(κατάπτωση της εγγύησης: 10 δισεκατ. ευρώ)
Βασική πριμοδότηση (400 bps επί του υπόλοιπου ονομαστικού ποσού της εγγύησης)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
(47)
Καθ’ όλη την περίοδο αναδιάρθρωσης, οι πληρωμές βασικής πριμοδότησης θα κυμανθούν μεταξύ [100-150] εκατ. ευρώ και 405 εκατ. ευρώ ετησίως, ανάλογα με την κατάπτωση της εγγύησης (πρβ. πίνακα 4).
Πίνακας 4
Προβλεπόμενη πληρωμή βασικής πριμοδότησης. (400 bps) από την HSH στην HSH Finanzfonds AöR κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης
(σε εκατ. ευρώ)
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
Σενάριο 1 (καμία κατάπτωση της εγγύησης)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [150-200]
- [100-150]
Σενάριο 2 (κατάπτωση 5 δισεκατ. ευρώ)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [180-230]
- [150-200]
Σενάριο 3 (κατάπτωση 10 δισεκατ. ευρώ)
- 300
- 405
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
3.3. ΟΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ
(48)
Επιπλέον, η HSH ζήτησε από την SoFFin εγγυήσεις για την κάλυψη εκδόσεων νέων χρεωστικών τίτλων συνολικού ύψους 30 δισεκατ. ευρώ. Στις αρχές του Δεκεμβρίου 2008, η SoFFin ενέκρινε την έκδοση πρώτης δόσης ύψους 10 δισεκατ. ευρώ. Οι εγγυήσεις εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων διάσωσης (25). Το υπόλοιπο ποσό των 20 δισεκατ. ευρώ επρόκειτο να χορηγηθεί μετά την υποβολή σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η δεύτερη δόση, ύψους 20 δισεκατ. ευρώ, χορηγήθηκε αφού η HSH υπέβαλε στην SoFFin το σχέδιο αναδιάρθρωσής της στις 7 Μαρτίου 2009. Στις 30 Σεπτεμβρίου 2009, καταβλήθηκαν συνολικά 17 δισεκατ. ευρώ. Την 1η Ιανουαρίου 2010, η SoFFin μείωσε το ανώτατο όριο της εγγύησης από 30 δισεκατ. ευρώ σε 17 εκατ. ευρώ. Το όριο αυτό δεν αυξήθηκε έκτοτε.
4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
4.1. ΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ
(49)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2009 (στο εξής «αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης») περιγράφεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 23 έως 28 της απόφασης). Κατά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 2009 έως τον Ιούνιο του 2011, διαβιβάστηκαν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το πρότυπο αναδιάρθρωσης του αρχικού σχεδίου. Η τροποποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στις 11 Ιουλίου 2011 (στο εξής «τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης»). Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις που περιέχονται στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και οι αντίστοιχες επικαιροποιήσεις περιγράφονται εν συντομία κατωτέρω.
(50)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε για την περίοδο 2009 έως 2014 μείωση κατά [περίπου 20 %] των καθαρών εσόδων από τόκους, από [περίπου 1,4] δισεκατ. ευρώ σε [περίπου 1,1] δισεκατ. ευρώ. Όσον αφορά τα επιμέρους στοιχεία των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, μεταξύ 2009 και 2014, η HSH προέβλεπε για τις κύριες τραπεζικές λειτουργίες (26) αύξηση του εισοδήματος πριν από την αναδιάρθρωση (και μετά την πρόβλεψη κινδύνου για τις χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες) άνω του 200 %, δηλαδή από [περίπου 350] εκατ. ευρώ σε [περίπου 1,1] δισεκατ. ευρώ. Τα προβλεπόμενα πριν την αναδιάρθρωση αποτελέσματα για το 2014 ύψους [περίπου 1,1] δισεκατ. ευρώ περιελάμβαναν επίσης θετική επίδραση ύψους [περίπου 100] εκατ. ευρώ από τη διάλυση τμημάτων της πρόβλεψης για κινδύνους όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες. Το πλεόνασμα από προμήθειες και το εμπορικό αποτέλεσμα αντιπροσώπευαν για το 2014 [περίπου 20 % έκαστο] του αποτελέσματος πριν την αναδιάρθρωση της κύριας τράπεζας. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, το προβλεπόμενο αποτέλεσμα πριν από την αναδιάρθρωση για το 2014 διορθώθηκε σε [350-450] εκατ. ευρώ, εκ των οποίων το πλεόνασμα από προμήθειες και το εμπορικό αποτέλεσμα αντιπροσωπεύουν το [10-15] %.
(51)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε μείωση της συνολικής αξίας των στοιχείων ενεργητικού της HSH [από περίπου 175] δισεκατ. ευρώ (το 2009) σε [περίπου 150] δισεκατ. ευρώ το (2014). Επιπλέον, το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε αύξηση της συνολικής αξίας των στοιχείων ενεργητικού της κύριας τράπεζας από [περίπου 100] δισεκατ. ευρώ (το 2009) σε [περίπου 110] δισεκατ. ευρώ (το 2014). Τα προβλεπόμενα για το 2014 συνολικά περιουσιακά στοιχεία της HSH και τα περιουσιακά στοιχεία της βασικής τράπεζας, στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης αναθεωρήθηκαν σε 120 δισεκατ. ευρώ και 82 δισεκατ. ευρώ, αντιστοίχως.
(52)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προέβλεπε μείωση της αξίας των επιμέρους περιουσιακών στοιχείων των τομεακών τραπεζικών λειτουργιών (ναυτιλία, ενέργεια και μεταφορές) από [περίπου 30] δισεκατ. ευρώ το (2009) σε [περίπου 35] δισεκατ. ευρώ το (2014). Από το ποσό αυτό παραλείπονται [περίπου 20] δισεκατ. ευρώ από ναυτιλιακά περιουσιακά στοιχεία που χρηματοδοτούνται κατά κύριο λόγο από δολάρια ΗΠΑ. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η προβλεπόμενη αξία των στοιχείων ενεργητικού της τομεακής τράπεζας και των ναυτιλιακών στοιχείων ενεργητικού για το 2014 διορθώθηκαν σε [20 και 25] δισεκατ. ευρώ και 15 εκατ. ευρώ, αντιστοίχως. Σε αντίθεση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, ο επιχειρηματικός τομέας αεροπορικές μεταφορές δεν περιλαμβάνεται πλέον στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(53)
Το ποσοστό βασικών ίδιων κεφαλαίων (Tier-1) προβλεπόταν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης σε [περίπου 10] % για το 2014 και στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υπολογίστηκε σε [10-15 %].
(54)
Το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης περιείχε για το 2014 κατανομή των προβλεπόμενων πηγών χρηματοδότησης για το τμήμα του ισολογισμού που επρόκειτο να χρηματοδοτηθεί ύψους [περίπου 100] δισεκατ. ευρώ (εκ των οποίων [περίπου 25 δισεκατ. ευρώ] μη εγγυημένης χρηματοδότησης από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά), με αποτέλεσμα να υπάρχει χρηματοδοτική διαφορά [περίπου 50] δισεκατ. ευρώ, σε σχέση με το προβλεπόμενο σύνολο των περιουσιακών στοιχείων ύψους [περίπου 150] δισεκατ. ευρώ. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, η διαφορά μεταξύ των προβλεπόμενων συνολικών περιουσιακών στοιχείων και των προβλεπόμενων συνολικών υποχρεώσεων μειώθηκε. Η HSH παρέσχε πληροφορίες σχετικά με τις πηγές χρηματοδότησης που θα χρησιμοποιούσε για την κάλυψη των αναγκών χρηματοδότησης που προκύπτουν από τη διαφορά.
(55)
Οι αναπτυξιακές προγνώσεις για τους βασικούς τομείς των δραστηριοτήτων της HSH σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, και οι αλλαγές στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 5
Αντιπαράθεση των ρυθμών ανάπτυξης στους τομείς της ναυτιλίας και των εταιρικών πελατών
Τομέας
Αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης
(1 Σεπτεμβρίου 2009)
Τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης
(11 Ιουλίου 2009)
Παρατηρήσεις σχετικά με τις προβλέψεις ανάπτυξης στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης
Ναυτιλιακός τομέας
Ρυθμός ανάπτυξης νέων συναλλαγών [περίπου 250] % για το 2010 (πραγματική αξία) μέχρι το 2014 (μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης [περίπου 40] %)
Ρυθμός ανάπτυξης νέων συναλλαγών [90-130] % για το 2010 (πραγματική αξία) μέχρι το 2014 (μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης […] %)
Αυτός ο ρυθμός ανάπτυξης βασίζεται σε ετήσιο απόλυτο όγκο νέων συναλλαγών ύψους […] δισεκατ. ευρώ κατά μέσο όρο από το 2011 έως το 2014. Συγκριτικά: Ο συνολικός όγκος της αγοράς στο ίδιο χρονικό διάστημα ήταν κατά μέσο όρο [περίπου 25] δισεκατ. ευρώ όσον αφορά τις νέες συναλλαγές.
Συναλλαγές με επιχειρήσεις
Αύξηση του όγκου των δανείων κατά [περίπου 100] % (2010 πραγματική αξία - 2014)
Αύξηση του όγκου των δανείων κατά […] % (2010 πραγματική αξία - 2014)
Αυτή η αύξηση αντιστοιχεί σε απόλυτο όγκο νέων συναλλαγών ύψους […] δισεκατ. ευρώ σε διάστημα τεσσάρων ετών. Συγκριτικά: το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων σε αυτό το τμήμα της αγοράς ανήλθε σε 25,7 δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2008.
4.2. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ
(56)
Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης υποβλήθηκε στις 11 Ιουλίου 2011. Περιλαμβάνει ουσιαστικές αλλαγές στο επιχειρηματικό μοντέλο της HSH. Το νέο επιχειρηματικό μοντέλο της HSH χαρακτηρίζεται από μικρότερο κίνδυνο και τη μεγαλύτερη έμφαση που δίνει στις περιφερειακές συναλλαγές και στη βιωσιμότητα όσον αφορά τη χρηματοδότηση και τη δανειοδότηση. Τα προβλεπόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης καθώς και αυτά που ήδη έχουν δρομολογηθεί, περιλαμβάνουν, εκτός από την έμφαση στις κύριες επιχειρηματικές δραστηριότητες, και, κατά συνέπεια, την εκχώρηση ή την κατάργηση διαφόρων δραστηριοτήτων και σημαντικών συμμετοχών, την προσαρμογή του δικτύου υποκαταστημάτων και τη βελτιστοποίηση της διάρθρωσης του κόστους. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει την ίδρυση μιας εσωτερικής μονάδας αναδιάρθρωσης, στην οποία δραστηριότητες που δεν θα συνεχιστούν, θα συγκεντρωθούν για οργανωτικούς και λογιστικούς σκοπούς. Τα κύρια σημεία του νέου επιχειρηματικού μοντέλου είναι τα εξής:
a)
Αναπροσανατολισμός προς μια βιώσιμη κύρια τράπεζα μέσω της σημαντικής μείωσης των περιουσιακών στοιχείων, της ενίσχυσης των περιφερειακών δραστηριοτήτων (δραστηριότητες στον τομέα των εταιρικών πελατών στη Γερμανία, δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων στη Γερμανία και ιδιωτική τραπεζική) και της διατήρησης των βασικών ικανοτήτων σε επιλεγμένες διεθνείς επιχειρηματικές δραστηριότητες με ισχυρή περιφερειακή σύνδεση (ναυτιλιακός τομέας και τομέας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με επίκεντρο την Ευρώπη).
b)
Αποκλειστική εστίαση των δραστηριοτήτων κεφαλαιαγοράς στις δραστηριότητες και στις πελατειακές συναλλαγές, ιδίως στο ρόλο του προμηθευτή προϊόντων για άλλες επιχειρηματικές μονάδες (cross-selling). Παύση των συναλλαγών για ίδιο λογαριασμό.
c)
Παύση των δραστηριοτήτων που δεν εναρμονίζονται με τον στρατηγικό αναπροσανατολισμό της HSH, δηλαδή των διεθνών δραστηριοτήτων όσον αφορά τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς με χρήση δανειακών κεφαλαίων (δραστηριότητες LBO), των δραστηριοτήτων στον τομέα των ακινήτων εξωτερικού, των δραστηριοτήτων χρηματοδότησης αεροσκαφών με βάση τα στοιχεία ενεργητικού και των άλλων πιστωτικών δραστηριοτήτων που δεν συνδέονται σαφώς με τον κύριο τομέα δραστηριοτήτων.
d)
Εκχώρηση όλων των θυγατρικών που δεν εναρμονίζονται με τον στρατηγικό αναπροσανατολισμό της HSH. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την εκχώρηση συνολικά [100-120] συμμετοχών. Η HSH έχει ήδη μειώσει τον αριθμό των συμμετοχών κατά 25. Όλες οι εκχωρήσεις πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί το αργότερο μέχρι […].
e)
Σαφής διαχωρισμός των τομέων δραστηριοτήτων που θα μειωθούν ή θα πωληθούν στο πλαίσιο της εσωτερικής αναδιάρθρωσης. Η μονάδα αναδιάρθρωσης δεν θα αναλάβει νέες επιχειρήσεις.
f)
Σημαντική προσαρμογή των υποκαταστημάτων στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Η εγκατάλειψη των μη στρατηγικών δραστηριοτήτων θα έχει ως αποτέλεσμα το κλείσιμο των 15 από τα αρχικά 21 υποκαταστήματα του εξωτερικού. Τα υποκαταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στο Ελσίνκι, τη Σαγκάη, το Μουμπάι, τη Στοκχόλμη, τη Νάπολη, το Όσλο, τη Ρίγα, το Ταλίν, τη Βαρσοβία, το Σαν Φρανσίσκο και το Ανόι έχουν ήδη κλείσει. Τα υποκαταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στην Κοπεγχάγη, το Παρίσι, το Άμστερνταμ και τη Μόσχα θα κλείσουν μέχρι το 2012. Μετά την αναδιάρθρωση, η HSH θα διατηρήσει έξι υποκαταστήματα ή γραφεία εκπροσώπησης στο Λονδίνο, το Χονγκ Κονγκ, τη Νέα Υόρκη, τη Σιγκαπούρη, το Λουξεμβούργο και την Αθήνα. Ωστόσο, τα υποκαταστήματα στο Λονδίνο, το Λουξεμβούργο και τη Νέα Υόρκη θα μειωθούν σε μέγεθος και το υποκατάστημα στο Χονγκ Κονγκ θα μετατραπεί σε γραφείο εκπροσώπησης.
(57)
Ο περιφερειακός προσανατολισμός περιλαμβάνει κυρίως τις συναλλαγές με επιχειρήσεις και ιδιώτες στη Βόρεια Γερμανία, τις δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων και τις συναλλαγές ταμιευτηρίου. Επιπλέον, η HSH θα επικεντρωθεί σε επιλεγμένους τομείς της διεθνούς χρηματοδότησης πλοίων, στη χρηματοδότηση έργων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με επίκεντρο την Ευρώπη, καθώς και σε ορισμένες επενδύσεις σε υποδομές. Η HSH θα κλείσει το γραφείο της στην πόλη Lübeck μέχρι το τέλος του 2011.
(58)
Γενικά, το σύνολο του ισολογισμού της νέας κύριας τράπεζας θα μειωθεί σημαντικά, ιδίως μέσω της μεταφοράς περιουσιακών στοιχείων από την κύρια τράπεζα στη μονάδα αναδιάρθρωσης της HSH. Στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης την 31η Δεκεμβρίου 2014, ο συνολικός ισολογισμός της HSH (κύρια τράπεζα) θα είναι 82 δισεκατ. ευρώ. Σε σύγκριση με το σύνολο του ισολογισμού ύψους 208 εκατ. ευρώ το 2008, αυτό αντιστοιχεί σε μείωση κατά 126 δισεκατ. ευρώ, ήτοι σχεδόν κατά 61 %.
(59)
Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης βασίζεται σε γενικές παραδοχές όσον αφορά την εξέλιξη του ΑΕγχΠ στη Γερμανία, στη ζώνη ευρώ, στις ΗΠΑ και σε ολόκληρο τον κόσμο, τις αλλαγές στα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα επιτόκια, τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ και στις ΗΠΑ, τις τιμές του πετρελαίου και τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Οι προβλέψεις για τους επιμέρους τομείς δραστηριοτήτων βασίζονται σε παραδοχές σχετικά με τα ποσοστά αύξησης της σχετικής αγοράς, τον όγκο και τα περιθώρια κέρδους στον τομέα των νέων συναλλαγών ανά τμήμα και της ικανότητας cross-selling. Δεδομένης της σημασίας του ναυτιλιακού τομέα για το συνολικό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμά της, η HSH υπέβαλε παραδοχές ειδικά για την εξέλιξη της αγοράς χρηματοδότησης πλοίων. Οι προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη του μεγέθους της αγοράς όσον αφορά τις διεθνείς νέες συναλλαγές (συνολικές τιμές για τα τμήματα των δεξαμενοπλοίων, φορτηγών πλοίων και πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων), το μέγεθος των νέων συναλλαγών της HSH και το μερίδιο αγοράς της HSH, παρουσιάζονται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 6
Παραδοχές σχετικά με τη χρηματοδότηση πλοίων 2011 - 2014
Μέσος όρος 2005-2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Σύνολο των παγκόσμιων νέων συναλλαγών χρηματοδότησης πλοίων (δισεκατ. EUR)
109,4
25,9
48,3
[10-15]
[15-25]
[25-35]
[40-50]
Νέες συναλλαγές της HSH (δισεκατ. EUR)
6,7
0,2
1
[0,5-1,5]
[0,5-1,5]
[1-2]
[2-3]
Μερίδιο της HSH (%)
6,1
0,8
2,1
[περίπου 4]
[περίπου 5]
[περίπου 5]
[περίπου 5]
(60)
Η HSH υποθέτει μέση συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου [1,30-1,50]. Η HSH παρέσχε δεδομένα για τον αντίκτυπο διαφορετικών παραδοχών στα κέρδη και τις ζημίες καθώς και στην καθαρή κατάσταση ρευστότητας της επιχείρησης, και υπέβαλε επίσης ανάλυση ευαισθησίας για τις μεταβολές των επιτοκίων και τις μεταβολές στη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Σύμφωνα με την ανάλυση ευαισθησίας, οι ζημίες που ενδέχεται να υποστεί η HSH σε περίπτωση που αλλάξουν σημαντικά οι παραδοχές όσον αφορά τα επιτόκια και τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, δεν θα υπερβούν αυτές που μπορεί να απορροφήσει. Επιπλέον, η κατάσταση ρευστότητας της HSH δεν θα είναι αρνητική, ακόμη κι εάν η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ-δολαρίου αποκλίνει σημαντικά από το βασικό σενάριο.
(61)
Η HSH υπέβαλε επίσης ένα αρνητικό σενάριο και το χειρότερο σενάριο σε επίπεδο ομίλου, βασιζόμενη σε λιγότερο ευνοϊκές παραδοχές για την αγορά. Οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις στην περίπτωση τόσο του αρνητικού όσο και του χειρότερου σεναρίου δείχνουν ότι ο αντίκτυπος ενός παράγοντα πίεσης στη φερεγγυότητα της HSH θα απορροφηθεί μέσω της διάρθρωσης της θωράκισης έναντι κινδύνου. Σε ένα αρνητικό σενάριο, η HSH θα καθυστερούσε τη μερική ακύρωση της εγγύησης και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, θα περιόριζε την αύξηση των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (RWA) ως αποτέλεσμα του αρνητικού οικονομικού περιβάλλοντος. Και στα δύο σενάρια, το ποσοστό βασικών ίδιων κεφαλαίων (Tier-1) της HSH κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης θα παραμείνει περίπου στο 10 %.
4.3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΤΟΜΕΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ HSH
(62)
Το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας στον τομέα των εταιρικών πελατών θα μειωθεί από 26,3 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [10-20] δισεκατ. ευρώ (2014). Συνολικά, ο τομέας αυτός θα μειωθεί κατά περίπου [45-55 %] κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου.
(63)
Στο πλαίσιο των συναλλαγών με εταιρικούς πελάτες, η HSH θα παράσχει χρηματοδότηση στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους, κυρίως στη Βόρεια Γερμανία που αποτελεί τη βασική περιφέρειά της.
(64)
Η HSH έχει παύσει τις δραστηριότητές της στον τομέα της αναχρηματοδότησης των εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης, καθώς και τις διεθνείς δραστηριότητες LBO, και θα θέσει επίσης τέλος στις συναλλαγές με εταιρικούς πελάτες στην Ασία και στη Σκανδιναβία. Ο τομέας των συναλλαγών με εταιρικούς πελάτες δεν θα παρέχει, με βάση τα στοιχεία του ενεργητικού, χρηματοδότηση σε αεροσκάφη ή πλοία. Ωστόσο, η ικανότητα της HSH να παρέχει στήριξη στις περιφερειακές δραστηριότητες στη βασική περιφέρειά της δεν θα περιοριστεί.
(65)
Η HSH θα επικεντρωθεί κυρίως στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις μεσαίου μεγέθους στη Βόρεια Γερμανία, και στις γερμανικές επιχειρήσεις καθορισμένων βασικών οικονομικών τομέων. Η HSH θα πρέπει να συνεχίσει να επικεντρώνεται σε σαφώς αποδοτικές συναλλαγές, καθώς και σε πελάτες υψηλής πιστωτικής ικανότητας που χρειάζονται διάφορα προϊόντα. Η HSH θα επιχειρήσει να καταστεί τράπεζα «πρώτης επιλογής» για τους εν λόγω πελάτες.
(66)
Για τη βελτίωση της χρηματοδοτικής κατάστασης, ο τομέας αυτός θα αποσκοπεί όλο και περισσότερο στο να προσελκύει καταθέτες και να χρησιμοποιεί χρηματοδοτικές δομές που επιτρέπουν τη χορήγηση κοινοπρακτικών δανείων, είναι επιλέξιμες από την ΕΚΤ ή μπορούν να μεταβιβαστούν στους επενδυτές.
(67)
Το σύνολο του ισολογισμού του τομέα των ακινήτων της κύριας τράπεζας θα μειωθεί από 30,5 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [9-18] δισεκατ. ευρώ (2014). Αυτό αντιστοιχεί σε συρρίκνωση της τάξης του [50-70] %.
(68)
Η HSH θα προσφέρει όλους τους τύπους πιστωτικών προϊόντων και όλα τα άλλα τραπεζικά προϊόντα που ζητούν οι εταιρείες ακινήτων. Η HSH θα επικεντρώσει τις επιχειρηματικές δραστηριότητές της στη Βόρεια Γερμανία και στα γερμανικά αστικά κέντρα. Η κύρια έμφαση θα δοθεί στις λύσεις χρηματοδότησης για […] και στη χρηματοδότηση σχεδίων με διαχειρίσιμο βαθμό κινδύνου. Στο πλαίσιο αυτού του τομέα, η HSH θα επικεντρωθεί στη χρηματοδότηση […]. Ειδικές κατηγορίες ακινήτων θα χρηματοδοτηθούν μόνο επιλεκτικά.
(69)
Οι δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων σε άλλες χώρες - συμπεριλαμβανομένων των διεθνών δραστηριοτήτων που συνίστανται στην υποστήριξη γερμανών πελατών στα ευρωπαϊκά αστικά κέντρα - θα εγκαταλειφθούν. Στους εν λόγω τομείς, η HSH δεν θα αναπτύξει νέες δραστηριότητες και σταδιακά θα σταματήσει τις υπάρχουσες.
(70)
Η HSH θα επικεντρωθεί κυρίως στους επαγγελματίες επενδυτές ακινήτων με έμφαση στους υφιστάμενους πελάτες, σε επιλεγμένες εταιρείες εκμετάλλευσης ακινήτων, σε πελάτες με εδραιωμένη θέση στον τομέα των ακινήτων και μεγάλο δυναμικό στον τομέα του cross-selling, καθώς και σε πελάτες που συνδέονται με τη Βόρεια Γερμανία και χρειάζονται πολύπλοκες χρηματοδοτικές δομές. Η HSH θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί δομές και προϊόντα που μειώνουν την ανάγκη χρηματοδότησης, π.χ. συναλλαγές που είναι επιλέξιμες για καλυμμένα ομόλογα, πιστώσεις ΕΚΤ και χρηματοδοτικά μέσα και εγγυήσεις που παρέχονται από την Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW).
(71)
Το σύνολο του ισολογισμού του τομέα των ταμιευτηρίων της κύριας τράπεζας θα μειωθεί, κυρίως μέσω του περιορισμού των δραστηριοτήτων αναχρηματοδότησης από 8,7 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [ 3] δισεκατ. ευρώ (2014).
(72)
Η βάση πελατών αυτού του επιχειρηματικού τομέα περιλαμβάνει κατά κύριο λόγο ταμιευτήρια και δημόσιους φορείς στη Βόρεια Γερμανία και κατά δεύτερο λόγο ταμιευτήρια και δημόσιους φορείς εκτός της Βόρειας Γερμανίας (σχέση δευτερεύουσας τράπεζας).
(73)
Η HSH παρέχει ένα ευρύ φάσμα προϊόντων που επικεντρώνονται στους βασικούς τομείς δραστηριοτήτων των ταμιευτηρίων. Ιδιαίτερα σημαντικές στο πλαίσιο αυτό είναι οι συναλλαγές με ιδιώτες και εταιρικούς πελάτες, οι δραστηριότητες και η διαχείριση λογαριασμών ίδιων αξιών (Depot-A) και χαρτοφυλακίων πιστώσεων.
(74)
Στον τομέα της ιδιωτικής τραπεζικής, το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας θα μειωθεί από 1,7 δισεκατ. ευρώ (2008) σε [0,5-1,5] δισεκατ. ευρώ (2014).
(75)
Η HSH θα εστιαστεί στην παροχή υπηρεσιών σε εύπορους ιδιώτες της Βόρειας Γερμανίας που αποτελεί τη βασική περιφέρειά της. Επιπλέον, η HSH θα προσφέρει υπηρεσίες ιδιωτικής τραπεζικής στα υπερπεριφερειακά υποκαταστήματα που ανήκουν σε άλλα τμήματα της αγοράς. Το φάσμα των υπηρεσιών θα περιλαμβάνει […].
(76)
Η HSH θα επικεντρωθεί στην προσέλκυση και την υποστήριξη εύπορων και πολύ εύπορων ιδιωτών και ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο της υπηρεσίας cross-selling, θα παρέχονται υπηρεσίες ιδιωτικής τραπεζικής και σε πελάτες/φυσικά πρόσωπα των άλλων επιχειρηματικών τομέων της κύριας τράπεζας.
