РЕШЕНИЕ НА СЪВЕТА
от 8 юни 2010 година
отправено към Гърция с оглед засилване и задълбочаване на фискалния надзор и за предизвестие за Гърция за предприемане на преценените за необходими мерки за коригирането на прекомерния дефицит
(2010/320/ЕС)
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС), и по-специално член 126, параграф 9 и член 136 от него,
като взе предвид препоръката на Комисията,
като има предвид, че:
(1)
В член 136, параграф 1, буква а) от ДФЕС се предвижда възможността за приемане на мерки, отнасящи се до държавите-членки, чиято парична единица е еврото, с цел да се засилят координацията и наблюдението на тяхната бюджетна дисциплина.
(2)
В член 126 от ДФЕС се постановява, че държавите-членки трябва да избягват прекомерен бюджетен дефицит, както и се определя процедура при прекомерен дефицит за постигането на тази цел. Пактът за стабилност и растеж, който въвежда тази процедура сред своите корективни мерки, осигурява рамката на държавните политики за бързо възстановяване на стабилното състояние на бюджета при отчитане на икономическата ситуация.
(3)
На 27 април 2009 г. в съответствие с член 104, параграф 6 от Договора за създаване на Европейската общност (ДЕО) Съветът реши, че в Гърция е налице прекомерен дефицит, и в съответствие с член 104, параграф 7 от ДЕО и член 3, параграф 4 от Регламент (ЕО) № 1467/97 на Съвета от 7 юли 1997 г. за определяне и изясняване на прилагането на процедурата при прекомерен дефицит (1) отправи препоръки за коригиране на прекомерния дефицит най-късно до 2010 г. Съветът също така определи 27 октомври 2009 г. за краен срок за Гърция за предприемане на ефективни действия. На 30 ноември 2009 г. в съответствие с член 126, параграф 8 от ДФЕС Съветът установи, че Гърция не е предприела ефективни действия; в резултат на това на 16 февруари 2010 г. в съответствие с член 126, параграф 9 от ДФЕС Съветът отправи предизвестие към Гърция за коригиране на прекомерния дефицит най-късно до 2012 г. (по-долу „решението на Съвета по член 126, параграф 9“). Съветът също така определи 15 май 2010 г. за краен срок за предприемане на ефективни действия.
(4)
В член 5, параграф 2 от Регламент (ЕО) № 1467/97 се посочва, че ако в съответствие с член 126, параграф 9 от ДФЕС са били предприети ефективни действия и ако след издаването на предизвестието са възникнали неочаквани неблагоприятни икономически събития със значими отрицателни последици за държавните финанси, Съветът може да реши по препоръка от Комисията да издаде актуализирано предизвестие съгласно член 126, параграф 9 от ДФЕС.
(5)
Според прогнозите на службите на Комисията от есента на 2009 г., послужили за основа на първоначалното предизвестие към Гърция, БВП се очаква да се свие с 0,25 % през 2010 г. и да възстанови растежа си след това, като през 2011 г. се увеличи с 0,7 %. Понастоящем за 2010 г. се очаква срив на реалния БВП, последван от допълнително свиване през 2011 г. Постепенното възстановяване на растежа се очаква за следващите години. Това подчертано влошаване на икономическия сценарий предполага съответно влошаване и на прогнозите за публичните финанси, при условие че политиката не бъде променена. Тук следва да се добави и преразгледаната във възходяща посока оценка на бюджетния дефицит за 2009 г. (от 12,7 % от БВП по време на приемането на решението на Съвета по член 126, параграф 9 на 13,6 % от БВП съгласно предоставеното от Гърция на 1 април 2010 г. фискално уведомление), която след приключване на разследването, понастоящем провеждано от Евростат съвместно с гръцките статистически органи (2), може да се наложи да бъде допълнително завишена (с около 0,3 % до 0,5 % от БВП). Освен това перспективите пред публичните финанси предизвикаха тревога на финансовите пазари, изразила се в рязкото покачване на рисковите премии по държавните облигации на страната, което допълнително затрудни контролирането на изменението на бюджетния дефицит и държавния дълг. В предварителната оценка, извършена от Комисията през март 2010 г., се посочи, че Гърция прилага, както се изисква от нея, фискалните мерки за постигане на заложения за 2010 г. целеви дефицит. Рязката промяна на икономическия сценарий обаче означава, че тези разчети не могат да се считат повече за валидни. Надвисналата заплаха за платежоспособността на правителството изисква още по-драстични мерки в рамките на тази година. Същевременно вероятното към момента равнище на икономически спад прави неосъществимо първоначално заложеното намаляване на дефицита. Може да се сметне, че в Гърция са настъпили неочаквани неблагоприятни икономически събития със значими отрицателни последици за държавните финанси, което обосновава приемането на актуализирани препоръки съгласно член 126, параграф 9 и член 136 от ДФЕС.
(6)
В светлината на гореизложените съображения изглежда, че крайният срок за коригиране на прекомерния дефицит в Гърция, определен в решението на Съвета по член 126, параграф 9, има нужда да бъде удължен с две години до 2014 г.
(7)
Към края на 2009 г. брутният държавен дълг възлезе на 115,1 % от БВП. Това е сред най-високите съотношения на дълга в ЕС, съществено надхвърлящо посочената в Договора референтна стойност от 60 % от БВП. Освен това в резултат на протичащото проучване на статистическата информация съществува риск дългът да се окаже по-висок (с 5 до 7 процентни пункта). Постигането на намаляване на дефицита, считано за необходимо и осъществимо при сегашните обстоятелства, предполага обръщане от 2014 г. нататък на тенденцията на увеличаване на дълга. Освен постоянно високият държавен дефицит, за увеличаването на дълга допринасяха значително и т.нар. операции „под линия“. Всичко това повлия отрицателно на доверието на пазарите в способността на правителството на Гърция да обслужва задълженията си в бъдеще. Крайно необходимо е Гърция спешно да предприеме решителни действия с безпрецедентен мащаб за овладяване на дефицита и останалите допринасящи за увеличаването на дълга фактори с оглед намаляване на съотношението на дълга към БВП и възобновяване при първа възможност на финансиране от пазара.
(8)
Изключително острото влошаване на финансовото положение на правителството на Гърция накара държавите-членки от еврозоната, в съчетание с предоставената от Международния валутен фонд многостранна помощ, да одобрят предоставянето на помощ в подкрепа на стабилността на Гърция, така че да се запази финансовата стабилност на еврозоната като цяло. Помощта, предоставена от държавите-членки от еврозоната, ще бъде под формата на пул от двустранни заеми, координиран от Комисията. Заемодателите решиха, че тяхната подкрепа се предоставя при условие на спазване от страна на Гърция на настоящото решение. По-специално от Гърция се очаква да приложи посочените в настоящото решение мерки според заложения за тях график,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Гърция трябва да отстрани съществуващия прекомерен дефицит във възможно най-кратък срок, но най-късно до 2014 г.
2. Планът за коригиране на прекомерния дефицит предвижда постигане на равнище на дефицита на консолидирания държавен бюджет, което не надхвърля 18 508 млн. евро (8,0 % от БВП) през 2010 г., 17 065 млн. евро (7,6 % от БВП) през 2011 г., 14 916 млн. евро (6,5 % от БВП) през 2012 г., 11 399 млн. евро (4,9 % от БВП) през 2013 г. и 6 385 млн. евро (2,6 % от БВП) през 2014 г. За тази цел трябва да бъде постигнато подобряване на структурното салдо минимум с 10 % от БВП за периода 2009-2014 г.
