РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 25 юли 2012 година
относно Държавна помощ № SA.33114 (2012/C) (ex. 2011/NN) - Полша Предполагаема помощ в полза на Crist Shipyard
(нотифицирано под номер C(2012) 5057)
(само текстът на полски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2013/9/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, алинея първа от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като прикани заинтересованите страни да представят мненията си съгласно горепосочените разпоредби (1),
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
На 6 ноември 2008 г. Комисията прие две решения за възстановяване (2), засягащи неправомерна държавна помощ за корабостроителниците в Gdynia и Szczecin (наричани по-долу „корабостроителницата в Gdynia“ и „корабостроителницата в Szczecin“), като позволи специална процедура за продажби. На полските органи бе дадена възможността да продават активите на корабостроителниците на пакети в открити, прозрачни, безусловни и недискриминационни търгове.
(2)
В хода на проследяването на процеса на възстановяване Комисията поиска разяснения относно гореспоменатите тръжни процедури. Въз основа на информация в пресата, че държавната Агенция за промишлено развитие (наричана по-долу „АПР“) през месец септември 2010 г. може да е отпуснала заем (наричан по-долу „мярката“) на Crist S.A. (наричано по-долу „Crist“ или „дружеството“) за закупуването на определени активи на корабостроителницата в Gdynia, Комисията поиска разяснения по този въпрос на среща с полските органи, проведена на 22 октомври 2010 г. Полските органи обясниха своята позиция и се ангажираха да представят цялата необходима информация и подкрепящи документи във връзка с операцията. Информацията беше представена на 25 ноември 2010 г. и на 5 декември 2011 г.
(3)
Комисията се срещна с полските органи на 6 декември 2011 г.
(4)
Между заместник-председателя на Комисията г-н Алмуния и полския министър на финансите г-н Град беше обменена значителна по обем кореспонденция, която завърши с писмо от г-н Град от 25 октомври 2011 г., с което Комисията беше уведомена, че приключването на ликвидационната процедура - както за корабостроителницата в Gdynia, така и за корабостроителницата в Szczecin, е планирано за края на 2011 г..
(5)
С писмо от 25 януари 2012 г. Комисията уведоми полските органи, че е взела решение да открие процедурата, определена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз (наричан по-долу „ДФЕС“) по отношение на въпросната мярка (наричано по-долу „решение за откриване“).
(6)
Решението за откриване беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (3). Комисията покани заинтересованите страни да представят своите мнения по отношение на мярката.
(7)
Полските органи представиха своето мнение на 27 февруари 2012 г. Не бяха получени мнения от трети страни. На 4 и 5 юни 2012 г. полските органи представиха допълнителна информация.
II. ИСТОРИЯ НА СЛУЧАЯ
1. Описание на получателя на помощта
(8)
Според полските органи Crist - частно дружество от Gdańsk - е създадено през 1990 г. от двамата си настоящи акционера. В него работят около 150 служители и около 500 самостоятелно заети изпълнители предоставят услуги на дружеството. Основният предмет на дейност на Crist включва корабостроене, ремонт на кораби и хидротехнически съоръжения. През периода 2004-2008 г. годишно дружеството е работило по около 20 кораба и по други проекти. Клиентите на дружеството са главно собственици на кораби от Европа (Германия, Нидерландия, скандинавските държави и Полша).
(9)
Според полските органи дружеството осъществява дейност главно в следните три пазарни сегмента:
-
пазар на хидроинженерно строителство: стоманени конструкции, използвани за шлюзове, бентове, батопорти и други стоманени конструкции за морски пристани и пристанищни кейове,
-
пазар на енергия от възобновяеми източници: съоръжения и/или елементи, използвани в строителството на морски вятърни електроцентрали,
-
пазар на разположени в морето съоръжения: разположени в морето съоръжения за изследване, проучване и обработка, използвани за подпомагане на нефтодобивни платформи, и изграждане на стоманени модули за сондажни платформи.
(10)
Структурата на приходите на Crist, разбити по пазарни сегменти, е представена в таблица 1 по-долу. Полските органи уведомиха Комисията, че тази структура на приходите е получена вследствие прилагането на бизнес плана, според който акцентът в дейността следва да се измести от традиционно корабостроене към морския сектор, т.е. енергия от възобновяеми източници и хидроинженерна дейност.
Таблица 1
Структура на приходите на Crist по сегменти
Категория приходи
2009 г.
2010 г. (4)
2011 г.
Хидроинженерна дейност
[17-23] (5) %
[4-6] %
[3-5] %
Енергия от възобновяеми източници
[23-28] %
[75-80] %
[67-74] %
Разположени в морето съоръжения
[21-26] %
[6-8] %
[6-8] %
Други (корабостроене)
[29-34] %
[9-12] %
[17-20] %
(11)
Според полските органи Crist е увеличило своите приходи 10 пъти през периода 2002-2009 г., като те са достигнали 383 млн. PLN през 2009 г. (95,75 млн. EUR (6)). През 2010 г. приходите са спаднали до 236 млн. PLN (59 млн. EUR), но през 2011 г. са достигнали 630 млн. PLN (157,5 млн. EUR). По-долу в таблица 2 са представени основните финансови резултати на Crist за периода 2007-2009 г. (т.е. преди предоставянето на заема от АПР) и за периода 2010-2011 г. (т.е. след предоставянето на заема).
Таблица 2
Основни финансови резултати на Crist за периода 2007-2011 г. (в млн. PLN)
2007 г.
2008 г.
2009 г.
2010 г.
2011 г.
Приходи от продажби
323,41
361,06
383,77
236,48
630,29
Печалба от продажби
19,10
20,80
27,10
5,5
53,1
Оперативна печалба
20,80
19,50
25,80
15,37
49,33
Нетна печалба
22,20
20,10
15,50
12,62
31,66
Амортизация
2,40
3,30
4,20
5,58
10,75
Финансов излишък
24,60
23,40
19,70
18,20
42,41
(12)
Според полските органи през 2011 г. дружеството е имало кредити и пределни стойности за поемане на ангажименти в размер на около […]* млн. PLN ([…] млн. EUR), включително заема от АПР (вж. раздел 3 „Описание на мярката“) и финансовото подпомагане в различни форми, предоставено от четири частни банки. Понастоящем дружеството работи по изпълнението на 10 договора на обща стойност от около […] млн. PLN ([…] милиона EUR) и преговаря по сключването на други договори с обща приблизителна стойност […] млн. PLN ([…] млн. EUR).
2. Описание на програмата
(13)
На 27 май 2010 г. Crist е подало заявление за заем от АПР (вж. раздел 3 „Описание на мярката“) по „Програмата за подпомагане от АПР на инициативи за стимулиране на полската икономика“ (наричана по-долу „Програмата“) в програмната подкатегория „Подпомагане за предприятия в най-уязвимите региони, засегнати от икономическата криза“.
(14)
Дружествата, които отговарят на условията на подпомагане по програмата, са средни и големи предприятия, осъществяващи проекти, чиято цел е да се стимулира търсенето в полската икономика и които функционират в най-уязвимите райони, които са засегнати от икономическата криза или от сериозни наводнения. Тези райони са ясно определени от програмата. Районът на Gdańsk е един от уязвимите райони, определени от програмата, докато районът на Gdynia не е.
(15)
Според условията на програмата АПР участва в проекти и смесени предприятия, за да стимулира икономическото търсене и икономическото развитие. АПР следва да получи разумна възвръщаемост, т.е. участието следва да бъде при пазарни условия. Максималният интензитет на финансирането, предоставяно от АПР, не може да превишава 80 % от нетната стойност на планираната инвестиция.
(16)
Според полските органи АПР не следва да подпомага проекти, които може да съдържат елементи на държавна помощ, с изключение на проекти, които са свързани с националната сигурност и с отбраната в съответствие с член 346 от ДФЕС (7).
(17)
Програмата е част от търговската дейност на АПР, чиято цел е реализирането на печалба, и, според полските органи, прилага подходящи стандарти за пазара на търговски финансови услуги за предприятия. Както беше обяснено от полските органи, тази дейност е отделна от предоставянето на държавна помощ от страна на АПР на големи предприятия в затруднено положение.
3. Описание на мярката
(18)
Мярката, която е обект на разследване, представлява заем в размер на 150 млн. PLN (33,4 млн. EUR), отпуснат от АПР на Crist на 14 септември 2010 г. (наричан по-долу „заем от АПР“) за закупуването на пакет от активи, включително сух док, т. нар. зона 2 на корабостроителницата Crist. Според полските органи към момента на отпускането заемът е представлявал по-малко от […] % от общия размер на кредитите и пределните стойности на експозициите на дружеството.
(19)
Според условията на програмата лихвеният процент по заема от АПР следва да възлиза на приложимия базов процент, увеличен с нетна надбавка към лихвения процент в размер на 0,9-4 % годишно (наричана по-долу „надбавка към лихвения процент“) според риска за финансирането и качеството на предоставеното обезпечение от получателя, както е представено в таблица 3.
Таблица 3
Надбавка към лихвения процент, приложима за мярката според условията на програмата
Финансов риск
Стабилно обезпечение
Умерено обезпечение
Слабо обезпечение
нисък
0,9 %
1,0-1,4 %
1,5-1,8 %
умерен
1,0-1,4 %
1,5-1,8 %
1,9 % - 3,3 %
висок
1,5-1,8 %
1,9 % - 3,3 %
3,4 % - 4,0 %
(20)
Надбавката към лихвения процент по заема от АПР за Crist е определена на 1,8 %. Общият лихвен процент по получения от Crist заем е 6,81 % (8). Договореният лихвен процент е на равнището на базовия лихвен процент, определен като 3-месечния WIBOR (9) (равен на 3,81 % към момента на отпускането на заема) плюс 1,2 %, към който е добавена надбавка към лихвения процент в размер на 1,8 %. Надбавката към лихвения процент е определена от АПР на 1,8 %, тъй като както финансовият риск по сделката, така и обезпечението сe оценяват като умерени, което, както е видно от таблица 3, следва да доведе до надбавка между 1,5 % и 1,8 %. Падежът на заема от АПР е на 31 декември 2015 г., т.е. срок от приблизително 5 години и 3 месеца, тъй като мярката е отпусната на 14 септември 2010 г.
(21)
Обезпечението за заема от АПР се състои от:
-
особен залог върху 100 % от акциите/дяловете на Crist,
-
ипотека върху недвижимо имущество (част от зона 2 на корабостроителницата),
-
особен залог върху част от движимото имущество в зона 2 на корабостроителницата,
-
празна полица, подписана от Crist,
-
декларация от Crist за съгласието му за принудително изпълнение, както и
-
декларация от всеки акционер на Crist за съгласието му за принудително изпълнение.
(22)
Според условията на програмата обезпечението трябва да отговаря на най-малко 150 % от предоставеното от АПР финансиране.
(23)
На 15 септември 2010 г. се проведе третият търг за продажбата на активите на корабостроителницата в Gdynia. По данни от пресата, в резултат от финансирането от АПР, Crist е успяло да предложи по-добра оферта от друг участник в търга - Patia (дружество, което е регистрирано в Кипър и е свързано с украинското дружество ISD - собственик на корабостроителницата в Gdańsk). Crist е предложило 175 млн. PLN (43,75 млн. EUR) за закупуване на предложената група активи (наричана по-долу „сух док“). За минимална цена на сухия док е била определена 96,7 млн. PLN (24,17 млн. EUR).
III. ПРИЧИНИ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
(24)
В решението за откриване Комисията изрази своите съмнения дали Crist би получило необходимото финансиране при сходни условия на пазара въз основа на информацията, която е била на разположение на АПР към момента на вземане на решението за отпускане на заема.
(25)
Според предварителния анализ на мярката въз основа на информацията, с която разполага Комисията, заемът от АПР може да е дал предимство на Crist чрез държавни ресурси. Комисията изрази своите опасения относно: i) лихвения процент, при който е отпуснат кредитът; ii) обезпечението, което АПР е приела; iii) използвания от АПР референтен заем; iv) представения от Crist бизнес план; както и v) евентуално преференциално третиране на Crist от страна на АПР.
(26)
Що се отнася до процента, Комисията не можа да определи дали лихвеният процент по заема от АПР (който се приема за 7,02 % към момента на решението за откриване) съответства на принципа на инвеститора в условията на пазарна икономика, тъй като полските органи не са представили доказателство за рейтинга на дружеството и за размера на обезпечението.
(27)
Що се отнася до обезпечението, на Комисията не са представени основният договор между АПР и Crist за заема от АПР и експертните оценки на акциите/дяловете на Crist и на сухия док, предоставени като обезпечение за заема. Следователно Комисията счита, че полските органи не са доказали prima facie, че експертните оценки са направени по консервативен начин и че един частен инвеститор би приел подобно обезпечение.
(28)
По отношение на референтния заем Комисията изрази съмнения дали заемът от банка […] може да се използва като референтен заем за оценка на това дали заемът от АПР съответства на принципа на частния пазарен инвеститор. Комисията счита, че заемът от банка […] се различава от заема от АПР, тъй като: i) с него се рефинансира сделка, която първоначално Crist финансира със собствени средства; ii) сумата на заема от банка […] е значително по-малка; както и iii) заемът от АПР е свързан с по-висок риск в сравнение със заема от банка […], тъй като сумата му превишава собствените средства на Crist, а срокът му е значително по-дълъг (пет години и три месеца спрямо три години и осем месеца).
(29)
Относно бизнес плана Комисията отбеляза, че към момента на отпускането на заема, въпреки стабилното, като цяло, финансово състояние на дружеството, Crist е било изправено от три години пред тенденция на намаляване на нетните резултати. Предвид свързаните пазарни рискове, евентуалния пазарен свръхкапацитет и факта, че финансовата криза далеч не е била свършила към момента на приемане на мярката, Комисията изрази съмнения относно това дали един частен инвеститор би предоставил въпросното финансиране.
(30)
Накрая, без да се засяга въпроса дали самата програма представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, Комисията изрази съмнения дали Crist отговаря на условията за подпомагане от страна на АПР според условията на програмата, тъй като заемът е отпуснат за инвестиция в град Gdynia, който не може да се възползва от програмата, тъй като не се намира в уязвим район. Комисията изрази резерви също така дали интензитетът на финансирането от АПР за Crist съответства на определения по програмата праг за максимален интензитет (вж. съображение 15). Заемът от АПР е в размер на 150 млн. PLN (37,5 млн. EUR). Crist закупува сухия док на цена от 175 млн. PLN (43,75 млн. EUR). Въз основа на тези цифри интензитетът на помощта по заема от АПР възлиза на 86 %, т.е. над определената в програмата граница. Следователно Комисията счита, че Crist може да е получило преференциално третиране с отпускането на заем от АПР по програмата.
(31)
С оглед на горното Комисията изрази съмнения дали един частен инвеститор би предоставил съответното финансиране на Crist и реши да открие официална процедура по разследване.
IV. МНЕНИЕ НА ПОЛСКИТЕ ОРГАНИ
(32)
Полските органи заявиха, че преди вземането на решение за отпускането на заем на Crist е била направена цялостна оценка на икономическото и финансовото положение на дружеството, на неговия бизнес план и на възможните пазарни референции и че недвусмислените резултати от този анализ са показали, че въпросният заем отговаря на нормалните пазарни условия, т.е. условията, при които един частен пазарен оператор би се съгласил да финансирани определена инвестиция. Следователно полските органи считат, че заемът от АПР за Crist не представлява държавна помощ.
1. Лихвеният процент
(33)
Полските органи обясниха, че преди отпускането на заема от АПР е била направена тристепенна оценка на икономическото и финансовото положение на дружеството в съответствие с подходящи стандарти за пазара на търговски финансови услуги, предлагани на предприятия. Първият етап на оценката включвал първоначално определяне на кредитната надеждност от независим външен консултант, въз основа на което е определено, че дружеството отговаря на условията за преминаване на следващия етап, т.е. по-подробна оценка. На втория етап е направена оценка на последните три счетоводни години, заедно с прогнозните резултати, анализ на коефициентите, количествени мерки като коефициент на ликвидност, оборот на активите, капиталова структура, доходност и развитие, както и качествени мерки като качество на управлението, ниво на зависимост от пазара и качество на предложените обезпечения. На последния етап е определен размера на надбавката, като е използвана матрица и са взети предвид рисковете и предложеното ниво на обезпеченията, определено въз основа на експертен анализ.
(34)
Като се позовават на динамиката в резултатите на Crist през периода 2006-2009 г. (вж. таблица 4), полските органи подчертаха, че според експертния анализ икономическото и финансовото положение на дружеството към момента на подаване на заявлението за заема е било добро.