(77)
Στο ναυτιλιακό τομέα, το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας θα μειωθεί από 28,3 δισεκατ. ευρώ (2008) σε περίπου 15 δισεκατ. ευρώ (2014).
(78)
Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2014, το μερίδιο αγοράς της HSH σε σχέση με νέες συναλλαγές στον τομέα της παγκόσμιας χρηματοδότησης πλοίων δεν θα υπερβαίνει το [ 8] % σε ετήσια βάση. Επιπλέον, η HSH θα φροντίσει ώστε έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς που προσδιορίζονται σε ετήσια βάση, να μην συγκαταλέγεται μεταξύ των τριών κυριοτέρων παρόχων υπηρεσιών χρηματοδότησης πλοίων με τον υψηλότερο ετήσιο όγκο νέων συναλλαγών στην παγκόσμια αγορά.
(79)
Το χαρτοφυλάκιο της HSH θα είναι επαρκώς διαφοροποιημένο τόσο σε σχέση με τους τύπους πλοίων όσο και σε σχέση με τις χώρες. Όσον αφορά τις διαφορετικές κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων, η HSH θα συνεχίσει να δίνει έμφαση σε […] καθώς και σε […]. Οι συμβατικές μακροπρόθεσμες ενυπόθηκες πιστώσεις δανείων για νέες ναυπηγήσεις και η χρηματοδότηση μεταχειρισμένων πλοίων θα αποτελέσουν σημαντικά προϊόντα. Επιπλέον, η HSH θα παρέχει επιλεκτικά δομημένες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
(80)
Η HSH θα μειώσει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες σταματώντας τη χρηματοδότηση πλοίων τύπου Ro-Ro και κρουαζιερόπλοιων.
(81)
Η HSH θα επικεντρωθεί στις μεσαίες και τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες με παγκόσμιες δραστηριότητες, τους επικερδείς πελάτες μικρού μεγέθους που έχουν επιλεγεί με βάση, αφενός, το δυναμικό τους όσον αφορά τη συνολική απόδοση και, αφετέρου, παραμέτρους κινδύνου. Επιπλέον, η HSH θα λαμβάνει υπόψη της την ετοιμότητα του πελάτη για συγκρότηση κοινοπραξιών καθώς και την εκπλήρωση των προϋποθέσεων για συγκρότηση κοινοπραξιών (π.χ. διαφάνεια) και για αναχρηματοδότηση.
(82)
Ο ναυτιλιακός τομέας θα προσφέρει κυρίως «plain vanilla» (27) και, σε περιορισμένο βαθμό, διαρθρωτικές χρηματοδοτήσεις, και η HSH θα ενεργεί ως εξουσιοδοτημένος κύριος διαμεσολαβητής (mandated lead arranger) και διοργανωτής του βιβλίου προσφορών (bookrunner).
(83)
Ο τομέας μεταφορές/αεροπορία της κύριας τράπεζας θα εγκαταλειφθεί. Ο ισολογισμός των 11,7 δισεκατ. ευρώ του 2008 θα εγκαταλειφθεί στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης ή θα διατεθεί για άλλους επιχειρηματικούς τομείς. Στο μέλλον, η HSH δεν θα χορηγήσει καμία νέα χρηματοδότηση αεροσκάφους με βάση τα στοιχεία του ενεργητικού. Οι αντίστοιχες δραστηριότητες θα παύσουν, θα πωληθούν ή θα μεταβιβαστούν στη μονάδα αναδιάρθρωσης με στόχο να μειωθούν. Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης, η HSH έχει ήδη αναδιοργανώσει εν μέρει τον εν λόγω επιχειρηματικό τομέα, και έχει εντάξει στον τομέα ενέργεια & υποδομές τους στρατηγικά σημαντικούς τομείς των σιδηροδρομικών μεταφορών και των υποδομών.
(84)
Ως αποτέλεσμα της αναδιοργάνωσης του τομέα ενέργειας & υποδομών στο πλαίσιο της διαδικασίας αναδιάρθρωσης, το σύνολο του ισολογισμού της κύριας τράπεζας στον τομέα ενέργεια & υποδομές θα αυξηθεί από 4,6 δισεκατ. ευρώ το 2008 (πρώην τομέας ενέργεια) σε [5-10] δισεκατ. ευρώ το 2014. Ο τομέας ενέργεια & υποδομές περιλαμβάνει τόσο το τμήμα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όσο και το τμήμα των υποδομών και των σιδηροδρομικών μεταφορών, που προηγουμένως ανήκε στον τομέα των μεταφορών.
(85)
Στον ενεργειακό τομέα, η HSH θα χρηματοδοτεί έργα στους τομείς της αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Ο τομέας περιλαμβάνει τις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων για αιολική ενέργεια (χερσαία και υπεράκτια), ηλιακή ενέργεια (φωτοβολταϊκή και θερμική) και ως πρόσθετες δραστηριότητες δίκτυα σε σχέση με έργα αιολικής και ηλιακής ενέργειας. Η περιοχή στόχος για τις εν λόγω δραστηριότητες είναι κυρίως η Ευρώπη. Οι δραστηριότητες της HSH στον τομέα των συμβατικών πηγών ενέργειας και το σύνολο των σχετικών δραστηριοτήτων στη Βόρεια Αμερική θα εγκαταλειφθούν.
(86)
Οι προσαρμογές των επιχειρηματικών τομέων, ιδίως η κατάργηση του τομέα των αεροπορικών μεταφορών και η μείωση του τμήματος των ακινήτων εξωτερικού και του ναυτιλιακού τμήματος, θα οδηγήσει αυτόματα σε μείωση του τμήματος «Λοιπές δραστηριότητες».
(87)
Το τμήμα «Λοιπές δραστηριότητες» περιλαμβάνει, εκτός από το «Corporate Centre», τις δραστηριότητες κεφαλαιαγοράς για τη διαχείριση του ενεργητικού της HSH και την προμήθεια προϊόντων για τους επιχειρηματικούς τομείς.
(88)
Η HSH θα βελτιώνει συνεχώς τη σταθερότητα και την ποιότητα της χρηματοδότησής της. Από το τέλος του 2012, η HSH θα εξασφαλίσει ότι τόσο ο καθαρός δείκτης σταθερής χρηματοδότησης (net stable funding ratio-NSFR) όσο και ο δείκτης κάλυψης ρευστότητας (liquidity coverage ratio-LCR) (28) […]. Το μερίδιο των δραστηριοτήτων σε δολάρια ΗΠΑ της κύριας τράπεζας, το οποίο θα αναχρηματοδοτηθεί με χρηματοδοτήσεις σε δολάρια ΗΠΑ (και όχι με swaps), θα αυξηθεί τουλάχιστον σε […] % μέχρι το τέλος του 2012 και τουλάχιστον σε […] % μέχρι το τέλος του 2014.
(89)
Η HSH θα μειώσει σημαντικά τις δραστηριότητες κεφαλαιαγοράς με μεγάλο δυναμικό κινδύνου και έχει ήδη μειώσει σημαντικά τον κατάλογο των προϊόντων της. Οι εμπορικές συναλλαγές για ίδιο λογαριασμό έχουν ήδη εγκαταλειφθεί.
4.4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(90)
Η HSH υπέβαλε αναλυτικό επιχειρηματικό σχέδιο για την περίοδο 2011-2014, που περιλαμβάνει τον υπολογισμό κερδών και ζημιών, τον ισολογισμό, τους δείκτες αποδοτικότητας και παραγωγής ανά επιχειρηματικό τομέα και συνολικά σε επίπεδο ομίλου. Η HSH διαβίβασε επίσης ανάλυση ευαισθησίας με τη μορφή ενός αρνητικού και ενός χειρότερου σεναρίου σε επίπεδο ομίλου. Σύμφωνα με τις προβλέψεις κερδών και ζημιών, ο όμιλος HSH θα υποστεί το 2011 πρόσθετη ζημία περίπου [100-200] εκατ. ευρώ ενώ τα κέρδη του θα αυξηθούν μέχρι το 2014 σε περίπου [400-500] εκατ. ευρώ μετά την καταβολή των φόρων. Το 2011 η απόδοση των ίδιων κεφαλαίων θα είναι αρνητική και μέχρι το 2014 θα αυξηθεί σε περίπου [7-8] %. Στο χρονικό διάστημα 2012-2014, το ποσοστό βασικών ίδιων κεφαλαίων (Tier-1) θα ανέλθει περίπου στο [13-16] %. Κατόπιν σχετικού αιτήματος της Επιτροπής, οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν εφάπαξ πληρωμή ύψους 500 εκατ. ευρώ για το 2011, που αφαιρέθηκε από τα καθαρά έσοδα προ φόρων. Ως εκ τούτου, το σύνολο του ενεργητικού προβλέπεται να μειωθεί από 208 δισεκατ. ευρώ (2008) σε 120 δισεκατ. ευρώ (2014).
(91)
Τα βασικά μεγέθη του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης για την HSH και την κύρια τράπεζα παρουσιάζονται στους παρακάτω πίνακες.
Πίνακας 7
Δημοσιονομικός προγραμματισμός της HSH 2011 - 2014
2008 Πραγματική αξία
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011 Πρόβλεψη
2012 Πρόβλεψη
2013 Πρόβλεψη
2014 Πρόβλεψη
Σύνολο εσόδων (εκατ. ευρώ)
157
2 876
1 603
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
Αποτέλεσμα προ αναδιάρθρωσης (εκατ. ευρώ)
(2 796)
(718)
545
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
Αποτέλεσμα προ φόρων (εκατ. ευρώ)
(2 968)
(1 325)
17
[- 200-300]
[0-500]
[100-600]
[200-700]
Αποτέλεσμα (εκατ. ευρώ)
(3 195)
(902)
48
[- 400-100]
[0-500]
[0-500]
[0-500]
Αναλογία κόστους εσόδων (CIR) (%)
573
29
54
[45-55]
[45-55]
[45-55]
[40-50]
Απόδοση ίδιων κεφαλαίων (RoE) μετά τους φόρους (%)
0
0
0
[- 5-+ 5]
[5-10]
[5-10]
[5-10]
Σύνολο στοιχείων ενεργητικού (δισεκατ. ευρώ)
208
175
151
[130-150]
[125-145]
[120-140]
[115-135]
Πίνακας 8
Δημοσιονομικός προγραμματισμός της κύριας τράπεζας 2011 - 2014
2008 Πραγματική αξία
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011 Πρόβλεψη
2012 Πρόβλεψη
2013 Πρόβλεψη
2014 Πρόβλεψη
Σύνολο εσόδων (εκατ. ευρώ)
1 582
1 756
1 103
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
Αποτέλεσμα προ αναδιάρθρωσης (εκατ. ευρώ)
418
354
574
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Αποτέλεσμα προ φόρων (εκατ. ευρώ)
295
18
318
[200-500]
[200-500]
[200-500]
[200-500]
Αναλογία κόστους εσόδων (CIR) (%)
39
32
52
[40-60]
[40-60]
[40-60]
[40-60]
Περιουσιακά στοιχεία τμήματος (δισεκατ. ευρώ)
113
97
88
[60-90]
[60-90]
[60-90]
82
(92)
Το σχέδιο χρηματοδότησης της HSH όσον αφορά τη συνολική στρατηγική χρηματοδότησης και τη στρατηγική χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ περιλαμβάνεται στους πίνακες που ακολουθούν.
Πίνακας 9
σχέδιο χρηματοδότησης, της HSH 2010-2014
(σε δισεκατ. ευρώ)
Όγκος ανά χρηματοδοτικό μέσο
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
Καλυμμένα ομόλογα
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Μακροπρόθεσμες ομολογίες με κρατική εγγύηση
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Μακροπρόθεσμες ακάλυπτες προνομιούχες ομολογίες
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Άλλη χρηματοδότηση στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Καταθέσεις επιχειρήσεων και ιδιωτών (μέχρι 2010)/υπόλοιπες καταθέσεις (επίπεδο 2011)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Τράπεζες ανάπτυξης και οικονομικές πιστώσεις (οικονομίας;)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Υβριδικά κεφαλαιουχικά μέσα (Tier 1 και Tier 2)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Παράγωγα
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Συνολικά περιουσιακά στοιχεία
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Συνολικά περιουσιακά στοιχεία - (συνολικές υποχρεώσεις + παράγωγα), που θα χρηματοδοτηθούν από βραχυπρόθεσμα εξασφαλισμένα χρηματοδοτικά μέσα, πλεονασματικές καταθέσεις και ίδια μέσα
[…]
[…]
[…]
[…]
(93)
Τα μακροπρόθεσμα ομόλογα που είναι εγγυημένα από το Δημόσιο, θα μειωθούν από 44 δισεκατ. ευρώ (τέλος του 2010) σε [13 -18] δισεκατ. ευρώ (τέλος του 2014). Ταυτόχρονα, το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων της HSH θα μειωθεί κατά [25-35] δισεκατ. ευρώ. Η διαφορά μεταξύ του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων και του συνόλου των υποχρεώσεων (διορθωμένου κατά το αποτέλεσμα των παραγώγων) αποτελεί κενό στο σχέδιο χρηματοδότησης που πρέπει να καλυφθεί με βραχυπρόθεσμα μη εξασφαλισμένα και εξασφαλισμένα χρηματοδοτικά μέσα, καθώς και με το πλεόνασμα σε καταθέσεις και ίδια κεφάλαια. Ο προγραμματισμός της HSH όσον αφορά τις καταθέσεις αφορά ένα μόνο μέρος των συνολικών καταθέσεων, το οποίο θεωρείται σταθερό, ενώ το πραγματικό ύψος των καταθέσεων αναμένεται να είναι υψηλότερο και να καλύψει μέρος του χρηματοδοτικού κενού. Αν και ένα μέρος του χρηματοδοτικού κενού μεταξύ των χρηματοδοτημένων περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων θα μπορούσε να καλυφθεί με βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά, η εξάρτηση της HSH από βραχυπρόθεσμες χρηματοδοτήσεις στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά μειώνεται σε απόλυτες τιμές στη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης. Όσον αφορά τη στρατηγική χρηματοδότησης σε ευρώ, η HSH θα βασίζεται σχετικά περισσότερο σε καλυμμένα ομόλογα.
Πίνακας 10
Στρατηγική χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ (2010-2014)
(σε δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ)
Όγκος
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
Χρηματοδότηση σε δολάρια ΗΠΑ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Χρηματοδότηση σε δολάρια ΗΠΑ με συμφωνίες ανταλλαγής (swaps)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια ΗΠΑ
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σύνολο περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια ΗΠΑ - Ναυτιλιακός τομέας
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(94)
Λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2010 η HSH χρηματοδότησε το 75 % των περιουσιακών στοιχείων της σε δολάρια ΗΠΑ μέσω ανταλλαγών συναλλάγματος σε διαφορετικά νομίσματα (swaps), η εξάρτηση από swaps θα μειωθεί σε […] % των συνολικών περιουσιακών στοιχείων σε δολάρια ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένων των περιουσιακών στοιχείων στη μονάδα αναδιάρθρωσης). Η σχετικά μικρότερη εξάρτηση από τις χρηματοδοτήσεις μέσω swaps θα επιτευχθεί με μείωση των περιουσιακών στοιχείων εκφρασμένων σε δολάρια ΗΠΑ, και ως εκ τούτου, με μείωση των απόλυτων ποσών της χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ.
(95)
Το 2010, τα ταμιευτήρια έθεσαν στη διάθεση της HSH [2,5-3,5] δισεκατ. ευρώ της μακροπρόθεσμης μη εξασφαλισμένης χρηματοδότησης και [200-500] εκατ. ευρώ της μακροπρόθεσμης εξασφαλισμένης χρηματοδότησης, δηλαδή, συνολικά [2,7-4] δισεκατ. ευρώ. Συγκριτικά, άλλες Landesbanken εισέφεραν συνολικά [150-250] εκατ. ευρώ και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ιδιωτικά και δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εκτός των ταμιευτηρίων και των Landesbanken) [1- 2] δισεκατ. ευρώ.
(96)
Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ενίσχυση των κεφαλαιακών θέσεων και δεικτών της HSH κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, με προβλεπόμενο ποσοστό κοινών μετοχών [10-13] % στο τέλος του 2014. Μετά από αίτηση της Επιτροπής, η HSH συμπεριέλαβε στις χρηματοοικονομικές προβλέψεις για το 2013 αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 500 εκατ. ευρώ.
Πίνακας 11
Κεφαλαιακή θέση της HSH (2009-2015)
2009 Πραγματική αξία
2010 Πραγματική αξία
2011
2012
2013
2014
2015
Σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού μετά την εγγύηση (σε δισεκατ. ευρώ)
71
41
[40-60]
[40-60]
[45-65]
[50-70]
[50-70]
Υπόλοιπη εγγύηση (σε δισεκατ. ευρώ)
10
10
7,0
[ 7,0]
[ 7,0]
[ 5,0]
[ 5,0]
Κεφαλαιακή εξέλιξη (σε δισεκατ. ευρώ)
Κεφάλαιο κοινών μετοχών κατηγορίας 1 (σε δισεκατ. ευρώ)
5,080
4,433
[4 000-6 000]
[4 500-6 500]
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
Κεφάλαιο κατηγορίας 1 (σε δισεκατ. ευρώ)
7,491
6,274
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
[6 500-8 500]
[7 000-9 000]
Συνολικό κεφάλαιο (σε δισεκατ. ευρώ)
11,523
9,400
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
Κεφαλαιακοί δείκτες
Κοινές μετοχές/RWA (%)
7,1
10,7
[ 7,0]
[ 8,0]
[ 9,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
Κεφάλαιο κατηγορίας 1/RWA (%)
10,5
15,2
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
4.5. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΕΛΑΒΕ Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ
(97)
Η Γερμανία διαβεβαίωσε ότι η HSH θα εφαρμόσει το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης και υπέβαλε τις δεσμεύσεις που αναφέρονται στα παραρτήματα I και ΙΙΙ της παρούσας απόφασης.
4.6. ΕΠΟΠΤΕΙΑ
(98)
Η Γερμανία ανέλαβε τη δέσμευση ότι ο επιβλέπων εντολοδόχος θα υποβάλλει στην Επιτροπή λεπτομερείς τριμηνιαίες εκθέσεις. Οι εκθέσεις αυτές θα περιλαμβάνουν ιδίως πληροφορίες σχετικά με την αμοιβή για το μέτρο αρωγής (σύμφωνα με το παράρτημα V της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα, στο εξής «ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία» (29)), και σχετικά με την εφαρμογή του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης (σύμφωνα με την παράγραφο 46 της ανακοίνωσης της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και εκτίμησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης (στο εξής «ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης» (30)).
5. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ HSH
(99)
Στις 30 Οκτωβρίου 2009, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας προκειμένου να εξακριβώσει εάν η θωράκιση έναντι κινδύνου ανταποκρινόταν στα κριτήρια της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σχετικά με την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, της εκτίμησης (συμπεριλαμβανομένης της μεθόδου αξιολόγησης), της αμοιβής και της διαχείρισης των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, η Επιτροπή επιθυμούσε να εξετάσει τις προϋποθέσεις που ίσχυαν για το μέτρο της ανακεφαλαιοποίησης, τον επιμερισμό των βαρών και τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(100)
Όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων που καλύπτονται από τη θωράκιση έναντι κινδύνου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, στην παράγραφο 40 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, για το αν αυτά ανταποκρίνονται στα σχετικά κριτήρια που καθορίζονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, δεδομένου ότι μόνο μικρό μέρος του θωρακισμένου χαρτοφυλακίου εμπίπτει απευθείας στον ορισμό των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση
(101)
Σχετικά με τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση πληροφοριών, η Επιτροπή δήλωσε στην παράγραφο 43 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, ότι η HSH υπέβαλε εκθέσεις εκτίμησης από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, οι οποίες καλύπτουν μόνο ένα κλάσμα του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, δηλαδή μεγάλο μέρος των δομημένων πιστωτικών αναβαθμίσεων. Επιπλέον, η Γερμανία δεν υπέβαλε τότε επικύρωση της διαδικασίας εκτίμησης και του αποτελέσματος από την BaFin.
(102)
Σχετικά με διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, στην παράγραφο 44 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, σχετικά με το εάν οι προγραμματισμένες από την HSH ρυθμίσεις ανταποκρίνονται στα κριτήρια της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, δεδομένου ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στον ισολογισμό της HSH.
(103)
Όσον αφορά την εκτίμηση, η Επιτροπή δήλωσε στην παράγραφο 47 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, ότι μόνο το δομημένο χαρτοφυλάκιο πιστώσεων εκτιμήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, και ότι την εποχή εκείνη η Επιτροπή δεν διέθετε επαρκείς πληροφορίες για την εκτίμηση της πραγματικής οικονομικής αξίας του συνόλου του χαρτοφυλακίου. Η Επιτροπή δήλωσε επιπλέον ότι θα επαλήθευε τις παραδοχές συσχέτισης που χρησιμοποιούνται για τα προστατευόμενα περιουσιακά στοιχεία.
(104)
Όσον αφορά την αμοιβή, στην παράγραφο 49 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την ορθότητα του επιμερισμού των βαρών, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η HSH θα έπρεπε, μέσω μιας ρήτρας πρωτεύουσας ζημίας, να καλύψει μέρος (συνήθως τουλάχιστον 10 %) των ζημιών ή των κινδύνων. Επιπλέον, στις παραγράφους 51 κ.ε. της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η προσαύξηση των 400 μονάδων βάσης αποτελεί εύλογη αμοιβή για τον κίνδυνο που ανέλαβαν οι δημόσιοι ιδιοκτήτες.
(105)
Όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητας, στην παράγραφο 59 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η HSH μπορεί να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Δεδομένης της έντονης εξάρτησης της HSH από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά, η Επιτροπή εξέφρασε ιδίως αμφιβολίες για το κατά πόσο η προτεινόμενη στρατηγική αναχρηματοδότησης θα είναι βιώσιμη μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα αφού εκλείψουν οι κρατικές εγγυήσεις.
(106)
Στις παραγράφους 60 και 61 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή αμφισβήτησε τις παραδοχές που αποτελούν τη βάση του αρχικού σχεδίου αναδιάρθρωσης όσον αφορά τα ποσοστά ανάπτυξης και τα περιθώρια. Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, ιδίως, όσον αφορά τα αυξημένα περιθώρια κέρδους στον τομέα της ιδιωτικής τραπεζικής και τις προβλέψεις για τα ποσοστά ανάπτυξης στον ναυτιλιακό τομέα και τον τομέα των μεταφορών, στους οποίους η HSH είχε ήδη αναλογικά υψηλά μερίδια αγοράς.
(107)
Στην παράγραφο 62 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε επιφυλάξεις διότι η HSH, αφενός, προτίθεται να συνεχίσει σε σημαντικό βαθμό τις δραστηριότητές της στις διεθνείς κεφαλαιαγορές, και αφετέρου, δηλώνει ότι προτίθεται να επικεντρώσει εκ νέου το επιχειρηματικό μοντέλο της στις περιφερειακές δραστηριότητες. Στην παράγραφο 63 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν είναι ρεαλιστική η παραδοχή ότι η HSH θα μπορούσε το 2013 να επιστρέψει στη διαβάθμιση Α.
(108)
Όσον αφορά την ίδια συνεισφορά, η Επιτροπή ανέφερε ότι το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν περιέχει προτάσεις μεγάλης εμβέλειας. Το μέγεθος της ίδιας συμμετοχής με τη μορφή εκχωρήσεων παραμένει ασαφές. Όσον αφορά τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στην επιμερισμό των βαρών, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την εκτίμηση της HSH και, κατά συνέπεια, σχετικά με την τιμή έκδοσης των νέων μετοχών. Στις παραγράφους 10 και 32 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε το ερώτημα αν οι ενώσεις ταμιευτηρίων και η Flowers, που δεν είχαν συμμετάσχει στην ανακεφαλαιοποίηση, επωφελήθηκαν από την εισφορά κεφαλαίου διατηρώντας υπερβολικά υψηλό αριθμό μετοχών στην HSH.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(109)
Στις 17 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία, από κοινού με τα κρατίδια και την HSH, διαβίβασε τις παρατηρήσεις της όσον αφορά την κίνηση της διαδικασίας.
6.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
(110)
Η Γερμανία εξέφρασε την άποψη ότι η νομική εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου ήταν εσφαλμένη, επειδή βασίζεται στην εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, που, κατά την άποψη της Γερμανίας, δεν εφαρμόζεται στην προκειμένη περίπτωση.
(111)
Η Γερμανία διαφώνησε με την Επιτροπή ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία είναι υποχρεωτική και ότι η Επιτροπή όφειλε να εφαρμόσει τις νομοθετικές διατάξεις και τις κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν κατά τη στιγμή της έκδοσης της απόφασης, ανεξάρτητα από την ημερομηνία σχεδιασμού ή κοινοποίησης των μέτρων (31). Σύμφωνα με τη Γερμανία, η άποψη αυτή είναι ορθή μόνο αν το μέτρο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των σχετικών νομοθετικών διατάξεων ή ανακοινώσεων, κάτι που δεν συμβαίνει στην προκειμένη περίπτωση. Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν καλύπτει κάθε είδους μέτρο στήριξης που προορίζεται για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Κατά την άποψη της Γερμανίας, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να θεωρείται μόνο ως διοικητική διάταξη που εξυπηρετεί αποκλειστικά τον σκοπό μιας ενιαίας διοικητικής πρακτικής, και είναι δεσμευτική μόνο για την Επιτροπή. Η συμβατότητα της θωράκισης έναντι κινδύνου με την εσωτερική αγορά πρέπει να εξεταστεί απευθείας βάσει της ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη Γερμανία, το γεγονός ότι ο στόχος της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας και η σύνθεση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου δεν εμπίπτουν στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία αποδεικνύει ότι η εν λόγω ανακοίνωση δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση της HSH.
(112)
Η Γερμανία δήλωσε ότι η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία θα οδηγούσε σε εσφαλμένο πλαίσιο εκτίμησης, το οποίο δεν ήταν ευνοϊκό για την HSH όσον αφορά τον προσδιορισμό του στοιχείου ενίσχυσης, της αξίας του χαρτοφυλακίου, του ύψους της αμοιβής και της ανάγκης αναδιάρθρωσης.
