ДИРЕКТИВА 2011/92/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 13 декември 2011 година
относно борбата със сексуалното насилие и със сексуалната експлоатация на деца, както и с детската порнография и за замяна на Рамково решение 2004/68/ПВР на Съвета
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 82, параграф 2 и член 83, параграф 1 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
след консултация с Комитета на регионите,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на деца, включително детската порнография, представляват сериозни нарушения на основните права, и по-специално на правата на децата на закрила и грижи, необходими за тяхното благоденствие, както е предвидено в Конвенцията на Организацията на обединените нации за правата на детето от 1989 г. и в Хартата на основните права на Европейския съюз (3).
(2)
В съответствие с член 6, параграф 1 от Договора за Европейския съюз, Съюзът зачита правата, свободите и принципите, установени в Хартата на основните права на Европейския съюз, в член 24, параграф 2 от която се посочва, че във всички действия по отношение на децата, независимо дали те се предприемат от публични власти или частни институции, висшият интерес на детето трябва да бъде от първостепенно значение. В допълнение към това Стокхолмската програма „Отворена и сигурна Европа в услуга и за защита на гражданите“ (4) дава недвусмислен приоритет на борбата срещу сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на децата, както и срещу детската порнография.
(3)
Детската порнография, която представлява изображения на сексуално насилие на деца, и другите особено тежки форми на сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца се увеличават и разпространяват посредством използването на новите технологии и интернет.
(4)
Чрез Рамково решение 2004/68/ПВР на Съвета от 22 декември 2003 г. за борба срещу сексуалната експлоатация на деца и детската порнография (5) се сближават законодателствата на държавите-членки за криминализиране на най-тежките форми на сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца, за разширяване обхвата на националната компетентност и за осигуряване на определена минимална степен на помощ на жертвите. Рамково решение 2001/220/ПВР на Съвета от 15 март 2001 г. относно правното положение в наказателното производство на жертвите от престъпления (6) установява набор от права на жертвите в наказателното производство, сред които правото на защита и на обезщетение. Освен това координирането на наказателното преследване по дела за сексуално насилие, сексуална експлоатация на деца и детска порнография ще бъде улеснено с прилагането на Рамково решение 2009/948/ПВР на Съвета от 30 ноември 2009 г. относно предотвратяване и уреждане на спорове за упражняване на компетентност при наказателни производства (7).
(5)
Съгласно член 34 от Конвенцията на Организацията на обединените нации за правата на детето държавите - страни по Конвенцията, се задължават да защитават детето от всички форми на сексуална експлоатация и сексуални злоупотреби. Незадължителният протокол от 2000 г. на Организацията на обединените нации към Конвенцията за правата на детето относно търговията с деца, детската проституция и детската порнография, и особено Конвенцията на Съвета на Европа за защита на децата срещу сексуална експлоатация и сексуално посегателство от 2007 г. са ключови стъпки към укрепване на международното сътрудничество в тази област.
(6)
Тежки престъпления като сексуалната експлоатация на деца и детската порнография изискват всеобхватен подход, включващ наказателно преследване на извършителите на престъпленията, защита на децата жертви и предотвратяване на това явление. Висшият интерес на детето трябва да бъде основното съображение при предприемането на мерки за борба с тези престъпления в съответствие с Хартата на основните права на Европейския съюз и Конвенцията на Организацията на обединените нации за правата на детето. Рамково решение 2004/68/ПВР следва да бъде заменено с нов инструмент, осигуряващ такава всеобхватна правна рамка за постигането на тази цел.
(7)
Настоящата директива следва да допълни изцяло Директива 2011/36/ЕС на Европейския парламент и на Съвета от 5 април 2011 г. относно предотвратяването и борбата с трафика на хора и за защитата на жертвите, и за замяна на Рамково решение 2002/629/ПВР на Съвета (8), тъй като някои жертви на трафик на хора са и деца жертви на сексуално насилие или на сексуална експлоатация.
(8)
В контекста на криминализирането на всички действия, свързани с порнографски представления, настоящата директива се отнася до такива действия, които се състоят от организирано представяне на живо, предназначено за публика, като по този начин от определението са изключени личното общуване лице в лице между връстници по взаимно съгласие, както и между деца над необходимата възраст за изразяване на съгласие за сексуални действия и техните партньори.
(9)
Детската порнография често включва записани изображения на сексуално насилие на деца от възрастни. Тя може да включва и изображения на деца, участващи в прояви на открито сексуално поведение, или на техните полови органи, когато тези изображения са направени или използвани за предимно сексуални цели и се използват със или без знанието на детето. Освен това понятието „детска порнография“ обхваща и реалистични изображения за предимно сексуални цели на открито сексуално поведение, в което участва или е изобразено да участва дете.
(10)
Наличието на увреждане само по себе си не представлява автоматично невъзможност да се изрази съгласие за сексуални отношения. Въпреки това следва да се криминализира злоупотребата с наличието на такова увреждане с цел извършване на сексуални действия с дете.
(11)
При приемането на законодателство в областта на материалното наказателно право Съюзът следва да осигури съгласуваността на това законодателство, по-специално по отношение на размера на наказанията. Следва да се имат предвид, като се отчита Договорът от Лисабон, заключенията на Съвета от 24 и 25 април 2002 г. относно подхода, който да се прилага по отношение на сближаването на наказанията, където са посочени четири степени на наказания. Тъй като настоящата директива предвижда изключително голям брой различни престъпления, за да може да бъде отразена различната им тежест, е необходимо да се установи диференциация на размера на наказанията, която надхвърля обичайно предвижданата в правните инструменти на Съюза.
(12)
Спрямо тежките форми на сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца следва да се прилагат ефективни, пропорционални и възпиращи наказания. Това се отнася по-специално до различни форми на сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца, които са улеснени от използването на информационните и комуникационните технологии, като например установяването на контакт с деца чрез интернет за сексуални цели, чрез социални мрежи и чат стаи. Определението за детска порнография следва да бъде изяснено и да се доближи до съдържащото се в международните инструменти определение.
(13)
Предвиденият в настоящата директива максимален срок на лишаване от свобода за посочените в нея престъпления следва да се прилага най-малко за най-тежките форми на тези престъпления.
(14)
За да достигнат предвидения в настоящата директива максимален срок на лишаване от свобода за престъпления, свързани със сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца и детска порнография, държавите-членки могат да кумулират, в съответствие с националното си право, сроковете на лишаване от свобода, предвидени в националното законодателство за тези престъпления.
(15)
С настоящата директива държавите-членки се задължават да предвидят в националното си законодателство наказания, свързани с разпоредбите на правото на Съюза относно борбата със сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на деца, както и срещу детската порнография. Настоящата директива не поражда задължения по отношение на прилагането на такива наказания или на друга съществуваща система на правоприлагане в конкретни случаи.
(16)
Държавите-членки се приканват да обсъдят предвиждането на възможност за налагане на имуществени наказания в допълнение към лишаването от свобода, особено в случаите, в които посочените в настоящата директива престъпления са извършени с цел имуществена облага.
(17)
В контекста на детската порнография понятието „неправомерно“ позволява на държавите-членки да осигуряват защита по отношение на поведение, свързано с „порнографски материал“, който има например медицинска, научна или друга подобна цел. То също така позволява дейности, извършвани въз основа на вътрешноправни правомощия, например правомерното притежание на детска порнография от органите с цел провеждане на наказателно производство или за предотвратяване, откриване или разследване на престъпления. Освен това то не изключва възможностите за правна защита или други подобни принципи, които освобождават дадено лице от отговорност при специални обстоятелства, например в случай на телефонна или интернет гореща линия, чрез която се съобщават такива случаи.
(18)
Следва да се криминализира съзнателното получаване на достъп до детска порнография посредством информационни и комуникационни технологии. За да бъде подведено под отговорност, лицето следва да има намерение да влезе в уебсайт, в който има детска порнография, както и да знае, че там може да намери такива изображения. Наказанията следва да не се прилагат за лица, които случайно влизат в уебсайтове, съдържащи детска порнография. Изводът, че престъплението е извършено умишлено, може да се направи по-конкретно въз основа на обстоятелството, че то се извършва системно, или на обстоятелството, че престъплението е извършено чрез платена услуга.
(19)
Установяването на контакт с деца за сексуални цели е заплаха, която има особени характеристики в контекста на интернет, тъй като интернет осигурява безпрецедентна анонимност на потребителите, защото те могат да прикрият истинската си самоличност и лични характеристики, като например тяхната възраст. В същото време държавите-членки осъзнават значението и на борбата с установяването на контакт с деца извън интернет, по-специално когато това установяване на контакт не се извършва с помощта на информационни и комуникационни технологии. Държавите-членки се насърчават да криминализират поведение, при което установяването на контакт с детето, за да се срещне то с извършителя за сексуални цели, се извършва в присъствието или в близост до детето, например под формата на конкретно подготвително деяние, опит за извършване на престъпленията, посочени в настоящата директива, или чрез конкретна форма на сексуално насилие. Независимо от правната форма, която бъде избрана за криминализиране на установяването на контакт с деца за сексуални цели извън интернет („off-line grooming“), държавите-членки следва да гарантират, че извършителите на тези престъпления са наказателно преследвани по един или друг начин.
(20)
Настоящата директива не урежда политиките на държавите-членки по отношение на сексуалните действия по взаимно съгласие, в които могат да участват деца и които могат да се считат за нормално откриване на сексуалността в хода на човешкото развитие, като се вземат предвид различните културни и правни традиции, както и появата на нови форми на установяване и поддържане на отношения между деца и подрастващи, включително посредством информационните и комуникационните технологии. Тези въпроси остават извън приложното поле на настоящата директива. Държавите-членки, които използват възможностите, посочени в настоящата директива, действат в рамките на упражняването на своята собствена компетентност.
(21)
Държавите-членки следва да предвидят в националното си право квалифициращи обстоятелства в съответствие с приложимите правила, предвидени в техните правни системи относно квалифициращите обстоятелства. Те следва да гарантират, че когато определят наказанията на извършителите, съдиите разполагат с информация относно тези квалифициращи обстоятелства, дори и да не са задължени да ги приложат. Държавите-членки следва да не предвиждат квалифициращи обстоятелства в националното си право, когато тези обстоятелства не са относими предвид естеството на конкретното престъпление. На национално равнище следва да се направи оценка на относимостта на различните квалифициращи обстоятелства, предвидени в настоящата директива, за всяко от престъпленията, посочени в нея.
(22)
Съгласно настоящата директива физическата или умствена неспособност следва да се разбира като включваща и състоянието на физическа или умствена неспособност в резултат от въздействието на наркотици и алкохол.
(23)
В борбата със сексуалното насилие на деца следва да се използват в пълна степен съществуващите инструменти в областта на изземването и конфискацията на облаги от престъпления, като Конвенцията на ООН срещу транснационалната организирана престъпност и протоколите към нея, Конвенцията на Съвета на Европа относно изпиране, издирване, изземване и конфискация на облагите от престъпление от 1990 г., Рамково решение 2001/500/ПВР на Съвета от 26 юни 2001 г. относно прането на пари, идентифицирането, проследяването, замразяването, изземването и конфискацията на средствата и приходите от престъпна дейност (9) и Рамково решение 2005/212/ПВР на Съвета от 24 февруари 2005 г. относно конфискация на облаги, средства и имущество от престъпления (10). Следва да се насърчава използването на иззетите и конфискувани средства и облаги от престъпленията, посочени в настоящата директива, с цел помощ и защита на жертвите.
(24)
Следва да се избегне причиняването на допълнителни страдания на жертвите на престъпления, посочени в настоящата директива. В държавите-членки, в които проституцията или появата в порнография се наказват съгласно националното наказателно право, следва да се предвиди възможност да не се започва наказателно преследване или да не се налагат наказания в съответствие с тези закони, когато съответното дете е извършило тези деяния, тъй като е било жертва на сексуална експлоатация, или когато е било принудено да участва в детска порнография.
(25)
Като инструмент за сближаване в областта на наказателното право настоящата директива предвижда различни наказания, които следва да се прилагат, без да се засягат конкретните наказателноправни политики на държавите-членки по отношение на децата извършители на престъпления.
(26)
Разследването на престъпления и повдигането на обвинение в наказателното производство следва да бъдат улеснени, за да бъдат взети предвид трудността за децата жертви да съобщават за случаи на сексуално насилие и анонимността на извършителите на престъпления в киберпространството. За да се гарантира успехът на разследването и на наказателното преследване на престъпленията, посочени в настоящата директива, тяхното започване по принцип не следва да бъде обусловено от съобщаване или обвинение от страна на жертвата или от неин представител. Продължителността на достатъчния срок за наказателно преследване следва да бъде определена съгласно националното право.
(27)
Следва да се осигурят ефективни инструменти за разследване за лицата, които отговарят за разследването и наказателното преследване на престъпленията, посочени в настоящата директива. Тези инструменти биха могли да включват прихващане на съобщения, скрито наблюдение, включително електронно наблюдение, наблюдение на банкови сметки или други финансови проверки, като се има предвид, inter alia, принципът на пропорционалност и естеството и тежестта на разследваните престъпления. Когато е целесъобразно и в съответствие с националното право, такива инструменти следва да включват и възможността правоприлагащите органи да използват скрита самоличност в интернет.
(28)
Държавите-членки следва да насърчават лицата, които имат информация или подозрения за сексуална експлоатация или сексуално насилие на дете, да съобщават това на компетентните служби. Всяка държава-членка отговаря за определянето на компетентните органи, на които могат да се съобщават подобни подозрения. Тези компетентни органи не следва да се ограничават до службите за закрила на детето или до съответните социални служби. Целта на изискването за „добросъвестни“ подозрения е да се предотврати използването на разпоредбата за оправдаване на клеветническо съобщаване на изцяло измислени или неверни факти.
(29)
Правилата относно компетентността следва да бъдат изменени така, че извършителите от Съюза на сексуално насилие или сексуална експлоатация на деца да бъдат преследвани наказателно, дори ако извършат престъпление извън границите на Съюза, по-специално чрез така наречения „секстуризъм“. Туризмът с цел секс с деца следва да се разбира като сексуалната експлоатация на деца от едно или повече лица, които пътуват извън своето обичайно местопребиваване към място в чужбина, на което имат сексуални контакти с деца. Когато туризмът с цел секс с деца се извършва извън Съюза, държавите-членки се насърчават да се стремят да подобрят сътрудничеството с трети държави и международни организации с цел борба със секстуризма, с помощта на съществуващите национални и международни инструменти, включително двустранни или многостранни договори относно екстрадицията, взаимопомощта или трансфера на наказателни производства. Държавите-членки следва да насърчават открития диалог и връзките с държави извън Съюза, за да могат да преследват съгласно приложимото национално законодателство извършителите, които пътуват извън границите на Съюза за целите на туризъм с цел секс с деца.
(30)
Мерки за защита на децата жертви следва да бъдат приети в техния висш интерес, като се взема предвид оценката на нуждите им. Децата жертви следва да имат лесен достъп до средства за правна защита и до мерки за решаването на конфликти на интереси в случаите, когато сексуалното насилие или сексуалната експлоатация на дете са били извършени в семейството. Когато по време на наказателно разследване или производство следва да бъде назначен специален представител на дете, тази роля може да бъде поета и от юридическо лице, институция или орган. Освен това децата жертви следва да бъдат защитени от налагането на наказания, например съгласно националното право относно проституцията, ако уведомят компетентните органи за своя случай. В допълнение участието на деца жертви в наказателното производство не следва, доколкото това е възможно, да им причинява допълнителни травми в резултат на разпитите или визуалния контакт с извършителите на престъплението. Доброто разбиране на децата и тяхното поведение, когато са изправени пред травмиращи преживявания, би спомогнало да се осигури качествено събиране на доказателства и да се намали стресът за децата при предприемането на необходимите мерки.
(31)
Държавите-членки следва да разгледат възможността за оказване на краткосрочна и дългосрочна помощ на децата жертви. Всяка вреда, причинена от сексуално насилие и сексуална експлоатация на дете, е значителна и следва да ѝ бъде отделено внимание. Поради естеството на вредата, причинена от сексуално насилие и сексуална експлоатация, оказването на помощ следва да продължи толкова дълго, колкото е необходимо за физическото и психологическото възстановяване на детето, и може да продължи до зряла възраст, ако това е необходимо. Следва да се разгледа възможността за разширяване на предоставянето на помощ и консултации и по отношение на родителите или настойниците на децата жертви, когато те не са заподозрени във връзка със съответното престъпление, за да им се помогне да подпомогнат децата жертви по време на съответното производство.