Таблица 4
Динамика на резултатите на Crist, 2006-2009 г. (в млн. PLN)
2006 г.
2007 г.
Динамика
2008 г.
Динамика
2009 г.
Динамика
Печалба от продажби
21,20
19,10
90,09 %
20,8
108,90 %
27,10
130,29 %
Оперативна печалба
20,90
20,80
99,52 %
19,50
93,75 %
25,80
132,31 %
Нетна печалба
16,50
22,20
134,55 %
20,10
90,54 %
15,50
77,11 %
Амортизация
1,97
2,40
121,83 %
3,30
137,50 %
4,20
127,27 %
Финансов излишък
18,47
24,60
133,19 %
23,40
95,12 %
19,70
84,19 %
Приходи от продажби
228,75
323,41
141,38 %
361,06
111,64 %
383,77
106,29 %
(35)
Що се отнася до намаляването на нетния финансов резултат за 2008 г. и 2009 г., полските органи обясниха, че то се дължи на промяна на бизнес модела - приемане на договори с по-висока стойност, осигуряващи по-висока доходност, които обаче се характеризират с продължителен период на изпълнение, достигащ 12-15 месеца. Това означава, че най-високите финансови постъпления се реализират при завършването на продукта и предаването му на контрагента.
(36)
АПР е направила оценка на представения от Crist бизнес план на няколко нива. Полските органи уточниха, че планът е разработен в сътрудничество с […], неговият анализ е направен от […] („[…]“), а експерти на АПР са направили подробен преглед на документа, включително допусканията и очакваните ефекти. Полските органи отбелязаха, че на всеки един етап становището относно документа е било положително, и заявиха, че точността му е била потвърдена от реалните резултати, постигнати от Crist, които отговарят на прогнозните цифри или дори ги надвишават. Освен това полските органи обясниха, че представените от Crist благоприятни финансови прогнози са били достоверни и потвърдени от сключените договори.
(37)
Що се отнася до доходността на инвестицията, полските органи представиха подробно обяснение на изчислените коефициенти въз основа на паричния поток, коефициента на ННС (нетната настояща стойност) и на ВНВ (вътрешната норма на възвръщаемост), като всички те се оказаха високи. ННС на проекта, обхващащ закупуването на сухия док на цена 150 млн. PLN е била […] млн. PLN, а вътрешната норма на възвръщаемост (ВНВ) е била […] %. Полските органи добавиха, че, въпреки че в крайна сметка сухият док е купен за 175 млн. PLN, финансовите коефициенти на тази сделка все пак са много високи (ННС от […] млн. PLN и ВНВ от […] %).
(38)
Въз основа на горепосочения анализ АПР е определила рейтинга на дружеството в съответствие със своята тристепенна вътрешна система за оценяване. Crist е оценено като свързано със среден кредитен риск, добра финансова надеждност и достатъчна възможност за погасяване на задълженията в дългосрочен план, както и засилена устойчивост на дългосрочни неблагоприятни икономически условия. Полските органи заявиха, че резултатът от използвания от АПР метод съответства на Съобщението на Комисията относно преразглеждане на метода за определяне на референтните и сконтови лихвени проценти (10) („Съобщение относно референтите лихвени проценти“). Въз основа на данните, които са били на разположение на АПР, последната е преценила, че дружеството отговаря на рейтингова категория BBB (добра), съгласно определеното от рейтинговата агенция EuroRating, но, с цел да избегнат по-сериозни грешки, полските органи са възприели рейтинг BB за целите на проверката на резултата от прилагането на Съобщението относно референтните лихвени проценти.
(39)
Полските органи заявиха, че Crist е предоставило като обезпечение: особен залог върху 100 % от акциите/дяловете на Crist, ипотека върху недвижимо имущество (част от зона 2 на корабостроителницата), особен залог върху част от движимото имущество в зона 2 на корабостроителницата, празна полица, подписана от Crist, декларация от Crist за съгласието му за принудително изпълнение и декларации от всеки акционер на Crist за съгласието им за принудително изпълнение.
(40)
Полските органи представиха експертни оценки на акциите/дяловете на Crist, направени от […] въз основа на два метода: метод на оценка на база на активите (метод на коригираните нетни активи) от 29 юли 2010 г. и метод за оценка на базата на доходите (подход на дисконтирания паричен поток с коригирана настояща стойност) от 1 август 2010 г. Резултатите от тези две оценки значително се различаваха. Докато чрез първия метод беше получена стойност от […] млн. PLN, вторият метод даде почти […] млн. PLN. Същевременно в отделен документ от 3 август 2010 г., представен от полските органи, […] доказа, че резултатът от метода на коригираните нетни активи е по-близък до ликвидационната стойност на дружеството и не отразява реалната стойност на Crist (по-специално собствения капитал). […] заключи, че за реална стойност следва да се приеме […] млн. PLN.
(41)
Що се отнася до стойността на втория елемент от обезпечението, т.е. ипотека върху недвижимо имущество, на 4 март 2009 г. полските органи представиха независима експертна оценка, според която пазарната стойност на групата активи е 169,5 млн. PLN (или 84,7млн. PLN при принудителна продажба). Освен това през януари 2011 г. АПР поиска независима експертна оценка след осъществяването на сделката. Тази оценка беше представена на Комисията. В нея стойността на ипотекираното недвижимо имущество беше определена на […] млн. PLN.
(42)
В отговор на скептицизма на Комисията относно това дали може да се счита, че заплатената от Crist цена в третия търг за сухия док (175 млн. PLN) може да се счита за приближение на стойността на това обезпечение, полските органи предложиха за пазарна стойност да се счита насрещната оферта от 166 млн. PLN, която тогава е направило другото участващо в търга дружество - Patia.
(43)
Освен това според полските органи стойността на обезпечението допълнително е завишена от разнообразието на компонентите на обезпечението (недвижимо имущество, движимо имущество и финансови активи) и от факта, че всички елементи, които са включени в обезпечението, не са били обременени с каквито и да било тежести преди отпускането на заема.
(44)
Полските органи обобщиха, че въз основа на различни оценки общата стойност на обезпечението по заема е определена някъде между […] млн. PLN и […] млн. PLN (вж. таблица 5). За целите на своя вътрешен рейтинг АПР е оценила обезпечението на Crist като умерено (вж. таблица 3). Като се позовават на правилата от Съобщението относно референтните лихвени проценти (вж. таблица 6), полските органи заявиха, че общата стойност на обезпечението - в съответствие с пазарната стойност - е […] млн. PLN (11) и представлява […] % от отпуснатия заем. Това равнище на обезпечението значително превишава размера на заема и съответства на категорията „висока обезпеченост“ съгласно Съобщението относно референтните лихвени проценти, тъй като очакваната загуба при непогасяване на заема (НЗ) е равна на 0.
Таблица 5
Стойности на обезпечението в зависимост от възприетите методи за оценка
Предмет на обезпечението и метод за оценка
Акции/дялове на Crist
Метод за оценка на база на активите
(метод на коригираните нетни активи)
Акции/дялове на Crist
Метод за оценка на база на доходите
(коригирана настояща стойност)
Стойност (PLN)
[…]
[…]
Предмет на обезпечението и метод за оценка
Зона 2 на корабостроителницата
169 471 000
ОБЩО:
ОБЩО:
Метод на пазарната стойност (на база на доходите)
[…]
[…]
Зона 2 на корабостроителницата
84 735 500
ОБЩО:
ОБЩО:
Стойност при принудителна продажба
[…]
[…]
Зона 2 на корабостроителницата
180 439 000
ОБЩО:
ОБЩО:
Метод на пазарната стойност (на база на доходите)
[…]
[…]
Зона 2 на корабостроителницата
166 000 000
ОБЩО:
ОБЩО:
Стойност на последната насрещна оферта
[…]
[…]
(45)
Полските органи представиха също така […] доклад, изготвен през месец май 2012 г., т.е. след осъществяване на сделката. Той съдържа inter alia потвърждение на оценките на […], които са били на разположение на АПР към момента на сделката. Полските органи подчертават критичността на оценката на нетните активи: […] не е включил каквато и да било оценка на нематериални активи като, наред с другите, договори в процес на изпълнение, връзки с клиентите и работна ръка, които може да имат значителни стойности и биха увеличили резултатите от оценката. […] стига до заключението, че оценката значително занижава стойността на собствения капитал на Crist. По отношение на метода за оценка на база на доходите полските органи отбелязват, че […] получава сходни стойности с тези на […] (т.е. около […] млн. PLN).
(46)
За целите на отпускането на заема АПР оцени като умерени както кредитния риск на дружеството, така и равнището на предоставеното обезпечение. В резултат на това АПР отпусна заема при лихвен процент от 6,81 %, изчислен като сбора на базовия лихвен процент (тримесечния WIBOR (3,81 %) плюс 1,2 %) и надбавка към лихвения процент съгласно матрицата, представена в таблица 3, т.е. 1,8 %.
(47)
В допълнение към направените от АПР изчисления на база на нейните вътрешни правила, полските органи представиха допълнителни разяснения по метода за установяване на приближение, предвиден в Съобщението относно референтните лихвени проценти (вж. таблица 6).
Таблица 6
Надбавки по заема в базисни пунктове според Съобщението относно референтните лихвени проценти
Обезпеченост
Рейтингова категория
Висока
Нормална
Ниска
Силен (AAA-A)
60
75
100
Добър (BBB)
75
100
220
Задоволителен (BB)
100
220
400
Слаб (B)
220
400
650
Лош/Финансови затруднения (CCC и по-нисък)
400
650
1 000
(48)
Полските органи заявиха, че, предвид референтния лихвен процент, публикуван от Комисията за Полша (4,49 %), рейтинговата категория на Crist (BB) и високото равнище на обезпечение (вж. съображение 44), лихвеният процент по заема не следва да бъде под 5,49 %. Поради тази причина полските органи подчертават, че приложеният от АПР лихвен процент от 6,81 % е 132 базисни пункта по-висок от референтния лихвен процент, определен в Съобщението относно референтните лихвени проценти, т.е. 5,49 %.
(49)
Представеният от полските органи доклад на […] съдържа подробна оценка на кредитния рейтинг на Crist към момента на осъществяване на сделката въз основа на два различни експертни подхода. Рейтинговите модели са разработени от […] на база на модели за оценяване/рейтинг, използвани от търговските банки. Според доклада рейтингът на Crist е в диапазона (BB-B). Въпреки това […] счита, че лихвеният процент е достатъчен с оглед на високата стойност на обезпечението, тъй като, взети заедно, те водят до висока обезпеченост.
2. Референтният заем
(50)
Полските органи уведомиха Комисията, че заемът от банка […] не е единствената база за определяне на окончателното равнище на лихвения процент за Crist, тъй като това е направено най-вече въз основа на вътрешна система за оценка. Независимо от разликите в заемите полските органи отбелязаха, че и двете институции - АПР и банка […] - са стигнали до сходни заключения по отношение на лихвените проценти.
(51)
Отново като обща забележка полските органи заявиха, че, с оглед на високата стойност на разглеждания заем (150 млн. PLN), за отпуснатия на Crist заем на практика не е възможно да се намери идеален референтен заем на полския пазар. На основание решението на Първоинстанционния съд по дело T-296/97 Комисията срещу Alitalia, полските органи заявиха, че евентуалната печалба на Crist следва да бъде оценена спрямо сходен, а не идентичен заем.
(52)
Полските органи представиха съпоставка между двата кредита (вж. таблица 7 по-долу) и напомниха, че и двата кредита са отпуснати през 2010 г., че лихвеният процент по заема от банка […] е дори по-нисък (6,68 % спрямо 6,81 % на АПР) и че при решението на банка […] е бил отчетен по-висок риск. Следователно, по мнение на полските органи, сделката представлява стойностна отправна точка.
Таблица 7
Съпоставка между заемите от банка […] и от АПР за Crist
Заем от банка […]
Заем от АПР
Размер
[…] PLN
150 000 000 PLN
Дата на отпускане
18.2.2010 г.
14.9.2010 г.
Срок на кредита
3 години и 10 месеца
5 години и 3 месеца
Лихвен процент
6,62 %
6,81 %
Стойност на обезпечението
[…] PLN
[…] PLN
Изгледи за развитие (12)
[…] PLN
[…] PLN
Допълнителни рискове
Липса на сигурност, че сухият док (зона 2 на корабостроителницата) ще бъде закупен и производствената линия ще бъде завършена
Отпуснат заем за закупуването на сухия док (зона 2 на корабостроителницата), който се явява последният елемент на производствената линия
(53)
Що се отнася до кредитния риск, полските органи отбелязаха, че както банка […], така и АПР са основали своите решения на един и същ бизнес план, в който се предвижда закупуването на зони 1 и 2 на корабостроителницата. Следователно рискът за приключването на съоръжението е бил по-висок преди осъществяването на първата сделка (въпреки че банка […] само е рефинансирала сделката, която Crist първоначално е покрило със свои собствени средства). Всъщност решението за заема от АПР, даващ възможност за закупуването на зона 2 на корабостроителницата, осигурява приключването на новата бизнес стратегия на Crist, според която дружеството преориентира своята основна дейност от традиционно корабостроене към сектора на възобновяемите източници на енергия, разположени в морето. Освен това полските органи отбелязаха, че отпускането на кредита от банка […] на Crist е осъществено преди Crist да подпише много изгоден договор с Beluga Hochtief с най-високата стойност на сделката в историята на Crist (в размер на […] млн. EUR), което допълнително е подобрило кредитната надеждност на дружеството към момента на вземане на решението за отпускането на заема от АПР.
(54)
От друга страна полските органи подчертаха, че към момента на отпускането на заема АПР е разполагала с допълнителна информация, на която е обърнала сериозно внимание. Полските органи посочиха, например, че освен АПР и банка […] Crist се радва на положителни и дълготрайни взаимоотношения с редица други финансови институции, предоставящи финансиране за дейностите на дружеството (13). Това е демонстрирало способността на Crist да набира средства на капиталовия пазар към момента на решението за отпускане на заема. За тази цел полските органи представиха списък на одобрени кредитни и гаранционни лимити на Crist в отделни финансови институции към момента на сделката.
(55)
Накрая, полските органи обърнаха внимание на Комисията върху таблицата с лихвени проценти на Полската национална банка от месец септември 2010 г., която съдържа периодично публикуван списък със средни лихвени проценти в PLN за нови заеми за предприятия. От тази таблица е видно, че за кредити над 4 млн. PLN с променливост на лихвения процент, която не превишава 3 месеца (какъвто е случаят на Crist), средният лихвен процент е равен на 5,4 %, т.е. по-нисък от определения от АПР процент за Crist.
3. Бизнес планът
(56)
Полските органи представиха на Комисията бизнес плана на Crist („бизнес плана“). Полските органи уведомиха Комисията, че преди отпускането на заема за Crist АПР се е консултирала с търговските партньори на дружеството ([…] и […]), както и с частни банки и е получила отговори, потвърждаващи финансовата стабилност на Crist. Полските органи представиха на Комисията тези писма за потвърждение от частни банки и също така анализ, направен от […], относно изпълнението на бизнес стратегията на Crist, обхващащ периода преди вземането на решение за отпускане на заема от АПР.
(57)
В бизнес плана е прието, че нетната настояща стойност на инвестиционния проект ще възлезе на […] млн. PLN ([…] млн. EUR), а вътрешната норма на възвръщаемост - […] %. Допускането, залегнало в основата на тези оценки, е, че дружеството ще плати 150 млн. PLN за сухия док. В отговор на забележката на Комисията в решението за откриване, че в крайна сметка действително заплатена цена е била 175 млн. PLN, полските органи представиха анализ, изготвен от […]. Той показва, че ННС и ВНВ на инвестицията възлизат съответно на […] млн. PLN и […] % въз основа на информацията, която е била на разположение към момента на сключване на сделката. […] добавя, че при настоящата информация ННС и ВНВ отговарят съответно на […] млн. PLN и […] %.
(58)
Същият доклад съдържа обзор на пазарната ситуация и на изгледите за развитие на Crist. В доклада се отбелязва, че Crist е променило своя производствен профил от традиционно корабостроене към изработване на специални кораби по поръчка, платформи и строителни елементи за работа в открито море. Тази бизнес стратегия осигурява на Crist пазарна ниша, от която да участва в планирани проекти за разположени в Северно море инсталации и която дава множество възможности за динамичен растеж. […] заключава, че дружеството функционира в сектор със значителен потенциал за растеж.
