РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 29 септември 2010 година
относно схема за държавна помощ C 4/09 (ex N 679/97), приведена в действие от Франция в полза на радиоразпространението
(нотифицирано под номер C(2010) 6483)
(само текстът на френски е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/147/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него (1),
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него (2),
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (3),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
С писмо от 2 октомври 1997 г. Френската република уведоми Комисията за схемата за помощи N 679/97 - проект на наредба за изменение на вече съществуваща схема за помощи за радиоразпространението (4). С решение от 10 ноември 1997 г. (5) Комисията одобри подновяването на тази схема за подпомагане на радиоразпространението за срок от десет години.
(2)
С решение от 28 юли 2003 г. (6) е позволено изменение на разглежданата схема за помощ. Предложеното от френските власти изменение се отнася, наред с другото, до промяна в условията за финансиране на схемата за помощи (7). В горепосоченото решение Комисията заключи, че изменената схема за помощи е съвместима с вътрешния пазар по смисъла на член 107, параграф 3, буква в) от Договора за функционирането на Европейския съюз (наричан по-долу „ДФЕС“). Тази промяна влиза в сила от 1 януари 2003 г. за период от десет години.
(3)
На 22 декември 2008 г. Съдът на Европейския съюз обяви за невалидно решението на Комисията от 10 ноември 1997 г., отнасящо се за периода 1997-2002 г. Поради това Комисията предприе всички необходими мерки за поправяне на установената неправомерност и за преразглеждане на предоставената от френските власти информация (за подробно описание на тази процедура вж. раздел 3 „Основания за откриване на процедурата“).
(4)
С писмо от 11 февруари 2009 г. Комисията уведоми Френската република за решението си да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС, по отношение на тази помощ.
(5)
Решението на Комисията да открие горепосочената процедура бе публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (8). Комисията прикани заинтересованите страни да представят мненията си относно разглежданата помощ.
(6)
С писмо от 23 април 2009 г. Френската република представи мнението си относно мярката.
(7)
Комисията не получи други мнения по този въпрос от трети заинтересовани страни.
2. ПОДРОБНО ОПИСАНИЕ НА ПОМОЩТА
(8)
Въпросната мярка се изразява в схема за помощ за подпомагане на малките местни радиостанции във Франция, които изпълняват функция за социално общуване на местно равнище и чиито търговски приходи от реклама и спонсорство не надвишават 20 % от оборота.
(9)
Помощта се финансира чрез постъпленията от парафискална такса, начислявана върху приходите от реклама, която се разпространява чрез радиоразпръскване и телевизионно радиоразпръскване.
(10)
Компетентният орган, а именно Фондът за подпомагане на радиоразпространението (FSER), може да отпуска три вида помощи:
а)
субсидия за започване на дейност по радиоразпръскване на равнище сдружения (radios associatives), с новоиздадена лицензия от Висшия съвет по аудиовизия, която не може да надвишава определен по скала таван;
б)
субсидия за осъществяване на дейност в размер, определен по възходяща, а впоследствие по низходяща скала, определена от комисията, отговаряща за отпускането на субсидии, като субсидията може да се увеличава в определените граници и се вземат предвид положените от службата усилия в областта на вътрешното управление и дейностите в областите на образованието, сдруженията, културата или социалното общуване на местно равнище;
в)
помощ за оборудване, която допринася за увеличение с 50 % на финансирането за обновяване на оборудването на допустими радиостанции, която се отпуска на всеки пет години и не може да надвишава определения в скалата таван.
(11)
Схемата е въведена от 1989 г. и е претърпяла определен брой промени, като Комисията е уведомена за всички тях и те са одобрени от нея през 1990, 1992, 1997 и 2003 г.
2.1. Бенефициери на схемата за помощи
(12)
С проекта, предмет на уведомлението от френските власти, се прилага схемата за помощи, предвидена в член 80 от Закон № 86-1067 от 30 септември 1986 г. за свободата на съобщенията, изменен с член 25 от Закон № 89-25 от 17 януари 1989 г. и член 27 от Закон № 90-1170 от 29 декември 1990 г., който предвижда:
„Службите за звуково радиоразпръскване по ефирен път, чиито търговски приходи, произлизащи от излъчвани съобщения, имащи характер на търговска реклама или спонсорство, са по-малко от 20 % от общия им оборот, подлежат на подпомагане съгласно условия, определени с наредба на Държавния съвет.
Средствата за тази помощ се осигуряват чрез такса, начислявана върху приходите от реклама, излъчвана чрез радиоразпръскване и телевизионно радиоразпръскване.
Възнаграждението, получавано от службите за звуково радиоразпръскване по ефирен път при излъчване на съобщения с цел да се подпомогнат колективни действия или действия от общ интерес, не се взема предвид при определяне на прага, посочен в първата алинея от настоящия член.“
2.2. Режим на финансиране на схемата за помощ
(13)
Що се отнася до финансовата част на схемата за помощи, проектът, за който френските власти са подали уведомление на 2 октомври 1997 г., се превръща в Наредба № 97-1263 от 29 декември 1997 г. за създаване на парафискална такса в полза на Фонд за подпомагане на радиоразпространението (9), член 1 от която предвижда:
„Считано от 1 януари 1998 г. и за срок от пет години се установява парафискална такса върху рекламата, излъчвана чрез радиоразпръскване и телевизионно радиоразпръскване (наричана по-нататък „такса върху дейността на рекламните агенции“), която е предназначена да финансира фонд, който да подпомага притежателите на разрешение за предоставяне на услуги за честотно радиоразпръскване, чиито търговски приходи от излъчени в ефир съобщения с характер на реклама на марка или на спонсорство представляват по-малко от 20 % от общия им оборот. С тази такса се цели насърчаване на радиоразпространението.“
Член 2 от същата наредба предвижда:
„Таксата е на база сумите, без включена комисионна на агенцията и без данък добавена стойност, платени от рекламодателите за излъчването на техните рекламни съобщения, предназначени за територията на Франция. и се дължи от рекламните агенти.
Съвместна наредба на министрите, отговорни съответно за бюджета и за съобщенията, определя ставката на таксата, която се променя в зависимост от приходите за тримесечие на задължените да заплащат таксата лица, като се прилагат следните граници:
[…]“
В член 4 от същата наредба се уточнява, че таксата, посочена в член 2 от наредбата, се изчислява, плаща и събира от Главна данъчна дирекция от името на Фонда за подпомагане на радиоразпространението по същите правила, гаранции и санкции като предвидените за данъка върху добавената стойност.
(14)
Тези разпоредби са изменени във връзка с промяната на схемата за помощи, за която Комисията е била уведомена и която е одобрила с решението от 28 юли 2003 г. (10). Според новите правила парафискалната такса се начислява само за дейността на рекламните агенции, установени на френска територия.
3. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ПРОЦЕДУРАТА
(15)
През 1997 г. с решение N 679/97 Комисията одобри промяна в схемата за помощи, която се изразява в механизъм за финансиране чрез парафискална такса, начислявана върху рекламата, разпространявана чрез радиоразпръскване или телевизионно радиоразпръскване. Посоченото решение не съдържа никакъв анализ на метода на финансиране. Решението от 1997 г. беше в сила до 2003 г., когато е заменено от ново решение NN42/03 за одобряване на помощта (11).
(16)
На 3 август 2004 г. Régie Network, рекламно дъщерно дружество на голяма френска верига от радиостанции, а именно NRJ, оспори пред съда в Лион събраната през 2001 г. такса (152 524 EUR). Делото е било предмет на преюдициално запитване пред Съда за преценка на валидността на решението на Комисията от 10 ноември 1997 г. за одобряване на помощта.
(17)
С решение (12) на Съда от 22 декември 2008 г. решението от 1997 г. е обявено за недействително, тъй като Комисията е пропуснала да оцени метода на финансиране на разглежданата мярка.
(18)
Всъщност в точка 89 от решението си Съдът напомня, че когато разглежда дадена мярка за помощ Комисията трябва задължително да отчита и метода на финансиране на помощта, в случай че той е съставна част от мярката за помощ. В точка 99 от решението си Съдът уточнява, че таксата е съставна част от мярката за помощ, когато съществува задължителна връзка по предназначение между таксата и въпросната помощ по силата на разглежданата националната правна уредба, в смисъл че приходът от таксата е предназначен по необходимост за финансирането на помощта и влияе пряко върху размера на последната, а следователно и върху преценката за съвместимостта на тази помощ с вътрешния пазар.
(19)
След като е проверил дали в настоящия случай всички тези условия са изпълнени, в точка 112 от решението си Съдът установи, че таксата върху дейността на рекламните агенции е съставна част от схемата за помощи за радиоразпространението, за чието финансиране е предназначена. Следователно когато разглежда въпросната мярка за помощ, Комисията трябва задължително да вземе под внимание посочената такса, което тя е пропуснала да направи в решение NN 42/03.
(20)
След решението на Съда за обявяване на решението ѝ от 10 ноември 1997 г. за недействително Комисията предприе всички необходими мерки за поправяне на установената неправомерност и за преразглеждане на предоставената от френските власти информация. Вследствие това на 11 февруари 2009 г. Комисията откри официална процедура по разследване съгласно член 108, параграф 2 от ДФЕС под номер на процедурата C4/2009 (13).
4. МНЕНИЕ НА ФРАНЦИЯ
(21)
С писмо от 23 април 2009 г. френските власти изпратиха на Комисията следното мнение:
а)
Размерът на събраните и изплатени средства за съответния период годишно е средно 20 милиона EUR, разпределени между повече от 500 бенефициери.
б)
Не се оспорва фактът, че чуждестранни оператори, предоставящи услуги по радиоразпръскване във Франция от радиостанции или рекламни агенции, намиращи се в други държави-членки, също са платили тази парафискална такса, но не е възможно те да бъдат определени.
в)
Помощта не подлежи на възстановяване основно по две причини: първо, Комисията неколкократно е била уведомена за и е одобрила схемата за помощи, което е породило оправдани правни очаквания от страна на бенефициерите. Второ, поради финансовото състояние на бенефициерите в настоящияте условия за френските власти би било невъзможно да възстановят платените суми.
5. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА
5.1. Правно основание за оценката
(22)
Оценката на въпросната схема за помощи се основава на член 107, параграф 3 от ДФЕС.
5.2. Наличие на помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС
(23)
Член 107, параграф 1 от ДФЕС гласи, че:
„Освен когато е предвидено друго в Договорите, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.“
(24)
Анализ на настоящия случай от гледна точка на условията, посочени в член 107, параграф 1 от ДФЕС.
а) Помощ, предоставена от държавата чрез държавни ресурси
Схемата за помощ се финансира посредством ресурси, произлизащи от парафискална такса, предвидена от законодателни и нормативни разпоредби, събирана от данъчната администрация и начислявана върху рекламата, излъчвана чрез радиоразпръскване и телевизионно радиоразпръскване.
Следователно помощите са отпускани посредством публични ресурси на френската държава.
б) Нарушаване или заплаха от нарушаване на конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки
Схемата за помощи е в полза само на службите за предоставяне на услуги за звуково радиоразпръскване в ефира. Бенефициери на схемата за помощи са доставчиците на услуги, чиито приходи от реклами съставляват по-малко от 20 % от общия им оборот. Тези служби са в положение на конкуренция по отношение на привличането на слушатели и приходите от реклама, по-специално с други служби за звуково радиоразпръскване на френска територия, чиито търговски приходи надвишават прага и които не се ползват от публично подпомагане по схемата за помощи.
Въпросните помощи нарушават или поне заплашват да нарушат конкуренцията между доставчиците на услуги, които са бенефицери на посочените помощи, и онези доставчици, които не получават такива помощи.
в) Засягане на търговията между държавите-членки
Службите за звуково радиоразпръскване по ефирен път от френска територия, и по-специално бенефициерите по схемата за помощи, могат да бъдат приемани и в други държави-членки, макар и само в трансгранични зони. Освен това, изглежда че предвидената от законодателните и нормативните разпоредби парафискална такса, предмет на уведомлението, може да бъде в ущърб и спрямо рекламните приходи от услуги, предоставяни от други държави-членки към френска територия.
Поради това съществува риск търговията между държавите-членки да бъде засегната от схемата за помощи, предмет на уведомлението.
г) Заключение относно наличието на помощ
При тези обстоятелства Комисията счита, че схемата за помощи за радиоразпространението, предмет на уведомлението от френските власти, попада в обхвата на разпоредбите на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Доколкото посочената схема представлява държавна помощ, Комисията следва да анализира нейната съвместимост с вътрешния пазар. В съответствие с горепосоченото решение по дело Régie Networks, таксата върху дейността на рекламните агенции, с която се финансира разглежданата помощ, следва да бъде взета предвид при разглеждането на съвместимостта на тази схема.
5.3. Съвместимост на помощта от гледна точка на член 107, параграфи 2 и 3 от ДФЕС
(25)
От гледна точка на нейния предмет и приложното ѝ поле мярката за помощ, предмет на уведомлението, очевидно не изпълнява условията, предвидени в член 107, параграф 2 от ДФЕС, и член 107, параграф 3, букви а) и б) от ДФЕС.
(26)
Поради целта си за насърчаване на радиостанциите, предоставящи услуги за звуково радиоразпръскване по ефирен път на френска територия, и по-специално чрез подпомагане на тези, чиито рекламни приходи са по-ниски, схемата за помощ има за цел да гарантира многообразието на медиите на френска територия, което е легитимна цел от общ интерес. Поради това разглеждането на тази част на помощта за бенефициерите може да се извършва спрямо условията, посочени в член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС. В него се предвижда, че: „За съвместими с вътрешния пазар могат да се приемат: (…) помощите, които имат за цел да улеснят развитието на някои икономически дейности или на някои икономически региони, доколкото тези помощи не засягат по неблагоприятен начин условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес (…)“. В този случай Комисията трябва да прецени положителните ефекти на мярката спрямо отрицателните ѝ ефекти.