(32)
Рамково решение 2001/220/ПВР установява набор от права на жертвите в наказателното производство, сред които правото на защита и на обезщетение. Освен това децата жертви на сексуално насилие, сексуална експлоатация и детска порнография следва да имат достъп до правни консултации и - в съответствие с ролята на жертвите в съответната съдебна система - до процесуално представителство, включително с цел търсене на обезщетение. Подобни правни консултации и процесуално представителство биха могли да се предоставят и от компетентните органи за целите на търсене на обезщетение от държавата. Целта на правните консултации е жертвите да могат да получат информация и съвети за различните възможности, с които разполагат. Правните консултации следва да се предоставят от лице, получило подходящо юридическо обучение, без непременно да е юрист. Правните консултации и - в съответствие с ролята на жертвите в съответната съдебна система - процесуалното представителство следва да се предоставят безплатно най-малко в случаите, в които жертвата не разполага с достатъчно финансови средства, по начин, съвместим с вътрешните процедури на държавите-членки.
(33)
Държавите-членки следва да предприемат мерки за предотвратяването или забраната на действия, свързани с поощряването на сексуалното насилие на деца и на туризма с цел секс с деца. Биха могли да бъдат разгледани различни възпиращи мерки, като например изготвянето и утвърждаването на кодекс на поведение и на механизми за саморегулация в туристическия отрасъл, създаването на етичен кодекс или „етикети за качество“ за туристическите организации, които се борят с туризма с цел секс с деца или които възприемат ясно изразена политика за решаване на проблема с туризма с цел секс с деца.
(34)
Държавите-членки следва да разработят и/или засилят съществуващите политики за предотвратяване на сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на деца, включително посредством мерки за възпиране и намаляване на търсенето, което поощрява всички форми на сексуална експлоатация на деца, и мерки за намаляване на риска от това деца да станат жертви, чрез осведомителни кампании и кампании за повишаване на информираността за проблема, както и програми за научни изследвания и образователни програми. В тези инициативи държавите-членки следва да възприемат подход, в основата на който са правата на децата. Следва да се обърне особено внимание на необходимостта да се гарантира, че кампаниите за повишаване на информираността за проблема, които са предназначени за деца, са подходящи и достатъчно лесни за разбиране. Следва да се разгледа възможността за създаването на линии за помощ или горещи линии.
(35)
Що се отнася до системата за съобщаване на случаи на сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца и оказване на помощ на деца в нужда, горещите телефонни линии с номер 116 000 за изчезнали деца, 116 006 за жертви на престъпление и 116 111 за деца, въведени с Решение 2007/116/ЕО на Комисията от 15 февруари 2007 г. за резервиране на националния номерационен обхват, започващ със 116, за хармонизирани номера при хармонизираните услуги със социална значимост (11), следва да бъдат популяризирани и да бъде отчитан опитът, свързан с тяхното функциониране.
(36)
Специалистите, които има вероятност да влязат в контакт с деца жертви на сексуално насилие и сексуална експлоатация, следва да бъдат подходящо обучени да откриват и да работят с такива жертви. Това обучение следва да се насърчава за следните категории, когато е вероятно да влязат в контакт с деца жертви: полицейски служители, прокурори, адвокати, магистрати и съдебни служители, персонал, предоставящ медицински грижи и грижи за деца, но може да включва и други групи лица, които биха могли да се сблъскат със случаи на деца жертви на сексуално насилие и сексуална експлоатация в работата си.
(37)
За да се предотврати сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на деца, на извършителите на сексуални престъпления следва да се предложат програми или мерки за намеса, насочени към тях. Тези програми и мерки за намеса следва да се основават на широк и гъвкав подход, насочен към медицинските и психо-социалните аспекти, и не следва да имат задължителен характер. Тези програми и мерки за намеса не засягат програмите и мерките за намеса, наложени от компетентните съдебни органи.
(38)
Не се предвижда автоматично право на участие в програмите или мерките за намеса. Всяка държава-членка следва да реши кои са подходящите програми или мерки за намеса.
(39)
За да се предотврати и сведе до минимум рецидивизмът, извършителите на престъпления следва да бъдат подложени на оценка на опасността, която представляват, и на възможните рискове от повтаряне на сексуалните престъпления срещу деца. Правилата за такава оценка, като вида орган, компетентен да разпореди и да извърши оценката, или момента по време на наказателното производство или след него, когато следва да се извърши оценката, както и правилата за ефективни програми или мерки за намеса, предложени въз основа на тази оценка, следва да са съобразени с вътрешните процедури на държавите-членки. Със същата цел за предотвратяване и свеждане до минимум на рецидивизма извършителите на престъпления следва също така да имат достъп до ефективни програми или мерки за намеса на доброволна основа. Тези програми или мерки за намеса следва да са отделени от националните схеми, създадени за лечението на хора, страдащи от психични разстройства.
(40)
Когато това е целесъобразно предвид заплахата, която те представляват, и възможните рискове от повторно извършване на престъпление, осъдените извършители не следва да се допускат, временно или постоянно, до упражняването най-малко на професионални дейности, които включват пряк и редовен контакт с деца. Работодателите имат правото да бъдат информирани при наемането на работа, свързана с пряк и редовен контакт с деца, относно съществуващи присъди за сексуални престъпления срещу деца, вписани в регистрите за съдимост, или относно съществуващи мерки, свързани с лишаване от права за упражняване на професия или дейност. За целите на настоящата директива понятието „работодатели“ следва да включва и лица, управляващи организация, която участва активно в предоставянето на доброволчески труд, свързан с надзор и/или грижи за деца, който включва пряк и редовен контакт с деца. Начините за предоставяне на тази информация, например достъп чрез засегнатото лице, както и точното съдържание на тази информация, значението на понятията „организирани доброволчески дейности“ и „пряк и редовен контакт с деца“ следва да се установят в съответствие с националното право.
(41)
Като се зачитат различните правни традиции на държавите-членки, в настоящата директива се взема предвид обстоятелството, че достъпът до регистрите за съдимост се разрешава единствено от компетентните органи или от засегнатото лице. Настоящата директива не установява задължение за промяна на националните системи, уреждащи регистрите за съдимост или средствата за достъп до тези регистри.
(42)
Целта на настоящата директива не е да хармонизира правилата относно съгласието на засегнатото лице при обмен на информация от регистрите за съдимост, т.е. дали следва да се изисква съгласие. Независимо от това, дали такова съгласие се изисква съгласно националното право, настоящата директива не установява нови задължения за изменение на националното право и националните процедури във връзка с това.
(43)
Държавите-членки могат да разгледат възможността за приемане на допълнителни административни мерки по отношение на извършителите, като например вписването на лица, осъдени за престъпленията, посочени в настоящата директива, в регистри на извършителите на сексуални престъпления. Достъпът до тези регистри следва да подлежи на ограничения в съответствие с националните конституционни принципи и приложимите стандарти за защита на данните, например чрез ограничаване на достъпа до съдебните и/или правоприлагащите органи.
(44)
Държавите-членки се насърчават в сътрудничество с гражданското общество да създадат механизми за събиране на данни или центрове на национално или местно равнище за целите на наблюдението и оценката на явлението сексуално насилие и сексуална експлоатация на деца. За да може да оцени правилно резултатите от действията за борба срещу сексуалното насилие и сексуалната експлоатация и детската порнография, Съюзът следва да продължи да развива своята дейност в областта на методологиите и методите за събиране на данни с цел изготвяне на съпоставими статистики.
(45)
Държавите-членки следва да предприемат необходимите действия за създаването на информационни услуги, за да предоставят информация за начините за разпознаване на признаци за сексуално насилие и сексуална експлоатация.
(46)
Детската порнография, която представлява изображения на сексуално насилие на деца, е особен вид съдържание, което не може да се счита за изразяване на мнение. За целите на борбата срещу детската порнография е необходимо да се намали разпространението на материали, показващи сексуално насилие на деца, като се затрудни качването на такова съдържание в общодостъпната мрежа от страна на извършителите на престъпления. Следователно е необходимо да се предприемат действия за премахване на съдържанието и за задържане на виновните за създаването, разпространението или свалянето на изображения на сексуално насилие на деца. С цел да се подкрепят усилията на Съюза в борбата срещу детската порнография държавите-членки следва да положат всички възможни усилия да си сътрудничат с трети държави за премахването на такова съдържание от сървърите на територията на такива трети държави.
(47)
Въпреки тези усилия обаче, когато оригиналните материали не се намират на територията на Съюза, премахването на съдържание с детска порнография при източника често пъти е невъзможно, защото държавата, в която са хоствани сървърите, не желае да сътрудничи, или защото премахването нa материалите от засегнатата държава отнема твърде много време. Може да се създадат и механизми за блокиране на достъпа от територията на Съюза до интернет страници, за които е установено, че съдържат или на тях се разпространява детска порнография. Мерките, предприети от държавите-членки в съответствие с настоящата директива, за премахване или, когато това е възможно, блокиране на уебсайтове, съдържащи детска порнография, може да се основават на различни видове публични действия, като например законодателни, незаконодателни, съдебни или други. В този контекст настоящата директива не засяга доброволните действия, предприемани от интернет отрасъла за предотвратяване на неправомерното използване на неговите услуги или оказването на всякаква подкрепа за осъществяване на такива действия от държавите-членки. Която и основа за действие или метод да бъдат избрани, държавите-членки следва да гарантират, че действието или методът осигуряват подходящо равнище на правна сигурност и предвидимост на потребителите и доставчиците на услуги. За премахването и блокирането на съдържание с насилие на деца следва да се установи сътрудничество между публичните органи, което впоследствие да бъде засилено, като целта е да се гарантира, че националните списъци на уебсайтове с материали, съдържащи детска порнография, са възможно най-изчерпателни, и да се избегне двойната работа. При всички тези действия трябва да се вземат под внимание правата на крайните потребители и да се съблюдават съществуващите правни и съдебни процедури, както и Европейската конвенция за защита на правата на човека и основните свободи и Хартата на основните права на Европейския съюз. В рамките на Програмата за по-безопасен интернет бе създадена мрежа от горещи линии, чиято цел е събирането на информация и осигуряването на покритие и обмен на съобщения за различните видове незаконно съдържание онлайн.
(48)
Настоящата директива цели да измени и разшири разпоредбите на Рамково решение 2004/68/ПВР. Тъй като измененията, които трябва да се направят, са значителни по брой и по естество, с цел постигане на яснота рамковото решение следва да се замени изцяло по отношение на държавите-членки, участващи в приемането на настоящата директива.
(49)
Доколкото целта на настоящата директива, а именно борбата срещу сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на деца, както и срещу детската порнография, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите-членки чрез самостоятелни действия, а поради обхвата и последиците може да бъде постигната по-добре на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящата директива не надхвърля необходимото за постигане на тази цел.
(50)
Настоящата директива зачита основните права и съблюдава принципите, признати по-специално в Хартата на основните права на Европейския съюз, и по-специално правото на защита на човешко достойнство, забраната на изтезанията и на нечовешкото или унизително отношение или наказание, правата на детето, правото на свобода и сигурност, правото на свобода на изразяване и на информация, правото на защита на личните данни, правото на ефективни правни средства за защита и на справедлив съдебен процес, както и принципите на законност и пропорционалност на престъплението и наказанието. Настоящата директива се стреми да гарантира пълното спазване на тези права и принципи и трябва да бъде приложена съответно.
(51)
В съответствие с член 3 от Протокол (№ 21) относно позицията на Обединеното кралство и Ирландия по отношение на пространството на свобода, сигурност и правосъдие, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, Обединеното кралство и Ирландия са нотифицирали желанието си да участват в приемането и прилагането на настоящата директива.
(52)
В съответствие с членове 1 и 2 от Протокол (№ 22) относно позицията на Дания, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, Дания не участва в приемането на настоящата директива и не е обвързана от нея, нито от нейното прилагане,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
Член 1
Предмет
С настоящата директива се установяват минимални правила за определянето на престъпленията и наказанията в областта на сексуалното насилие и сексуалната експлоатация на деца, детската порнография и установяването на контакт с деца за сексуални цели. С нея също така се въвеждат разпоредби с цел засилване на превенцията по отношение на тези престъпления и засилване на защитата на жертвите от тях.
Член 2
Определения
За целите на настоящата директива се прилагат следните определения:
а)
„дете“ означава всяко лице на възраст под 18 години;
б)
„възраст за изразяване на съгласие за сексуални действия“ означава възрастта, под която в съответствие с националното право е забранено извършването на сексуални действия с дете;
в)
„детска порнография“ означава:
i)
всякакъв материал, който нагледно изобразява дете, участващо в прояви на реално или симулирано открито сексуално поведение;
ii)
всяко изображение на половите органи на дете за предимно сексуални цели;
iii)
всякакъв материал, който нагледно изобразява лице, което изглежда като дете, което участва в прояви на реално или симулирано открито сексуално поведение, или всяко изображение на половите органи на лице, което изглежда като дете, за предимно сексуални цели; или
iv)
реалистични изображения на дете, участващо в прояви на открито сексуално поведение, или реалистични изображения на половите органи на дете за предимно сексуални цели;
г)
„детска проституция“ означава използването на дете за сексуални действия, при което се дават или обещават пари или друга форма на възнаграждение или отплата в замяна на участието на детето в сексуални действия, без значение дали това плащане, обещание или отплата са насочени към детето или към трето лице;
д)
„порнографско представление“ означава представяне на живо, предназначено за публика, включително посредством информационни и комуникационни технологии, на:
i)
дете, участващо в прояви на реално или симулирано открито сексуално поведение; или
ii)
половите органи на дете за предимно сексуални цели;
д)
„юридическо лице“ означава образувание, което има юридическа правосубектност съгласно приложимото право, с изключение на държави или публични органи, които упражняват държавна власт, и на публични международни организации.
Член 3
Престъпления, свързани със сексуално насилие
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че умишлените деяния, посочени в параграфи 2-6, са наказуеми.
2. Склоняването за сексуални цели на дете, което не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, да е свидетел на сексуални действия, дори и то да не участва в тях, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от една година.
3. Склоняването за сексуални цели на дете, което не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, да е свидетел на сексуално насилие, дори и то да не участва в него, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от две години.
4. Извършването на сексуални действия с дете, което не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от пет години.
5. Извършването на сексуални действия с дете, когато:
i)
е извършена злоупотреба с установени отношения на доверие, власт или влияние върху детето, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от осем години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от три години, ако детето е навършило тази възраст; или
ii)
е извършена злоупотреба с особено уязвимо положение на детето, по-специално поради умствено или физическо увреждане или положение на зависимост, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от осем години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от три години, ако детето е навършило тази възраст; или
iii)
е използвана принуда, сила или заплашване, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от десет години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от пет години, ако детето е навършило тази възраст.
6. Използването на принуда, сила или заплашване спрямо дете с цел то да участва в сексуални действия с трето лице се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от десет години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от пет години, ако детето е навършило тази възраст.
Член 4
Престъпления, свързани със сексуална експлоатация
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че умишлените деяния, посочени в параграфи 2-7, са наказуеми.
2. Склоняването или наемането на дете за участие в порнографски представления, или извличането на печалба или експлоатирането по друг начин на дете с такава цел се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от пет години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от две години, ако детето е навършило тази възраст.
3. Използването на принуда или сила спрямо дете с цел участие в порнографски представления или заплашването на дете с такава цел се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от осем години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от пет години, ако детето е навършило тази възраст.
4. Съзнателното присъствие на порнографски представления, в които участва дете, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от две години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от една година, ако детето е навършило тази възраст.
5. Склоняването или наемането на дете за детска проституция или извличането на печалба, или експлоатирането по друг начин на дете с такава цел се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от осем години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от пет години, ако детето е навършило тази възраст.
6. Използването на принуда или сила спрямо дете с цел детска проституция или заплашването на дете с такава цел се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от десет години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от пет години, ако детето е навършило тази възраст.
7. Извършването на сексуални действия с дете в условията на детска проституция се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от пет години, ако детето не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, и не по-малко от две години, ако детето е навършило тази възраст.
Член 5
Престъпления, свързани с детска порнография
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че умишлените деяния, посочени в параграфи 2-6, са наказуеми, когато са извършени неправомерно.
2. Придобиването или притежаването на детска порнография се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от една година.
3. Съзнателното получаване на достъп до детска порнография посредством информационни и комуникационни технологии се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от една година.
4. Дистрибуцията, разпространението или предаването на детска порнография се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от две години.
5. Предлагането, доставянето или осигуряването на детска порнография се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от две години.
6. Създаването на детска порнография се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от три години.
7. Държавите-членки решават по своя преценка дали настоящият член да се прилага за случаи, свързани с детска порнография, посочени в член 2, буква в), подточка iii), когато лицето, изглеждащо като дете, е в действителност на 18 или повече години в момента на изобразяването.
8. Държавите-членки решават по своя преценка дали параграфи 2 и 6 от настоящия член да се прилагат за случаи, при които е установено, че порнографският материал, посочен в член 2, буква в), подточка iv), е създаден и се притежава само от създателя за негова лична употреба, доколкото никакъв порнографски материал по член 2, буква в), подточки i), ii) или iii) не е използван за целите на създаването му и при условие че няма риск от разпространение на материала.