(59)
Полските органи заявиха, че в резултат на експертния анализ на бизнес плана АПР е заключила, че: въпреки протичащата от 2008 г. икономическа криза дружеството е отчело положителни финансови резултати за последните три години, стойността на подписаните и договорените договори говори за бързо развитие на дружеството, финансовите прогнози са оценени като положителни и са показали способността на дружеството да погаси заема.
(60)
Накрая, полските органи отбелязаха, че с нетната си печалба от 12,6 млн. PLN (2,8 млн. EUR) през 2010 г. и 31,6 млн. PLN (7,03 млн. EUR) през 2011 г. дружеството е постигнало нетен резултат, превишаващ […] пъти предвидените цифри в бизнес плана. Аналогично беше отбелязано, че общият баланс на дружеството в края на 2011 г. е бил по-висок с около […] % от планираното.
4. Преференциално третиране на дружеството
(61)
Що се отнася до предполагаемото преференциално третиране на Crist от страна на АПР, полските органи обясниха първо, че дружеството е отговаряло на условията за получаване на средства по програмата, тъй като седалището на Crist и два от неговите офиси се намират в Gdańsk. Инвестицията в Gdynia, който град иначе не отговаря на условията за получаване на средства, не е довела до преместване на дейността на дружеството, а по-скоро до географско разширение на дейността на Crist.
(62)
По отношение на равнището на финансиране полските органи потвърдиха, че равнището на финансиране на инвестицията на Crist от страна на фонда на АПР не превишава предвидената в програмата горна граница от 80 %. Полските органи заявиха, че общата сума, изразходвана от дружеството за инвестиционната програма, е била 188,2 млн. PLN, като е включвала не само закупуването от Crist на сухия док (зона 2 на корабостроителницата), но също така зоната за сглобяване на корпуси (зона 1 на корабостроителницата). Полските органи обясниха, че и двете инвестиции заедно са за една и съща производствена линия, която е дала възможност на Crist ефективно да навлезе на пазарите на енергия от възобновяеми източници и строеж на разположени в морето инсталации. Единствено чрез пълната инвестиционна програма Crist е успяло да промени своя бизнес модел от традиционно корабостроене към изработване на специални кораби по поръчка, платформи и строителни елементи за разположени в морето вятърни централи.
(63)
Следователно коефициентът на интензивност на цялата инвестиция на Crist (213,2 млн. PLN (14)) спрямо заема от АПР (150 млн. PLN) съответства на 70 % и е доста под определената по програмата горна граница от 80 %.
(64)
Накрая, полските органи заявиха, че програмата, от която е финансиран заемът за Crist, е търговска програма, а не с характер на помощ. Полските органи отбелязаха, че решенията на АПР да финансира определени проекти се оценяват на търговска база от експерти с опит от най-големите финансови институции в Полша.
V. ОЦЕНКА
1. Наличие на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС
(65)
Съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(66)
Класифицирането на една национална мярка като държавна помощ предполага изпълнението на следните кумулативни условия: 1) мярката осигурява предимство чрез държавни ресурси; 2) предимството е селективно; както и 3) мярката нарушава или заплашва да наруши конкуренцията и може да засегне търговията между държавите членки.
1.1. Наличие на предимство
(67)
С цел да се определи дали мярката, която е обект на разследване, представлява помощ, е необходимо да се установи дали Crist е получило икономическо предимство, което не би получило при нормални пазарни условия, т.е. условия, при които един частен инвеститор би предоставил финансиране на Crist
(68)
С цел да определи дали разглежданата мярка е съвместима с теста на частния инвеститор Комисията прецени дали, въз основа на информацията, която е била на разположение на АПР към момента на вземане на решението, един частен кредитор би отпуснал подобен кредит на Crist.
(69)
Както е посочено в съображение 33 и следващите, полските органи уведомиха Комисията, че преди да му бъде отпуснат заема Crist е било обект на подробна оценка на неговото икономическо и финансово положение, която е била направена от АПР в сътрудничество с външни експерти. На тази основа е определен рейтингът на Crist. На база на своята вътрешна система АПР е определило рейтинга на Crist като умерен, което, според полските органи, съответства поне на категория BB (задоволителен) за целите на прилагането на Съобщението относно референтните лихвени проценти.
(70)
По отношение на обезпечението полските органи представиха всички експертни оценки и подробни обяснения относно всеки от елементите на обезпечението по заема (вж. съображения 39-45). Въз основа на тези оценки, които показаха, че трябва да бъдат задържани […] млн. PLN като стойност на залога върху акциите/дяловете и сума над […] млн. PLN може да бъде свързана с ипотеката върху сухия док, и, като се има предвид условието на програмата, че обезпечението следва да представлява най-малко 150 % от финансирането, стойността на обезпечението на Crist е определена от АПР като умерена, осигуряваща добро покритие на кредитния риск. Въпреки това полските органи заявиха, че това е благоразумен подход и че според оценките на обезпечението от независим експерт - неговата стойност е висока.
(71)
Накрая, на база на умереното равнище на риска и на обезпечението, заемът от АПР е бил отпуснат при лихвен процент от 6,81 %, изчислен като сумата на базовия процент (тримесечен WIBOR плюс 1,2 %) и надбавка към лихвения процент от 1,8 % (вж. таблица 3). Полските органи заявиха, че този процент превишава минималния лихвен процент, изчислен в съответствие със Съобщението относно референтните лихвени проценти (вж. таблица 6 и съображения 46-49). Комисията отбелязва, че докато полските органи използват „висока обезпеченост“ в своите изчисления, твърдението е вярно дори ако се приложи оценката на АПР „умерена“ (или нормална) обезпеченост: базов процент плюс 220 базисни пункта или 6,69 %.
(72)
Като обща забележка Комисията напомня, че посочените в решението за откриване предварителни нейни съмнения по отношение на равнището на лихвения процент най-вече се дължат на липсата на доказателства за рейтинга на дружеството и за равнището на обезпечението. В това отношение Комисията отбелязва, че в своя отговор на решението за откриване полските органи са предоставили съответната информация, с която АПР е разполагала преди отпускането на заема. Освен това полските органи представиха ex post оценка на ипотекираното недвижимо имущество и доклад, изготвен от […] след факта, но основан на информацията, която е била на разположение към момента на вземане на решението за отпускане на заема.
(73)
Що се отнася до обезпечението, оценката на Комисията се съсредоточи върху това дали експертните оценки са направени по консервативен начин, така че един частен инвеститор би приел предлаганото обезпечение. В това отношение Комисията отбелязва, че, в зависимост от използвания метод, оценките на акциите/дяловете на Crist значително се различават (вж. съображение 40). Комисията отбелязва също така критиките, отправени от […] по отношение на оценката на нетната стойност на активите от […] млн. PLN, при която не са взети предвид редица важни фактори (вж. съображение 45), което, от своя страна, води до занижаване на стойността на собствения капитал на Crist. Накрая, Комисията отбелязва, че оценките както на […], така и на […] по метода на коригираната настояща стойност (КНС) достигат до едно и също заключение (т.е. оценка от около […] млн. PLN) и че и двата независими експерта са на мнение, че този метод следва да се счита за по-представителен. В допълнение към предоставянето на тези оценки на Комисията полските органи предложиха като приближение на стойността на обезпечението за сухия док да се вземе стойността на насрещната оферта на Patia от 166 милиона PLN, направена в хода на третия търг. Комисията отбелязва, че такова приближение не може да представлява стойността, която даден конкурент на Crist би бил готов да заплати за сухия док в ситуация на принудителна продажба на този актив.
(74)
Без да изразява становище относно това кой от различните доклади следва да се вземе предвид, Комисията отбелязва, че АПР е разполагала с различни оценки на качеството на предложеното обезпечение, само най-песимистичните от които са представлявали по-малко от 150 % от заема, който е предстояло да бъде отпуснат, и експертни препоръки, посочващи, че обезпечението е достатъчно, за да се покрие кредитния риск.
(75)
Що се отнася до рейтинга на дружеството, Комисията оцени критично представените от полските органи тогавашни доказателства, които са били на разположение на АПР преди решението за отпускане на заема. Комисията отбелязва, че в рамките на своя вътрешен експертен анализ на рейтинга АПР е направила пълен анализ на коефициентите на Crist, обхващащ коефициента на ликвидност, оборота, структурата на активите към капитала и коефициентите на доходността. Освен това оценката на АПР е обхванала такива елементи като: анализ на паричните потоци, финансови прогнози, инвестиционна ефективност, точка на покриване на разходите без печалба, уязвимост на проекта на външни фактори като лихвен процент или обменен курс.
(76)
Комисията отчита също така доклада на […]. Макар че той е изготвен след сделката, този доклад съдържа подробна оценка на кредитния рейтинг на Crist и на предложеното обезпечение въз основа на същата информация, с която е разполагала АПР към момента на отпускането на заема. Според доклада рейтингът на Crist е малко по-нисък от възприетия от АПР (диапазон BB-B). Що се отнася до обезпечението, в доклада се изразява мнението, че оценката на […] на база на активите значително занижава стойността на собствения капитал на Crist. […] счита, че методът с КНС е по-подходящ и широкоизползван. Въз основа на своя анализ на рейтинга на Crist и стойността на предложеното обезпечение […] заключава, че лихвеният процент по заема от АПР не е по-нисък от пазарния лихвен процент.
(77)
Комисията анализира също така дали лихвеният процент, определен от АПР, отговаря на методиката за определяне на референтни лихвени проценти, които Комисията може да прилага като приближение на пазарния лихвен процент съгласно посоченото в Съобщението относно референтните лихвени проценти. В съответствие със Съобщението относно референтните лихвени проценти референтният лихвен процент се получава чрез прибавянето на надбавка към базовия лихвен процент, съответстващ на 1-годишния IBOR (1-годишния лихвен процент на паричния пазар в съответната държава членка). Прилаганата надбавка зависи от рейтинга на въпросното предприятие и обезпечението (вж. таблица 6).
(78)
Предвид факта, че базовият процент за месец септември 2010 г. в Полша е бил 4,49 % (15), лихвеният процент по заема от АПР (6,81 %) би бил по-висок от приложимия референтен лихвен процент, ако към момента на отпускането на заема:
-
рейтингът на Crist е бил „слаб“ (B) и обезпечението „високо“,
-
рейтингът на Crist е бил „задоволителен“ (BB) и обезпечението най-малко „нормално, или
-
обезпечението е било „ниско“ и рейтингът на Crist - най-малко „добър“ (BBB).
При всички тези три сценария референтният лихвен процент би бил 6,69 % (4,49 % и 2,20 %), т.е. по-нисък от лихвения процент по заема от АПР (6,81 %).
(79)
Въз основа на горния анализ Комисията счита, че рейтингът на Crist към момента на отпускане на заема в най-лошия случай е бил „слаб“ (B). Що се отнася до обезпечеността, дори в най-лошия случай със стойност на обезпечението от […] млн. PLN, то все пак представлява повече от 100 % от размера на заема и по тази причина Комисията счита, че очакваната загуба от непогасяване на заема (НЗ) се намира в диапазон, непревишаващ 30 %, което съответства на високо равнище на обезпеченост съгласно определеното в Съобщението относно референтните лихвени проценти. С оглед на високата обезпеченост на заема лихвеният процент по заема в най-лошия случай към момента на сключване на сделката следва да е бил под 6,69 % (т.е. референтния лихвен процент за Полша от 4,49 % плюс 2,20 %, вж. таблица 6). Заемът от АПР е отпуснат при по-висок лихвен процент (6,81 %).
(80)
В заключение представените пред Комисията елементи ѝ позволяват да заключи, че, при вземането на решението относно отпускането на заема за Crist, АПР е действала като частен кредитор въз основа на наличната информация и е приложила лихвен процент, отговарящ на пазарните лихвени проценти.
(81)
В решението за откриване Комисията постави под въпрос използването на заема от банка […] като референтен заем в този случай. Комисията отбеляза inter alia, че заемът от банка […] се различава от заема от АПР, тъй като размерът му е много по-малък и банка […] само е рефинансирала сделката, която първоначално Crist е финансирало със собствени средства. Освен това становището на Комисията prima facie е било, че заемът от АПР е свързан с по-висок риск в сравнение със заема от банка […], тъй като срокът му е значително по-дълъг от предоставения от банка […].
(82)
Както е посочено в съображения 50-55, полските органи потвърдиха своята позиция, че е било подходящо като референтен заем за заема от АПР да се използва заема от банка […]. Въпреки това полските органи подчертаха, че преди решението за отпускане на заема са били взети предвид и други съображения.
(83)
Комисията отбелязва, че решението на АПР да отпусне заема на Crist е било основано на комплексен експертен анализ на финансовото и икономическото положение на дружеството, с който е установена доходността на планираната инвестиция, както и че по-ранното решение на независимата финансова институция - банка […] - т.е. въпросния референтен заем, и този анализ е послужил на АПР като допълнителен ориентир.
(84)
Комисията отчита така също факта, че закупуването на сухия док от страна на Crist представлява завършването на производствена линия и, следователно, може да се счита за не толкова рискова стъпка от осъществяването на бизнес стратегията, отколкото тази, по отношение на която е отпуснат заема от банка […]. При одобряването на заема от банка […] не е можело да се приеме със сигурност, че Crist ще може да направи последната стъпка от планираната инвестиция, т.е. закупуването на сухия док. Освен това Комисията отбелязва, че подписването на най-големия договор в историята на Crist (оценен на […] млн. EUR) през периода между двата заема засилва позицията на дружеството в сравнение с момента на отпускане на заема от банка […].
(85)
Накрая, Комисията отбелязва, че, както е видно от многобройните външни източници на финансиране, на които се е радвало дружеството към момента на отпускане на заема от АПР, финансовият сектор счита за положителни както финансовия потенциал на Crist, така и неговите възможности за генериране на доходи.
(86)
Тъй като са взети мерки по изразените в решението за откриване съмнения, Комисията счита, че условията по заема от банка […], както и фактът, че Crist е имало достъп до други източници на външно финансиране, са в подкрепа на заключението, че един частен кредитор би предоставил на Crist заем при сходни условия с тези по заема от АПР.
(87)
В решението за откриване е отбелязано, че, независимо от това, че Crist, като цяло, е било в добро финансово състояние при отпускането на заема от АПР, отчетите показват тригодишна тенденция на спад в нетните резултати, а пазарът се характеризира със свръхкапацитет. Комисията изрази prima facie съмнения относно това дали един частен инвеститор би предоставил финансиране при свързаните финансови рискове и факта, че при приемането на мярката финансовата криза далеч не е била свършила.
(88)
Както е посочено в съображения 56-60, полските органи представят допълнителни обяснения относно елементите, които АПР е отчела при вземане на решението за кредита. Те включват inter alia триетапен анализ на финансовото състояние на дружеството, който е установил добра кредитна надеждност, и независим анализ, направен от […]. Полските органи подчертаха, че на база на ННС и на ВНВ възвръщаемостта на инвестицията е била висока.
(89)
Комисията разгледа представената от полските органи оценка на доходността на инвестицията на Crist, от която е видно, че, независимо от това, че в крайна сметка Crist е трябвало да заплати по-висока цена за сухия док от предвидената в началото (т.е. 175 милиона PLN), съответните финансови стойности остават високи (ННС и ВНВ на инвестицията възлизат съответно на […] милиона PLN и […] % въз основа на наличната информация към момента на сключване на сделката). От гледна точка на частния инвеститор тези резултати посочват, че Crist има стабилен бизнес план и че, благодарение на своята инвестиция, Crist е получило възможност да спечели нови договори в хидроинженерния сектор. Всъщност стойността на подписаните договори говори за бързо развитие на дружеството.
(90)
Комисията отбелязва, че продажбите и оперативните дейности на дружеството са белег за стабилна положителна динамика. Освен това полските органи са обяснили, че спадът в нетните резултати, който се наблюдава само през две години (2008 г. и 2009 г., вж. таблица 4), е свързан с новата бизнес стратегия на Crist. По този начин са разсеяни съмненията във връзка с общата положителна оценка на финансовите резултати на Crist.
(91)
По отношение на изразените съмнения в резултат на пазарен свръхкапацитет Комисията отбелязва, че, докато в традиционния корабостроителен отрасъл може да има свръхкапацитет, Crist, в съответствие със своята нова бизнес стратегия, очертана в бизнес плана, който е бил предоставен на АПР за целите на отпускането на заема, получава между […] % през 2009 г. и […] % през 2011 г. от своите приходи на пазари, различни от традиционното корабостроене (вж. таблица 1). Структурата на приходите на Crist и информацията относно изгледите за развитие на инженерните дейности в областта на морските вятърни централи, където основно е активно дружеството, показват потенциала за развитие и относително ниския свързан риск за частните инвеститори.