(113)
Η Γερμανία παρέπεμψε στην παράγραφο 38 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, όπου η Επιτροπή δήλωσε ότι η εκτίμηση της εμπορικής αξίας του χαρτοφυλακίου, το οποίο συνίστατο κυρίως σε δάνεια προς επιχειρήσεις, ήταν δύσκολη. Η Γερμανία θεώρησε τις δυσκολίες αυτές ως απόδειξη για το ότι η εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας δεν θα πρέπει να εξεταστεί με βάση την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και δήλωσε ότι η Επιτροπή με παρέκταση κατέληξε σε ποσό ενίσχυσης ίσο με την ονομαστική αξία της εγγύησης. Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι η επιλεγείσα μέθοδος πρέπει να είναι εσφαλμένη διότι ειδάλλως αυτό θα σήμαινε ότι η Επιτροπή, από άποψη στοιχείου ενίσχυσης, εξίσωσε την επιλεγείσα θωράκιση έναντι κινδύνου με μια ανακεφαλαιοποίηση, παρά το γεγονός ότι τα δύο μέτρα είναι διαφορετικού χαρακτήρα. Ενώ η ανακεφαλαιοποίηση αποτελεί μόνιμη εισφορά κεφαλαίου, στην περίπτωση της εγγύησης πρόκειται για μέτρο κανονιστικής μόνο σταθεροποίησης που περιορίζεται στη διάρκεια ζωής των καλυπτόμενων περιουσιακών στοιχείων.
(114)
Η Γερμανία επισήμανε ότι ο προσδιορισμός του στοιχείου ενίσχυσης βάσει της αγοραίας αξίας δείχνει ότι η Επιτροπή έχει παρανοήσει τον χαρακτήρα της θωράκισης έναντι κινδύνου, δεδομένου ότι η θωράκιση δεν καλύπτει τις διακυμάνσεις της αγοράς. Η Γερμανία θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προσδιορίσει το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις και, ειδικότερα, την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις με τη μορφή εγγυήσεων (32) (στο εξής «ανακοίνωση για τις εγγυήσεις») Σύμφωνα με τη Γερμανία, η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις θα οδηγούσε στον υπολογισμό μικρότερου στοιχείου ενίσχυσης, εφόσον η αμοιβή για τα μέτρα θωράκισης αναγνωρισθεί ως το κανονικό αντίτιμο της αγοράς.
(115)
Ακόμη και αν υποτεθεί ότι πρέπει να εφαρμοστεί η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Γερμανία είναι της άποψης ότι η Επιτροπή εφάρμοσε εσφαλμένα την ανακοίνωση όσον αφορά τον προσδιορισμό του στοιχείου ενίσχυσης και τον υπολογισμό του ύψους της αμοιβής, καθώς και σε σχέση με τον επιμερισμό των βαρών και τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων στη μονάδα αναδιάρθρωσης. Το στοιχείο ενίσχυσης που περιέχεται στην εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας δεν ισχύει, διότι δεν ισχύουν οι παραδοχές όσον αφορά την αξία μεταβίβασης και την αγοραία αξία του χαρτοφυλακίου. Όσον αφορά την αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση, η Γερμανία επισημαίνει ότι η εκτίμηση της κεφαλαιακής διευκόλυνσης που περιλαμβάνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, βασίζεται σε παλαιά στοιχεία. Σύμφωνα με πιο πρόσφατα στοιχεία, η κεφαλαιακή διευκόλυνση θα είναι σημαντικά μικρότερη. Η προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής όσον αφορά την επιμερισμό των βαρών είναι επίσης εσφαλμένη και πολύ περιορισμένη, δεδομένου ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της μόνο τη δόση πρωτεύουσας ζημίας της εγγύησης, που όμως είναι σαφώς κάτω από το 10 % του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, ποσοστό το οποίο απαιτεί η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ως δόση πρωτεύουσας ζημίας. Δεν υπάρχει καμία σχέση μεταξύ του επιμερισμού των βαρών και της δόσης πρωτεύουσας ζημίας εκφρασμένης σε απόλυτους αριθμούς. Επιπλέον, η HSH θα αναλάβει τις ζημίες που υπερβαίνουν την εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας. Όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, η Γερμανία δήλωσε ότι οι αρχές της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν ισχύουν για τη θωράκιση έναντι κινδύνου της HSH, και δεν θα ήταν λογικό να τεθούν υπό χωριστή διαχείριση όλα τα στοιχεία που καλύπτονται από τη θωράκιση. Η HSH θα δημιουργούσε πιθανόν μια μονάδα αναδιάρθρωσης και θα εξασφάλιζε τον σαφή λειτουργικό και οργανωτικό διαχωρισμό της κύριας τράπεζας από τη μονάδα αναδιάρθρωσης, τον οποίο θα τηρούσε μέχρι το επίπεδο του διοικητικού συμβουλίου.
(116)
Η Γερμανία διαφώνησε με την εκτίμηση του χαρτοφυλακίου που περιλαμβάνεται στην παράγραφο 47 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Το προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο συνιστά σε μεγάλο βαθμό κλασσική πιστωτική συναλλαγή, που είναι δύσκολο να εκτιμηθεί μόνο με βάση την ταμειακή ροή. Επιπλέον, ένας κανόνας εκτίμησης για «σύνθετα» περιουσιακά στοιχεία, που μέσω ποσοστού περικοπής κατ’ αποκοπή πρέπει να αναπαριστά την ανασφάλεια στην αγορά, δεν είναι κατάλληλος για την εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου στην προκειμένη περίπτωση. Ενώ το χαρτοφυλάκιο CIP της HSH εκτιμήθηκε από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες με βάσει την ταμειακή ροή, οι θέσεις στο σαφώς μεγαλύτερο πιστωτικό χαρτοφυλάκιο υποβλήθηκαν σε κανονική και συνήθη για τις τράπεζες πιστωτική ανάλυση σύμφωνα με τις σχετικές κανονιστικές διατάξεις, στο πλαίσιο της οποίας η φερεγγυότητα του δανειολήπτη είναι υψίστης σημασίας.
(117)
Η Γερμανία ισχυρίστηκε, όπως περιγράφεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, ότι δεν είναι σωστό να εφαρμοσθούν στην εγγύηση δευτερεύουσας ζημίας οι μέθοδοι υπολογισμού που καθορίζονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και ότι για τον προσδιορισμό της αμοιβής θα πρέπει να ληφθεί ως βάση η ανακοίνωση για τις εγγυήσεις. Στο πλαίσιο ανταλλαγής πληροφοριών σε διάφορες συναντήσεις και τηλεδιασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 2010, η Γερμανία υπέβαλε πληροφορίες για να αποδείξει ότι η πλήρης ανάκτηση του ποσού των […] θα δυσκόλευε την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της HSH.
6.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ
(118)
Η Γερμανία εξέφρασε την άποψη ότι κατά την εκτίμηση της ανακεφαλαιοποίησης η Επιτροπή επίσης διέπραξε σφάλματα, τα οποία αφορούν την εκτίμηση της αξίας της HSH και τη νομική εκτίμηση των πιθανών πλεονεκτημάτων για τους μειοψηφούντες μετόχους που δεν συμμετείχαν στην αύξηση κεφαλαίου.
(119)
Οι αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την εκτίμηση της HSH βασίζονται, κατά την άποψη της Γερμανίας, σε εσφαλμένα πραγματικά περιστατικά. Συγκεκριμένα, η Γερμανία θεωρεί ότι δεν έχει σημασία το γεγονός ότι η αρχική εκτίμηση της εταιρείας που πραγματοποίησε η PWC δεν λαμβάνει υπόψη την υποβάθμιση της HSH από την S&P, και ότι υπήρχαν βάσιμοι λόγοι για την παραδοχή ότι το 2013 η HSH θα επέστρεφε στη διαβάθμιση Α.
(120)
Όσον αφορά την τιμή έκδοσης των νέων μετοχών, μειώσεις της τάξης του 30 % έως 60 % είναι συνήθεις για τις εισηγμένες τράπεζες. Η εκτίμηση της HSH είναι η κατάλληλη βάση για τον καθορισμό της τιμής των νέων μετοχών και οι «παλαιοί» μέτοχοι της HSH δεν επωφελήθηκαν από τα μέτρα ενίσχυσης διατηρώντας υπερβολικά υψηλές συμμετοχές στην HSH.
6.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΓΓΥΗΣΗ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ (GEWÄHRTRÄGERHAFTUNG)
(121)
Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι χωρίς τα μέτρα διάσωσης η HSH θα είχε πτωχεύσει και αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα οι δημόσιοι ιδιοκτήτες να αναλάβουν την ευθύνη για πολύ υψηλότερες ζημίες στο πλαίσιο της απεριόριστης κρατικής εγγύησης (Gewährträgerhaftung). Οι πιθανές απαιτήσεις στο πλαίσιο της Gewährträgerhaftung εκτιμώνται σε περίπου 30 δισεκατ. ευρώ ή και περισσότερο. Η Γερμανία επισημαίνει ότι ένας ιδιώτης επενδυτής στην κατάσταση των δημόσιων ιδιοκτητών θα είχε λάβει τα ίδια μέτρα διάσωσης για να αποφύγει μεγαλύτερες ζημίες.
(122)
Η Γερμανία εξέφρασε την άποψη ότι τα μέτρα διάσωσης πληρούν το κριτήριο του «ιδιώτη επενδυτή» (δηλαδή της εφαρμογής της αρχής του επενδυτή που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς), και ως εκ τούτου δεν αποτελούν κρατική ενίσχυση. Το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή πληρούται, εάν μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι η επιχείρηση θα καταστεί εκ νέου βιώσιμη και ότι το κόστος εκκαθάρισης της εταιρείας θα υπερβεί το κόστος των κεφαλαιακών μέτρων (33). Σύμφωνα με τη Γερμανία, το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2009 ήταν επαρκής απόδειξη της ικανότητας της HSH να καταστεί εκ νέου βιώσιμη. Όσον αφορά τον υπολογισμό του κόστους εκκαθάρισης, η Γερμανία δήλωσε ότι πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των υποχρεώσεων που πρέπει να αναλάβουν τα κρατίδια ως ιδιοκτήτες της HSH και των υποχρεώσεων που υπέχουν ως δημόσιοι φορείς. Οι υποχρεώσεις των κρατιδίων ως δημόσιων φορέων (π.χ. επιδόματα ανεργίας και εισφορές κοινωνικής ασφάλισης) δεν πρέπει να επηρεάσουν την εκτίμηση του κόστους εκκαθάρισης. Μόνο οι υποχρεώσεις που θα έπρεπε να αναλάβουν τα κρατίδια ως ιδιοκτήτες της HSH, μπορούν να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό του κόστους εκκαθάρισης. Επικαλούμενη την απόφαση Linde (34), η Γερμανία υποστήριξε ότι για το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή πρέπει να λαμβάνονται υπόψη επιβαρύνσεις οι οποίες απορρέουν από νόμιμα χορηγηθείσες ενισχύσεις. Η Γερμανία επισημαίνει ότι η Gewährträgerhaftung έχει εγκριθεί από την Επιτροπή και, ως εκ τούτου, συνιστά ενίσχυση που συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την Gewährträgerhaftung εντάσσονται στις υποχρεώσεις που υπέχουν τα κρατίδια με την ιδιότητα του ιδιοκτήτη της HSH και όχι του δημόσιου φορέα. Η Gewährträgerhaftung είναι ανάλογη με δήλωση προθέσεων (Patronatserklärung). Ως εκ τούτου, οι υποχρεώσεις των δημόσιων ιδιοκτητών που απορρέουν από την Gewährträgerhaftung, ύψους τουλάχιστον 30 δισεκατ. ευρώ, πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εκτίμηση του κόστους εκκαθάρισης. Η Γερμανία υποστήριξε ότι το κόστος εκκαθάρισης θα ήταν σαφώς υψηλότερο από το κόστος των κεφαλαιακών μέτρων των δημόσιων ιδιοκτητών υπέρ της HSH. Κατά συνέπεια, η Γερμανία είναι της άποψης ότι το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή πληρούται και ότι τα μέτρα διάσωσης δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
6.4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ HSH
(123)
Αν και καταρχήν είχε θεωρήσει πολύ αρνητική την προκαταρκτική εκτίμηση του επιχειρηματικού μοντέλου της HSH στην παράγραφο 62 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Γερμανία τροποποίησε το αρχικό της σχέδιο αναδιάρθρωσης, προκειμένου να αρθούν οι επιφυλάξεις της Επιτροπής από άποψη ανταγωνισμού.
6.5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
(124)
Η Γερμανία δήλωσε ότι από τα μέτρα που προβλέπονται στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για την εκπλήρωση του όρου για κατάλληλη ίδια συνεισφορά, και συγκεκριμένα, από την αμοιβή για τα μέτρα, τις αναλήψεις από αποθεματικά κεφάλαια, την πώληση σημαντικών συμμετοχών και τις μειώσεις του κόστους, προέκυψε τελικά ίδια συνεισφορά ύψους 5,9 δισεκατ. ευρώ και, ως εκ τούτου, τα μέτρα αυτά πρέπει να θεωρηθούν επαρκή.
(125)
Επιπλέον, ενώ η Γερμανία αρχικά είχε θεωρήσει ότι τα προταθέντα αντισταθμιστικά μέτρα, και συγκεκριμένα, η μείωση του ισολογισμού, η εγκατάλειψη προσοδοφόρων επιχειρηματικών χαρτοφυλακίων, το κλείσιμο των 12 (35) από τις 21 διεθνείς εγκαταστάσεις και η πώληση σημαντικών συμμετοχών (REAG και DAL (36)), ήταν επαρκή, τροποποίησε εκ νέου τα μέτρα αυτά στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης.
7. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(126)
Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από τρίτους ενδιαφερομένους. Παρατηρήσεις υποβλήθηκαν στις 30 Νοεμβρίου και στις 11 Δεκεμβρίου 2009 από τις ενώσεις ταμιευτηρίων και στις 17 Δεκεμβρίου 2009 από την Flowers.
7.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ SGVSH ΚΑΙ ΤΗΣ SVB
(127)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν συμφώνησαν με την προκαταρκτική άποψη της Επιτροπής ότι επωφελήθηκαν δυσανάλογα από την ανακεφαλαιοποίηση που χορηγήθηκε στην HSH από τους δημόσιους μετόχους, δεδομένου ότι, κατά την άποψή τους, η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών ήταν πολύ χαμηλή.
(128)
Η διαίρεση της διαδικασίας στην περίπτωση της HSH, ώστε σε μία διαδικασία να εγκριθούν τα μέτρα ενίσχυσης και σε άλλη να εξεταστεί το θέμα των ενδεχόμενων έμμεσων ενισχύσεων στους μειοψηφούντες μετόχους, θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 7 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (37) (στο εξής «διαδικαστικός κανονισμός»). Το μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί ταυτόχρονα (υπέρ της HSH) να συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά, και να μη συμβιβάζεται σε σχέση με τους ιδιοκτήτες της. Μια αρνητική απόφαση σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση όσον αφορά τις ενώσεις ταμιευτηρίων και την Flowers θα καθιστούσε την ανακεφαλαιοποίηση μη συμβιβάσιμη ενίσχυση. Σύμφωνα με τις ενώσεις ταμιευτηρίων, η Επιτροπή θα πρέπει να εντάξει το ζήτημα της συμμετοχής των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών στη γενική αξιολόγηση του επιμερισμού των βαρών στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης.
(129)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν θεωρούν ότι η, κατά την άποψη της Επιτροπής ανεπαρκής, μείωση των μετοχών των μειοψηφούντων μετόχων, συνιστά κρατική ενίσχυση. Κατά την άποψή τους, η μείωση αποτελεί δευτερεύον αποτέλεσμα της ανακεφαλαιοποίησης. Επιπλέον, οι προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ δεν πληρούνται εφόσον οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν αποτελούν επιχείρηση κατά την έννοια των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων. Η SGVSH και η SVB δεν συμμετέχουν σε καμία αγορά, αλλά κατέχουν μόνο συμμετοχές για λογαριασμό των μελών τους (τα δημόσια ταμιευτήρια στο Αμβούργο και στο Schleswig-Holstein). Το πλεονέκτημα για τα ταμιευτήρια συνίσταται ενδεχομένως σε αύξηση της αξίας των μετοχών της HSH, στοιχείο που είναι εγγενές σε όλες τις εισφορές κεφαλαίου. Εξάλλου, το υποτιθέμενο πλεονέκτημα δεν παρέχεται από κρατικούς πόρους. Ο βαθμός μείωσης εξαρτάται από τον αριθμό και την τιμή των μετοχών. Η τιμή δεν αποφασίστηκε από το κράτος, αλλά από τη γενική συνέλευση των μετόχων της εταιρείας. Η εν λόγω απόφαση δεν μπορεί να αποδοθεί στο κράτος και, σύμφωνα με την απόφαση Stardust Marine (38) δεν μπορεί να θεωρηθεί ενίσχυση. Σε κάθε περίπτωση, το εικαζόμενο πλεονέκτημα δεν είχε καμία επίπτωση στην ανταγωνιστική θέση των ταμιευτηρίων στις αγορές στις οποίες δραστηριοποιούνται. Ως εκ τούτου, το εικαζόμενο πλεονέκτημα δεν στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και δεν επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(130)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισήμαναν επίσης ότι η Επιτροπή δεν έχει εξετάσει τις δευτερεύουσες επιπτώσεις σε άλλες περιπτώσεις ανακεφαλαιοποίησης. Τα δικαστήρια της Ένωσης επίσης δεν ακολούθησαν μια τέτοια προσέγγιση στην απόφαση WestLB (39). Επιπλέον, οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισήμαναν ότι, σε άλλες περιπτώσεις, στις οποίες η τιμή έκδοσης των νέων μετοχών ήταν εξαιρετικά υψηλή (40), η Επιτροπή δεν εξέτασε τις δευτερεύουσες επιπτώσεις. Εάν το θέμα αυτό εξετάζεται μόνο σε περιπτώσεις όπως αυτή της HSH ή της BayernLB, τότε πρόκειται για παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
(131)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίου εξήγησαν επίσης ότι οι μέτοχοι μιας ανώνυμης εταιρεία έχουν δικαίωμα προαίρεσης στις νέες μετοχές. Αυτό, ωστόσο, αποτελεί δυνατότητα επιλογής και όχι υποχρέωση αγοράς. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων έκριναν την τιμή έκδοσης των νέων μετοχών ως κατάλληλη, αλλά δεν ήταν σε θέση να συμμετάσχουν στην ανακεφαλαιοποίηση για οικονομικούς λόγους.
(132)
Επιπλέον, οι ενώσεις ταμιευτηρίων υποστήριξαν ότι το 2008 πραγματοποίησαν σημαντική εισφορά στα κεφαλαιακά μέτρα υπέρ της HSH. Τον Ιούλιο του 2008, οι ενώσεις ταμιευτηρίων μετέτρεψαν αφανή συμμετοχή ύψους 685 εκατ. ευρώ σε εταιρικό κεφάλαιο ύψους 125 εκατ. ευρώ και αποθεματικό κεφάλαιο ύψους 560 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, οι ενώσεις ταμιευτηρίων, από κοινού με την Flowers, πραγματοποίησαν αφανή εισφορά με τη μορφή μετατρέψιμου ομόλογου (υβριδικό μέσο) ποσού ύψους 962 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων οι ενώσεις ταμιευτηρίων ανέλαβαν μερίδιο ύψους 660,5 εκατ. ευρώ). Στο τέλος του 2008, η HSH ελευθέρωσε αποθεματικά κεφάλαια ύψους 3,1 δισεκατ. ευρώ, προκειμένου να αντισταθμίσει ζημίες και να αποφύγει την απορρόφηση των ζημιών από τα υβριδικά μέσα. Στο πλαίσιο αυτό, οι ενώσεις ταμιευτηρίων απώλεσαν το μερίδιό τους ύψους 560 εκατ. ευρώ στα αποθεματικά κεφάλαια. Το υποχρεωτικά μετατρέψιμο ομόλογο συμπεριλήφθηκε στη ζημία της HSH χωρίς να καταβληθεί τοκομερίδιο. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων δεν έχουν λάβει μερίσματα από το 2008.
(133)
Τον Μάιο του 2009, οι ενώσεις ταμιευτηρίων ήθελαν να πωλήσουν τις μετοχές τους. Η πώληση, ωστόσο, δεν ήταν δυνατή λόγω ειδικής συμφωνίας που είχε συναφθεί με τους δημόσιους ιδιοκτήτες στις 25 Μαρτίου 2003. Τα συμβαλλόμενα μέρη της εν λόγω συμφωνίας υποχρεούνται να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους κατά τρόπο ώστε οι δημόσιοι ιδιοκτήτες και οι ενώσεις ταμιευτηρίων να διατηρούν την πλειοψηφία των δικαιωμάτων ψήφου και να μην πωλούν μέχρι ορισμένο ποσοστό των μετοχών τους. Η συμφωνία αυτή δεν μπορεί να καταγγελθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013.
(134)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισημαίνουν ότι τα μερίδιά τους μειώθηκαν σημαντικά στη διάρκεια της ανακεφαλοποίησης, και από 13,2 % υποβιβάστηκαν σε 4,7 % και από 1,62 % σε 0,6 %. Με 85,5 % των άμεσων και έμμεσων συμμετοχών, οι δημόσιοι ιδιοκτήτες ασκούσαν από κοινού τον έλεγχο σε όλες τις στρατηγικές αποφάσεις της HSH. Από την άποψη ενός ιδιώτη επενδυτή, ο εν λόγω κοινός έλεγχος σημαίνει την πρόσθετη μείωση της αξίας των συμμετοχών που κατέχουν οι μειοψηφούντες μέτοχοι.
(135)
Οι ενώσεις ταμιευτηρίων επισημαίνουν ότι η εκτίμηση της HSH από την PwC πραγματοποιήθηκε κατόπιν εντολής της HSH και όχι των μειοψηφούντων μετόχων. Η PwC πραγματοποίησε την εκτίμηση σύμφωνα με αναγνωρισμένες αρχές εκτίμησης. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων υποστήριξαν ότι η PwC θα έπρεπε να είχε λάβει υπόψη ειδικές τιμές και μια τροποποιημένη προσαύξηση κινδύνου, και ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα είχε προκύψει τιμή μετοχής 30 ευρώ. Ως εκ τούτου, οι ενώσεις ταμιευτηρίων υποστήριξαν την άποψη ότι οι συμμετοχές τους μειώθηκαν υπερβολικά και υπολόγισαν την επιβάρυνση σε περίπου 200 εκατ. ευρώ
7.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ FLOWERS
(136)
Η Flowers πρόβαλε ανάλογα επιχειρήματα με αυτά των ενώσεων ταμιευτηρίων, και επιπλέον ισχυρίστηκε ότι είχε ήδη προβεί σε σημαντική ίδια εισφορά στην αναδιάρθρωση της HSH. Κατά την άποψή της, τα μέτρα που λήφθηκαν υπέρ της HSH τον Ιούλιο του 2008 ήταν στενά συνδεδεμένα με την αύξηση κεφαλαίων του Μαΐου του 2009. Τον Ιούλιο του 2008, η Flowers εισέφερε 300 εκατ. ευρώ σε μετρητά. Όσον αφορά την αφανή συμμετοχή με τη μορφή μετατρέψιμου ομολόγου συνολικού ύψους 962 εκατ. ευρώ, η Flowers ισχυρίστηκε ότι εισέφερε σε μετρητά ποσό ύψους 301,5 εκατ. ευρώ. Η αφανής συμμετοχή με τη μορφή μετατρέψιμου ομολόγου συμμετείχε στη ζημία, δεδομένου ότι δεν καταβλήθηκε τοκομερίδιο. Το μερίδιο των επενδυτών στα εν λόγω κεφαλαιακά μέτρα ήταν 48 % και, ως εκ τούτου, ήταν σημαντικά ανώτερο της τότε συμμετοχής τους στην HSH συνολικού ποσοστού 25,67 %.
(137)
Η Flowers διαφώνησε με την προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής στις παραγράφους 65 και 73 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, ότι δηλαδή η ίδια εισφορά της και η συμμετοχή της στην επιμερισμό των βαρών ήταν ανεπαρκής. Η Flowers επισήμανε ότι το 2009, κατά τη διάλυση αποθεματικών κεφαλαίων ύψους 3,1 δισεκατ. ευρώ είχε συνεισφέρει ποσό ύψους 794 εκατ. ευρώ. Οι επενδυτές παρέπεμψαν στην απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση Commerzbank (41), και υποστήριξαν ότι στην περίπτωση της Commerzbank, η Επιτροπή είχε θεωρήσει ως επαρκή ίδια συνεισφορά την πώληση συμμετοχών και άλλων περιουσιακών στοιχείων, και ως επιμερισμό των βαρών την απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων. Κατά την άποψη των επενδυτών, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη τα κεφαλαιακά μέτρα του 2008.
(138)
Οι επενδυτές ισχυρίστηκαν ότι η απώλεια της μειοψηφίας αρνησικυρίας ως αποτέλεσμα της μείωσης των μετοχών τους πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως ίδια συνεισφορά. Παρά τη μείωση των μετοχών τους σε 9,19 %, οι μέτοχοι, σύμφωνα με το ποσοστό συμμετοχής τους πριν από την ανακεφαλαιοποίηση, θα εξακολουθούσαν να θεωρούνται υπεύθυνοι βάσει της Gewährträgerhaftung σε ποσοστό 26,85 %. Επιπλέον, οι επενδυτές θεώρησαν αδικαιολόγητες τις αμφιβολίες της Επιτροπής όσον αφορά την εκτίμηση της HSH και την υπέρμετρη, κατά την άποψη της Επιτροπής, τιμή της μετοχής. Κατά την άποψή τους, δεν λήφθηκαν υπόψη ορισμένοι παράγοντες που θα μπορούσαν να αυξήσουν την αξία.
(139)
Δεδομένου ότι η γερμανική νομοθεσία δεν προβλέπει τη δυνατότητα μεταβίβασης των μετοχών, θα ήταν αδύνατη η ανάκτηση των έμμεσων ενισχύσεων για τους μειοψηφούντες μετόχους. Ο διαχωρισμός της τρέχουσας διαδικασίας δεν θα ήταν δυνατός, επειδή εφαρμόστηκε μόνο ένα μέτρο ενίσχυσης υπέρ της HSH.
8. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(140)
Η Γερμανία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την επιχειρηματολογία των ενώσεων ταμιευτηρίων και της Flowers. Η Γερμανία συνέχισε να υποστηρίζει ότι η εκτίμηση της HSH είναι εύλογη και ότι οι μειοψηφούντες μέτοχοι δεν έλαβαν καμία έμμεση κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, η Γερμανία τάχθηκε υπέρ της διαίρεσης της διαδικασίας, εάν κατ’ αυτόν τον τρόπο θα ήταν δυνατή η ταχύτερη ολοκλήρωση της υπόθεσης, όπως επιθυμούν τόσο η HSH όσο και οι αγορές. Η Γερμανία αμφέβαλλε για το κατά πόσον η ανακεφαλαιοποίηση αποτελεί ενιαία νομική διαδικασία και ως εκ τούτου ότι μπορεί να κριθεί ενιαία βάσει της νομοθεσίας για τις ενισχύσεις. Παραπέμποντας στη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης, η Γερμανία δήλωσε ότι η διαίρεση της διαδικασίας είναι δυνατή από νομική άποψη. Όταν μια ενίσχυση τυγχάνει διαφορετικής νομικής εκτίμησης σε σχέση με τους διαφορετικούς δικαιούχους (στην προκειμένη περίπτωση, οι δικαιούχοι αυτοί είναι η HSH και οι μειοψηφούντες μέτοχοι), αυτό δεν θέτει σε κίνδυνο το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων υπέρ της HSH με την εσωτερική αγορά. Η αναλογικότητα της ενίσχυσης σε επίπεδο δικαιούχων τραπεζών θα μπορούσε να εξασφαλιστεί με την αντίστοιχη διαμόρφωση του σχεδίου αναδιάρθρωσης, ενώ τα ενδεχόμενα πλεονεκτήματα που θα προέκυπταν για τους μειοψηφούντες μετόχους από μια υπερβολική υψηλή τιμή έκδοσης των μετοχών θα έπρεπε να εξεταστούν χωριστά και να διορθωθούν. Η Γερμανία δεν συμφωνεί με την άποψη της Flowers, ότι οι έμμεσες ενισχύσεις υπέρ των μειοψηφούντων μετόχων δεν μπορούν να ανακτηθούν, διότι το γερμανικό δίκαιο δεν προβλέπει τη δυνατότητα μεταβίβασης μετοχών. Μια ανάλογη μεταβίβαση είναι δυνατή βάσει του γερμανικού δικαίου, αλλά ακόμη και αν δεν ήταν δυνατή, η Γερμανία δεν θα μπορούσε να επικαλεστεί την απουσία εκτελεστού τίτλου για να δικαιολογήσει γιατί δεν συμμορφώθηκε με απόφαση ανάκτησης της Επιτροπής.
9. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΠΕΡΙ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
9.1. ΎΠΑΡΞΗ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(141)
Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, στο μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(142)
Ένα μέτρο χαρακτηρίζεται ως κρατική ενίσχυση, όταν πληροί τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) χρηματοδοτείται από κράτος μέλος ή από κρατικούς πόρους· β) παρέχει πλεονέκτημα, από το οποίο μπορούν να ωφεληθούν ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένοι κλάδοι παραγωγής· γ) το πλεονέκτημα αυτό είναι επιλεκτικό και δ) νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Το μέτρο πρέπει να πληροί όλες τις προϋποθέσεις αυτές για να συνιστά κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι όλες οι προϋποθέσεις αυτές πληρούνται.
(143)
Πρώτον, τα μέτρα χορηγήθηκαν από την HSH Finanzfonds AöR, οργανισμό δημόσιου δικαίου που συστήθηκε από τους δημόσιους ιδιοκτήτες, οι οποίοι έχουν ισομερώς τον έλεγχο και την ιδιοκτησία του. Ο εν λόγω οργανισμός συστήθηκε βάσει κρατικής σύμβασης (42) που υπέγραψαν το Αμβούργο και το Schleswig-Holstein στις 3 Απριλίου 2009 στο Κίελο και στις 5 Απριλίου 2009 στο Αμβούργο. Η HSH Finanzfonds AöR έχει την αποστολή να στηρίζει την HSH. Για την εκτέλεση της αποστολής αυτής, η HSH Finanzfonds AöR λαμβάνει εγγυήσεις μέχρι συνολικού ύψους 10 δισεκατ. ευρώ, αγοράζει μετοχές της HSH και συνάπτει δάνεια για την αγορά των εν λόγων μετοχών. Σύμφωνα με το άρθρο 3 της κρατικής σύμβασης, οι δημόσιοι ιδιοκτήτες αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις υποχρεώσεις της HSH Finanzfonds AöR. Κατά συνέπεια, τα μέτρα χρηματοδοτούνται σαφώς από το κράτος.
(144)
Δεύτερον, η θωράκιση έναντι κινδύνου και η ανακεφαλαιοποίηση χορηγήθηκαν για να αποφευχθεί η αφερεγγυότητα της HSH (43), και κατά συνέπεια συνέβαλαν στην επιβίωση της HSH. Ως εκ τούτου, πρόκειται για οικονομικά πλεονεκτήματα κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(145)
Τρίτον, τα μέτρα αφορούν συγκεκριμένα την HSH και, ως εκ τούτου είναι επιλεκτικά.
(146)
Επιπλέον, τα εξεταζόμενα μέτρα πρέπει να νοθεύουν ή να απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και να μπορούν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Οι επιπτώσεις αυτές μπορούν να εξεταστούν με βάσει το ύψος της ενίσχυσης, τα χαρακτηριστικά του μέτρου ενίσχυσης και τον αποδέκτη της ενίσχυσης (44). Τα μέτρα ενίσχυσης επιτρέπουν στην HSH να αποφύγει την αφερεγγυότητα και να συνεχίσει τις δραστηριότητές της σε σειρά αγορών. Η HSH είναι τράπεζα με διεθνείς δραστηριότητες, η οποίες ανταγωνίζεται άλλες τράπεζες στη Γερμανία και σε άλλα κράτη. Επιπλέον, η HSH είναι συστημικής σημασίας για τον γερμανικό τραπεζικό τομέα (45), και σημαντικός ανταγωνιστής στην αγορά χρηματοδοτήσεων για πλοία και αεροπλάνα (η HSH είναι ο μεγαλύτερος χρηματοδότης πλοίων παγκοσμίως και κορυφαίος πάροχος χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στον τομέα των αερομεταφορών). Εκτός αυτού, η HSH έλαβε σχετικά υψηλή ενίσχυση (βλέπε παράγραφο (157)), και η θωράκιση έναντι κινδύνου καλύπτει περίπου το 75 % του συνόλου του ισολογισμού της. Δεδομένων των επιπτώσεων του μέτρου, της θέσης της HSH στον τραπεζικό τομέα (ιδίως στην αγορά των χρηματοδοτήσεων πλοίων) και του ύψους της ενίσχυσης, υπάρχει ο κίνδυνος το πλεονέκτημα που χορηγήθηκε στην εν λόγω τράπεζα να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
(147)
Η εκτίμηση αυτή δεν άλλαξε παρά τις παρατηρήσεις της Γερμανίας και τρίτων ενδιαφερομένων. Οι δηλώσεις της Γερμανίας σχετικά με τον χαρακτήρα ενίσχυσης των μέτρων υπέρ της HSH είναι αντικρουόμενες. Αφενός, η Γερμανία καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τη θωράκιση έναντι κινδύνου βάσει της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις αντί της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και ως εκ τούτου φαίνεται να θεωρεί ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου συνιστά κρατική ενίσχυση. Αφετέρου, η Γερμανία αναφέρει (όπως συνοψίζεται στο τμήμα 6.3. της παρούσας απόφασης), ότι και ένας ιδιώτης επενδυτής που θα ήταν στην κατάσταση των δημόσιων ιδιοκτητών, δεδομένης της απεριόριστης κρατικής εγγύησης (Gewährträgerhaftung) για απαιτήσεις ύψους τουλάχιστον 30 δισεκατ. ευρώ, θα είχε εφαρμόσει τα μέτρα διάσωσης υπέρ της HSH για να αποφύγει υψηλότερες ζημίες. Από το γεγονός αυτό, η Γερμανία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα κριτήρια του ιδιώτη επενδυτή πληρούνται και ότι, κατά συνέπεια, τα εξεταζόμενα μέτρα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.
(148)
H Γερμανία έχει ερμηνεύσει εσφαλμένα τη νομολογία την οποία επικαλείται. Στην προκειμένη περίπτωση, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι μια κρατική ενίσχυση (η Gewährträgerhaftung) θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως συστατικό στοιχείο των εξόδων ρευστοποίησης ώστε άλλες κρατικές ενισχύσεις (η ανακεφαλαιοποίηση και η θωράκιση έναντι κινδύνου) να κηρυχθούν συμβιβάσιμες με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Στην υπόθεση Linde, τα μέρη πραγματοποίησαν, υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, συναλλαγή που περιείχε επιχορήγηση, προκειμένου να καταγγείλουν σύμβαση παράδοσης που είχαν συνάψει προγενέστερα επίσης υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, η εκτέλεση της οποίας συνεπαγόταν υψηλές ετήσιες ζημίες. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έκρινε ότι:«…πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η προαναφερθείσα συνολική διευθέτηση συνιστά συνήθη εμπορική συναλλαγή στο πλαίσιο της οποίας η … [Treuhandanstalt] και η LWG συμπεριφέρθηκαν ως λογικοί επιχειρηματίες σε οικονομία της αγοράς. Είναι προφανές ότι οι φορείς αυτοί είχαν κυρίως εμπορικές βλέψεις, χωρίς κανένα στόχο οικονομικής ή κοινωνικής πολιτικής (46).» Αυτή η κατάσταση δεν συγκρίνεται με την εξεταζόμενη υπόθεση, δεδομένου ότι στην υπόθεση Linde και οι δύο συναλλαγές πραγματοποιήθηκαν υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, ενώ στην περίπτωση της HSH αυτό δεν συνέβη σε καμία από τις δύο συναλλαγές.
(149)
Η Gewährträgerhaftung ορίζεται ως άμεση ευθύνη βάσει νόμου ή κανονισμού, την οποία αναλαμβάνει οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλος φορέας του δημόσιου δικαίου έναντι των πιστωτών χρηματοπιστωτικού ιδρύματος του δημοσίου δικαίου για όλες τις υποχρεώσεις του εν λόγω ιδρύματος. Κατά συνέπεια, η Gewährträgerhaftung σημαίνει ότι ο εγγυητής αναλαμβάνει την ευθύνη σε περίπτωση αφερεγγυότητας ή εκκαθάρισης του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Η Gewährträgerhaftung συνεπάγεται άμεση απαίτηση των πιστωτών του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος έναντι του εγγυητή, την οποία ωστόσο οι πιστωτές μπορούν να προβάλουν μόνο εφόσον τα περιουσιακά στοιχεία του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος δεν επαρκούν για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους. Η Gewährträgerhaftung δεν περιορίζεται ούτε ποσοτικά ούτε χρονικά. Επιπλέον, το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα δεν καταβάλλει καμία αμοιβή για την εν λόγω ευθύνη (47). Η Gewährträgerhaftung αποτελεί μη αμειβόμενη, απεριόριστη επικουρική ευθύνη δημόσιου φορέα (κοινότητας, κρατιδίου) για απαιτήσεις έναντι οργανισμού του δημοσίου δικαίου (στην προκειμένη περίπτωση χρηματοπιστωτικού ιδρύματος του δημόσιου δικαίου), για την περίπτωση που ο οργανισμός αυτός καταστεί αφερέγγυος. Ένας επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς και βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με τους δημόσιους ιδιοκτήτες, δεν θα είχε αναλάβει για τράπεζα μια μη αμειβόμενη, απεριόριστη εγγύηση που να καλύπτει το σύνολο του ισολογισμού, όπως το έπραξαν οι δημόσιοι ιδιοκτήτες με την Gewährträgerhaftung,
(150)
Η Επιτροπή θεώρησε ότι στην πράξη η Gewährträgerhaftung αποτελεί κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή ζήτησε από τη Γερμανία να καταργήσει την Gewährträgerhaftung.
(151)
Η Gewährträgerhaftung βασίζεται στο δημόσιο δίκαιο. Οι δημόσιοι ιδιοκτήτες υπέχουν ευθύνη στο πλαίσιο της Gewährträgerhaftung ως δημόσια αρχή και όχι ως ιδιώτες. Σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων (48) και τη νομολογία (49), μόνο οι υποχρεώσεις που θα μπορούσε να εκπληρώσει επενδυτής ενεργώντας υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, θεωρούνται συστατικό στοιχείο των εξόδων εκκαθάρισης. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο (149), ένας επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε χορηγήσει σε καμία τράπεζα μη αμειβόμενη, απεριόριστη εγγύηση που να καλύπτει το σύνολο του ισολογισμού της. Κατά συνέπεια, η απόφαση Linde μικρή σχέση έχει με την εκτίμηση της προκειμένης περίπτωσης, δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την Gewährträgerhaftung δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως έξοδα εκκαθάρισης.
(152)
Ως στοιχείο ενίσχυσης της ανακεφαλαιοποίησης πρέπει να ληφθεί υπόψη η ονομαστική αξία της ανακεφαλαιοποίησης, διότι ένας επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς δεν θα είχε θέσει ποτέ στη διάθεση προβληματικής επιχείρησης τα μέσα αυτά. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους 27 και 28 της απόφασης διάσωσης, η μη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στην ανακεφαλαιοποίηση και ο άνισος επιμερισμός των βαρών που προέκυψαν για τους δημόσιους ιδιοκτήτες από τα μέτρα διάσωσης, υποδηλώνει ότι με την ανακεφαλαιοποίηση οι δημόσιοι ιδιοκτήτες επιδίωκαν στόχους κοινής ωφέλειας και δεν ενήργησαν όπως ένας ιδιώτης επενδυτής. Σύμφωνα με την πρακτική της όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων (50), η Επιτροπή επιβεβαιώνει την άποψή της ότι το στοιχείο ενίσχυσης της ανακεφαλαιοποίησης ανέρχεται σε 3 δισεκατ. ευρώ.
(153)
Η Επιτροπή επιβεβαιώνει επιπλέον ότι το στοιχείο ενίσχυσης που περιλαμβάνει η θωράκιση έναντι κινδύνου ανέρχεται σε 10 δισεκατ. ευρώ. Παρά τα επιχειρήματα της Γερμανίας, η Επιτροπή διατηρεί την πεποίθηση ότι το μέτρο πρέπει να εξεταστεί βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία εξηγείται πως τα μέτρα αρωγής που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να εκτιμώνται σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία αποτελούν περιουσιακά στοιχεία, που ενέχουν κίνδυνο ζημιών για τις τράπεζες. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να εφαρμόζεται σε όλα τα μέτρα στήριξης που αποσκοπούν σε απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και απαλλάσσουν ουσιαστικά το δικαιούχο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, δεδομένου ότι σύμφωνα με την ανακοίνωση τα μέτρα αρωγής αποτελούν μέτρα με τα οποία οι τράπεζες μπορούν να αποφύγουν σημαντικές μειώσεις της αξίας ορισμένων κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων (51). Αυτό ισχύει και για τη θωράκιση έναντι κινδύνου στην προκειμένη περίπτωση.
(154)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη της Γερμανίας ότι η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν πρέπει να εφαρμοστεί και ότι το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας πρέπει να καθοριστεί σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις, και ιδίως την ανακοίνωση για τις εγγυήσεις. Η ανακοίνωση για τις εγγυήσεις ισχύει για μέτρα ενίσχυσης με τα οποία χορηγείται ρευστότητα στις τράπεζες (52). Η θωράκιση έναντι κινδύνου εξυπηρετεί διαφορετικό σκοπό, δεδομένου ότι αφορά τα περιουσιακά στοιχεία της τράπεζας και πρέπει να απελευθερώσει όσο το δυνατό μεγαλύτερο μέρος του κεφαλαίου, ώστε η τράπεζα να βελτιώσει το ποσοστό ίδιων κεφαλαίων της.
(155)
Όσον αφορά την ένσταση ratione temporis που προέβαλε η Γερμανία, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, ανεξάρτητα από την ημερομηνία σχεδιασμού ή κοινοποίησης των μέτρων, πρέπει να εφαρμοστούν οι διατάξεις και οι ανακοινώσεις που ίσχυαν κατά τον χρόνο λήψης της απόφασης (53). Αυτός είναι ένας γενικός κανόνας, και κάθε εξαίρεση από αυτόν πρέπει να αναφέρεται με σαφήνεια στη νομική πράξη που θα ίσχυε σε διαφορετική περίπτωση. Όπως έχουν αποφανθεί τα δικαστήρια της Ένωσης (54), τα κοινοποιημένα μέτρα πρέπει να εξετάζονται βάσει των κανόνων που ίσχυαν κατά τον χρόνο της απόφασης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, εφάρμοσε ήδη την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά σε μέτρα τα οποία είχαν κοινοποιηθεί πριν από την έκδοση της εν λόγω ανακοίνωσης (55).
(156)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στη διαφορά ανάμεσα στην αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων και την αγοραία αξία. Η αξία μεταβίβασης του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου ανέρχεται σε [περίπου 168] δισεκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στην ονομαστική αξία του ύψους [περίπου 172] δισεκατ. ευρώ μείον της πρωτεύουσας ζημίας ύψους 3,2 δισεκατ. ευρώ (δόση πρωτεύουσας ζημίας).
(157)
Δεδομένου του σημαντικού μεγέθους και της σύνθεσης του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου (το [60-80] % του χαρτοφυλακίου αποτελείται από πιστώσεις) είναι δύσκολο να καθοριστεί η αγοραία αξία. Εάν δεν υπάρχει αγορά, η αγοραία αξία ορισμένων περιουσιακών στοιχείων ενδέχεται να είναι ουσιαστικά μηδενική (56). Σε κάθε περίπτωση, η αγοραία αξία του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου είναι κατά πολύ χαμηλότερη από την πραγματική οικονομική του αξία (57), που αντικατοπτρίζει την υποκείμενη μακροπρόθεσμη οικονομική αξία των περιουσιακών στοιχείων. Δεδομένου ότι το ποσό ενίσχυσης της εγγύησης δεν μπορεί να υπερβαίνει την ονομαστική αξία της (10 δισεκατ. ευρώ), ο προσδιορισμός της ακριβούς αξίας δεν είναι απαραίτητος. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το στοιχείο ενίσχυσης της θωράκισης έναντι κινδύνου ανέρχεται σε 10 δισεκατ. ευρώ.
(158)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εγγυήσεις ρευστότητας που διέθεσε η SoFFin, ύψους 17 δισεκατ. ευρώ, αποτελούν ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του γερμανικού καθεστώτος.
(159)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το στοιχείο ενίσχυσης που περιλαμβάνεται στη θωράκιση έναντι κινδύνου και στην ανακεφαλαιοποίηση ανέρχεται σε 13 δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το στοιχείο ενίσχυσης της εγγύησης ρευστότητας ανέρχεται σε 17 δισεκατ. ευρώ.
9.2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
9.2.1. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3 ΣΤΟΙΧΕΙΟ Β) ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(160)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να κηρύξει συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά ενισχύσεις που προορίζονται για την «άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Στο πλαίσιο της έγκρισης της γερμανικής δέσμης μέτρων διάσωσης για τον τραπεζικό τομέα (58), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι υφίσταται κίνδυνος σοβαρής διαταραχής της οικονομίας της Γερμανίας και ότι η παροχή κρατικής στήριξης είναι το κατάλληλο μέσο για την άρση αυτής της διαταραχής. Μολονότι η οικονομία ανακάμπτει αργά από την αρχή του 2010, η Επιτροπή συνεχίζει να θεωρεί ότι οι προϋποθέσεις για την έγκριση κρατικών ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ πληρούνται, δεδομένου ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές είναι πάλι υπό πίεση. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε την άποψη αυτή εκδίδοντας το 2010 ανακοίνωση με την οποία παρέτεινε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011 την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα στήριξης των τραπεζών στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης (59).
(161)
Η πτώχευση μιας τράπεζας όπως η HSH θα μπορούσε να έχει άμεσες επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και κατ’ αυτόν τον τρόπο σε ολόκληρη την οικονομία ενός κράτους μέλους. Δεδομένης της αστάθειας των χρηματοπιστωτικών αγορών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα ενίσχυσης στον τραπεζικό τομέα πρέπει να συνεχίσουν να εξετάζονται βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) στης ΣΛΕΕ.
9.2.2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΘΩΡΑΚΙΣΗΣ ΕΝΑΝΤΙ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
(162)
Η Επιτροπή έπρεπε να ελέγξει τα μέτρα αρωγής σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και βάσει της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Η ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν αποσκοπεί μόνο, όπως ισχυρίστηκε η Γερμανία, στην εξασφάλιση ενιαίας διοικητικής πρακτικής (60), αλλά εξηγεί και την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μέτρων αρωγής και συνάγει από τις διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις τα κριτήρια συμβιβασιμότητας για τα μέτρα αυτά. Η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συνοχή των μέτρων αρωγής που λαμβάνουν τα κράτη μέλη και την τήρηση των διατάξεων για τον έλεγχο των ενισχύσεων. Σύμφωνα με την παράγραφο 18 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η ανακοίνωση αποσκοπεί στον καθορισμό συντονισμένων αρχών και όρων προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία στην ενιαία αγορά στο μέτρο του δυνατού, λαμβάνοντας υπόψη τον μακροπρόθεσμο στόχο της επανόδου σε κανονικές συνθήκες αγοράς. Κατά συνέπεια, ο στόχος που θέτει η ανακοίνωση είναι πολύ ευρύτερος από ό,τι θεωρεί η Γερμανία και δεν περιορίζεται μόνο στην επίτευξη ενιαίας διοικητικής πρακτικής. Όσον αφορά τον στόχο αυτόν, η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόσει την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε όλα τα μέτρα αρωγής.
(163)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι υπάρχει λόγος να εξετάσει το μέτρο απευθείας βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, όπως προτείνει η Γερμανία.
(164)
Στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ορίζεται υπό ποιες προϋποθέσεις τα μέτρα αρωγής συμβιβάζονται με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ. Η συμβατότητα των μέτρων πρέπει να εξετάζεται με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Στα κριτήρια αυτά συγκαταλέγονται, ιδίως, η επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, η διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, η εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, ο σαφής προσδιορισμός του προβλήματος, η πλήρης ex ante διαφάνεια και γνωστοποίηση των υποτιμήσεων της αξίας, ο σχεδιασμός του μέτρου με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον, η καταλληλότητα της αμοιβής, ο επιμερισμός των βαρών και, τέλος, η υποχρεωτική εξέταση του σχεδίου αναδιάρθρωσης από την Επιτροπή.
9.2.2.1. Επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων
(165)
Σύμφωνα με την παράγραφο 33 και εξής της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα επιλέξιμα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να προσδιορίζονται και να κατατάσσονται σε κατηγορίες («καλάθια»). Λεπτομερέστερες οδηγίες σχετικά με τον ορισμό αυτών των κατηγοριών αναφέρονται στο παράρτημα III. Ωστόσο, δεδομένου του σύνθετου χαρακτήρα των περιουσιακών στοιχείων που καλύπτονται από θωράκιση έναντι κινδύνου, το σύστημα των καλαθιών της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν επαρκεί. Ωστόσο, η παράγραφος 35 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία παρέχει επιπρόσθετη ευελιξία για τον προσδιορισμό των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι τράπεζες που δεν εμπίπτουν στην παράγραφο 33 της ανακοίνωσης, μπορούν, ακόμα και χωρίς ιδιαίτερη δικαιολογία, να απαλλαγούν από απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία που δεν είναι επιλέξιμα, εφόσον αυτά δεν υπερβαίνουν ποσοστό 10-20 % του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων που καλύπτονται από μηχανισμό αρωγής. Δεδομένου ότι στην προκειμένη περίπτωση η θωράκιση έναντι κινδύνου καλύπτει [περίπου 75] % του συνόλου του ισολογισμού της HSH, η παράγραφος 35 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία δεν προσφέρει ικανοποιητική λύση.
(166)
Ωστόσο, η παράγραφος 32 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στην οποία αναφέρονται τα βασικά κριτήρια για την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, προτείνει μια ρεαλιστική αντιμετώπιση όσον αφορά την εκτίμηση του είδους των περιουσιακών στοιχείων που εμπίπτουν σε μέτρο αρωγής. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το φάσμα των κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων που επλήγησαν από την οικονομική κρίση έχει εντωμεταξύ διευρυνθεί λόγω αλυσιδωτών αντιδράσεων. Αξιόγραφα, ιδίως, στους τομείς της ναυτιλίας, της αεροπλοΐας και των ακινήτων έχουν ρευστοποιηθεί ή έχουν υποστεί σημαντική μείωση της αξίας τους. Τα μέτρα αρωγής για αυτά τα είδη περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και συγκεκριμένα, στην αύξηση της διαφάνειας και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ακόμη και εάν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία δεν εμπίπτουν στις κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που πυροδότησαν τη χρηματοπιστωτική κρίση. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή ενέκρινε μέτρα αρωγής για τέτοια περιουσιακά στοιχεία σε προηγούμενες περιπτώσεις (61), και θεωρεί ότι αυτό θα ήταν σκόπιμο και στην προκειμένη περίπτωση.
(167)
Σύμφωνα με την παράγραφο 36 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα κριτήρια επιλεξιμότητας μπορούν να είναι ευρύτερα, εφόσον αντισταθμίζονται από ριζικά μέτρα αναδιάρθρωσης. Όσο μεγαλύτερη είναι η αναλογία που αντιπροσωπεύουν τα σχετικά περιουσιακά στοιχεία στο χαρτοφυλάκιο της τράπεζας, τόσο μεγαλύτερη θα πρέπει να είναι η αναδιάρθρωση. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων, διότι έκρινε ότι το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που της υποβλήθηκε δεν ήταν αρκετά ριζικό για να αντισταθμίσει επαρκώς την ευέλικτη εφαρμογή των κριτηρίων επιλεξιμότητας. Την 11η Ιουλίου 2011, η HSH υπέβαλε το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Τα τροποποιημένα μέτρα αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν μείωση του συνόλου του ισολογισμού κατά 61 % περίπου, την εκχώρηση […] συμμετοχών και το κλείσιμο 15 από τις 21 διεθνείς εγκαταστάσεις της HSH. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η αναδιάρθρωση αυτή αντισταθμίζει την ευέλικτη εφαρμογή της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε σχέση με την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή σταμάτησε να έχει αμφιβολίες όσον αφορά την επιλεξιμότητα των περιουσιακών στοιχείων.