Член 6
Установяване на контакт с деца за сексуални цели
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че следното умишлено деяние е наказуемо:
предложението, посредством информационни и комуникационни технологии, от страна на възрастен да се срещне с дете, което не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, с цел извършване на някое от престъпленията, посочени в член 3, параграф 4 и член 5, параграф 6, когато това предложение е последвано от материални действия, водещи до такава среща, се наказва с лишаване от свобода с максимален срок не по-малко от една година.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че всеки опит за извършване на престъпленията, посочени в член 5, параграфи 2 и 3, посредством информационни и комуникационни технологии от страна на възрастен чрез установяване на контакт с дете, което не е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, за да получи от него детска порнография, изобразяваща това дете, е наказуем.
Член 7
Подбудителство, помагачество и опит
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че подбудителството или помагачеството за извършване на някое от престъпленията, посочени в членове 3-6, са наказуеми.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че опитът за извършване на някое от престъпленията, посочени в член 3, параграфи 4, 5 и 6, член 4, параграфи 2, 3, 5, 6 и 7 и член 5, параграфи 4, 5 и 6, е наказуем.
Член 8
Сексуални действия по взаимно съгласие
1. Държавите-членки решават по своя преценка дали член 3, параграфи 2 и 4 да се прилагат към сексуалните действия по взаимно съгласие между деца, които са на сходна възраст и със сходно психологическо и физическо развитие или зрялост, доколкото при тези действия няма насилие.
2. Държавите-членки решават по своя преценка дали член 4, параграф 4 да се прилага към порнографско представление, което се провежда в рамките на връзка по взаимно съгласие, когато детето е навършило възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, или между деца, които са на сходна възраст и със сходно психологическо и физическо развитие или зрялост, доколкото при тези действия няма насилие или експлоатация или не са дадени пари или друга форма на възнаграждение или отплата в замяна на порнографското представление.
3. Държавите-членки решават по своя преценка дали член 5, параграфи 2 и 6 да се прилагат към създаването, придобиването или притежаването на материал с участието на деца, които са навършили възрастта за изразяване на съгласие за сексуални действия, когато този материал е създаден и се притежава със съгласието на тези деца и само за лична употреба на засегнатите лица, доколкото при тези действия няма насилие.
Член 9
Квалифициращи обстоятелства
Доколкото посочените по-долу обстоятелства не са част от състава на престъпленията, посочени в членове 3-7, държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че в съответствие с приложимите разпоредби на националното право следните обстоятелства могат да се считат за квалифициращи обстоятелства във връзка със съответните престъпления, посочени в членове 3-7:
а)
престъплението е извършено спрямо дете в особено уязвимо положение, например с дете с умствено или физическо увреждане, в положение на зависимост или в състояние на физическа или умствена неспособност;
б)
престъплението е извършено от член на семейството, от лице, което съжителства с детето, или от лице, което е злоупотребило с установени отношения на доверие или власт;
в)
престъплението е извършено от няколко лица, които са действали заедно;
г)
престъплението е извършено в рамките на престъпна организация по смисъла на Рамково решение 2008/841/ПВР на Съвета от 24 октомври 2008 г. относно борбата с организираната престъпност (12);
д)
извършителят вече е осъждан за престъпления от същия характер;
е)
извършителят умишлено или по непредпазливост е застрашил живота на детето; или
ж)
престъплението включва тежка проява на насилие или е причинило значителна вреда на детето.
Член 10
Лишаване от право на упражняване на професия или дейност вследствие на присъда
1. За да се избегне рискът от повторно извършване на престъпления, държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че физическо лице, което е било осъдено за някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, може временно или постоянно да бъде лишено от правото да упражнява най-малко професионални дейности, които включват преки и редовни контакти с деца.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че работодателите, когато наемат на работа лице за професионални или организирани доброволчески дейности, свързани с преки и редовни контакти с деца, имат правото да поискат информация в съответствие с националното право, чрез всякакви подходящи средства, като например достъп при поискване или чрез засегнатото лице, за съществуването на осъдителни присъди за някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, вписани в регистрите за съдимост, или за наличието на всякакво лишаване от право на упражняване на професия или дейност, свързани с преки и редовни контакти с деца, произтичащо от такива осъдителни присъди.
3. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че за целите на прилагането на параграфи 1 и 2 от настоящия член информацията за съществуването на осъдителни присъди за някое от престъпленията, посочени в членове 3 - 7, или за лишаване от право на упражняване на професия или дейност, свързани с преки и редовни контакти с деца, произтичащо от такива осъдителни присъди, се предава в съответствие с процедурите, посочени в Рамково решение 2009/315/ПВР на Съвета от 26 февруари 2009 г. относно организацията и съдържанието на обмена на информация, получена от регистрите за съдимост, между държавите-членки (13), при поискване в съответствие с член 6 от посоченото рамково решение и със съгласието на засегнатото лице.
Член 11
Изземване и конфискация
Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че компетентните им органи имат правомощия да изземват и конфискуват средства и облаги от престъпленията, посочени в членове 3, 4 и 5.
Член 12
Отговорност на юридически лица
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че юридическите лица могат да бъдат подведени под отговорност за някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, извършено в тяхна полза от лице, което действа самостоятелно или като член на орган на юридическото лице и което заема ръководна длъжност в това юридическо лице, въз основа на:
а)
пълномощие да представлява юридическото лице;
б)
правомощия да взема решения от името на юридическото лице; или
в)
правомощия за упражняване на контрол в рамките на юридическото лице.
2. Държавите-членки предприемат също така необходимите мерки, за да гарантират, че юридическите лица могат да бъдат подведени под отговорност, когато липсата на надзор или контрол от страна на лице по параграф 1 е направила възможно извършването от негов подчинен на някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, в полза на това юридическо лице.
3. Отговорността на юридическите лица съгласно параграфи 1 и 2 не засяга образуването на наказателно производство срещу физическите лица, които са извършители, подбудители или помагачи в престъпленията, посочени в членове 3-7.
Член 13
Санкции за юридически лица
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че юридическо лице, подведено под отговорност съгласно член 12, параграф 1, подлежи на санкции, които са ефективни, пропорционални и възпиращи и които включват глоби от наказателен или друг характер и може да включват други санкции, като например:
а)
лишаване от правото да се ползва от публични облаги или помощи;
б)
временно или постоянно лишаване от правото да упражнява търговска дейност;
в)
поставяне под съдебен надзор;
г)
съдебна ликвидация; или
д)
временно или постоянно затваряне на предприятия, използвани за извършване на престъплението.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че юридическо лице, подведено под отговорност съгласно член 12, параграф 2, се наказва със санкции или мерки, които са ефективни, пропорционални и възпиращи.
Член 14
Отказ от наказателно преследване или от налагане на наказания по отношение на жертвата
В съответствие с основните принципи на своите правни системи държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че техните компетентни органи разполагат с правомощия да освобождават от наказателна отговорност или да не налагат наказания на деца жертви на сексуално насилие и сексуална експлоатация заради участието им в престъпните дейности, които са били принудени да извършват като пряка последица от подлагането им на някое от действията, посочени в член 4, параграфи 2, 3, 5 и 6 и член 5, параграф 6.
Член 15
Разследване и наказателно преследване
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че разследването и наказателното преследване на престъпленията, посочени в членове 3-7, не зависят от съобщаване или обвинение от страна на жертвата или неин представител и че наказателното производство може да продължи, дори ако съответното лице се откаже от твърденията си.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да направят възможно наказателното преследване на престъпленията, посочени в член 3 и член 4, параграфи 2, 3, 5, 6 и 7, и на всяко тежко престъпление, посочено в член 5, параграф 6, когато е била използвана детска порнография по смисъла на член 2, буква в), подточки i) и ii), през достатъчен срок след навършване на пълнолетие от страна на жертвата, като този срок е съобразен с тежестта на въпросното престъпление.
3. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че лицата, звената или службите, отговорни за разследването или наказателното преследване на престъпленията, посочени в членове 3-7, разполагат с ефективни инструменти за разследване, като например използваните в случаи, свързани с организираната престъпност или с други тежки престъпления.
4. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да дадат възможност на разследващите звена или служби да се опитат да установят самоличността на жертвите на престъпленията, посочени в членове 3-7, по-специално чрез анализиране на материали, съдържащи детска порнография, като снимки и аудиовизуални записи, предавани или предоставяни чрез информационни и комуникационни технологии.
Член 16
Съобщаване на подозрения за сексуална експлоатация или сексуално насилие
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че правилата за поверителност, наложени от националното право спрямо някои специалисти, чието основно задължение е работата с деца, не представляват пречка пред възможността тези специалисти да съобщават на службите, отговарящи за закрила на детето, за всяка ситуация, в която имат разумни основания да считат, че дадено дете е жертва на престъпленията, посочени в членове 3-7.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да насърчат всяко лице, което, действайки добросъвестно, узнава или подозира, че е извършено някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, да съобщава на компетентните служби за това.
Член 17
Компетентност и координиране на наказателното преследване
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки за установяване на своята компетентност по отношение на престъпленията, посочени в членове 3-7, когато:
а)
престъплението е извършено изцяло или отчасти на тяхна територия; или
б)
извършителят е техен гражданин.
2. Дадена държава-членка уведомява Комисията, когато реши да установи допълнителна компетентност по отношение на престъпление, посочено в членове 3-7, извършено извън нейната територия, inter alia, когато:
а)
престъплението е извършено срещу неин гражданин или лице, чието обичайно местопребиваване е на нейна територия;
б)
престъплението е извършено в полза на юридическо лице със седалище на нейна територия; или
в)
извършителят има обичайно местопребиваване на нейна територия.
3. Държавите-членки гарантират, че са компетентни и по отношение на случаи, когато престъпление, посочено в членове 5 и 6, и доколкото това е приложимо - в членове 3 и 7, е извършено посредством информационни и комуникационни технологии, достъпът до които е осъществен от тяхна територия, независимо дали тези технологии са разположени на тяхна територия.
4. Във връзка с параграф 1, буква б) от настоящия член за наказателното преследване на престъпленията, посочени в член 3, параграфи 4, 5 и 6, член 4, параграфи 2, 3, 5, 6 и 7 и член 5, параграф 6, извършени извън територията на съответната държава-членка, всяка държава-членка предприема необходимите мерки, за да гарантира, че нейната компетентност не зависи от условието деянията да съставляват престъпление на мястото на извършването им.
5. Във връзка с параграф 1, буква б) от настоящия член за наказателното преследване за престъпленията, посочени в членове 3-7, извършени извън територията на съответната държава-членка, всяка държава-членка предприема необходимите мерки, за да гарантира, че нейната компетентност не зависи от условието наказателното преследване да може да започне само след съобщаване от страна на жертвата на мястото на извършване на престъплението или след уведомяване от страна на държавата, в която е извършено престъплението.
Член 18
Общи разпоредби относно мерките за помощ, подкрепа и защита на децата жертви
1. На децата жертви на престъпленията, посочени в членове 3-7, се оказва помощ, подкрепа и защита в съответствие с членове 19 и 20, като се отчита висшият интерес на детето.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че на съответното дете се оказват помощ и подкрепа от момента, в който компетентните органи имат сериозни основания да считат, че е възможно то да е пострадало от някое от престъпленията, посочени в членове 3-7.
3. Държавите-членки гарантират, че когато възрастта на лицето, срещу което са извършени престъпленията, посочени в членове 3-7, не е установена и има причини да се предполага, че лицето е дете, това лице се смята за дете, за да може да му се предостави незабавен достъп до помощ, подкрепа и защита в съответствие с членове 19 и 20.
Член 19
Помощ и подкрепа за жертвите
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да осигурят помощ и подкрепа на жертвите преди и по време на наказателното производство, както и в рамките на подходящ срок след приключването му, за да им се предостави възможност да упражняват правата, установени в Рамково решение 2001/220/ПВР и в настоящата директива. Държавите-членки предприемат по-специално необходимите стъпки, за да осигурят защита на децата, които съобщават за случаи на насилие в тяхното семейство.
2. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че помощта и подкрепата за дете жертва не зависи от неговото желание да сътрудничи на наказателното разследване, наказателното преследване или по време на съдебната фаза на наказателното производство.
3. Държавите-членки вземат необходимите мерки, за да гарантират, че конкретните действия за оказване на помощ и подкрепа на децата жертви, за да могат те да се ползват от правата си по настоящата директива, се предприемат след индивидуална оценка на особените обстоятелства на всяко отделно дете жертва, като се отчитат надлежно мнението, нуждите и опасенията на детето.
4. Децата жертви на някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, се считат за особено уязвими жертви съгласно член 2, параграф 2, член 8, параграф 4 и член 14, параграф 1 от Рамково решение 2001/220/ПВР.
5. Когато това е необходимо и възможно, държавите-членки предприемат мерки за оказване на помощ и подкрепа на семейството на детето жертва при упражняването на правата му по настоящата директива, когато семейството се намира на територията на държавите-членки. По-конкретно, когато това е необходимо и възможно, държавите-членки прилагат член 4 от Рамково решение 2001/220/ПВР по отношение на семейството на детето жертва.
Член 20
Защита на децата жертви в наказателното разследване и производство
(1) Като отчитат ролята на жертвите в съответната съдебна система, държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че в наказателното разследване и производство компетентните органи назначават специален представител на детето жертва, когато според националното право носителите на родителски права са лишени от възможността да представляват детето в резултат на конфликт на интереси между тях и детето жертва или когато детето не е придружено или е разделено от семейството.
(2) Като отчитат ролята на жертвите в съответната съдебна система, държавите-членки гарантират, че децата жертви незабавно получават достъп до правни консултации и до процесуално представителство, включително с цел търсене на обезщетение. Когато жертвата няма достатъчно финансови средства, правните консултации и процесуалното представителство са безплатни.
3. Без да се засяга правото на защита, държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че при наказателно разследване, свързано с някое от престъпленията, посочени в членове 3-7:
а)
разпитите на децата жертви се провеждат без неоснователно забавяне след съобщаването на фактите на компетентните органи;
б)
при необходимост разпитите на децата жертви се провеждат в помещения, предназначени или приспособени за тази цел;
в)
разпитите на децата жертви се провеждат от специалисти, специално обучени за тази цел, или посредством такива специалисти;
г)
ако е възможно и целесъобразно, всички разпити на детето жертва се извършват от едни и същи лица;
д)
броят на разпитите е ограничен до възможния минимум и те се провеждат само доколкото това е необходимо за целите на наказателното разследване и производство;
е)
детето жертва може да бъде придружено от законния си представител или, ако е целесъобразно, от възрастен по избор на детето, освен ако не е взето обосновано решение за противното по отношение на това лице.
4. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че при наказателно разследване на някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, всички разпити на детето жертва, или когато това е уместно - на детето свидетел, могат да бъдат записвани аудиовизуално и тези аудиовизуални записи на разпитите могат да бъдат използвани като доказателство в съдебната фаза на наказателното производство в съответствие с правилата на тяхното национално право.
5. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че в съдебната фаза на наказателно производство, свързано с някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, може да бъде разпоредено:
а)
изслушването да се проведе при закрити врати;
б)
детето жертва да може да бъде изслушано в съдебната зала, без то да присъства, по-специално чрез използване на подходящи комуникационни технологии.
6. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, когато те са в интерес на децата жертви и като се имат предвид други първостепенни интереси, за да защитят неприкосновеността на личния живот, самоличността и образа на децата жертви и да попречат на публичното разпространяване на всякаква информация, която може да доведе до разкриване на тяхната самоличност.
Член 21
Мерки срещу рекламирането на възможности за насилие и за туризъм с цел секс с деца
Държавите-членки предприемат подходящи мерки за предотвратяване или забрана на:
а)
разпространението на материали, които рекламират възможността за извършване на някое от престъпленията, посочени в членове 3-6; и
б)
организирането за други лица, независимо дали с търговска цел или не, на пътувания с цел извършване на някое от престъпленията, посочени в членове 3-5.
Член 22
Програми или мерки за превантивна намеса
Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че лицата, които се опасяват, че биха могли да извършат някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, могат да получат достъп, когато това е целесъобразно, до ефективни програми или мерки за намеса, предназначени да оценят и предотвратят риска от извършване на такива престъпления.
Член 23
Превенция
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, например чрез образование и обучение, с цел възпиране и намаляване на търсенето, което поощрява различните форми на сексуална експлоатация на деца.
2. Държавите-членки предприемат подходящи действия, включително чрез интернет, като информационни кампании и кампании за повишаване на осведомеността за проблема, програми за научни изследвания и образователни програми, когато е уместно - в сътрудничество със съответните организации на гражданското общество и други заинтересовани страни, с цел да се повиши осведомеността и да се намали рискът за децата да станат жертви на сексуално насилие или експлоатация.
3. Държавите-членки следва да насърчават редовното обучение на служителите, за които е вероятно да влязат в контакт с деца жертви на сексуално насилие или експлоатация, включително полицейските служители на предна линия, което да ги направи способни да определят децата жертви и потенциалните деца жертви на сексуално насилие или експлоатация и да работят с тях.