(92)
Въз основа на горното Комисията стига до заключението, че стопанската информация, която е била на разположение към момента на сключване на сделката, е съдържала достатъчно съображения, за да може един частен инвеститор да вземе същото решение като АПР.
(93)
Тази оценка се потвърждава от финансовите резултати на Crist за 2010-2011 г., които, като съставна част на бизнес плана, вече могат да бъдат оценени от ex post гледна точка. Въпреки че през 2010 г. дружеството е изпълнило само […] % от своите прогнози за продажби, планираните възвръщаемост от продажби и нетна печалба са превишени, като реализирана от Crist нетна печалба достига 12,6 млн. PLN и е […] пъти по-висока от планираната нетна печалба за годината. През 2011 г. резултатите на дружеството се подобряват допълнително, като равнището на продажбите е с […] % по-високо от планираното, а реализираната нетна печалба превишава прогнозата с […] %. Общите баланси на дружеството в края на 2010 г. и на 2011 г. бяха по-високи от планираното съответно с […] % и […] %.
(94)
В решението за откриване Комисията изрази съмнения относно това дали са били спазени определени условия, посочени в програмата, и по-специално дали Crist е отговаряло на условията на програма и дали заемът се е вместил в определената по програмата горна граница за интензитет (вж. съображение 15).
(95)
Комисията отбелязва обяснението на полските органи, че дружеството е имало право на финансиране по програмата и равнището на финансиране за инвестицията на Crist от фонда на АПР не е превишило горната граница по програмата от 80 % (вж. съображения 61-64). По отношение на втората точка Комисията е проверила, че горната граница, описана от полските органи, е била спазена също така въз основа на информацията, с която е разполагала АПР към момента на вземане на решението за отпускане на заема: финансиране в размер на 150 млн. PLN за обща инвестиция от 188,2 млн. PLN (16) води до интензитет на помощта от 79,7 %.
(96)
Въз основа на тези обяснения Комисията счита, че са разсеяни съмненията дали един частен инвеститор би отпуснал заема.
1.2. Заключение относно предимството
(97)
Въз основа на горепосочените констатации Комисията стига до заключението, че дружеството не е получило неправомерно предимство от условията, при които е бил отпуснат заема от страна на АПР. По-специално Комисията счита, че i) информацията, с която е разполагала АПР, е била такава, че един частен инвеститор би взел същото решение и че ii) лихвеният процент по заема от АПР за Crist отговаря на пазарния лихвен процент.
(98)
С оглед на факта, че елементите, сочещи за наличието на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, са кумулативни, отсъствието на което и да било от тях е решаващо. Следователно не е необходимо да се анализират останалите елементи, посочени в съображение 66 по-горе,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Мярката, която Република Полша е приложила в полза на Crist S.A. под формата на заем в размер на 150 млн. PLN при лихвен процент 6,81 %, не представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Република Полша.
Съставено в Брюксел на 25 юли 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 25ης Ιουλίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση αριθ. SA.33114 (2012/C) (πρώην 2011/NN) - Πολωνία Εικαζόμενη ενίσχυση στην Crist Shipyard
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2012) 5057]
(Το κείμενο στην πολωνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/9/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους κατ' εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 6 Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή εξέδωσε δύο αποφάσεις ανάκτησης (2) σχετικά με την παράνομη κρατική ενίσχυση στα ναυπηγεία της Γδύνιας και του Στετίνου (εφεξής «Gdynia Shipyard» και «Szczecin Shipyard») που επέτρεπε ειδική διαδικασία πώλησης. Δόθηκε στις πολωνικές αρχές η δυνατότητα να εκποιήσουν τα περιουσιακά στοιχεία των ναυπηγείων σε δέσμες με ανοικτούς, διαφανείς και χωρίς όρους και διακρίσεις διαγωνισμούς.
(2)
Παρακολουθώντας τη διαδικασία ανάκτησης, η Επιτροπή ζήτησε διευκρινίσεις σχετικά με τις προαναφερθείσες διαδικασίες υποβολής προσφορών. Μετά από αναφορές στον τύπο ότι ο κρατικός οργανισμός βιομηχανικής ανάπτυξης (εφεξής «IDA») χορήγησε ενδεχομένως, τον Σεπτέμβριο του 2010, δάνειο (εφεξής «το μέτρο») στην Crist S.A. (στο εξής «Crist» ή η «εταιρεία») για την αγορά ορισμένων περιουσιακών στοιχείων της Gdynia Shipyard, η Επιτροπή ζήτησε διευκρινίσεις για το ζήτημα σε σύσκεψη με τις πολωνικές αρχές στις 22 Οκτωβρίου 2010. Οι πολωνικές αρχές εξήγησαν τη θέση τους και δεσμεύτηκαν να υποβάλουν όλες τις αναγκαίες πληροφορίες και δικαιολογητικά έγγραφα αναφορικά με τη συναλλαγή. Τα στοιχεία υποβλήθηκαν στις 25 Νοεμβρίου 2010 και στις 5 Δεκεμβρίου 2011.
(3)
Η Επιτροπή πραγματοποίησε σύσκεψη με τις πολωνικές αρχές στις 6 Δεκεμβρίου 2011.
(4)
Μετά από ανταλλαγή επιστολών μεταξύ του Αντιπροέδρου κ. Almunia και του πολωνού Υπουργού Οικονομικών κ. Grad, ο κ. Grad απέστειλε επιστολή στις 25 Οκτωβρίου 2011 με την οποία ενημέρωνε την Επιτροπή ότι η διαδικασία εκκαθάρισης τόσο της Gdynia Shipyard όσο και της Szczecin Shipyard προγραμματιζόταν να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2011.
(5)
Με επιστολή της 25ης Ιανουαρίου 2012, η Επιτροπή ενημέρωσε την Πολωνία ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής «ΣΛΕΕ») αναφορικά με το επίμαχο μέτρο (εφεξής «απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας»).
(6)
Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο.
(7)
Η Πολωνία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της στις 27 Φεβρουαρίου 2012. Δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από τρίτους. Η Πολωνία υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες στις 4 και 5 Ιουνίου 2012.
II. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
1. Περιγραφή του δικαιούχου
(8)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η Crist, ιδιωτική εταιρεία εγκατεστημένη στο Γκτανσκ, συστάθηκε το 1990 από τους σημερινούς μετόχους της. Απασχολεί περίπου 150 άτομα και έχει περίπου 500 αυτοαπασχολούμενους εργολήπτες που παρέχουν υπηρεσίες στην επιχείρηση. Οι βασικοί τομείς δραστηριότητας της Crist είναι η ναυπήγηση, επισκευή πλοίων και οι υδραυλικές εγκαταστάσεις. Κατά το διάστημα 2004 έως 2008, η επιχείρηση πραγματοποιούσε εργασίες περίπου σε 20 πλοία ετησίως και σε άλλες κατασκευές. Οι πελάτες της επιχείρησης είναι κατά κύριο λόγο πλοιοκτήτες από την Ευρώπη (τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Σκανδιναβία και την Πολωνία).
(9)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, η εταιρεία δραστηριοποιείται κυρίως στα κατωτέρω τρία τμήματα της αγοράς:
-
στην αγορά των κατασκευών υδραυλικής μηχανικής: μεταλλικές κατασκευές που χρησιμοποιούνται ως δεξαμενές ανύψωσης, φράγματα, στεγανοθάλαμοι και άλλες μεταλλικές κατασκευές για προβλήτες και λιμενοβραχίονες,
-
στην αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: συστήματα ή/και στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή θαλάσσιων αιολικών πάρκων,
-
στην αγορά υπεράκτιων έργων: έρευνα, υπεράκτιες εγκαταστάσεις εξερεύνησης και επεξεργασίας που χρησιμοποιούνται για τη στήριξη εξεδρών γεώτρησης και κατασκευαστικών τμημάτων των μεταλλικών εξεδρών γεώτρησης.
(10)
Ο πίνακας 2 κατωτέρω παρουσιάζει την ανάλυση των εσόδων της Crist ανά τμήμα της αγοράς. Οι πολωνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι αυτή η διάρθρωση των εσόδων είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής του επιχειρηματικού σχεδίου βάσει του οποίου η προσπάθεια εστιάζεται στη μεταστροφή των δραστηριοτήτων από την παραδοσιακή ναυπηγική στο θαλάσσιο τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την υδραυλική μηχανική.
Πίνακας 1
Διάρθρωση των εσόδων της Crist ανά τμήμα της αγοράς
Κατηγορία εσόδων
2009
2010 (4)
2011
Υδραυλική μηχανική
[17-23] (5) %
[4-6]%
[3-5]%
Ανανεώσιμες μορφές ενέργειας
[23-28]%
[75-80]%
[67-74]%
Παράκτιες δραστηριότητες
[21-26]%
[6-8]%
[6-8]%
Λοιπά (ναυπήγηση)
[29-34]%
[9-12]%
[17-20]%
(11)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, τα έσοδα της Crist δεκαπλασιάστηκαν κατά την περίοδο 2002-2009 και ανήλθαν σε 383 εκατ. PLN το 2009 (95,75 εκατ. ευρώ (6)). Τα έσοδα μειώθηκαν το 2010 σε 236 εκατ. PLN (59 εκατ. ευρώ), αλλά αυξήθηκαν σε 630 εκατ. PLN (157,5 εκατ. ευρώ) το 2011. Τα βασικά οικονομικά αποτελέσματα της Crist την περίοδο 2007-2009, δηλ. πριν τη χορήγηση του δανείου από τον IDA, και την περίοδο 2010-2011, δηλ. μετά τη χορήγηση του δανείου, παρουσιάζονται συνοπτικά στον πίνακα 2.
Πίνακας 2
Βασικά οικονομικά αποτελέσματα της Crist την περίοδο 2007-2011 (σε εκατ. PLN)
2007
2008
2009
2010
2011
Έσοδα από πωλήσεις
323,41
361,06
383,77
236,48
630,29
Κέρδη από πωλήσεις
19,10
20,80
27,10
5,5
53,1
Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης
20,80
19,50
25,80
15,37
49,33
Καθαρό κέρδος
22,20
20,10
15,50
12,62
31,66
Απόσβεση
2,40
3,30
4,20
5,58
10,75
Πλεόνασμα χρήσης
24,60
23,40
19,70
18,20
42,41
(12)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, το 2011 η επιχείρηση είχε όρια πιστώσεων και έκθεσης περίπου […]* εκατ. PLN ([…] εκατ. ευρώ), συμπεριλαμβανομένου του δανείου του IDA (βλ. τμήμα 3 «Περιγραφή του μέτρου») και χρηματοδοτική στήριξη διαφόρων μορφών που χορηγήθηκε από τέσσερις ιδιωτικές τράπεζες. Η επιχείρηση σήμερα ασχολείται με την εκτέλεση 10 συμβάσεων συνολικής αξίας περίπου […] εκατ. PLN ([…]εκατ. ευρώ) και διαπραγματεύεται και άλλες συμβάσεις συνολικής αξίας περίπου […] εκατ. PLN ([…] εκατ. ευρώ).
2. Περιγραφή του προγράμματος
(13)
Στις 27 Μαΐου 2010, η Crist υπέβαλε αίτηση δανείου στον IDA (βλ. τμήμα 3 «Περιγραφή του μέτρου») βάσει του «Προγράμματος στήριξης από τον IDA πρωτοβουλιών για την τόνωση της πολωνικής οικονομίας» (εφεξής «το Πρόγραμμα») για την επιμέρους κατηγορία του προγράμματος «Στήριξη των επιχειρήσεων στις πλέον ευάλωτες περιφέρειες που πλήττονται από την οικονομική κρίση».
(14)
Οι επιλέξιμες επιχειρήσεις για το πρόγραμμα είναι μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις που υλοποιούν έργα τα οποία αποσκοπούν στην τόνωση της ζήτησης στην πολωνική οικονομία και δραστηριοποιούνται στις πλέον ευάλωτες περιοχές που πλήττονται από την οικονομική κρίση ή από σοβαρές πλημμύρες. Οι περιοχές αυτές προσδιορίζονται με σαφήνεια στο πρόγραμμα. Η περιοχή του Γκτανσκ είναι μία από τις ευάλωτες περιοχές, όπως ορίζει το Πρόγραμμα, ενώ η περιοχή της Γδύνιας δεν περιλαμβάνεται σε αυτές.
(15)
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα, ο IDA θα συμμετέχει σε έργα και κοινές επιχειρήσεις για την τόνωση της οικονομικής ζήτησης και της οικονομικής ανάπτυξης. Ο IDA θα πρέπει να αποκομίσει εύλογη απόδοση, δηλ. η συμμετοχή πρέπει να είναι σύμφωνη με τους όρους της αγοράς. Η μέγιστη ένταση της χρηματοδότησης από τον IDA δεν μπορεί να υπερβεί το 80 % της καθαρής αξίας της προγραμματισθείσας επένδυσης.
(16)
Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, ο IDA δεν πρέπει να χρηματοδοτεί έργα που θα μπορούσαν να ενέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, με εξαίρεση έργα που συνδέονται με την εθνική ασφάλεια και άμυνα, σύμφωνα με το άρθρο 346 της ΣΛΕΕ (7).
(17)
Το Πρόγραμμα αποτελεί μέρος της εμπορικής δραστηριότητας του IDA που αποσκοπεί στην αποκόμιση κέρδους και εφαρμόζει, σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, πρότυπα συναφή με αυτά της αγοράς υπηρεσιών εμπορικής χρηματοδότησης επιχειρήσεων. Όπως εξήγησε η Πολωνία, η εν λόγω δραστηριότητα είναι διαφορετική από τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης από τον IDA σε μεγάλες προβληματικές επιχειρήσεις.
3. Περιγραφή του μέτρου
(18)
Το υπό εξέταση μέτρο συνίσταται σε δάνειο ύψους 150 εκατ. PLN (33,4 εκατ. ευρώ) που χορήγησε ο IDA στην Crist στις 14 Σεπτεμβρίου 2010 (εφεξής «δάνειο του IDA») για την αγορά δέσμης περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνουν μία ναυπηγική δεξαμενή, με την επωνυμία Crist Shipyard Area 2. Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, κατά τον χρόνο χορήγησής του, το δάνειο αντιπροσώπευε ποσοστό κατώτερο του […]% του συνολικού ποσού του πιστωτικού ορίου και των ορίων έκθεσης της επιχείρησης.
(19)
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα, το επιτόκιο για το δάνειο του IDA θα πρέπει να είναι το ισχύον βασικό επιτόκιο, προσαυξημένο με καθαρό περιθώριο επιτοκίου 0,9-4 % ετησίως (εφεξής «περιθώριο επιτοκίου»), ανάλογα με τον κίνδυνο της χρηματοδότησης και την ποιότητα των εξασφαλίσεων που παρέχει ο δικαιούχους, όπως δείχνει ο πίνακας 3.
Πίνακας 3
Περιθώριο επιτοκίου που εφαρμόζεται στο μέτρο σύμφωνα με το Πρόγραμμα
χρηματοοικονομικός κίνδυνος
ισχυρή εξασφάλιση
ενδιάμεση εξασφάλιση
ασθενής εξασφάλιση
χαμηλός
0,9 %
1,0 - 1,4 %
1,5 - 1,8 %
μεσαίος
1,0 - 1,4 %
1,5 - 1,8 %
1,9 % - 3,3 %
υψηλός
1,5 - 1,8 %
1,9 % - 3,3 %
3,4 % - 4,0 %
(20)
Το περιθώριο επιτοκίου για το δάνειο του IDA στην Crist ορίστηκε στο 1,8 %. Το συνολικό επιτόκιο του δανείου που έλαβε η Crist ήταν 6,81 % (8). Το επιτόκιο ορίστηκε στο επίπεδο του βασικού επιτοκίου που ορίζεται ως WIBOR 3 μηνών (9) (ίσο με 3,81 % κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου) συν 1,2 %, στο οποίο προστέθηκε και περιθώριο επιτοκίου 1,8 %. Το περιθώριο επιτοκίου ορίστηκε από τον IDA στο 1,8 %, εφόσον και ο χρηματοοικονομικός κίνδυνος της συναλλαγής και η εξασφάλιση κρίθηκαν ως ενδιάμεσης κατηγορίας, το οποίο, όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 3, θα έπρεπε να έχει ως αποτέλεσμα περιθώριο μεταξύ 1,5 % και 1,8 %. Η λήξη του δανείου του IDA είναι την 31η Δεκεμβρίου 2015, δηλ. το δάνειο είναι διάρκειας περίπου 5 ετών και 3 μηνών από την ημερομηνία χορήγησής του την 14η Σεπτεμβρίου 2010.
