РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 29 септември 2010 година
относно държавна помощ C 32/09 (ex NN 50/09), приведена в действие от Германия за преструктурирането на Sparkasse KölnBonn
(нотифицирано под номер C(2010) 6470)
(само текстът на немски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/526/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани държавите-членки и други заинтересовани страни да представят мненията си в съответствие с посочените разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
Германия уведоми за мерките на 21 октомври 2009 г.
(2)
С решение от 4 ноември 2009 г. (2) („Решение за откриване“) Комисията направи предварителното заключение, че мерките за рекапитализация на Sparkasse KölnBonn („Банката“) представляват държавна помощ и изрази съмнения дали би могло предоставените на Sparkasse KölnBonn мерки да бъдат определени за съвместими с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3 от ДФЕС. Освен това Комисията изиска германските органи да представят план за преструктуриране.
(3)
На 6 януари 2010 г. Решението за откриване беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз и заинтересованите страни бяха поканени да представят техните мнения.
(4)
На 11 февруари 2010 г. Германия представи план за преструктуриране, който беше обсъден на поредица от срещи и телеконференции през периода от декември 2009 г. до септември 2010 г.
(5)
Германия предостави допълнителна информация и актуализации на плана за преструктуриране на 15 януари, 10, 12 и 24 февруари, 10 и 26 март, 21 и 28 май, 8 и 11 юни, 23 юли и 10 и 23 август 2010 г. Окончателният вариант на плана за преструктуриране беше представен на 1 септември 2010 г.
2. ОПИСАНИЕ НА ПОЛУЧАТЕЛЯ НА ПОМОЩТА
(6)
Sparkasse KölnBonn е спестовна банка в Германия. В настоящия си вид е създадена през 2005 г. в резултат на сливане на Stadtsparkasse Köln и Sparkasse Bonn, чиито собственици („Träger“, отговорни публични институции, наричани по-долу „собственик“) съответно бяха град Кьолн и град Бон. Град Кьолн непряко притежава 70 % дял в новата банка, а град Бон - 30 %. След споменатото сливане ролята на собственик на Sparkasse KölnBonn се изпълнява от асоциацията Zweckverband Sparkasse KölnBonn („Zweckverband“). Zweckverband, което е учредено съгласно публичното право, представлява предприятие със специално предназначение. Единствените участници в Zweckverband са град Кьолн (70 %) и град Бон (30 %).
(7)
В края на 2008 г. Sparkasse KölnBonn беше втората по големина спестовна банка в Германия със счетоводен баланс от 31 милиарда евро. Тогава рейтингът на Sparkasse KölnBonn по Moody’s е бил Aa2. На 15 май 2010 г. той е променен на A1.
(8)
Sparkasse KölnBonn предоставя банкови услуги на клиенти на дребно (Privatkundengeschäft) и корпоративни клиенти (Firmenkundengeschäft). Банката се занимава с финансиране на проекти и капиталови пазари (Kapitalmarktgeschäft) на регионално равнище, както и с други финансови дейности като управление на активи.
(9)
Банката работи само в района на Кьолн и Бон, където е имала пазарен дял от приблизително [30-35] (3) % от депозитите на частни клиенти, около [20-25] % от заемите, отпускани на частни клиенти и [15-20] % от кредитите за корпоративни клиенти през 2008 г. (4)
3. МЕРКИ ЗА ПОМОЩ
(10)
Капиталът на Sparkasse KölnBonn беше увеличен с общо 650 милиона евро:
i)
чрез издаване на сертификати за участие (Genussrechte) в края на 2008 г.; и
ii)
чрез негласни влогове (Stille Einlage) в началото на 2009 г.
3.1. Сертификати за участие (Genussrechte)
(11)
През декември 2008 г. Rheinische Sparkassen-Förderungsgesellschaft („Förderungsgesellschaft“) записа номинални сертификати за участие в Sparkasse KölnBonn на стойност 300 милиона евро на два транша от по 150 милиона евро.