3. Посоченият в параграф 2 план за корекция изисква годишното изменение на консолидирания брутен държавен дълг да не надхвърля 34 058 млн. евро през 2010 г., 17 365 млн. евро през 2011 г., 15 016 млн. евро през 2012 г., 11 599 млн. евро през 2013 г. и 7 885 млн. евро през 2014 г. Въз основа на настоящите прогнози за БВП съответният план за съотношението на дълга към БВП следва да бъде 133,2 % през 2010 г., 145,2 % през 2011 г., 148,8 % през 2012 г., 149,6 % през 2013 г. и 148,4 % през 2014 г.
Член 2
1. Гърция приема следните мерки до края на юни 2010 г.:
а)
закон, с който се въвежда прогресивна скала за данъчно облагане върху всички източници на доходи и единно хоризонтално третиране на доходите от труд и капиталови активи;
б)
закон, с който се отменят всички освобождавания от данъци и автономни данъчни разпоредби в системата на данъчното облагане, включително и по отношение на доходите от специални надбавки, изплащани на държавните служители;
в)
отменяне на бюджетните кредити в резерва за непредвидени разходи с цел да бъдат спестени 700 млн. евро;
г)
отменяне на повечето бюджетни кредити за помощите от солидарност (с изключение на тези за преодоляване на бедността) с цел да бъдат спестени 400 млн. евро;
д)
намаляване на най-високите пенсии с цел да бъдат спестени 500 млн. евро за един целогодишен период (350 млн. евро за 2010 г.);
е)
намаляване на великденските, летните и коледните премии и надбавки на държавните служители с цел да бъдат спестени 1 500 млн. евро за един целогодишен период (1 100 млн. евро за 2010 г.);
ж)
премахване на великденските, летните и коледните премии и надбавки на пенсионерите, като бъдат обаче защитени тези с ниски пенсии, с цел да бъдат спестени 1 900 млн. евро за един целогодишен период (1 500 млн. евро за 2010 г.);
з)
увеличаване на ставката на ДДС с разчет за допълнителни постъпления от минимум 1 800 млн. евро за един целогодишен период (800 млн. евро за 2010 г.);
и)
увеличаване на акциза за гориво, тютюн и алкохол с разчет за допълнителни постъпления от минимум 1 050 млн. евро за един целогодишен период (450 млн. евро за 2010 г.);
й)
приемане на законодателство за прилагане на Директивата за услугите (3);
к)
приемане на закон за реформиране и опростяване на структурата на местната държавна администрация с оглед намаляване на оперативните разходи;
л)
създаването на специален екип, чиито усилия да бъдат насочени към повишаване на равнището на усвояване на структурните фондове и кохезионния фонд;
м)
приемане на закон за опростяване на започването на стопанска дейност;
н)
намаляване на публичните инвестиции с 500 млн. евро спрямо планираните;
о)
насочване на бюджетните кредити за съфинансиране на структурните фондове и Кохезионния фонд към специална централна сметка, която да не може да се използва за никаква друга цел;
п)
създаване на независим фонд за финансова стабилност, който да бъде използван в случаите на потенциален недостиг на капитал и за запазване на стабилността на финансовия сектор, посредством предоставяне при нужда на собствен капитал на банките;
р)
засилване на надзора над банките с повече човешки ресурси, по-често предоставяне на отчети, както и тримесечни стрес-тестове.
2. Гърция приема следните мерки до края на септември 2010 г.:
а)
включване в проектобюджета за 2011 г. на мерки за фискална консолидация на стойност минимум 3 % от БВП (4,1 % от БВП, ако се сметнат и пренесените резултати от въведените през 2010 г. мерки). В бюджета по-специално се съдържат следните мерки (или в извънредни случаи - мерки със съпоставим ефект): намаляване на междинното потребление на сектор „Държавно управление“ с минимум 300 млн. евро спрямо равнището през 2010 г. (в допълнение към посочените в настоящия параграф спестявания от реформирането на държавната администрация и органите на местното управление); замразяване на индексацията на пенсиите (с цел да бъдат спестени 100 млн. евро); временен кризисен данък върху изключително печелившите дружества (с разчет за увеличаване на постъпленията с 600 млн. евро през 2011, 2012 и 2013 г.); облагане на свободните професии с патентен данък (с разчет за постъпления от минимум 400 млн. евро през 2011 г. и увеличаващи се постъпления през 2012 и 2013 г.); разширяване на данъчната основа за облагане с ДДС чрез включването на някои понастоящем освободени от ДДС услуги и чрез прехвърлянето на 30 % от продуктите и услугите от намалената към обичайната ставка (с разчет за допълнителни постъпления от 1 млрд. евро); поетапно въвеждане на екологичен данък върху емисиите на CO2 (с разчет за постъпления от минимум 300 млн. евро през 2011 г.); приемане и прилагане от гръцкото правителство на законодателство, с което да се реформира държавната администрация и да се реорганизират местните органи на властта (с цел да се намалят разходите с минимум 500 млн. евро през 2011 г. и допълнително 500 млн. евро годишно през 2012 и 2013 г.); съкращаване на финансираните от правителството инвестиции (с минимум 1 млрд. евро) чрез даване на приоритет на финансираните от структурните фондове на ЕС инвестиционни проекти; насърчителни мерки за регламентиране на незаконното земеползване (с разчет за постъпления от минимум 1 500 млн. евро от 2011 до 2013 г., от които минимум 500 млн. евро през 2011 г.); набавяне на постъпления от лицензирането на хазарта (минимум 500 млн. евро от предоставянето на лицензи и 200 млн. евро от лицензни такси); разширяване на данъчната основа на данъка върху недвижимата собственост чрез актуализиране на стойността на активите (с разчет за допълнителни постъпления от минимум 500 млн. евро); увеличаване на облагането на възнагражденията в натура, в частност чрез облагане на лизинговите плащания за автомобили (с минимум 150 млн. евро); увеличаване на облагането на луксозните стоки (с минимум 100 млн. евро); въвеждане на специален данък върху незаконните сгради (с разчет за постъпления от минимум 800 млн. евро годишно); заместване на едва 20 % от пенсиониращите се служители в публичния сектор (централно управление, общини, публични дружества, местно управление, държавни агенции и други органи);
б)
закон за реформиране на пенсионната система за осигуряване на нейната средносрочна и дългосрочна устойчивост. В закона следва в частност да се въведе единна пенсионна възраст от 65 години (включително за жените); сливане на съществуващите пенсионни фондове в три фонда с единна нова пенсионна система за всички настоящи и бъдещи заети лица (в сила от 1 януари 2013 г.); снижаване на тавана на пенсиите; постепенно увеличаване на минималния осигурителен стаж за пенсиониране с право на пълна пенсия от 37 на 40 години (до 2015 г.); минимална пенсионна възраст от 60 години до 1 януари 2011 г. (включително за работещите тежки и вредни професии и тези, плащали осигурителни вноски в продължение на 40 години); премахване на специалните разпоредби, приложими за лица, осигурени преди 1993 г. (като същевременно се запазват придобитите права); съществено съкращаване на списъка с тежки и вредни професии; намаляване на пенсиите (с 6 % годишно) за пенсиониращите се на възраст между 60 и 65 години и осигурителен стаж под 40 години; създаване на механизъм на автоматично приспособяване, обвързващ пенсионната възраст с очакваната продължителност на живота (в сила от 2020 г.); създаване на ресурсово обвързан минимален гарантиран доход за възрастните хора над законово установената пенсионна възраст; въвеждане на по-стриктни условия и редовно преразглеждане на условията за получаване на пенсия за инвалидност; промяна на формулата за изчисляване на пенсиите в пенсионната схема, така че да се засили връзката между платени вноски и получавана пенсия (с капитализиране, ограничено до средногодишна ставка от 1,2 %), както и обхващане на всички доходи от труд през целия живот при изчисляването на пенсионната основа (като същевременно се запазват придобитите права). Прилагането на този закон би следвало през следващите десетилетия да сведе заложеното увеличаване на съотношението на разходите за пенсии към БВП под средното за еврозоната, както и следва да ограничи нарастването на разходите на публичния сектор за пенсии до по-малко от 2,5 % от БВП за периода 2010-2060 г.;