9.2.2.2. Διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων
(168)
Όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων, στην παράγραφο 45 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο της εγγύησης με την εσωτερική αγορά. Δεδομένου ότι όλα τα περιουσιακά στοιχεία έπρεπε να εμφανίζονται στον ισολογισμό της HSH, δεν υπήρχε καμία απόδειξη σαφούς λειτουργικού και οργανωτικού διαχωρισμού της HSH από τα προστατευόμενα περιουσιακά στοιχεία (ιδίως, όσον αφορά τη διαχείριση, το προσωπικό και τους πελάτες).
(169)
Η Γερμανία παρέσχε πρόσθετες πληροφορίες διευκρινίζοντας ότι η HSH δημιούργησε μονάδα αναδιάρθρωσης, η οποία αποτελεί εσωτερική τράπεζα εκκαθάρισης υπό χωριστή διαχείριση. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η HSH επέβαλε τη σύνταξη εκθέσεων για τους επιμέρους επιχειρηματικούς τομείς καθώς και την ξεχωριστή διαχείριση της μονάδας αναδιάρθρωσης, ώστε να μην υπάρξει σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ της κύριας τράπεζας και της μονάδας αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή συμφωνεί με τις δηλώσεις της Γερμανίας που αναφέρονται στην παράγραφο (115) σχετικά με τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων και εγκρίνει τις τροποποιήσεις της HSH στον τομέα αυτόν. Ως εκ τούτου, η θωράκιση έναντι κινδύνου κρίνεται ότι ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων.
9.2.2.3. Εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου
(170)
Στην παράγραφο 47 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες και όσον αφορά την εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, διότι μόνο μικρό μέρος του εκτιμήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και η HSH δεν διαβίβασε επαρκείς πληροφορίες για την εκτίμηση της πραγματικής οικονομικής αξίας ολόκληρου του χαρτοφυλακίου. Πριν την εφαρμογή του μέτρου, η HSH όρισε δύο ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες: την Blackrock και την Cambridge Place. Οι εταιρείες αυτές εκτίμησαν μόνο μικρό μέρος του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, και συγκεκριμένα τους τίτλους που προέρχονται από τιτλοποίηση (asset-backed-securities - «ABS») και τμήματα του χαρτοφυλακίου CIP.
(171)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη της Γερμανίας που αναφέρεται στην παράγραφο (116), ότι δηλαδή οι χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες δύσκολα μπορούν να εκτιμηθούν, διότι οι προβλέψεις ταμειακής ροής βασίζονται σε πολλαπλές παραδοχές, π.χ. όσον αφορά μελλοντικές αδυναμίες πληρωμής, τις πιθανότητες και τον χρόνο αθέτησης, την ανάκτηση και τα επιτόκια (επιτόκιο άνευ κινδύνου και προσαύξηση κινδύνου). Μολονότι η εκτίμηση είναι πιο περίπλοκη στην περίπτωση των πιστώσεων με δυνατότητα παράτασης, που αποτελούν τον κανόνα όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις στον ναυτιλιακό τομέα και στον τομέα των ακινήτων, δηλαδή μεγάλο μέρος του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου, η πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων δείχνει ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί εκτιμήσεις χαρτοφυλακίων, συμπεριλαμβανομένων παρόμοιων περιουσιακών στοιχείων, βάσει της ταμειακής ροής (62). Επιπλέον, η Γερμανία δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι μια εκτίμηση που θα βασιζόταν σε προγνώσεις ταμειακής ροής θα είχε οδηγήσει σε εντελώς διαφορετικό αποτέλεσμα.
(172)
Η εκτίμηση έπρεπε να πραγματοποιηθεί βάσει ενιαίας μεθόδου για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατόπιν αίτησης της Επιτροπής, η HSH και ο εξωτερικός εμπειρογνώμονάς της Morgan Stanley πραγματοποίησαν πλήρη εκτίμηση του χαρτοφυλακίου σε στενή συνεργασία με τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση της HSH συμφωνούν με τα λεπτομερή σενάρια ακραίων καταστάσεων που χρησιμοποίησε η Επιτροπή σε άλλες περιπτώσεις. Οι μέθοδοι εφαρμόστηκαν με συνέπεια.
(173)
Από την εκτίμηση προέκυψε, ότι οι αναμενόμενες ζημίες υπερβαίνουν κατά πολύ τη δόση πρωτεύουσας ζημίας των 3,2 δισεκατ. ευρώ και ότι θα αναλώσουν τη δόση δευτερεύουσας ζημίας των 10 δισεκατ. ευρώ […]. Επιπλέον, προέκυψε ότι η πραγματική οικονομική αξία […] ανέρχεται περίπου σε [155-170] δισεκατ. ευρώ ([περίπου 172] δισεκατ. ευρώ μείον 3,2 δισεκατ. ευρώ μείον [2,5-10] δισεκατ. ευρώ).
(174)
Δεδομένου ότι η εκτίμηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι αμφιβολίες που εξέφρασε στην παράγραφο 45 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έχουν εξαλειφθεί.
9.2.2.4. Πλήρης ex ante διαφάνεια και γνωστοποίηση
(175)
Στην παράγραφο 42 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση, δεδομένου ότι η Γερμανία δεν είχε υποβάλει πλήρη εκτίμηση του προστατευόμενου χαρτοφυλακίου από αναγνωρισμένο ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα.
(176)
Η παράγραφος 20 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ορίζει ότι για κάθε αίτηση ενίσχυσης οι επιλέξιμες τράπεζες έχουν την υποχρέωση πλήρους ex ante διαφάνειας και γνωστοποίησης των μειωμένης αξίας των περιουσιακών στοιχείων που θα αποτελέσουν αντικείμενο των μέτρων αρωγής. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιείται ως βάση κατάλληλη εκτίμηση της αξίας, η οποία είναι πιστοποιημένη από αναγνωρισμένους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και επικυρωμένη από την αρμόδια εποπτική αρχή. Οι πληροφορίες για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να είναι διεξοδικές, όπως αναφέρεται στο παράρτημα III τμήμα II πίνακας 2 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(177)
Μετά τη λήψη της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, υποβλήθηκαν στην Επιτροπή διεξοδικές πληροφορίες για το προστατευόμενο χαρτοφυλάκιο και τα περιουσιακά στοιχεία. Βάσει της εκτίμησης, η πραγματική οικονομική αξία του χαρτοφυλακίου ανέρχεται σε [155-170] δισεκατ. ευρώ περίπου. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που προέκυψε από τη θωράκιση έναντι κινδύνου καθορίστηκε σε [3,5] δισεκατ. ευρώ περίπου. Η Morgan Stanley υπέγραψε και επικύρωσε επίσημα την εκτίμηση καθώς και τις παραδοχές και τις μεθόδους στις οποίες αυτή βασίστηκε. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που προέκυψε από το μέτρο επιβεβαιώθηκε από την BaFin τον Φεβρουάριο του 2010. Η κεφαλαιακή διευκόλυνση που υπολογίστηκε βάσει της εκτίμησης των περιουσιακών στοιχείων διαφέρει από την προκαταρκτική αξιολόγηση της Επιτροπής στην παράγραφο 51 και εξής της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Η Επιτροπή αποδέχεται το αποτέλεσμα της εκτίμησης και τον υπολογισμό της κεφαλαιακής διευκόλυνσης που διαβιβάστηκαν από τη Γερμανία. Δεδομένου του πορίσματος της εξέτασης, κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν χρειάζεται να ασχοληθεί περαιτέρω με τις δηλώσεις της Γερμανίας όσον αφορά την κεφαλαιακή διευκόλυνση.
(178)
Η Επιτροπή δεν έχει πλέον αμφιβολίες σχετικά με τη διαφάνεια και τη γνωστοποίηση.
9.2.2.5. Ευθυγράμμιση με τους στόχους δημόσιου συμφέροντος
(179)
Σύμφωνα με την παράγραφο 5.3 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, τα κίνητρα που παρέχονται για τη συμμετοχή των τραπεζών στα μέτρα αρωγής πρέπει να ευθυγραμμίζονται με το δημόσιο συμφέρον ως εξής: α) με τον ορισμό προθεσμίας έξι μηνών για την υποβολή αίτησης αρωγής, β) με μηχανισμούς για την εξασφάλιση της συμμετοχής των τραπεζών, που χρειάζονται κατεπειγόντως τα μέτρα αρωγής και γ) με κατάλληλους κανόνες συμπεριφοράς ώστε, μεταξύ άλλων, να περιοριστούν οι επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.
(180)
Λόγω της συστημικής σημασίας της HSH για την οικονομία των δημόσιων ιδιοκτητών, η εγγύηση σχεδιάστηκε ειδικά για την HSH και προσαρμόστηκε στην ιδιαίτερη κατάστασή της. Σε σχέση με το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, επιβλήθηκαν στην HSH διάφοροι κανόνες συμπεριφοράς, που αφορούν, ιδίως, τις πληρωμές τοκομεριδίων και μερισμάτων, την επιχειρηματική διακυβέρνηση, την αμοιβή και την παρουσία στην αγορά σε ορισμένους τομείς όπως η χρηματοδότηση πλοίων.
(181)
Ως εκ τούτου, η θωράκιση κινδύνου υπέρ της HSH συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά την ευθυγράμμιση με τους στόχους δημόσιου συμφέροντος.
9.2.2.6. Αμοιβή και επιμερισμός των βαρών
(182)
Στην παράγραφο 49 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τον επιμερισμό των βαρών. Σύμφωνα με την παράγραφο 24 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, θα έπρεπε να ζητηθεί από την HSH να συμμετάσχει στην κάλυψη μέρους των ζημιών ή του κινδύνου μέσω ρήτρας πρωτεύουσας ζημίας (συνήθως τουλάχιστον 10 %). Ο κατάλληλος επιμερισμός των βαρών μπορεί να εξασφαλιστεί και μέσω υψηλότερης αμοιβής ή εκ των υστέρων αντιστάθμισης. Επιπλέον, στις παραγράφους 51 και εξής της απόφασης κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η προσαύξηση των 400 bps (μονάδων βάσης) αποτελεί κατάλληλη αμοιβή για τον κίνδυνο που ανέλαβαν οι δημόσιοι ιδιοκτήτες.
(183)
Σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, πρέπει σε όλα τα μέτρα αρωγής να διασφαλίζεται κατάλληλη αμοιβή για το κράτος. Μια αμοιβή για μέτρο αρωγής κρίνεται κατάλληλη εάν αντισταθμίζει τις επιπτώσεις του μέτρου όσον αφορά το ίδιο κεφάλαιο που προβλέπεται από τις ρυθμιστικές διατάξεις Αυτό σημαίνει, ότι η κατάλληλη αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση πρέπει να είναι εξασφαλισμένη.
(184)
Όσον αφορά την κεφαλαιακή αρωγή, στην απόφασή της για την κρατική ενίσχυση της Γερμανίας υπέρ της αναδιάρθρωσης της Landesbank Baden-Württemberg (63) η Επιτροπή όρισε ότι η κεφαλαιακή διευκόλυνση ποσοστού 6,25 % που αποτελούσε στόχο του μέτρου, μπορεί να θεωρηθεί ως κατάλληλη αμοιβή (64). Η κεφαλαιακή διευκόλυνση για τη θωράκιση έναντι κινδύνου υπολογίστηκε σε [περίπου 3,5] δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων προκύπτει ετήσια αμοιβή 220 εκατ. ευρώ (ποσό, το οποίο αντιστοιχεί σε [περίπου 220] bps της ονομαστικής αξίας της εγγύησης), εάν η HSH χρησιμοποιήσει το πλήρες ποσό της εγγύησης. Σε περίπτωση (μερικής) ακύρωσης της εγγύησης, η ελάχιστη αμοιβή της κεφαλαιακής διευκόλυνσης θα πρέπει να μειωθεί αναλογικά σε περίπου 220 bps της υπόλοιπης ονομαστικής αξίας της εγγύησης.
(185)
Όπως αναφέρεται στην παράγραφο (45), η HSH πρότεινε να καταβάλει ασφάλιστρα εγγύησης 400 bps για τη θωράκιση έναντι κινδύνου. Αυτό σημαίνει ότι η HSH, ανάλογα με το σενάριο, θα καταβάλει [ 1,5] δισεκατ. ευρώ (καμία ανάληψη εγγύησης), [ 2,5] δισεκατ. ευρώ (ανάληψη 5 δισεκατ. ευρώ) ή [ 4] δισεκατ. ευρώ (ανάληψη 10 δισεκατ. ευρώ).
(186)
Όσον αφορά την καταλληλότητα της ελάχιστης αμοιβής για την κεφαλαιακή διευκόλυνση [περίπου 220] bps ετησίως σε ποσό 10 δισεκατ. ευρώ ή - στην περίπτωση μερικής ακύρωσης - στο ποσό της υπόλοιπης ονομαστικής αξίας της εγγύησης (65), εάν η εγγύηση ακυρωθεί εν μέρει, το απόλυτο ποσό της αμοιβής για την κεφαλαιακή διευκόλυνση θα μειωθεί. Ακόμη και σε περίπτωση που η κεφαλαιακή διευκόλυνση δεν μειωθεί σε άμεση αναλογία προς το ποσό της θωράκισης έναντι κινδύνου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάρκεια ζωής της θωράκισης έναντι κινδύνου είναι τέτοια που επιτρέπει να υπολογιστεί μια κατάλληλη ελάχιστη αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ετήσια αμοιβή [περίπου 220] bps στο ποσό της υπόλοιπης ονομαστικής αξίας της εγγύηση ως κατάλληλη.
(187)
Δεδομένου ότι [περίπου 220] bps για το υπόλοιπο ποσό της εγγύησης θεωρούνται αποδεκτή προσέγγιση του ποσοστού του 6,25 % για το ποσό της κεφαλαιακής διευκόλυνσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι επαρκεί η καταβολή σταθερού ποσοστού 6,25 % για την κεφαλαιακή διευκόλυνση στην HSH Finanzfonds Aö. Ως εκ τούτου, η αμοιβή για την κεφαλαιακή διευκόλυνση θεωρείται ότι συμβιβάζεται με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(188)
Επιπλέον, σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στην περίπτωση μέτρων αρωγής με τη μορφή αγοράς ή/και εξασφάλισης περιουσιακών στοιχείων, η αξία μεταβίβασης πρέπει να βασίζεται στην πραγματική οικονομική αξία τους.
(189)
Η εκτίμηση της θωράκισης έναντι κινδύνου από την Επιτροπή κατέδειξε ότι η εγγυημένη αξία [περίπου 168] δισεκατ. ευρώ είναι υπερβολικά υψηλή (άνω της πραγματικής οικονομικής αξίας) και η δόση πρωτεύουσας ζημίας υπερβολικά χαμηλή. Η διαφορά μεταξύ της εγγυημένης και της πραγματικής οικονομικής αξίας ανέρχεται σε [2,5-10] δισεκατ. ευρώ. Κατά συνέπεια, η εγγυημένη αξία έπρεπε να «διορθωθεί» και η δόση πρωτεύουσας ζημίας να αυξηθεί. Η Γερμανία διαβίβασε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι η HSH δεν είναι σε θέση να επιστρέψει ποσό [2,5-10] δισεκατ. ευρώ, και αρνείται την επιστροφή του. Ωστόσο, ακόμη και αν η HSH δεν μπορεί να αυξήσει τη δόση πρωτεύουσας ζημίας κατά [2,5-10] δισεκατ. ευρώ για να καλύψει τις αναμενόμενες ζημίες, σύμφωνα με την παράγραφο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η διαφορά αυτή μπορεί να ανακτηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο, για παράδειγμα μέσω μηχανισμών ανάκτησης σε συνδυασμό με μέτρα ριζικής αναδιάρθρωσης.
(190)
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μέσω της βασικής πριμοδότησης των 400 bps που πρέπει να καταβληθεί στο κράτος, μπορεί να δημιουργηθεί μηχανισμός ανάκτησης, ο οποίος θα βασίζεται στο μέρος της πληρωμής που υπερβαίνει την αμοιβή κεφαλαιακής διευκόλυνσης των [περίπου 220] bps. Το ποσό αυτό θα εξαρτάται επιπλέον από μια ενδεχόμενη ανάληψη της εγγύησης, δεδομένου ότι η βασική πριμοδότηση, όπως φαίνεται από τον κατωτέρω πίνακα, μπορεί να αλλάξει.
Πίνακας 12
Επιστροφές μέσω της βασικής πριμοδότησης και πρόσθετες πληρωμές
(εκατ. ευρώ)
Σενάριο 1
(ανάληψη εγγύησης: 0 ευρώ)
Σενάριο 2
(ανάληψη εγγύησης: 5 δισεκατ. ευρώ)
Σενάριο 3
(ανάληψη εγγύησης: 10 δισεκατ. ευρώ)
Βασική πριμοδότηση (400 bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Αμοιβή κεφαλαιακής διευκόλυνσης ([περίπου 220] bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Πρόσθετη επιστροφή που περιλαμβάνεται στη βασική πριμοδότηση
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Περαιτέρω απαιτούμενες επιστροφές
[…]
[…]
[…]
(191)
Κατά συνέπεια, η αμοιβή δεν εξασφαλίζει επαρκή επιστροφή μέσω της βασικής πριμοδότησης. Για να επιτευχθεί η πλήρης επιστροφή, η HSH πρέπει να καταβάλει στο κράτος και τη διαφορά που δεν καλύπτεται από τη βασική πριμοδότηση των 400 bps, μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της αξίας μεταβίβασης. Ανάλογα με το σενάριο, η διαφορά αυτή κυμαίνεται μεταξύ […] ευρώ και […] ευρώ.
(192)
Δεδομένου ότι τόσο η Γερμανία όσο και η HSH αρνούνται να αυξήσουν τη σχετική πληρωμή, η ενίσχυση δεν μπορεί να κηρυχθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 659/1999.
(193)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι από το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης καθίσταται σαφές ότι δεν υπάρχει η δυνατότητα πρόσθετης πληρωμής μέσω μηχανισμού ανάκτησης μεταξύ […] ευρώ και […] ευρώ, διότι αυτό θα έθετε σε κίνδυνο την αποδοτικότητα της HSH. Μια πλήρης επιστροφή, σύμφωνα με τις προβλέψεις στην παράγραφο (90), θα απορροφούσε όλα τα κέρδη που θα επιτύγχανε η HSH στο διάστημα της περιόδου αναδιάρθρωσης και στη συνέχεια.
(194)
Ωστόσο, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι με τη βοήθεια ενός συστήματος αμοιβής που επιτρέπει διορθώσεις σύμφωνες τόσο με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσο και με την πρακτική της Επιτροπής για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τις επιστροφές και τις αμοιβές, θα μπορούσε να εξασφαλιστεί το συμβιβάσιμο του μέτρου ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά. Η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία επιτρέπει στα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν αξία μεταβίβασης (εγγυημένη αξία) των περιουσιακών στοιχείων που υπερβαίνει την πραγματική οικονομική αξία τους, εφόσον το μέτρο συνοδεύεται από ευρεία αναδιάρθρωση και από την επιβολή όρων που επιτρέπουν την ανάκτηση της συμπληρωματικής αυτής ενίσχυσης σε μεταγενέστερο στάδιο. Η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία παρέχει επίσης σχετική ευελιξία όσον αφορά τα μέτρα μερικής επιστροφής, στο βαθμό που τα μέτρα αυτά αντισταθμίζονται δεόντως από αναδιάρθρωση.
(195)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δυνατό να επιτευχθεί μερική πρόσθετη επιστροφή μέσω συνδυασμού μέτρων.
(196)
Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής, καταρχήν, κάθε τυχόν συμπληρωματικό ποσό που πρέπει να επιστραφεί θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να καταβάλλεται αμέσως (και χωρίς αυτό να θέτει σε κίνδυνο την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας της HSH), και η πληρωμή του να μην αναβάλλεται περισσότερο από όσο χρειάζεται. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή εξέτασε σε ποιο βαθμό είναι δυνατή μια εφάπαξ πληρωμή, και, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 4.4, ζήτησε από την HSH να λάβει υπόψη της, στις χρηματοοικονομικές προβλέψεις της για το 2011, εφάπαξ πληρωμή ύψους 500 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τις χρηματοοικονομικές προβλέψεις στην παράγραφο (91), η HSH είναι σε θέση να καταβάλει στο κράτος με εφάπαξ πληρωμή το ποσό των 500 εκατ. ευρώ. Η καταβολή ανάλογου ποσού από την HSH θα ανάλωνε όλα τα αναμενόμενα κέρδη της και θα οδηγούσε το 2011 σε καθαρή ζημία [150-200] εκατ. ευρώ. Ωστόσο, η ζημία αυτή μπορεί να αποσβεστεί κατά τα επόμενα έτη και δεν εμποδίζει την HSH, αποδεδειγμένα και συνεχώς, να επιτύχει κέρδη στην υπόλοιπη διάρκεια της αναδιάρθρωσης (γεγονός που αντανακλά την αποδοτικότητα των δραστηριοτήτων της). Ένας τέτοιος λογαριασμός αποτελέσματος είναι απαραίτητος για να αποδειχθεί η αποκατάσταση της αποδοτικότητας της HSH, και τελικά της ικανότητάς της να προσελκύσει νέους επενδυτές. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα 500 εκατ. ευρώ είναι το ανώτατο δυνατό ποσό για μια μερική επιστροφή που η HSH θα μπορούσε καταρχήν να καταβάλει.
(197)
Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι το ποσό που θα επιστρέψει η HSH πρέπει να καταβληθεί στο κράτος σε μετρητά. Δεδομένης της τρέχουσας κεφαλαιουχικής κατάστασης της HSH, που μέχρι στιγμής δεν επαρκούσε για την κάλυψη των ζημιών που οφείλονται στις επενδυτικές δραστηριότητές της, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εφάπαξ πληρωμή των 500 εκατ. ευρώ θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με τη μορφή μετοχών αντί μετρητών. Δεδομένου ότι η HSH θα συνεχίσει να επικεντρώνει τις δραστηριότητές της σε τομείς που χαρακτηρίζονται από έντονες κυκλικές διακυμάνσεις και υψηλή αστάθεια, όπως η χρηματοδότηση πλοίων (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις - έως (224)), πρέπει ανυπερθέτως να ενισχυθεί η κεφαλαιουχική διάρθρωσή της.
(198)
Εκτός από την προαναφερθείσα εφάπαξ πληρωμή, η Επιτροπή θεωρεί ότι η HSH είναι επιπλέον σε θέση να συνεχίσει να επιστρέφει ποσά. Η Επιτροπή κρίνει ότι μπορεί να επιτευχθεί η περαιτέρω διόρθωση της τιμής μεταβίβασης μέσω της καταβολής πριμοδότησης που θα προστεθεί στη βασική και σε ολόκληρη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης. Βάσει των χρηματοοικονομικών προβλέψεων στην παράγραφο (91), η Επιτροπή υποστηρίζει την άποψη ότι μια τέτοια πρόσθετη πριμοδότηση θα μπορούσε να ανέρχεται σε 385 bps, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η αποδοτικότητα της HSH. Η καταβολή πρόσθετης πριμοδότησης 385 bps δεν θα υπερέβαινε τις βασικές πριμοδοτήσεις των 400 bps που προβλέπονται στον πίνακα 4 για το συνολικό διάστημα της αναδιάρθρωσης (66). Κατά συνέπεια, οι πληρωμές της πρόσθετης πριμοδότησης θα υπερβούν το αναμενόμενο κέρδος για την περίοδο 2012 - 2014 μόνο στο σενάριο 3 με ανάληψη 10 δισεκατ. ευρώ (βλέπε παράγραφο (90)). Επιπλέον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η HSH ήδη έχει ακυρώσει 3 δισεκατ. ευρώ της εγγύησης, με αποτέλεσμα να μπορεί να αποκλειστεί στον πίνακα 4 το τρίτο σενάριο (ανάληψη της συνολικής εγγύησης ποσού 10 εκατ. ευρώ).
(199)
Εάν καταβληθεί ποσό μεγαλύτερο αυτής της πρόσθετης πριμοδότησης, υπάρχει ο κίνδυνος η HSH να μην επιτύχει ποσοστό κοινών μετοχών ύψους 10 %. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους (223) έως (226) και διεξοδικότερα στις παραγράφους (229) έως (232), η Επιτροπή θεωρεί ότι η HSH πρέπει οπωσδήποτε να επιτύχει ως ασφάλεια ένα επίπεδο ανακεφαλαιοποίησης που να μπορεί να αποσβέσει τις κυκλικές διακυμάνσεις των οικονομικών αποτελεσμάτων της, ώστε να μην τεθεί ποτέ σε κίνδυνο η αποκατάσταση της αποδοτικότητάς της. Ένα ποσοστό κοινών μετοχών ύψους 10 % θεωρείται ότι επαρκές περιθώριο ασφαλείας. Εάν το ποσοστό αυτό μειώνεται με την πρόσθετη πριμοδότηση, η καταβολή της θα πρέπει να αναβληθεί, στον βαθμό που θέτει σε κίνδυνο την αποδοτικότητα της HSH.
(200)
Στη βάση αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι απόλυτα εφικτό για την HSH να καταβάλει περαιτέρω ποσά κατά τα επόμενα έτη, χωρίς αυτό να παρεμποδίζει την αποκατάσταση της αποδοτικότητάς της.
(201)
Για τους προαναφερθέντες λόγους και για να εξασφαλιστεί το συμβιβάσιμο της θωράκισης έναντι κινδύνου με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή επέβαλε έναν άλλο μηχανισμό αμοιβής, ο οποίος τροποποιεί με τον ακόλουθο τρόπου τη σύμβαση της 2ας Ιουνίου 2009 σχετικά με την πρόβλεψη πλαισίου εγγυήσεων («σύμβαση εγγυήσεων»): Ο μηχανισμός αμοιβής βασίζεται στην υπάρχουσα βασική πριμοδότηση που προβλέπεται στη σύμβαση εγγυήσεων, ύψους 400 bps ετησίως στην ονομαστική αξία της υπόλοιπης εγγύησης. Αυτή η βασική εγγύηση παραμένει αμετάβλητη, με εξαίρεση ότι οι αναλήψεις εγγύησης δεν μπορούν να μειώσουν την ονομαστική αξία της εγγύησης ως βάση υπολογισμού για το ύψος της βασικής πριμοδότησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή δεν παρέχει κίνητρα για κατάπτωση της εγγύησης. Εκτός από τη βασική πριμοδότηση, προβλέπεται πρόσθετη πριμοδότηση 385 bps καθώς και εφάπαξ πληρωμή 500 εκατ. ευρώ σε κοινές μετοχές («εφάπαξ πληρωμή» ή «εφάπαξ πληρωμή με τη μορφή μετοχών»). Για την εφαρμογή των όρων αυτών, πρέπει να τροποποιηθεί η αρχική σύμβαση εγγυήσεων, όπως αναφέρεται στις παραγράφους (199) έως (206).