(21)
Η εξασφάλιση για το δάνειο του IDA συνίσταται σε:
-
πλασματικό ενέχυρο άνω του 100 % των μετοχών της Crist,
-
εγγραφή υποθήκης σε ακίνητα (μέρος της Shipyard Area 2),
-
πλασματικό ενέχυρο για ορισμένα κινητά στοιχεία ενεργητικού που αποτελούν μέρος της Shipyard Area 2,
-
ανοικτή τραβηκτική που υπέγραψε η Crist,
-
δήλωση της Crist για την εκούσια υπαγωγή της σε εκτέλεση, και
-
δηλώσεις του κάθε μετόχου της Crist για την εκούσια υπαγωγή τους σε εκτέλεση των απαιτήσεων.
(22)
Σύμφωνα με το Πρόγραμμα, η εξασφάλιση πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 150 % της χρηματοδότησης από τον IDA.
(23)
Ο τρίτος γύρος προσφορών για την πώληση των περιουσιακών στοιχείων της Gdynia Shipyard πραγματοποιήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 2010. Σύμφωνα με δημοσιεύσεις σε έντυπα μέσα, η Crist ήταν σε θέση, λόγω της χρηματοδότησής της από τον IDA, να υποβάλει υψηλότερη προσφορά από έναν άλλο ανταγωνιστή, την Patia (εταιρεία εγγεγραμμένη στην Κύπρο, συνδεδεμένη με την ουκρανική εταιρεία ISD - ιδιοκτήτη της Gdańsk Shipyard). Η Crist υπέβαλε προσφορά 175 εκατ. PLN (43,75 εκατ. ευρώ) για την αγορά της υπό προσφορά δέσμης στοιχείων ενεργητικού (στο εξής αναφέρεται ως «ναυπηγική δεξαμενή»). Η κατώτατη τιμή της ναυπηγικής δεξαμενής είχε καθοριστεί σε 96,7 εκατ. PLN (24,17 εκατ. ευρώ).
III. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(24)
Στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν η Crist θα ήταν σε θέση να λάβει την αναγκαία χρηματοδότηση με παρόμοιους όρους στην αγορά βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεση του ο IDA, όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο.
(25)
Σύμφωνα με την προκαταρκτική ανάλυση του μέτρου, βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, το δάνειο του IDA θα μπορούσε να αποφέρει πλεονέκτημα στην Crist μέσω κρατικών πόρων. Η Επιτροπή εξέφρασε τις ανησυχίες της ως προς: i) το επιτόκιο του δανείου, ii) τις εξασφαλίσεις που αποδέχτηκε ο IDA, iii) το στοιχείο αναφοράς που χρησιμοποίησε ο IDA, iv) το επιχειρηματικό σχέδιο που υπέβαλε η Crist και v) πιθανή προνομιακή μεταχείριση της Crist από τον IDA.
(26)
Όσον αφορά το επιτόκιο, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να εξακριβώσει αν το επιτόκιο του δανείου του IDA (που εικάζεται ότι ήταν 7,02 % όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας) ήταν σύμφωνο με το κριτήριο του επενδυτή σε οικονομία αγοράς, διότι οι πολωνικές αρχές δεν υπέβαλαν αποδεικτικά στοιχεία για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της εταιρείας και το επίπεδο των εξασφαλίσεων.
(27)
Όσον αφορά τις εξασφαλίσεις, δεν είχαν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή η υφιστάμενη σύμβαση μεταξύ του IDA και της Crist για το δάνειο του IDA ούτε οι εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων για την αξία των μετοχών της Crist και της ναυπηγικής δεξαμενής που δόθηκαν ως εξασφαλίσεις για το δάνειο. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή έκρινε ότι η Πολωνία δεν είχε αποδείξει εκ πρώτης όψεως ότι οι εκτιμήσεις των εμπειρογνωμόνων βασίζονταν σε συντηρητικούς υπολογισμούς και ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα αποδεχόταν παρόμοιες εξασφαλίσεις.
(28)
Αναφορικά με το στοιχείο αναφοράς, η Επιτροπή αμφισβητούσε ότι το δάνειο της […] Bank θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως κριτήριο αξιολόγησης για το αν το δάνειο του IDA είναι σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Η Επιτροπή έκρινε ότι το δάνειο της […] Bank διέφερε από το δάνειο του IDA από την άποψη ότι: i) αναχρηματοδότησε τη συναλλαγή που αρχικά είχε χρηματοδοτήσει η Crist με ίδιους πόρους, ii) το ποσό του δανείου της […] Bank ήταν σημαντικά χαμηλότερο και iii) το δάνειο του IDA ενείχε υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με το δάνειο της […] Bank, εφόσον το ποσό του υπερέβαινε τα ίδια κεφάλαια της Crist και η διάρκειά του ήταν σημαντικά μεγαλύτερη (πέντε έτη και τρεις μήνες έναντι τριών ετών και οκτώ μηνών).
(29)
Ως προς το επιχειρηματικό σχέδιο, η Επιτροπή επισήμανε ότι, κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου, παρά τη συνολικά υγιή χρηματοπιστωτική κατάσταση της εταιρείας, το καθαρό αποτέλεσμα της Crist παρουσίαζε μείωση επί τρία συνεχή έτη. Δεδομένων των ενεχόμενων κινδύνων της αγοράς, την ενδεχόμενη υπερπροσφορά από την αγορά και το γεγονός ότι η χρηματοπιστωτική κρίση δεν είχε σε καμία περίπτωση παρέλθει κατά τη λήψη του μέτρου, η Επιτροπή είχε αμφιβολίες αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε την επίμαχη χρηματοδότηση.
(30)
Τέλος, με την επιφύλαξη του ερωτήματος αν το Πρόγραμμα καθαυτό συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν η Crist ήταν επιλέξιμη για την ενίσχυση που χορήγησε ο IDA κατ' εφαρμογή του Προγράμματος, εφόσον το δάνειο χορηγήθηκε για επένδυση στην Γδύνια, η οποία δεν θα μπορούσε να ενταχθεί στο Πρόγραμμα, διότι δεν ήταν ευάλωτη περιοχή. Η Επιτροπή αμφισβήτησε επίσης ότι η ένταση της χρηματοδότησης του IDA στην Crist ήταν σύμφωνη με το ανώτατο όριο έντασης που καθορίζεται στο Πρόγραμμα (βλ. αιτιολογική σκέψη 15). Το δάνειο του IDA ανέρχεται σε 150 εκατ. PLN (37,5 εκατ. ευρώ). Η Crist αγόρασε τη ναυπηγική δεξαμενή έναντι ποσού 175 εκατ. PLN (43,75 εκατ. ευρώ). Βάσει αυτών των στοιχείων, η ένταση της ενίσχυσης του δανείου του IDA ήταν 86 %, δηλ. πάνω από το όριο που θέτει το Πρόγραμμα. Συνεπώς, η Επιτροπή έκρινε ότι η Crist είχε ενδεχομένως προτιμησιακή μεταχείριση με τη χορήγηση του δανείου του IDA στο πλαίσιο του Προγράμματος.
(31)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή είχε επιφυλάξεις αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε στην Crist παρόμοια χρηματοδότηση και αποφάσισε να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΩΝΙΑΣ
(32)
Οι πολωνικές αρχές υποστήριξαν ότι, πριν από τη λήψη της απόφασης για τη χορήγηση του δανείου στην Crist, πραγματοποιήθηκε συνολική εκτίμηση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της επιχείρησης, του επιχειρηματικού σχεδίου της και πιθανών αναφορών στην αγορά και ότι από τα αδιαμφισβήτητα αποτελέσματα αυτής της ανάλυσης συνάγεται ότι το υπό εξέταση δάνειο ανταποκρίνεται σε κανονικές συνθήκες της αγοράς, που νοούνται ως συνθήκες υπό τις οποίες ένας ιδιώτης επενδυτής θα δεχόταν να χρηματοδοτήσει μια συγκεκριμένη επένδυση. Συνεπώς, κατά τις πολωνικές αρχές το δάνειο του IDA στην Crist δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
1. Το επιτόκιο
(33)
Η Πολωνία εξήγησε ότι, πριν χορηγηθεί το δάνειο του IDA, υπήρξε αξιολόγηση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της επιχείρησης σε τρία στάδια, η οποία πληρούσε τα πρότυπα που εφαρμόζονται στην αγορά όσον αφορά την παροχή εμπορικών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών σε επιχειρήσεις. Περιελάμβανε, στο πρώτο στάδιο, μια αρχική βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας από ανεξάρτητο εξωτερικό σύμβουλο, βάσει της οποίας θα μπορούσε να διεξαχθεί το δεύτερο στάδιο αξιολόγησης της επιχείρησης, η αναλυτικότερη αξιολόγηση. Κατά το δεύτερο στάδιο, αξιολογήθηκαν οι τρεις τελευταίες λογιστικές χρήσεις μαζί με τα προβλεπόμενα αποτελέσματα, την ανάλυση φερεγγυότητας, ποσοτικά μέτρα, όπως ο δείκτης ρευστότητας, ο λόγος των πωλήσεων προς το σύνολο των διαθεσίμων στοιχείων ενεργητικού, η κεφαλαιακή διάρθρωση, η αποδοτικότητα και η ανάπτυξη, αλλά και ποιοτικά μέτρα, όπως η ποιότητα της διαχείρισης, το επίπεδο εξάρτησης από την αγορά και η ποιότητα των προτεινόμενων εξασφαλίσεων. Στο τελευταίο στάδιο, ορίστηκε το επίπεδο περιθωρίου με την εφαρμογή συνόλου κριτηρίων που λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους και το προταθέν επίπεδο εξασφαλίσεων που καθορίστηκαν με βάση την ανάλυση του εμπειρογνώμονα.
(34)
Παραπέμποντας στη δυναμική των αποτελεσμάτων της Crist την περίοδο 2006 έως και 2009 (βλ. πίνακα 4), η Πολωνία επισήμανε ότι η οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση της επιχείρησης όταν υπέβαλε αίτηση δανείου, όπως διαπιστώθηκε από την ανάλυση του εμπειρογνώμονα, ήταν καλή.
Πίνακας 4
Δυναμική των αποτελεσμάτων της Crist, 2006-2009 (σε εκατ. PLN)
2006
2007
Δυναμική
2008
Δυναμική
2009
Δυναμική
Κέρδη από πωλήσεις
21,20
19,10
90,09 %
20,8
108,90 %
27,10
130,29 %
Αποτέλεσμα εκμετάλλευσης
20,90
20,80
99,52 %
19,50
93,75 %
25,80
132,31 %
Καθαρό κέρδος
16,50
22,20
134,55 %
20,10
90,54 %
15,50
77,11 %
Απόσβεση
1,97
2,40
121,83 %
3,30
137,50 %
4,20
127,27 %
Πλεόνασμα χρήσης
18,47
24,60
133,19 %
23,40
95,12 %
19,70
84,19 %
Έσοδα από πωλήσεις
228,75
323,41
141,38 %
361,06
111,64 %
383,77
106,29 %
(35)
Όσον αφορά τη μείωση του καθαρού οικονομικού αποτελέσματος το 2008 και το 2009, η Πολωνία εξήγησε ότι αυτή οφειλόταν στη μεταβολή του επιχειρηματικού μοντέλου, ότι αποδέχεται συμβάσεις μεγαλύτερης αξίας που παρέχουν μεγαλύτερη αποδοτικότητα, αλλά χαρακτηρίζονται από μεγάλη προθεσμία αποπεράτωσης έως και 13-15 μηνών. Αυτό σημαίνει ότι τα μεγαλύτερα χρηματοοικονομικά κέρδη σημειώνονται κατά την ολοκλήρωση του προϊόντος και τη μεταβίβασή του στον συμβαλλόμενο.
(36)
Ο IDA αξιολόγησε το επιχειρηματικό σχέδιο που υπέβαλε η Crist σε διάφορα επίπεδα. Η Πολωνία εξήγησε ότι το σχέδιο εκπονήθηκε σε συνεργασία με […], η ανάλυση διενεργήθηκε από […] και η διεξοδική εξέταση του εγγράφου, που περιλαμβάνει τις παραδοχές και τα αναμενόμενα αποτελέσματα, πραγματοποιήθηκε από εμπειρογνώμονες του IDA. Οι πολωνικές αρχές παρατήρησαν ότι, σε κάθε στάδιο, η γνώμη για το έγγραφο ήταν θετική και υποστήριξε ότι η ακρίβειά του έχει επιβεβαιωθεί από τα πραγματικά αποτελέσματα που πέτυχε η Crist, τα οποία είναι σύμφωνα με τα στοιχεία των προβλέψεων ή και καλύτερα. Η Πολωνία εξήγησε ότι οι ευνοϊκές χρηματοοικονομικές προοπτικές που παρουσίασε η Crist ήταν αξιόπιστες και επιβεβαιώθηκαν από τις συναφθείσες συμβάσεις.
(37)
Όσον αφορά την αποδοτικότητα της επένδυσης, η Πολωνία υπέβαλε αναλυτική εξήγηση των συντελεστών που υπολογίστηκαν με βάση την ταμειακή ροή, την ΚΠΑ (Καθαρή Παρούσα Αξία) και τον ΕΣΑ (Εσωτερικό Συντελεστή Αποδοτικότητας) και είχαν όλοι υψηλή τιμή. Η ΚΠΑ του έργου που καλύπτει την αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής έναντι τιμήματος 150 εκατ. PLN ήταν […] εκατ. PLN και ο Εσωτερικός Συντελεστής Αποδοτικότητας (ΕΣΑ) ήταν […]%. Η Πολωνία πρόσθεσε ότι, παρά το γεγονός ότι τελικά το ποσό της αγοράς της ναυπηγικής δεξαμενής ανήλθε σε 175 εκατ. PLN, οι συντελεστές οικονομικής απόδοσης εξακολουθούν να είναι πολύ υψηλοί για τη συναλλαγή (ΚΠΑ […] εκατ. PLN και ΕΣΑ […]%).
(38)
Βάσει της ανωτέρω ανάλυσης, ο IDA όρισε την πιστοληπτική ικανότητα της επιχείρησης σύμφωνα με το εσωτερικό σύστημα αξιολόγησής του σε τρία επίπεδα. Η Crist κρίθηκε ότι αντιπροσώπευε ενδιάμεσο πιστωτικό κίνδυνο, διέθετε καλή οικονομική φερεγγυότητα και επαρκή ικανότητα αποπληρωμής των οφειλών της σε μακρύτερη χρονική περίοδο και επίσης ότι διέθετε αυξημένη αντοχή σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες μεγαλύτερης διάρκειας. Η Πολωνία υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα της μεθόδου που χρησιμοποίησε ο IDA είναι σύμφωνο με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση της μεθόδου για τον καθορισμό των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (10) («ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς»). Τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή του ο IDA εκτιμήθηκε ότι αντιστοιχούν σε κατηγορία αξιολόγησης ΒΒΒ (καλή), όπως όρισε ο οργανισμός αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας EuroRating, αλλά για να κυμαίνεται σε ασφαλή περιθώρια, η Πολωνία επέλεξε βαθμολόγηση ΒΒ για τους σκοπούς του ελέγχου του αποτελέσματος της εφαρμογής της ανακοίνωσης για επιτόκια αναφοράς.
(39)
Οι πολωνικές αρχές υποστηρίζουν ότι η Crist παρείχε τις ακόλουθες εξασφαλίσεις: πλασματικό ενέχυρο άνω του 100 % των μετοχών της Crist, υποθήκη ακίνητης περιουσίας (μέρος της Shipyard Area 2), πλασματικό ενέχυρο για ορισμένα κινητά στοιχεία ενεργητικού που αποτελούν μέρος της Shipyard Area 2, ανοικτή τραβηκτική που υπέγραψε η Crist, δήλωση της Crist για εκούσια υπαγωγή της σε εκτέλεση και δηλώσεις του κάθε μετόχου της Crist για την εκούσια υπαγωγή τους σε εκτέλεση.