(27)
В предходните се решения Комисията е заключила, че въпросната схема за помощи има положителни ефекти и е съвместима с вътрешния пазар, по-специално поради факта, че тази схема за помощи допринася за ясно определена цел от общ интерес. Всъщност предназначението ѝ е да насърчи многообразието на радиостанциите, предоставящи услуги за звуково радиоразпръскване по ефирен път на френска територия. Подпомагането на малките радиостанции с местна аудитория, като се отчитат социалните, културните и местните интереси, представлява легитимна цел от общ интерес. Освен това евентуалното нарушаване на конкуренцията вследствие на схемата за помощи в полза на тези радиостанции за социално общуване е незначително и не се отразява отрицателно върху условията за търговия до степен, която противоречи на общия интерес. Предвид мисията и размера на посочените радиостанции нарушаването на конкуренцията между тях и доставчиците на същите видове услуги от друга държава-членка е изключително ограничено. Поради това вследствие на тази схема търговията е засегната изключително слабо.
(28)
При все това при разглеждането на членове 3 и 6 от Наредба № 97-1263 става ясно, че методът на финансиране на схемата за помощи посредством въпросната парафискална такса представлява съставна част от мярката, както вече е установил Съдът в решението си по дело Régie Networks (точки 99-112).
(29)
Всъщност, както се напомня в точка 89 от решението по дело Régie Networks: „Методът на финансиране на дадена държавна помощ може да доведе до несъвместимост на цялата финансирана по този начин схема за помощи с общия пазар. Ето защо дадена помощ не може да бъде разгледана без да се вземат предвид последиците от метода на финансирането ѝ. Напротив, когато разглежда дадена мярка за помощ Комисията трябва задължително да отчита и метода на финансиране на помощта, в случай че той е съставна част от мярката за помощ (вж. в тази връзка, а именно постановленията van Calster и др., горепосочената точка 49, както и от 15 юли 2004 г., Pearle и др., C-345/02, Recueil, стр. I-7139, точка 29)“.
(30)
В резултат от това Комисията следва да вземе предвид посочената по-горе такса при проучването на съвместимостта на схемата за помощи с вътрешния пазар. В това отношение таксата върху дейността на въпросните рекламни агенции е в противоречие с общия принцип, редовно утвърждаван от Комисията и потвърден от Съда в решението му от 25 юни 1970 г. по дело France/Commission (47/69, Сборник съдебна практика, стр. 487), според което внасяните продукти и услуги трябва да бъдат освободени от всякаква парафискална такса, предназначена за финансиране на схема за помощи, от които се ползват само националните предприятия. Съдът се позовава на този анализ в точка 115 от решението му по дело Régie Networks.
(31)
Комисията счита, че липсата на освобождаване на услуги за звуково радиоразпръскване по ефирен път, предоставяни във Франция от намиращи се в други държави-членки радиостанции, и които не могат да се ползват от помощи, отпуснати по схемата, предмет на уведомлението, нарушава условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес. Дори ако общата цел на такава помощ за бенефициерите, предвидена по схемата, предмет на уведомлението, е легитимна и може да бъде счетена за съвместима с вътрешния пазар, това не се отнася и за метода на финансиране на посочената схема.
6. ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(32)
При тези обстоятелства Комисията заключава, че схемата за помощи може да бъде обявена за съвместима с вътрешния пазар, по-специално спрямо критериите, посочени в член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС. Комисията обаче не може да одобри метода на финансиране на схемата.
(33)
В тази връзка Комисията отбелязва твърдението на френските власти в тяхното писмо от 23 април 2009 г., че е невъзможно да бъдат определени (измежду платците на парафискална такса за финансиране на схемата за помощи) чуждестранните оператори, предоставящи услуги за радиоразпръскване във Франция от радиостанции или рекламни агенции, разположени в други държави-членки по време на периода, обхванат от въпросната схема за помощи. Комисията може да приеме наличието на административни затруднения, които възпрепятстват определянето на тези оператори, като се има предвид, че фактите са се случили отдавна. Все пак въз основа на предоставени обяснения от страна на френските власти изтичането на определен период от време само по себе си не представлява непреодолимо препятствие за определянето на платците на таксата. От друга страна френските власти са посочили, че невинаги е възможно от данните, с които разполагат, да се определи дали платците са агенции, разпространяващи рекламни съобщения от френска територия или от друга държава-членка. В такъв случай френските власти са длъжни лично да информират платеца на таксата в срок от шест месеца, считано от датата на уведомлението за настоящото решение, за неговото специално право на възстановяване на платена такса, ако е излъчвал към Франция от друга държава-членка. Администрацията следва да използва всички налични средства за установяване на платците на таксата. При все това, тъй като не е сигурно, че френските власти могат да установят сами всички платци на тази такса, ще се наложи също така да се предприеме подходящо разгласяване на мерките за възстановяване на платени такси, така че засегнатите оператори да се отзоват на поканата.
(34)
В действителност няма пречка Франция да накара тези неизвестни оператори да упражнят правото си на възстановяване на неоснователно платени такси за периода 1997-2002 г. Франция би могла да поправи несъвместимостта на метода на финансиране на схемата за помощи чрез възстановяване на сумата на таксите, които са несъвместими с вътрешния пазар, като спази следните условия:
-
Франция отправя покана към засегнатите оператори и лично ги уведомява за специалното им право на възстановяване всеки път, когато френските власти могат да ги определят и посредством подходящо разгласяване, по-специално чрез публикации в специализирани списания в целия Европейски съюз (14);
-
платците разполагат със срок от 3 години, считано от подходящото разгласяване, за да подадат искане за възстановяване (15);
-
възстановяването се извършва в рамките на максимален срок от 6 месеца, считано от датата на подаване на искането (16);
-
възстановените суми се увеличават с действително начислените лихви, считано от датата на събиране на сумите до датата на действителното им възстановяване, изчислени с натрупване, въз основа на референтната целева ставка, сходна на съдържащата се в член 9 от Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията от 21 април 2004 година за прилагането от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета относно определянето на подробни правила за прилагането на член 93 от Договора за създаване на Европейската общност (17);
-
френските власти приемат всяко разумно доказателство, предоставено от въпросните оператори, с което се доказва плащането на таксата;
-
правото на възстановяване не може да бъде предмет на други условия;
-
считано от датата на уведомлението за настоящото решение, френските власти изпращат до Комисията на всеки 6 месеца редовни доклади относно състоянието на процедурата по възстановяване,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Схемата за помощи, приведена в действие от Франция, е съвместима с вътрешния пазар съгласно предвидените в член 2 условия.