в)
засилване на ролята и ресурсите на Върховната сметна палата, както и въвеждането на защитни механизми срещу евентуални политически намеси в областта на данните и счетоводното отчитане;
г)
проект за реформа на законодателството в областта на възнагражденията в публичния сектор, която по-специално да включва създаването на централен платежен орган за изплащането им, въвеждането на единни принципи и график за установяването на рационална и хармонизирана скала за възнагражденията в публичния сектор, обхващаща централното управление, местното управление и останалите агенции;
д)
законодателство за подобряване на ефикасността на данъчната администрация и контрола;
е)
лансиране на независим преглед на публичната администрация и съществуващите социални програми;
ж)
публикуване на месечни статистически данни (на касова основа) за приходите, разходите, операциите по финансиране и разходите за просрочени плащания - за сектор „Държавно управление“ и неговите подсектори;
з)
план за действие за подобряване на събирането и обработката на данните за сектор „Държавно управление“, по-специално чрез подобряване на механизмите за контрол в статистическите органи и във Върховната сметна палата, както и ефективно осигуряване на лична отговорност в случай на невярно декларирани данни, за да се гарантира своевременното предоставяне на надеждните данни за сектор „Държавно управление“, изисквани съгласно регламенти (ЕО) № 2223/96 (4), (ЕО) № 264/2000 (5), (ЕО) № 1221/2002 (6), (ЕО) № 501/2004 (7), (ЕО) № 1222/2004 (8), (ЕО) № 1161/2005 (9), (ЕО) № 223/2009 (10) и (ЕО) № 479/2009 (11);
и)
редовно публикуване на информация за финансовото състояние на публичните предприятия и другите публични структури, непринадлежащи към сектор „Държавно управление“ (подробни отчети за доходите, баланси, данни за заетостта и възнагражденията).
3. Гърция приема следните мерки до края на декември 2010 г.:
а)
окончателно приемане на мерките, посочени в параграф 2, букви а) и г);
б)
проектозакон за засилване на фискалната рамка. В него следва по-специално да се съдържа определянето на средносрочна фискална рамка, създаването на задължителен резерв за непредвидени разходи в бюджета в размер на 10 % от общите бюджетни кредити, създаването на засилени механизми за надзор върху разходите и създаването на независима фискална агенция, която да предоставя консултации и експертни становища по фискалните въпроси;
в)
закон за реформиране на системата на договаряне на възнагражденията в частния сектор с оглед намаляване на ставките за заплащане на извънредния труд, увеличена гъвкавост при управлението на работното време и предоставяне на възможността за сключване на местни териториални споразумения за нарастване на възнагражденията под договореното за съответния сектор;
г)
закон за минималната работна заплата с оглед въвеждането на отделни минимални размери на заплатата за уязвимите групи, като младежи и дългосрочно безработни, както и на мерки за фиксиране на номиналния размер на настоящите минимални възнаграждения за срок от три години;
д)
реформа на законодателство за закрила в областта на заетостта с оглед удължаване на пробния период за новонаети лица на една година, намаляване на общия размер на обезщетенията за прекратяване на трудовите правоотношения и гарантиране, че условията за тях са еднакви за всички работници и служители, повишаване на минималната граница за задействане на разпоредбите в областта на масовите уволнения, особено при големите дружества, и улесняване на по-широкото използване на временни договори;
е)
значително повишаване на равнището на усвояване на структурните фондове и Кохезионния фонд;
ж)
въвеждане на нова система за управление на лекарствените продукти, като се насърчава използването на генерични лекарства;
з)
създаване на единна система за възлагане на обществени поръчки с централен възлагащ орган, като се осигурят стабилни тръжни процедури, предварителни и последващи проверки;
и)
законодателни актове, с които се опростява и се ускорява процесът за лицензиране на предприятия, промишлени дейности и свободни професии;
й)
изменение на институционалната рамка на гръцкия орган по конкуренцията с оглед увеличаване на независимостта му, определяне на разумни срокове за проучване на случаите и издаване на решение, както и предоставяне на правомощия за отхвърляне на жалби;
к)
подобрено управление на публичните активи с разчет да се набират минимум 1 млрд. евро годишно за периода 2011-2013 г.;
л)
мерки за премахване на съществуващите ограничения пред свободното предоставяне на услуги.
4. Гърция приема следните мерки до края на март 2011 г.:
а)
окончателно приемане на мерките, посочени в параграф 3, буква б).
5. Гърция приема следните мерки до края на юни 2011 г.:
а)
рационална и хармонизирана скала за възнагражденията в публичния сектор, обхващаща централното управление, местното управление и останалите агенции, като възнагражденията са функция на производителността и служебните задължения;
б)
мерки за прилагане на изводите от външния независим преглед на функционирането на държавната администрация на всички равнища;
в)
засилване на инспектората по труда с достатъчно осигуряване на качествен персонал и с количествени цели във връзка с проверките, които ще бъдат проведени.
6. Гърция приема следните мерки до края на септември 2011 г.:
а)
включване в проектобюджета за 2012 г. на мерки за фискална консолидация, възлизащи на минимум 2,2 % от БВП. В бюджета се съдържат по-специално следните мерки (или в извънредни случаи - мерки със съпоставим ефект): допълнително разширяване на данъчната основа за облагане с ДДС чрез прехвърлянето на продуктите и услугите от намалената към нормалната ставка (с разчет за допълнителни постъпления от 300 млн. евро); намаляване на публичната заетост в допълнение на правилото за назначаване на 1 нов служител на всеки 5 пенсионирани (с разчет за спестяване на минимум 600 млн. евро); въвеждане на акциз върху алкохолните напитки (на обща стойност минимум 300 млн. евро); разширяване на данъчната основа на данъка върху недвижимата собственост чрез актуализиране на стойността на активите (с разчет за допълнителни постъпления от минимум 200 млн. евро); реорганизиране на подсекторите на централното управление (с разчет за генериране на спестявания в размер минимум на 500 млн. евро); намаляване на междинното потребление на сектор „Държавно управление“ (с минимум 300 млн. евро спрямо равнището от 2011 г.), замразяване на номиналния размер на пенсиите; увеличаване на ефикасността на облагането на свободните професии с патентен данък (с разчет за допълнителни постъпления от минимум 100 млн. евро); съкращаване на трансферите към публичните предприятия (с минимум 800 млн. евро) вследствие на преструктурирането им; обвързване на помощите за безработни с ресурсното осигуряване (с разчет да бъдат спестени 500 млн. евро); набавяне на допълнителни постъпления от лицензирането на хазарта (минимум 225 млн. евро от предоставянето на лицензи и 400 млн. евро от лицензни такси);
б)
смекчаване на данъчните пречки пред сливанията и поглъщанията;
в)
опростяване на митническите процедури при внос и износ;
г)
допълнително повишаване на равнището на усвояване на структурните фондове и Кохезионния фонд;
д)
пълно изпълнение на плана за по-добро регулиране с оглед намаляване на административната тежест с 20 % (спрямо 2008 г.).