(202)
Πρώτον, πρέπει να περιληφθεί στη σύμβαση η πρόσθετη πριμοδότηση. Η βάση υπολογισμού για την πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να είναι παρόμοια με τη βάση υπολογισμού για την πρόσθετη πριμοδότηση και να αποτελείται από την ονομαστική αξία της εγγύησης μείον τις ενδεχόμενες μερικές ακυρώσεις, αλλά όχι τις ενδεχόμενες αναλήψεις εγγυήσεων. Η βάση υπολογισμού για την πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει, ωστόσο, να εξαρτάται από τον βαθμό πρόσφατης ακύρωσης της εγγύησης αυτής από την HSH, χωρίς να έχει σημασία ο ακριβής χρόνος της ακύρωσης. Ως εκ τούτου, η αποδοτικότητα της HSH επηρεάζεται μόνο στο βαθμό που η HSH θα χρησιμοποιήσει την εγγύηση. Σε περίπτωση μερικής ακύρωσης της εγγύησης, ως εκ τούτου, επιστρέφεται στην HSH το μέρος όλων των πρόσθετων πριμοδοτήσεων που καταβλήθηκαν, το οποίο αντιστοιχεί στο ποσό της εν μέρει ακυρωθείσας εγγύησης. Για να επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό, θα πρέπει η βασική πριμοδότηση να καταβάλλεται ετησίως για το υπόλοιπο ποσό της εγγύησης, ενώ η πρόσθετη πριμοδότηση να κατατίθεται σε λογαριασμό, ακόμη και αν οι δύο πριμοδοτήσεις υπολογίζονται βάσει του συμβατικά καθορισμένου ποσού της εγγύησης μείον τις ακυρώσεις αλλά όχι τις αναλήψεις. Η πρόσθετη πριμοδότηση καταβάλλεται στην HSH Finanzfonds AöR, μόνο εφόσον η εγγύηση έχει καταπέσει. Αντίστοιχα, σε περίπτωση μερικής ακύρωσης της εγγύησης επιστρέφεται στην HSH η πρόσθετη πριμοδότηση που έχει κατατεθεί στον λογαριασμό και αντιστοιχεί στο ποσό της μερικά ακυρωθείσας εγγύησης.
(203)
Για να μην αποβούν οι ακυρώσεις σε βάρος της αποδοτικότητας, η εγγύηση θα ακυρώνεται μερικά μόνο όταν το ποσοστό κοινών μετοχών της HSH δεν μειώνεται κάτω του [8,5-9,5] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011, κάτω του [9-10] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2012, κάτω του [9,5-10,5] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013 και κάτω του [10-11] % μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2014. Επίσης, μια μερική ακύρωση δεν επιτρέπεται όταν κατά τον χρόνο της μερικής ακύρωσης τα προαναφερθέντα ποσοστά έχουν επιτευχθεί, αλλά δεν θα ισχύουν πλέον για το επόμενο έτος με βάση συντηρητικό προγραμματισμό.
(204)
Η πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να υπολογίζεται αναδρομικά από τις 31 Μαρτίου 2009 και pro rata temporis για τμήματα των ετών χρήσεων. Η πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να καταβάλλεται μαζί με τη βασική πριμοδότηση, στο βαθμό που το ποσοστό κοινών μετοχών της HSH ανέρχεται τουλάχιστον σε 10 % («mindest-common-equity-quote»).
(205)
Προκειμένου να μην τεθεί σε κίνδυνο η αποδοτικότητα της HSH λόγω της πληρωμής της πρόσθετης πριμοδότησης, ο μηχανισμός ανάκτησης θα πρέπει να περιλαμβάνει υπόσχεση αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη. Η εν λόγω υπόσχεση αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη θα πρέπει να ισχύει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου [2030-2040]. Σε περίπτωση που το ποσοστό κοινών μετοχών της HSH λόγω της πληρωμής πρόσθετης πριμοδότησης είναι χαμηλότερο του ελάχιστου ποσοστού κοινών μετοχών, τότε η πληρωμή αναβάλλεται για αργότερα έναντι υπόσχεσης αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη. Εάν το ποσοστό κοινών μετοχών είναι υψηλότερο του ελάχιστου ποσοστού κοινών μετοχών, η υπόσχεση αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη επιστρέφεται μέχρι του ελάχιστου ποσοστού. Με τον μηχανισμό αυτόν, η HSH αποκτά την απαραίτητη ευελιξία, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζεται η επιστροφή των οφειλόμενων ποσών μόλις η HSH είναι πάλι σε θέση να πληρώσει.
(206)
Η αναβληθείσα απαίτηση στην πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να αποκατασταθεί πλήρως στη διάρκεια ισχύος της υπόσχεσης αποπληρωμής από μελλοντικά κέρδη. Η πρόσθετη πριμοδότηση είναι πληρωτέα το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου [2015-2025]. Σε κάθε περίπτωση, τόσο η βασική όσο και η πρόσθετη πριμοδότηση θα πρέπει να καταβληθούν το αργότερο όταν το σύνολο από τις μερικές ακυρώσεις και την κατάπτωση της εγγύησης ανέλθει στα 10 δισεκατ. ευρώ.
(207)
Δεύτερον, θα πρέπει να επιβληθεί στην HSH Finanzfonds AöR και στην HSH η υποχρέωση να τροποποιήσουν τη σύμβαση εγγυήσεων της 2ας Ιουνίου 2009, προσθέτοντας απαίτηση της HSH Finanzfonds AöR έναντι της HSH για εφάπαξ πληρωμή ποσού 500 εκατ. ευρώ. Προκειμένου να αποφευχθεί περαιτέρω μείωση του ποσοστού ίδιων κεφαλαίων της HSH, η HSH θα πρέπει να εκπληρώσει την εν λόγω απαίτηση με την έκδοση κοινών μετοχών στο πλαίσιο αύξησης κεφαλαίων. Η τιμή έκδοσης θα πρέπει να υπολογιστεί βάσει, αφενός, της αξίας της HSH την ημέρα της απόφασης της γενικής συνέλευσης των μετόχων όσον αφορά την αύξηση κεφαλαίων και, αφετέρου, της καθαρής αξίας της απαίτησης για την εφάπαξ πληρωμή. Η HSH θα πρέπει να εκδώσει τις μετοχές άμεσα για την HSH Finanzfonds AöR (και, ως εκ τούτου, έμμεσα για του δημόσιους ιδιοκτήτες) στο ύψος της καθαρής αξίας της απαίτησης.
(208)
Η αύξηση κεφαλαίων μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε μέσω κανονικής εισφοράς φυσικού κεφαλαίου, χωρίς την παροχή δικαιώματος προαίρεσης στους μειοψηφούντες μετόχους, είτε μέσω μεικτής εισφοράς φυσικού/ρευστού κεφαλαίου με την παροχή δικαιώματος προαίρεσης σε όλους τους μετόχους, εκτός της HSH Finanzfonds AöR, αναλόγως του ρευστού μεριδίου. Επαφίεται στην HSH Finanzfonds AöR και την HSH να αποφασίσουν τη μορφή αύξησης των κεφαλαίων που θα εγγυάται την ταχύτερη εφαρμογή και την εγγραφή στο εμπορικό μητρώο.
(209)
Εάν τροποποιηθεί η σύμβαση εγγυήσεων, το απόλυτο ποσό της πρόσθετης πριμοδότησης θα κυμαίνεται ανάλογα με το ύψος των πραγματικών ζημιών που καλύπτονται από την HSH Finanzfonds AöR (δηλαδή, όσο υψηλότερες οι ζημίες που απορροφά η HSH Finanzfonds AöR, τόσο υψηλότερη η επιστροφή). Οι επιστροφές που προκύπτουν από τους όρους της Επιτροπής που περιγράφονται ανωτέρω για τα τρία σενάρια που περιγράφονται στην παράγραφο (46), συνοψίζονται στον κατωτέρω πίνακα.
Πίνακας 13
Ανάκτηση μέσω βασικής πριμοδότησης, εφάπαξ πληρωμής και πρόσθετης πριμοδότησης
(εκατ. ευρώ)
Σενάριο 1
(ανάληψη εγγύησης: 0 ευρώ)
Σενάριο 2
(ανάληψη εγγύησης: 5 δισεκατ. ευρώ)
Σενάριο 3
(ανάληψη εγγύησης: 10 δισεκατ. ευρώ)
Βασική πριμοδότηση (400 bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Εκ των οποίων, αμοιβή κεφαλαιακής διευκόλυνσης (περίπου 220] bps στο υπόλοιπο ονομαστικό ποσό της εγγύησης)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Πρόσθετη επιστροφή που περιλαμβάνεται στη βασική πριμοδότηση
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Πρόσθετη πριμοδότηση (385 bps πρόσφατης ανάληψης εγγύησης)
0
[1 500-2 500]
[3 500-4 500]
Εφάπαξ πληρωμή με τη μορφή μετοχών
500
500
500
Συνολική ανάκτηση
[1 000-1 300]
[3 000-4 400]
[5 500-7 000]
Περαιτέρω απαιτούμενες επιστροφές
[…]
[…]
[…]
(210)
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι, παρά τους πρόσθετους όρους του μηχανισμού αμοιβής και για τα τρία σενάρια στον πίνακα 13, η επιστροφή της συνολικής υπόλοιπης διαφοράς ύψους [2,5-10] ευρώ μεταξύ της πραγματικής οικονομικής και της εγγυημένης αξίας ([…] ευρώ στο πρώτο σενάριο, […] ευρώ στο δεύτερο σενάριο και […] ευρώ στο τρίτο σενάριο) παραμένει όπως και προηγουμένως μερική.
(211)
Ωστόσο, η Επιτροπή συνέκρινε την εξεταζόμενη θωράκιση έναντι κινδύνου (συμπεριλαμβανομένου των πρόσθετων όρων όσον αφορά την αμοιβή) με εγκεκριμένα μέτρα αρωγής για άλλες τράπεζες. Η Επιτροπή επισημαίνει, επιπλέον, ότι η παράγραφος 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά την εκτίμηση των μέτρων αρωγής για τα οποία δεν μπορεί να καταβληθεί κατάλληλη αμοιβή, παρέχει σχετική ευελιξία, όταν το σχετικό μέτρο συνοδεύεται από ευρεία αναδιάρθρωση και/ή μηχανισμό ανάκτησης. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, στο πλαίσιο της πρακτικής της για τη λήψη αποφάσεων, έχει εγκρίνει τόσο μέτρα με πλήρη επιστροφή (π.χ. στην υπόθεση ING (67) ή την υπόθεση LBBW (68)) όσο και μέτρα χωρίς επιστροφή, που όμως συνοδεύονταν από ιδιαίτερα εκτεταμένη αναδιάρθρωση (π.χ. στην υπόθεση Parex Banka (69)).
(212)
Η θωράκιση έναντι κινδύνου προβλέπει μερική επιστροφή σε συνδυασμό με ευρεία αναδιάρθρωση. Κατά συνέπεια, πληροί τους όρους της παραγράφου 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και εμπίπτει στο φάσμα των μέτρων που εγκρίνει η Επιτροπή στο πλαίσιο της πρακτικής της για τη λήψη αποφάσεων. Επιπλέον, ο μηχανισμός εγγυητικής αμοιβής της HSH καθιστά δυνατή τη μερική επιστροφή σε όλα τα πιθανά σενάρια. Εάν, για παράδειγμα, στο σενάριο 3 καταπέσει η πλήρης εγγύηση, το ποσό της αντίστοιχης μερικής επιστροφής θα ανέρχεται στο […] % της απαιτούμενης ανάκτησης. Όπως αναφέρεται στις παραγράφους (265) έως (269) στη συνέχεια, ταυτόχρονα θα προκύψει από την αναδιάρθρωση της HSH μείωση του συνόλου του ισολογισμού της τάξης του 61 %. Σχετικά με την τρέχουσα ευρεία αναδιάρθρωση, η εν λόγω μερική επιστροφή συμφωνεί με την πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα αρωγής μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στον βαθμό που θα τηρηθούν οι όροι που αναφέρονται λεπτομερέστερα στο παράρτημα II.
9.2.2.7. Συμπέρασμα
(213)
Για τους προαναφερόμενους λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι αμφιβολίες της από άποψη ανταγωνισμού όσον αφορά τη θωράκιση έναντι κινδύνου δεν αίρονται από τις παρατηρήσεις της Γερμανίας και των άλλων ενδιαφερομένων. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου δεν συμβιβάζεται με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία όσον αφορά τα θέματα που εξετάζονται στο τμήμα 9.2.2 της παρούσας απόφασης. Ωστόσο, εάν τηρηθούν οι όροι που παρατίθενται στο παράρτημα II, θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά.
9.2.3. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
9.2.3.1. Το επίπεδο της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης
(214)
Στην ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση προσδιορίζονται οι κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζονται για την αναδιάρθρωση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όσον αφορά μέτρα τα οποία κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή έως και την 31η Δεκεμβρίου 2010. Ως εκ τούτου, το τροποποιημένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της HSH θα εξετασθεί επ’ αυτής της βάσεως. Για να είναι συμβατή με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η αναδιάρθρωση χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης οφείλει να εξασφαλίζει, σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, ότι:
α)
αποκαθίσταται η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της HSH,
β)
ο δικαιούχος καταβάλλει επαρκή ίδια εισφορά (επιμερισμός του βάρους), και
γ)
λαμβάνονται επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(215)
Στο πλαίσιο της τακτικής που ακολουθεί η Επιτροπή για τη λήψη των αποφάσεων κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η Επιτροπή δεν προσθέτει το ποσό των εγγυήσεων ρευστότητας στο ποσό της ενίσχυσης κατά την εξέταση των διατάξεων περί αναδιάρθρωσης.
9.2.3.2. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(216)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, εκφράσθηκαν αμφιβολίες για το κατά πόσον είναι σε θέση η HSH να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Οι αμφιβολίες αυτές κατέστησαν εντονότερες μετά την ενδελεχή εξέταση της βιωσιμότητας που διενεργήθηκε ύστερα από την έκδοση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.
(217)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας προσδιορίζονται τρεις ουσιαστικές αδυναμίες οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της HSH και δεν είχαν ληφθεί επαρκώς υπόψη στο αρχικό πρόγραμμα αναδιάρθρωσης: α) η εξάρτηση της HSH από τη χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά, β) η εξάρτησή της από ασταθείς και κυκλικές δραστηριότητες, και γ) ο μεγάλος όγκος των δραστηριοτήτων της στην κεφαλαιαγορά εν σχέσει προς τις τραπεζικές της δραστηριότητες. Περαιτέρω, εκφράσθηκαν αμφιβολίες όσον αφορά την αξιοπιστία των ποσοστών ανάπτυξης καθώς και άλλες προβλέψεις στις οποίες βασίστηκε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(218)
Ο έλεγχος που διενεργήθηκε κάλυψε τα ακόλουθα σημεία όσον αφορά τη χρηματοδοτική κατάσταση της HSH: α) την ασθενή χρηματοδοτική διάρθρωση με περιορισμένες πηγές μακροπρόθεσμης σταθερής χρηματοδότησης, δεδομένου ότι τα εγγυημένα από το Δημόσιο ομόλογα που διέπονται από τη ρήτρα διατήρησης κεκτημένων δικαιωμάτων («grandfathering») αρχίζουν να καθίστανται πληρωτέα και πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν, β) τη σημαντική εξάρτηση από ταμιευτήρια ως προτιμώμενη πηγή χρηματοδότησης, και γ) την έλλειψη χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ.
(219)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας (70) υπογραμμίστηκε ότι το 2014 η HSH θα πρέπει να αναχρηματοδοτήσει [60-110] δισεκατ. ευρώ στη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά· συγχρόνως, αμφισβητήθηκε η ικανότητα της HSH να το επιτύχει. Η Επιτροπή διαπίστωσε έλλειμμα της τάξης των [15-30] δισεκατ. ευρώ, για την κάλυψη του οποίου η HSH δεν είχε προγραμματίσει ή διαθέσει πηγές χρηματοδότησης. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο (52) ανωτέρω, το σχέδιο χρηματοδότησης της HSH εμφάνισε έλλειμμα 48 δισεκατ. ευρώ, το οποίο μπορεί να προσαρμοστεί, βάσει προβλέψεων περί ιδίου κεφαλαίου και παραγώγων, προς τα προγενέστερα δεδομένα και να υπολογισθεί σε περίπου [15-30] δισεκατ. ευρώ ακάλυπτων χρηματοδοτικών αναγκών. Ωστόσο, λόγω της μείωσης του ισολογισμού σε επίπεδο ομίλου σε 120 δισεκατ. ευρώ, δηλαδή κατά 34 δισεκατ. ευρώ, έως το τέλος του 2014 (έναντι 150 δισεκατ. ευρώ που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης), θα περιοριστούν, αφενός, η ανάγκη χρηματοδότησης στη χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά και, αφετέρου, η πίεση που υφίσταται η χρηματοδοτική κατάσταση της HSH. Κατά τον τρόπο αυτόν, θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό έλλειμμα, για το οποίο η HSH δεν είχε προβλέψει συγκεκριμένες πηγές χρηματοδότησης. Εξάλλου, η HSH απέδειξε ότι οι προβλέψεις της όσον αφορά το προγραμματισμένο επίπεδο καταθέσεων (Bodensatz) είναι συντηρητικές σε σύγκριση με το τρέχον και το παλαιότερο επίπεδο χρηματοδότησης από αυτή την πηγή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ανάγκη χρηματοδότησης ύψους [15-25] δισεκατ. ευρώ, για την κάλυψη της οποίας δεν προβλέπονται πηγές χρηματοδότησης, μπορεί να καλυφθεί μέσω ιδίων κεφαλαίων, πλεοναζουσών καταθέσεων και βραχυπρόθεσμων πηγών χρηματοδότησης (εξασφαλισμένων και μη), χωρίς αυτό να έχει αρνητικές συνέπειες για το κόστος χρηματοδότησης της HSH. Τοιουτοτρόπως, η HSH δεν χρειάζεται να αναζητήσει νέες πηγές χρηματοδότησης και μπορεί να στηριχτεί σε προσδιορισμένες και υφιστάμενες πηγές για την κάλυψη του συνόλου των χρηματοδοτικών της αναγκών έως το 2014.
(220)
Όσον αφορά την εξάρτηση από ταμιευτήρια ως προτιμώμενες πηγές χρηματοδότησης (βλέπε παράγραφο (94)), η Επιτροπή επισημαίνει ότι, παράλληλα με τη μείωση του προφίλ κινδύνου της HSH, θα περιοριστεί και η σημασία των ταμιευτηρίων έναντι άλλων πηγών. Η πρόσθετη μείωση του ισολογισμού που προβλέπεται στο τροποποιημένο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης (κατά 30 δισεκατ. ευρώ σε σχέση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, βλέπε παράγραφο (49)) θα περιορίσει σημαντικά τις ανάγκες χρηματοδότησης και του χρηματοδοτικού ελλείμματος. Μέσω του προβλεπόμενου μείγματος πηγών χρηματοδότησης κατά το τέλος της φάσης αναδιάρθρωσης (βλέπε πίνακα 7 και παράγραφο (93)), περιορίζεται η εξάρτηση της HSH από βραχυπρόθεσμες μη εξασφαλισμένες πηγές χρηματοδότησης, και ως εκ τούτου θα είναι λιγότερο εκτεθειμένη σε κρίσεις ρευστότητας. Η HSH θα στηρίζει εξάλλου τη χρηματοδότησή της σε σχετικά μεγαλύτερο βαθμό σε καλυμμένα ομόλογα, οι οποίες στη Γερμανία πληρούν αυστηρότερους όρους έκδοσης και μπορούν να θεωρηθούν σταθερές και σχετικά συμφέρουσες πηγές χρηματοδότησης.
(221)
Η έλλειψη πηγών χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ συνιστά μια ακόμα σημαντική αδυναμία όσον αφορά το επιχειρησιακό προφίλ της HSH. Στα τέλη του 2010, το [20-30] % περίπου των συνολικών στοιχείων ενεργητικού της HSH ήταν σε δολάρια ΗΠΑ. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε [50-70] δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ, εκ των οποίων μόνο [15-20] δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ (το [20-25] %) είχαν χρηματοδοτηθεί απευθείας σε δολάρια ΗΠΑ. Το έλλειμμα θα καλυφθεί μέσω πράξεων ανταλλαγής νομισμάτων (swaps), οι οποίες παρατείνονται τακτικά. Λόγω της διαρκούς διεύρυνσης των swaps EUR/USD αφότου ξέσπασε η χρηματοπιστωτική κρίση, αυτή η στρατηγική χρηματοδότησης κοστίζει επιπλέον [20-30] περίπου βασικές μονάδες σε σύγκριση με μια στρατηγική χρηματοδότησης σε δολάρια ΗΠΑ. Εξάλλου, η στρατηγική αυτή ενέχει μια σειρά κινδύνων. Μεταξύ αυτών μπορούν να αναφερθούν οι ακόλουθοι: α) ενδεχόμενες πρόσθετες δαπάνες που προκύπτουν από πιθανές αποκλίσεις μεταξύ πραγματικών και αναμενόμενων ταμειακών ροών από τα στοιχεία ενεργητικού σε δολάρια ΗΠΑ, β) η αυξημένη αστάθεια της βραχυπρόθεσμης κατάστασης της ρευστότητας λόγω της υποχρέωσης κάλυψης περιθωρίων σε σχέση με τις θέσεις swap (71) και γ) η αυξημένη έκθεση σε σχέση με τον κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου λόγω του γεγονότος ότι η διαπραγμάτευση των swaps γίνεται εξωχρηματιστηριακώς και η HSH αναλαμβάνει πλήρως τον κίνδυνο του αντισυμβαλλομένου για αυτές τις συναλλαγές. Δεδομένου, ωστόσο, ότι η μείωση του προφίλ κινδύνου της HSH σημειώνεται κατά κύριο λόγο σε τομείς στους οποίους δημιουργούνται στοιχεία ενεργητικού που εκφράζονται σε δολάρια ΗΠΑ (π.χ. χρηματοδότηση αεροσκαφών, σκαφών και ακινήτων στο εξωτερικό), συμβάλλει και η μείωση αυτή ουσιαστικά στον περιορισμό της ανάγκης χρηματοδότησης σε δολάρια. Εξάλλου, η HSH ανέλαβε την υποχρέωση να αυξήσει το μερίδιο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που διενεργεί η κύρια τράπεζα σε δολάρια ΗΠΑ οι οποίες θα αναχρηματοδοτηθούν με χρηματοδότηση σε δολάρια ΗΠΑ κατά τουλάχιστον […] % έως το 2014.
(222)
Συνοψίζοντας, συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή αίρονται μέσω των προτεινόμενων μέτρων. Τα μέτρα αναμένεται να εξασφαλίσουν ότι η HSH βρίσκεται σε καλό δρόμο όσον αφορά την ανάπτυξη ενός περισσότερο βιώσιμου και σταθερού μείγματος πηγών χρηματοδότησης από άποψης όγκου, ωρίμανσης, σειράς προτεραιότητας, εξασφάλισης και νομισμάτων. Η υποχρέωση επίτευξης έως το τέλος του 2012, δηλαδή προ της εκπνοής της σχετικής προθεσμίας που έχει θέσει η Επιτροπή Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας, καθαρού δείκτη σταθερής χρηματοδότησης (net stable funding ratio) και δείκτη κάλυψης ρευστότητας (liquidity coverage ratio) […] θα επιτρέψει τον έλεγχο της προόδου της HSH στον τομέα αυτόν και ενδέχεται να συμβάλει στην περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας και της σταθερότητας της χρηματοδότησής της και στην εξασφάλιση επαρκούς πλεονάζουσας ρευστότητας για περιόδους πίεσης.
(223)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας (72) αμφισβητήθηκε εάν η HSH μπορεί να εξασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της εάν εστιασθεί στην επέκταση των κυκλικών και ασταθών τομέων επιχειρηματικής δραστηριότητας (73). Η ενδελεχής αξιολόγηση της βιωσιμότητας επιβεβαίωσε αυτές τις αμφιβολίες, καθώς αποκάλυψε ότι όλο και μεγαλύτερο ποσοστό των καθαρών εσόδων της HSH από τόκους προέρχεται από ασταθείς και κυκλικές δραστηριότητες (74). Ως ιδιαίτερα προβληματική χαρακτηρίστηκε η σχετικά μεγάλη σημασία της χρηματοδότησης σκαφών και αεροσκαφών. Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης λαμβάνεται, ωστόσο, επαρκώς υπόψη το ζήτημα του κυκλικού χαρακτήρα των στοιχείων ενεργητικού και διατηρείται συγχρόνως το δικαίωμα δικαιόχρησης (franchise) της HSH στον επιχειρηματικό τομέα της ναυτιλίας.
(224)
Η πρόσθετη μείωση στοιχείων ενεργητικού της τάξης των [30-35] δισεκατ. ευρώ (σε 82 δισεκατ. ευρώ το 2014) πραγματοποιείται στο σύνολό της στην κύρια τράπεζα, ιδίως δε σε κυκλικές και ασταθείς δραστηριότητες. Η HSH θα διακόψει τις δραστηριότητές της στον τομέα της χρηματοδότησης αεροσκαφών. Τα υφιστάμενα στοιχεία ενεργητικού στον εν λόγω τομέα, αξίας [3-8] δισεκατ. ευρώ, θα μεταβιβασθούν έως το τέλος του [2011-2012] στη μονάδα αναδιάρθρωσης και θα εκκαθαριστούν. Η HSH αναλαμβάνει τη δέσμευση να μην αναπτύξει νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες στον τομέα αυτόν. Ανέλαβε επίσης τη δέσμευση να μειώσει έως το τέλος του 2014 σε 15 δισεκατ. ευρώ το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού που διαθέτει εντός της κύριας τράπεζας στον τομέα της ναυτιλίας. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με τη μεταβίβαση στη μονάδα αναδιάρθρωσης επιπλέον [0,5-2] δισεκατ. ευρώ έως το τέλος του [2011-2012] και με τη συρρίκνωση του όγκου νέων εργασιών. Το συνολικό ποσό των 15 δισεκατ. ευρώ στοιχείων ενεργητικού στον επιχειρηματικό τομέα της χρηματοδότησης σκαφών και αεροσκαφών πρέπει να συγκριθεί με το ποσό των [25-30] δισεκατ. ευρώ το 2008.