Член 2
С цел премахване на дискриминацията на чуждестранните разпространители, които са заплатили на френската държава такси върху дейността на рекламните агенции, без да се ползват от схемата за помощи, френските власти възстановяват парафискалните такси, платени от чуждестранни оператори за периода 1997-2002 г. В срок от шест месеца, считано от датата на уведомлението за настоящото решение, те информират всички подлежащи на облагане с таксите оператори за възстановяването при всеки случай, в който те могат да ги определят и отправят покана чрез подходящо разгласяване, с цел засегнатите оператори да се отзоват на поканата в срок от три години за подаване на искане за възстановяване на такси (18). След тази покана и въз основа на предоставени от въпросните оператори доказателства, Франция, в максимален срок от 6 месеца, считано от датата на подаване на искането за възстановяване, възстановява сумата на таксите, които са несъвместими с вътрешния пазар, увеличени с действително начислени лихви, изчислени с натрупване, въз основа на референтната целева ставка, сходна на съдържащата се в член 9 от Регламент (ЕО) № 794/2004.
Член 3
Франция уведомява Комисията в срок от два месеца от датата на уведомлението за настоящото решение за мерките, предприети за неговото спазване.
Тя изпраща до Комисията на всеки шест месеца редовни доклади относно състоянието на процедурата по възстановяване, считано от датата на уведомлението за настоящото решение, относно състоянието на предвидената в член 2 процедура по възстановяване, до изтичане на срока от три години, считано от най-скорошните мерки за подходящо разгласяване, посочени в член 2.
Член 4
Адресат на настоящото решение е Френската република.
Съставено в Брюксел на 29 септември 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Σεπτεμβρίου 2010
σχετικά με το καθεστώς ενισχύσεων C 4/09 (πρώην N 679/97) που εφάρμοσε η Γαλλία υπέρ της ραδιοφωνικής έκφρασης
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 6483]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/147/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α) (2),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Γαλλική Δημοκρατία με επιστολή της, της 2ας Οκτωβρίου 1997, κοινοποίησε στην Επιτροπή το καθεστώς ενισχύσεων N 679/1997- σχέδιο διατάγματος που είχε ως στόχο να τροποποιήσει το ήδη ισχύον καθεστώς ενισχύσεων για τη ραδιοφωνική έκφραση (4). Η Επιτροπή με απόφασή της, της 10ης Νοεμβρίου 1997 (5), ενέκρινε τη συνέχιση της εφαρμογής του εν λόγω καθεστώτος στήριξης της ραδιοφωνικής έκφρασης για μία δεκαετία.
(2)
Τροποποίηση του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων εγκρίθηκε με απόφαση της Επιτροπής, της 28ης Ιουλίου 2003 (6). Η προτεινόμενη από τις γαλλικές αρχές τροποποίηση αφορούσε, μεταξύ άλλων, την αλλαγή των τρόπων χρηματοδότησης του εν λόγω καθεστώτος ενισχύσεων (7). Στην απόφαση αυτή η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ούτως τροποποιηθέν καθεστώς ενισχύσεων ήταν συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: «ΣΛΕΕ»). Η τροποποίηση αυτή άρχισε να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2003 και για δεκαετή χρονική περίοδο.
(3)
Στις 22 Δεκεμβρίου 2008, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κήρυξε άκυρη την απόφαση της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 1997 που αφορούσε τη χρονική περίοδο 1997-2002. Η Επιτροπή έχει έκτοτε λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο προς εξάλειψη της διαπιστωθείσας παρανομίας και έχει επανεξετάσει τις πληροφορίες που έχουν παράσχει οι γαλλικές αρχές (για λεπτομερή περιγραφή της διαδικασίας αυτής, βλέπε τμήμα 3 «Λόγοι που οδήγησαν στην κίνηση της διαδικασίας»).
(4)
Η Επιτροπή με επιστολή της, της 21ης Φεβρουαρίου 2009, ενημέρωσε τη Γαλλία σχετικά με την απόφασή της να κινήσει όσον αφορά την εν λόγω ενίσχυση τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
(5)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (8). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.
(6)
Η Γαλλική Δημοκρατία διαβίβασε τις παρατηρήσεις της σχετικά με το μέτρο, με επιστολή της τής 23ης Απριλίου 2009.
(7)
Η Επιτροπή δεν έλαβε άλλες παρατηρήσεις σχετικά με το θέμα από τρίτους ενδιαφερόμενους.
2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(8)
Το συγκεκριμένο μέτρο συνίσταται σε καθεστώς ενισχύσεων για τη στήριξη των μικρών γαλλικών τοπικών ραδιοφωνικών σταθμών που πληρούν έναν ρόλο κοινωνικής επικοινωνίας σε τοπικό επίπεδο και των οποίων τα εμπορικά έσοδα από διαφημίσεις και χορηγίες δεν υπερβαίνουν το 20 % του κύκλου εργασιών τους.
(9)
Η ενίσχυση χρηματοδοτείτο από έσοδα μέσω ενός φόρου υπέρ τρίτων που εισπράττετο επί των εσόδων που προέρχονταν από διαφημίσεις οι οποίες μεταδίδονταν ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά.
(10)
Η αρμόδια αρχή, δηλαδή το Fonds de soutien à l'expression radiophonique (FSER) (Ταμείο Στήριξης της Ραδιοφωνικής Έκφρασης) μπορεί να χορηγήσει τρία είδη ενισχύσεων:
α)
στήριξη εγκατάστασης στην τοπική ραδιοφωνία που εγκρίθηκε πρόσφατα από το Conseil supérieur de l'audiovisuel (Ανώτατο Συμβούλιο οπτικοακουστικών μέσων), η οποία δεν μπορεί να υπερβεί ένα ανώτατο καθοριζόμενο βάσει κλίμακας όριο·
β)
επιχορήγηση λειτουργίας ύψους καθοριζόμενου από την προοδευτική κλίμακα και σταδιακά μειούμενου, το οποίο ορίζεται από την Επιτροπή που έχει αναλάβει την παροχή των επιχορηγήσεων και η οποία μπορεί να το αυξήσει εντός καθορισμένων ορίων λαμβάνοντας υπόψη τις προσπάθειες που καταβάλλει ο σταθμός όσον αφορά την εσωτερική διαχείριση και τις δράσεις που έχει αναλάβει στους τομείς της παιδείας, της συλλογικής έκφρασης, του πολιτισμού ή της επικοινωνίας της τοπικής κοινωνίας·
γ)
ενίσχυση για εξοπλισμό με συμμετοχή μέχρι 50 % στη χρηματοδότηση της ανανέωσης του υλικού των επιλέξιμων ραδιοφωνικών σταθμών, που χορηγείται μόνο ανά πενταετία και δεν μπορεί να υπερβεί ένα καθοριζόμενο από την κλίμακα ανώτατο όριο.
(11)
Το καθεστώς έχει θεσπιστεί από το 1989 και έχει υποστεί ορισμένες τροποποιήσεις, οι οποίες ανακοινώθηκαν και εγκρίθηκαν όλες από την Επιτροπή το 1990, 1992, 1997 και 2003.