7. Гърция приема следните мерки до края на декември 2011 г.:
а)
окончателно приемане на мерките, посочени в параграф 6, буква а);
б)
засилване на управленския капацитет на всички управителни органи и междинни структури на оперативните програми по националната стратегическа референтна рамка за 2007-2013 г., както и сертифицирането им по ISO 9001:2008 (управление на качеството).
Член 3
Гърция изцяло сътрудничи с Комисията и при мотивирано искане от нея незабавно предоставя всички данни или документи, необходими за наблюдението на спазването на настоящото решение.
Член 4
1. Всяко тримесечие Гърция предоставя на Съвета и на Комисията доклад с мерките, взети с оглед спазване на изискванията на настоящото решение.
2. Докладите, посочени в параграф 1, съдържат подробна информация относно:
а)
конкретно приложените към датата на доклада мерки за спазване на изискванията на настоящото решение, включително тяхното въздействие върху бюджета в количествено изражение;
б)
конкретните планирани мерки, които ще бъдат приложени след датата на доклада, за постигане на съответствие с изискванията на настоящото решение, техния график за изпълнение и прогноза за тяхното въздействие върху бюджета;
в)
месечното изпълнение на държавния бюджет;
г)
изпълнението в рамките на годината на социалноосигурителния и на местните бюджети, както и на извънбюджетните фондове;
д)
емитирането и погасяването на държавен дълг;
е)
информация относно постоянните и временните тенденции при заетостта в публичния сектор;
ж)
неуредените плащания по правителствените разходи (натрупани просрочени задължения);
з)
финансовото положение на публичните предприятия и останалите публични структури.
3. Комисията и Съветът анализират докладите, за да преценят до каква степен Гърция спазва настоящото решение. В контекста на тези оценки Комисията може да посочи необходимите мерки за спазване на плана за корекция, установен с настоящото решение за коригиране на прекомерния дефицит.
Член 5
Настоящото решение поражда действие в деня на нотификацията му.
Член 6
Адресат на настоящото решение е Република Гърция.
Съставено в Люксембург на 8 юни 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 8ης Ιουνίου 2010
απευθυνόμενη προς την Ελλάδα με σκοπό την ενίσχυση και εμβάθυνση της δημοσιονομικής εποπτείας, διά της οποίας ειδοποιείται η Ελλάδα να λάβει τα μέτρα μείωσης του ελλείμματος που κρίνονται αναγκαία για την αντιμετώπιση της κατάστασης υπερβολικού ελλείμματος
(2010/320/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 126 παράγραφος 9 και το άρθρο 136,
τη σύσταση της Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το άρθρο 136 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΛΕΕ προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης ειδικών μέτρων για τα κράτη μέλη με νόμισμα το ευρώ, προκειμένου να ενισχυθεί ο συντονισμός και η εποπτεία της δημοσιονομικής τους πειθαρχίας.
(2)
Το άρθρο 126 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα και θεσπίζει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος προς τον σκοπό αυτό. Το σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο στο διορθωτικό του σκέλος εφαρμόζει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, παρέχει το πλαίσιο στήριξης των κυβερνητικών πολιτικών για την άμεση επάνοδο σε υγιείς δημοσιονομικές θέσεις λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική κατάσταση.
(3)
Στις 27 Απριλίου 2009, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 6 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΣΕΚ), ότι υφίσταται υπερβολικό έλλειμμα στην Ελλάδα και εξέδωσε συστάσεις για τη διόρθωση του ελλείμματος το αργότερο μέχρι το 2010, σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 7 της ΣΕΚ και το άρθρο 3 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (1). Το Συμβούλιο όρισε επίσης την 27η Οκτωβρίου 2009 ως προθεσμία για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσεως εκ μέρους της Ελλάδος. Στις 30 Νοεμβρίου 2009, το Συμβούλιο διαπίστωσε, σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 8 της ΣΛΕΕ, ότι η Ελλάδα δεν είχε αναλάβει αποτελεσματική δράση· κατά συνέπεια, στις 16 Φεβρουαρίου 2010, το Συμβούλιο απηύθυνε προειδοποίηση στην Ελλάδα, σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ να λάβει μέτρα για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το αργότερο μέχρι το 2012 («απόφαση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 9»). Το Συμβούλιο όρισε επίσης τη 15η Μαΐου ως προθεσμία για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.
(4)
Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97, εάν έχει αναληφθεί αποτελεσματική δράση σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ και συμβούν απρόβλεπτα αντίξοα οικονομικά γεγονότα με μείζονες αρνητικές επιπτώσεις για τα δημόσια οικονομικά μετά την έκδοση της εν λόγω ειδοποίησης, το Συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει, βάσει σύστασης της Επιτροπής, να εκδώσει αναθεωρημένη ειδοποίηση δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ.
(5)
Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2009, οι οποίες αποτέλεσαν τη βάση για την αρχική ειδοποίηση που είχε απευθυνθεί στην Ελλάδα, το ΑΕΠ αναμενόταν να μειωθεί κατά ¼ % το 2010, και να παρουσιάσει ανάκαμψη από το 2011, έτος κατά το οποίο η οικονομία προβλεπόταν να αναπτυχθεί κατά 0,7 %. Σήμερα, αναμένεται σημαντική πτώση του πραγματικού ΑΕΠ το 2010, ακολουθούμενη από περαιτέρω συρρίκνωση το 2011. Τα επόμενα έτη αναμένεται βαθμιαία ανάκαμψη της ανάπτυξης. Αυτή η αισθητή επιδείνωση του οικονομικού σεναρίου υποδηλώνει αντίστοιχη επιδείνωση των προοπτικών για τα δημόσια οικονομικά εάν δεν μεταβληθούν οι πολιτικές. Στις εξελίξεις αυτές πρέπει να προστεθεί η προς τα άνω αναθεώρηση των αποτελεσμάτων για το δημόσιο έλλειμμα το 2009 (από 12,7 % του ΑΕΠ που είχε εκτιμηθεί κατά τον χρόνο έκδοσης της απόφασης του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 126 παράγραφος 9, σε 13,6 % του ΑΕΠ σύμφωνα με τη δημοσιονομική κοινοποίηση που υπέβαλε η Ελλάδα την 1η Απριλίου 2010), με κίνδυνο περαιτέρω προς τα άνω αναθεώρησης (της τάξης του 0,3 έως 0,5 % του ΑΕΠ) μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων που πραγματοποιεί η Eurostat στην Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία (2). Τέλος, οι ανησυχίες των αγορών ως προς τις προοπτικές των δημόσιων οικονομικών εκδηλώθηκαν μέσω της κατακόρυφης αύξησης των επασφάλιστρων κινδύνου για το δημόσιο χρέος, επιτείνοντας τις δυσχέρειες όσον αφορά τον έλεγχο της πορείας του δημοσίου ελλείμματος και χρέους. Σύμφωνα με την προκαταρκτική εκτίμηση που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής τον Μάρτιο του 2010, η Ελλάδα εφάρμοζε, όπως της είχε ζητηθεί, τα δημοσιονομικά μέτρα που απέβλεπαν στην εξασφάλιση της επίτευξης του προγραμματισμένου στόχου για το έλλειμμα το 2010. Ωστόσο, λόγω της ραγδαίας μεταβολής του οικονομικού σεναρίου, δεν ισχύει πλέον ο σχεδιασμός αυτός. Η άμεση απειλή χρεοκοπίας του κράτους απαιτεί την ανάληψη ακόμη δραστικότερων μέτρων εντός του τρέχοντος έτους. Συγχρόνως, το βάθος της συρρίκνωσης της οικονομίας που αναμένεται τώρα, καθιστά ανέφικτη την αρχική πορεία μείωσης του ελλείμματος. Μπορεί πλέον να θεωρηθεί ότι έχουν επέλθει στην Ελλάδα απρόβλεπτα αντίξοα οικονομικά γεγονότα με μείζονες αρνητικές επιπτώσεις για τα δημόσια οικονομικά και, κατά συνέπεια, είναι δικαιολογημένη η έκδοση αναθεωρημένων συστάσεων βάσει του άρθρου 136 και του άρθρου 126 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ.