(225)
Επιπλέον, το σύνολο των στοιχείων ενεργητικού στον επιχειρηματικό τομέα των ακινήτων αναμένεται να μειωθεί σε 13 δισεκατ. ευρώ έως το τέλος του 2014 καθώς θα παύσουν οι νέες διεθνείς δραστηριότητες στον τομέα των ακινήτων για τους γερμανικούς εταιρικούς πελάτες και θα περιοριστούν οι άλλες νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Πέραν τούτων, οι συναλλαγές με εταιρικούς πελάτες θα περιοριστούν σημαντικά έως το 2014 μέσω χαμηλότερων όγκων νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
(226)
Στο σύνολό της, η μείωση αυτή πραγματοποιείται παράλληλα με τη βελτίωση των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου της HSH. Συγκεκριμένα, η HSH καταβάλλει προσπάθειες για τον περιορισμό της έκθεσής της σε σημαντικούς μεμονωμένους κινδύνους στον επιχειρηματικό τομέα της ναυτιλίας. Ανέλαβε εξάλλου την υποχρέωση να περιορίσει την έκθεσή της σε σημαντικούς μεμονωμένους κινδύνους σε […] εκατ. ευρώ και σε νέους μεμονωμένους κινδύνους σε ανώτατο ποσό […] εκατ. ευρώ.
(227)
Στην παράγραφο 62 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τον όγκο των νέων συναλλαγών της HSH στον τομέα της κεφαλαιαγοράς, ο οποίος θεωρήθηκε ότι παρέμενε δυσανάλογα υψηλός παρά τον αναπροσανατολισμό σε περιφερειακές δραστηριότητες. Ιδιαίτερα συνέβαλαν στις δυσκολίες της HSH οι συναλλαγές για ίδιο λογαριασμό.
(228)
Η μείωση του ισολογισμού θα έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική συρρίκνωση των δραστηριοτήτων κεφαλαιαγοράς της HSH. Ο όγκος των δραστηριοτήτων αυτών θα μειωθεί έως το 2014 σε στοιχεία ενεργητικού αξίας [25-35] δισεκατ. ευρώ στην κύρια τράπεζα. Συγκριτικά, το 2008 ο όγκος τους ανήλθε σε 98,8 δισεκατ. ευρώ. Εξάλλου, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η HSH δεν θα πραγματοποιεί συναλλαγές για ίδιο λογαριασμό. Η HSH θα προβαίνει σε εμπορικές δραστηριότητες στον βαθμό που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση παραγγελιών πελατών, για την αντιστάθμιση κινδύνων (hedging) για λογαριασμό των πελατών της ή για τη διαχείριση ρευστότητας στον τομέα του Treasury, καθώς και για τη διαχείριση των ισολογισμών (σε κάθε περίπτωση έως ορίου που υπολογίζεται βάσει της ανώτατης δυνητικής ζημίας (value-at-risk, VaR)). Κατά συνέπεια, με τα μέτρα αυτά αίρονται οι αμφιβολίες που εκφράσθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας.
(229)
Η ασθενής διάρθρωση του κεφαλαίου της HSH συνιστά ένα ακόμα ενδεχόμενο εμπόδιο για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Ιδιαίτερα εξαιτίας των σημείων που απαριθμούνται στη συνέχεια, ήταν αμφίβολο εάν ήταν επαρκής η αναμενόμενη περιορισμένη κεφαλαιοποίηση που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (δείκτης κεφαλαίων κατηγορίας 1 ύψους [περίπου 9] %): α) ο κυκλικός και ασταθής χαρακτήρας του επιχειρηματικού προφίλ της HSH, ο οποίος καθιστά αναγκαία πρόσθετα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας για την αντιμετώπιση επαναλαμβανόμενων, σημαντικών συσχετιζόμενων ζημιών, β) οι συνέπειες της χρηματοπιστωτικής κρίσης για το κεφάλαιο της HSH (75) και γ) η θέσπιση των νέων κανόνων της Βασιλείας-III, με τους οποίους δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο νέο, υποχρεωτικό ύψος του ελάχιστου κεφαλαίου (76). Εξάλλου, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι φορείς της αγοράς, και ιδίως οι θεσμικοί φορείς οι οποίοι ενδέχεται να προσφέρουν μη εξασφαλισμένα μέσα χρηματοδότησης στη χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά, αναμένουν υψηλότερους δείκτες κεφαλαίου.
(230)
Η περαιτέρω μείωση του προφίλ κινδύνου της HSH, η παρακράτηση κερδών και η αύξηση κεφαλαίου κατά 500 εκατ. ευρώ το 2013 θα βελτιώσουν σαφώς την κεφαλαιοποίηση της HSH. Στα τέλη του 2014, το ποσοστό κοινών μετοχών αναμένεται να υπερβεί το 10 % και ο δείκτης κεφαλαίων κατηγορίας 1 να υπερβεί το 12 %. Τα ποσοστά αυτά μπορούν να αντιδιασταλούν προς αυτά που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, δηλαδή [περίπου 7] % και [περίπου 9] % αντιστοίχως, και ανταποκρίνονται περισσότερο προς τα νέα κεφαλαιακά πρότυπα για τις τράπεζες. Ένα μέρος αυτών των βελτιώσεων συνδέεται μεν με την ακόμα σημαντική μείωση των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού που δημιουργήθηκαν με τη θωράκιση κινδύνου, ωστόσο η διάρθρωση του κεφαλαίου θα βελτιωνόταν σε κάθε περίπτωση. Η βελτίωση αυτή θα πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της μείωσης του προφίλ κινδύνου του ισοζυγίου της HSH, ιδιαίτερα μάλιστα στο πλαίσιο της μείωσης του μεριδίου των κυκλικών στοιχείων ενεργητικού.
(231)
Εξάλλου, μία από τις απαιτήσεις που επέβαλε η Επιτροπή προκειμένου να θεωρηθεί συμβατή με την εσωτερική αγορά η αμοιβή για τη θωράκισης έναντι κινδύνου, καθώς και η επιστροφή των κεφαλαίων, ήταν να μην επιτρέπεται στην HSH να καταγγείλει τη θωράκιση κινδύνου εάν η καταγγελία αυτή θα είχε ως αποτέλεσμα το ποσοστό κοινών μετοχών να μειωθεί κατά τη φάση αναδιάρθρωσης κάτω από το επίπεδο που έχει καθοριστεί, ιδίως δε να έχει υποχωρήσει στις 31 Δεκεμβρίου 2014 κάτω του 10 % (βλέπε παράγραφο (201)). Κατά τον τρόπο αυτόν, εξασφαλίζεται ότι κατά τη φάση της αναδιάρθρωσης η HSH θα είναι σε θέση να διατηρήσει επαρκή κεφαλαιοποίηση, ακόμα και αν επιδεινωθεί η κατάσταση της οικονομίας. Ο μηχανισμός αυτός αναμένεται να βοηθήσει την HSH να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των επιχειρηματικών της εταίρων στην αγορά. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι η HSH θα εξέλθει πλήρως από την εγγύηση έως το [2014-2016], οπότε το ποσοστό κοινών μετοχών θα μπορούσε να βρίσκεται στο [ 10] %.
(232)
Εν κατακλείδι, διαπιστώνεται ότι η διάρθρωση του κεφαλαίου της HSH βελτιώνεται με τα προτεινόμενα μέτρα σε βαθμό που της επιτρέπει να ευθυγραμμιστεί με τα νέα διεθνή πρότυπα. Οι βελτιωμένοι δείκτες κεφαλαίου και η μεγαλύτερη αντοχή σε πιέσεις θα επηρεάσουν μεσοπρόθεσμα θετικά το κόστος χρηματοδότησης της HSH.
(233)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 60 και 63), εκφράσθηκαν αμφιβολίες για την αξιοπιστία ορισμένων προβλέψεων που χρησιμοποιήθηκαν για τον προγραμματισμό της HSH. Οι αμφιβολίες αυτές αφορούσαν ιδιαίτερα προβλέψεις σχετικά με α) την ανάπτυξη των σημαντικότερων τομέων επιχειρηματικής δραστηριότητας, β) την αύξηση των εσόδων που δεν προέρχονται από τόκους, γ) τα περιθώρια στους σημαντικότερους τομείς επιχειρηματικής δραστηριότητας, και δ) την εξέλιξη της πρόληψης κινδύνων.
(234)
Η Επιτροπή θεώρησε υπεραισιόδοξες τις προβλέψεις για την ανάπτυξη, ιδίως στους τομείς της ναυτιλίας, των μεταφορών και των εταιρικών πελατών. Αμφισβητήθηκε επομένως η ικανότητα της HSH να επιτύχει τα προβλεπόμενα συνολικά έσοδα. Το τροποποιημένο πρόγραμμα αναθεώρησης βασίζεται ωστόσο σε περισσότερο εύλογες προβλέψεις για την ανάπτυξη στους τομείς της ναυτιλίας και των εταιρικών πελατών (βλέπε πίνακα 5). Δεδομένου ότι η HSH θα αποσυρθεί τώρα από τον τομέα της χρηματοδότησης αεροσκαφών, το ποσοστό ανάπτυξης στον τομέα αυτόν δεν είναι πλέον σημαντικό. Όπως αναφαίνεται στους πίνακες 5 και 6, τα ποσοστά ανάπτυξης που χρησιμοποιούνται για τον προγραμματισμό των τομέων της ναυτιλίας και των εταιρικών πελατών είναι σημαντικά χαμηλότερα από αυτά που χρησιμοποιήθηκαν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης της 1ης Σεπτεμβρίου 2009. Επιπλέον, τα ποσοστά αυτά αντιστοιχούν στον απόλυτο όγκο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, τον οποίο είναι πιθανότερο να επιτύχει η HSH στους κλάδους αυτούς δεδομένου του μεριδίου αγοράς που κατέχει και του συνολικού όγκου της αγοράς.
(235)
Η HSH επανεξέτασε επίσης τις προβλέψεις της για την ανάπτυξη στον τομέα των εσόδων που δεν προέρχονται από τόκους. Θεωρείται ότι, κατά την περίοδο 2010-2014, τα έσοδα αυτά θα ανέρχονται κατά μέσο όρο στο [7-12] % των καθαρών εσόδων από τόκους της κύριας τράπεζας. Ο στόχος αυτός φαίνεται εφικτός δεδομένης της πρόθεσης της HSH να βελτιώσει τις διασταυρούμενες πωλήσεις (cross-selling) προϊόντων μεταξύ των τομέων δραστηριοτήτων χρηματαγοράς και άλλων τομέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
(236)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας αμφισβητήθηκαν οι προβλέψεις για τα περιθώρια που χρησιμοποιήθηκαν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, στο τέλος του 2010 τα νέα επιχειρηματικά περιθώρια ήταν υψηλότερα από τα αρχικώς αναμενόμενα και οι προβλέψεις του προγραμματισμού τροποποιήθηκαν αντιστοίχως.
(237)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας εκφράσθηκαν αμφιβολίες για την ικανότητα της HSH να αντέξει την επομένη ύφεση χωρίς να αναγκαστεί να ζητήσει εκ νέου κρατικές ενισχύσεις, δηλαδή αμφισβητήθηκε η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Οι αμφιβολίες αυτές βασίζονταν στις ακόλουθες αδυναμίες: α) εύθραυστη δομή χρηματοδότησης, και ιδίως αναμενόμενο μεγάλο χρηματοδοτικό έλλειμμα, καθώς και χρόνια έλλειψη χρηματοδοτήσεων σε δολάρια ΗΠΑ, β) εστίαση σε κυκλικές και ασταθείς δραστηριότητες οι οποίες ενδέχεται να προκαλέσουν επαναλαμβανόμενες, σημαντικές συσχετιζόμενες ζημίες και γ) περιορισμένη κεφαλαιοποίηση που δεν επαρκεί για την απορρόφηση αυτών των ζημιών. Οι προτάσεις για πρόσθετα μέτρα που περιλαμβάνονται στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης κρίνονται, ωστόσο, επαρκείς προκειμένου να αρθούν οι αμφιβολίες της Επιτροπής. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης στηρίζεται σε περισσότερο ρεαλιστικές και εύλογες προβλέψεις και, ως εκ τούτου, παρουσιάζει μια περισσότερο αξιόπιστη εικόνα της βιωσιμότητας της HSH. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας τράπεζας στην οποία, κατά το πέρας της φάσης αναδιάρθρωσής της, θα χορηγηθούν επαρκή κεφάλαια, ενώ χαμηλότερο ποσοστό των συναλλαγών της θα προσανατολίζεται σε αυστηρά κυκλικές επιχειρηματικές δραστηριότητες· μιας τράπεζας που θα χαρακτηρίζεται από σταθεροποιημένη, αν και ακόμα ασθενή, χρηματοδοτική διάρθρωση, αλλά της οποίας τα μέσα ελέγχου (ο καθαρός δείκτης σταθερής χρηματοδότησης και το ποσοστό χρηματοδοτήσεων σε δολάρια ΗΠΑ) αναμένεται να συμβάλουν ώστε η HSH να επικεντρωθεί μεσοπρόθεσμα σε μια διαρκή βελτίωση στον τομέα αυτόν. Η HSH θεωρείται, επομένως, ότι διαθέτει πλέον την κεφαλαιακή βάση και την αναγκαία χρηματοδοτική διάρθρωση που θα της επιτρέψουν να ανθέξει μια περίοδο ύφεσης χωρίς να προσφύγει σε κρατικές ενισχύσεις. Όσον αφορά τη συνολική βιωσιμότητα της HSH, το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ότι η απόδοση ιδίων κεφαλαίων της HSH κατά τη φάση αναδιάρθρωσης το 2014 θα ανέλθει στο [5-10] % (77). Σε απόλυτους αριθμούς το ποσοστό αυτό είναι χαμηλό, αλλά αναμένεται να είναι περισσότερο σταθερό ως αποτέλεσμα του σαφώς χαμηλότερου προφίλ κινδύνου της HSH. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να θεωρείται ως σαφής βελτίωση έναντι των ποσοστών που επιτεύχθηκαν κατά τη δεκαετία που προηγήθηκε της κρίσης.
9.2.3.3. Ίδια συνεισφορά των μειοψηφούντων μετόχων και συμμετοχή τους στον επιμερισμό των βαρών
(238)
Για τον περιορισμό των στρεβλώσεων ανταγωνισμού και την πρόληψη των ηθικών κινδύνων, θα πρέπει, σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, να περιοριστούν α) οι δαπάνες αναδιάρθρωσης και συγχρόνως β) το ποσό της ενίσχυσης. Επιπλέον, θα πρέπει να καταβληθεί σημαντική ίδια συνεισφορά. Σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, οι τράπεζες θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν καταρχάς τους δικούς τους ίδιους πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης, ώστε να περιορίσουν την ενίσχυση στο ελάχιστο αναγκαίο. Τις δαπάνες που συνδέονται με την αναδιάρθρωση δεν θα πρέπει να αναλάβει μόνο το Δημόσιο αλλά και όσοι επένδυσαν στην HSH. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι μέτοχοι και οι κάτοχοι χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης.
9.2.3.3.1. Ίδια συνεισφορά, επιμερισμός βαρών και περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο
(239)
Στην παράγραφο 65 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή έκρινε ότι το ύψος της ίδιας συνεισφοράς που επρόκειτο να καταβληθεί με τη μορφή των προτεινόμενων εκποιήσεων, ήταν ασαφές. Η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι, έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, η HSH θα προέβαινε στην εκποίηση [100-120] θυγατρικών εταιρειών. Η HSH έχει ήδη εκποιήσει [30-40] από αυτές τις [100-120] θυγατρικές και αναμένει ότι το σύνολο των εκποιήσεων θα έχει ολοκληρωθεί τουλάχιστον έως το […]. Τα έσοδα και τα κέρδη που θα επιτευχθούν θα χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη του κόστους αναδιάρθρωσης. Οι χρηματοοικονομικές συμμετοχές που προβλέπεται να εκποιηθούν παρατίθενται στο παράρτημα II και περιλαμβάνουν την HSH Real estate AG, […], την DekaBank και την […], δηλαδή τις μεγαλύτερες θυγατρικές εταιρείες της HSH.
(240)
Επιπλέον, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι ως την 31η Δεκεμβρίου 2014 η HSH δεν θα προβεί σε καμία εξαγορά.
(241)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι τα μέτρα περί ίδιας συνεισφοράς που αναφέρονται στις παραγράφους 9.2.3.3.1 και 9.2.3.3.1 δεν εξασφαλίζουν ότι υπό την παρούσα οικονομική συγκυρία η HSH θα καταβάλει τη μέγιστη δυνατή ίδια συνεισφορά στο κόστος αναδιάρθρωσης. Ιδιαίτερα, η Επιτροπή είναι της άποψης, σύμφωνα με την παράγραφο 26 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, ότι υπό συνθήκες αναδιάρθρωσης η απορρόφηση ζημιών που πραγματοποιείται κατά τη διακριτική ευχέρεια της δικαιούχου τράπεζας (για παράδειγμα με την ελευθέρωση αποθεματικών ή τη μείωση των ιδίων κεφαλαίων) προκειμένου να εγγυηθεί την καταβολή μερισμάτων και τοκομεριδίων επί τρεχόντων δανείων μειωμένης εξασφάλισης, δεν συμβιβάζεται καταρχήν με τον στόχο του περιορισμού της ενίσχυσης στο ελάχιστο αναγκαίο. Ιδίως θα πρέπει να συμμετέχουν στις προκύπτουσες ζημίες χρηματοδοτικά μέσα με στοιχεία ιδίων κεφαλαίων.
(242)
Δεδομένου ότι η Γερμανία αρνείται να προτείνει πρόσθετα μέτρα για την ίδια συνεισφορά, η βοήθεια δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/199. Τέτοιου είδους μέτρα μπορούν ωστόσο να επιβληθούν.
(243)
Η Επιτροπή επιβάλλει, ως εκ τούτου, στην HSH την υποχρέωση να μην προβεί κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης σε πληρωμή όσον αφορά μέσα ιδίου κεφαλαίου που εξαρτώνται από τα κέρδη (όπως υβριδικά κεφαλαιακά μέσα και μετοχές επικαρπίας) εάν η πληρωμή αυτή δεν είναι συμβατικώς ή εκ του νόμου οφειλόμενη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι στο πλαίσιο αυτής της απαγόρευσης διανομής μερισμάτων, τα εν λόγω μέσα θα συμμετέχουν επίσης και σε ζημίες σε περίπτωση που το ισοζύγιο της HSH εμφανίσει ζημία χωρίς τη ρευστοποίηση των αποθεματικών ή των μη διανεμηθέντων κερδών. Δεν θα πρέπει να υπάρξει συμμετοχή σε ζημίες που μεταφέρονται από προηγούμενες χρήσεις.
(244)
Για να εξασφαλισθεί ότι κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης οι ιδιοκτήτες της τράπεζας θα συμμετάσχουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό στην αποκατάσταση επαρκούς κεφαλαιακής βάσης (βλέπε παραγράφους (230) έως (230)), η Επιτροπή θα θεωρούσε επίσης κάθε διανομή μερισμάτων ως παράβαση της αρχής του περιορισμού των κρατικών ενισχύσεων στο ελάχιστο αναγκαίο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η HSH δεν θα πρέπει να καταβάλει κανένα μέρισμα έως και το τέλος της χρήσης 2014.
9.2.3.3.2. Συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών
(245)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 66 έως 72) η Επιτροπή εξέφρασε την προκαταρτική θέση ότι τα μερίδια των μειοψηφούντων μετόχων που δεν είχαν συμμετάσχει στην ανακεφαλαιοποίηση της HSH τον Μάιο του 2009 δεν είχαν μειωθεί επαρκώς. Έτσι, το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν προέβλεπε επαρκή επιμερισμό των βαρών ο οποίος θα είχε επιτρέψει να χαρακτηριστεί η ενίσχυση προς την HSH συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά. Επιπλέον, η Επιτροπή έθεσε το ερώτημα εάν θα ευνοούνταν ενδεχομένως από την κρατική ενίσχυση οι ίδιοι οι μειοψηφούντες μέτοχοι, δεδομένων των υπερβολικά υψηλών μεριδίων που κατείχαν στην HSH. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το μέτρο ενδέχεται να περιλαμβάνει άμεση ενίσχυση υπέρ των μειοψηφούντων μετόχων, η οποία θα μπορούσε να μην είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σε περίπτωση που δεν θεσπίζονταν μηχανισμοί για την εξασφάλιση του κατάλληλου επιμερισμού των βαρών (παράγραφος 73 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας έρευνας).
(246)
Καταρχάς, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, αντίθετα από τα αναφερόμενα στις παρατηρήσεις των ενώσεων ταμιευτηρίων ότι δεν διερεύνησε έως σήμερα δευτερεύουσες συνέπειες έμμεσων ενισχύσεων σε καμία προηγούμενη περίπτωση αναδιάρθρωσης (βλέπε παράγραφο (128)), έχουν εξετασθεί έμμεσες ενισχύσεις στο πλαίσιο σειράς αποφάσεων που εξέδωσε σχετικά με ευρύ φάσμα καθεστώτων ενισχύσεων (78).
(247)
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, κατά την πάγια νομολογία, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ δεν διακρίνει τις κρατικές παρεμβάσεις βάσει των λόγων ή των σκοπών τους, αλλά βάσει των επιπτώσεών τους (79). Το πλεονέκτημα που παρεσχέθη εμμέσως στους μειοψηφούντες μετόχους προέκυψε εκ της παραιτήσεως των δημοσίων μετόχων από τα πρόσθετα μετοχικά μερίδια στην HSH, τα οποία θα είχαν λάβει εάν είχε καθοριστεί σωστά η τιμή των νέων μεριδίων. Μεταξύ των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην HSH από δημόσιους πόρους και του πλεονεκτήματος που απεκόμισαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι υφίσταται αιτιώδης σχέση.
(248)
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται εξάλλου την άποψη ότι το πλεονέκτημα για τους μειοψηφούντες μετόχους δεν είναι καταλογιστέο στο Δημόσιο διότι η απόφαση για την ανακεφαλαιοποίηση, καθώς και για τον αριθμός και την τιμή των μεριδίων, ελήφθη στη γενική συνέλευση των μετόχων (βλέπε παράγραφο (127)). Στην εν λόγω συνέλευση, ωστόσο, οι δημόσιοι μέτοχοι παρέστησαν ως μέτοχοι και ενήργησαν υπό την ιδιότητά τους ως δημοσίων οργανισμών (80). Αυτό σημαίνει ότι τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή διεξήχθη πολιτική συζήτηση για το μέλλον της HSH.
(249)
Οι σημαντικότερες παρατηρήσεις της Γερμανίας και των μειοψηφούντων μετόχων αφορούν το επιχείρημα ότι μια πιο περιορισμένη μείωση της συμμετοχής τους δεν συνιστά ενίσχυση και ότι, εν πάση περιπτώσει, η μείωση αυτής της συμμετοχής αποτελεί, όπως υποστηρίζουν, απλώς αποτέλεσμα των παραμέτρων που επιλέχθηκαν για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, δηλαδή του αριθμού και της τιμής των μετοχών. Όσον αφορά τις παραμέτρους αυτές, η Γερμανία και οι μειοψηφούντες μέτοχοι επεσήμαναν ότι την εκτίμηση διενήργησε η PwC, μια επιχείρηση με καλό όνομα στην αγορά, βάσει αναγνωρισμένων προτύπων εκτίμησης. Η εκτίμηση βασίστηκε στην παραδοχή, υπέρ της οποίας συνηγορούν βάσιμα επιχειρήματα, ότι το 2013 θα έχει αποκατασταθεί η διαβάθμιση Α της HSH. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και οι επενδυτές τους οποίους συμβουλεύει η Flowers συμφώνησαν με τη Γερμανία επ’ αυτού. Υποστηρίζουν ότι η τιμή έκδοσης των νέων μεριδίων ήταν στην πραγματικότητα υπερβολικά χαμηλή.
(250)
Η Επιτροπή δεν αμφιβάλλει για το καλό όνομα που διαθέτει η PwC στην αγορά ούτε και για το γεγονός ότι διενήργησε την εκτίμηση της HSH βάσει αναγνωρισμένων προτύπων. Εξακολουθεί, ωστόσο, να θεωρεί ότι κατά την εκτίμηση της HSH δεν συνυπολογίσθηκαν αρκετές πτυχές οι οποίες, εάν είχαν ληφθεί υπόψη, θα είχαν ως αποτέλεσμα να υπολογιστεί χαμηλότερα η τιμή της HSH.
(251)
Η έκθεση εκτίμησης της PwC (81) (εφεξής «έκθεση εκτίμησης») εκδόθηκε στις 15 Μαΐου 2009. Στις 30 Απριλίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή το καθεστώς κρατικής ενίσχυσης υπέρ της HSH διότι η εν λόγω τράπεζα αντιμετώπιζε τον κίνδυνο να μην είναι σε θέση να εκπληρώσει τις ρυθμιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Τη χρονική εκείνη περίοδο, ήταν πρόδηλο ότι η HSH επρόκειτο να υποβληθεί σε σημαντική αναδιάρθρωση και ότι θα ήταν υποχρεωμένη να προσφέρει αντισταθμιστικά μέτρα για τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τα μέτρα ενίσχυσης. Η εκτίμηση της PwC διενεργήθηκε βάσει επιχειρηματικού σχεδίου το οποίο δεν προσμέτρησε όλες αυτές τις πτυχές. Στην περίληψη (82) της έκθεσης εκτίμησης, η PwC ανέφερε σαφώς ότι η εκτίμηση βασιζόταν στον προγραμματισμό της HSH, ο οποίος στηριζόταν στην ομαλοποίηση των αγορών το 2011. Η πρόβλεψη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί συντηρητική.
(252)
Εξάλλου, η εκτίμηση διενεργήθηκε βάσει της παραδοχής ότι το 2013 θα απεκαθίστατο η διαβάθμιση Α της HSH. Η PwC ανέφερε ρητώς στην έκθεση εκτίμησης (83) ότι στις 6 Μαΐου 2009 η S&P είχε υποβαθμίσει την HSH από A σε BBB + με αρνητικές προοπτικές και ότι η υποβάθμιση εκείνη δεν αντανακλώταν στο σχέδιο χρηματοδότησης στο οποίο έχει βασιστεί η εκτίμηση και, επομένως, δεν είχε ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της ενδεικτικής αξίας της HSH. Επιπλέον, η PwC επεσήμανε ότι, ενόψει της επικείμενης έρευνας περί κρατικής ενίσχυσης, θα έπρεπε να αναμένεται η επιβολή απαιτήσεων για την εξασφάλιση της συμβατότητας του καθεστώτος ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, οι οποίες θα είχαν σημαντικές επιπτώσεις για το επιχειρηματικό σχέδιο της HSH. Η PwC επεσήμανε επίσης ότι η εν γένει οικονομική συγκυρία στους κλάδους στους οποίους δραστηριοποιείται η HSH (ναυτιλία, αερομεταφορές) καθώς και οι περιορισμοί στην κεφαλαιαγορά (χρηματοδότηση), καθιστούσαν δύσκολη την πρόβλεψη των μελλοντικών εξελίξεων.