2.1. Δικαιούχοι του καθεστώτος ενισχύσεων
(12)
Με το σχέδιο που κοινοποίησαν οι γαλλικές αρχές τίθεται σε εφαρμογή το καθεστώς ενισχύσεων που προβλέπει το άρθρο 80 του νόμου αριθ. 86-1067 της 30ής Σεπτεμβρίου 1986, για την ελευθερία της επικοινωνίας, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 25 του νόμου αριθ. 89-25 της 17ης Ιανουαρίου 1989, και το άρθρο 27 του νόμου αριθ. 90-1170 της 29ης Δεκεμβρίου 1990, που ορίζουν ότι:
«Οι υπηρεσίες ραδιοφωνικής μετάδοσης ηχητικών μηνυμάτων των οποίων τα εμπορικά έσοδα από τη μετάδοση διαφημίσεων σήματος ή από χορηγίες δεν υπερβαίνουν το 20 % του συνολικού κύκλου εργασιών τους τυγχάνουν ενισχύσεων κατά τους όρους διατάγματος του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας).
Η χρηματοδότηση της ενίσχυσης αυτής εξασφαλίζεται μέσω εισφοράς επί των πόρων που προέρχονται από τις μεταδιδόμενες διαφημίσεις μέσω ραδιοφωνικής και τηλεοπτικής μετάδοσης.
Η αμοιβή που εισπράττουν οι υπηρεσίες ηχητικής ραδιοφωνικής μετάδοσης κατά τη μετάδοση μηνυμάτων που σκοπό έχουν τη στήριξη δράσεων συλλογικών ή κοινού συμφέροντος δεν λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του ορίου που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο του παρόντος άρθρου.»
2.2. Τρόπος χρηματοδότησης του καθεστώτος ενισχύσεων
(13)
Όσον αφορά τη χρηματοδοτική πτυχή του καθεστώτος ενισχύσεων, το σχέδιο που κοινοποίησαν οι γαλλικές αρχές στις 2 Οκτωβρίου 1997, το οποίο κατέστη διάταγμα αριθ. 97-1263 της 29ης Δεκεμβρίου 1997, για τη θέσπιση φόρου υπέρ τρίτων υπέρ του Ταμείου στήριξης της ραδιοφωνικής έκφρασης (9), ορίζει στο άρθρο 1:
«Θεσπίζεται από 1ης Ιανουαρίου 1998 και για πενταετή χρονική διάρκεια, φόρος υπέρ τρίτων επί της διαφήμισης που μεταδίδεται με ηχητική ραδιοφωνική και τηλεοπτική μετάδοση [(στο εξής: “φόρος επί των διαφημιστικών οργανισμών”)] που έχει ως στόχο τη χρηματοδότηση ενός ταμείου ενίσχυσης των κατόχων άδειας ραδιοφωνικής μετάδοσης ηχητικών μηνυμάτων των οποίων τα εμπορικά έσοδα που προέρχονται από τη μετάδοση μηνυμάτων και έχουν χαρακτήρα διαφημίσεων σήματος ή από χορηγίες είναι κατώτερα από το 20 % του συνολικού κύκλου εργασιών τους. Ο φόρος αυτός έχει ως στόχο την προώθηση της ραδιοφωνικής έκφρασης.»
Το άρθρο 2 του ιδίου διατάγματος προβλέπει:
«Ο φόρος βασίζεται στα ποσά, εκτός προμήθειας του οργανισμού και εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας, που καταβάλλουν οι διαφημιζόμενοι για τη μετάδοση των διαφημιστικών τους μηνυμάτων στη γαλλική επικράτεια.
Καταβάλλεται από τα πρόσωπα που διαχειρίζονται τα διαφημιστικά αυτά μηνύματα.
Ένα κοινό διάταγμα των αρμόδιων για τον προϋπολογισμό και την επικοινωνία υπουργών καθορίζει τους συντελεστές φόρου ανά τριμηνιαία τμήματα εσόδων που εισπράττονται από τους οργανισμούς που υπόκεινται στους ακόλουθους περιορισμούς:
[…]»
Στο άρθρο 4 του ιδίου διατάγματος προσδιορίζεται ότι ο φόρος που προβλέπεται στο άρθρο 2 υπολογίζεται, εκκαθαρίζεται και εισπράττεται από τη γενική διεύθυνση φορολογίας για λογαριασμό του ταμείου στήριξης της ραδιοφωνικής έκφρασης, σύμφωνα με τους ίδιους κανόνες, εγγυήσεις και κυρώσεις με εκείνους που προβλέπονται για τον φόρο επί της προστιθέμενης αξίας.
(14)
Οι διατάξεις αυτές υπέστησαν τροπολογίες επ’ ευκαιρία της τροποποίησης του καθεστώτος ενισχύσεων που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή και εγκρίθηκε με απόφαση της 28ης Ιουλίου 2003 (10). Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, ο φόρος υπέρ τρίτων επιβάλλεται μόνο στους οργανισμούς που είναι εγκατεστημένοι στη γαλλική επικράτεια.
3. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(15)
Η Επιτροπή ενέκρινε το 1997 με την απόφαση N 679/97, τροποποίηση του καθεστώτος ενισχύσεων που συνίστατο σε έναν μηχανισμό χρηματοδότησης μέσω φόρου υπέρ τρίτων επί των διαφημίσεων που μεταδίδονταν ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά. Η εν λόγω απόφαση δεν περιλαμβάνει καμία ανάλυση της μεθόδου χρηματοδότησης. Η απόφαση του 1997 παρήγε αποτελέσματα μέχρι το 2003, ημερομηνία κατά την οποία αντικαταστάθηκε από τη νέα απόφαση έγκρισης NN 42/03 (11).
(16)
Στις 3 Αυγούστου 2004, η Régie Network, θυγατρική διαφημιστική εταιρεία μιας μεγάλης ραδιοφωνικής γαλλικής αλυσίδας της NRJ, προσέβαλε ενώπιον του δικαστηρίου της Λυών την εισφορά που είχε καταβάλει το 2001 (152 524 ευρώ). Η υπόθεση αποτέλεσε αντικείμενο προδικαστικής παραπομπής στο Δικαστήριο για την αξιολόγηση του κατά πόσον ήταν έγκυρη η απόφαση της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 1997 με την οποία εγκρίνετο η ενίσχυση.
(17)
Η απόφαση του Δικαστηρίου (12), της 22ας Δεκεμβρίου 2008, κήρυξε άκυρη την απόφαση του 1997 λόγω του ότι η Επιτροπή είχε παραλείψει να αξιολογήσει τη μέθοδο χρηματοδότησης του εξεταζόμενου μέτρου.