Член 24
Програми или мерки за намеса на доброволна основа в хода на наказателно производство или след него
1. Без да се засягат програмите или мерките за намеса, наложени от компетентните съдебни органи в съответствие с националното право, държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да осигурят наличието на ефективни програми или мерки за намеса с цел предотвратяване или свеждане до минимум на рисковете от повтаряне на престъпленията от сексуален характер срещу деца. Тези програми или мерки са достъпни по всяко време на наказателното производство, във или извън местата за лишаване от свобода в съответствие с националното право.
2. Програмите или мерките за намеса, посочени в параграф 1, отговарят на конкретните нужди, свързани с развитието на децата, които извършват сексуални престъпления.
3. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че следните лица могат да получат достъп до посочените в параграф 1 програми или мерки за намеса:
а)
лицата, срещу които е образувано наказателно производство за някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, при условия, които нито нарушават, нито противоречат на правото на защита или изискванията за справедлив и безпристрастен процес, и по-специално при надлежно зачитане на принципа на презумпцията за невиновност; както и
б)
лицата, осъдени за някое от престъпленията, посочени в членове 3-7.
4. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че лицата, посочени в параграф 3, се подлагат на оценка на опасността, която представляват, и на възможните рискове от повторно извършване на някое от престъпленията, посочени в членове 3-7, за да се определят подходящите програми или мерки за намеса.
5. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират, че лицата, посочени в параграф 3, на които са били предложени програми или мерки за намеса в съответствие с параграф 4:
а)
са напълно информирани за основанията за предложението;
б)
са съгласни да участват в програмите или мерките при пълно познаване на фактите;
в)
могат да откажат и, ако са осъдени лица, биват информирани за възможните последици от такъв отказ.
Член 25
Мерки срещу уебсайтове, съдържащи или разпространяващи детска порнография
1. Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да гарантират бързото премахване на интернет страници, съдържащи или разпространяващи детска порнография, които са хоствани на тяхна територия, и полагат усилия да постигнат премахването на такива страници, хоствани извън тяхна територия.
2. Държавите-членки могат да предприемат мерки, за да блокират достъпа до интернет страници, които съдържат или чрез които се разпространява детска порнография, на потребители на интернет на тяхна територия. Тези мерки трябва да бъдат установени посредством прозрачни процедури и да осигуряват подходящи гаранции, най-вече за да се гарантира, че ограничението е необходимо и пропорционално и че потребителите са уведомени за причините за това ограничение. Тези гаранции включват и възможност за съдебна защита.
Член 26
Замяна на Рамково решение 2004/68/ПВР
Рамково решение 2004/68/ПВР се заменя по отношение на държавите-членки, участващи в приемането на настоящата директива, без да се засягат задълженията на тези държави-членки във връзка със сроковете за транспониране на това рамково решение в националното право.
За държавите-членки, които участват в приемането на настоящата директива, позоваванията на Рамково решение 2004/68/ПВР се считат за позовавания на настоящата директива.
Член 27
Транспониране
1. Държавите-членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими, за да се съобразят с настоящата директива не по-късно от 18 декември 2013 г.
2. Държавите-членки съобщават на Комисията текста на разпоредбите, с които транспонират в националното си право задълженията, възложени им с настоящата директива.
3. Когато държавите-членки приемат тези разпоредби, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът на позоваване се определят от държавите-членки.
Член 28
Доклади
1. До 18 декември 2015 г. Комисията представя пред Европейския парламент и Съвета доклад за оценка на степента, в която държавите-членки са предприели необходимите мерки, за да спазят настоящата директива, придружен при необходимост от законодателно предложение.
2. До 18 декември 2015 г. Комисията представя пред Европейския парламент и Съвета доклад за оценка на прилагането на мерките, посочени в член 25.
Член 29
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила в деня на публикуването ѝ в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 30
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите-членки в съответствие с Договорите.
Съставено в Страсбург на 13 декември 2011 година.
ΟΔΗΓΊΑ 2011/92/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 13ης Δεκεμβρίου 2011
σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας και την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 82 παράγραφος 2 και το άρθρο 83 παράγραφος 1,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζητήθηκε η γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η σεξουαλική κακοποίηση και η σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής πορνογραφίας, συνιστούν σοβαρές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων, ειδικότερα των δικαιωμάτων των παιδιών στην προστασία και τη φροντίδα που είναι αναγκαίες για την ευημερία τους, όπως προβλέπονται στη σύμβαση του 1989 των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3).
(2)
Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ένωση αναγνωρίζει τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις αρχές που καθορίζονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος, στο άρθρο 24 παράγραφος 2, προβλέπει ότι σε όλες τις πράξεις που αφορούν τα παιδιά, είτε αυτές επιχειρούνται από δημόσιες αρχές είτε από ιδιωτικούς οργανισμούς, πρωταρχική σημασία πρέπει να δίνεται στο υπέρτατο συμφέρον του παιδιού. Επιπλέον, το πρόγραμμα της Στοκχόλμης: Μια ανοικτή και ασφαλής Ευρώπη που εξυπηρετεί και προστατεύει τους πολίτες (4) παρέχει σαφή προτεραιότητα στην καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας.
(3)
Η παιδική πορνογραφία, που συνίσταται στην απεικόνιση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, και άλλες ιδιαζόντως σοβαρές μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών αυξάνονται και εξαπλώνονται με τη χρήση νέων τεχνολογιών και του Διαδικτύου.
(4)
Η απόφαση-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2003, για την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας (5), προβλέπει την προσέγγιση της νομοθεσίας των κρατών μελών προκειμένου να ποινικοποιηθούν οι σοβαρότερες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, να διευρυνθεί η δικαιοδοσία των εθνικών δικαστηρίων και να προβλεφθεί ένα ελάχιστο επίπεδο συνδρομής για τα θύματα. Η απόφαση-πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2001, σχετικά με το καθεστώς των θυμάτων σε ποινικές διαδικασίες (6), καθορίζει μια σειρά δικαιωμάτων που έχουν τα θύματα στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα της προστασίας και της αποζημίωσης. Εξάλλου, ο συντονισμός της δίωξης υποθέσεων σεξουαλικής κακοποίησης, σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και παιδικής πορνογραφίας θα διευκολυνθεί με την εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο 2009/948/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 30ής Νοεμβρίου 2009, για την πρόληψη και τον διακανονισμό συγκρούσεων δικαιοδοσίας σε ποινικές υποθέσεις (7).
(5)
Σύμφωνα με το άρθρο 34 της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, τα συμβαλλόμενα κράτη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προστατεύουν τα παιδιά από κάθε μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής κακοποίησης. Το προαιρετικό πρωτόκολλο του 2000 της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού σχετικά με την πώληση παιδιών, την παιδική πορνεία και την παιδική πορνογραφία και, ιδίως, η σύμβαση του 2007 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των παιδιών κατά της γενετήσιας εκμετάλλευσης και κακοποίησης αποτελούν ουσιαστικά βήματα στη διαδικασία ενίσχυσης της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα αυτό.
(6)
Για σοβαρά ποινικά αδικήματα, όπως η σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και η παιδική πορνογραφία, απαιτείται ολοκληρωμένη προσέγγιση που να καλύπτει τη δίωξη των δραστών, την προστασία των παιδιών-θυμάτων, και την πρόληψη του φαινομένου. Όλα τα μέτρα για την πάταξη των αδικημάτων αυτών πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή με γνώμονα το συμφέρον των παιδιών, σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού. Η απόφαση-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ θα πρέπει να αντικατασταθεί από νέα νομοθετική πράξη που να παρέχει αυτό το ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο προς επίτευξη του σκοπού αυτού.
(7)
Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να είναι πλήρως συμπληρωματική με την οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου (8), δεδομένου ότι μεταξύ των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων συγκαταλέγονται και ανήλικα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης.
(8)
Η παρούσα οδηγία θεσπίζει το αξιόποινο πράξεων που συνδέονται με πορνογραφικές παραστάσεις και ορίζει πράξεις που συνιστούν οργανωμένη απευθείας έκθεση προοριζόμενη για ακροατήριο, αποκλείοντας με τον τρόπο αυτό από τον ορισμό την άμεση προσωπική επικοινωνία μεταξύ συναινούντων ομολόγων, καθώς και μεταξύ παιδιών πάνω από την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και των συντρόφων τους.
(9)
Η παιδική πορνογραφία περιλαμβάνει συχνά παραστάσεις που απεικονίζουν τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών από ενήλικες. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει εικόνες παιδιών που συμμετέχουν σε πράξεις σαφούς σεξουαλικού χαρακτήρα ή εικόνες των γεννητικών τους οργάνων οι οποίες παράγονται ή χρησιμοποιούνται πρωταρχικά για σεξουαλικούς σκοπούς και ανεξαρτήτως του εάν γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης εν γνώσει ή εν αγνοία του ανηλίκου. Επιπλέον, η έννοια της παιδικής πορνογραφίας περιλαμβάνει επίσης ρεαλιστικές εικόνες παιδιού στις οποίες απεικονίζεται ανήλικος να συμμετέχει ή να επιδίδεται σε πράξη σαφούς σεξουαλικού χαρακτήρα για σεξουαλικούς κυρίως σκοπούς.
(10)
Η αναπηρία αυτή καθεαυτή δεν συνιστά αυτομάτως αδυναμία συναίνεσης σε σεξουαλικές σχέσεις. Ωστόσο, η εκμετάλλευση της ύπαρξης αναπηρίας αυτού του είδους για την τέλεση σεξουαλικών δραστηριοτήτων με παιδί θα πρέπει να ποινικοποιηθεί.
(11)
Κατά τη θέσπιση νομοθεσίας στον τομέα του ουσιαστικού ποινικού δικαίου, η Ένωση θα πρέπει να εξασφαλίσει τη συνοχή αυτής της νομοθεσίας, ιδίως όσον αφορά το ύψος των ποινών. Θα πρέπει εν προκειμένω να ληφθούν υπόψη, υπό το πρίσμα της Συνθήκης της Λισαβόνας, τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 24ης και 25ης Απριλίου 2002 σχετικά με την προσέγγιση που θα πρέπει να ακολουθηθεί όσον αφορά την εναρμόνιση των ποινών, στα οποία αναφέρονται τέσσερα επίπεδα ποινών. Επειδή καλύπτει εξαιρετικά μεγάλο αριθμό διαφορετικών αδικημάτων και για να είναι σε θέση να εκφράσει τους διαφορετικούς βαθμούς βαρύτητας, η παρούσα οδηγία απαιτεί ευρύτερη διαφοροποίηση του ύψους των ποινών από εκείνη που συνήθως θα πρέπει να προβλέπουν τα νομικά μέσα της Ένωσης.
(12)
Για τις σοβαρές μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών θα πρέπει να επιβάλλονται αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ειδικότερα διάφορες μορφές σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών που διευκολύνονται με τη χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών, όπως είναι η διαδικτυακή προσέγγιση παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς μέσω κοινωνικών δικτύων και χώρων συνομιλίας (chat rooms). Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ο ορισμός της παιδικής πορνογραφίας και να πλησιάσει περισσότερο τον ορισμό που περιλαμβάνεται στις διεθνείς πράξεις.
(13)
Το ανώτατο όριο στερητικής της ελευθερίας ποινής που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία για τα αδικήματα που καλύπτει θα πρέπει να εφαρμόζεται τουλάχιστον στις σοβαρότερες μορφές των αδικημάτων αυτών.
(14)
Προκειμένου να εφαρμοσθεί το ανώτατο όριο στερητικής της ελευθερίας ποινής που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία για αδικήματα σχετικά με σεξουαλική κακοποίηση και σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών και παιδική πορνογραφία, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να συνδυάζουν, λαμβάνοντας υπόψη το εθνικό τους δίκαιο, τις στερητικές της ελευθερίας ποινές που προβλέπονται στην εθνική νομοθεσία όσον αφορά τα εν λόγω αδικήματα.
(15)
Η παρούσα οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να προβλέπουν στην εθνική τους νομοθεσία ποινικές κυρώσεις σχετικά με τις διατάξεις που αφορούν την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης, της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας. Η οδηγία δεν δημιουργεί υποχρεώσεις όσον αφορά την επιβολή αυτών των κυρώσεων ή οιουδήποτε άλλου συστήματος επιβολής του νόμου σε επιμέρους περιπτώσεις.
(16)
Ιδίως στις περιπτώσεις όπου τα ποινικά αδικήματα που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία διαπράττονται για κερδοσκοπικούς λόγους, τα κράτη μέλη καλούνται να εξετάσουν το ενδεχόμενο πρόβλεψης της επιβολής χρηματικών ποινών πέραν από την ποινή φυλάκισης.
(17)
Στο πλαίσιο της παιδικής πορνογραφίας, ο όρος «χωρίς δικαίωμα» επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρέχουν μία άμυνα έναντι συμπεριφοράς που συνδέεται με πορνογραφικό υλικό και έχει, για παράδειγμα, ιατρικούς, επιστημονικούς, ή συναφείς σκοπούς. Επίσης, επιτρέπει δραστηριότητες που διεξάγονται στο πλαίσιο εσωτερικών νομικών εξουσιών, όπως η νόμιμη κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας εκ μέρους των αρχών με σκοπό τη διεξαγωγή ποινικών διώξεων ή την πρόληψη, τον εντοπισμό ή την έρευνα αδικημάτων. Επιπλέον, δεν αποκλείει τη νομική προστασία ή ανάλογες σχετικές αρχές που μπορούν, υπό ειδικές συνθήκες, να απαλλάξουν ένα πρόσωπο από την ευθύνη, όπως, για παράδειγμα, όταν ανοικτές τηλεφωνικές ή διαδικτυακές γραμμές διεξάγουν δραστηριότητα για να αναφέρουν τις περιπτώσεις αυτές.
(18)
Η εν γνώσει απόκτηση πρόσβασης σε παιδική πορνογραφία, μέσω της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών, θα πρέπει να ποινικοποιηθεί. Για να υφίσταται ευθύνη εν προκειμένω, το πρόσωπο θα πρέπει τόσο να επιδιώξει την πρόσβαση σε ιστότοπο όπου διατίθεται παιδική πορνογραφία, όσο και να γνωρίζει ότι υπάρχουν εκεί τέτοιου είδους εικόνες. Οι ποινές δεν θα πρέπει να επιβάλλονται σε πρόσωπα που απέκτησαν ακουσίως πρόσβαση σε ιστότοπο με παιδική πορνογραφία. Ο εκούσιος χαρακτήρας του αδικήματος μπορεί να συναχθεί ιδίως από το γεγονός ότι έχει διαπραχθεί κατ’ επανάληψη ή ότι το αδίκημα έχει διαπραχθεί μέσω υπηρεσίας έναντι πληρωμής.
(19)
Η άγρα παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς συνιστά απειλή με ειδικά χαρακτηριστικά στο πλαίσιο του Διαδικτύου, δεδομένου ότι το τελευταίο παρέχει μία άνευ προηγουμένου ανωνυμία στους χρήστες διότι καθιστά δυνατή την απόκρυψη της πραγματικής ταυτότητας και των προσωπικών χαρακτηριστικών τους, όπως, για παράδειγμα, το στοιχείο της ηλικίας τους. Ταυτόχρονα, τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τη σημασία να αντιμετωπιστεί επίσης και το φαινόμενο της προσέγγισης ενός παιδιού εκτός του πλαισίου του Διαδικτύου, ιδίως στις περιπτώσεις όπου αυτή η προσέγγιση δεν γίνεται με τη χρήση της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών. Παρέχονται κίνητρα στα κράτη μέλη προκειμένου να ποινικοποιήσουν τη συμπεριφορά σύμφωνα με την οποία η προσέγγιση ενός παιδιού με στόχο να συναντήσει τον δράστη για σεξουαλικούς σκοπούς γίνεται παρουσία ή στο περιβάλλον του παιδιού, για παράδειγμα, υπό μορφή ιδιαίτερης προπαρασκευαστικής πράξεως, απόπειρας διάπραξης των αδικημάτων που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή ως ιδιαίτερη μορφή σεξουαλικής κακοποίησης. Ασχέτως με το μέσο που θα επιλεγεί για την ποινικοποίηση του αδικήματος της προσέγγισης παιδιού εκτός γραμμής (off-line), τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα ασκήσουν δίωξη κατά των υπαιτίων των αδικημάτων αυτών.
(20)
Η παρούσα οδηγία δεν ρυθμίζει τις πολιτικές των κρατών μελών όσον αφορά τις συναινετικές σεξουαλικές δραστηριότητες στις οποίες μπορεί να συμμετέχουν παιδιά και οι οποίες μπορούν να θεωρηθούν ως η φυσιολογική ανακάλυψη της σεξουαλικότητας στο πλαίσιο της ανθρώπινης ανάπτυξης, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές πολιτιστικές και νομικές παραδόσεις και νέες μορφές σύναψης και συντήρησης σχέσεων μεταξύ παιδιών και εφήβων, μεταξύ άλλων και με χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών. Τα θέματα αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας. Τα κράτη μέλη, τα οποία επωφελούνται των δυνατοτήτων που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία, το πράττουν κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους.