(40)
Η Πολωνία υπέβαλε εκτιμήσεις εμπειρογνωμόνων για την αξία των μετοχών της Crist από […] με τη χρησιμοποίηση δύο μεθόδων: της μεθόδου αποτίμησης της αξίας βάσει των στοιχείων ενεργητικού (μέθοδος προσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού), στις 29 Ιουλίου 2010, και της μεθόδου αποτίμησης βάσει των εσόδων (προεξόφληση ταμειακών ροών με τη μέθοδο της καθαρής παρούσας αξίας), την 1η Αυγούστου 2010. Οι δύο εκτιμήσεις έδωσαν πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Ενώ με την πρώτη μέθοδο η αξία υπολογίστηκε σε […] εκατ. PLN, με τη δεύτερη μέθοδο η αξία ήταν σχεδόν […] εκατ. PLN. Ταυτόχρονα, ένα άλλο έγγραφο των πολωνικών αρχών, της 3ης Αυγούστου 2010, [….] απέδειξε ότι η μέθοδος προσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού ήταν πλησιέστερη προς την αξία εκκαθάρισης της επιχείρησης και δεν αντανακλούσε την πραγματική αξία της Crist (και ιδίως το μετοχικό κεφάλαιο). […] έκρινε ότι ως πραγματική αξία έπρεπε να ληφθεί υπόψη το ποσό των […] εκατ. PLN.
(41)
Όσον αφορά την αξία του δεύτερου στοιχείου της εξασφάλισης, δηλ. την υποθήκη των ακινήτων, η Πολωνία προσκόμισε αποτίμηση της αξίας από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα της 4ης Μαρτίου 2009, η οποία εκτιμούσε την αγοραία αξία της δέσμης στοιχείων ενεργητικού σε 169,5 εκατ. PLN (ή 84,7 εκατ. PLN σε περίπτωση αναγκαστικής πώλησης). Επιπλέον, ο IDA ζήτησε την εκτίμηση ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα μετά τη συναλλαγή τον Ιανουάριο του 2010, η οποία υποβλήθηκε στην Επιτροπή και προσδιόριζε την αξία των ενυπόθηκων ακινήτων σε […] εκατ. PLN.
(42)
Απαντώντας στις επιφυλάξεις της Επιτροπής για το αν η τιμή που κατέβαλε η Crist στον τρίτο γύρο υποβολής προσφορών για τη ναυπηγική δεξαμενή (175 εκατ. PLN) μπορεί να ληφθεί ως στοιχείο αναφοράς για την αξία των εξασφαλίσεων, η Πολωνία πρότεινε να ληφθεί υπόψη ως αγοραία αξία η αντιπροσφορά των 166 εκατ. PLN η οποία υποβλήθηκε το ίδιο διάστημα από τον άλλο προσφέροντα, την εταιρεία Patia.
(43)
Εξάλλου, σύμφωνα με την Πολωνία, η αξία των εξασφαλίσεων ενισχύεται περισσότερο από τον διαφοροποιημένο χαρακτήρα των στοιχείων των εξασφαλίσεων (ακίνητη περιουσία, κινητά στοιχεία ενεργητικού και χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού) και από το γεγονός ότι όλα τα στοιχεία που συνθέτουν την εξασφάλιση ήταν ελεύθερα από βάρη πριν τη χορήγηση του δανείου.
(44)
Οι πολωνικές αρχές δήλωσαν εν κατακλείδι ότι, με βάση τις διάφορες αποτιμήσεις της αξίας, η συνολική αξία της εξασφάλισης για το δάνειο κυμαινόταν μεταξύ […] εκατ. PLN και […] εκατ. PLN (βλ. πίνακα 5). Για τον σκοπό της εσωτερικής του αξιολόγησης, ο IDA έκρινε ότι η αποτίμηση της εξασφάλισης της Crist ήταν μετριοπαθής (βλ. πίνακα 3). Παραπέμποντας στους κανόνες της ανακοίνωσης για τα επιτόκια αναφοράς, οι πολωνικές αρχές υποστήριξαν ότι η συνολική αξία της εξασφάλισης σύμφωνα με την αγοραία αξία ανέρχεται σε […] εκατ. PLN (11) και αντιπροσωπεύει ποσοστό […]% του χορηγηθέντος δανείου. Το εν λόγω επίπεδο εξασφάλισης είναι κατά πολύ υψηλότερο από το ύψος του δανείου και αντιστοιχεί σε κατηγορία «υψηλής εξασφάλισης», όπως ορίζεται στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς, εφόσον η αναμενόμενη ζημία από αδυναμία αποπληρωμής του δανείου (LGD) είναι μηδενική.
Πίνακας 5
Οι αξίες των εξασφαλίσεων ανάλογα με την επιλεγείσα μέθοδο αποτίμησης
Αντικείμενο της εξασφάλισης και μέθοδος αποτίμησης
Μετοχές της Crist
Μέθοδος αποτίμησης βάσει στοιχείων ενεργητικού
(Μέθοδος προσαρμογής της αξίας των καθαρών στοιχείων ενεργητικού)
Μετοχές της Crist
Μέθοδος αποτίμησης βάσει εσόδων
(Αναπροσαρμοσμένη παρούσα αξία)
Αξία (PLN)
[…]
[…]
Αντικείμενο της εξασφάλισης και μέθοδος αποτίμησης
Shipyard Area 2
169 471 000
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Μέθοδος της αγοραίας αξίας (βάσει εσόδων)
[…]
[…]
Shipyard Area 2
84 735 500
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Τιμή αναγκαστικής πώλησης
[…]
[…]
Shipyard Area 2
180 439 000
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Μέθοδος αγοραίας αξίας (βάσει εσόδων
[…]
[…]
Shipyard Area 2
166 000 000
ΣΥΝΟΛΟ:
ΣΥΝΟΛΟ:
Αξία της τελευταίας αντιπροσφοράς
[…]
[…]
(45)
Οι πολωνικές αρχές υπέβαλαν επίσης […] έκθεση που συντάχθηκε τον Μάιο του 2012, δηλ. μετά την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Η έκθεση περιέχει μεταξύ άλλων επαλήθευση των […] αποτιμήσεων που είχε στη διάθεσή του ο IDA όταν πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή. Η Πολωνία επισημαίνει την κριτική της αποτίμησης των καθαρών περιουσιακών στοιχείων: […] δεν περιελάμβανε καμία αποτίμηση των άλλων στοιχείων ενεργητικού, όπως μεταξύ άλλων οι εκκρεμείς συμβάσεις, οι σχέσεις με τους πελάτες και τους εργαζόμενους, που θα μπορούσαν να έχουν σημαντική αξία και θα αναβάθμιζαν τα αποτελέσματα της αποτίμησης. […] συμπεραίνει ότι η αποτίμηση συνιστά σημαντική υποεκτίμηση της αξίας του μετοχικού κεφαλαίου της Crist. Σε σχέση με τη μέθοδο αποτίμησης βάσει εσόδων, η Πολωνία παρατηρεί ότι […] καταλήγει σε παρόμοιες τιμές με αυτές της […] (δηλ. περίπου […] εκατ. PLN).
(46)
Για τους σκοπούς της χορήγησης δανείου, ο IDA εκτίμησε ως ενδιάμεσο τόσο τον πιστωτικό κίνδυνο της οικονομίας όσο και το επίπεδο των εξασφαλίσεων που δόθηκαν. Κατά συνέπεια, η χορήγηση του δανείου από τον IDA πραγματοποιήθηκε με επιτόκιο 6,81 %, υπολογιζόμενο ως το σύνολο του βασικού επιτοκίου (WIBOR τριών μηνών (3,81 %) συν 1,2 %) και το περιθώριο επιτοκίου, όπως προκύπτει από τη μέθοδο που αναπαράγεται στον πίνακα 3, δηλ. 1,8 %.
(47)
Εκτός από τους υπολογισμούς του IDA, που βασίζονται σε δικούς του εσωτερικούς κανόνες, η Πολωνία υπέβαλε πρόσθετες διευκρινίσεις, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο για τον καθορισμό μιας κατά προσέγγιση αξίας που ορίζεται στην ανακοίνωση για το επιτόκιο αναφοράς (βλ. πίνακα 6).
Πίνακας 6
Δανειακά περιθώρια σε μονάδες βάσης σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς
Εξασφάλιση
Κατηγορία αξιολόγησης
Υψηλή
Κανονική
Χαμηλή
Ισχυρή (AAA-A)
60
75
100
Καλή (BBB)
75
100
220
Ικανοποιητική (BB)
100
220
400
Χαμηλή (B)
220
400
650
Κακή/οικονομικές δυσκολίες (CCC και κάτω)
400
650
1 000
(48)
Η Πολωνία υποστήριξε ότι, λαμβάνοντας υπόψη το επιτόκιο αναφοράς που δημοσίευσε η Επιτροπή για την Πολωνία (4,49 %), την κατηγορία βαθμολογίας (ΒΒ) της Crist και τον υψηλό βαθμό εξασφάλισης (βλ. αιτιολογική σκέψη 44), το επιτόκιο για το δάνειο δεν θα έπρεπε να είναι κατώτερο από 5,49 %. Συνεπώς, η Πολωνία τόνισε ότι το επιτόκιο 6,81 % που εφάρμοσε ο IDA είναι κατά 132 μονάδες βάσης υψηλότερο από το επιτόκιο αναφοράς που ορίζεται στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς, δηλ. 5,49 %.
(49)
Η έκθεση […] που υπέβαλε η Πολωνία περιέχει αναλυτική εκτίμηση της βαθμολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Crist κατά τον χρόνο της συναλλαγής βάσει δύο διαφορετικών εκτιμήσεων εμπειρογνωμόνων. Τα μοντέλα αξιολόγησης αναπτύχθηκαν από […] βάσει μοντέλων βαθμολόγησης/αξιολόγησης που χρησιμοποιούν οι εμπορικές τράπεζες. Η έκθεση εκτιμά ότι η αξιολόγηση της Crist θα είναι εντός της κλίμακας (ΒΒ-Β). […] εντούτοις, θεωρεί ότι το επιτόκιο είναι επαρκές, λαμβανομένης υπόψη της υψηλής αξίας των εξασφαλίσεων οι οποίες, εάν συνεκτιμηθούν συνολικά, υποδηλώνουν υψηλό βαθμό εξασφάλισης.
2. Το στοιχείο σύγκρισης
(50)
Οι πολωνικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι ο καθορισμός του τελικού επιπέδου του επιτοκίου για την Crist δεν βασίστηκε μόνο στο δάνειο της […] Bank, διότι αυτό καθορίστηκε κατά κύριο λόγο βάσει εσωτερικού συστήματος αξιολόγησης. Ανεξάρτητα από τις διαφορές των δανείων, η Πολωνία επισήμανε ότι και οι δύο οργανισμοί, ο IDA και η […] Bank, κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα όσον αφορά τα επιτόκια.
(51)
Επίσης, ως γενική παρατήρηση, η Πολωνία υποστήριξε ότι, λόγω του υψηλού ποσού του επίμαχου δανείου (150 εκατ. PLN), είναι πρακτικά ανέφικτο να βρεθεί το ιδανικό στοιχείο σύγκρισης στην πολωνική αγορά για το δάνειο που χορηγήθηκε στην Crist. Παραπέμποντας στην απόφαση του Πρωτοδικείου στην υπόθεση T-296/97 Επιτροπή κατά Alitalia, η Πολωνία υποστήριξε ότι ένα πιθανό όφελος από την Crist θα μπορούσε να εκτιμηθεί με παραπομπή σε ένα παρόμοιο και όχι ταυτόσημο δάνειο.
(52)
Η Πολωνία υπέβαλε σύγκριση και των δύο πιστώσεων (βλ. πίνακα 7 κατωτέρω) και υπενθύμισε ότι και τα δύο δάνεια χορηγήθηκαν το 2010, ότι το επιτόκιο της […] Bank ήταν ακόμη χαμηλότερο (6,68 % έναντι 6,81 % του IDA) και ότι η απόφαση της […] Bank ενείχε υψηλότερο κίνδυνο. Συνεπώς, κατά τη γνώμη των πολωνικών αρχών, η εν λόγω συναλλαγή αποτελεί αξιόπιστο στοιχείο αναφοράς.
Πίνακας 7
Σύγκριση των δανείων της […] Bank και του IDA στην Crist
Δάνειο […] Bank
Δάνειο IDA
Ποσό
PLN […]
PLN 150 000 000
Ημερομηνία χορήγησης
18.02.2010
14.09.2010
Διάρκεια δανείου
3 έτη 10 μήνες
5 έτη 3 μήνες
Επιτόκιο
6,62 %
6,81 %
Αξία εξασφάλισης
PLN […]
PLN […]
Αναπτυξιακές προοπτικές (12)
PLN […]
PLN […]
Πρόσθετοι κίνδυνοι
Απουσία βεβαιότητας ότι η ναυπηγική δεξαμενή (Shipyard Area 2) θα αγοραστεί και ότι η γραμμή παραγωγής θα είναι πλήρης
Το δάνειο που χορηγήθηκε για την αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής (Shipyard Area 2) αποτελεί ολοκλήρωση της γραμμής παραγωγής
(53)
Όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο, η Πολωνία επισήμανε ότι οι αποφάσεις τόσο της […] Bank όσο και του IDA βασίστηκαν στο ίδιο επιχειρηματικό σχέδιο που προέβλεπε την αγορά και της Shipyard Area 1 και της Shipyard Area 2. Συνεπώς, ο κίνδυνος για την ολοκλήρωση της εγκατάστασης ήταν υψηλότερος πριν υλοποιηθεί η πρώτη συναλλαγή (ακόμη και αν η […] Bank αναχρηματοδοτούσε μόνο τη συναλλαγή την οποία η Crist κάλυψε αρχικά με ίδιους πόρους της). Πράγματι, η απόφαση για τη χορήγηση του δανείου του IDA που επέτρεπε την αγορά της Shipyard Area 2 εξασφάλιζε την ολοκλήρωση της νέας επιχειρηματικής στρατηγικής της Crist, με την οποία η επιχείρηση μετατόπιζε το βάρος της επιχειρηματικής της δραστηριότητας από την παραδοσιακή ναυπηγική στον τομέα των υπεράκτιων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Επιπλέον, η Πολωνία επισήμανε ότι η χορήγηση της πίστωσης της […] Bank στην Crist συνέβη πριν υπογράψει η Crist μια ιδιαίτερα επικερδή σύμβαση με την Beluga Hochtief που αντιπροσώπευε την υψηλότερη αξία συναλλαγής στην ιστορία της Crist (ύψους […] εκατ. ευρώ), η οποία βελτίωσε ακόμα περισσότερο τη φερεγγυότητα της επιχείρησης κατά τον χρόνο που λήφθηκε η απόφαση χορήγησης του δανείου του IDA.
(54)
Εξάλλου, οι πολωνικές αρχές επισήμαναν ότι τη στιγμή που χορηγήθηκε το δάνειο ήταν διαθέσιμα πρόσθετα στοιχεία τα οποία ο IDA έλαβε σοβαρά υπόψη. Ενδεικτικά, η Πολωνία επισήμανε ότι, εκτός από τον IDA και την […] Bank, η Crist είχε θετικές και μακροχρόνιες σχέσεις και με άλλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που χορηγούσαν χρηματοδότηση για τις δραστηριότητες της επιχείρησης (13). Αυτό κατεδείκνυε την ικανότητα της Crist να αντλεί χρηματοδότηση από την κεφαλαιαγορά, όταν λήφθηκε η απόφαση δανειοδότησης. Για τον σκοπό αυτό, η Πολωνία υπέβαλε κατάλογο ορίων πιστώσεων και εγγυήσεων της Crist σε μεμονωμένους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, όταν πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή.
(55)
Τέλος, οι πολωνικές αρχές επέστησαν την προσοχή της Επιτροπής στον πίνακα επιτοκίων της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας του Σεπτεμβρίου 2010 που περιείχε έναν περιοδικά δημοσιευόμενο κατάλογο μέσων επιτοκίων για νέα δάνεια σε επιχειρήσεις σε PLN. Από τον πίνακα συνάγεται ότι, για πιστώσεις άνω των 4 εκατ. PLN με διαφορά επιτοκίου που δεν υπερβαίνει τους 3 μήνες (όπως και στην περίπτωση της Crisτ), το μέσο επιτόκιο ήταν ίσο με 5,4 %, δηλ. χαμηλότερο από το επιτόκιο που εφάρμοσε ο IDA στην Crist.
