РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 27 октомври 2010 година
относно държавна помощ C 14/09 (ex NN 17/09), предоставена от Унгария на Péti Nitrogénművek Zrt.
(нотифицирано под номер C(2010) 7274)
(само текстът на унгарски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/269/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство и по-специално член 61, параграф 1, буква а) от него,
като взе предвид решението на Комисията да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз (1), относно Държавна помощ C 14/09 (ex NN 17/09) (2),
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с горепосочените разпоредби и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
В края на 2008 г. Комисията научи от медиите за планираните от Унгария мерки в полза на дружеството Péti Nitrogénművek Zrt. (наричано по-долу: „Nitrogénművek“). След неколкократна размяна на информация, на 29 април 2009 г. Комисията откри официалната процедура по разследване по отношение на мерките, представляващи предполагаема държавна помощ.
(2)
На 3 и 17 август 2009 г. Унгария представи мнението си по отношение на решението на Комисията за откриване на процедурата.
(3)
Решението за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз на 17 юли 2009 г. (3) Бяха получени мнения от четири заинтересовани страни: на 18 август 2009 г. от Nitrogénművek - бенефициерът на мерките, представляващи предполагаема държавна помощ; на 17 и 18 август 2009 г. от две заинтересовани страни, поискали самоличността им да бъде запазена в тайна; и на 19 август 2009 г. от ZAK S.A.
(4)
С писмо от 21 септември 2009 г. Комисията изпрати мненията на Унгария. Унгария отговори на мненията на третите страни с писмо от 20 октомври 2009 г.
(5)
На 3 ноември 2009 г. Комисията поиска от унгарските органи допълнителна информация, на което Унгария отговори с писмо от 4 декември 2009 г. През юни 2010 г. последва нова неформална размяна на информация по електронен път между службите на Комисията и унгарските органи.
II. БЕНЕФИЦИЕР
(6)
Nitrogénművek е производител на изкуствени торове. Седалището на дружеството се намира в Pétfürdő, област Veszprém, Унгария, която е подпомагана област по смисъла на член 107, параграф 3, буква а) от ДФЕС. Дружеството е основен производител на торове и основен доставчик за унгарския пазар.
(7)
Оборотът на Nitrogénművek за 2008 г. е 64,8 милиарда форинта (приблизително 232 милиона евро), като 74 % от него е реализиран в Унгария, а 26 % чрез износ (основно за пазарите на ЕС). През 2008 г. дружеството има персонал от 508 души. Размерът на регистрирания му капитал е 528 милиона форинта (приблизително 1,92 милиона евро). През 2008 г. размерът на собствения капитал е 11 милиарда форинта (приблизително 40 милиона евро).
Таблица 1
Основни финансови данни на Nitrogénművek
2007 г.
милиарди форинта
2007 г.
милиони евро
2008 г.
милиарди форинта
2008 г.
милиони евро
Оборот
48,211
175
64,836
232
Оперативен резултат
2,435
8,9
16,335
59,4
Нетен резултат печалба/загуба (-)
-3,303
-12
7,296
26,5
Източник: данни от финансовите отчети на дружеството за 2008 г.
(8)
На 18 октомври 2008 г. Nitrogénművek спира производството си.
III. ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
(9)
На 18 декември 2008 г. унгарското правителство обявява, (4) че за да осигури в бъдеще производството на торове в Унгария и да запази работните места, държавата ще „спаси“ Nitrogénművek, като му предостави средства за възобновяване на производството и покриване на текущите разходи.
(10)
На 20 декември 2008 г. правителството одобрява (5) предоставянето на две отделни държавни гаранции на изцяло държавната Унгарска банка за развитие (Magyar Fejlesztési Bank Zrt., „MFB“) за обезпечаване на два заема. И двете гаранции са предоставени срещу предварителна еднократна премия в размер на 2 % от сумата, покрита от гаранцията.
(11)
При такава обезпеченост с държавни гаранции на 26 януари 2009 г. MFB и Nitrogénművek сключват две заемни споразумения:
а)
ЗАЕМ A - инвестиционен заем (6) в размер на 52 милиона евро със срок шест години. Лихвеният процент е шестмесечен EURIBOR + 1,7 %. Държавната гаранция, покриваща 100 % от сумата на заема, е с предварителна еднократна премия в размер на 2 % от сумата на заема. Обезпечения за MFB: държавна гаранция, покриваща 100 % от сумата на заема, втори по ред (т.е. веднага след заем Б по-долу) залог на активи (7). Не са упоменати специални обезпечения за държавата. Изплащане на главницата - на 12 шестмесечни вноски, считано от 15 юни 2009 г. Плащане на лихвата - на шест месеца.
б)
ЗАЕМ Б - заем за текущи нужди в размер на 10 милиарда форинта (приблизително 36 милиона евро) със срок четири години и лихвен процент в размер на тримесечен BUBOR (8) +2,5 %. Заемът е обезпечен с държавна гаранция, покриваща 80 % от сумата на заема, с предварителна еднократна премия в размер на 2 % (от сумата, покрита от гаранцията за 80 %). Обезпечения за MFB: държавна гаранция, покриваща 80 % от сумата на заема, първи по ред залог на активи. Не са упоменати специални обезпечения за държавата. Съгласно правителственото решение MFB има право да назначи двама от членовете на изпълнителния съвет на Nitrogénművek. Изплащане на главницата - на падежа. Плащане на лихвата - на тримесечие.
Таблица 2
Обобщение на държавните мерки в полза на Nitrogénművek
Цел
Сума на заема
Лихва
Гаранция
2 % предварителна гаранционна такса, на годишна база (9)
Основни обезпечения за банката
Заем A
Инвестиции
52 милиона евро
EURIBOR + 1,7 %
100 %
0,41 %
Втори по ред залог на активи
Заем Б
Текущи нужди
10 милиарда форинта
BUBOR + 2,5 %
80 %
0,46 %
Първи по ред залог на активи
(12)
Nitrogénművek възобновява производството си на 26 февруари 2009 г.
IV. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ПРОЦЕДУРАТА
(13)
В решението си за откриване на процедурата от 29 април 2009 г. Комисията поставя въпроса дали Nitrogénművek е предприятие в затруднено положение съгласно Насоките на Общността относно държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение (10) (наричани по-долу „насоки за оздравяване и преструктуриране“) и ако това е така, дали би получило финансиране на пазара при условията, предложени от унгарските органи. Предварителното становище на Комисията е, че следните мерки, предоставени на дружеството, представляват предполагаема несъвместима държавна помощ, тъй като очевидно са предоставени при по-нисък от пазарния лихвен процент:
а)
Държавната гаранция, покриваща 100 % от инвестиционния заем в размер на 52 милиона евро.
б)
Самият инвестиционен заем в размер на 52 милиона евро, в случай че това е непогасен заем, отпуснат преди предоставянето на държавната гаранция. (От информацията, налична към датата на откриване на процедурата, не става ясно дали инвестиционният заем е непогасен заем или е нов заем.)
в)
Държавната гаранция, покриваща 80 % от заема за текущи нужди в размер на 10 милиарда форинта.
г)
негарантираните 20 % от заема за текущи нужди.
(14)
Освен това Комисията смята, че държавната гаранция, покриваща 100 % от инвестиционния заем, представлява предполагаема помощ в полза на MFB, доколкото гарантира съществуващ непогасен заем.
V. МНЕНИЕ НА УНГАРИЯ
(15)
Като цяло позицията на Унгария е, че мерките не биха могли да бъдат класифицирани като държавна помощ, защото са съвместими с пазара и не предоставят никакво предимство на бенефициера. Унгария не оспорва останалите кумулативни критерии за държавна помощ, т.е. прехвърляне на държавни ресурси, селективност, нарушаване на конкуренцията и влияние върху търговията.
(16)
По-конкретно Унгария смята, че Nitrogénművek не може да бъде определено като дружество в затруднение по смисъла на насоките за оздравяване и преструктуриране. Според унгарските органи през 2008 г. дружеството е било печелившо и със стабилна икономическа перспектива. Позицията на Унгария е, че към момента на предоставяне на мерките кредитоспособността на дружеството може да се определи като „задоволителна“, което съответства на рейтинг BB според рейтинг категориите, установени в Съобщението на Комисията относно преразглеждане на метода за определяне на референтните и сконтови лихвени проценти (11) (наричано по-долу „съобщение относно референтните лихвени проценти“).
(17)
По отношение на спирането на производството от страна на дружеството през есента на 2008 г. унгарските органи поясняват, че като цяло торовата промишленост има силно изразен сезонен характер. Освен това в резултат на финансовата и икономическата криза търсенето е намаляло. Дружеството е взело решение за спиране на производството си с оглед на високите цени на газа (те са основен елемент от разходите при производството на торове и се е очаквало да се понижат) и значителния обем от натрупани запаси. Унгария отбелязва също, че такова спиране не е рядко явление на европейския пазар - през същия период няколко производствени обекта са спрели или ограничили производството си.
(18)
По отношение на платената лихва и гаранционната такса позицията на Унгария е, че те са съвместими с пазара: i) по отношение на заем Б те не представляват помощ от гледна точка на съобщението относно референтните лихвени проценти и ii) по отношение на заем А лихвеният процент е по-нисък от определения като съвместим с пазара съгласно съобщението относно референтните лихвени проценти, но предвид високата стойност на обезпеченията той все пак може да се счита за съвместим с пазара. Унгария посочва също, че през първата половина на 2008 г. дружеството е сключило с частни банки няколко споразумения за заеми и кредитни линии при сходни условия, което според унгарската страна показва, че премиите и условията на заемите А и Б не предоставят на дружеството никакво предимство спрямо пазарното финансиране.
VI. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(19)
Комисията получи мнения относно решението за откриване на процедурата от три конкурентни дружества (12). Всички заинтересовани страни подкрепят разследването от страна на Комисията и според тях заемите действително представляват държавна помощ.
(20)
Бенефициерът също изрази своята позиция, с която оспорва, че мерките включват неправомерна държавна помощ. Аргументите му се припокриват до голяма степен с мнението, представено от унгарските органи.
VII. КОМЕНТАР НА УНГАРИЯ ПО ОТНОШЕНИЕ НА МНЕНИЯТА НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(21)
В отговора си по отношение на мненията на третите заинтересовани страни Унгария не приема техните мнения и продължава да поддържа позицията си, че Nitrogénművek не се е облагодетелствало от държавна помощ.
VIII. СЪЩЕСТВУВАЩА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 107, ПАРАГРАФ 1 ОТ ДФЕС
(22)
За да определи дали дадена мярка представлява държавна помощ, Комисията трябва да определи дали по отношение на нея са изпълнени условията на член 107, параграф 1 от ДФЕС, съгласно който: „Освен когато е предвидено друго в Договорите, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар“.
(23)
С оглед на тази разпоредба по-долу Комисията ще направи оценка дали оспорваните мерки в полза на Nitrogénművek представляват държавна помощ.
VIII.1. Заемите, предоставени от MFB, могат да бъдат вменени на държавата
(24)
Правилата за дейността на MFB са променени след привеждането в действие мерките. Оценката се отнася до правната ситуация към момента на сключване на разглежданите споразумения за заем.
(25)
MFB е специализирана държавна финансова институция, създадена и функционираща към момента на привеждането в действие на мерките съгласно (специален) правен акт (наричан по-долу „Закон за MFB“) (13). Съгласно този закон банката следва определени цели на държавната политика. По-конкретно основната ѝ функция е да насърчава икономическото развитие и да допринася ефективно за изпълнението на държавната икономическа политика и политика за развитие. Част от пруденциалните правила, валидни за търговските банки, не са приложими по отношение на MFB, тъй като последната се подчинява на специални пруденциални правила по Закона за MFB.