(12)
Förderungsgesellschaft е изцяло притежавано дъщерно дружество на Rheinischer Sparkassen- und Giroverband (Рейнска асоциация на спестовните банки - „RSGV“). RSGV представлява публичноправната асоциация („Körperschaft des öffentlichen Rechts“) на всички спестовни банки и техните публични собственици на територията на Rhineland и представлява спестовните банки (Sparkassen) и техните (публични) собственици. Целта на Förderungsgesellschaft, според неговия устав, е подкрепата на спестовните банки, които членуват в RSGV. Förderungsgesellschaft може да прави вноски в капитала на спестовни банки само с цел развиване на допълнителни дейности по отпускане на кредити и да получава заеми.
(13)
Купонът на сертификатите е 8 %. Срокът на сертификатите е до 31 декември 2013 г. От нормативна гледна точка сертификатите за участие представляват капитал от втори ред.
(14)
Сертификатите за участие участват в годишните загуби пропорционално на общия собствен капитал за поемане на загуби. Свързани са с […] пренос на плащанията по сертификатите за участие, т.е. миналите плащания по сертификатите за участие трябва да бъдат платени в срок до [2-6] години след падежа им. Същото се прилага за плащания за допълване на номиналната стойност на сертификатите за участие, ако тя е намаляла вследствие на поемането на загуби.
(15)
Förderungsgesellschaft изтегли два заема от […] с цел финансиране на сертификатите. Фиксираната лихва по тези заеми е [4-5] % за срока на сертификатите за участие. Гарант по заема пред […] е RSGV, която ще получи от Förderungsgesellschaft възнаграждение за гаранцията в размер на [1,8-2,5] %.
3.2. Негласни влогове
(16)
На 2 януари 2009 г. и на 27 февруари 2009 г. бяха сключени договори за негласни влогове между Sparkasse KölnBonn и Zweckverband, образуващи „Stille Gesellschaft“, с общ размер 350 милиона евро, изплатени на два транша - 300 милиона евро на 2 януари и 50 милиона евро на 1 април 2009 г. Негласните влогове представляват средство, което не дава на инвеститора никакви права на глас, но му осигурява възнаграждение. Инструментът е постоянен и се признава за капитал от първи ред. Негласните влогове са притежание на Zweckverband.
(17)
С цел да финансира негласните влогове Zweckverband е изтеглило заем в размер на 300 милиона евро за първия транш. 50 % от заема са предоставени от […], а останалите 50 % - от […]. Лихвата по заема, платима от Zweckverband, възлиза на 12-месечен EURIBOR плюс [0,7-1,1] %. Вторият транш в размер на 50 милиона евро беше рефинансиран посредством заем от […], лихвата по който е в размер на EURIBOR плюс [0,7-1,1] %. Въпреки че няма изрична гаранция нито от Кьолн, нито от Бон, по закон двата града са неограничено отговорни за всички задължения на Zweckverband съгласно устава за учредяване на Zweckverband.
(18)
Възнаграждението, което Sparkasse Köln Bonn заплаща за негласните влогове, е 12-месечен EURIBOR плюс 7,25 %. Това възнагражение е било определено в съответствие със заключението на Deutsche Bank относно справедливостта. Заплащането на възнаграждението е обусловено от реализирането на балансова печалба и се отлага, ако Sparkasse KölnBonn не отчете печалба за годината. Не се извършва плащане, ако към момента на падежа съотношението на основния капитал е под 9 %, а също така и когато плащането би довело до загуба за съответната счетоводна година или би увеличило тази загуба. В случай на отлагане на плащането няма пренесено задължение за заплащане на отложената сума на по-късен етап. Освен това негласните влогове поемат балансовите загуби пропорционално на общия капитал за поемане на загуби.
4. ПЛАНЪТ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(19)
В съответствие с плана за преструктуриране Sparkasse KölnBonn ще се ориентира към нейния законоустановен бизнес модел на регионална спестовна банка. Банката ще се съсредоточи върху предоставяне на типични услуги за банкирането на дребно на нейните традиционни клиентски сегменти, а именно частни клиенти и МСП, и ще се оттегли от другите дейности като търгуване със собствен капитал или инвестиции в структурирани продукти и ще продаде дъщерните дружества, осъществяващи странични дейности. Освен това Банката значително ще намали своите административни разходи.