3. Το επιχειρηματικό σχέδιο
(56)
Οι πολωνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή το επιχειρηματικό σχέδιο της Crist («επιχειρηματικό σχέδιο»). Η Πολωνία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι, πριν χορηγήσει το δάνειο στην Crist, ο IDA είχε συμβουλευθεί τους εμπορικούς εταίρους της επιχείρησης ([…] και […]) καθώς και ιδιωτικές τράπεζες και έλαβε απαντήσεις που επιβεβαίωναν την χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Crist. Οι πολωνικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή ορισμένες από αυτές τις επιβεβαιωτικές επιστολές από ιδιωτικές τράπεζες καθώς και ανάλυση της […] για την εφαρμογή της επιχειρηματικής στρατηγικής από την Crist, που καλύπτει την περίοδο πριν την απόφαση του IDA να χορηγήσει το δάνειο.
(57)
Το επιχειρηματικό σχέδιο είχε ως παραδοχή ότι η καθαρή παρούσα αξία του επενδυτικού σχεδίου θα ανερχόταν σε […] εκατ. PLN ([….] εκατ. ευρώ) και ο εσωτερικός συντελεστής απόδοσης θα ήταν […]%. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονταν στην παραδοχή ότι η επιχείρηση θα κατέβαλε τίμημα 150 εκατ. PLN για τη ναυπηγική δεξαμενή. Απαντώντας στην παρατήρηση της Επιτροπής στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας ότι, εν τέλει, το πραγματικό τίμημα που καταβλήθηκε ανερχόταν σε 175 εκατ. PLN, η Πολωνία προσκόμισε ανάλυση της […]. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, η ΚΠΑ και ο ΕΣΑ της επένδυσης ανέρχεται σε […] εκατ. PLN και [….]% αντίστοιχα, με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο της συναλλαγής. Η […] προσθέτει ότι με τα σημερινά δεδομένα, η ΚΠΑ και ο ΕΣΑ αντιστοιχούν σε […] εκατ. PLN και σε […]% αντίστοιχα.
(58)
Η ίδια έκθεση περιέχει επισκόπηση της κατάστασης της αγοράς και των προοπτικών ανάπτυξης της Crist. Η έκθεση αναφέρει ότι το προφίλ παραγωγής της Crist μετατοπίστηκε από την παραδοσιακή ναυπηγική σε κατασκευή πλοίων επί παραγγελία, εξεδρών και δομικών στοιχείων υπεράκτιων εγκαταστάσεων. Αυτή η επιχειρηματική στρατηγική παρέχει στην Crist μια ειδική θέση στην αγορά από την οποία μπορεί να συμμετέχει σε προγραμματισμένα υπεράκτια έργα στη Βόρεια Θάλασσα και της εξασφαλίζει μεγάλες ευκαιρίες για δυναμική ανάπτυξη. Η […] θεωρεί ότι η επιχείρηση δραστηριοποιείται σε έναν τομέα με σημαντική αναπτυξιακή δυναμική.
(59)
Η Πολωνία υποστήριξε ότι, με βάση την ανάλυση του επιχειρηματικού σχεδίου από τον εμπειρογνώμονα, ο IDA έκρινε ότι: παρά το γεγονός ότι η οικονομική κρίση ήταν σε εξέλιξη από το 2008, η επιχείρηση είχε καταγράψει θετικά οικονομικά αποτελέσματα κατά τα προηγούμενα τρία έτη, η αξία της υπογραφείσας και των υπό διαπραγμάτευση συμβάσεων υποδήλωνε ταχεία ανάπτυξη της επιχείρησης, οι χρηματοοικονομικές προβλέψεις αξιολογήθηκαν θετικά και αποδείκνυαν την ικανότητα της επιχείρησης να αποπληρώσει το δάνειο.
(60)
Τέλος, οι πολωνικές αρχές δήλωσαν ότι, με καθαρό κέρδος 12,6 εκατ. PLN (2,8 εκατ. ευρώ) το 2010 και 31,6 εκατ. PLN (7,03 εκατ. ευρώ) το 2011, το καθαρό αποτέλεσμα της επιχείρησης υπερέβη κατά […] φορές τα στοιχεία που προβλέπονταν στο επιχειρηματικό σχέδιο. Παρομοίως, επισημάνθηκε ότι το συνολικό ισοζύγιο της επιχείρησης στο τέλος του 2011 ήταν υψηλότερο από το προγραμματισθέν περίπου κατά […]%.
4. Προτιμησιακή μεταχείριση της επιχείρησης
(61)
Όσον αφορά την εικαζόμενη προτιμησιακή μεταχείριση της Crist από τον IDA, οι πολωνικές αρχές εξήγησαν καταρχήν ότι η επιχείρηση ήταν επιλέξιμη για χρηματοδότηση προγραμμάτων, εφόσον η έδρα και δύο από τα επιχειρηματικά κέντρα της Crist βρίσκονται στο Γκτανσκ. Η επένδυση στην Γδύνια, η οποία ούτως ή άλλως δεν είναι επιλέξιμη για παρόμοια κεφάλαια, δεν ώθησε την επιχείρηση να μετεγκαταστήσει τη δραστηριότητά της, αλλά να την επεκτείνει γεωγραφικά.
(62)
Όσον αφορά το επίπεδο χρηματοδότησης, η Πολωνία επιβεβαίωσε ότι το επίπεδο χρηματοδότησης της επένδυσης της Crist από τον IDA δεν υπερέβη το όριο του 80 % που προβλέπει το πρόγραμμα. Η Πολωνία ανέφερε ότι το συνολικό κόστος του επενδυτικού προγράμματος που σχεδίασε η επιχείρηση ανερχόταν σε 188,2 εκατ. PLN και περιελάμβανε την αγορά από την Crist όχι μόνο της ναυπηγικής δεξαμενής (Shipyard Area 2), αλλά και τον χώρο συναρμολόγησης κύτους πλοίων (Shipyard Area 1). Η Πολωνία εξήγησε ότι και οι δύο επενδύσεις από κοινού ανήκουν στην ίδια γραμμή παραγωγής, η οποία επέτρεψε στην Crist να στοχεύσει αποτελεσματικά τον τομέα των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και τις αγορές των υπεράκτιων κατασκευών. Μόνο το ολοκληρωμένο πρόγραμμα επενδύσεων επέτρεψε την Crist να μεταστρέψει το επιχειρηματικό της μοντέλο από την παραδοσιακή ναυπηγική στην κατασκευή πλοίων επί παραγγελία, εξεδρών και κατασκευαστικών στοιχείων για υπεράκτια αιολικά πάρκα.
(63)
Συνεπώς, ο δείκτης έντασης της συνολικής επένδυσης της Crist (213,2 εκατ. PLN (14)) προς το δάνειο του IDA (150 εκατ. PLN) αντιστοιχεί σε 70 % και είναι σαφώς κατώτερος από το όριο του 80 % που ορίζει το Πρόγραμμα.
(64)
Τέλος, η Πολωνία ισχυρίστηκε ότι το Πρόγραμμα από το οποίο χρηματοδοτήθηκε το δάνειο της Crist ήταν ένα εμπορικό πρόγραμμα και δεν είχε χαρακτήρα ενίσχυσης. Η Πολωνία επισήμανε ότι οι αποφάσεις του IDA για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων αξιολογούνται βάσει εμπορικών κριτηρίων από εμπειρογνώμονες που έχουν εμπειρία στους μεγαλύτερους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Πολωνίας.
V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ
1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(65)
Βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(66)
Ο χαρακτηρισμός ενός εθνικού μέτρου ως κρατική ενίσχυση, προϋποθέτει ότι πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθοι όροι: 1) το μέτρο αποφέρει πλεονέκτημα μέσω κρατικών πόρων· 2) το πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό· και 3) το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.
1.1. Η ύπαρξη πλεονεκτήματος
(67)
Για να διαπιστωθεί αν το υπό εξέταση μέτρο συνιστά ενίσχυση, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί αν η Crist αποκόμισε οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα αποκτούσε υπό φυσιολογικές συνθήκες της αγοράς, δηλαδή με όρους με τους οποίους ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα χορηγούσε χρηματοδότηση στην Crist.
(68)
Για να διαπιστωθεί αν το υπό εξέταση μέτρο είναι σύμφωνο με το κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή, η Επιτροπή εκτίμησε αν, βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεσή του ο IDA όταν έλαβε την απόφασή του, ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε στην Crist παρόμοια πίστωση.
(69)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 33 και τις επόμενες, η Πολωνία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι, πριν χορηγήσει το δάνειο, ο IDA πραγματοποίησε, σε συνεργασία με εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, αναλυτική εκτίμηση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης της Crist που κατέληξε στη βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της Crist. Σύμφωνα με το εσωτερικό του σύστημα, ο IDA χαρακτήρισε την βαθμολόγηση της Crist μετριοπαθή η οποία, κατά τις πολωνικές αρχές, αντιστοιχεί τουλάχιστον στην κατηγορία ΒΒ (ικανοποιητική) για τους σκοπούς της εφαρμογής της ανακοίνωσης για τα επιτόκια αναφοράς.
(70)
Όσον αφορά την εξασφάλιση, η Πολωνία υπέβαλε όλες τις εκτιμήσεις της αξίας από εμπειρογνώμονες και έδωσε αναλυτικές εξηγήσεις για κάθε ένα από τα στοιχεία που συνθέτουν την εξασφάλιση του δανείου (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 39 έως 45). Βάσει των εν λόγω αποτιμήσεων, οι οποίες υπεδείκνυαν ότι ως αξία του ενεχύρου για τις μετοχές έπρεπε να επιλεγεί το ποσό των […] εκατ. PLN, και ένα επιπλέον ποσό […] εκατ. PLN θα μπορούσε να αποδοθεί στην υποθήκη για τη ναυπηγική δεξαμενή, λαμβάνοντας υπόψη τον όρο του προγράμματος ότι η εξασφάλιση πρέπει να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 150 % της χρηματοδότησης, η αξία της εξασφάλισης της Crist χαρακτηρίστηκε από τον IDA μετριοπαθής, παρέχοντας ικανοποιητική κάλυψη για τον πιστωτικό κίνδυνο. Παρόλα αυτά, η Πολωνία υποστήριξε ότι αυτό συνιστούσε μια συνετή μέθοδο και ότι οι αποτιμήσεις της αξίας της εξασφάλισης από τον ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα υπέδειξαν την υψηλή αξία της εξασφάλισης.
(71)
Τέλος, με βάση το μέσο επίπεδο κινδύνου και εξασφάλισης, το δάνειο του IDA χορηγήθηκε με επιτόκιο 6,81 %, υπολογιζόμενο ως κατ' αποκοπήν ποσό (WIBOR τριών μηνών συν 1,20 %) και περιθώριο επιτοκίου 1,8 % (βλ. πίνακα 3). Η Πολωνία υποστήριξε ότι το επιτόκιο αυτό ήταν υψηλότερο από το ελάχιστο επιτόκιο, εφόσον θα μπορούσε να υπολογιστεί σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς (βλ. πίνακα 6 και αιτιολογικές σκέψεις 46 έως 49). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, ενώ η Πολωνία χρησιμοποίησε «υψηλή εξασφάλιση» για τους υπολογισμούς της, η δήλωση είναι ακριβής, μολονότι εφαρμόστηκε η εκτίμηση του IDA για «μέτρια» (κανονική) εξασφάλιση: βασικό επιτόκιο συν 220 μονάδες βάσης ή 6,69 %.
(72)
Ως γενική παρατήρηση, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι αρχικές αμφιβολίες της όσον αφορά το ύψος του επιτοκίου, που διατυπώνονταν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, οφείλονταν κατά κύριο λόγο στην έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης και το επίπεδο της εξασφάλισης. Από αυτή την άποψη, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, στην απάντησή της στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Πολωνία κοινοποίησε τις σχετικές πληροφορίες, τις οποίες είχε στη διάθεσή του ο IDA πριν χορηγήσει το δάνειο. Επιπλέον, η Πολωνία υπέβαλε μία εκ των υστέρων αποτίμηση της αξίας των υποθηκευμένων ακινήτων και έκθεση που συνέταξε η […] μετά τη συναλλαγή, αλλά βασίζονταν σε πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες όταν λήφθηκε η απόφαση για τη χορήγηση του δανείου.
(73)
Όσον αφορά την εξασφάλιση, η εκτίμηση της Επιτροπής εστιάστηκε στο ερώτημα αν οι εκτιμήσεις του εμπειρογνώμονα βασίστηκαν σε συντηρητικά στοιχεία, όπως η εκτίμηση αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα αποδεχόταν την προσφερόμενη εξασφάλιση. Ως προς αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, ανάλογα με την χρησιμοποιούμενη μέθοδο, οι αποτιμήσεις της αξίας των μετοχών της Crist διαφέρουν σημαντικά (βλ. αιτιολογική σκέψη 40). Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη την κριτική […] όσον αφορά την αποτίμηση της καθαρής αξίας στοιχείων ενεργητικού ύψους […] εκατ. PLN, η οποία δεν λαμβάνει υπόψη ορισμένους σημαντικούς παράγοντες (βλ. αιτιολογική σκέψη 45), που με τη σειρά της έχει ως αποτέλεσμα την υποεκτίμηση της αξίας των ιδίων κεφαλαίων της Crist. Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι αποτιμήσεις της αξίας τόσο από […] και […] που χρησιμοποιούν τη μέθοδο της ΚΠΑ καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα (δηλ. αποτίμηση περίπου […] εκατ. PLN) και ότι και οι δύο ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες έχουν την άποψη ότι η μέθοδος θα έπρεπε να θεωρηθεί περισσότερο αντιπροσωπευτική. Εκτός από την κοινοποίηση αυτών των δύο εκτιμήσεων της αξίας στην Επιτροπή, η Πολωνία πρότεινε μια ενδεικτική αποτίμηση της αξίας της εξασφάλισης στη ναυπηγική δεξαμενή, την τιμή της αντιπροσφοράς της Patia ύψους 166 εκατ. PLN, που πραγματοποιήθηκε κατά την τρίτη υποβολή προσφορών. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι μια παρόμοια ενδεικτική εκτίμηση δεν αντιπροσωπεύει την αξία την οποία ένας ανταγωνιστής της Crist θα ήταν έτοιμος να καταβάλει για τη ναυπηγική δεξαμενή σε συνθήκες αναγκαστικής πώλησης αυτού του περιουσιακού στοιχείου.
(74)
Χωρίς να λαμβάνει θέση για το ποια από τις διάφορες εκθέσεις θα πρέπει να επιλεγεί, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο IDA είχε τη διάθεσή του ένα φάσμα εκτιμήσεων ως προς την ποιότητα της εξασφάλισης της προσφοράς, εκ των οποίων μόνο η πλέον απαισιόδοξη αντιπροσώπευε ποσοστό κατώτερο του150 % του δανείου που επρόκειτο να χορηγηθεί και τις συστάσεις του εμπειρογνώμονα σύμφωνα με τις οποίες ή εξασφάλιση ήταν επαρκής για την κάλυψη του πιστωτικού κινδύνου.
(75)
Σχετικά με την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης, η Επιτροπή αξιολόγησε τα αποδεικτικά στοιχεία που υπέβαλε η Πολωνία που είχε στη διάθεσή του ο IDA πριν λάβει την απόφαση για τη χορήγηση του δανείου. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, στο πλαίσιο της εσωτερικής ανάλυσης της αξιολόγησης του εμπειρογνώμονα, ο IDA πραγματοποίησε πλήρη ανάλυση για την κάλυψη από την Crist του δείκτη ρευστότητας, του κύκλου εργασιών, της διάρθρωσης στοιχείων ενεργητικού προς το κεφάλαιο και τον δείκτη αποδοτικότητας. Επιπλέον, η εκτίμηση του IDA κάλυπτε τα εξής στοιχεία: ανάλυση ταμειακών ροών, χρηματοοικονομικές προβλέψεις, αποτελεσματικότητα της επένδυσης, σημείο ισοσκέλισης, τρωτότητα του επενδυτικού σχεδίου σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως το επιτόκιο ή οι ισοτιμίες συναλλάγματος.