(26)
Унгарската държава е собственик на 100 % от дяловия капитал на MFB в размер на 60 милиарда форинта, а съгласно разпоредбите на Закона за MFB акциите на банката не се търгуват. Някои от задълженията на MFB се покриват от централния бюджет на държавата. Бюджетният закон определя максималния размер на кредитирането и сумите, които банката има право да гарантира. Освен това всички изплатени дивиденти влизат в централния бюджет. На тази основа Комисията приема, че мерките, предоставени от MFB, включват държавни ресурси.
(27)
Правата на собственост на държавата в MFB се упражняват от компетентния министър. MFB се отчита ежегодно пред компетентния министър за своите операции. Одиторът също се назначава от компетентния министър. Членовете и председателят на управителния и надзорния съвет, както и главният изпълнителен директор се назначават и освобождават от компетентния министър.
(28)
Публичният контрол върху една институция не означава автоматично, че всичките ѝ действия могат да бъдат вменени на държавата (14), но в дадения случай са налице (15) необходимите условия, определени от Съда на Европейския съюз, въз основа на които поведението на MFB може да бъде вменено на държавата. MFB следва цели на държавната политика, нейният правен статут се определя от отделен закон, тя е частично освободена от спазването на правилата за финансов надзор, а публичните органи осъществяват засилен надзор върху ръководството. По-конкретно, предвид контекста, в който е взето решението за мерките (т.е. правителствено решение, с което се предоставя изрична гаранция за заеми, отпуснати от MFB, и в което се посочва, че в замяна на това MFB може да определи двама от членовете на съвета на Nitrogénművek, като то се предхожда от изявление на говорителя на правителството, че мерките ще бъдат приведени в действие), може да се приеме, че унгарските органи са участвали във вземането на решението.
(29)
С оглед на горепосоченото Комисията смята, че действията на MFB могат да бъдат вменени на държавата.
VIII.2. Оценката за мерките следва да бъде, че те представляват държавни заеми
(30)
Тъй като самите заеми могат да бъдат вменени на държавата, допълнителните държавни гаранции не увеличават финансовата тежест за държавата, нито предимството за Nitrogénművek. Следователно въпросните заеми и гаранции очевидно могат да се разглеждат като две мерки, оценката за които е, че те представляват преки заеми, предоставени от държавата (като за Nitrogénművek тяхната цена възлиза на лихвата върху заема плюс премията за гаранцията).
(31)
В тази връзка оценката за наличието на държавна помощ се извършва в контекста на съобщението относно референтните лихвени проценти, което е приложимо по отношение на заемите.
VIII.3. Предимство. Съвместимост на мерките с пазара
VIII.3.1. Финансово здраве на дружеството към момента на предоставяне на мерките
(32)
Позицията на Унгария е, че към момента на предоставяне на мерките Nitrogénművek не може да бъде определено като дружество в затруднение по смисъла на насоките за оздравяване и преструктуриране. По отношение на преустановяването на дейността от страна на дружеството през октомври 2008 г. унгарските органи смятат, че това е стратегическо и сезонно решение, като посочват, че няколко други участници на пазара също са спрели производството си през есента на 2008 г. Според Унгария към онзи момент рейтингът на дружеството може основателно да бъде определен като BB.
(33)
Комисията отбеляза, че независимо от очевидните проблеми на дружеството, свързани с ликвидността, и въз основа на доказателствения материал, представен от Унгария, от който е видно, че общият собствен капитал на дружеството надвишава неговия регистриран капитал, то не удовлетворява критериите за откриване на процедура по колективна несъстоятелност, предвидени от националното право, като за цялата 2008 г. има положителен оперативен резултат и положителен нетен резултат. Следователно условията на параграфи 9-11 от насоките за оздравяване и преструктуриране очевидно не са изпълнени.
(34)
От друга страна, от разследването и по-специално от финансовите отчети на дружеството за 2008 г. е видно, че Nitrogénművek се е нуждаело от публичните средства, за да възобнови дейността си. Във финансовите отчети за 2008 г. се подчертава, че „през втората половина (на 2008 г.) дружеството беше засегнато от финансовата и икономическата криза. Клиентите му изпитваха финансови затруднения и в резултат на това продажбите на продукцията на Nitrogénművek спаднаха до минимални нива. На 18 октомври 2008 г. дружеството спря производството си по финансови и икономически причини. За да възобнови дейността, собственикът на дружеството започна преговори с правителството, което издаде гаранцията, за да подсигури предлагането на унгарски торове“ (16). Финансовите отчети също показват, че заемът за текущи нужди е бил необходим за възобновяването на дейността и че част от сумата е използвана за изплащане на кредитите от доставчици, чийто падеж е настъпил на 31 декември 2008 г. (17).
(35)
Комисията смята, че дружество, което е преустановило производството си независимо по какви причини и не е в състояние да възобнови дейността си без публична помощ, не може да бъде разглеждано като здраво и жизнеспособно дружество. От финансовите отчети е видно, че дружеството е изпитвало сериозен недостиг на ликвидност и намесата на държавата е била от съществено значение за осигуряването на средства.
(36)
По отношение на кредитоспособността на дружеството Комисията изразява съмнение, че предполагаемият рейтинг BB отразява действителното финансово състояние на Nitrogénművek към момента на предоставяне на мерките. Комисията отбелязва на първо място, че Унгария не е представила кредитна оценка от независима рейтингова агенция или финансова институция. Предполагаемият рейтинг ВВ е определен от MFB, която за целите на разглежданите мерки е действала като инструмент на държавата (по-точно съобразно изрично решение на правителството), а не като независима финансова институция, чиято цел е да изготви надеждна търговска оценка. Това само по себе си може да постави под въпрос достоверността на „рейтинга“. Второ, Унгария не предоставя никаква информация за методиката и данните, използвани от MFB за установяване на финансовото здраве на дружеството. Трето, като се има предвид, че към момента на предоставяне на мярката Nitrogénművek не е имало производствена дейност и очевидно спешно се е нуждаело от финансиране, без което не би могло да възобнови производството си (вж. по-подробно съображения 34-35 по-горе), не е правдоподобно финансовото му положение да се разглежда като „задоволително“. При така изложените конкретни обстоятелства и независимо от резултатите на дружеството за минали периоди Комисията приема, че в дадения случай предполагаемият рейтинг ВВ е неприложим за целите на оценката за установяване дали мерките представляват държавна помощ съгласно съобщението относно референтните лихвени проценти.
(37)
В заключение Комисията смята, че дружеството не може да се разглежда като дружество с добра финансова стабилност. От представените материали е видно, че то е имало сериозни проблеми с ликвидността и не е било в състояние да възобнови дейността си (вж. съображения 34-35 по-горе). Следователно може да се приеме, че то е в лошо финансово състояние, което съответства на най-ниската категория (ССС) съгласно съобщението относно референтните лихвени проценти.
VIII.3.2. Обезпечения
(38)
Активите, предоставени като обезпечение, включват земя, сгради и оборудване от няколко производствени инсталации (18) на Nitrogénművek.
(39)
По отношение на стойността на заложения актив Унгария представи доклад за оценка, изготвен от фирма […] (19) в средата на 2008 г. Според тази оценка пазарната стойност на заложените активи е приблизително […] милиона евро, а стойността им при организирана ликвидация е приблизително […] милиона евро. По оценка на MFB рисково претеглената ликвидационна стойност на активите е приблизително […] милиона евро.
(40)
Като взема предвид, че общата комбинирана стойност на двата разглеждани заема е 88 милиона евро (т.е. според най-предпазлива оценка стойността на обезпеченията възлиза на [над 70] % от сумата на заемите), Комисията приема, че транзакциите са с висока обезпеченост. Дори и залозите за заем А да са втори по ред, всички вземания, произтичащи от тази транзакция, могат да бъдат удовлетворени след тези, произтичащи от заем Б.
(41)
Фактът, че обезпечението е със залог в полза на MFB, а не непосредствено в полза на държавата, е несъществен. Съгласно унгарското право, (20) когато поръчител трябва да бъде удовлетворен за вземанията си по гаранция, всички права във връзка с базовия заем се прехвърлят на него. Следователно, ако Nitrogénművek не изплати заемите и MFB задейства гаранцията, държавата може да удовлетвори собствените си вземания от залозите по споразумението за заем.
(42)
Освен това по отношение на заем Б държавата е получила правото да назначи двама от членовете на изпълнителния съвет на дружеството с право на вето върху всяко решение за изплащане на дивиденти, за предоставяне на нови залози на трети страни или за вземане на нови заеми в размер над 100 милиона форинта.
(43)
С оглед на тези елементи Комисията смята, че двете транзакции - заем А и заем Б - са с висока обезпеченост по смисъла на съобщението относно референтните лихвени проценти.
VIII.3.3. Сравними пазарни лихвени проценти
(44)
В предоставената информация Унгария представи като сравними няколко споразумения за заем, сключени между частни банки и Nitrogénművek, за да покаже, че финансовите разходи за публичните мерки са съвместими с пазара.
(45)
Но тези примери не са сравними и следователно нямат отношение към настоящата оценка. Първо, те се отнасят за по-малки суми и за кредитни линии по текущи (разплащателни) сметки (21). Второ, лихвените проценти, начислявани от банките, са по-високи от тези, които са предмет на оценката (22). В заключение най-важното е, че всички те са предоставени преди кризата, предимно през първата половина на 2008 г. Търговските условия през този период не са сравними с периода от декември 2008 до януари 2009 г., когато е пикът на финансовата криза.
VIII.3.4. Референтни лихвени проценти съгласно съобщението относно референтните лихвени проценти
(46)
В съобщението относно референтните лихвени проценти Комисията прилага заместители на пазарните лихвени проценти, за да определи дали и какъв елемент от даден заем представлява държавна помощ. Съгласно съобщението върху базисния лихвен процент се прилагат диференцирани маржове в зависимост от кредитния рейтинг на съответното предприятие и предложените от него обезпечения.
(47)
По отношение на датата, която има значение за оценката, като се има предвид, че окончателните обвързващи актове „за предоставяне“ (т.е. споразуменията за заем) са сключени на 26 януари 2009 г., референтният лихвен процент (основният лихвен процент плюс съответният марж) към тази дата трябва да се сравни със съответната ефективна цена на финансовия пакет.
(48)
По отношение на приложимия марж, пояснен подробно по-горе, Комисията смята, че Nitrogénművek попада в най-долната категория от „таблицата“ на референтните лихвени проценти и че транзакциите са с висока обезпеченост. Следователно за референтен пазарен лихвен процент може да се приеме марж от 400 базисни пункта, добавен към съответния основен лихвен процент.
(49)
Към 26 януари 2009 г. общите ефективни разходи за финансиране (23) на заем А (в евро) са в размер на 4,362 %. За сравнение, съответният референтен лихвен процент към тази дата е 8,99 % (24). Следователно общите разходи за финансиране на заем А са по-ниски от референтния лихвен процент и съответно мярката предоставя предимство на дружеството.
(50)
Общите ефективни разходи за финансиране на заем Б (във форинти) са в размер на 12,44 % (25). За сравнение, съответният референтен лихвен процент към тази дата е 14,01 % (26). Следователно общите разходи за финансиране на заем Б са по-ниски от референтния лихвен процент и съответно мярката предоставя предимство на дружеството.
VIII.4. Заключение за наличието на помощ
(51)
Видно от горепосоченото, мерките са финансирани с държавни ресурси и могат да бъдат вменени на държавата.
(52)
Nitrogénművek е получило финансиране при по-добри от пазарните условия. Следователно мерките предоставят предимство на дружеството.
(53)
Освен това предимството е селективно, тъй като мерките се отнасят само за Nitrogénművek.
(54)
Тези селективни мерки обуславят вероятността от нарушаване на конкуренцията, като предоставят на дружеството предимство по отношение на неговите конкуренти, като се има предвид, че държавите-членки интензивно търгуват помежду си с торове.