(18)
Όντως, στο σημείο 101 της απόφασής του, το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι κατά την εξέταση ενός μέτρου ενίσχυσης από μέρους της Επιτροπής θα πρέπει κατ’ ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη ο τρόπος χρηματοδότησης της ενίσχυσης, σε περίπτωση που αυτή αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μέτρου. Στο σημείο 99 της απόφασής του το Δικαστήριο προσδιορίζει ότι ο φόρος αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μέτρου ενίσχυσης όταν υπάρχει δεσμευτική σχέση χορήγησης μεταξύ του φόρου και της συγκεκριμένης ενίσχυσης βάσει της εθνικής νομοθεσίας που έχει ληφθεί υπόψη, κατά την έννοια ότι το προϊόν του φόρου διατίθεται κατ’ ανάγκη για τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης και καθορίζει άμεσα τη σημασία της και, κατά συνέπεια, επηρεάζει την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά.
(19)
Το Δικαστήριο, αφού εξακρίβωσε ότι συγκεντρώνονταν όλες αυτές οι συνθήκες στη συγκεκριμένη περίπτωση, στο σημείο 112 της απόφασής του, διαπιστώνει ότι ο φόρος επί των διαφημιστικών οργανισμών αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του καθεστώτος ενισχύσεων ραδιοφωνικής έκφρασης για τη χρηματοδότηση των οποίων προορίζεται. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα πρέπει να λάβει υπόψη της τον εν λόγω φόρο κατά την εξέταση του συγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων, πράγμα που παρέλειψε να πράξει κατά τη λήψη της απόφασης NN 42/03.
(20)
Μετά την απόφαση με την οποία κηρύσσεται άκυρη η απόφαση της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 1997, η Επιτροπή έλαβε όλα τα απαιτούμενα μέτρα για να αποκαταστήσει τη διαπιστωθείσα παρατυπία και εξέτασε εκ νέου τα στοιχεία που παρέσχον οι γαλλικές αρχές. Κατά συνέπεια, στις 11 Φεβρουαρίου 2009 η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία εξέτασης σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ με αριθμό διαδικασίας C4/2009 (13).
4. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ
(21)
Οι γαλλικές αρχές με επιστολή τους της 23ης Απριλίου 2009 διαβίβασαν τις ακόλουθες παρατηρήσεις στην Επιτροπή:
α)
το ποσό των φόρων που συγκεντρώθηκαν και καταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου ανέρχεται ετησίως κατά μέσον όρο σε 20 εκατ. ευρώ, τα οποία κατανεμήθηκαν σε περισσότερους από 500 δικαιούχους·
β)
δεν αμφισβητείται ότι οι ξένες επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες ραδιοφωνικής μετάδοσης στη Γαλλία από σταθμούς ή οργανισμούς που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη κατέβαλαν επίσης αυτόν τον φόρο υπέρ τρίτων, αλλά δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν·
γ)
δεν μπορεί να υπάρξει ανάκτηση της ενίσχυσης για δύο κυρίως λόγους: πρώτον, το καθεστώς ενισχύσεων κοινοποιήθηκε δεόντως και εγκρίθηκε από την Επιτροπή επανειλημμένα, πράγμα που δημιούργησε μία δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στους δικαιούχους αυτούς. Δεύτερον, η οικονομική κατάσταση των δικαιούχων στο σημερινό πλαίσιο θα καθιστούσε αδύνατη για τις γαλλικές αρχές την ανάκτηση των καταβληθέντων ποσών.
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
5.1. Νομική βάση της αξιολόγησης
(22)
Η αξιολόγηση του συγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων στηρίζεται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
5.2. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(23)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι:
«Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως».
(24)
Ανάλυση της παρούσας περίπτωσης βάσει των όρων που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
α) Ενίσχυση που χορηγήθηκε από το κράτος μέσω κρατικών πόρων
Το καθεστώς ενισχύσεων χρηματοδοτείται μέσω πόρων που προέρχονται από φόρο υπέρ τρίτων ο οποίος προβλέπεται από τις νομοθετικές και ρυθμιστικές διατάξεις, εισπράττεται από τη φορολογική διοίκηση και βαρύνει τη διαφήμιση που μεταδίδεται με ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά μηνύματα.
Οι ενισχύσεις χορηγούνται, ως εκ τούτου, μέσω δημοσίων πόρων του γαλλικού κράτους.
β) Αποτέλεσμα νόθευσης ή απειλή νόθευσης του ανταγωνισμού που ευνοεί ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής
Το καθεστώς ενισχύσεων ευνοεί μόνο την παροχή υπηρεσιών ραδιοφωνικής μετάδοσης. Οι δικαιούχοι του καθεστώτος ενισχύσεων είναι πάροχοι τέτοιων υπηρεσιών των οποίων τα έσοδα από διαφημίσεις δεν υπερβαίνουν το 20 % του συνολικού κύκλου εργασιών τους. Οι σταθμοί αυτοί βρίσκονται σε ανταγωνισμό όσον αφορά την προσέλκυση ακροαστικού κοινού και την απόκτηση εσόδων από διαφημίσεις, ιδίως με άλλους σταθμούς ραδιοφωνικής μετάδοσης στη γαλλική επικράτεια, των οποίων τα εμπορικά έσοδα υπερβαίνουν το προαναφερθέν όριο και οι οποίοι δεν τυγχάνουν της δημόσιας στήριξης βάσει του καθεστώτος ενισχύσεων.
Οι εν λόγω ενισχύσεις, ως εκ τούτου, νοθεύουν ή τουλάχιστον απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό μεταξύ παρόχων υπηρεσιών που δικαιούνται και παρόχων υπηρεσιών που δεν δικαιούνται τις ενισχύσεις αυτές.
γ) Επηρεασμός των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών
Οι υπηρεσίες ραδιοφωνικής μετάδοσης που παρέχονται από τη γαλλική επικράτεια, ιδίως από δικαιούχους του καθεστώτος ενισχύσεων μπορούν να ληφθούν σε άλλα κράτη μέλη, έστω και στις παραμεθόριες περιοχές. Επίσης, φαίνεται ότι ο φόρος υπέρ τρίτων που προβλέπεται στις νομοθετικές και ρυθμιστικές διατάξεις που κοινοποιήθηκαν βαρύνει και τα έσοδα από διαφημίσεις σταθμών που εκπέμπουν από άλλα κράτη μέλη προς τη γαλλική επικράτεια.
Προκύπτει ως εκ τούτου ότι οι συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών επηρεάζονται ή υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστούν από το κοινοποιηθέν καθεστώς ενισχύσεων.
δ) Συμπέρασμα όσον αφορά την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
Υπ’αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή κρίνει ότι το καθεστώς ενισχύσεων στη ραδιοφωνική έκφραση, αντικείμενο της κοινοποίησης των γαλλικών αρχών, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ. Στον βαθμό που το εν λόγω καθεστώς αποτελεί κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή οφείλει να αναλύσει το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης αυτής με την κοινή αγορά. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα απόφαση Régie Networks, ο φόρος στους διαφημιστικούς οργανισμούς με τον οποίο χρηματοδοτείται η εν λόγω ενίσχυση πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου του εν λόγω καθεστώτος.