4.1. Описание на плана за преструктуриране
(20)
Sparkasse KölnBonn ще се съсредоточи върху обслужването на клиенти в района на Кьолн и Бон в сегментите за частни клиенти, частно банкиране, МСП и корпоративни и институционални клиенти. Банката ще се съсредоточи върху корпоративни клиенти с годишен оборот под 250 милиона евро.
(21)
Sparkasse KölnBonn ще намали най-големите си кредитни експозиции, като ограничи кредитните линии, изиска допълнителни обезпечения или прехвърли рискове на други кредитни институции. Sparkasse KölnBonn вече е реализирала намаление в размер на 551,5 милиона евро в сегмента на корпоративните клиенти и допълнително ще намали експозицията с [900-1 100] милиона евро до края на 2013 г. от първоначалното равнище от 2,8 милиарда евро през 2008 г. Освен това до края на 2013 г. ще бъде намалена и кредитната експозиция в размер на [800-900] милиона евро, предоставена на институции, които не са свързани с района на Кьолн и Бон, посредством същите инструменти (вж. приложение I, точка 4).
(22)
Sparkasse KölnBonn вече е намалило своя портфейл за търгуване със собствен капитал от първоначалните 550 милиона евро до настоящите [20-23] милиона евро, който по-нататък ще бъде намален до 0. В бъдеще Банката ще преустанови всички дейности по търгуване със собствен капитал и смята да се откаже от своя статут на институция с търговски портфейл, което ще наложи отчитането на всички останали ограничени търговски дейности в банковия портфейл. Качествено те ще бъдат ограничени до определени продукти и трябва да се придържат към дневен количествен лимит на експозиция (пазарен риск [3-5] милиона евро, вж. приложение I, точка 2).
(23)
Една от основните причини за загубите на Sparkasse KölnBonn през 2008 г. бяха нейните инвестиции в портфейлите от така наречените обезпечени с активи ценни книжа (ABS) и стратегическо разпределяне на активи (SAA). В момента на осъществяването на инвестицията в портфейла от ABS Sparkasse KölnBonn придобива разнообразни в географско отношение (5) активи, предимно с рейтинг AAA, в това число RMBS (6), CDO (7), CMBS (8), ABS (9) и CLO (10). Към края на 2007 г. портфейлът от ABS възлизаше на 1,05 милиарда евро в счетоводните отчети на Sparkasse KölnBonn. SAA е инвестиция в специални фондове, чрез която Sparkasse KölnBonn притежаваше разнообразен портфейл, състоящ се наред с другите от международни акции, REIT (11) и облигации, включително такива с висока доходност и на възникващи пазари. Към края на 2007 г. този портфейл беше отчетен със стойност 2,2 милиарда евро в книгите на Sparkasse KölnBonn. Въпреки че целта на Sparkasse KölnBonn беше постигането на голяма диверсификация на нейните портфейли от ABS и SAA, те бяха засегнати значително от финансовата криза. Двата портфейла бяха основната причина за отписването на 249 милиона евро, (12) което Sparkasse KölnBonn трябваше да признае в своя инвестиционен портфейл през 2008 г., в допълнение към вече записаните 108 милиона евро през 2007 г.
(24)
В своя план за преструктуриране Sparkasse KölnBonn класифицира инвестициите в ABS и SAA като несъответстващи на рисковия профил и неговото стратегическо преориентиране в посока на традиционна спестовна банка. В резултат на това Банката реши изцяло да продаде или намали тези ангажименти до 2014 г. През март 2008 г. Sparkasse KölnBonn намали наполовина нейната инвестиция в SAA, за да ограничи експозицията си на ценни книжа. През 2009 г. бяха реализирани допълнителни продажби, което доведе до намаляването на портфейла от SAA на 468 милиона евро към 30 септември 2009 г. Въздействието на останалата експозиция на ABS (по номинал 970 милиона евро към 30 септември 2009 г.) в счетоводните отчети на Sparkasse KölnBonn ще бъде поето от създаването на провизии и хеджиране през 2010 г. Накрая целият оставащ портфейл предстои да бъде продаден през [2012-2014 г.].