(6)
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, φαίνεται ότι η προθεσμία που είχε τεθεί με την απόφαση του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 126 παράγραφος 9 για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος της Ελλάδας πρέπει να παραταθεί κατά δύο έτη μέχρι το 2014.
(7)
Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος στα τέλη του 2009 είχε διαμορφωθεί σε 115,1 % του ΑΕΠ. Πρόκειται για έναν από τους υψηλότερους δείκτες χρέους στην ΕΕ ο οποίος απέχει σημαντικά από την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που προβλέπει η συνθήκη. Επιπλέον, υπάρχει κίνδυνος τα στοιχεία αυτά να αναθεωρηθούν περαιτέρω προς τα άνω (κατά 5 έως 7 ποσοστιαίες μονάδες) ως αποτέλεσμα του στατιστικού ελέγχου που διενεργείται επί του παρόντος. Η επίτευξη της πορείας μείωσης του ελλείμματος που θεωρείται απαραίτητη και εφικτή υπό τις παρούσες συνθήκες, σημαίνει ότι η αύξηση του χρέους θα αντιστραφεί από το 2014. Εκτός από τα επίμονα υψηλά δημόσια ελλείμματα, η συμβολή των πράξεων «κάτω από τη γραμμή» στην αύξηση του χρέους ήταν σημαντική. Αυτό συνέβαλε στην υπονόμευση της εμπιστοσύνης των αγορών και της ικανότητας της ελληνικής κυβέρνησης για τη μελλοντική εξυπηρέτηση του χρέους της. Είναι εξαιρετικά επείγον για την Ελλάδα να αναλάβει αποφασιστική δράση, σε πρωτοφανή κλίμακα, για το έλλειμμα και τους άλλους παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση του χρέους, προκειμένου να αντιστραφεί η αύξηση του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ και να μπορέσει η χώρα να επανέλθει το συντομότερο δυνατόν σε χρηματοδότηση μέσω των αγορών.
(8)
Η ιδιαίτερα οξεία επιδείνωση της χρηματοπιστωτικής κατάστασης της ελληνικής κυβέρνησης οδήγησε τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ να αποφασίσουν να παράσχουν στήριξη σταθερότητας προς την Ελλάδα, προκειμένου να διαφυλαχθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα στη ζώνη του ευρώ ως σύνολο, και σε συνδυασμό με πολυμερή συνδρομή που παρέχεται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η στήριξη από τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ αυτή λαμβάνει τη μορφή συγκέντρωσης διμερών δανείων, που συντονίζεται από την Επιτροπή. Οι δανειστές αποφάσισαν να χορηγήσουν τη στήριξή τους με την προϋπόθεση της τήρησης της παρούσας απόφασης από την Ελλάδα. Ειδικότερα, η Ελλάδα αναμένεται να εφαρμόσει τα μέτρα που προσδιορίζονται στην παρούσα απόφαση σύμφωνα με το προβλεπόμενο σε αυτή χρονοδιάγραμμα,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η Ελλάδα τερματίζει την παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος το ταχύτερο δυνατόν και το αργότερο έως το 2014.
2. Σκοπός της πορείας προσαρμογής για τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος θα είναι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης να μην υπερβαίνει τα 18 508 εκατ. ευρώ (8,0 % του ΑΕΠ) το 2010, τα 17 065 εκατ. ευρώ (7,6 % του ΑΕΠ) το 2011, τα 14 916 εκατ. ευρώ (6,5 % του ΑΕΠ) το 2012, τα 11 399 εκατ. EUR (4,9 % του ΑΕΠ) το 2013 και τα 6 385 εκατ. EUR (2,6 % του ΑΕΠ) το 2014. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να επιτευχθεί βελτίωση του διαρθρωτικού ισοζυγίου κατά τουλάχιστον 10 % του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου 2009-2014.
3. Για την πορεία προσαρμογής που προβλέπεται στην παράγραφο 2, η ετήσια μεταβολή του ενοποιημένου ακαθάριστου χρέους της γενικής κυβέρνησης απαιτείται να μην υπερβαίνει τα 34 058 εκατ. ευρώ το 2010, τα 17 365 εκατ. ευρώ το 2011, τα 15 016 εκατ. ευρώ το 2012, τα 11 599 εκατ. ευρώ το 2013, τα 7 885 εκατ. ευρώ το 2014. Με βάση τις παρούσες προβλέψεις για το ΑΕΠ, η αντίστοιχη πορεία προσαρμογής για τον δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ θα είναι 133,2 % το 2010, 145,2 % το 2011, 148,8 % το 2012, 149,6 % το 2013 και 148,4 % το 2014.
Άρθρο 2
1. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα πριν από τα τέλη Ιουνίου του 2010:
α)
νόμο που θα θεσπίζει μια προοδευτική φορολογική κλίμακα για όλες τις πηγές εισοδήματος και μια οριζόντια ενιαία αντιμετώπιση του εισοδήματος που προέρχεται από εργασία και περιουσιακά στοιχεία·
β)
νόμο που θα καταργεί τις απαλλαγές και τις αυτόνομες φορολογικές διατάξεις στο φορολογικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένων των εισοδημάτων από τα ειδικά επιδόματα που καταβάλλονται στους δημοσίους υπαλλήλους·
γ)
ακύρωση πιστώσεων του προϋπολογισμού για αποθεματικό απροβλέπτων, με στόχο την εξοικονόμηση 700 εκατ. ευρώ·
δ)
κατάργηση των περισσότερων από τις πιστώσεις του προϋπολογισμού για το επίδομα αλληλεγγύης (εκτός από ένα μέρος για την ανακούφιση της φτώχειας) με στόχο την εξοικονόμηση 400 εκατ. ευρώ·
ε)
μείωση των υψηλότερων συντάξεων, με στόχο την εξοικονόμηση 500 εκατ. ευρώ για ένα πλήρες έτος (350 εκατ. ευρώ για το 2010)·
στ)
μείωση των δώρων Πάσχα, Χριστουγέννων και των επιδομάτων αδείας που καταβάλλονται στους δημοσίους υπαλλήλους με στόχο την εξοικονόμηση 1 500 εκατ. ευρώ για ένα πλήρες έτος (1 100 εκατ. ευρώ το 2010)·
ζ)
κατάργηση των δώρων Πάσχα, Χριστουγέννων των επιδομάτων αδείας που καταβάλλονται στους συνταξιούχους, με ταυτόχρονη προστασία αυτών που λαμβάνουν χαμηλότερες συντάξεις, με στόχο την εξοικονόμηση 1 900 εκατ. ευρώ για ένα πλήρες έτος (1 500 εκατ. ευρώ το 2010)·
η)
αύξηση των συντελεστών του ΦΠΑ, με απόδοση τουλάχιστον 1,8 δισεκατ. ευρώ ένα πλήρες έτος (800 εκατ. ευρώ το 2010)·
θ)
αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα καύσιμα, στον καπνό και στο αλκοόλ, με απόδοση τουλάχιστον 1 050 εκατ. ευρώ για ένα πλήρες έτος (450 εκατ. ευρώ το 2010)·
ι)
έκδοση νομοθεσίας για την εφαρμογή της οδηγίας για τις υπηρεσίες (3)
κ)
έκδοση νομοθεσίας για τη μεταρρύθμιση και την απλοποίηση της δημόσιας διοίκησης σε τοπικό επίπεδο με στόχο τη μείωση του λειτουργικού κόστους·
ια)
συγκρότηση τεχνικής ομάδας εργασίας με στόχο τη βελτίωση του ποσοστού απορρόφησης πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία και το ταμείο Συνοχής·
ιβ)
έκδοση νόμου για την απλοποίηση της ίδρυσης νέων επιχειρήσεων·
ιγ)
μείωση των δημοσίων επενδύσεων κατά 500 εκατ. ευρώ σε σύγκριση με τον ισχύοντα σχεδιασμό·
ιδ)
διοχέτευση των πιστώσεων του προϋπολογισμού για συγχρηματοδότηση με τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής σε ειδικό κεντρικό λογαριασμό που δεν δύναται να χρησιμοποιηθεί για κανέναν άλλο σκοπό·
ιε)
ίδρυση ανεξαρτήτου ταμείου δημοσιονομικής σταθερότητος για να αντιμετωπισθεί μια τυχόν έλλειψη κεφαλαίων και διαφυλαχθεί η υγεία του χρηματοπιστωτικού τομέως διά της εισφοράς προσθέτων ιδίων κεφαλαίων στις τράπεζες, αν χρειασθεί·
ιζ)
ενισχυμένη εποπτεία τραπεζών, με αυξημένους ανθρώπινους πόρους, συχνότερες εκθέσεις και τεστ αντοχής κάθε τετράμηνο.
2. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2010:
α)
συμπεριλαμβάνει στο σχέδιο προϋπολογισμού για το 2011 μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης ανερχόμενα σε τουλάχιστον 3 % του ΑΕΠ (4,1 % του ΑΕΠ εάν ληφθούν υπόψη μεταφορές από μέτρα που εφαρμόστηκαν το 2010). Ο προϋπολογισμός θα περιλαμβάνει ιδίως τα ακόλουθα μέτρα (ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μέτρα που αποφέρουν αντίστοιχη εξοικονόμηση πόρων): μείωση της ενδιάμεσης κατανάλωσης της γενικής κυβέρνησης κατά τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ έναντι του επιπέδου του 2010 (επιπλέον της προβλεπόμενης εξοικονόμησης στο πλαίσια της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης και της αναδιοργάνωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης που αναφέρεται στην παρούσα παράγραφο), πάγωμα της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής των συντάξεων (με στόχο την εξοικονόμηση 100 εκατ. ευρώ), προσωρινές «εισφορές κρίσης» στις πολύ κερδοφόρες επιχειρήσεις, (με επιπλέον έσοδα ύψους τουλάχιστον 600 εκατ. ευρώ ετησίως τα έτη 2011, 2012 και 2013), φορολόγηση βάσει τεκμηρίων των επαγγελματιών (με απόδοση τουλάχιστον 400 εκατ. ευρώ το 2011 και αυξανόμενες αποδόσεις το 2012 και 2013), διεύρυνση της βάσης του ΦΠΑ μέσω της υπαγωγής σε αυτόν υπηρεσιών οι οποίες σήμερα εξαιρούνται και τη μεταφορά του 30 % των αγαθών και υπηρεσιών από τη μειωμένη στην κανονική κλίμακα (με απόδοση 1 δισεκατ. ευρώ), σταδιακή εισαγωγή «πράσινου φόρου» στις εκπομπές CO2 (με απόδοση τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ το 2011), εφαρμογή από την ελληνική κυβέρνηση νομοθεσίας για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και την αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης (με στόχο τη μείωση του κόστους κατά τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ το 2011, και 500 επιπλέον εκατ. για καθένα από τα έτη 2012 και 2013), μείωση των επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εγχώριους πόρους δίνοντας προτεραιότητα στα επενδυτικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κοινοτικά κονδύλια (κατά τουλάχιστον 1 δισεκατ. ευρώ) παρέχοντας προτεραιότητα στα επενδυτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται από διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, κίνητρα για τη ρύθμιση παραβιάσεων χρήσης γης (με απόδοση τουλάχιστον 1 500 εκατ. ευρώ από το 2011 έως το 2013, εκ των οποίων τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ το 2011), συλλογή εσόδων από την αδειοδότηση τυχερών παιγνίων (τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ από πωλήσεις αδειών και 200 εκατ. ευρώ από δικαιώματα), διεύρυνση της φορολογικής βάσης ακίνητης περιουσίας αναπροσαρμόζοντας τις αντικειμενικές αξίες των ακινήτων (με απόδοση τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ επιπρόσθετων εσόδων), αύξηση της φορολόγησης αμοιβών σε είδος, συμπεριλαμβανομένης της φορολόγησης αυτοκινήτων με χρονομίσθωση (κατά τουλάχιστον 150 εκατ. ευρώ)· αύξηση φόρου στα είδη πολυτελείας (κατά τουλάχιστον 100 εκατ. ευρώ), συλλογή του ειδικού φόρου τέλους για ημιυπαίθριους χώρους (με απόδοση τουλάχιστον 800 εκατ. ευρώ ετησίως), αντικατάσταση μόνο του 20 % των συνταξιοδοτούμενων εργαζομένων στον δημόσιο τομέα (κεντρική κυβέρνηση, δήμοι, δημόσιες επιχειρήσεις, τοπική αυτοδιοίκηση, κρατικές υπηρεσίες και άλλοι δημόσιοι οργανισμοί)·
β)
νόμο για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος με σκοπό την εξασφάλιση της μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς του. Ο νόμος πρέπει ιδίως να θεσπίζει ένα ενιαίο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 έτη (περιλαμβανομένων των γυναικών), συγχώνευση των υφιστάμενων συνταξιοδοτικών ταμείων σε τρία ταμεία και ενιαίο νέο σύστημα συνταξιοδότησης για όλους τους παρόντες και μελλοντικούς υπαλλήλους (με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2013), μείωση του ανωτάτου ορίου στις συντάξεις, σταδιακή αύξηση της ελάχιστης ανταποδοτικής περιόδου για συνταξιοδότηση με πλήρη σύνταξη τα από τα 37 στα 40 έτη (μέχρι το 2015), ελάχιστο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης στα 60 έτη από την 1η Ιανουαρίου 2011 (περιλαμβανομένων των εργαζομένων στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα και όσων έχουν 40 έτη εισφορών), κατάργηση των ειδικών κανόνων για τους ασφαλισμένους πριν από το 1993 (με παράλληλη διατήρηση των κεκτημένων δικαιωμάτων), σημαντική περικοπή του καταλόγου των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων, μείωση συνταξιοδοτικών παροχών (κατά 6 % ετησίως) για τα άτομα που συνταξιοδοτούνται από την ηλικία των 60 έως των 65 ετών, με περίοδο συνεισφορών μικρότερη των 40 ετών, δημιουργία αυτόματου μηχανισμού προσαρμογής για τη σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής (από το 2020), εισαγωγή ενός ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος βασισμένου σε εισοδηματικά κριτήρια για τους ηλικιωμένους πάνω από το νομοθετημένο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, θέσπιση αυστηρότερων όρων και τακτική επανεξέταση της πλήρωσης των προϋποθέσεων για τις συντάξεις αναπηρίας, τροποποίηση του τύπου απονομής σύνταξης στο ανταποδοτικό σχήμα για την ενίσχυση της σχέσης μεταξύ των εισφορών που καταβάλλονται και των παροχών που λαμβάνονται (με το ποσοστό συσσώρευσης να περιορίζεται σε ένα μέσο ετήσιο ρυθμό της τάξης του 1,2 %), και επέκταση για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών με βάση τις αποδοχές στο σύνολο του εργασιακού βίου (με διατήρηση των κεκτημένων δικαιωμάτων). Η εφαρμογή του νόμου αυτού αναμένεται να μειώσει την προβλεπόμενη αύξηση του λόγου των δαπανών για συντάξεις προς το ΑΕΠ σε επίπεδο χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ στη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών και θα περιορίσει την αύξηση των δαπανών του δημοσίου τομέα για συντάξεις την περίοδο 2010-2060 σε λιγότερο από 2,5 % του ΑΕΠ·