5.3. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης βάσει του άρθρου 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ
(25)
Το κοινοποιηθέν μέτρο και ως προς το αντικείμενο και ως προς το πεδίο εφαρμογής του σαφώς δεν πληροί τους όρους που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ και το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχεία α) και β) της ΣΛΕΕ.
(26)
Λόγω του σκοπού του να ευνοεί τους σταθμούς που παρέχουν υπηρεσίες ραδιοφωνικής μετάδοσης στη γαλλική επικράτεια, κυρίως στηρίζοντας εκείνους των οποίων τα έσοδα από διαφημίσεις είναι τα πιο χαμηλά, το καθεστώς ενισχύσεων έχει ως στόχο να εξασφαλίσει την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης στη γαλλική επικράτεια, που αποτελεί έναν γενικό νόμιμο στόχο. Έτσι, η πτυχή της ενίσχυσης στους δικαιούχους μπορεί να εξεταστεί λαμβανομένων υπόψη των όρων που προβλέπει το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ, ήτοι: «Μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά: […] οι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον». Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή καλείται να εξετάσει τις θετικές και τις αρνητικές συνέπειες του μέτρου.
(27)
Στις προηγούμενες αποφάσεις, η Επιτροπή είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το συγκεκριμένο καθεστώς ενισχύσεων έχει θετικές συνέπειες και συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά, ιδίως λόγω του ότι συμβάλλει σε έναν σαφώς καθορισμένο στόχο κοινού συμφέροντος. Ουσιαστικά, έχει ως στόχο να ευνοήσει την πολυφωνία των σταθμών που παρέχουν υπηρεσίες ραδιοφωνικής μετάδοσης στη γαλλική επικράτεια. Στηρίζει τους σταθμούς μικρού μεγέθους το ακροατήριο των οποίων είναι τοπικό, λαμβανομένων υπόψη των κοινωνικών, πολιτιστικών και τοπικών ενδιαφερόντων, πράγμα που αποτελεί νόμιμο γενικό στόχο. Επιπλέον, η ενδεχόμενη στρέβλωση του ανταγωνισμού που προκαλείται από το καθεστώς των ενισχύσεων που προωθούν τους τοπικούς αυτούς σταθμούς είναι χαμηλή και δεν νοθεύει τους όρους συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Λαμβανομένης υπόψη της αποστολής και του μεγέθους των σταθμών αυτών, η στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ αυτών και των παρόχων υπηρεσιών αυτού είδους σε άλλο κράτος μέλος είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Κατά συνέπεια, ο επηρεασμός των συναλλαγών που προκύπτει από το καθεστώς αυτό είναι ιδιαίτερα χαμηλός.
(28)
Εντούτοις, προκύπτει από την εξέταση του διατάγματος αριθ. 97-1263 άρθρα 3 και 6, ότι ο τρόπος χρηματοδότησης του καθεστώτος ενισχύσεων μέσω του συγκεκριμένου φόρου υπέρ τρίτων αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μέτρου, όπως ήδη διαπίστωσε το Δικαστήριο στην απόφαση του Régie Networks (σημεία 99 έως 112).
(29)
Ουσιαστικά, όπως υπενθυμίζεται στο σημείο 89 της απόφασης Régie Networks: «ο τρόπος χρηματοδοτήσεως μιας ενίσχυσης μπορεί να καταστήσει ασυμβίβαστο προς την κοινή αγορά το σύνολο του συστήματος ενισχύσεων. Επομένως, η εξέταση μιας ενίσχυσης δεν μπορεί να διαχωριστεί από τα αποτελέσματα του τρόπου χρηματοδοτήσεώς της. Αντιθέτως, όταν η Επιτροπή εξετάζει ένα μέτρο ενίσχυσης οφείλει να λαμβάνει επίσης υπόψη τον τρόπο χρηματοδοτήσεως της ενίσχυσης στην περίπτωση που αυτός αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του μέτρου (βλέπε σχετικώς, μεταξύ άλλων, προπαρατεθείσα απόφαση van Calster κ.λπ., σκέψη 49, και απόφαση της 15ης Ιουλίου 2004, C-345/02, Pearle κ.λπ., Συλλογή 2004, σ. I-7139, σκέψη 29)».
(30)
Άρα η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη της τον φόρο αυτό κατά την εξέταση του συμβιβάσιμου του καθεστώτος ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά. Σχετικά με το θέμα αυτό, ο νόμος για τους συγκεκριμένους διαφημιστικούς οργανισμούς φαίνεται αντίθετος με τη γενική αρχή, που συστηματικά έχει εγκρίνει η Επιτροπή και επιβεβαιώσει το Δικαστήριο στην απόφασή του της 25ης Ιουνίου 1970, Γαλλία/Επιτροπής (47/69, Συλλογή σ. 69), σύμφωνα με την οποία τα εισαγόμενα προϊόντα ή υπηρεσίες πρέπει να απαλλάσσονται από κάθε φόρο υπέρ τρίτων που προορίζεται για τη χρηματοδότηση καθεστώτος ενισχύσεων των οποίων μόνοι δικαιούχοι είναι κρατικές επιχειρήσεις. Το Δικαστήριο αναφέρει την ανάλυση αυτή στο σημείο 115 της απόφασής του Régie Networks.
(31)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μη απαλλαγή των υπηρεσιών ραδιοφωνικής μετάδοσης που παρέχονται στη Γαλλία από σταθμούς που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη και οι οποίοι δεν μπορούν να τύχουν ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει του κοινοποιηθέντος καθεστώτος νοθεύει τους όρους συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Παρότι ο γενικός σκοπός της πτυχής της ενίσχυσης στους δικαιούχους που αφορά το κοινοποιηθέν καθεστώς είναι νόμιμο και μπορεί να θεωρηθεί ως συμβιβάσιμος με την εσωτερική αγορά, δεν ισχύει το ίδιο για τον τρόπο χρηματοδότησης του εν λόγω καθεστώτος.
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(32)
Υπ’ αυτούς τους όρους, η Επιτροπή συνάγει ότι το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά, ιδίως βάσει των κριτηρίων που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. Αντίθετα, η Επιτροπή αδυνατεί να εγκρίνει τον τρόπο χρηματοδότησης του καθεστώτος αυτού.