(55)
Следователно заеми А и Б представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
IX. ПРЕДПОЛАГАЕМА ПОМОЩ ЗА MFB
(56)
В решението си за откриване на процедурата Комисията изказва предположението, че гаранцията, покриваща 100 % от сумата на заем А е държавна помощ в полза на MFB с оглед на факта, че съгласно предоставената противоречива информация инвестиционният заем е непогасен заем (като в такъв случай предоставената по-късно гаранция може да се разглежда като помощ за банката дотолкова, доколкото засилва вероятността от изплащане на заема). От друга страна разследването показа, че заем А е нов заем, сключен на 26 януари 2009 г., и следователно гаранцията, покриваща 100 % от сумата на заем А не представлява държавна помощ за MFB.
X. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА С ВЪТРЕШНИЯ ПАЗАР
X.1. Общи положения
(57)
Член 107, параграф 2 и параграф 3 от ДФЕС предвижда изключения от общото правило съгласно член 107, параграф 1, че държавната помощ е несъвместима с вътрешния пазар.
(58)
В следващите параграфи Комисията прави оценка на съвместимостта на мерките съгласно тези изключения. Въпреки това е необходимо да се отбележи още в началото, че Унгария не е представила никакви аргументи по отношение на съвместимостта на тези мерки с вътрешния пазар.
X.2. Изключения по член 107, параграф 2 от ДФЕС
(59)
Изключенията по член 107, параграф 2 от ДФЕС не са приложими в дадения случай, защото мярката няма социален характер, не е предоставена на отделни потребители, не е предназначена за отстраняване на щети, причинени от природни бедствия или други извънредни събития, и не е предоставена на икономиката в определени райони на Федерална република Германия, които са засегнати от разделението на страната.
X.3. Изключения по член 107, параграф 3 от ДФЕС
(60)
Член 107, параграф 3 от ДФЕС предвижда още изключения. В следващите параграфи Комисията прави оценка на потенциалната съвместимост на мерките първо по член 107, параграф 3, буква а), буква в) и буква г) и след това по член 107, параграф 3, буква б).
(61)
Съгласно член 107, параграф 3, буква а) „помощите за насърчаване на икономическото развитие на региони, където жизненото равнище е необичайно ниско или където има високо равнище на непълна заетост“, могат да се приемат за съвместими с вътрешния пазар. При присъединяването на Унгария към ЕС цялата територия на страната се е разглеждала като такава област, а повечето от регионите на страната все още отговарят на условията за получаване на такива помощи (27).
(62)
Съвместимостта на държавната помощ за подпомаганите региони се регулира от Насоките на Комисията за националната регионална помощ за 2007-2013 г. (наричани по-долу „насоки за регионална помощ“) (28). Въпреки това мерките не са съвместими с насоките за регионална помощ. Що се отнася до инвестиционния заем, той е предоставен за инвестиция, която вече е приключила (29), и следователно няма стимулиращ ефект съгласно изискванията на насоките за регионална помощ. Що се отнася до предполагаемата оперативна помощ, разглежданата помощ не улеснява развитието на никакви икономически дейности или икономически региони и не е ограничена със срок, прогресивно намаляваща или пропорционална на конкретните икономически затруднения, към чието облекчаване е насочена (30).
(63)
С оглед на горепосоченото заключението на Комисията е, че помощта не отговаря на условията за дерогация, предвидени в член 107, параграф 3, буква а) от ДФЕС.
(64)
Член 107, параграф 3, буква в) предвижда разрешаване на държавна помощ с цел улесняване развитието на някои икономически дейности или на някои икономически региони, доколкото тази помощ не засяга по неблагоприятен начин условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес. Комисията е изготвила няколко насоки и съобщения, в които разяснява как ще прилага дерогацията, съдържаща се в горепосочената разпоредба.
(65)
По отношение на насоките за оздравяване и преструктуриране Комисията отбелязва, че (независимо дали дружеството отговаря на условията за получаване на помощ съгласно насоките) критериите за съвместимост на помощта очевидно не са удовлетворени. Що се отнася до помощта за оздравяване, мерките не се ограничават до минимално необходимото, тъй като продължават повече от шест месеца; не са представени доказателства, че те са обосновани от сериозни социални затруднения и няма да имат неблагоприятно въздействие спрямо другите държави-членки. Що се отнася до помощта за преструктуриране, при липсата на план за преструктуриране Комисията не може да прецени дали помощта ще възстанови дългосрочната жизнеспособност, дали ще бъде ограничена до минимално необходимото и дали ще се избегне ненужно нарушаване на конкуренцията.
(66)
В тази връзка заключението на Комисията е, че мерките не са съвместими като помощ за оздравяване или преструктуриране.
(67)
Комисията смята, че поради естеството и характера на помощта, в дадения случай не е приложимо нито едно от изключенията, предвидени в други насоки и съобщения, публикувани съгласно член 107, параграф 3, буква в).
(68)
Съгласно член 107, параграф 3, буква г) от ДФЕС помощите за насърчаване на културата и опазване на наследството могат да бъдат обявени за съвместими съгласно ДФЕС, доколкото тези помощи не засягат условията на търговия и конкуренцията в рамките на ЕС в степен, която противоречи на общия интерес. Очевидно това не се отнася за разглеждания случай.
X.4. Оценка на съвместимостта съобразно временната рамка
(69)
Съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС „помощите за насърчаване изпълнението на важен проект от общоевропейски интерес или за преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава-членка“ могат да се приемат за съвместими с вътрешния пазар.
(70)
Комисията отбелязва, че въпросната помощ не е предназначена за насърчаване изпълнението на важен проект от общоевропейски интерес.
(71)
С оглед на преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава-членка Комисията е приела Временна общностна рамка за мерките за държавна помощ за подпомагане достъпа до финансиране при настоящата финансова и икономическа криза (31) (наричана по-долу „временна рамка“).
(72)
Комисията смята, че според финансовите данни, предоставени от унгарските органи (32), преди настъпването на световната финансова и икономическа криза дружеството не е показвало признаци на затруднение. По-конкретно, както се посочва в съображение 33 по-горе, общият собствен капитал на дружеството надвишава неговия регистриран капитал, то не удовлетворява критериите за откриване на процедура по колективна несъстоятелност, предвидени от националното право, като за цялата 2008 г. има положителен оперативен резултат и положителен нетен резултат. Проблемите, довели до спирането на производството, са възникнали след началото на кризата. В тази връзка заключението на Комисията е, че към 1 юли 2008 г. Nitrogénművek не може да бъде определено като предприятие в затруднение по смисъла на насоките за оздравяване и преструктуриране. Следователно то отговаря на условията за помощ по временната рамка.
(73)
Въпреки това мерките не удовлетворяват условията на точка 4.2 от временната рамка за „ограничен съвместим размер на помощта“, тъй като не са приведени в действие под формата на схема за помощ и размерът на помощта очевидно надвишава 500 000 EUR. Също така, дори ако се разглеждат поотделно, гаранциите не отговарят на условията на точка 4.3 от временната рамка за помощ под формата на гаранции, защото размерът на платените гаранционни такси (33) е по-малък от приложимите премии в защитената област (34) съгласно временната рамка. Освен това Унгария не е доказала, че е изпълнен критерият за годишната стойност на заплатите на бенефициера. Финансовият пакет не представлява помощ за производството на екологично чисти продукти (точка 4.5) нито мерки за предоставяне на рисков капитал (точка 4.6).
(74)
Помощта под формата на лихвена субсидия съгласно точка 4.4. от временната рамка се отнася за заеми с всякаква продължителност, сключени преди 31 декември 2010 г. (35) Разглежданите мерки са договорени след влизането в сила на Временната рамка и преди 31 декември 2010 г. и следователно биха могли да отговарят на условията.
(75)
Въпреки това Комисията отбелязва, че ефективната цена на транзакциите е под минималния лихвен процент, който се смята за съвместим съгласно временната рамка.
(76)
Съгласно съответната разпоредба „Комисията ще приеме публичните или частните заеми да се отпускат при лихвен процент, който е поне равен на лихвения процент по еднодневните депозити на централната банка, плюс премия, равна на разликата между средния междубанков лихвен процент за една година и средния лихвен процент по еднодневните депозити на централната банка през периода от 1 януари 2007 г. до 30 юни 2008 г., плюс премията за кредитен риск, съответстваща на профила на риска на получателя, както се посочва в съобщението на Комисията относно преразглеждане на метода за определяне на референтните и сконтови лихвени проценти“.
(77)
За заема в евро (заем А) разликата между средния междубанков лихвен процент за една година и средния лихвен процент по еднодневните депозити на централната банка през периода от 1 януари 2007 г. до 30 юни 2008 г. е 64 базисни пункта. Освен това на 26 януари 2009 г. лихвеният процент по еднодневните депозити на Европейската централна банка (EONIA) (36) е бил 1,228 %. Като се има предвид рейтингът на бенефициера и обезпечеността на транзакцията (вж. съображение 48 по-горе), към тази база трябва да се приложи марж от 400 базисни пункта. Следователно помощта под формата на лихвена субсидия съгласно временната рамка би била 5,868 %. Ефективните разходи за финансиране на транзакцията (4,362 %) са по-малки от този лихвен процент.
(78)
По отношение на заема във форинти (заем Б), по дело № 78/2009 (37) унгарските органи потвърдиха, че разликата между средния междубанков лихвен процент за една година и средния лихвен процент по еднодневните депозити на централната банка през периода от 1 януари 2007 г. до 30 юни 2008 г. е 26 базисни пункта. Също така на 26 януари 2009 г. лихвеният процент по еднодневните депозити на Унгарската централна банка (38) е бил 9,14 %. С оглед на рейтинга на бенефициера и обезпечеността на транзакцията, към тази база трябва да се приложи марж от 400 базисни пункта. Следователно помощта под формата на лихвена субсидия съгласно временната рамка би била 13,40 %. Ефективните разходи за финансиране на транзакцията (12,44 %) са по-малки този лихвен процент.
X.5. Заключение относно съвместимостта
(79)
С оглед на горепосоченото заключението на Комисията е, че заем А и заем Б са частично съвместими в качеството им на помощ под формата на лихвена субсидия съгласно временната рамка.
(80)
По-конкретно Комисията смята, че разликата между ефективната цена на транзакциите и лихвената субсидия е несъвместима, а разликата между лихвената субсидия и референтния пазарен лихвен процент е съвместима съгласно временната рамка.
XI. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ
(81)
Съгласно ДФЕС и установената съдебна практика на Съда на Европейския съюз, ако установи, че помощта е несъвместима с вътрешния пазар, Комисията е компетентна да вземе решение, че съответната държава-членка е задължена да отмени или измени тази помощ (39). Съдът също нееднократно е постановил, че задължението на държава-членка да отмени помощ, която Комисията смята за несъвместима с вътрешния пазар, има за цел да възстанови положението, съществувало преди предоставянето на помощта (40). В този контекст, Съдът постанови, че тази цел е постигната, след като бенефициерът е изплатил сумите, предоставени му като неправомерна помощ, като по този начин се лиши от предимството, което е имал над конкурентите си на пазара и се възстанови положението, съществувало преди да бъде предоставена помощта (41).
(82)
Като се опира на тази съдебна практика, член 14 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета (42) постановява, че „когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава-членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателя“.
(83)
В тази връзка, като се има предвид, че въпросните мерки трябва да се разглеждат като неправомерна и частично несъвместима помощ, несъвместимата част трябва да бъде възстановена, за да се възобнови положението, съществувало на пазара преди предоставянето на помощта. Следователно възстановяването се извършва, считано от датата, на която бенефициерът е придобил предимството, т.е. датата, на която неправомерната помощ е била на негово разположение, като върху сумата за възстановяване се начислява лихва до датата на ефективното възстановяване.
(84)
В контекста на раздел X.5 по-горе елементът на несъвместимата помощ се изчислява като разликата между съвместимата лихвена субсидия съгласно временната рамка и общите ефективни разходи за финансиране (т.е. лихвения процент плюс гаранционната премия), при условията на които е предоставено финансирането.
(85)
Точната сума за възстановяване ще се изчисли от унгарските органи.