(21)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν στην εθνική νομοθεσία τους επιβαρυντικές περιστάσεις, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες περί επιβαρυντικών περιστάσεων που προβλέπονται στις έννομες τάξεις τους. Θα πρέπει να μεριμνήσουν ώστε οι εν λόγω επιβαρυντικές περιστάσεις να μπορούν να εξετάζονται από τα δικαστήρια κατά την επιβολή των ποινών στους δράστες, χωρίς να είναι ωστόσο υποχρεωτική η εφαρμογή των εν λόγω επιβαρυντικών περιστάσεων από τα δικαστήρια. Τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να προβλέπουν στο δίκαιό τους τις επιβαρυντικές περιστάσεις όταν αυτό είναι περιττό λόγω του χαρακτήρα του συγκεκριμένου αδικήματος. Η συνάφεια των διάφορων επιβαρυντικών περιστάσεων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να εκτιμηθεί σε εθνικό επίπεδο για καθένα από τα αδικήματα που αναφέρεται στην παρούσα οδηγία.
(22)
H σωματική ή ψυχική ανικανότητα στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να εξυπακούεται ότι περιλαμβάνει και καταστάσεις σωματικής ή ψυχικής ανικανότητας που οφείλονται στην επήρεια ναρκωτικών και οινοπνεύματος.
(23)
Κατά την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, θα πρέπει να χρησιμοποιούνται τα υφιστάμενα μέσα για την κατάσχεση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος, όπως η σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διακρατικού Οργανωμένου Εγκλήματος και τα πρωτόκολλά της, η σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1990 σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, την εξακρίβωση, αναζήτηση, κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος, η απόφαση-πλαίσιο 2001/500/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2001, για το ξέπλυμα χρήματος, τον προσδιορισμό, τον εντοπισμό, τη δέσμευση, την κατάσχεση και τη δήμευση των οργάνων και των προϊόντων του εγκλήματος (9), και η απόφαση-πλαίσιο 2005/212/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 2005, για τη δήμευση των προϊόντων, οργάνων και περιουσιακών στοιχείων του εγκλήματος (10). Θα πρέπει να ενθαρρύνεται η χρήση των κατασχεθέντων και δημευθέντων οργάνων και προϊόντων των εγκλημάτων που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία για τη στήριξη της συνδρομής και την προστασία των θυμάτων.
(24)
Θα πρέπει να αποφεύγεται η δευτερογενής θυματοποίηση των προσώπων που πέφτουν θύματα αδικημάτων που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία. Στα κράτη μέλη όπου η πορνεία ή η συμμετοχή σε πορνογραφία είναι κολάσιμη σύμφωνα με το εθνικό ποινικό δίκαιο, θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα να μην ασκείται ποινική δίωξη ούτε να επιβάλλονται ποινές δυνάμει της νομοθεσίας αυτής, εφόσον το συγκεκριμένο παιδί τέλεσε τις εν λόγω πράξεις επειδή έπεσε θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή εξαναγκάστηκε να συμμετάσχει σε παιδική πορνογραφία.
(25)
Η παρούσα οδηγία, ως μέσο προσέγγισης των ποινικών νομοθεσιών, προβλέπει ύψη ποινών που θα πρέπει να εφαρμόζονται με την επιφύλαξη των ειδικών πολιτικών των κρατών μελών στον τομέα του ποινικού δικαίου όσον αφορά τους ανήλικους παραβάτες.
(26)
Θα πρέπει να διευκολυνθούν η διερεύνηση των αδικημάτων και η δίωξη των δραστών, λαμβανομένης υπόψη της δυσκολίας των παιδιών-θυμάτων να καταγγείλουν τη σεξουαλική κακοποίηση και της ανωνυμίας των δραστών στον κυβερνοχώρο. Για να εξασφαλιστεί η επιτυχής διερεύνηση και δίωξη των αδικημάτων που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία, η έναρξη των αντίστοιχων διαδικασιών δεν θα πρέπει να εξαρτάται, καταρχήν, από την κατάθεση μήνυσης ή έγκλησης από το θύμα ή τον εκπρόσωπό του. Η διάρκεια του ικανού χρονικού διαστήματος για τη δίωξη θα πρέπει να καθοριστεί σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.
(27)
Οι υπεύθυνοι για τη διερεύνηση και τη δίωξη αδικημάτων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία θα πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους αποτελεσματικά ερευνητικά εργαλεία. Σε αυτά τα εργαλεία μπορεί να περιλαμβάνεται η παρακολούθηση των επικοινωνιών, η κεκαλυμμένη παρακολούθηση συμπεριλαμβανομένης και της ηλεκτρονικής παρακολούθησης, η παρακολούθηση τραπεζικών λογαριασμών και άλλες οικονομικής φύσεως έρευνες, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, της αρχής της αναλογικότητας και της φύσης και της σοβαρότητας των υπό διερεύνηση αδικημάτων. Κατά περίπτωση, και σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, στα εργαλεία αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνεται επίσης η δυνατότητα των αρχών επιβολής του νόμου να χρησιμοποιούν απόκρυψη ταυτότητας στο Διαδίκτυο.
(28)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν κάθε πρόσωπο που γνωρίζει ή υποψιάζεται ότι έχει τελεστεί πράξη σεξουαλικής κακοποίησης ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών να το αναφέρει στις αρμόδιες υπηρεσίες. Είναι ευθύνη κάθε κράτους μέλους να ορίσει τις αρμόδιες αρχές στις οποίες θα μπορούν να αναφέρονται τέτοιου είδους υποψίες. Οι εν λόγω αρμόδιες αρχές δεν θα πρέπει να είναι μόνο υπηρεσίες προστασίας παιδιών ή συναφείς κοινωνικές υπηρεσίες. Η απαίτηση «καλής πίστης» όσον αφορά τις υποψίες θα πρέπει να έχει στόχο την αποτροπή της επίκλησης της διάταξης για την καταγγελία καθαρά φανταστικών ή ψευδών γεγονότων με δόλο.
(29)
Οι κανόνες δικαιοδοσίας θα πρέπει να τροποποιηθούν ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι δράστες σεξουαλικής κακοποίησης ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών που προέρχονται από την Ένωση διώκονται ακόμα και αν διαπράττουν τα εγκλήματα εκτός Ένωσης, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο του αποκαλούμενου σεξουαλικού τουρισμού. Ο σεξουαλικός τουρισμός εις βάρος παιδιών θα πρέπει να νοείται ως σεξουαλική εκμετάλλευση παιδιών από άτομο ή άτομα που ταξιδεύουν από το σύνηθες περιβάλλον τους προς προορισμούς στο εξωτερικό όπου έχουν σεξουαλικές επαφές με παιδιά. Όταν ο σεξουαλικός τουρισμός εις βάρος παιδιών λαμβάνει χώρα εκτός της Ένωσης, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να αναζητούν να αυξήσουν, μέσω των διαθέσιμων εθνικών ή διεθνών μέσων, περιλαμβανομένων και διμερών ή πολυμερών συμβάσεων περί εκδόσεως, την αμοιβαία αρωγή ή διαβίβαση της ποινικής δικογραφίας, και τη συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, με στόχο την καταπολέμηση του παιδεραστικού τουρισμού. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ευνοούν τον ανοικτό διάλογο και την επικοινωνία με χώρες εκτός της Ένωσης για να μπορούν να διώκουν, σύμφωνα με τη σχετική εθνική νομοθεσία, τους δράστες οι οποίοι ταξιδεύουν εκτός των συνόρων της Ένωσης για λόγους σεξουαλικού τουρισμού εις βάρος παιδιών.
(30)
Τα μέτρα για την προστασία των παιδιών-θυμάτων θα πρέπει να θεσπίζονται προς το συμφέρον τους, λαμβανομένης υπόψη της αξιολόγησης των αναγκών τους. Τα παιδιά-θύματα θα πρέπει να έχουν εύκολη πρόσβαση σε μέσα έννομης προστασίας και μέτρα για τη διευθέτηση σύγκρουσης συμφερόντων σε περίπτωση που η σεξουαλική κακοποίηση ή η σεξουαλική εκμετάλλευση συμβαίνει εντός της οικογένειας. Όταν πρέπει να διοριστεί ειδικός εκπρόσωπος για ένα παιδί κατά τη διάρκεια ποινικής διερεύνησης ή διαδικασίας, τον ρόλο αυτό μπορεί επίσης να επιτελέσει νομικό πρόσωπο, όργανο ή αρχή. Επιπλέον, τα παιδιά-θύματα θα πρέπει να προστατεύονται από ποινές που επιβάλλονται, για παράδειγμα από την εθνική νομοθεσία για την πορνεία, εάν ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές σχετικά με την υπόθεσή τους. Εξάλλου, η συμμετοχή των παιδιών-θυμάτων σε ποινικές διαδικασίες δεν θα πρέπει να προκαλεί στο μέτρο του δυνατού πρόσθετα τραύματα, ως συνέπεια των συνεντεύξεων ή της οπτικής επαφής με τους δράστες. Η καλή κατανόηση των παιδιών και του τρόπου με τον οποίο συμπεριφέρονται όταν έρχονται αντιμέτωπα με τραυματικές εμπειρίες θα συμβάλλει στην εξασφάλιση υψηλής ποιότητας λήψεως αποδεικτικών στοιχείων και στη μείωση επίσης της ψυχικής έντασης των παιδιών κατά την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων.
(31)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο παροχής βραχυπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης βοήθειας στα παιδιά-θύματα. Όλες οι βλάβες που προκαλούνται σε παιδιά από σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση είναι σημαντικές και θα πρέπει να αντιμετωπίζονται καταλλήλως. Εξαιτίας της φύσεως της βλάβης που προκαλεί η σεξουαλική κακοποίηση και η σεξουαλική εκμετάλλευση, η βοήθεια αυτή θα πρέπει να συνεχιστεί να παρέχεται για όσο διάστημα είναι αναγκαίο για την πλήρη σωματική και ψυχική αποκατάσταση του παιδιού και, εάν κριθεί αναγκαίο, θα μπορούσε να παραταθεί μέχρι την ενηλικίωσή του. Η συνδρομή και η παροχή συμβουλών θα πρέπει να θεωρείται ότι επεκτείνονται και στους γονείς ή κηδεμόνες των παιδιών-θυμάτων, σε περίπτωση που αυτοί δεν βαρύνονται από υποψίες για το σχετικό αδίκημα, προκειμένου να τους συνδράμουν για να βοηθήσουν τα παιδιά-θύματα καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας.
(32)
Η απόφαση-πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ θεσπίζει μια σειρά δικαιωμάτων που έχουν τα θύματα στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, όπως, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα της προστασίας και της αποζημίωσης. Επιπροσθέτως, τα παιδιά θύματα σεξουαλικής κακοποίησης, σεξουαλικής εκμετάλλευσης και παιδικής πορνογραφίας θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε νομικές συμβουλές και, σύμφωνα με τον ρόλο των θυμάτων στα οικεία δικαστικά συστήματα, σε νομική εκπροσώπηση, μεταξύ άλλων και για την απαίτηση αποζημίωσης. Τέτοιου είδους νομικές συμβουλές και νομική εκπροσώπηση θα μπορούσαν επίσης να παρέχονται από τις αρμόδιες αρχές για την απαίτηση αποζημίωσης από το κράτος. Σκοπός της παροχής νομικών συμβουλών είναι να επιτρέπεται να ενημερώνονται και να λαμβάνουν συμβουλές για τις διάφορες δυνατότητες που έχουν στη διάθεσή τους. Οι νομικές συμβουλές θα πρέπει να παρέχονται από πρόσωπο που έχει κατάλληλη νομική κατάρτιση χωρίς απαραιτήτως να είναι δικηγόρος. Οι νομικές συμβουλές και, σύμφωνα με τον ρόλο των θυμάτων στο οικείο δικαστικό σύστημα, η νομική εκπροσώπηση θα πρέπει να παρέχονται δωρεάν, τουλάχιστον όταν το θύμα δεν έχει επαρκείς οικονομικούς πόρους, κατά τρόπο σύμφωνο με τις εσωτερικές διαδικασίες των κρατών μελών.
(33)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν μέτρα για την αποτροπή ή την απαγόρευση πράξεων που σχετίζονται με την προώθηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και του σεξουαλικού τουρισμού εις βάρος παιδιών. Θα μπορούσαν να εξεταστούν διάφορα προληπτικά μέτρα, όπως η σύνταξη και η ενίσχυση κώδικα συμπεριφοράς και μηχανισμών αυτορρύθμισης στον κλάδο του τουρισμού, η θέσπιση κώδικα δεοντολογίας ή «σημάτων ποιότητας» για τουριστικούς οργανισμούς που εργάζονται για την καταπολέμηση του σεξουαλικού τουρισμού σε βάρος παιδιών ή η θέσπιση ρητής πολιτικής για την πάταξη του σεξουαλικού τουρισμού με αντικείμενο παιδιά.
(34)
Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να θεσπίσει και/ή να ενισχύσει τις πολιτικές παρεμπόδισης της σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, περιλαμβανομένων και μέτρων για την αποθάρρυνση και μείωση της ζήτησης που ευνοεί όλες τις μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, καθώς και μέτρων για να περιοριστεί ο κίνδυνος θυματοποίησης των παιδιών, μέσω πληροφόρησης και προγραμμάτων ευαισθητοποίησης, καθώς και προγραμμάτων έρευνας και εκπαίδευσης. Σε τέτοιες πρωτοβουλίες, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγκρίνουν μία προσέγγιση που ευνοεί τα δικαιώματα των παιδιών. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί για την εξασφάλιση ότι οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης που στοχεύουν στα παιδιά είναι οι κατάλληλες και επαρκώς εύκολες στην κατανόηση. Θα πρέπει να εξετασθεί επίσης το ενδεχόμενο καθιέρωσης ανοικτών τηλεφωνικών γραμμών βοήθειας ή ανοικτών γραμμών επικοινωνίας.
(35)
Σε ό,τι αφορά το σύστημα καταγγελίας σεξουαλικών κακοποιήσεων και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και την παροχή βοήθειας σε παιδιά που βρίσκονται σε ανάγκη, θα πρέπει να προβληθούν και να ληφθεί υπόψη η εμπειρία ως προς τη λειτουργία τους οι ανοικτές γραμμές επικοινωνίας με τον αριθμό 116 000 για αγνοούμενα παιδιά, τον αριθμό 116 006 για θύματα εγκλημάτων και τον αριθμό 116 111 για παιδιά, όπως έχουν εισαχθεί με την απόφαση 2007/116/ΕΚ της Επιτροπής, της 15ης Φεβρουαρίου 2007, σχετικά με δέσμευση της εθνικής περιοχής αριθμοδότησης που αρχίζει με «116» για εναρμονισμένους αριθμούς που αφορούν εναρμονισμένες υπηρεσίες κοινωνικού ενδιαφέροντος (11).
(36)
Οι επαγγελματίες που ενδέχεται να έρθουν σε επαφή με ανήλικα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης θα πρέπει να είναι δεόντως καταρτισμένοι για να μπορούν να εντοπίζουν αυτά τα θύματα και να ασχολούνται με αυτά. Η κατάρτιση αυτή θα πρέπει να προωθηθεί για τα μέλη των κατωτέρω κατηγοριών εφόσον ενδέχεται να έλθουν σε επαφή με παιδιά-θύματα: αστυνομικοί, εισαγγελείς, δικηγόροι, μέλη των δικαστικών αρχών και διοικητικό προσωπικό των δικαστηρίων, προσωπικό παιδικής μέριμνας και υγειονομικής περίθαλψης, αλλά μπορεί και να ενδιαφέρει και άλλες ομάδες ατόμων που ενδέχεται να έρθουν σε επαφή κατά την άσκηση των καθηκόντων τους με ανήλικα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης.
(37)
Για την αποτροπή της σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, θα πρέπει να προτείνονται στους δράστες σεξουαλικών αδικημάτων προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης που απευθύνονται ειδικά στα άτομα αυτά. Τα εν λόγω προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης θα πρέπει να ακολουθούν μια ευρεία και ευέλικτη προσέγγιση που να επικεντρώνεται στις ιατρικές και ψυχοκοινωνικές πτυχές και να έχουν μη υποχρεωτικό χαρακτήρα. Τα εν λόγω προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης δεν θίγουν τα προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης που επιβάλλουν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές.
(38)
Τα προγράμματα ή τα μέτρα παρέμβασης δεν παρέχονται ως αυτόματο δικαίωμα. Εναπόκειται στο κράτος μέλος να αποφασίσει ποια προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης είναι κατάλληλα.