(25)
Sparkasse KölnBonn е започнала да прилага всеобхватна програма за намаляване на разходите, в това число намаляване броя на персонала, оптимизация на вътрешните процеси и закриване на 22 от съществуващите 131 клона до средата на 2011 г. В резултат на това нейните административни разходи постепенно ще бъдат намалени с [5-8] % до 2014 г. (13)
(26)
Германия твърди, че Банката ще спазва ограниченията на плащанията на купони (приложение I, точка 7), рекламирането (приложение I, точка 9) и забраните за придобиване (приложение I, точка 8), както и забрана за заемане на лидерска позиция по отношение на цените, която предвижда, че до края на 2014 г. Sparkasse KölnBonn няма да предлага по-добри проценти за депозити и ипотеки от най-добрите, предлагани от 10-те най-големи нейни конкуренти (за депозити - от гледна точка на пазарни дялове на конкурентите на съответния пазар в района на Кьолн и Бон и за ипотеки - от гледна точка на пазарен дял в ново производство в Германия, вж. приложение I, точка 5).
4.2. Преструктуриране на дъщерните дружества
(27)
Sparkasse KölnBonn планира да намали притежаваните от нея дъщерни дружества с една трета. От портфейла от дъщерни дружества, който фигурира в счетоводните отчети на Банката със стойност 635 милиона евро към 31 декември 2008 г., [20-40] милиона евро са продадени или ликвидирани до края на 2009 г. и още [180-250] милиона евро предстои да бъдат продадени. Като прилага тази мярка, в зависимост от вида на дъщерното дружество, Sparkasse KölnBonn преследва две цели. Първо, целта на продажбите на дъщерни дружества (14), осъществяващи странични дейности, които работят по проекти за регионално развитие или общинско и социално настаняване, е да се намали експозицията на риск и уязвимостта на Sparkasse KölnBonn. Второ, целта на продажбата на дялове в предприятия, които само непряко са свързани с дейността на Sparkasse KölnBonn, е да се реализират печалби за финансиране на преструктурирането на Sparkasse KölnBonn (вж. приложение I, точка 10). Пълен списък на дъщерните дружества, които предстои да бъдат продадени, е предоставен в приложение I, точки 10 и 13.
(28)
Примери за продажби във втората група са дяловете в дружества като RW Holding AG, S ProFinanz Versicherungsmakler GmbH, Schufa Holding AG и neue leben Pensionsverwaltung AG. Тези продажби вече са приключили и са осигурили постъпления в общ размер от приблизително [25-35] милиона евро.
(29)
За определени дъщерни дружества, чиято стойност приблизително е [70-100] милиона евро, Sparkasse KölnBonn не очаква голям интерес от частни купувачи трети страни. Този слаб интерес се дължи главно на характера на тези предприятия - фактът, че те са малки и се занимават със социално настаняване и регионално развитие в сътрудничество с град Кьолн или тяхната структура на собственост, в която град Кьолн вече доминира. Следователно Банката възнамерява да продаде тези дейности на [град Кьолн или дружество, свързано с град Кьолн]. Прехвърлянето би следвало да се реализира по пазарна стойност, определена от независим експерт. Активите, притежавани от дъщерните дружества, които предстои да бъдат продадени на град Кьолн, са свързани главно с дейности в областта на недвижимите имоти.
(30)
Вследствие на прилагането на мерките за преструктуриране Банката ще намали нейните рисковопретеглени активи (RWA) с [2-5] милиарда евро до [15-20] милиарда евро (т.е. с [15-20] %) (без да се отчита бъдещ растеж в основната дейност през периода на преструктуриране). Ако бъде взет предвид растеж в основната дейност, намалението на RWA ще възлезе на [10-15] % до 2014 г. […] на Sparkasse KölnBonn ще намалее с [4-6] милиарда евро до [20-30] милиарда евро (т.е. с [15-20] %) (без да се взема предвид бъдещ растеж в основната дейност през периода на преструктуриране). Ако бъде взет предвид растеж в основната дейност, мерките за преструктуриране ще доведат до общо намаление на активите с 5 %.