XII. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(86)
Въз основа на горното заключението на Комисията е, че мерките, т.е. заеми А и Б, предоставени на Nitrogénmuvek, представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(87)
Освен това Комисията приема, че заеми А и Б са частично съвместими с вътрешния пазар в качеството им на помощ под формата на лихвена субсидия съгласно временната рамка. По-конкретно разликата между съвместимата лихвена субсидия съгласно временната рамка и референтния пазарен лихвен процент е съвместима, а разликата между ефективната цена на транзакциите и лихвената субсидия е несъвместима с вътрешния пазар.
(88)
Като се има предвид, че заеми А и Б следва да се разглеждат като неправомерна и частично несъвместима помощ, несъвместимата част трябва да бъде възстановена от Nitrogénművek, за да се възобнови положението, съществувало на пазара преди предоставянето на помощта.
(89)
Унгарските органи са отговорни за изчисляването на точната сума за възстановяване. Сумата се изчислява като разликата между лихвената субсидия съгласно временната рамка и общите ефективни разходи за финансиране (т.е. лихвения процент плюс гаранционната премия), при условията на които е предоставено финансирането.
(90)
Комисията приема също, че гаранцията, покриваща 100 % от заем А, не представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС в полза на MFB,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Инвестиционният заем в размер на 52 милиона евро и заемът за текущи нужди в размер на 10 милиарда форинта, предоставени от Унгария на Péti Nitrogénművek Zrt., представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
Член 2
1. Държавната помощ, предоставена неправомерно от Унгария на Péti Nitrogénművek Zrt. в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС, е частично съвместима и частично несъвместима с вътрешния пазар.
2. Неправомерната държавна помощ, представляваща разликата между лихвената субсидия съгласно временната рамка и съответния референтен лихвен процент, е съвместима с вътрешния пазар.
3. Неправомерната държавна помощ, представляваща разликата между ефективната цена на мерките и лихвената субсидия съгласно временната рамка, е несъвместима с вътрешния пазар.
4. Унгария прекратява предоставянето на държавната помощ, посочена в параграф 3, считано от датата на уведомяване за настоящото решение.
Член 3
1. Унгария следва да направи необходимото за възстановяването от бенефициера на помощта, посочена в член 2, параграф 3.
2. Сумите, които следва да се възстановят, включват лихви от датата, на която са били предоставени на разположение на бенефициера, до датата на действителното им възстановяване.
3. Лихвата се начислява с натрупване в съответствие с глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004.
Член 4
1. Възстановяването на помощта, посочена в член 2, параграф 3, се извършва незабавно и ефективно.
2. Унгария гарантира изпълнението на настоящото решение в срок от четири месеца, считано от датата, на която е уведомена за него.
Член 5
1. В срок от два месеца след уведомяването за настоящото решение Унгария изпраща следната информация на Комисията:
а)
общата сума (главница и лихва по възстановяване), която бенефициерът възстановява;
б)
подробно описание на мерките, които вече са предприети и които са планирани за изпълнение на настоящото решение;
в)
документи, доказващи, че на бенефициера е наредено да върне помощта;
2. Унгария информира Комисията за напредъка на националните мерки, предприети за изпълнение на настоящото решение до окончателното възстановяване на помощта, посочена в член 2, параграф 3, заедно с лихвите. По искане на Комисията тя предоставя незабавно информация за вече предприетите и планирани мерки за изпълнение на настоящото решение. Също така предоставя подробна информация относно размера на помощта и лихвите по възстановяване, които вече са възстановени от бенефициера.
Член 6
Адресат на настоящото решение е Република Унгария.
Съставено в Брюксел на 27 октомври 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 27ης Οκτωβρίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 14/09 (πρώην NN 17/09) που χορήγησε η Ουγγαρία υπέρ της Péti Nitrogénművek Zrt.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 7274]
(Το κείμενο στην ουγγρική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/269/ΕΕ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (1), αναφορικά με την ενίσχυση C 14/09 (πρώην NN 17/09) (2),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στα τέλη του 2008, η Επιτροπή πληροφορήθηκε από τα μέσα ενημέρωσης σχετικά με τα μέτρα που σχεδίαζε να εγκρίνει η Ουγγαρία υπέρ της Péti Nitrogénművek Zrt. (εφεξής: «Nitrogénművek»). Κατόπιν επανειλημμένης ανταλλαγής πληροφοριών, η Επιτροπή κίνησε στις 29 Απριλίου 2009 την επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με εικαζόμενα μέτρα κρατικής ενίσχυσης.
(2)
Στις 3 και 17 Αυγούστου 2009, η Ουγγαρία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στην Επιτροπή σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(3)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 17 Ιουλίου 2009 (3). Ελήφθησαν παρατηρήσεις από τέσσερα ενδιαφερόμενα μέρη: από την Nitrogénművek, δικαιούχο των εικαζόμενων μέτρων κρατικής ενίσχυσης, στις 18 Αυγούστου 2009, από δύο ενδιαφερόμενα μέρη που ζήτησαν να παραμείνει μυστική η ταυτότητά τους, στις 17 και 18 Αυγούστου 2009, και από την ZAK SA στις 19 Αυγούστου 2009.
(4)
Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις στην Ουγγαρία μέσω επιστολής στις 21 Σεπτεμβρίου 2009. Η Ουγγαρία απάντησε στις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων τρίτων μέσω επιστολής της 20ής Οκτωβρίου 2009.
(5)
Στις 3 Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή υπέβαλε στις ουγγρικές αρχές αίτημα παροχής πρόσθετων πληροφοριών στο οποίο η Ουγγαρία απάντησε μέσω επιστολής στις 4 Δεκεμβρίου 2009. Τον Ιούνιο του 2010, η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των ουγγρικών αρχών συνεχίστηκε ανεπισήμως μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
II. Ο ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ
(6)
Η Nitrogénművek είναι παραγωγός χημικών λιπασμάτων. Τα κεντρικά της γραφεία βρίσκονται στο Pétfürdő, στην επαρχία Veszprém της Ουγγαρίας, η οποία αποτελεί ενισχυόμενη περιοχή δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ. Η επιχείρηση είναι ο κύριος παραγωγός λιπασμάτων της χώρας και ο βασικός προμηθευτής της ουγγρικής αγοράς.
(7)
Το 2008 η Nitrogénművek σημείωσε κύκλο εργασιών ύψους 64,8 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών (HUF) (περίπου 232 εκατ. ευρώ), εκ των οποίων το 74 % αφορούσε την Ουγγαρία και το 26 % προερχόταν από εξαγωγές (κυρίως στις αγορές της ΕΕ). Το 2008 απασχολούσε 508 εργαζομένους. Το εγγεγραμμένο κεφάλαιο της εταιρείας ανέρχεται σε 528 εκατ. ουγγρικά φιορίνια (περίπου 1,92 εκατ. ευρώ). Το 2008 το μετοχικό κεφάλαιο αντιστοιχούσε σε 11 δισεκατ. ουγγρικά φιορίνια (περίπου 40 εκατ. ευρώ).
Πίνακας 1
Βασικά χρηματοοικονομικά στοιχεία της Nitrogénművek
2007
δισεκατ. ουγγρικά φιορίνια (HUF)
2007
εκατ. EUR
2008
δισεκατ. ουγγρικά φιορίνια (HUF)
2008
εκατ. EUR
Κύκλος εργασιών
48,211
175
64,836
232
Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης
2,435
8,9
16,335
59,4
Καθαρό αποτέλεσμα κέρδος/ζημία (-)
-3,303
-12
7,296
26,5
Στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων της εταιρείας του 2008.
(8)
Στις 18 Οκτωβρίου 2008, η Nitrogénművek διέκοψε την παραγωγική της δραστηριότητα.
III. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(9)
Στις 18 Δεκεμβρίου 2008, η ουγγρική κυβέρνηση ανακοίνωσε (4) ότι προκειμένου να διασφαλίσει τη συνέχιση της παραγωγής λιπασμάτων στην Ουγγαρία καθώς και για λόγους διασφάλισης της απασχόλησης, το ουγγρικό κράτος θα «διέσωζε» τη Nitrogénművek παρέχοντάς της κεφάλαια για την επανέναρξη της παραγωγής και την κάλυψη των λειτουργικών της εξόδων.
(10)
Στις 20 Δεκεμβρίου 2008, η κυβέρνηση ενέκρινε (5) δύο ξεχωριστές κρατικές εγγυήσεις εξασφάλισης για δύο δάνεια που επρόκειτο να χορηγηθούν από την Ουγγρική Τράπεζα Ανάπτυξης (Magyar Fejlesztési Bank Zrt., εφεξής: «MFB»), που ανήκει κατά 100 % στο κράτος. Αμφότερες οι εγγυήσεις χορηγήθηκαν έναντι προκαταβλητέας άπαξ προμήθειας της τάξεως του 2 % επί του εγγυηθέντος ποσού.
(11)
Με τη στήριξη των ως άνω κρατικών εγγυήσεων, στις 26 Ιανουαρίου 2009, η MFB και Nitrogénművek συνήψαν δύο δανειακές συμφωνίες:
α)
δάνειο A: επενδυτικό δάνειο (6) ύψους 52 εκατ. ευρώ ληκτότητας έξι ετών με επιτόκιο Euribor εξαμήνου συν 1,7 %. Η κυβερνητική εγγύηση του 100 % προβλέπει την προκαταβολή άπαξ προμήθειας που ανέρχεται στο 2 % επί του ποσού του δανείου. Εξασφαλίσεις για την MFB: η κρατική εγγύηση του 100 %, δεύτερης τάξης (ήτοι αμέσως μετά το δάνειο Β, κάτωθι) ενεχυριασμός των στοιχείων ενεργητικού (7). Δεν ορίστηκαν ειδικές εξασφαλίσεις για το κράτος. Βασική προϋπόθεση είναι η εξόφληση του δανείου σε 12 εξαμηνιαίες δόσεις με ημερομηνία έναρξης την 15η Ιουνίου 2009. Οι τόκοι είναι πληρωτέοι ανά εξάμηνο·
β)
δάνειο B: δάνειο για υφιστάμενες εγκαταστάσεις ύψους 10 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών (περίπου 36 εκατ. ευρώ) που χορηγήθηκε για τέσσερα έτη, με επιτόκιο BUBOR (8) τριμήνου συν 2,5 %. Το δάνειο εξασφαλίζεται με κυβερνητική εγγύηση 80 %, με προκαταβολή άπαξ προμήθειας που ανέρχεται στο 2 % (επί του ποσού που καλύπτεται από την εγγύηση του 80 %). Εξασφαλίσεις για την MFB: η κρατική ενίσχυση του 80 %, πρώτης τάξης ενεχυριασμός των στοιχείων ενεργητικού. Δεν ορίστηκαν ειδικές εξασφαλίσεις για το κράτος. Σύμφωνα με την κυβερνητική απόφαση, η MFB είχε το δικαίωμα να διορίζει δύο μέλη στο εκτελεστικό συμβούλιο της Nitrogénművek. Βασική προϋπόθεση είναι η εξόφληση του δανείου στο τέλος της ληκτότητας. Οι τόκοι είναι πληρωτέοι ανά τρίμηνο.
Πίνακας 2
Σύνοψη των μέτρων κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Nitrogénművek
Στόχος
Ποσό δανείου
Επιτόκιο
Εγγύηση
Προκαταβολή προμήθειας 2 % επί της εγγύησης, ετησιοποιημένη (9)
Κύριες εξασφαλίσεις προς την τράπεζα
Δάνειο A
Επενδύσεις
52 εκατ. EUR
Euribor + 1,7 %
100 %
0,41 %
Δεύτερης τάξης ενεχυριασμός ενεργητικού
Δάνειο B
Υφιστάμενες εγκαταστά-σεις
10 δισεκατ. HUF
BUBOR + 2,5 %
80 %
0,46 %
Πρώτης τάξης ενεχυριασμός ενεργητικού
(12)
Η Nitrogénművek επανεκκίνησε την παραγωγή της στις 26 Φεβρουαρίου 2009.