(39)
Για την πρόληψη και την ελαχιστοποίηση της υποτροπής, οι δράστες θα πρέπει να υποβάλλονται σε αξιολόγηση της επικινδυνότητάς τους και των πιθανών κινδύνων επανάληψης της διάπραξης σεξουαλικών αδικημάτων σε βάρος παιδιών. Οι ρυθμίσεις για αυτήν την αξιολόγηση, όπως το είδος της αρχής που είναι αρμόδια να εντέλλεται και να διενεργεί την αξιολόγηση ή η χρονική στιγμή κατά την οποία θα πρέπει να διενεργείται η εν λόγω αξιολόγηση, στη διάρκεια ή μετά το πέρας της ποινικής διαδικασίας, καθώς και οι ρυθμίσεις των αποτελεσματικών προγραμμάτων ή μέτρων παρέμβασης που προσφέρονται κατόπιν της εν λόγω αξιολόγησης, θα πρέπει να είναι σύμφωνες με τις εσωτερικές διαδικασίες των κρατών μελών. Για τον ίδιο σκοπό, της πρόληψης και της ελαχιστοποίησης της υποτροπής, οι δράστες θα πρέπει να έχουν επίσης πρόσβαση σε αποτελεσματικά προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης σε εθελοντική βάση. Τα εν λόγω προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης δεν θα πρέπει να παρεμβαίνουν στα εθνικά συστήματα για τη θεραπεία ατόμων που πάσχουν από ψυχικές διαταραχές.
(40)
Εφόσον η επικινδυνότητα του δράστη και το ενδεχόμενο κινδύνου επανάληψης των αδικημάτων το καθιστούν σκόπιμο, θα πρέπει να επιβάλλεται στον δράστη που έχει καταδικαστεί προσωρινή ή μόνιμη απαγόρευση άσκησης τουλάχιστον επαγγελματικών δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν τακτικές επαφές με παιδιά. Κατά την πρόσληψη προσώπου σε θέση που περιλαμβάνει άμεσες και τακτικές επαφές με παιδιά, οι εργοδότες δικαιούνται να ενημερώνονται για καταχωρισμένες στο ποινικό μητρώο ισχύουσες καταδίκες που αφορούν σεξουαλικά αδικήματα σε βάρος παιδιών ή για ισχύουσες απαγορεύσεις. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ο όρος «εργοδότης» θα πρέπει να καλύπτει επίσης άτομα που διοικούν οργάνωση ενεργό σε εθελοντική εργασία που σχετίζεται με επίβλεψη και/ή παιδική μέριμνα και περιλαμβάνει άμεσες και τακτικές επαφές με παιδιά. Ο τρόπος απόκτησης των πληροφοριών αυτών, όπως, για παράδειγμα, η πρόσβαση μέσω του ενδιαφερόμενου ατόμου και το ακριβές περιεχόμενο των πληροφοριών, η έννοια των οργανωμένων δραστηριοτήτων εθελοντικού χαρακτήρα και οι άμεσες και τακτικές επαφές με παιδιά θα πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.
(41)
Λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις διαφορετικές νομικές παραδόσεις των κρατών μελών, η παρούσα οδηγία λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η πρόσβαση στα ποινικά μητρώα επιτρέπεται μόνο από τις αρμόδιες αρχές ή από το ενδιαφερόμενο άτομο. Η παρούσα οδηγία δεν προβλέπει την υποχρέωση τροποποίησης των εθνικών συστημάτων που διέπουν τα ποινικά μητρώα ή τους τρόπους πρόσβασης σε αυτά.
(42)
Ο στόχος της παρούσας οδηγίας δεν είναι η εναρμόνιση κανόνων που καθορίζουν κατά πόσο είναι απαραίτητη ή όχι η συναίνεση του ενδιαφερόμενου προσώπου κατά την ανταλλαγή πληροφοριών για στοιχεία από τα ποινικά μητρώα. Είτε αυτή η συναίνεση είναι απαραίτητη είτε όχι βάσει του εθνικού δικαίου, η παρούσα οδηγία δεν προβλέπει νέα υποχρέωση τροποποίησης του εθνικού δικαίου και των εθνικών διαδικασιών σε αυτόν τον τομέα.
(43)
Τα κράτη μέλη μπορούν να εξετάσουν το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων διοικητικών μέτρων σε σχέση με τους δράστες, όπως η καταχώριση σε μητρώα δραστών σεξουαλικών αδικημάτων των ατόμων που έχουν καταδικαστεί για τα αδικήματα που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία. Η πρόσβαση στα εν λόγω μητρώα θα πρέπει να υπόκειται σε περιορισμούς σύμφωνα με τις εθνικές συνταγματικές αρχές και τα εφαρμοστέα πρότυπα περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων, για παράδειγμα περιορίζοντας την πρόσβαση στις δικαστικές αρχές και/ή τις αρχές επιβολής του νόμου.
(44)
Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να δημιουργούν μηχανισμούς για τη συλλογή δεδομένων ή για τα κομβικά σημεία, σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο και με τη συνεργασία της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την παρατήρηση και αξιολόγηση του φαινομένου της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών. Για να είναι σε θέση η Ένωση να αξιολογεί κατάλληλα τα αποτελέσματα των δράσεων για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας, θα πρέπει να συνεχίσει να αναπτύσσει τις δραστηριότητές της στον τομέα των μεθοδολογιών και των μεθόδων συλλογής δεδομένων για την παραγωγή συγκρίσιμων στατιστικών στοιχείων.
(45)
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την εγκαθίδρυση υπηρεσιών πληροφοριών προκειμένου να παρέχουν πληροφορίες για τους τρόπους με τους οποίους αναγνωρίζονται οι ενδείξεις σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης.
(46)
Η παιδική πορνογραφία, η οποία συνίσταται στην απεικόνιση σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, αποτελεί ειδική μορφή περιεχομένου που δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως έκφραση άποψης. Για την καταπολέμησή της είναι αναγκαίο να περιοριστεί η κυκλοφορία υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών μέσω της αύξησης της δυσκολίας αναφόρτωσης τέτοιου είδους περιεχομένου από τους δράστες σε ιστοτόπους όπου έχει πρόσβαση το κοινό. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαία η λήψη δράσης ώστε να αφαιρεθεί το περιεχόμενο και να συλληφθούν εκείνοι που είναι ένοχοι παραγωγής, διανομής ή τηλεφόρτωσης εικόνων σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Στην προοπτική να υποστηριχθούν οι προσπάθειες της Ένωσης στην καταπολέμηση της παιδικής πορνογραφίας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια στη συνεργασία με τρίτες χώρες, επιδιώκοντας την εξασφάλιση ότι θα διαγραφεί αυτής της μορφής το περιεχόμενο από διακομιστές που βρίσκονται εντός της επικράτειάς τους.
(47)
Εντούτοις, παρά τις προσπάθειες αυτές, συχνά η αφαίρεση περιεχομένου παιδικής πορνογραφίας στην πηγή δεν είναι εφικτή, όταν το πρωτότυπο υλικό δεν βρίσκεται εντός της Ένωσης, είτε επειδή το κράτος όπου είναι εγκατεστημένοι οι διακομιστές δεν είναι πρόθυμο να συνεργαστεί είτε επειδή η διαδικασία εξασφάλισης της αφαίρεσης του υλικού από το εν λόγω κράτος αποδεικνύεται ιδιαίτερα μακρά. Θα πρέπει επίσης να υφίσταται η δυνατότητα δημιουργίας μηχανισμών για τη φραγή της πρόσβασης από το έδαφος της Ένωσης σε διαδικτυακές σελίδες που εντοπίζονται να περιέχουν ή να διανέμουν υλικό παιδικής πορνογραφίας. Τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με την παρούσα οδηγία για την άρση ή, όπου απαιτείται, τη φραγή των ιστοσελίδων που περιέχουν υλικό παιδικής πορνογραφίας θα μπορούσαν να βασίζονται σε διαφόρων μορφών δημόσιες δράσεις, περιλαμβανομένων νομοθετικών και μη, δικαστικών ή άλλων μέτρων. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται με την επιφύλαξη της εθελοντικής δράσεως που αναλαμβάνει η βιομηχανία του Διαδικτύου για την πρόληψη της κατάχρησης των υπηρεσιών της, ή οιασδήποτε στήριξης της δράσεως αυτής από τα κράτη μέλη. Ασχέτως της επιλεχθείσης βάσεως ή μεθόδου δράσεως, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν ώστε να παρέχεται επαρκές επίπεδο ασφάλειας δικαίου και προβλεψιμότητας για τους χρήστες και τους παρόχους υπηρεσιών. Με σκοπό τόσο την αφαίρεση του περιεχομένου σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών όσο και τη φραγή της πρόσβασης σε αυτό, θα πρέπει να καθιερωθεί και να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών, ιδίως για να είναι όσο το δυνατόν πληρέστεροι οι εθνικοί κατάλογοι ιστοτόπων με υλικό παιδικής πορνογραφίας και για να αποφεύγονται αλληλεπικαλύψεις εργασιών. Κάθε σχετική εξέλιξη πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα των τελικών χρηστών και να συμμορφώνεται με τις ισχύουσες νομικές και δικαστικές διαδικασίες, καθώς και με την Ευρωπαϊκή σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασφαλέστερο Διαδίκτυο» έχει συγκροτηθεί δίκτυο ανοικτών γραμμών επικοινωνίας, σκοπός των οποίων είναι η συλλογή πληροφοριών και η εξασφάλιση της κάλυψης και της ανταλλαγής αναφορών για τους κύριους τύπους παράνομου περιεχομένου στο Διαδίκτυο.
(48)
Ο σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η τροποποίηση και επέκταση των διατάξεων της απόφασης-πλαισίου 2004/68/ΔΕΥ. Δεδομένου ότι οι τροποποιήσεις που πρέπει να επέλθουν είναι ουσιαστικές ως προς τον αριθμό και τη φύση, η απόφαση-πλαίσιο θα πρέπει, για λόγους σαφήνειας, να αντικατασταθεί στο σύνολό της ως προς τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην έκδοση της παρούσας οδηγίας.
(49)
Δεδομένου ότι ο στόχος της παρούσας οδηγίας, δηλαδή η καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης, της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη μόνα τους και μπορεί, ως εκ τούτου, λόγω της κλίμακας και των αποτελεσμάτων της δράσης, να επιτευχθεί καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο εν λόγω άρθρο, η παρούσα οδηγία δεν υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη του στόχου αυτού όρια.
(50)
Η παρούσα οδηγία σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιαίτερα το δικαίωμα προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, την απαγόρευση των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, τα δικαιώματα του παιδιού, το δικαίωμα της ελευθερίας και της ασφάλειας, το δικαίωμα ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης, το δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής και αμερόληπτου δικαστηρίου και τις αρχές της νομιμότητας και της αναλογικότητας αξιόποινων πράξεων και ποινών. Η παρούσα οδηγία επιδιώκει τον πλήρη σεβασμό των εν λόγω δικαιωμάτων και αρχών και πρέπει να εφαρμοστεί ανάλογα.
(51)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία κοινοποίησαν την επιθυμία τους να μετάσχουν στην έκδοση και την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.
(52)
Σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του πρωτοκόλλου (αριθ. 22) σχετικά με τη θέση της Δανίας, το οποίο προσαρτάται στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Δανία δεν συμμετέχει στην έκδοση της παρούσας οδηγίας και δεν δεσμεύεται από αυτήν ούτε υπόκειται στην εφαρμογή της,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Η παρούσα οδηγία θεσπίζει ελάχιστους κανόνες σχετικά με τον ορισμό των ποινικών αδικημάτων και των κυρώσεων στον τομέα της σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών, της παιδικής πορνογραφίας και της άγρας παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς. Καθιερώνει επίσης διατάξεις για την ενίσχυση της πρόληψης των εν λόγω εγκλημάτων και την προστασία των θυμάτων τους.
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ισχύουν οι εξής ορισμοί:
α) «παιδί»: κάθε πρόσωπο κάτω των 18 ετών·
β) «ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης»: η ηλικία κάτω της οποίας, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, απαγορεύεται η τέλεση σεξουαλικών πράξεων με παιδί·
γ) «παιδική πορνογραφία»:
i)
κάθε υλικό στο οποίο απεικονίζεται παιδί να επιδίδεται σε πραγματική ή προσομοιωμένη πράξη σαφούς σεξουαλικού χαρακτήρα,
ii)
κάθε απεικόνιση, προς σεξουαλικούς κυρίως σκοπούς, των γεννητικών οργάνων παιδιού,
iii)
κάθε υλικό στο οποίο απεικονίζεται πρόσωπο που εμφανίζεται ως παιδί να επιδίδεται σε πραγματική ή προσομοιωμένη πράξη σαφούς σεξουαλικού χαρακτήρα ή κάθε απεικόνιση των γεννητικών οργάνων οποιουδήποτε προσώπου εμφανίζεται ως παιδί, προς σεξουαλικούς κυρίως σκοπούς, ή
iv)
ρεαλιστικές εικόνες παιδιού στις οποίες απεικονίζεται να επιδίδεται σε πράξη σαφούς σεξουαλικού χαρακτήρα ή ρεαλιστικές εικόνες των γεννητικών οργάνων παιδιού, προς σεξουαλικούς κυρίως σκοπούς·
δ) «παιδική πορνεία»: η χρησιμοποίηση παιδιού για σεξουαλικές πράξεις με την προσφορά χρημάτων ή άλλου είδους αμοιβής ή ανταλλάγματος ως πληρωμή ή υπόσχεση πληρωμής, προκειμένου το παιδί να συμμετάσχει σε σεξουαλικές πράξεις, ανεξάρτητα από το εάν η εν λόγω πληρωμή, υπόσχεση πληρωμής ή αντάλλαγμα δίνονται στο παιδί ή σε τρίτο·
ε) «πορνογραφικές παραστάσεις»: η οργανωμένη απευθείας έκθεση, που προορίζεται για ακροατήριο, μεταξύ άλλων και με χρήση της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών:
στ) «νομικό πρόσωπο»: οντότητα που έχει νομική προσωπικότητα σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομοθεσία, εξαιρουμένων των κρατών ή των δημόσιων οργανισμών που ασκούν κρατική εξουσία και των δημόσιων διεθνών οργανισμών.
Άρθρο 3
Αδικήματα σεξουαλικής κακοποίησης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τιμωρούνται οι εκ προθέσεως τελούμενες πράξεις που αναφέρονται στις παραγράφους 2 έως 6.
2. Ο εξαναγκασμός, προς σεξουαλικούς σκοπούς, παιδιού που δεν έχει φθάσει την ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης να γίνει μάρτυρας σεξουαλικών πράξεων, ακόμα και αν δεν συμμετέχει σε αυτές, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον ένα έτος.
3. Ο εξαναγκασμός, προς σεξουαλικούς σκοπούς, παιδιού που δεν έχει φθάσει την ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης να γίνει μάρτυρας σεξουαλικής κακοποίησης, ακόμα και αν δεν συμμετέχει σε αυτήν, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δύο έτη.
4. Η σεξουαλική πράξη με παιδί που δεν έχει φθάσει την ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον πέντε έτη.
5. Η σεξουαλική πράξη με παιδί, όταν:
i)
γίνεται κατάχρηση αναγνωρισμένης θέσης εμπιστοσύνης, εξουσίας ή επιρροής επάνω στο παιδί, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον οκτώ έτη, εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης, και σε τουλάχιστον τρία έτη, εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή·
ii)
γίνεται κατάχρηση μιας ιδιαίτερα ευάλωτης κατάστασης του παιδιού, κυρίως λόγω διανοητικής ή σωματικής αναπηρίας ή κατάστασης εξάρτησης, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον οκτώ έτη εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και σε τουλάχιστον τρία έτη εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή, ή
iii)
γίνεται χρήση εξαναγκασμού, βίας ή απειλής, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δέκα έτη εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και σε τουλάχιστον πέντε έτη εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
6. Η χρήση εξαναγκασμού, βίας ή απειλής προκειμένου να τελέσει το παιδί σεξουαλική πράξη με τρίτο πρόσωπο τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δέκα έτη εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και σε τουλάχιστον πέντε έτη εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
Άρθρο 4
Αδικήματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τιμωρούνται οι εκ προθέσεως τελούμενες πράξεις που αναφέρονται στις παραγράφους 2 έως 7.