(33)
Σχετικά με το θέμα αυτό, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της την αδυναμία που εκφράζουν οι γαλλικές αρχές στην επιστολή τους της 23ης Απριλίου 2009, ως προς τον προσδιορισμό (μεταξύ εκείνων που καταβάλλουν τον φόρο υπέρ τρίτων με τον οποίο χρηματοδοτείται το καθεστώς ενισχύσεων) των αλλοδαπών επιχειρηματιών που έχουν παράσχει υπηρεσίες ραδιοφωνικής μετάδοσης στη Γαλλία από σταθμούς ή οργανισμούς που βρίσκονται σε άλλα κράτη μέλη, κατά την περίοδο που καλύπτεται από το προαναφερθέν καθεστώς ενισχύσεων. Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί την ύπαρξη διοικητικών δυσχερειών που εμποδίζουν τον προσδιορισμό τους, λαμβανομένου υπόψη του χρόνου που έχει εν τω μεταξύ παρέλθει. Ωστόσο, βάσει των εξηγήσεων που παρέσχον οι γαλλικές αρχές, η παρέλευση του χρόνου στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν φαίνεται να αποτελεί αφ’ εαυτής ανυπέρβλητο εμπόδιο, όσον αφορά τον προσδιορισμό των υπόχρεων φόρου. Οι γαλλικές αρχές ισχυρίζονται αντίθετα ότι δεν ήταν πάντα δυνατό να προσδιορίσουν, βάσει των στοιχείων που είχαν στην κατοχή τους, κατά πόσον οι υπόχρεοι φόρου ήταν οργανισμοί που εξέπεμπαν από τη γαλλική επικράτεια ή από άλλο κράτος μέλος. Στην περίπτωση αυτή, οφείλουν να κοινοποιήσουν ατομικά στον υπόχρεο φόρου, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, το ειδικό του δικαίωμα επιστροφής φόρου εάν αυτός εξέπεμπε προς τη Γαλλία από άλλο κράτος μέλος. Η διοίκηση πρέπει να χρησιμοποιήσει κάθε διαθέσιμο μέσο για να προσδιορίσει τους υπόχρεους φόρου. Ωστόσο, δεδομένου ότι δεν είναι βέβαιο ότι οι γαλλικές αρχές μπορούν να προσδιορίσουν από μόνες τους όλους τους υπόχρεους του εν λόγω φόρου, θα πρέπει να καταστήσουν ευρέως γνωστά τα μέτρα επιστροφής, κατά τρόπον ώστε να εμφανιστούν οι ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες.
(34)
Τίποτα δεν εμποδίζει τη Γαλλία να παράσχει τη δυνατότητα στους άγνωστους αυτούς επιχειρηματίες να διεκδικήσουν το δικαίωμά τους επιστροφής των αχρεωστήτως καταβληθέντων φόρων κατά τη χρονική περίοδο 1997-2002. Η Γαλλία μπορεί να αποκαταστήσει το ασυμβίβαστο του τρόπου χρηματοδότησης του καθεστώτος ενισχύσεων, μέσω της επιστροφής του ποσού των μη συμβιβάσιμων με την εσωτερική αγορά φόρων τηρώντας τους ακόλουθους όρους:
-
η Γαλλία οφείλει να καλέσει τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες κοινοποιώντας τους ατομικά το ειδικό τους δικαίωμα για επιστροφή κάθε φορά που οι γαλλικές αρχές είναι σε θέση να τους βρουν, και μέσω κατάλληλης ενημέρωσης, ιδίως με δημοσιεύσεις σε ειδικευμένα περιοδικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση (14)·
-
οι υπόχρεοι φόρου πρέπει να διαθέτουν προθεσμία 3 ετών από την κατάλληλη ενημέρωση για να υποβάλουν αίτηση επιστροφής (15)·
-
η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός μέγιστης προθεσμίας 6 μηνών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης (16)·
-
τα επιστρεφόμενα ποσά πρέπει να προσαυξηθούν κατά τους τόκους που έχουν όντως γεννηθεί από την ημερομηνία κατά την οποία τα ποσά εισπράχθηκαν μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής επιστροφής τους, υπολογιζόμενους με τη μέθοδο του ανατοκισμού, λαμβανομένου υπόψη ως αναφοράς ενός αντικειμενικού επιτοκίου, κατ’ αναλογία, με εκείνο που προβλέπεται στο άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (17)·
-
οι γαλλικές αρχές πρέπει να δεχθούν κάθε λογική απόδειξη που θα παράσχουν οι συγκεκριμένοι επιχειρηματίες και θα αποδεικνύει την καταβολή του φόρου·
-
το δικαίωμα επιστροφής δεν πρέπει να υποβληθεί σε οποιονδήποτε άλλο όρο·
-
οι γαλλικές αρχές υποβάλλουν στην Επιτροπή έκθεση, ανά εξάμηνο, αρχής γενομένης από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, σχετικά με την πορεία της διαδικασίας επιστροφής,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το καθεστώς ενισχύσεων που έθεσε σε εφαρμογή η Γαλλία συμβιβάζεται με την εσωτερική αγορά υπό τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 2.
Άρθρο 2
Προς εξάλειψη της διακριτικής μεταχείρισης που υφίστανται ορισμένοι αλλοδαποί οργανισμοί ραδιοφωνικής μετάδοσης που έχουν καταβάλει φόρους επί των εσόδων διαφημιστικών οργανισμών που επιβάλλει το γαλλικό κράτος χωρίς να μπορούν να τύχουν της εφαρμογής του καθεστώτος ενισχύσεων, οι γαλλικές αρχές οφείλουν να προβούν στην επιστροφή των φόρων αυτών υπέρ τρίτων που έχουν εισπράξει από τους αλλοδαπούς επιχειρηματίες κατά τη χρονική περίοδο 1997-2002. Εντός προθεσμίας έξι μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, οι γαλλικές αρχές οφείλουν να ενημερώσουν όλους τους επιχειρηματίες που δικαιούνται επιστροφή φόρου, όποτε αυτές είναι σε θέση να τους προσδιορίσουν και οφείλουν επίσης να προβούν σε πρόσκληση, μέσω κατάλληλης ενημέρωσης, ώστε οι ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες να παρουσιαστούν, παρέχοντάς τους τριετή προθεσμία για την υποβολή αίτησης επιστροφής (18). Μετά από την πρόσκληση αυτή, και βάσει των αποδείξεων που θα προσκομίσουν οι εν λόγω επιχειρηματίες, η Γαλλία εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης επιστροφής, θα πρέπει να επιστρέψει το ποσό των μη συμβιβάσιμων με την εσωτερική αγορά φόρων, προσαυξημένο με τους ανάλογους τόκους υπολογιζόμενους με τη μέθοδο του ανατοκισμού, λαμβάνοντας υπόψη μία αναφορά αντικειμενικού επιτοκίου, κατ’ αναλογία προς εκείνη που αναφέρεται στο άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004.
Άρθρο 3
Η Γαλλία ενημερώνει την Επιτροπή, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έχει λάβει προς συμμόρφωση με την απόφαση αυτή.
Υποβάλλει στην Επιτροπή έκθεση ανά εξάμηνο, αρχής γενομένης από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, σχετικά με την πορεία της διαδικασίας επιστροφής που προβλέπεται στο άρθρο 2, μέχρι να παρέλθουν τρία έτη από την εφαρμογή των τελευταίων μέτρων κατάλληλης ενημέρωσης που αναφέρονται στο άρθρο 2.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 29 Σεπτεμβρίου 2010.