IV. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(13)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της 29ης Απριλίου 2009, η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσο η Nitrogénművek ήταν προβληματική επιχείρηση σύμφωνα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (10) (εφεξής: «κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης») και, σε περίπτωση θετικής απάντησης, κατά πόσο θα επιτύχαινε στην αγορά ίδιους όρους χρηματοδότησης με εκείνους που της παρείχαν οι ουγγρικές αρχές. Η Επιτροπή διατύπωσε την προκαταρκτική εκτίμηση ότι τα ακόλουθα μέτρα που εγκρίθηκαν υπέρ της επιχείρησης συνιστούν πιθανώς κρατική ενίσχυση διότι προδήλως χορηγήθηκαν υπό όρους ευνοϊκότερους από εκείνους της αγοράς:
α)
η κρατική εγγύηση 100 % επί του επενδυτικού δανείου ύψους 52 εκατ. ευρώ·
β)
το ίδιο το επενδυτικό δάνειο ύψους 52 εκατ. ευρώ, σε περίπτωση που πρόκειται για υφιστάμενο δάνειο που είχε χορηγηθεί πριν από την κρατική εγγύηση. (Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών τη στιγμή κίνησης της διαδικασίας, δεν ήταν σαφές εάν το επενδυτικό δάνειο ήταν υφιστάμενο ή νέο δάνειο)·
γ)
η κρατική εγγύηση 80 % επί του δανείου για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις ύψους 10 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών·
δ)
το εκτός εγγύησης ποσοστό 20 % του δανείου για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις.
(14)
Η Επιτροπή έκρινε επίσης ότι η κρατική εγγύηση 100 % για την εξασφάλιση του επενδυτικού δανείου συνιστά ενδεχομένως ενίσχυση υπέρ της MFB στον βαθμό που πρόκειται για εγγύηση υφιστάμενου δανείου.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ
(15)
Η Ουγγαρία υποστηρίζει γενικότερα ότι τα μέτρα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως κρατική ενίσχυση διότι ήταν σύμφωνα με τους κανόνες της αγοράς και, άρα, δεν παρείχαν κανένα πλεονέκτημα στον δικαιούχο. Η Ουγγαρία δεν αμφισβητεί τα υπόλοιπα σωρευτικά κριτήρια ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, ήτοι τη μεταφορά κρατικών πόρων, την επιλεκτικότητα, τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και τον επηρεασμό των συναλλαγών.
(16)
Συγκεκριμένα, η Ουγγαρία αντικρούει την άποψη ότι η Nitrogénművek θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Οι ουγγρικές αρχές ισχυρίζονται ότι η επιχείρηση ήταν κερδοφόρα και ότι είχε σταθερές επιχειρηματικές προβλέψεις για το 2008. Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι η πιστοληπτική ικανότητα της επιχείρησης θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «ικανοποιητική» τη στιγμή υλοποίησης των μέτρων, η οποία αντιστοιχεί στη βαθμολογία «ΒΒ» σύμφωνα με τις κατηγορίες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας που προβλέπονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (11) (εφεξής: «ανακοίνωση περί επιτοκίων αναφοράς»).
(17)
Σε ό,τι αφορά τη διακοπή της παραγωγής της επιχείρησης το φθινόπωρο του 2008, οι ουγγρικές αρχές εξηγούν ότι ο κλάδος της βιομηχανίας λιπασμάτων χαρακτηρίζεται γενικότερα από έντονη εποχικότητα. Επίσης, λόγω της συνεχιζόμενης χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, η ζήτηση μειώθηκε. Η επιχείρηση αποφάσισε να διακόψει την παραγωγή της εξαιτίας των υψηλών τιμών φυσικού αερίου (που αποτελούν μείζον κόστος στην παραγωγή λιπασμάτων και οι οποίες αναμενόταν να μειωθούν) και των σημαντικών σωρευμένων αποθεμάτων. Η Ουγγαρία επισημαίνει επίσης ότι η διακοπή αυτή δεν αποτέλεσε μεμονωμένο φαινόμενο στην ευρωπαϊκή αγορά καθότι πολλές μονάδες παραγωγής διέκοψαν ή περιόρισαν την παραγωγή τους κατά την ίδια περίοδο.
(18)
Σε ό,τι αφορά το καταβληθέν επιτόκιο και την προμήθεια της εγγύησης, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι αυτά συμμορφώνονται προς τους κανόνες της αγοράς: i) στην περίπτωση του δανείου B δεν ικανοποιούν τα κριτήρια της ενίσχυσης κατά την έννοια της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς, και ii) στην περίπτωση του δανείου A, το επιτόκιο είναι χαμηλότερο από αυτό που θα θεωρείτο ως σύμφωνο με τους κανόνες της αγοράς κατά την έννοια της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς, όμως, δεδομένης της υψηλής αξίας των εξασφαλίσεων, μπορεί να θεωρηθεί ως σύμφωνο με τους κανόνες της αγοράς. Η Ουγγαρία θεωρεί επίσης ότι είχαν συναφθεί διάφορες δανειακές συμβάσεις και συμβάσεις πιστωτικών ορίων μεταξύ της επιχείρησης και ιδιωτικών τραπεζών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008 υπό παρόμοιους όρους, οι οποίες -όπως υποστηρίζει- καταδεικνύουν ότι τα ασφάλιστρα και οι όροι των δανείων Α και Β δεν παρείχαν στην επιχείρηση κανένα πλεονέκτημα ως προς τους όρους χρηματοδότησης που ισχύουν στην αγορά.
VI. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ
(19)
Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις επί της απόφασης κίνησης διαδικασίας από τρεις ανταγωνιστές (12). Και οι τρεις ενδιαφερόμενοι υποστήριξαν την έρευνα της Επιτροπής και εξέφρασαν την άποψη ότι τα δάνεια πράγματι συνιστούν κρατική ενίσχυση.
(20)
Ο δικαιούχος σχολίασε επ’ αυτού αντικρούοντας τους ισχυρισμούς ότι τα μέτρα συνιστούν παράνομη κρατική ενίσχυση. Τα επιχειρήματά του συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με εκείνα των ουγγρικών αρχών.
VII. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(21)
Στην απάντησή της σχετικά με τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων, η Ουγγαρία απορρίπτει τις παρατηρήσεις αυτών και επαναδιατυπώνει το επιχείρημά της ότι η Nitrogénművek δεν έλαβε κρατική ενίσχυση.
VIII. ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(22)
Για να διαπιστώσει κατά πόσο ένα μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει αν το αμφισβητούμενο μέτρο πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, το οποίο προβλέπει τα ακόλουθα: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως».
(23)
Βάσει της ως άνω διάταξης, η Επιτροπή θα αξιολογήσει στη συνέχεια κατά πόσο τα αμφισβητούμενα μέτρα υπέρ της Nitrogénművek συνιστούν κρατική ενίσχυση.
VIII.1. Τα δάνεια από την MFB είναι καταλογιστέα στο κράτος
(24)
Οι κανόνες που διέπουν τη λειτουργία της MFB έχουν αλλάξει από την εποχή έγκρισης των μέτρων. Η παρούσα αξιολόγηση αναφέρεται λεπτομερώς στο νομικό καθεστώς που ίσχυε κατά τη στιγμή σύναψης των υπό εξέταση συμφωνιών χορήγησης των δανείων.
(25)
Η MFB είναι εξειδικευμένο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα κρατικής ιδιοκτησίας το οποίο ιδρύθηκε και λειτουργούσε τη στιγμή της έγκρισης των μέτρων δυνάμει νομοθετικής πράξης (ειδικού σκοπού) (εφεξής: «η Πράξη για την ΜFB») (13). Δυνάμει της εν λόγω πράξης, η τράπεζα επιδιώκει ορισμένους στόχους δημόσιας πολιτικής και, συγκεκριμένα, κύρια λειτουργία της είναι η προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και η αποτελεσματική συνεισφορά στην υλοποίηση της κρατικής πολιτικής για την οικονομία και την ανάπτυξη. Μέρος των κανόνων προληπτικής εποπτείας που ισχύουν για τις εμπορικές τράπεζες δεν εφαρμόζονται στην MFB, καθότι υπόκειται σε ειδικούς κανόνες προληπτικής εποπτείας δυνάμει της Πράξης για την MFB.
(26)
Το μετοχικό κεφάλαιο της MFB ύψους 60 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών ανήκει σε ποσοστό 100 % στο ουγγρικό κράτος και οι μετοχές της δεν υπόκεινται σε διαπραγμάτευση, σύμφωνα με όσα προβλέπει η Πράξη για την MFB. Ορισμένες από τις υποχρεώσεις της MFB καλύπτονται από τον κεντρικό προϋπολογισμό του κράτους, ενώ το μέγιστο όριο δανειοδότησης και τα ποσά που δύναται να εγγυηθεί ορίζονται από τη νομοθεσία περί προϋπολογισμού. Επιπλέον, τα μερίσματα που καταβάλλονται εισρέουν στον κεντρικό προϋπολογισμό. Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι τα μέτρα που ενέκρινε η MFB εμπλέκουν κρατικούς πόρους.
(27)
Το κράτος ενασκεί δικαιώματα κυριότητας επί της MFB μέσω του αρμόδιου υπουργού. Η MFB υποβάλλει στον αρμόδιο υπουργό ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητές της, ο δε ελεγκτής διορίζεται επίσης από τον αρμόδιο υπουργό. Ο υπουργός διορίζει και παύει επίσης τα μέλη και τον πρόεδρο του διοικητικού και του εποπτικού συμβουλίου, καθώς και τον γενικό διευθυντή.
(28)
Μολονότι ο κρατικός έλεγχος ενός ιδρύματος δεν καθιστά αυτομάτως όλες τις ενέργειες αυτού καταλογιστέες στο κράτος (14), στην προκείμενη περίπτωση συντρέχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις που ορίζει το ΔΕΚ (15), οι οποίες υποδεικνύουν ότι οι ενέργειες της MFB είναι καταλογιστέες στο κράτος. Η MFB επιδιώκει στόχους δημόσιας πολιτικής, το νομικό καθεστώς της διέπεται από ειδική νομοθεσία, εξαιρείται εν μέρει από κανονισμούς χρηματοοικονομικής εποπτείας και η διοίκησή της τελεί σε μεγάλο βαθμό υπό την εποπτεία των κρατικών αρχών. Συγκεκριμένα, από το πλαίσιο στο οποίο αποφασίστηκαν τα μέτρα (ήτοι κυβερνητική απόφαση για την έκδοση της εγγύησης που προορίζεται ρητά για δάνεια χορηγούμενα από την MFB και η οποία ορίζει ότι η MFB δύναται, χάριν ανταλλάγματος, να διορίζει δύο μέλη του διοικητικού συμβουλίου της Nitrogénművek, ενώ της απόφασης προηγήθηκαν δημόσιες δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου ο οποίος ανακοίνωσε την επικείμενη έγκριση των μέτρων) συνάγεται ότι οι ουγγρικές αρχές ενεπλάκησαν στην έγκριση των μέτρων.
(29)
Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή κρίνει ότι οι ενέργειες της MFB είναι καταλογιστέες στο κράτος.
VIII.2. Τα μέτρα πρέπει να αξιολογηθούν ως άμεσα κρατικά δάνεια
(30)
Καθότι τα ίδια τα δάνεια είναι απευθείας καταλογιστέα στο κράτος, οι επιπρόσθετες κρατικές εγγυήσεις δεν αυξάνουν το χρηματοοικονομικό βάρος που επωμίζεται το κράτος ούτε το πλεονέκτημα υπέρ της Nitrogénművek. Συνεπώς, κρίνεται πρόσφορη η ένταξη των υπό εξέταση δανείων και εγγυήσεων σε δύο μέτρα που θα αξιολογηθούν ως άμεσα δάνεια χορηγούμενα από το κράτος (για τα οποία το κόστος που αναλαμβάνει η Nitrogénművek είναι το επιτόκιο του δανείου πλέον του ασφαλίστρου για την εγγύηση).