2. Η πρόκληση της συμμετοχής παιδιού σε πορνογραφικές παραστάσεις ή η στρατολόγησή του προκειμένου να συμμετάσχει σε αυτές ή η αποκόμιση κέρδους από παιδί ή η εκμετάλλευσή του με άλλους τρόπους προς τον σκοπό αυτό τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον πέντε έτη, εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης, και σε τουλάχιστον δύο έτη στερητική της ελευθερίας ποινή, εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
3. Η χρήση εξαναγκασμού ή βίας προκειμένου να συμμετάσχει παιδί σε πορνογραφικές παραστάσεις ή η χρήση απειλής απέναντί του προς τον σκοπό αυτό τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον οκτώ έτη, εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης, και σε τουλάχιστον πέντε έτη στερητική της ελευθερίας ποινή, εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
4. Η εν γνώσει παρακολούθηση πορνογραφικών παραστάσεων στις οποίες συμμετέχουν παιδιά τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δύο έτη, εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης, και σε τουλάχιστον ένα έτος στερητική της ελευθερίας ποινή, εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
5. Η πρόκληση της συμμετοχής παιδιού σε παιδική πορνεία ή η στρατολόγησή του προκειμένου να συμμετάσχει σε αυτήν όπως και η αποκόμιση κέρδους από το παιδί ή η εκμετάλλευσή του με άλλους τρόπους προς τον σκοπό αυτό τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον οκτώ έτη εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και σε τουλάχιστον πέντε έτη εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
6. Η χρήση εξαναγκασμού ή βίας προκειμένου να συμμετάσχει το παιδί σε παιδική πορνεία ή η χρήση απειλής απέναντί του προς τον σκοπό αυτό τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δέκα έτη εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και σε τουλάχιστον πέντε έτη εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
7. Η τέλεση σεξουαλικών πράξεων με παιδί, εάν πραγματοποιείται μέσω παιδικής πορνείας, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον πέντε έτη εάν το παιδί δεν έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης και σε τουλάχιστον δύο έτη εάν το παιδί έχει υπερβεί την ηλικία αυτή.
Άρθρο 5
Αδικήματα παιδικής πορνογραφίας
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τιμωρούνται οι εκ προθέσεως και χωρίς δικαίωμα τελούμενες πράξεις οι οποίες αναφέρονται στις παραγράφους 2 έως 6.
2. Η απόκτηση ή κατοχή υλικού παιδικής πορνογραφίας τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον ένα έτος.
3. Η εν γνώσει απόκτηση πρόσβασης σε παιδική πορνογραφία μέσω της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον ένα έτος.
4. Η διανομή, διάδοση ή μετάδοση υλικού παιδικής πορνογραφίας τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δύο έτη.
5. Η προσφορά, παροχή ή διάθεση υλικού παιδικής πορνογραφίας τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον δύο έτη.
6. Η παραγωγή υλικού παιδικής πορνογραφίας τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον τρία έτη.
7. Εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών το κατά πόσον το παρόν άρθρο εφαρμόζεται στις περιπτώσεις παιδικής πορνογραφίας, υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο γ) σημείο iii), όταν το πρόσωπο που εμφανιζόταν ως παιδί ήταν στην πραγματικότητα ηλικίας 18 ετών ή άνω κατά τη στιγμή της απεικόνισης.
8. Εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών το κατά πόσον οι παράγραφοι 2 και 6 του παρόντος άρθρου θα εφαρμόζονται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες αποδεικνύεται ότι η παραγωγή και διατήρηση του πορνογραφικού υλικού υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο γ) σημείο iv) γίνεται μόνο προς ιδία χρήση, στον βαθμό που δεν έχει χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή του πορνογραφικού υλικού υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο γ) σημεία i), ii) ή iii) και εφόσον η πράξη δεν συνεπάγεται κίνδυνο διάδοσης του υλικού.
Άρθρο 6
Άγρα παιδιών για σεξουαλικούς σκοπούς
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τιμωρείται η ακόλουθη εκ προθέσεως τελούμενη πράξη:
Η πρόταση, μέσω της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών, από μέρους ενηλίκου να συναντήσει παιδί που δεν έχει φθάσει την ηλικία σεξουαλικής συναίνεσης, με σκοπό τη διάπραξη ενός εκ των αδικημάτων που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 4 και το άρθρο 5 παράγραφος 6, όταν η εν λόγω πρόταση ακολουθείται από πράξεις που οδηγούν σε μια τέτοια συνάντηση, τιμωρείται με στερητική της ελευθερίας ποινή το ανώτατο όριο της οποίας ανέρχεται σε τουλάχιστον ένα έτος.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι θα τιμωρείται η διά της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών απόπειρα διάπραξης των αδικημάτων που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3 από ενήλικα που προσεγγίζει παιδί το οποίο δεν έχει φτάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης για την παραγωγή παιδικής πορνογραφίας που απεικονίζει το παιδί αυτό.
Άρθρο 7
Ηθική αυτουργία, υποβοήθηση και συνέργεια και απόπειρα
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τιμωρούνται η ηθική αυτουργία ή η συνέργεια στη διάπραξη αδικήματος που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 6.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τιμωρείται κάθε απόπειρα διάπραξης αδικήματος που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφοι 4, 5 και 6, στο άρθρο 4 παράγραφοι 2, 3, 5, 6 και 7 και στο άρθρο 5 παράγραφοι 4, 5 και 6.
Άρθρο 8
Συναινετικές σεξουαλικές δραστηριότητες
1. Εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών το κατά πόσον το άρθρο 3 παράγραφοι 2 και 4 εφαρμόζεται στις συναινετικές σεξουαλικές δραστηριότητες μεταξύ προσώπων που έχουν παρόμοια ηλικία και βαθμό ψυχολογικής και σωματικής ανάπτυξης ή ωριμότητας, εφόσον οι εν λόγω πράξεις δεν περιλάμβαναν οποιαδήποτε κακοποίηση.
2. Εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών το κατά πόσον το άρθρο 4 παράγραφος 4 εφαρμόζεται σε πορνογραφική παράσταση που πραγματοποιείται στο πλαίσιο συναινετικών σχέσεων εάν το παιδί έχει φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης ή μεταξύ προσώπων που έχουν παρόμοια ηλικία και βαθμό ψυχολογικής και σωματικής ανάπτυξης ή ωριμότητας, εφόσον οι πράξεις δεν συνεπάγονταν οποιαδήποτε κακοποίηση ή εκμετάλλευση και δεν προσφέρθηκαν χρήματα ή άλλου είδους ανταλλάγματα ή ανταπόδοση ως αμοιβή για την πορνογραφική παράσταση.
3. Εξαρτάται από τη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών το κατά πόσον το άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 6 εφαρμόζεται στην παραγωγή, απόκτηση ή κατοχή υλικού στην οποία εμφανίζονται παιδιά που έχουν φθάσει την ηλικία της σεξουαλικής συναίνεσης, εφόσον η παραγωγή και κατοχή του εν λόγω υλικού πραγματοποιείται με τη συναίνεση των παιδιών αυτών και μόνο προς ιδία χρήση από τα συγκεκριμένα πρόσωπα, στον βαθμό που οι πράξεις δεν περιλάμβαναν οποιαδήποτε κακοποίηση.
Άρθρο 9
Επιβαρυντικές περιστάσεις
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλισθεί ότι οι κατωτέρω περιστάσεις, εφόσον δεν αποτελούν ήδη μέρος των συστατικών στοιχείων των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7, μπορούν, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, να θεωρούνται ως επιβαρυντικές περιστάσεις σε σχέση με τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7:
α)
το αδίκημα διεπράχθη σε βάρος παιδιού ιδιαίτερα ευάλωτης κατάστασης, όπως για παράδειγμα παιδιού με διανοητική ή σωματική αναπηρία, σε κατάσταση εξάρτησης ή σε κατάσταση σωματικής ή διανοητικής ανικανότητας·
β)
το αδίκημα διεπράχθη από μέλος της οικογένειας του παιδιού, από πρόσωπο που συγκατοικεί με το παιδί ή πρόσωπο που έχει κάνει κατάχρηση αναγνωρισμένης θέσεως εμπιστοσύνης ή εξουσίας·
γ)
το αδίκημα διεπράχθη από τουλάχιστον δύο πρόσωπα που ενεργούν από κοινού·
δ)
το αδίκημα διεπράχθη στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης κατά την έννοια της απόφασης-πλαίσιο 2008/841/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2008, για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος (12)·
ε)
ο δράστης έχει καταδικασθεί στο παρελθόν για αδικήματα του ίδιου τύπου·
στ)
ο δράστης εκ προθέσεως ή εξ αμελείας έθεσε σε κίνδυνο τη ζωή του παιδιού ή
ζ)
το αδίκημα περιλάμβανε σοβαρή βία ή προκάλεσε σοβαρή βλάβη στο παιδί.
Άρθρο 10
Ακαταλληλότητα λόγω καταδίκης
1. Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος επανάληψης των αδικημάτων, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα να επιβάλλεται σε φυσικό πρόσωπο που έχει καταδικαστεί για αδίκημα που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 7 προσωρινή ή μόνιμη απαγόρευση άσκησης τουλάχιστον επαγγελματικών δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν τακτικές επαφές με παιδιά.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίζουν ότι οι εργοδότες, όταν προσλαμβάνουν ένα πρόσωπο για επαγγελματικές ή οργανωμένες δραστηριότητες εθελοντικού χαρακτήρα που περιλαμβάνουν τακτικές επαφές με παιδιά, δικαιούνται να ζητούν πληροφορίες, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και με κάθε πρόσφορο τρόπο, όπως η πρόσβαση κατόπιν αιτήματος ή μέσω του οικείου προσώπου, για καταχωρισμένες στο ποινικό μητρώο καταδικαστικές αποφάσεις που αφορούν οποιοδήποτε από τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 ή για την ύπαρξη οποιασδήποτε απαγόρευσης άσκησης δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν άμεσες και τακτικές επαφές με παιδιά λόγω αυτών των καταδικαστικών αποφάσεων.
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι, για την εφαρμογή των παραγράφων 1 και 2 του παρόντος άρθρου, οι σχετικές με την ύπαρξη καταδικαστικών αποφάσεων πληροφορίες που αφορούν αδικήματα τα οποία αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 ή οποιασδήποτε απαγόρευσης άσκησης δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν άμεσες και τακτικές επαφές με παιδιά λόγω αυτών των καταδικαστικών αποφάσεων διαβιβάζονται σύμφωνα με τις διαδικασίες που καθορίζονται στην απόφαση-πλαίσιο 2009/315/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, σχετικά με τη διοργάνωση και το περιεχόμενο της ανταλλαγής πληροφοριών που προέρχονται από το ποινικό μητρώο μεταξύ των κρατών μελών (13), όταν αιτούνται σύμφωνα με το άρθρο 6 της εν λόγω απόφασης-πλαίσιο και με τη συναίνεση του ενδιαφερόμενου προσώπου.
Άρθρο 11
Κατάσχεση και δήμευση
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλίσουν ότι οι αρμόδιες αρχές τους έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν σε κατασχέσεις και δημεύσεις των οργάνων και προϊόντων που προέρχονται από τα αδικήματα στα οποία αναφέρονται τα άρθρα 3, 4 και 5.
Άρθρο 12
Ευθύνη νομικών προσώπων
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι μπορούν να υπέχουν ευθύνη νομικά πρόσωπα για αδικήματα κατά τα άρθρα 3 έως 7 που διαπράττονται προς όφελός τους από οποιοδήποτε πρόσωπο που ενεργεί είτε ατομικά είτε ως μέλος οργάνου νομικού προσώπου και κατέχει ιθύνουσα θέση εντός του νομικού προσώπου, με βάση:
α)
την εξουσία αντιπροσώπευσης του νομικού προσώπου·
β)
το δικαίωμα λήψης αποφάσεων για λογαριασμό του νομικού προσώπου ή
γ)
το δικαίωμα άσκησης ελέγχου εντός του νομικού προσώπου.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν επίσης τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι μπορούν να υπέχουν ευθύνη νομικά πρόσωπα στις περιπτώσεις όπου η απουσία εποπτείας ή ελέγχου από πρόσωπο που αναφέρεται στην παράγραφο 1 κατέστησε δυνατή τη διάπραξη οποιουδήποτε από τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 προς όφελος του εν λόγω νομικού προσώπου από πρόσωπο που ενεργεί υπό τη δικαιοδοσία του.
3. Η ευθύνη των νομικών προσώπων βάσει των παραγράφων 1 και 2 δεν θίγει την άσκηση ποινικής δίωξης κατά φυσικών προσώπων που εμπλέκονται ως φυσικοί αυτουργοί, ηθικοί αυτουργοί ή συνεργοί στα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7.
Άρθρο 13
Κυρώσεις εις βάρος νομικών προσώπων
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την τιμωρία νομικών προσώπων που υπέχουν ευθύνη βάσει του άρθρου 12 παράγραφος 1 με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται χρηματικές ποινές ή διοικητικά πρόστιμα και, ενδεχομένως, άλλες κυρώσεις, όπως:
α)
ο αποκλεισμός από δημόσιες παροχές ή ενισχύσεις·
β)
η προσωρινή ή οριστική απαγόρευση της άσκησης εμπορικής δραστηριότητας·
γ)
η δικαστική εποπτεία·
δ)
η δικαστική εκκαθάριση ή
ε)
το προσωρινό ή οριστικό κλείσιμο των εγκαταστάσεων που χρησιμοποιήθηκαν για τη διάπραξη του αδικήματος.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την τιμωρία νομικών προσώπων που υπέχουν ευθύνη βάσει του άρθρου 12 παράγραφος 2 με αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις ή μέτρα.
Άρθρο 14
Μη άσκηση δίωξης ή μη επιβολή ποινών στα θύματα
Τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις βασικές αρχές των νομικών συστημάτων τους, λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα ώστε να παρέχουν στις αρμόδιες εθνικές αρχές τις εξουσίες για μη άσκηση δίωξης ή μη επιβολή ποινών σε ανήλικα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και σεξουαλικής εκμετάλλευσης λόγω της συμμετοχής τους σε εγκληματικές δραστηριότητες, τις οποίες εξαναγκάστηκαν να διαπράξουν ως άμεση συνέπεια του γεγονότος ότι υπέστησαν οιαδήποτε των πράξεων μνεία των οποίων γίνεται στο άρθρο 4 παράγραφοι 2, 3, 5 και 6 και στο άρθρο 5 παράγραφος 6.
Άρθρο 15
Ποινική έρευνα και δίωξη
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι η διερεύνηση ή η άσκηση ποινικής δίωξης για τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 δεν εξαρτώνται από την υποβολή μήνυσης ή καταγγελίας από το θύμα ή τον εκπρόσωπό του και ότι η ποινική διαδικασία μπορεί να συνεχιστεί ακόμα και εάν το πρόσωπο αυτό αποσύρει την κατάθεσή του.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τα αδικήματα που αναφέρονται στο άρθρο 3, στο άρθρο 4 παράγραφοι 2, 3, 5, 6 και 7 και τα σοβαρά αδικήματα που αναφέρονται στο άρθρο 5 παράγραφος 6, εφόσον έχει χρησιμοποιηθεί παιδική πορνογραφία υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχείο γ) σημεία i) και ii), διώκονται για ικανό χρονικό διάστημα μετά την ενηλικίωση του θύματος και ότι η δίωξη αυτή είναι ανάλογη με τη σοβαρότητα του διαπραχθέντος αδικήματος.
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να τεθούν στη διάθεση των προσώπων, των μονάδων ή των υπηρεσιών που έχουν αρμοδιότητα διερεύνησης ή δίωξης των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 αποτελεσματικά εργαλεία έρευνας, όπως αυτά που χρησιμοποιούνται σε περιπτώσεις οργανωμένου εγκλήματος ή άλλων σοβαρών μορφών εγκληματικότητας.
4. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις ερευνητικές μονάδες ή υπηρεσίες να επιχειρούν την ταυτοποίηση των θυμάτων των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7, ειδικότερα μέσω ανάλυσης υλικού παιδικής πορνογραφίας, όπως φωτογραφίες και οπτικοακουστικές εγγραφές που μεταδίδονται ή καθίστανται διαθέσιμες μέσω της τεχνολογίας των πληροφοριών και επικοινωνιών.
Άρθρο 16
Αναφορά υποψίας σεξουαλικής κακοποίησης ή σεξουαλικής εκμετάλλευσης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι οι κανόνες εμπιστευτικότητας που επιβάλλονται από την εθνική νομοθεσία σε ορισμένους επαγγελματίες με βασικό αντικείμενο εργασίας την ενασχόληση με παιδιά δεν εμποδίζουν τη δυνατότητα των εν λόγω επαγγελματιών να αναφέρουν στις υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την προστασία των παιδιών οποιαδήποτε κατάσταση για την οποία έχουν εύλογους λόγους να πιστεύουν ότι ένα παιδί είναι θύμα αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να ενθαρρύνουν κάθε πρόσωπο που γνωρίζει ή υποψιάζεται, καλή την πίστει, ότι έχει τελεστεί κάποιο από τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 να αναφέρει τα αδικήματα αυτά στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Άρθρο 17
Δικαιοδοσία και συντονισμός της ποινικής δίωξης
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να θεμελιώσει τη δικαιοδοσία τους για τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 εφόσον:
α)
το αδίκημα διαπράττεται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στο έδαφός τους ή
β)
ο δράστης του αδικήματος είναι υπήκοός τους.