(253)
Επισημαίνεται εν κατακλείδι ότι η εκτίμηση διενεργήθηκε βάσει της παραδοχής ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου θα τεθεί σε εφαρμογή. Χωρίς τη θωράκιση αυτή, η μείωση των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού δεν θα είχε πραγματοποιηθεί, το ποσό της απαιτούμενης ανακεφαλαιοποίησης θα έπρεπε να είχε αυξηθεί και οι προβλέψεις για τη διαβάθμιση θα έπρεπε να είχαν αναθεωρηθεί. Η PwC (84) υπολόγισε την αξία της HSH ακόμα και για την περίπτωση κατά την οποία δεν θα είχε εφαρμοσθεί η θωράκιση έναντι κινδύνου και κατέληξε σε ενδεικτική τιμή της HSH ύψους [0,8-1,2] δισεκατ. ευρώ έως [1,5-2] δισεκατ. ευρώ, η οποία αντιστοιχεί σε τιμή μετοχής από [ 9] έως [ 22] ευρώ. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί την τιμή των νεοεκδοθέντων μεριδίων ως σαφώς υπερβολικά υψηλή.
(254)
Οι μειοψηφούντες μέτοχοι υποστήριξαν επίσης ότι η Επιτροπή, στην απόφαση που εξέδωσε για την υπόθεση κρατικής ενίσχυσης Hypo Real Estate, είχε αποδεχθεί για τις νέες μετοχές τιμή ανώτερη της χρηματιστηριακής τιμής χωρίς να αμφισβητήσει την καταλληλότητά της ως προς τον επιμερισμό των βαρών. Κατά την άποψη των μειοψηφούντων μετόχων, δεν θα έπρεπε ως εκ τούτου να εξετασθεί ούτε και η τιμή της μετοχής της HSH. Κατά την άποψη της Επιτροπής, ωστόσο, οι δύο αυτές υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων δεν είναι συγκρίσιμες. Στην υπόθεση κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Hypo Real Estate, λήφθηκε μια σειρά μέτρων που είχαν ως αποτέλεσμα την πλήρη κρατικοποίηση της τράπεζας. Η κύρια διαφορά μεταξύ των δύο αυτών υποθέσεων συνίσταται στο γεγονός ότι η Hypo Real Estate κρατικοποιήθηκε και ότι το Δημόσιο απέκτησε τα μερίδια σε τιμή η οποία βασιζόταν στην αξία που θα είχε η εταιρεία εάν δεν είχε λάβει κρατική στήριξη (85). Στην περίπτωση της HSH δεν συνέβη κάτι τέτοιο. Η εκτίμηση της HSH για τον καθορισμό της τιμής των νεοεκδοθεισών μετοχών διενεργήθηκε βάσει της παραδοχής ότι θα εφαρμοζόταν η θωράκιση έναντι κινδύνου ύψους 10 δισεκατ. ευρώ. Η παραδοχή αυτή επηρέασε σημαντικά το αποτέλεσμα της εκτίμησης.
(255)
Οι μειοψηφούντες μέτοχοι ανέφεραν περαιτέρω ότι το 2008 είχαν υποστηρίξει την HSH καταβάλλοντας σημαντικές χρηματοδοτικές συνεισφορές και ήταν, ως εκ τούτου, σε θέση να συμμετάσχουν στην ανακεφαλαιοποίηση τον Απρίλιο του 2009. Δεν ήταν εξάλλου υποχρεωμένοι να πράξουν κάτι τέτοιο, υποστηρίζουν, δεδομένου ότι το δικαίωμα προαίρεσης επί νεοεκδιδόμενων μετοχών δεν συνεπάγεται υποχρέωση αγοράς.
(256)
Κατά την άποψή της Επιτροπής, οι ενώσεις ταμιευτηρίων είχαν μεν δικαίωμα αγοράς νεοεκδιδόμενων μετοχών, όχι όμως και υποχρέωση άσκησης αυτού του δικαιώματος. Η Επιτροπή δεν μπορεί, ωστόσο, να θεωρήσει την οικονομική στήριξη που προσέφεραν στην HSH οι μειοψηφούντες μέτοχοι το 2008 ως συνεισφορά στον επιμερισμό των βαρών στο πλαίσιο των μέτρων ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην HSH τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2009. Η στήριξη που χορηγήθηκε στην τράπεζα το 2008 αποτελούσε συνέπεια επενδυτικής απόφασης την οποία έλαβαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι εκείνη τη χρονική στιγμή. Η Επιτροπή δεν διακρίνει καμία σχέση μεταξύ των κεφαλαιακών μέτρων του 2008 και των μέτρων ενίσχυσης του 2009.
(257)
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τις παρατηρήσεις των ενώσεων ταμιευτηρίων, σύμφωνα με τις οποίες οι εν λόγω ενώσεις δεν ασκούν οικονομικές δραστηριότητες και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να θεωρούνται επιχειρήσεις για τους σκοπούς των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (βλέπε παράγραφο (127)). Οι ενώσεις ταμιευτηρίων του Schleswig-Holstein ασκούν οικονομική δραστηριότητα (86). Έχουν συνενώσει τα οικονομικά τους συμφέροντα στις ενώσεις ταμιευτηρίων. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων παρέχουν υπηρεσίες στα ταμιευτήρια του Schleswig-Holstein και κατέχουν συμμετοχές/μερίδια για τα ταμιευτήρια, όπως ακριβώς συμβαίνει με τα μερίδια των ταμιευτηρίων στην HSH. Εάν αυξηθεί η αξία των συμμετοχών των ταμιευτηρίων στις ενώσεις, αυξάνεται και η αξία των ταμιευτηρίων. Οι ενώσεις ταμιευτηρίων και τα ταμιευτήρια που ανήκουν σε αυτές αποτελούν μια οικονομική μονάδα. Κάθε πλεονέκτημα για τις ενώσεις συνιστά συγχρόνως πλεονέκτημα για τα ταμιευτήρια του Schleswig-Holstein. Ως εκ τούτου, οι ενώσεις ταμιευτηρίων, οι οποίες από οικονομικής άποψης υπάγονται πλήρως στην κατηγορία των ταμιευτηρίων στο Schleswig-Holstein, μπορούν να θεωρηθούν δικαιούχοι κρατικών ενισχύσεων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(258)
Οι παρατηρήσεις της Γερμανίας και τρίτων μερών δεν ήραν τις αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς την ανεπαρκή συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι τα μερίδια των μειοψηφούντων μετόχων που δεν συμμετείχαν στην ανακεφαλαιοποίηση της HSH το 2009 δεν μειώθηκαν επαρκώς, δεδομένου ότι ο αριθμός των μεριδίων που διατέθηκαν στους δημοσίους μετόχους στο πλαίσιο της ανακεφαλαιοποίησης εκείνη τη χρονική στιγμή δεν βασιζόταν σε σωστή εκτίμηση της HSH. Η Επιτροπή διαπιστώνει, ωστόσο, ότι το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει πρόσθετα μέτρα με τα οποία βελτιώνεται σαφώς η συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών.
(259)
Συγκεκριμένα, με τα πρόσθετα αυτά μέτρα για την αμοιβή της θωράκισης έναντι κινδύνου που επέβαλε η Επιτροπή (αιτιολογικές σκέψεις (200) έως (206)) αυξάνεται η συνεισφορά για τον επιμερισμό των βαρών. Η πρόσθετη αμοιβή της θωράκισης έναντι κινδύνου, η οποία συνίσταται στην πρόσθετη πριμοδότηση και στην εφάπαξ πληρωμή 500 εκατ. ευρώ σε μετοχές, θα έχει δύο κυρίως συνέπειες: αφενός, μέσω της αύξησης του απόλυτου ποσού της αμοιβής προς τους δημοσίους μετόχους περιορίζονται τα διανεμητέα κέρδη της HSH και, ως εκ τούτου, μειώνεται η αξία της για τους μετόχους της. Αφετέρου, με την εφάπαξ πληρωμή των 500 εκατ. ευρώ θα μειωθούν τα μερίδια των μειοψηφούντων μετόχων από το σημερινό επίπεδο του 16, 8 % σε 14-15 % περίπου (αναλόγως της εκτίμησης της τιμής των μετοχών).
(260)
Πέραν του αποτελέσματος που παράγουν οι όροι οι οποίοι επιβάλλονται σε σχέση με την αμοιβή της θωράκισης έναντι κινδύνου, βελτιώνεται σημαντικά και η συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών μέσω του περιορισμού της αμοιβής για τα κεφαλαιακά μέσα (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις (240) έως (242)). Η αξία της HSH για τους μετόχους της εξαρτάται από τις μελλοντικές ταμειακές ροές, και οι ροές αυτές υπό τη μορφή μερισμάτων δεν θα καταβληθούν πριν από το 2014. Ως εκ τούτου, οι περιορισμοί που επέβαλε η Επιτροπή όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα των μελλοντικών ταμειακών ροών θα ενισχύσουν περαιτέρω τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών.
(261)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι, μολονότι βελτιώθηκαν σημαντικά τα μέτρα που προβλέπονται από το τροποποιημένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης για τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών, καθώς και από τους όρους που επέβαλε η Επιτροπή, δεν εξασφαλίζουν ωστόσο τη μεγιστοποίηση της συνεισφοράς των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών. Δεδομένου ότι η Γερμανία αρνείται να προτείνει πρόσθετα μέτρα για τον επιμερισμό των βαρών, το μέτρο ενίσχυσης δεν μπορεί να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/199. Επ’ αυτής της βάσεως, η άμεση ενίσχυση προς τους μειοψηφούντες μετόχους θα έπρεπε να χαρακτηριστεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, εκτός εάν μπορούσαν να επιβληθούν περαιτέρω όροι οι οποίοι θα βελτίωναν τη συμμετοχή των μειοψηφούντων μετόχων στον επιμερισμό των βαρών.
(262)
Δεδομένου του δυνητικού πλεονεκτήματος που απεκόμισαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι και δεδομένης της ανάγκης να γίνει σωστός επιμερισμός των βαρών, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι απαιτείται μια επέκταση της απαγόρευσης χορήγησης μερισμάτων και πέραν του 2014. Για να παραμείνει αναλογική, ωστόσο, η απαγόρευση χορήγησης μερισμάτων θα πρέπει να είναι περιορισμένη. Προς τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή επιβάλλει τον όρο τα μερίσματα που θα καταβληθούν κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2015 έως την 31η Δεκεμβρίου 2016 να μην υπερβούν το 50 % του ετήσιου πλεονάσματος της αντίστοιχης προηγούμενης χρήσης. Επιπλέον, επιτρέπεται η καταβολή μερισμάτων κατά την εν λόγω περίοδο μόνο στον βαθμό που δεν υπονομεύει μεσοπρόθεσμα την τήρηση των διατάξεων της Βασιλείας ΙΙΙ περί του επιπέδου των ιδίων κεφαλαίων των πιστωτικών ιδρυμάτων.
9.2.3.3.3. Συμπέρασμα για την ίδια εισφορά των μειοψηφούντων μετόχων και για τη συμμετοχή τους στον επιμερισμό των βαρών
(263)
Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μπορεί να επιτευχθεί επαρκής ίδια συνεισφορά και επαρκής συμμετοχή στον επιμερισμό των βαρών εκ μέρους των μειοψηφούντων μετόχων και ότι, ως εκ τούτου, η ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά υπό τους όρους που προβλέπονται στις παραγράφους (260), (200) έως (206)) και (240) έως (242).
9.2.3.4. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(264)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για την αναδιάρθρωση, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να προβλέπει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού λόγω της ενίσχυσης και για την εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 30 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού θα πρέπει να είναι πάντοτε κατάλληλα προσαρμοσμένα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων που εντοπίζονται σε αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται η δικαιούχος τράπεζα αφού αποκατασταθεί η βιωσιμότητά της μετά την αναδιάρθρωση. Κατά την αξιολόγηση των σχετικών μέτρων, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει ως αφετηρία το μέγεθος, το εύρος και τον τρόπο άσκησης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της τράπεζας.
(265)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα προτεινόμενα μέτρα για τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού ήταν ανεπαρκή. Το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει βέβαια περαιτέρω μέτρα για τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(266)
Στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, προβλέπεται μια σημαντικά μεγαλύτερη μείωση του ισολογισμού σε σύγκριση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Έως το τέλος του 2014, η HSH θα μειώσει τα στοιχεία ενεργητικού στον ισολογισμό του ομίλου σε σχέση με το σύνολο του ισολογισμού της χρήσης του 2008 κατά 61 % (87). Η μείωση του συνόλου του ισολογισμού κατά περισσότερο από το ήμισυ της αξίας της HSH είναι επαρκής, δεδομένων των στρεβλώσεων ανταγωνισμού που προκλήθηκαν από τις πολύ υψηλές ενισχύσεις. Σε σχετικούς όρους, η μείωση αυτή αντιστοιχεί στις αποφάσεις που είθισται να λαμβάνει η Επιτροπή όταν πρόκειται για ποσά ενισχύσεων συγκρίσιμου μεγέθους. Στην περίπτωση της HSH, ωστόσο, η αναδιάρθρωση και η μείωση του συνολικού ισολογισμού είναι ιδιαίτερα σημαντικές δεδομένου του ανεπαρκούς επιμερισμού των βαρών λόγω των ατελών ρητρών ανάκτησης (claw back). Η μείωση του συνολικού ισολογισμού συμπληρώνει τη δέσμευση της HSH να προβεί στην εκποίηση της πλειοψηφίας των συμμετοχών της.
(267)
Εξάλλου, η HSH δεσμεύτηκε να μειώσει τον αριθμό των υποκαταστημάτων/αντιπροσωπειών της στο εξωτερικό από 21 σε 6 και τον αριθμό των υποκαταστημάτων της στη Γερμανία από 9 σε 7. Τα υπόλοιπα υποκαταστήματα/αντιπροσωπείες στο Λονδίνο και την Νέα Υόρκη θα περιοριστούν σημαντικά, ενώ το υποκατάστημα στο Λουξεμβούργο θα λειτουργεί αποκλειστικά ως υποκατάστημα της μονάδας αναδιάρθρωσης.
(268)
Επιπλέον, η HSH ανέλαβε τη δέσμευση να μην προβεί σε εξαγορές (απαγόρευση εξαγορών) κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης (έως την 31η Δεκεμβρίου 2014). Η HSH δεν θα επεκτείνει τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες μέσω εξαγοράς άλλων επιχειρήσεων. Συμπράξεις στο πλαίσιο ενδεχόμενης ενοποίησης κεντρικών τραπεζών ομόσπονδων κρατιδίων (Landesbank) θα μπορούν να πραγματοποιηθούν και στο μέλλον, υπό την επιφύλαξη πρότερης άδειας της Επιτροπής. H μετοχοποίηση χρεών (debt-to-equity swaps) και άλλα μέτρα στο πλαίσιο της συνήθους διαχείρισης στοιχείων ενεργητικού επιτρέπονται, εφόσον δεν αποσκοπούν στην καταστρατήγηση της απαγόρευσης εξαγορών. Σε περίπτωση που οι δημόσιοι μέτοχοι παραιτηθούν από τον έλεγχο επί της HSH, η απαγόρευση εξαγορών θα ισχύσει μόνο για τρία χρόνια. Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ιδιωτικοποίηση της HSH θα είχε θετικές συνέπειες για τη βιωσιμότητα της τράπεζας και θα εξασφάλιζε αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Η διατήρηση της απαγόρευσης εξαγορών για μεγάλο χρονικό διάστημα πέρα από την ημερομηνία πώλησης θα μπορούσε να δυσχεράνει την ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση της τράπεζας.
(269)
Η HSH ανέλαβε επιπλέον την υποχρέωση να λάβει πρόσθετα μέτρα τα οποία θα αντιμετωπίζουν απευθείας τις στρεβλώσεις ανταγωνισμού σε αγορές στις οποίες είχε αποκτήσει ισχυρότερη θέση και στις οποίες ήθελε να επεκταθεί. Η HSH θα διακόψει πλήρως τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στις αερομεταφορές (88). Συνολικά, στοιχεία ενεργητικού του τομέα των αερομεταφορών αξίας [3-8] δισεκατ. ευρώ προβλέπεται να μεταβιβασθούν στη μονάδα αναδιάρθρωσης ή να πωληθούν από το τέλος του [2011-2012]. Εξάλλου, η HSH θα περιορίσει σημαντικά τις επιχειρηματικές της δραστηριότητες στους τομείς της ναυτιλίας, της χρηματοδότησης ακινήτων και των εταιρικών πελατών. Έτσι, η HSH ανέλαβε τη δέσμευση για τον επιχειρηματικό τομέα της ναυτιλίας, στον οποίον διακρίθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους παρόχους χρηματοδότησης σκαφών και τον οποίον ήθελε να επεκτείνει περαιτέρω, να μην υπερβεί καθ’ όλη τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης το μερίδιο αγοράς της ύψους [ 8] % σε νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες στον τομέα της χρηματοδότησης σκαφών παγκοσμίως και να αποφύγει να περιληφθεί μεταξύ των τριών παρόχων χρηματοδότησης σκαφών με τον μεγαλύτερο όγκο νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.
(270)
Ως εκ τούτου, τα προτεινόμενα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων ανταγωνισμού συνιστούν ουσιαστική βελτίωση έναντι των μέτρων που είχε λάβει μέχρι τούδε η HSH στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και θεωρούνται κατάλληλα και επαρκή.
9.2.3.5. Συμπέρασμα ως προς το συμβιβάσιμο
(271)
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα αναδιάρθρωσης, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων της Γερμανίας όπως περιγράφονται στα παραρτήματα I και ΙΙΙ, είναι κατάλληλα για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της HSH, ότι προβλέπουν επαρκή ίδια συνεισφορά της HSH και ότι αντισταθμίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού λόγω της ενίσχυσης. Υπό τους όρους περί αμοιβής και επιμερισμού των βαρών που επέβαλε η Επιτροπή, οι οποίοι περιγράφονται στο παράρτημα II, το τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει κατάλληλο και επαρκή επιμερισμό των βαρών και μπορεί, ως εκ τούτου, να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.
(272)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η ενίσχυση που περιλαμβάνεται στις εγγυήσεις ρευστότητας ύψους 17 δισεκατ. ευρώ που παρείχε η SoFFin συνιστά ενίσχυση αναδιάρθρωσης συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, στον βαθμό που οι εγγυήσεις ήταν αναγκαίες δεδομένης της ανεπάρκειας της αγοράς εξαιτίας της κατάρρευσης της διατραπεζικής αγοράς.
10. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΑ ΟΦΕΛΗ ΓΙΑ ΑΛΛΟΥΣ ΜΕΤΟΧΟΥΣ
(273)
Οι μειοψηφούντες μέτοχοι υποστήριξαν ότι θα συνιστούσε παράβαση του άρθρου 7 του διαδικαστικού κανονισμού τυχόν διαίρεση της διαδικασίας σε δύο διαδικασίες, δηλαδή σε μια διαδικασία σχετικά με την έγκριση των άμεσων μέτρων ενίσχυσης υπέρ της HSH και σε μια άλλη για την εξέταση ενδεχόμενων έμμεσων ενισχύσεων υπέρ μειοψηφούντων μετόχων. Αρνητική απάντηση σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση όσον αφορά τις ενώσεις ταμιευτηρίων και την Flowers θα είχε ως αποτέλεσμα να χαρακτηρισθεί η ανακεφαλαιοποίηση ως μη συμβιβάσιμη ενίσχυση. Κατά την άποψη των ενώσεων ταμιευτηρίων, η Επιτροπή θα έπρεπε να εξετάσει το ζήτημα του επιμερισμού των βαρών των μειοψηφούντων μετόχων στο γενικότερο πλαίσιο της αξιολόγησης της επιβάρυνσης των βαρών εν σχέσει προς την ανακεφαλαιοποίηση.
(274)
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με την ερμηνεία του διαδικαστικού κανονισμού από τους μειοψηφούντες μετόχους. Από νομικής άποψης, είναι δυνατή η διαίρεση της διαδικασίας εξέτασης της υπόθεσης ενίσχυσης, όπως έχει ήδη πράξει σε προηγούμενες υποθέσεις η Επιτροπή (89). Εάν ένα ενιαίο μέτρο κρατικής ενίσχυσης έχει περισσότερους του ενός δικαιούχους οι οποίοι, λόγω του νομικού καθεστώτος τους, χρήζουν διαφορετικής αξιολόγησης, η οποία θα επηρεάζει τον ρυθμό και την πρόοδο της έρευνας, είναι δυνατόν να διαιρεθεί η επίσημη διαδικασία έρευνας για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότερη διεξαγωγή της διαδικασίας.
(275)
Εξάλλου, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι μια διαφορετική αξιολόγηση του μέτρου ενίσχυσης σχετικά με τους μειοψηφούντες μετόχους ως έμμεσα ευνοουμένους θα επηρέαζε τη νομική αξιολόγηση (και τη συμβατότητα) του εν λόγω μέτρου όσον αφορά την HSH ως άμεσο δικαιούχο της ενίσχυσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παραπέμπει σε απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο στην υπόθεση C-382/99, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής (90), στην οποία το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την εκτίμηση της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία ενίσχυση υπέρ δικαιούχου μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά (διότι είναι σύμφωνη με τους κανόνες για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας), αλλά συγχρόνως μπορεί να θεωρηθεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά όσον αφορά τους έμμεσους δικαιούχους και πρέπει, ως εκ τούτου, να ανακτηθεί. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αναλογικότητα της ανακεφαλαιοποίησης εν σχέσει προς την HSH μπορεί να εξασφαλισθεί με τα κατάλληλα μέτρα στο τροποποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ενώ τυχόν πλεονεκτήματα που απεκόμισαν οι μειοψηφούντες μέτοχοι λόγω των υπερβολικά υψηλών τιμών των μετοχών θα μπορούσαν να αξιολογηθούν και να διορθωθούν χωριστά (π.χ. εάν συμμετάσχουν στον επιμερισμό των βαρών).
(276)
Η Επιτροπή δεν θεωρεί, ωστόσο, ότι υπάρχει λόγος να διαιρεθεί η εξέταση της υπόθεσης ενίσχυσης, δεδομένου ότι μπορεί να εξετάσει τις διάφορες πτυχές του μέτρου ενίσχυσης στο πλαίσιο μιας μόνον απόφασης. Ενδεχόμενα πλεονεκτήματα υπέρ των μειοψηφούντων μετόχων θα μπορούσαν, επομένως, να αξιολογηθούν επίσης σε περίπτωση ανεπαρκούς επιμερισμού των βαρών, όπως επεξηγείται στο διατακτικό της απόφασης κίνησης της διαδικασίας εξέτασης. Η Επιτροπή επισημαίνει ωστόσο ότι από την τροποποίηση της αμοιβής για τη θωράκιση έναντι κινδύνου και από τα πρόσθετα μέτρα για τον επιμερισμό των βαρών θα προκύψει σημαντική μείωση του ποσοστού μετοχών των μειοψηφούντων μετόχων και αυτοί θα αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος των επιμεριζόμενων βαρών κατά τρόπον ώστε να περιοριστούν σημαντικά οι αδυναμίες που οφείλονται στην εκτίμηση της PwC, και επομένως θα αποκατασταθεί ο κατάλληλος επιμερισμός των βαρών. Δεδομένου ότι με τους όρους που επιβάλλει η παρούσα απόφαση εξασφαλίζεται κατάλληλος επιμερισμός των βαρών, η Επιτροπή θεωρεί τον επιμερισμό αυτόν ως αρκετά ευρύ και δεν θα διερευνήσει περαιτέρω αυτή την πτυχή.
11. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(277)
Δεδομένου του καταλόγου δεσμεύσεων που υπέβαλε η Γερμανία όσον αφορά την αναδιάρθρωση της HSH και δεδομένων των όρων που επέβαλε η Επιτροπή στο εν λόγω κράτος μέλος όσον αφορά την αμοιβή και τον επιμερισμό των βαρών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η θωράκιση έναντι κινδύνου είναι σύμφωνη με το τμήμα 5 της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Υπό το πρίσμα του τροποποιημένου σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε, του καταλόγου δεσμεύσεων που υπέβαλε η Γερμανία και των όρων που επέβαλε η Επιτροπή στο εν λόγω κράτος μέλος, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης που συνίσταται στη θωράκιση κινδύνου, την ανακεφαλαιοποίηση και τις εγγυήσεις ρευστότητας είναι σύμφωνη με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά. Οι ενδοιασμοί που εκφράσθηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας έρευνας όσον αφορά τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, ήρθησαν.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η ανακεφαλαιοποίηση ύψους 3 δισεκατ. ευρώ την οποία χορήγησε η Γερμανία υπέρ της HSH AG με τη μορφή θωράκισης έναντι κινδύνου ύψους 10 εκατ. ευρώ και οι εγγυήσεις ρευστότητας που παρείχε η Γερμανία συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
2. Δεδομένων των δεσμεύσεων που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα I και ΙΙΙ και με την επιφύλαξη της τήρησης των όρων που προβλέπονται στο παράρτημα II, η ενίσχυση με τη μορφή ανακεφαλαιοποίησης ύψους 3 δισεκατ. ευρώ την οποία χορήγησε η Γερμανία υπέρ της HSH AG με τη μορφή θωράκισης έναντι κινδύνου ύψους 10 εκατ. ευρώ, και οι εγγυήσεις ρευστότητας που παρείχε η Γερμανία είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
Η Γερμανία εξασφαλίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπεβλήθη την 1η Σεπτεμβρίου 2009, όπως τροποποιήθηκε τελευταία φορά σύμφωνα με την κοινοποίηση της Γερμανίας της 11ης Ιουλίου 2011, συμπεριλαμβανομένων του καταλόγου δεσμεύσεων των παραρτημάτων I και ΙΙΙ και των όρων του παραρτήματος II, θα εφαρμοσθεί απολύτως σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο δεσμεύσεων και όρων.
Άρθρο 3
Η Γερμανία κοινοποιεί στην Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί προς αυτήν.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Καλείται η Γερμανία να διαβιβάσει αμελλητί αντίγραφο της παρούσας απόφασης στον δικαιούχο.
Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2011.