(31)
Συνεπώς, η αξιολόγηση της κρατικής ενίσχυσης θα πραγματοποιηθεί βάσει της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς που ισχύει για τα δάνεια.
VIII.3. Πλεονέκτημα: Συμμόρφωση των μέτρων προς τους κανόνες της αγοράς
VIII.3.1. Χρηματοοικονομική ευρωστία της επιχείρησης τη στιγμή έγκρισης των μέτρων
(32)
Η Ουγγαρία εμμένει στο ότι η Nitrogénművek δεν αποτελούσε τη στιγμή έγκρισης των μέτρων προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Σε ό,τι αφορά τη διακοπή της παραγωγής της επιχείρησης τον Οκτώβριο του 2008, οι ουγγρικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι επρόκειτο για στρατηγική και εποχική απόφαση, καθώς και ότι υπήρχαν και άλλοι παράγοντες της αγοράς που διέκοψαν την παραγωγή τους το φθινόπωρο του 2008. Η Ουγγαρία ισχυρίζεται ότι η πιστοληπτική ικανότητα της επιχείρησης τη δεδομένη στιγμή αντιστοιχούσε ορθώς στην κατηγορία BB.
(33)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι παρά τα εμφανή προβλήματα ρευστότητας της επιχείρησης, όπως άλλωστε υποδεικνύουν τα στοιχεία που υπέβαλε η Ουγγαρία, το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο της επιχείρησης υπερέβαινε το εγγεγραμμένο κεφάλαιο αυτής, δεν πληρούσε τα κριτήρια υπαγωγής σε συλλογική πτωχευτική διαδικασία σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, είχε δε θετικό αποτέλεσμα εκμετάλλευσης καθώς και θετικά καθαρά αποτελέσματα για όλο το 2008. Συνεπώς, είναι προφανές ότι δεν πληρούνται τα σημεία 9-11 των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
(34)
Ωστόσο, από την έρευνα, και ιδίως από τις οικονομικές καταστάσεις της επιχείρησης για το 2008, είναι σαφές ότι η Nitrogénművek χρειαζόταν τους κρατικούς πόρους για την επανέναρξη της λειτουργίας της. Πράγματι, στις οικονομικές καταστάσεις του 2008 επισημαίνεται ότι: «Κατά το δεύτερο εξάμηνο του [2008] η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έπληξε την επιχείρηση. Οι πελάτες της αντιμετώπισαν οικονομικές δυσκολίες και, κατά συνέπεια, η εμπορική προώθηση των προϊόντων της Nitrogénművek έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο. Στις 18 Οκτωβρίου 2008 η επιχείρηση διέκοψε την παραγωγή για χρηματοπιστωτικούς και οικονομικούς λόγους. Για την επανέναρξη της παραγωγής, ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης ξεκίνησε διαβουλεύσεις με την κυβέρνηση. Κατόπιν τούτου, η κυβέρνηση εξέδωσε την εγγύηση με στόχο τη διασφάλιση του εφοδιασμού της ουγγρικής αγοράς με λιπάσματα». (16) Οι οικονομικές καταστάσεις υποδεικνύουν επίσης ότι το δάνειο για τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις ήταν απαραίτητο για την επανέναρξη των εργασιών και ότι μέρος του ποσού χρησιμοποιήθηκε για την εξόφληση οφειλών σε προμηθευτές πληρωτέων στις 31 Δεκεμβρίου 2008 (17).
(35)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι μια επιχείρηση η οποία μετά τη διακοπή της παραγωγής της δεν είναι σε θέση να επανεκκινήσει τη λειτουργία της χωρίς κρατική βοήθεια -ανεξαρτήτως των λόγων που οδήγησαν στη διακοπή αυτή- δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως εύρωστη και βιώσιμη επιχείρηση. Από τις οικονομικές καταστάσεις καθίσταται σαφές ότι η επιχείρηση αντιμετώπιζε σοβαρή έλλειψη ρευστότητας και ότι για τη συγκέντρωση κεφαλαίων ήταν απαραίτητη η κρατική παρέμβαση.
(36)
Σε ό,τι αφορά την πιστοληπτική ικανότητα της εταιρείας, η Επιτροπή αμφισβητεί τον ισχυρισμό ότι η εικαζόμενη βαθμολογία ΒΒ αντικατοπτρίζει την πραγματική χρηματοοικονομική κατάσταση της Nitrogénművek τη στιγμή έγκρισης των μέτρων. Πρώτον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Ουγγαρία δεν υπέβαλε κάποια αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας εκ μέρους ανεξάρτητου φορέα αξιολόγησης ή χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Η εικαζόμενη βαθμολογία ΒΒ αποδίδεται στην MFB η οποία, για τους σκοπούς των υπό εξέταση μέτρων, ενήργησε ως όργανο του κράτους (στην πραγματικότητα συμμορφώθηκε προς τη ρητή απόφαση της κυβέρνησης) και όχι ως ανεξάρτητο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που διενεργεί ορθή εμπορική αξιολόγηση. Το γεγονός αυτό από μόνο του θέτει υπό αμφισβήτηση την αξία της βαθμολογίας. Δεύτερον, η Ουγγαρία δεν παρέχει καμία πληροφορία σχετικά με τη μεθοδολογία και τις πληροφορίες στις οποίες βασίστηκε η MFB προκειμένου να διαπιστώσει τη χρηματοοικονομική ευρωστία της επιχείρησης. Τρίτον, δεδομένου ότι τη στιγμή έγκρισης των μέτρων η Nitrogénművek ήταν μια επιχείρηση χωρίς παραγωγική δραστηριότητα και, κατά τα φαινόμενα, με άμεση ανάγκη χρηματοδότησης χωρίς την οποία δεν θα ήταν εφικτή η επανέναρξη της παραγωγής της (βλέπε αναλυτικά τις αιτιολογικές σκέψεις 34-35 ανωτέρω), δεν μπορεί να πειστεί κανείς ότι η χρηματοοικονομική της κατάσταση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «ικανοποιητική». Βάσει των ως άνω στοιχείων, και ανεξαρτήτως των επιδόσεων της επιχείρησης στο παρελθόν, η Επιτροπή θεωρεί ότι στην προκείμενη περίπτωση η εικαζόμενη βαθμολογία ΒΒ δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση των μέτρων ως προς την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης δυνάμει της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς.
(37)
Συμπερασματικά, η Επιτροπή φρονεί ότι η επιχείρηση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως επιχείρηση με υγιή χρηματοοικονομική ισχύ. Από τα υποβληθέντα στοιχεία καθίσταται σαφές ότι αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα ρευστότητας και δεν ήταν σε θέση να επανεκκινήσει τις εργασίες της (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 34-35 ανωτέρω). Συνεπώς, μπορεί να θεωρηθεί ότι ήταν σε κακή χρηματοοικονομική κατάσταση, η οποία αντιστοιχεί στην κατώτατη κατηγορία της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς (κατηγορία CCC).
VIII.3.2. Εξασφαλίσεις
(38)
Στα στοιχεία ενεργητικού που παρασχέθηκαν ως εξασφαλίσεις περιλαμβάνονται εκτάσεις γης, κτίρια και μηχανές σε διάφορες μονάδες παραγωγής (18) της Nitrogénművek.
(39)
Σε ό,τι αφορά την αξία των ενεχυριασμένων στοιχείων ενεργητικού, η Ουγγαρία υπέβαλε έκθεση αξιολόγησης που εκπόνησε η εταιρεία […] (19), στα μέσα του 2008. Σύμφωνα με την εν λόγω αξιολόγηση, η αγοραία αξία των ενεχυριασμένων στοιχείων ενεργητικού αντιστοιχούσε σε περίπου […] εκατ. ευρώ, ενώ η αξία υποχρεωτικής εκκαθάρισης ανερχόταν σε περίπου […] εκατ. ευρώ. Η MFB υπολόγισε την απομειωμένη αξία ρευστοποίησης των στοιχείων ενεργητικού σε περίπου […] εκατ. ευρώ.
(40)
Έχοντας υπόψη ότι η συνολική συνδυασμένη αξία των δύο υπό εξέταση δανείων ανέρχεται σε 88 εκατ. ευρώ (ήτοι η αξία των εξασφαλίσεων ανέρχεται σε ποσοστό [άνω του 70] % των δανείων, σύμφωνα με την πιο μετριοπαθή εκτίμηση), η Επιτροπή θεωρεί ότι πρόκειται για συναλλαγές υψηλής εξασφάλισης. Ακόμη και αν τα ενέχυρα για το δάνειο Α είναι δεύτερης τάξης, οποιεσδήποτε αξιώσεις προκύψουν από τη συγκεκριμένη συναλλαγή μπορούν να ικανοποιηθούν μετά από εκείνες που προκύπτουν από το δάνειο Β.
(41)
Το γεγονός ότι η εξασφάλιση παρέχεται υπέρ της MFB και όχι υπέρ του κράτους δεν είναι ουσιαστικής σημασίας. Σύμφωνα με την ουγγρική νομοθεσία (20), αν ο εγγυητής πρέπει να ικανοποιήσει αξιώσεις που προκύπτουν από μια εγγύηση, όλα τα δικαιώματα που αφορούν το οικείο δάνειο μεταβιβάζονται στον ίδιο. Συνεπώς, αν η Nitrogénművek αδυνατεί να εξοφλήσει τα δάνεια και η MFB ενεργοποιήσει την εγγύηση, τότε δυνάμει της δανειακής συμφωνίας το κράτος δύναται να ικανοποιήσει τις αξιώσεις του από τα ενέχυρα.
(42)
Επιπλέον, σε ό,τι αφορά το δάνειο B, το κράτος είχε το δικαίωμα να διορίζει δύο μέλη στο εκτελεστικό συμβούλιο της επιχείρησης τα οποία έχουν δικαίωμα ψήφου αρνησικυρίας σε οιαδήποτε απόφαση καταβολής μερισμάτων, εκχώρησης περαιτέρω υποθηκών σε τρίτους ή εκταμίευσης περαιτέρω δανείων άνω των 100 εκατ. ουγγρικών φιορινιών.
(43)
Με βάση τα ως άνω στοιχεία, η Επιτροπή θεωρεί ότι αμφότερες οι συναλλαγές, το δάνειο Α και το δάνειο Β, ήταν συναλλαγές υψηλής εξασφάλισης κατά την έννοια της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς.
VIII.3.3. Συγκρίσιμα επιτόκια αγοράς
(44)
Στις παρατηρήσεις που υπέβαλε η Ουγγαρία παρουσίασε ορισμένα υποθετικώς «συγκρίσιμα» δάνεια που συνάφθηκαν μεταξύ ιδιωτικών τραπεζών και της Nitrogénművek προκειμένου να καταδείξει ότι οι χρηματοοικονομικές χρεώσεις που προέβλεπαν τα κρατικά μέτρα ήταν σύμφωνες με τους κανόνες της αγοράς.
(45)
Ωστόσο, τα εν λόγω παραδείγματα δεν είναι συγκρίσιμα και, άρα, μη συναφή προς τους σκοπούς της παρούσας αξιολόγησης. Πρώτον, αφορούν κυρίως μικρότερα ποσά και πιστωτικά όρια τρεχούμενου λογαριασμού (21). Δεύτερον, τα επιτόκια που χρεώνουν οι τράπεζες είναι υψηλότερα των υπό εξέταση επιτοκίων (22). Τέλος, και σημαντικότερο όλων, όλα τα εν λόγω δάνεια είχαν χορηγηθεί πριν από την κρίση, κυρίως κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008. Οι εμπορικές συνθήκες κατά την περίοδο εκείνη δεν είναι συγκρίσιμες με αυτές που ίσχυαν κατά την περίοδο Δεκέμβριος 2008-Ιανουάριος 2009, ήτοι κατά το αποκορύφωμα της χρηματοπιστωτικής κρίσης.