γ)
ενδυνάμωση του ρόλου και των πόρων του Γενικού λογιστηρίου του κράτους και παροχή διασφαλίσεων έναντι πιθανών πολιτικών παρεμβάσεων σε επίπεδο προβλέψεων και λογιστικής·
δ)
σχέδιο μεταρρύθμισης της νομοθεσίας για τις αποδοχές στον δημόσιο τομέα, περιλαμβανομένης ιδίως της ίδρυσης μιας ενιαίας αρχής πληρωμών για την πληρωμή των μισθών, της εισαγωγής ενιαίων αρχών και χρονοδιαγράμματος για την εισαγωγή ενός ενιαίου απλοποιημένου συστήματος αμοιβών που θα εφαρμόζεται στον δημόσιο τομέα, στις τοπικές αρχές και σε άλλους οργανισμούς του δημοσίου·
ε)
νομοθεσία για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της φορολογικής διαχείρισης και των ελέγχων·
στ)
την εκκίνηση μιας ανεξάρτητης αξιολόγησης της δημόσιας διοίκησης και των υφιστάμενων κοινωνικών προγραμμάτων·
ζ)
τη δημοσίευση μηνιαίων στατιστικών στοιχείων (σε ταμειακή βάση) για τα έσοδα, τις δαπάνες, τη χρηματοδότηση και τις ληξιπρόθεσμες οφειλές (χρέη) για τη «διαθέσιμη γενική κυβέρνηση» και τους επιμέρους φορείς της·
η)
σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της συλλογής και επεξεργασίας δεδομένων της γενικής κυβέρνησης, ιδίως με την ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, στις στατιστικές υπηρεσίες και στο Γενικό λογιστήριο του κράτους και με τη διασφάλιση της πραγματικής προσωπικής ευθύνης σε περιπτώσεις εσφαλμένων αναφορών, προκειμένου να υπάρξει έγκαιρη παροχή υψηλής ποιότητας δεδομένων της γενικής κυβέρνησης, όπως προβλέπεται στους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 2223/96 (4), (ΕΚ) αριθ. 264/2000 (5), (ΕΚ) αριθ. 1221/2002 (6), (ΕΚ) αριθ. 501/2004 (7), (ΕΚ) αριθ. 1222/2004 (8), (ΕΚ) αριθ. 1161/2005 (9), (ΕΚ) αριθ. 223/2009 (10) και (ΕΚ) αριθ. 479/2009 (11)
θ)
Τακτική δημοσίευση των πληροφοριών για την οικονομική κατάσταση στις δημόσιες επιχειρήσεις και σε άλλους δημόσιους φορείς που δεν υπάγονται στη γενική κυβέρνηση (συμπεριλαμβανομένων λεπτομερών καταστάσεων αποτελεσμάτων χρήσεων, ισολογισμών και στοιχείων για την απασχόληση και τις μισθολογικές δαπάνες).
3. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου του 2010:
α)
οριστική θέσπιση των μέτρων που αναφέρονται στις παραγράφους 2 στοιχεία α) και δ)·
β)
σχέδιο νόμου για την ενίσχυση του δημοσιονομικού πλαισίου. Θα πρέπει ιδίως να περιλαμβάνει την κατάρτιση μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, την εισαγωγή υποχρεωτικού αποθεματικού έκτακτων αναγκών στον προϋπολογισμό, της τάξεως του 10 % της συνολικής πίστωσης για κρατικές δαπάνες, τη δημιουργία ισχυρότερων μηχανισμών ελέγχου των δαπανών και τη θέσπιση μιας ανεξάρτητης υπηρεσίας προϋπολογισμού που θα παρέχει ανεξάρτητες συμβουλές και ειδικό λεπτομερή έλεγχο σε δημοσιονομικά ζητήματα·
γ)
νόμο για τη μεταρρύθμιση του συστήματος διαπραγμάτευσης των μισθών στον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος πρέπει να προβλέπει μείωση της αμοιβής για υπερωριακή απασχόληση, μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση του χρόνου εργασίας και να επιτρέψει σε τοπικά σύμφωνα να θέτουν τις μισθολογικές αυξήσεις χαμηλότερα από τις κλαδικές συμφωνίες·
δ)
νομοθεσία για τους κατώτατους μισθούς με εισαγωγή μισθών κάτω από τον κατώτατο μισθό (sub-minima) για ευάλωτες ομάδες, όπως οι νέοι και οι μακροχρόνια άνεργοι και εφαρμογή μέτρων που θα εγγυώνται ότι οι τρέχοντες κατώτατοι μισθοί θα παραμείνουν σταθεροί σε ονομαστικούς όρους επί τρία χρόνια·
ε)
μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για την προστασία της εργασίας παρατείνοντας την περίοδο μαθητείας για νέες θέσεις εργασίας στο ένα έτος, μειώνοντας το συνολικό επίπεδο αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσης και διασφαλίζοντας ότι το καθεστώς αποζημίωσης θα είναι το ίδιο για ειδικευμένους και ανειδίκευτους εργάτες, αυξάνοντας το ελάχιστο όριο ενεργοποίησης των κανόνων μαζικών απολύσεων ειδικά για μεγάλες επιχειρήσεις και διευκολύνοντας τη χρήση συμβάσεων προσωρινής εργασίας και ημιαπασχόλησης·
στ)
σημαντική αύξηση του ποσοστού απορρόφησης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων και του ταμείου συνοχής·
ζ)
θέσπιση νέου συστήματος διαχείρισης φαρμάκων που ευνοεί τη χρήση γενόσημων φαρμάκων·
η)
θέσπιση ενός ενιαίου συστήματος κρατικών προμηθειών, με τη δημιουργία μιας κεντρικής αρχής προμηθειών, που θα διασφαλίζει ιδίως αυστηρές διαδικασίες για τη διενέργεια διαγωνισμών, καθώς και για ελέγχους εκ των προτέρων (ex ante) και εκ των υστέρων (ex post)·
θ)
νομοθεσία για την απλοποίηση και την επιτάχυνση της διαδικασίας αδειοδότησης επιχειρήσεων, βιομηχανικών δραστηριοτήτων και επαγγελμάτων·
ι)
τροποποίηση του θεσμικού πλαισίου της Ελληνικής Επιτροπής Ανταγωνισμού (ΕΕΑ) με στόχο την αύξηση της ανεξαρτησίας της, τον καθορισμό εύλογων προθεσμιών για τη διερεύνηση και την έκδοση αποφάσεων και την απονομή στην ΕΕΑ της εξουσίας να απορρίπτει καταγγελίες·
ια)
καλύτερη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου, με σκοπό την είσπραξή τουλάχιστον 1 δισεκατ. ευρώ ετησίως κατά τη διάρκεια της περιόδου 2011-2013·
ιβ)
μέτρα που στοχεύουν στην άρση των υφιστάμενων περιορισμών στην ελευθερία παροχής υπηρεσιών.
4. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα μέχρι τα τέλη Μαρτίου του 2011:
α)
Οριστική έκδοση των μέτρων που αναφέρονται στην παράγραφο 3 στοιχείο β).
5. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα μέχρι τα τέλη Ιουνίου του 2011:
α)
απλοποιημένο ενιαίο σύστημα αμοιβών για τον δημόσιο τομέα που θα εφαρμόζεται στον δημόσιο τομέα, στις τοπικές αρχές και σε άλλους οργανισμούς του δημοσίου, εξασφαλίζοντας ότι η αμοιβή αντανακλά την παραγωγικότητα και τα καθήκοντα·
β)
μέτρα για την εφαρμογή των ευρημάτων της εξωτερικής και ανεξάρτητης αξιολόγησης της δημόσιας διοίκησης·
γ)
ενδυνάμωση της επιθεώρησης εργασίας, η οποία πρέπει να στελεχωθεί πλήρως με εξειδικευμένο προσωπικό και να έχει ποσοτικούς στόχους σε σχέση με τον αριθμό τον ελέγχων που θα πραγματοποιεί.
6. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2011:
α)
συμπερίληψη στον προκαταρκτικό προϋπολογισμό για το 2012 μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης που ανέρχονται σε τουλάχιστον 2,2 % του ΑΕΠ. Ειδικότερα, ο προϋπολογισμός πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα (ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μέτρα που αποφέρουν αντίστοιχη εξοικονόμηση πόρων): περαιτέρω διεύρυνση της βάσης του ΦΠΑ με την εφαρμογή του κανονικού συντελεστή σε αγαθά και υπηρεσίες που τώρα υπάγονται στον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ (με στόχο την είσπραξη πρόσθετων εσόδων τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ), μείωση της απασχόλησης στον δημόσιο τομέα επιπροσθέτως του κανόνα της μιας πρόσληψης ανά πέντε συνταξιοδοτήσεις (με στόχο την εξοικονόμηση τουλάχιστον 600 εκατ. ευρώ), θέσπιση ειδικών φόρων κατανάλωσης για μη αλκοολούχα ποτά (συνολικής απόδοσης τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ), επέκταση της βάσης για τον φόρο ακίνητης περιουσίας με την αναθεώρηση των αντικειμενικών αξιών (για την είσπραξη πρόσθετων εσόδων τουλάχιστον 200 εκατ. ευρώ), αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης (με στόχο την εξοικονόμηση τουλάχιστον 500 εκατ. ευρώ), μείωση της ενδιάμεσης κατανάλωσης της γενικής κυβέρνησης (κατά τουλάχιστον 300 εκατ. ευρώ έναντι του επιπέδου του 2011), αναστολή στις ονομαστικές αυξήσεις συντάξεων, αύξηση της αποτελεσματικότητας των τεκμηρίων φορολόγησης των επαγγελματιών (με στόχο την είσπραξη τουλάχιστον 100 εκατ. ευρώ), μείωση των επιδοτήσεων σε δημόσιες επιχειρήσεις (κατά τουλάχιστον 800 εκατ. ευρώ) ως αποτέλεσμα της αναδιάρθρωσής τους, χορήγηση επιδομάτων ανεργίας με κριτήρια τα ελάχιστα απαιτούμενα μέσα διαβίωσης (με στόχο την εξοικονόμηση 500 εκατ. ευρώ), εξασφάλιση επιπρόσθετων εσόδων από την αδειοδότηση τυχερών παιγνίων (τουλάχιστον 225 εκατ. ευρώ από πωλήσεις αδειών και 400 εκατ. ευρώ από δικαιώματα)·
β)
περιορισμό των φορολογικών εμποδίων για συγχωνεύσεις και εξαγορές·
γ)
απλοποίηση της διαδικασίας τελωνειακής εκκαθάρισης των εξαγωγών και εισαγωγών·
δ)
περαιτέρω αύξηση των ποσοστών απορρόφησης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων και του ταμείου συνοχής·
ε)
πλήρης εφαρμογή του προγράμματος για την καλύτερη νομοθέτηση με στόχο τη μείωση του διοικητικού φόρτου κατά 20 % (σε σύγκριση με το 2008).
7. Η Ελλάδα θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου του 2011:
α)
οριστική έκδοση των μέτρων που αναφέρονται στην παράγραφο 6 στοιχείο α)·
β)
ενίσχυση της διαχειριστικής επάρκειας όλων των διαχειριστικών αρχών και των ενδιάμεσων φορέων των επιχειρησιακών προγραμμάτων βάσει του πλαισίου αναφοράς εθνικής στρατηγικής 2007-2013 και διασφάλιση της πιστοποίησής τους από τον διεθνή οργανισμό πιστοποίησης σύμφωνα με το πρότυπο ISO 9001:2008 (ποιότητα διοίκησης).
Άρθρο 3
Η Ελλάδα συνεργάζεται πλήρως με την Επιτροπή και διαβιβάζει χωρίς καθυστέρηση, κατόπιν αιτιολογημένου αιτήματος της δεύτερης, οποιαδήποτε στοιχεία ή έγγραφα είναι απαραίτητα για την παρακολούθηση της τήρησης της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 4
1. Η Ελλάδα υποβάλλει στο Συμβούλιο και την Επιτροπή έκθεση στην οποία θα περιγράφονται τα μέτρα πολιτικής για τη συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση σε τριμηνιαία βάση.
2. Οι εκθέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 1 θα πρέπει να περιλαμβάνουν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με:
α)
συγκεκριμένα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης σε συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση, περιλαμβανομένης και της ποσοτικοποιημένης δημοσιονομικής τους επίπτωσης·
β)
συγκεκριμένα μέτρα που προβλέπεται να εφαρμοστούν μετά την ημερομηνία της έκθεσης, σε συμμόρφωση με την παρούσα απόφαση, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους και την εκτίμηση της δημοσιονομικής τους επίπτωσης·
γ)
τη μηνιαία εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού·
δ)
στοιχεία για περιόδους μικρότερες του έτους όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της κοινωνικής ασφάλισης, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των εκτός προϋπολογισμού ταμείων·
ε)
την έκδοση και αποπληρωμή δημόσιου χρέους·
στ)
τις εξελίξεις στη μόνιμη απασχόληση και την απασχόληση ορισμένου χρόνου στον δημόσιο τομέα·
ζ)
τις εκκρεμείς πληρωμές δημοσίων δαπανών (συσσωρευμένες υπερημερίες)·
η)
την οικονομική κατάσταση στις δημόσιες επιχειρήσεις και τις λοιπές οντότητες του δημοσίου.
3. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο αναλύουν τις εκθέσεις προκειμένου να αξιολογήσουν τη συμμόρφωση της Ελλάδας προς την παρούσα απόφαση. Κατά τις αξιολογήσεις αυτές, η Επιτροπή μπορεί να υποδείξει τα μέτρα που χρειάζονται για να τηρηθεί η πορεία προσαρμογής που χαράσσει η παρούσα απόφαση, με σκοπό τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση παράγει αποτελέσματα την ημέρα της κοινοποίησής της.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 8ης Ιουνίου 2010.