(76)
Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπόψη την έκθεση […]. Αν και συντάχθηκε μετά τη συναλλαγή, η έκθεση περιέχει αναλυτική εκτίμηση της βαθμολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας της Crist και της προσφερόμενης εξασφάλισης, με βάση τα ίδια στοιχεία τα οποία είχε στη διάθεσή του ο IDA όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο. Η έκθεση εκτιμά ότι η βαθμολογία της Crist είναι ελαφρώς χαμηλότερη από αυτήν που εφάρμοσε ο IDA (εύρος ΒΒ-Β). Όσον αφορά την εξασφάλιση, η έκθεση θεωρεί ότι η αποτίμηση της αξίας βάσει των στοιχείων ενεργητικού της […] υποεκτιμά σημαντικά την αξία των ιδίων κεφαλαίων της Crist. Η […] θεωρεί ότι η μέθοδος της ΚΠΑ είναι συνεπέστερη και ευρύτερα χρησιμοποιούμενη. Η […] διαπιστώνει, με βάση της ανάλυσή της για την αξιολόγηση της Crist και την αξία της προσφερόμενης εξασφάλισης, ότι το επιτόκιο του δανείου του IDA δεν ήταν χαμηλότερο από το επιτόκιο της αγοράς.
(77)
Η Επιτροπή εξέτασε επίσης αν το επιτόκιο που όρισε ο IDA αντιστοιχεί στη μεθοδολογία καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς, τα οποία η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόζει για το επιτόκιο της αγοράς, όπως ορίζει η ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς. Σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς, το επιτόκιο αναφοράς προκύπτει με την πρόσθεση ενός περιθωρίου στο βασικό επιτόκιο που αντιστοιχεί στο ετήσιο επιτόκιο IBOR (το ετήσιο επιτόκιο της χρηματαγοράς στο εκάστοτε κράτος μέλος). Το περιθώριο που πρέπει να εφαρμόζεται εξαρτάται από τη η βαθμολογία της οικείας επιχείρησης και τις παρεχόμενες εξασφαλίσεις (βλ. πίνακα 6).
(78)
Δεδομένου ότι το βασικό επιτόκιο για τον Σεπτέμβριο του 2010 στην Πολωνία ήταν 4,49 % (15), το επιτόκιο του δανείου του IDA (6,81 %) θα ήταν υψηλότερο από το εφαρμοστέο επιτόκιο αναφοράς εάν, κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου:
-
η βαθμολογία της Crist ήταν «χαμηλή» (B) και η εξασφάλιση «υψηλή»,
-
η βαθμολογία της Crist ήταν «ικανοποιητική» (ΒΒ) και η εξασφάλιση τουλάχιστον «συνήθης», ή
-
η εξασφάλιση ήταν «χαμηλή» και η βαθμολογία της Crist τουλάχιστον «καλή» (ΒΒΒ).
Και στις τρεις εναλλακτικές περιπτώσεις, το επιτόκιο αναφοράς θα ήταν 6,69 % (4,49 % και 2,20 %), δηλ. χαμηλότερο από το επιτόκιο του δανείου του IDA (6,81 %).
(79)
Με βάση την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η βαθμολογία της Crist κατά τον χρόνο χορήγησης του δανείου ήταν στη χειρότερη περίπτωση «χαμηλή» (Β). Όσον αφορά τις εξασφαλίσεις, ακόμα και η πλέον απαισιόδοξη εκδοχή για αξία εξασφάλισης […] εκατ. PLN αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του 100 % της αξίας του δανείου και η Επιτροπή κρίνει, συνεπώς, ότι η εκτιμώμενη ζημία σε περίπτωση αθέτησης αποπληρωμής του δανείου (LGD) δεν υπερβαίνει το 30 %, που αντιστοιχεί σε υψηλό επίπεδο εξασφάλισης, όπως ορίζεται στην ανακοίνωση για τα επιτόκια αναφοράς. Λαμβάνοντας υπόψη την υψηλή εξασφάλιση του δανείου, το επιτόκιο για το δάνειο, με βάση την πλέον απαισιόδοξη εκδοχή, κατά τον χρόνο που πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή, δεν θα έπρεπε να είναι κατώτερο από 6,69 % (δηλ. το επιτόκιο αναφοράς για την Πολωνία 4,49 % συν 2,20 %, βλ. πίνακα 6). Το δάνειο του IDA χορηγήθηκε με υψηλότερο επιτόκιο (6,81 %).
(80)
Εν κατακλείδι, με βάση τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της, η Επιτροπή μπορεί να συμπεράνει ότι, όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο στην Crist, ο IDA ενήργησε όπως θα ενεργούσε ένας ιδιώτης επενδυτής με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα και εφάρμοσε επιτόκιο που αντιστοιχούσε στο επιτόκιο της αγοράς.
(81)
Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις για τη χρήση του δανείου της […] Bank ως στοιχείου σύγκρισης στην παρούσα περίπτωση. Η Επιτροπή παρατήρησε, μεταξύ άλλων, ότι το δάνειο της […] Bank διέφερε από το δάνειο του IDA, διότι το ποσό ήταν πολύ χαμηλότερο και η […] Bank απλώς αναχρηματοδότησε τη συναλλαγή την οποία η Crist είχε αρχικά χρηματοδοτήσει με ίδια κεφάλαια. Επιπλέον, η εκ πρώτης όψεως άποψη της Επιτροπής ήταν ότι το δάνειο του IDA ενείχε υψηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με το δάνειο της […] Bank, εφόσον η διάρκειά του ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από τη διάρκεια του δανείου της […] Bank.
(82)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 50 έως 55, οι πολωνικές αρχές επιβεβαίωσαν τη θέση τους ότι ήταν σωστό να χρησιμοποιηθεί το δάνειο της […] Bank ως στοιχείο σύγκρισης για το δάνειο του IDA. Παρόλα αυτά, η Πολωνία επισήμανε ότι ελήφθησαν υπόψη και άλλα στοιχεία πριν την απόφαση για τη χορήγηση του δανείου.
(83)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η απόφαση του IDA να χορηγήσει το δάνειο στην Crist βασίστηκε σε σύνθετη ανάλυση εμπειρογνώμονα της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης που κατέδειξε την αποδοτικότητα της προγραμματισθείσας επένδυσης και ότι ο IDA χρησιμοποίησε ως πρόσθετο στοιχείο αναφοράς προγενέστερη απόφαση ανεξάρτητου χρηματοπιστωτικού οργανισμού, της […] Bank, δηλ. το επίμαχο στοιχείο σύγκρισης.
(84)
Η Επιτροπή λαμβάνει επίσης υπόψη το γεγονός ότι η αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής από την Crist συνιστούσε την ολοκλήρωση μιας γραμμής παραγωγής και μπορεί, συνεπώς, να θεωρηθεί ως λιγότερο επικίνδυνο βήμα την υλοποίηση της επιχειρηματικής στρατηγικής σε σχέση με την υπόθεση στην οποία χορηγήθηκε το δάνειο της […] Bank. Όταν εγκρίθηκε το δάνειο της […] Bank, δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί δεδομένο ότι η Crist θα ήταν σε θέση να ολοκληρώσει το τελευταίο βήμα της προγραμματισθείσας επένδυσης, δηλ. την αγορά της ναυπηγικής δεξαμενής. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η υπογραφή, κατά το διάστημα μεταξύ των δύο δανείων, της μεγαλύτερης σύμβασης που υπέγραψε ποτέ η Crist (αξίας […] εκατ. ευρώ) ενισχύει τη θέση της επιχείρησης σε σύγκριση με το χρονικό σημείο κατά το οποίο χορηγήθηκε το δάνειο της […] Bank.
(85)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει πως το γεγονός ότι η επιχείρηση διέθετε πολλαπλές εξωτερικές πηγές χρηματοδότησης όταν χορηγήθηκε το δάνειο του IDA αποδεικνύει ότι ο χρηματοπιστωτικός τομέας είχε θετική εικόνα για την χρηματοοικονομική προοπτική της Crist και την ικανότητά της να παράγει έσοδα.
(86)
Αφού εξετάστηκαν οι αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι όροι χορήγησης του δανείου της […] Bank και το γεγονός ότι η Crist είχε πρόσβαση και σε άλλες πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης ενισχύουν το συμπέρασμα ότι ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε στην Crist δάνειο με όρους παρόμοιους με αυτούς του δανείου του IDA.
(87)
Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας ανέφερε ότι, μολονότι η χρηματοοικονομική κατάσταση της Crist ήταν συνολικά υγιής όταν χορηγήθηκε το δάνειο του IDA, οι λογαριασμοί παρουσίαζαν μείωση του καθαρού αποτελέσματος επί τρία συνεχή έτη και η αγορά χαρακτηριζόταν από υπερβάλλουσα ικανότητα. Η Επιτροπή είχε εκ πρώτης όψεως αμφιβολίες αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα χορηγούσε χρηματοδότηση, δεδομένων των κινδύνων της αγοράς και του γεγονότος ότι η χρηματοπιστωτική κρίση δεν είχε σε καμία περίπτωση παρέλθει όταν ελήφθη το εν λόγω μέτρο.
(88)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 56 έως 60, η Πολωνία υπέβαλε συμπληρωματικές εξηγήσεις για τα στοιχεία στα οποία βασίστηκε ο IDA για να λάβει την απόφαση χορήγησης του δανείου. Σε αυτές περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ανάλυση σε τρία στάδια της χρηματοοικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, η οποία κατέδειξε ασφαλή φερεγγυότητα και μια ανεξάρτητη ανάλυση του […]. Η Πολωνία επισήμανε ότι η απόδοση της επένδυσης, βάσει της ΚΠΑ και του ΕΣΑ, ήταν υψηλή.
(89)
Η Επιτροπή εξέτασε την εκτίμηση που υπέβαλε η Πολωνία σχετικά με την αποδοτικότητα της επένδυσης της Crist, η οποία καταδεικνύει ότι, μολονότι τελικά η Crist έπρεπε να καταβάλει υψηλότερο τίμημα από αυτό που είχε αρχικά ληφθεί υπόψη, για τη ναυπηγική δεξαμενή, δηλ. 175 εκατ. PLN, οι σχετικές χρηματοοικονομικές τιμές παραμένουν υψηλές (ΚΠΑ και ΕΣΑ της επένδυσης ανέρχονται σε […] εκατ. PLN και […]% αντίστοιχα, με βάση τα στοιχεία που ήταν γνωστά κατά τον χρόνο της συναλλαγής). Από την σκοπιά ενός ιδιώτη επενδυτή, τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν ότι η Crist διέθετε ένα εύρωστο επιχειρηματικό σχέδιο και ότι, χάρη στην επένδυσή της, η Crist απέκτησε τη δυνατότητα να συνάπτει νέες συμφάσεις στον τομέα της υδραυλικής μηχανικής. Πράγματι, η αξία των συμβάσεων που υπεγράφησαν υποδήλωνε ταχύ ρυθμό ανάπτυξης της επιχείρησης.
(90)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πωλήσεις και οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της επιχείρησης κατεδείκνυαν ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική. Επιπλέον, οι πολωνικές αρχές εξήγησαν ότι η μείωση των καθαρών αποτελεσμάτων, η οποία αφορούσε μόνο δύο έτη (2008 και 2009, βλ. πίνακα 4), συνδεόταν με τη νέα επιχειρηματική στρατηγική της Crist. Συνεπώς, αίρονται οι επιφυλάξεις σε σχέση με τη συνολική θετική αξιολόγηση των οικονομικών αποτελεσμάτων της Crist.
(91)
Αναφορικά με τις αμφιβολίες που διατυπώθηκαν λόγω της υπερπροσφοράς της αγοράς, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, μολονότι ο κλάδος της παραδοσιακής ναυπηγικής παρουσιάζει ενδεχομένως υπερβάλλουσα ικανότητα, ποσοστό […]% το 2009 έως […]% το 2011 των εσόδων της Crist προερχόταν, σύμφωνα με τη νέα στρατηγική της που ορίστηκε στο επιχειρηματικό σχέδιο το οποίο διέθεσε στον IDA με σκοπό τη χορήγηση του δανείου, από άλλες αγορές εκτός της παραδοσιακής ναυπηγικής (βλ. πίνακα 1). Η διάρθρωση των εσόδων της Crist και τα στοιχεία σχετικά με τις προοπτικές της ανάπτυξης της μηχανικής στον τομέα των θαλάσσιων αιολικών πάρκων, στον οποίο δραστηριοποιείται κατά κύριο λόγο η επιχείρηση, καταδεικνύει την αναπτυξιακή δυναμική της επιχείρησης και τον σχετικά χαμηλό κίνδυνο για τους ιδιώτες επενδυτές.
(92)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή κρίνει ότι τα επιχειρηματικά στοιχεία που ήταν διαθέσιμα κατά τον χρόνο της συναλλαγής περιείχαν επαρκή στοιχεία που επέτρεπαν σε έναν ιδιώτη επενδυτή να λάβει την ίδια απόφαση με αυτήν του IDA.
(93)
Η εκτίμηση αυτή ενισχύεται από τα οικονομικά αποτελέσματα της Crist το 2010-2011, τα οποία, ως αναπόσπαστο μέρος του επιχειρηματικού σχεδίου, μπορούν πλέον να εκτιμηθούν εκ των υστέρων. Μολονότι, το 2010 η επιχείρηση πέτυχε ποσοστό μόνο […]% των προβλέψεών της για πωλήσεις, υπήρξε υπέρβαση της προβλεφθείσας απόδοσης των πωλήσεων και των περιθωρίων καθαρού κέρδους και το καθαρό κέρδος που παρήγαγε η Crist ανήλθε σε 12,6 εκατ. PLN και ήταν […] φορές μεγαλύτερο από το καθαρό κέρδος που είχε προγραμματιστεί για εκείνο το έτος. Το 2011, τα αποτελέσματα της επιχείρησης παρουσίασαν περαιτέρω βελτίωση, με επίπεδο πωλήσεων υψηλότερο κατά […]% σε σχέση με αυτό που σχεδιάστηκε, ενώ το παραχθέν καθαρό κέρδος υπερέβη την πρόβλεψη κατά […]%. Οι συνολικοί ισολογισμοί της επιχείρησης στο τέλος του 2010 και του 2011 ήταν υψηλότεροι από τους προγραμματισθέντες κατά […]% και […]% αντίστοιχα.
(94)
Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες αν πληρούνταν ορισμένες προϋποθέσεις που όριζε το Πρόγραμμα, και συγκεκριμένα αν η Crist ήταν επιλέξιμη βάσει του Προγράμματος και αν το δάνειο τηρούσε το όριο για την ένταση της ενίσχυσης που ορίζεται στο Πρόγραμμα (βλ. αιτιολογική σκέψη 15).
(95)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την εξήγηση των πολωνικών αρχών ότι η επιχείρηση είχε δικαίωμα για χρηματοδότηση βάσει του Προγράμματος και ότι το επίπεδο της χρηματοδότησης της επένδυσης της Crist από τον IDA δεν υπερέβη το 80 % του ορίου που θέτει το Πρόγραμμα (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 64) Σε σχέση με το δεύτερο σημείο, η Επιτροπή έλεγξε αν τηρήθηκε το όριο, όπως ανέφεραν οι πολωνικές αρχές, και βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεσή του IDA όταν έλαβε την απόφαση να χορηγήσει το δάνειο: χρηματοδότηση ύψους 150 εκατ. PLN για συνολική επένδυση 188,2 εκατ. PLN (16) συνεπάγεται ένταση ενίσχυσης 79,7 %.
(96)
Βάσει των ανωτέρω εξηγήσεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι έχουν αρθεί οι επιφυλάξεις ως προς το αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε χορηγήσει το δάνειο.
1.2. Συμπέρασμα σχετικά με το πλεονέκτημα
(97)
Βάσει των ανωτέρω πορισμάτων, η Επιτροπή κρίνει ότι οι όροι χορήγησης του δανείου του IDA δεν απέφεραν στην επιχείρηση κανένα καταχρηστικό πλεονέκτημα. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θεωρεί ότι i) με βάση τα στοιχεία που είχε στην κατοχή του IDA, ένας ιδιώτης επενδυτής θα ελάμβανε την ίδια απόφαση και ότι ii) το επιτόκιο του δανείου του IDA στην Crist αντιστοιχεί στο επιτόκιο της αγοράς.
(98)
Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι τα στοιχεία που υποδηλώνουν την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ έχουν σωρευτικό χαρακτήρα, η απουσία έστω και ενός από αυτά είναι καθοριστική. Συνεπώς, δεν είναι αναγκαίο να αναλυθούν τα άλλα στοιχεία που προσδιορίστηκαν στην αιτιολογική σκέψη 66 ανωτέρω.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ
Άρθρο 1
Το μέτρο, το οποίο εφάρμοσε η Δημοκρατία της Πολωνίας προς όφελος της Crist S.A., υπό μορφή δανείου 150 εκατ. PLN με επιτόκιο 6,81 %, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Πολωνίας.
Βρυξέλλες, 25 Ιουλίου 2012.