VIII.3.4. Εφαρμοζόμενα επιτόκια αναφοράς δυνάμει της ανακοίνωσης περί επιτοκίων αναφοράς
(46)
Για να καθορίσει εάν κάποιο δάνειο έχει χαρακτήρα κρατικής ενίσχυσης, και αν ναι, σε ποιον βαθμό, η Επιτροπή χρησιμοποιεί στην ανακοίνωση περί επιτοκίων αναφοράς επιτόκια αντιπροσωπευτικά της αγοράς. Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί επιτοκίων αναφοράς, πρέπει να εφαρμόζονται διαφοροποιημένα περιθώρια επί του βασικού επιτοκίου, ανάλογα με την πιστοληπτική ικανότητα του πιστωτή και τις διαθέσιμες εξασφαλίσεις.
(47)
Σε ό,τι αφορά τη σχετική ημερομηνία αξιολόγησης, δεδομένου ότι οι τελικές δεσμευτικές πράξεις «χορήγησης» (ήτοι οι δανειακές συμφωνίες) συνάφθηκαν στις 26 Ιανουαρίου 2009, το επιτόκιο αναφοράς (βασικό επιτόκιο προσαυξημένο κατά το σχετικό περιθώριο) τη συγκεκριμένη ημέρα πρέπει να συγκριθεί με την αντίστοιχη πραγματική ανταμοιβή του χρηματοδοτικού πακέτου.
(48)
Σε ό,τι αφορά το περιθώριο που πρέπει να εφαρμοστεί, όπως ορίζεται λεπτομερώς ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Nitrogénművek είχε πέσει στη χαμηλότερη κατηγορία της κλίμακας των επιτοκίων αναφοράς και ότι οι συναλλαγές ήταν υψηλής εξασφάλισης. Συνεπώς, περιθώριο 400 μονάδων βάσης πλέον του σχετικού βασικού επιτοκίου μπορεί να θεωρηθεί ως το επιτόκιο αναφοράς της αγοράς.
(49)
Σε ό,τι αφορά το δάνειο A (EUR), το συνολικό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης ανερχόταν σε 4,362 % στις 26 Ιανουαρίου 2009 (23). Συγκριτικά, το σχετικό επιτόκιο αναφοράς τη δεδομένη ημέρα ήταν 8,99 % (24). Το συνολικό κόστος χρηματοδότησης του δανείου A είναι συνεπώς χαμηλότερο του επιτοκίου αναφοράς και, άρα, το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην επιχείρηση.
(50)
Σε ό,τι αφορά το δάνειο Β (HUF), το συνολικό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης ανέρχεται σε 12,44 % (25). Αντιθέτως, το σχετικό επιτόκιο αναφοράς τη συγκεκριμένη ημέρα ήταν 14,01 % (26). Το συνολικό κόστος χρηματοδότησης του δανείου Β είναι συνεπώς χαμηλότερο του επιτοκίου αναφοράς και, άρα, το μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην επιχείρηση.
VIII.4. Συμπέρασμα σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(51)
Όπως καταδεικνύεται ανωτέρω, τα μέτρα χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους και είναι καταλογιστέα στο κράτος.
(52)
Η Nitrogénművek έλαβε χρηματοδότηση υπό ευνοϊκότερους όρους από ό,τι εάν είχε συγκεντρώσει κεφάλαια από τις αγορές. Συνεπώς, τα μέτρα παρέχουν πλεονέκτημα στην επιχείρηση.
(53)
Επιπλέον, το πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό διότι τα μέτρα αφορούν μόνο στη Nitrogénművek.
(54)
Τα εν λόγω επιλεκτικά μέτρα είναι πιθανόν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό διότι παρέχουν στην επιχείρηση πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της και διότι υπάρχουν εκτεταμένες συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα των λιπασμάτων.
(55)
Συνεπώς, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ τα δάνεια Α και Β συνιστούν κρατική ενίσχυση.
IX. ΠΙΘΑΝΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΥΠΕΡ ΤΗΣ MFB
(56)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή διατύπωσε το ενδεχόμενο η εγγύηση 100 % επί του δανείου A να αποτελεί κρατική ενίσχυση υπέρ της MFB δεδομένου ότι αντικρουόμενες πληροφορίες υποδήλωναν ότι το επενδυτικό δάνειο ήταν υφιστάμενο δάνειο (στην οποία περίπτωση, η μεταγενέστερη εγγύηση θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ενίσχυση προς την τράπεζα αφού βελτίωνε τις πιθανότητες είσπραξης του δανείου). Πάντως, η έρευνα έδειξε ότι το δάνειο Α είναι νέο δάνειο το οποίο υπεγράφη στις 26 Ιανουαρίου 2009 και, άρα, η εγγύηση του 100 % επί του δανείου Α δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της MFB.
X. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ
X.1. Γενικά
(57)
Το άρθρο 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ προβλέπει εξαιρέσεις από τον γενικό κανόνα του άρθρου 107 παράγραφος 1 σύμφωνα με τον οποίο η κρατική ενίσχυση είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά όπως αναφέρεται.
(58)
Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα αξιολογήσει το συμβιβάσιμο των μέτρων βάσει των εν λόγω εξαιρέσεων. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί εκ των προτέρων ότι η Ουγγαρία δεν προέβαλε κανένα επιχείρημα σχετικά με το συμβιβάσιμο των μέτρων με την εσωτερική αγορά.
X.2. Εξαιρέσεις δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ
(59)
Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ δεν ισχύουν στην προκείμενη περίπτωση διότι το εν λόγω μέτρο δεν έχει κοινωνικό χαρακτήρα, δεν έχει εγκριθεί υπέρ ιδιωτών καταναλωτών, δεν έχει σχεδιαστεί για την αποκατάσταση ζημιών που προκλήθηκαν από φυσικές καταστροφές ή εξαιρετικά γεγονότα και δεν έχει εγκριθεί για την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας που είχαν επηρεαστεί από τη διχοτόμηση της εν λόγω χώρας.
X.3. Εξαιρέσεις δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ
(60)
Περισσότερες εξαιρέσεις ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα αξιολογήσει πρώτα τον πιθανό συμβιβάσιμο χαρακτήρα των μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α), γ) και δ) και, ακολούθως, σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β).
(61)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) ορίζει ότι δύνανται να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά «οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση». Την εποχή της ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ολόκληρη η επικράτεια της Ουγγαρίας παρουσίαζε την ως άνω εικόνα και οι περισσότερες περιφέρειες της χώρας συνεχίζουν να είναι επιλέξιμες για ενίσχυση (27).
(62)
Το συμβιβάσιμο της κρατικής ενίσχυσης σε ενισχυόμενες περιοχές διέπεται από τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις 2007-2013 (εφεξής: «κατευθυντήριες γραμμές περιφερειακής ενίσχυσης») (28). Τα μέτρα, ωστόσο, δεν συμμορφώνονται προς τις κατευθυντήριες γραμμές περιφερειακής ενίσχυσης. Σε ό,τι αφορά το επενδυτικό δάνειο, αυτό χορηγήθηκε για επένδυση που είχε ήδη ολοκληρωθεί (29) και, άρα, δεν έχει χαρακτήρα κινήτρου όπως απαιτείται βάσει των κατευθυντήριων γραμμών περιφερειακής ενίσχυσης. Σε ό,τι αφορά την πιθανή λειτουργική ενίσχυση, η υπό εξέταση ενίσχυση δεν διευκολύνει την ανάπτυξη δραστηριοτήτων ή οικονομικών κλάδων και δεν είναι περιορισμένη στο χρόνο, μειούμενη σταδιακά ή αναλογική ως προς το ποσό που απαιτείται για την αποκατάσταση συγκεκριμένων οικονομικών προβλημάτων (30).
(63)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η ενίσχυση δεν ικανοποιεί τα κριτήρια της εξαίρεσης του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ.
(64)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Η Επιτροπή έχει υιοθετήσει διάφορες κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις οι οποίες επεξηγούν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται η εξαίρεση που προβλέπεται στην προαναφερόμενη διάταξη.
(65)
Σε ό,τι αφορά τις κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή επισημαίνει ότι (ανεξαρτήτως εάν η επιχείρηση ήταν επιλέξιμη για ενίσχυση δυνάμει των κατευθυντήριων γραμμών) δεν φαίνεται να ικανοποιούνται τα κριτήρια συμβιβάσιμης ενίσχυσης. Σε ό,τι αφορά την ενίσχυση διάσωσης, τα μέτρα δεν περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο καθότι η διάρκειά τους υπερβαίνει τους έξι μήνες, ενώ δεν έχει καταδειχθεί ότι δικαιολογούνται από σοβαρούς κοινωνικούς λόγους και ότι δεν έχουν ανεπίτρεπτα αρνητικές επιπτώσεις σε άλλα κράτη μέλη. Σε ό,τι αφορά την ενίσχυση αναδιάρθρωσης, ελλείψει σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή δεν μπορεί να αξιολογήσει εάν η ενίσχυση επρόκειτο να αποκαταστήσει τη μακροχρόνια βιωσιμότητα, εάν θα τηρούνταν στο ελάχιστο και εάν θα αποφεύγονταν αθέμιτες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(66)
Η Επιτροπή συμπεραίνει, συνεπώς, ότι τα μέτρα δεν είναι συμβιβάσιμα ως ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης.
(67)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι εξαιτίας της φύσης και των χαρακτηριστικών της ενίσχυσης, καμία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται σε άλλες κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις εκδοθείσες δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) δεν ισχύουν στην προκείμενη περίπτωση.
(68)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της ΣΛΕΕ αναφέρει ότι ενισχύσεις που προάγουν τον πολιτισμό και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς μπορούν να χαρακτηριστούν ως συμβιβάσιμες με τη ΣΛΕΕ στις περιπτώσεις που οι εν λόγω ενισχύσεις δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών και τον ανταγωνισμό στην ΕΕ κατά τρόπο που θα αντέκειτο στο κοινό συμφέρον. Κάτι τέτοιο προφανώς δεν ισχύει στην προκείμενη περίπτωση.
X.4. Αξιολόγηση συμβιβάσιμου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου
(69)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ ορίζει ότι «ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους» δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.
(70)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπό εξέταση ενίσχυση δεν σχεδιάστηκε για να προάγει την εκτέλεση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
(71)
Σε ό,τι αφορά την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους, η Επιτροπή ενέκρινε ένα προσωρινό κοινοτικό πλαίσιο για μέτρα κρατικής ενίσχυσης με σκοπό τη στήριξη της πρόσβασης στη χρηματοδότηση κατά τη διάρκεια της τρέχουσας χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης (31) (εφεξής: «προσωρινό πλαίσιο»).
(72)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι βάσει των χρηματοοικονομικών στοιχείων που υποβλήθηκαν από τις ουγγρικές αρχές (32), η επιχείρηση δεν παρουσίαζε ενδείξεις δυσχερειών πριν από την έναρξη της διεθνούς χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Συγκεκριμένα, όπως ήδη περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 33 ανωτέρω, το συνολικό μετοχικό κεφάλαιο ήταν υψηλότερο του εγγεγραμμένου κεφαλαίου της επιχείρησης, δεν πληρούσε τα κριτήρια υπαγωγής σε συλλογική πτωχευτική διαδικασία βάσει της εθνικής νομοθεσίας και είχε θετικά αποτελέσματα εκμετάλλευσης και θετικά καθαρά αποτελέσματα καθ’ όλη τη διάρκεια του 2008. Τα προβλήματα που οδήγησαν στη διακοπή της παραγωγής ανέκυψαν μετά την έναρξη της κρίσης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι την 1η Ιουλίου 2008 η Nitrogénművek δεν αποτελούσε προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης και, άρα, είναι επιλέξιμη για ενίσχυση βάσει του προσωρινού πλαισίου.