2. Κάθε κράτος μέλος ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή εάν αποφασίσει να επεκτείνει τη δικαιοδοσία του σε ένα αδίκημα που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 7 και έχει διαπραχθεί εκτός του εδάφους του, μεταξύ άλλων εάν:
α)
το αδίκημα διαπράττεται σε βάρος ενός εκ των υπηκόων του ή προσώπου που έχει τη συνήθη κατοικία του στο έδαφός του·
β)
το αδίκημα διαπράττεται προς όφελος νομικού προσώπου εγκατεστημένου στο έδαφός του ή
γ)
ο δράστης του αδικήματος έχει τη συνήθη κατοικία του στο έδαφός του.
3. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι υπάγονται στη δικαιοδοσία τους καταστάσεις κατά τις οποίες ένα αδίκημα προβλεπόμενο στα άρθρα 5 και 6 και, εφόσον είναι σχετικό, στα άρθρα 3 και 7 διαπράττεται μέσω τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών στην οποία παρέχεται πρόσβαση από το έδαφός τους, ασχέτως εάν η συγκεκριμένη τεχνολογία είναι εγκατεστημένη ή όχι στο έδαφός τους.
4. Για την ποινική δίωξη αδικημάτων που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 4, 5 και 6, στο άρθρο 4 παράγραφοι 2, 3, 5, 6 και 7 και στο άρθρο 5 παράγραφος 6 και διαπράττονται εκτός του εδάφους του οικείου κράτους μέλους, σε ό,τι αφορά την παράγραφο 1 στοιχείο β) του παρόντος άρθρου, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η δικαιοδοσία του δεν υπόκειται στον όρο ότι οι πράξεις πρέπει να συνιστούν ποινικά αδικήματα στον τόπο όπου τελέστηκαν.
5. Για την ποινική δίωξη αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 και διαπράττονται εκτός του εδάφους του οικείου κράτους μέλους, σε ό,τι αφορά την παράγραφο 1 στοιχείο β) του παρόντος άρθρου, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι η δικαιοδοσία του δεν υπόκειται στον όρο ότι μπορεί να ασκηθεί ποινική δίωξη μόνο έπειτα από την κατάθεση μήνυσης από το θύμα στον τόπο όπου διεπράχθη το αδίκημα ή καταγγελία από το κράτος του τόπου όπου διεπράχθη το αδίκημα.
Άρθρο 18
Γενικές διατάξεις για τα μέτρα συνδρομής, στήριξης και προστασίας των παιδιών-θυμάτων
1. Στα παιδιά που πέφτουν θύματα των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 παρέχεται συνδρομή, στήριξη και προστασία, σύμφωνα με τα άρθρα 19 και 20, λαμβανομένων υπόψη των συμφερόντων του παιδιού.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι παρέχεται συνδρομή και στήριξη σε παιδί αμέσως μόλις οι αρμόδιες αρχές έχουν βάσιμους λόγους να πιστεύουν ότι ενδέχεται να έχει διαπραχθεί εις βάρος παιδιού κάποιο εκ των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7.
3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι, όταν η ηλικία ενός προσώπου που έχει υποστεί κάποιο εκ των αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 είναι αβέβαιη και υπάρχουν λόγοι να πιστεύεται ότι πρόκειται για παιδί, το εν λόγω πρόσωπο θεωρείται κατά τεκμήριο παιδί, ώστε να έχει άμεση πρόσβαση σε συνδρομή, στήριξη και προστασία, σύμφωνα με τα άρθρα 19 και 20.
Άρθρο 19
Παροχή συνδρομής και στήριξης στα θύματα
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την παροχή συνδρομής και στήριξης στα θύματα πριν, κατά και για κατάλληλο χρονικό διάστημα μετά την περάτωση της ποινικής διαδικασίας, ώστε να τους δίνεται η δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους που ορίζονται στην απόφαση-πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ, καθώς και στην παρούσα οδηγία. Ειδικότερα δε τα κράτη μέλη προβαίνουν στις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να διασφαλίσουν την προστασία των παιδιών που καταγγέλλουν περιπτώσεις κακοποίησης εντός του οικογενειακού τους περιβάλλοντος.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι η παροχή βοήθειας και στήριξης σε παιδί-θύμα δεν εξαρτάται από την προθυμία του παιδιού-θύματος να συνεργαστεί σε δικαστική έρευνα, δίωξη ή δίκη.
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι θεσπίζονται ειδικές ενέργειες για την παροχή συνδρομής και στήριξης στα παιδιά-θύματα ώστε να απολαύουν των δικαιωμάτων τους δυνάμει της παρούσας οδηγίας, μετά από ειδική εκτίμηση των ιδιαίτερων περιστάσεων του εκάστοτε παιδιού-θύματος, λαμβανομένων υπόψη των απόψεων, των αναγκών και των ανησυχιών του.
4. Τα ανήλικα θύματα αδικημάτων τα οποία αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 θεωρούνται ως ιδιαίτερα ευάλωτα θύματα δυνάμει του άρθρου 2 παράγραφος 2, του άρθρου 8 παράγραφος 4 και του άρθρου 14 παράγραφος 1 της απόφασης-πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ.
5. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν, κατά περίπτωση και κατά το δυνατόν, μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν συνδρομή και στήριξη στην οικογένεια του παιδιού-θύματος, ώστε να απολαύει των δικαιωμάτων που προβλέπει η παρούσα οδηγία, όταν η οικογένεια βρίσκεται στο έδαφος των κρατών μελών. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη, κατά περίπτωση και κατά το δυνατόν, εφαρμόζουν στην οικογένεια του παιδιού-θύματος το άρθρο 4 της απόφασης-πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ.
Άρθρο 20
Προστασία των παιδιών-θυμάτων στο πλαίσιο ποινικών ερευνών και διαδικασιών
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι, στο πλαίσιο ποινικών ερευνών και διαδικασιών, σύμφωνα με τον ρόλο των θυμάτων στο οικείο δικαστικό σύστημα, οι αρμόδιες αρχές διορίζουν ειδικό εκπρόσωπο για το παιδί-θύμα, στην περίπτωση που, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, οι δικαιούχοι της γονικής μέριμνας αποκλείονται από την εκπροσώπηση του παιδιού λόγω σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ αυτών και του παιδιού-θύματος ή στην περίπτωση που το παιδί είναι ασυνόδευτο ή αποχωρισμένο από την οικογένειά του.
2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν τη χωρίς καθυστέρηση πρόσβαση των παιδιών-θυμάτων σε νομικές συμβουλές και, σύμφωνα με τον ρόλο των θυμάτων στο οικείο δικαστικό σύστημα, σε νομική εκπροσώπηση, μεταξύ άλλων και για την απαίτηση αποζημίωσης. Οι νομικές συμβουλές και η νομική εκπροσώπηση παρέχονται δωρεάν στις περιπτώσεις όπου το θύμα δεν έχει επαρκείς οικονομικούς πόρους.
3. Με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων υπεράσπισης, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι σε ποινικές έρευνες σχετικές με οποιοδήποτε από τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7:
α)
οι συνεντεύξεις με το παιδί-θύμα πραγματοποιούνται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση από τη στιγμή της αναφοράς των γεγονότων στις αρμόδιες αρχές·
β)
οι συνεντεύξεις με το παιδί-θύμα πραγματοποιούνται, εφόσον είναι αναγκαίο, σε χώρους σχεδιασμένους ή προσαρμοσμένους για τον σκοπό αυτό·
γ)
οι συνεντεύξεις με το παιδί-θύμα διεξάγονται από επαγγελματίες εκπαιδευμένους προς τον σκοπό αυτό ή με τη βοήθειά τους·
δ)
όλες τις συνεντεύξεις με το παιδί-θύμα διεξάγονται, εάν αυτό είναι δυνατόν και σκόπιμο, από τα ίδια πρόσωπα·
ε)
ο αριθμός των συνεντεύξεων είναι όσο το δυνατόν πιο περιορισμένος και οι συνεντεύξεις διεξάγονται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαίες για τον σκοπό των σχετικών ποινικών ερευνών και διαδικασιών·
στ)
το παιδί-θύμα μπορεί να συνοδεύεται από τον νόμιμο εκπρόσωπό του ή, κατά περίπτωση, από ενήλικα της επιλογής του, εκτός αν έχει εκδοθεί αιτιολογημένη απόφαση για το αντίθετο σχετικά με το συγκεκριμένο πρόσωπο.
4. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι στις ποινικές έρευνες αδικημάτων που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7 όλες οι συνεντεύξεις με τα παιδιά-θύματα ή, κατά περίπτωση, εκείνες όπου ο μάρτυρας είναι παιδί, μπορούν να καταγράφονται με οπτικοακουστικά μέσα, και ότι οι καταγεγραμμένες με τον τρόπο αυτό συνεντεύξεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία στην ποινική διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων, σύμφωνα με τους κανόνες του εθνικού τους δικαίου.
5. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι, κατά την ποινική διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων σχετικά με τα αδικήματα που αναφέρονται στα άρθρα 3 έως 7, ένας δικαστής μπορεί να διατάξει:
α)
τη διεξαγωγή της ακροαματικής διαδικασίας χωρίς την παρουσία κοινού·
β)
την ακρόαση του παιδιού-θύματος στη δικαστική αίθουσα χωρίς να είναι παρόν, κυρίως με τη χρήση της κατάλληλης τεχνολογίας επικοινωνιών.
6. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, εφόσον είναι προς όφελος των παιδιών θυμάτων και λαμβανομένων υπόψη άλλων υπέρτερων συμφερόντων, προκειμένου να προστατεύουν την ιδιωτική ζωή, την ταυτότητα και την εικόνα των παιδιών-θυμάτων και να αποτρέπουν την κοινοποίηση πληροφοριών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ταυτοποίησή τους.
Άρθρο 21
Μέτρα κατά της προβολής ευκαιριών κακοποίησης και σεξουαλικού τουρισμού εις βάρος παιδιών
Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να υπάρχουν κατάλληλες διατάξεις για να προλαμβάνεται ή να απαγορεύεται:
α)
η διάδοση υλικού που προβάλλει ευκαιρίες για τη διάπραξη αδικήματος που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 6, και
β)
η διοργάνωση για τρίτους, προς εμπορικούς ή μη σκοπούς, ταξιδίων με σκοπό τη διάπραξη αδικήματος που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 5.
Άρθρο 22
Προληπτικά προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι πρόσωπα που φοβούνται ότι μπορεί να διαπράξουν αδίκημα που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 7 μπορούν να έχουν πρόσβαση, εφόσον κριθεί σκόπιμο, σε αποτελεσματικά προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης που έχουν σχεδιαστεί με στόχο την αξιολόγηση και την πρόληψη του κινδύνου διάπραξης τέτοιων αδικημάτων.
Άρθρο 23
Πρόληψη
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, όπως εκπαίδευση και κατάρτιση, για την αποθάρρυνση και μείωση της ζήτησης που ευνοεί όλες τις μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών.
2. Τα κράτη μέλη προβαίνουν σε κατάλληλες ενέργειες, ακόμη και μέσω του Διαδικτύου, όπως ενημερωτικές εκστρατείες και εκστρατείες ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης, προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης, ενδεχομένως σε συνεργασία με τις σχετικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και τον περιορισμό του κινδύνου που υφίσταται για τα παιδιά να πέσουν θύματα σεξουαλικής κακοποίησης ή εκμετάλλευσης.
3. Τα κράτη μέλη προωθούν την τακτική κατάρτιση των υπαλλήλων που ενδέχεται να έλθουν σε επαφή με ανήλικα θύματα κακοποίησης ή εκμετάλλευσης, περιλαμβανομένων των αστυνομικών που εργάζονται στην πρώτη γραμμή, με σκοπό να τους διευκολύνουν να εντοπίζουν τα παιδιά-θύματα και τα δυνητικά παιδιά θύματα σεξουαλικής κακοποίησης ή εκμετάλλευσης.
Άρθρο 24
Προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης σε εθελοντική βάση κατά τη διάρκεια ή μετά το πέρας ποινικών διαδικασιών
1. Με την επιφύλαξη των προγραμμάτων ή των μέτρων παρέμβασης που επιβάλλουν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών προγραμμάτων ή μέτρων παρέμβασης με σκοπό την πρόληψη και την ελαχιστοποίηση των κινδύνων επανάληψης αδικημάτων σεξουαλικού χαρακτήρα σε βάρος παιδιών. Η πρόσβαση στα εν λόγω προγράμματα ή μέτρα είναι δυνατή οποτεδήποτε κατά τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας, εντός και εκτός φυλακών, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο.
2. Τα προγράμματα ή τα μέτρα παρέμβασης τα οποία αναφέρονται στην παράγραφο 1 ανταποκρίνονται στις ειδικές αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών που διαπράττουν σεξουαλικά αδικήματα.
3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τα ακόλουθα πρόσωπα μπορούν να έχουν πρόσβαση στα προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης που αναφέρονται στην παράγραφο 1:
α)
πρόσωπα που διώκονται ποινικά για αδίκημα που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 7, υπό όρους που δεν είναι επιζήμιοι ούτε αντίθετοι προς το δικαίωμα της υπεράσπισης ή τις απαιτήσεις δίκαιης και αμερόληπτης δίκης, και ειδικότερα σύμφωνα με την αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, και
β)
άτομα που έχουν καταδικαστεί για αδίκημα που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 7.
4. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν την αξιολόγηση της επικινδυνότητας των προσώπων που αναφέρονται στην παράγραφο 3 και του πιθανού κίνδυνου επανάληψης αδικήματος που αναφέρεται στα άρθρα 3 έως 7, με σκοπό τον προσδιορισμό κατάλληλων προγραμμάτων ή μέτρων παρέμβασης.
5. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι τα πρόσωπα που αναφέρονται στην παράγραφο 3 και στα οποία έχουν προταθεί προγράμματα ή μέτρα παρέμβασης σύμφωνα με την παράγραφο 4:
α)
είναι πλήρως ενήμερα για τους λόγους της πρότασης·
β)
συγκατατίθενται να συμμετάσχουν στα προγράμματα ή μέτρα έχοντας πλήρη επίγνωση των γεγονότων·
γ)
έχουν τη δυνατότητα να αρνηθούν και, εάν πρόκειται για πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί, ενημερώνονται για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της άρνησης αυτής.
Άρθρο 25
Μέτρα κατά ιστοτόπων που περιέχουν ή διαδίδουν παιδική πορνογραφία
1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίζουν την κατάργηση ιστοτόπων που περιέχουν ή διαδίδουν παιδική πορνογραφία και φιλοξενούνται στο έδαφός τους, καθώς και να προσπαθούν να εξασφαλίζουν την κατάργηση τέτοιου είδους σελίδων που φιλοξενούνται εκτός του εδάφους τους.
2. Τα κράτη μέλη δύνανται να λάβουν μέτρα για τη φραγή της πρόσβασης σε ιστοσελίδες που περιλαμβάνουν ή διαδίδουν παιδική πορνογραφία στους χρήστες του Διαδικτύου στην επικράτειά τους. Τα μέτρα αυτά πρέπει να καθορίζονται με διαφανείς διαδικασίες και να παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις, ειδικότερα για να εξασφαλίζεται ότι η φραγή περιορίζεται στις απαραίτητες και αναλογικές προς τον επιδιωκόμενο σκοπό ενέργειες, και ότι οι χρήστες θα ενημερώνονται για τους λόγους μιας τέτοιας απαγόρευσης. Στις εν λόγω εγγυήσεις περιλαμβάνεται επίσης και η δυνατότητα άσκησης δικαστικής προσφυγής.
Άρθρο 26
Αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ
Η απόφαση-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ αντικαθίσταται για τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην έκδοση της παρούσας οδηγίας, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων των εν λόγω κρατών μελών όσον αφορά τις προθεσμίες για τη μεταφορά της απόφασης-πλαίσιο στο εθνικό δίκαιο.
Όσον αφορά τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην έκδοση της παρούσας οδηγίας, οι παραπομπές στην απόφαση-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ θεωρούνται παραπομπές στην παρούσα οδηγία.
Άρθρο 27
Μεταφορά στην εθνική νομοθεσία
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως 18ης Δεκεμβρίου 2013.
2. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων με τις οποίες μεταφέρονται στο εθνικό τους δίκαιο οι υποχρεώσεις που τους επιβάλλει η παρούσα οδηγία.
3. Τα μέτρα αυτά, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, περιλαμβάνουν αναφορά στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από σχετική αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος πραγματοποίησης της αναφοράς αυτής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.
Άρθρο 28
Αναφορές
1. Η Επιτροπή υποβάλλει, μέχρι 18ης Δεκεμβρίου 2015, έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με την οποία αξιολογείται κατά πόσον τα κράτη μέλη έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία, συνοδευόμενη, εν ανάγκη, από νομοθετική πρόταση.
2. Η Επιτροπή, μέχρι τις 18ης Δεκεμβρίου 2015, υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την αξιολόγηση των μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 25.
Άρθρο 29
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 30
Αποδέκτες
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις Συνθήκες.
Στρασβούργο, 13 Δεκεμβρίου 2011.