(73)
Τα μέτρα, ωστόσο, δεν συμμορφώνονται προς το σημείο 4.2 του προσωρινού πλαισίου ως «περιορισμένο συμβιβάσιμο ποσό ενίσχυσης» διότι δεν εγκρίθηκαν υπό μορφή καθεστώτος ενίσχυσης και το ποσό ενίσχυσης υπερβαίνει προφανώς τα 500 000 ευρώ. Επιπλέον, ακόμη και αν οι εγγυήσεις εξεταστούν ξεχωριστά, δεν συμμορφώνονται προς το σημείο 4.3 του προσωρινού πλαισίου ως μέτρα υπό μορφή εγγυήσεων, διότι βάσει του προσωρινού πλαισίου οι προμήθειες εγγύησης (33) που καταβάλλονται είναι χαμηλότερες από τις ισχύουσες προμήθειες ασφαλείας (34). Εξάλλου, η Ουγγαρία δεν απέδειξε ότι ικανοποιείται το κριτήριο του μισθολογικού κόστους. Το πακέτο χρηματοδότησης δεν αφορά ενίσχυση για την παραγωγή πράσινων προϊόντων (σημείο 4.5) ούτε πρόκειται για επιχειρηματικό κεφάλαιο (σημείο 4.6).
(74)
Σε ό,τι αφορά το μέτρο επιδοτούμενου δανείου υπό το σημείο 4.4 του προσωρινού πλαισίου, αυτό ισχύει για δάνεια απεριόριστης διάρκειας που συνάφθηκαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2010 (35). Τα υπό εξέταση μέτρα εγκρίθηκαν μετά την έναρξη ισχύος του προσωρινού πλαισίου και πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2010 και, άρα, θα μπορούσαν να είναι επιλέξιμα.
(75)
Η Επιτροπή επισημαίνει, ωστόσο, ότι η πραγματική ανταμοιβή των συναλλαγών είναι χαμηλότερη του ελάχιστου επιτοκίου που θεωρείται ως συμβιβάσιμο δυνάμει του προσωρινού πλαισίου.
(76)
Σύμφωνα με την οικεία διάταξη, «η Επιτροπή θα αποδέχεται τη χορήγηση δημόσιων ή ιδιωτικών δανείων με επιτόκιο τουλάχιστον ίσο με το επιτόκιο ημερήσιου δανεισμού (overnight) της κεντρικής τράπεζας προσαυξημένο κατά τη διαφορά μεταξύ του μέσου ετήσιου διατραπεζικού επιτοκίου και του μέσου επιτοκίου ημερήσιου δανεισμού της κεντρικής τράπεζας για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 30 Ιουνίου 2008, και προσαυξημένο κατά το ασφάλιστρο πιστωτικού κινδύνου που αντιστοιχεί στο προφίλ κινδύνου του αποδέκτη, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης».
(77)
Σε ό,τι αφορά το δάνειο EUR (δάνειο A), η διαφορά μεταξύ του μέσου ετήσιου διατραπεζικού επιτοκίου και του μέσου επιτοκίου ημερήσιου δανεισμού για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 30 Ιουνίου 2008 είναι 64 μονάδες βάσης. Επιπλέον, το ημερήσιο επιτόκιο δανεισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις 26 Ιανουαρίου 2009 (36) ήταν 1,228 %. Δεδομένης της βαθμολογίας του δικαιούχου και της εξασφάλισης της συναλλαγής (βλέπε αιτιολογική σκέψη 48 ανωτέρω), στην εν λόγω βάση πρέπει να εφαρμοσθεί επιπρόσθετο περιθώριο 400 μονάδων βάσης. Συνεπώς, το επιδοτούμενο επιτόκιο που προβλέπεται δυνάμει του προσωρινού πλαισίου θα ήταν 5,868 %. Το πραγματικό κόστος χρηματοδότησης της συναλλαγής (4,362 %) είναι χαμηλότερο του ως άνω επιτοκίου.
(78)
Σε ό,τι αφορά το δάνειο HUF (δάνειο B), στην υπόθεση N 78/09 (37) οι ουγγρικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η διαφορά μεταξύ του μέσου ετήσιου διατραπεζικού επιτοκίου και του μέσου διατραπεζικού επιτοκίου ημερήσιου δανεισμού για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 30 Ιουνίου 2008 ήταν 26 μονάδες βάσης. Επιπλέον, το επιτόκιο ημερήσιου δανεισμού της Κεντρικής Τράπεζας της Ουγγαρίας στις 26 Ιανουαρίου 2009 (38) ήταν 9,14 %. Δεδομένης της βαθμολογίας του δικαιούχου και της εξασφάλισης της συναλλαγής, στην εν λόγω βάση πρέπει να εφαρμοσθεί επιπρόσθετο περιθώριο 400 μονάδων βάσης. Ως εκ τούτου, το επιδοτούμενο επιτόκιο που προβλέπεται δυνάμει του προσωρινού πλαισίου θα ήταν 13,40 %. Το πραγματικό κόστος χρηματοδότησης (12,44 %) είναι χαμηλότερο του ως άνω επιτοκίου.
X.5. Συμπέρασμα σχετικά με το συμβιβάσιμο
(79)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το δάνειο Α και το δάνειο Β είναι εν μέρει συμβιβάσιμα ως μέτρα επιδοτούμενου δανείου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου.
(80)
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διαφορά μεταξύ της πραγματικής ανταμοιβής για τις συναλλαγές και του επιδοτούμενου επιτοκίου είναι ασυμβίβαστη, ενώ η διαφορά μεταξύ του επιδοτούμενου επιτοκίου και του επιτοκίου αναφοράς της αγοράς είναι συμβιβάσιμη δυνάμει του προσωρινού πλαισίου.
XI. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
(81)
Η Επιτροπή, σύμφωνα με τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την πάγια νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, όταν βεβαιώνει το ασυμβίβαστο μιας ενίσχυσης με την κοινή αγορά, είναι αρμόδια να αποφασίσει αν το οικείο κράτος μέλος υποχρεούται να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση αυτή (39). Επίσης, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση του κράτους να καταργήσει την ενίσχυση την οποία η Επιτροπή έχει θεωρήσει ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά σκοπό έχει την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που προϋπήρχε της χορήγησης της ενίσχυσης (40). Σε αυτό το πλαίσιο, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται όταν ο δικαιούχος επιστρέφει την παράνομη ενίσχυση και με αυτόν τον τρόπο χάνει το πλεονέκτημα που είχε έναντι των ανταγωνιστών του και η κατάσταση επανέρχεται σε αυτήν που επικρατούσε πριν τη χορήγηση της ενίσχυσης (41).
(82)
Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (42) ορίζει ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο».
(83)
Συνεπώς, δεδομένου ότι τα υπό εξέταση μέτρα χαρακτηρίζονται ως παράνομη και εν μέρει ασυμβίβαστη ενίσχυση, τα ποσά της εν μέρει ασυμβίβαστης ενίσχυσης πρέπει να ανακτηθούν για την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης. Συνεπώς, η ανάκτηση έχει ως σημείο εκκίνησης τη στιγμή που χορηγήθηκε το πλεονέκτημα στον δικαιούχο, ήτοι όταν η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου, ο οποίος βαρύνεται με τους τόκους ανάκτησης έως την πραγματική ανάκτηση της ενίσχυσης.
(84)
Δυνάμει της ενότητας X.5 ανωτέρω, το ασυμβίβαστο των μέτρων υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ του συμβιβάσιμου επιδοτούμενου επιτοκίου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου και του συνολικού πραγματικού κόστους χρηματοδότησης (ήτοι επιτόκιο προσαυξημένο κατά την προμήθεια εγγύησης) βάσει του οποίου παρασχέθηκε η χρηματοδότηση.
(85)
Το ακριβές ποσό ανάκτησης θα υπολογιστεί από τις ουγγρικές αρχές.
XII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(86)
Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα δάνεια Α και Β υπέρ της Nitrogénmuvek συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(87)
Επιπροσθέτως, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι το δάνειο Α και το δάνειο Β είναι εν μέρει συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά ως μέτρα επιδοτούμενου δανείου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου. Συγκεκριμένα, η διαφορά μεταξύ του επιδοτούμενου επιτοκίου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου και του επιτοκίου αναφοράς της αγοράς είναι συμβιβάσιμη. Αντιθέτως, η διαφορά μεταξύ της πραγματικής ανταμοιβής για τις συναλλαγές και του επιδοτούμενου επιτοκίου είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
(88)
Δεδομένου ότι το δάνειο A και το δάνειο B πρέπει να θεωρηθούν ως παράνομη και εν μέρει ασυμβίβαστη ενίσχυση, το ποσό που αναλογεί στην ασυμβίβαστη ενίσχυση πρέπει να επιστραφεί από την Nitrogénművek για την επαναφορά των πραγμάτων στην κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης.
(89)
Το ακριβές ποσό ανάκτησης θα υπολογιστεί από τις ουγγρικές αρχές. Ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ του συμβιβάσιμου επιδοτούμενου επιτοκίου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου και του συνολικού πραγματικού κόστους χρηματοδότησης (ήτοι επιτόκιο προσαυξημένο κατά την προμήθεια εγγύησης) βάσει του οποίου παρασχέθηκε η χρηματοδότηση.
(90)
Η Επιτροπή συμπεραίνει επίσης ότι η εγγύηση 100 % επί του δανείου Α δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της MFB κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το επενδυτικό δάνειο ύψους 52 εκατ. ευρώ και το δάνειο υφιστάμενων εγκαταστάσεων ύψους 10 δισεκατ. ουγγρικών φιορινιών που χορήγησε η Ουγγαρία υπέρ της Péti Nitrogénművek Zrt. συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
Άρθρο 2
1. Η κρατική ενίσχυση που παρανόμως χορήγησε η Ουγγαρία υπέρ της Péti Nitrogénművek Zrt. κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ είναι εν μέρει συμβιβάσιμη και εν μέρει ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
2. Η παράνομη κρατική ενίσχυση που συνίσταται στη διαφορά μεταξύ του επιδοτούμενου επιτοκίου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου και του οικείου επιτοκίου αναφοράς είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
3. Η παράνομη κρατική ενίσχυση που συνίσταται στη διαφορά μεταξύ της πραγματικής ανταμοιβής των μέτρων και του επιδοτούμενου επιτοκίου δυνάμει του προσωρινού πλαισίου είναι ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
4. Η Ουγγαρία παύει να χορηγεί την κρατική ενίσχυση που αναφέρεται στην παράγραφο 3 με έναρξη ισχύος από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 3
1. Η Ουγγαρία ανακτά από τον δικαιούχο τις ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 παράγραφος 3.
2. Οι ανακτώμενες ενισχύσεις βαρύνονται με τόκο από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής τους ανάκτησης.
3. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
Άρθρο 4
1. Η ανάκτηση της ενίσχυσης που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 είναι άμεση και αποτελεσματική.
2. Η Ουγγαρία εξασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της.
Άρθρο 5
1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ουγγαρία υποβάλει τις ακόλουθες πληροφορίες στην Επιτροπή:
α)
το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκους ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο.
β)
ακριβή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί ή πρόκειται να ληφθούν για τη συμμόρφωση προς την παρούσα απόφαση.
γ)
έγγραφα τα οποία να αποδεικνύουν ότι ζητήθηκε από τον δικαιούχο η επιστροφή της ενίσχυσης.
2. Η Ουγγαρία τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι την ολοκλήρωση της ανάκτησης της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3. Εφόσον ζητηθεί από την Επιτροπή, η Ουγγαρία παρέχει αμέσως όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει ή πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη επιστραφεί από τον δικαιούχο.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Ουγγαρίας.
Βρυξέλλες, 27 Οκτωβρίου 2010.