4.3. Възможност за връщане на жизнеспособността при основен сценарий и сценарий с неблагоприятни пазарни условия
(31)
Германия е представила основен сценарий и сценарий с неблагоприятни пазарни условия с цел да покаже възможността на Sparkasse KölnBonn да възстанови нейната жизнеспособност в дългосрочен план.
(32)
Представените финансови прогнози в основния сценарий са базирани на допускания, които съответстват на прогнозите за Германия, публикувани от признати икономически институти. Приема се, че растежът на БВП ще се запази на същото умерено равнище през целия период на преструктуриране. Очаква се процентът на безработицата да продължи да се повишава до 2011 г., а след това да започне бавно да спада. Накрая очаква се понастоящем неблагоприятната среда с ниски лихвени проценти да се подобри през 2010 г. и след това да остане без промяна за останалата част от периода на преструктуриране.
(33)
Както е показано в таблица 1 по-долу, при основния сценарий се очаква Sparkasse KölnBonn да възвърне своята доходност през 2010 г. и непрекъснато да подобрява нейните резултати до 2014 г. През 2014 г. Банката ще постигне възвръщаемост на собствения капитал (ROE) в размер на [9-10] %. Диаграма 1 по-долу илюстрира основните показатели за финансовите резултати на Sparkasse KölnBonn за периода 2008-2014 г.
Таблица 1
Печалба на Sparkasse KölnBonn преди данъчно облагане за периода 2010-2014 г. в основния сценарий
Сценарий
2009 г.
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2012 г.
2014 г.
Основен сценарий
- 98,8
[5 - 10]
[80 - 100]
[125 - 150]
[125 - 150]
[20 - 225]
Диаграма 1
Основни показатели за финансовите резултати на Sparkasse KölnBonn за периода 2008-2014 - основен сценарий
Показатели
2008 г.
2009 г.
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
RWA (15) (млрд. евро)
20,2
19,1
[17,5-20]
[…]
[…]
[…]
[15-20]
Съотношение от първи ред (16)
6,4 %
(5,5 %)
6,9 %
(6,1 %)
[7-8] %
([6-7] %)
[8-9] %
([7-8] %)
[8-9] %
([7-8] %)
[8-9] %
([7-8] %)
[8-10] %
([8-9] %)
ROE
- 13,5 %
- 6,5 %
[0-3] %
[4-6] %
[7-9] %
[7-9] %
[9-10] %
CIR
73,0 %
70,0 %
[65-75] %
[60-70] %
[55-65] %
[50-60] %
[50-60] %
FTE
3 824
3 672
[3 500-3 750]
[3 250-3 500]
[3 000-3 250]
[3 000-3 250]
[2 750-3 000]
(34)
При сценария с неблагоприятни пазарни условия макроикономическите допускания предвиждат продължаване на кризата до 2011 г. и бавно възстановяване през 2012 г. Сценарият с неблагоприятни пазарни условия предвижда, че лихвените проценти ще останат на неблагоприятно ниско равнище в продължение на още две години спрямо основния сценарий.
(35)
При сценария с неблагоприятни пазарни условия се очаква Sparkasse KölnBonn да възвърне нейната доходност през 2012 г. и непрекъснато да подобрява резултатите си до 2014 г. През 2014 г. Банката ще постигне ROE в размер на [10-12,5] %. В съответствие със сценария с неблагоприятни пазарни условия съотношението на капитала за Sparkasse KölnBonn и за цялата консолидирана група ще остане доста над минималните регулаторни изисквания през целия период на преструктуриране. Таблица 2 и диаграма 2 по-долу илюстрират основните показатели за финансовите резултати на Sparkasse KölnBonn за периода 2008-2014 г. при сценария с неблагоприятни пазарни условия.
Таблица 2
Печалба на Sparkasse KölnBonn преди данъчно облагане за периода 2010-2014 г. при сценария с неблагоприятни пазарни условия
Сценарий
2009 г.
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
Сценарий с неблагоприятни пазарни условия
- 98,8
- [125 - 150]
- [25 - 50]
[50 - 75]
[125 - 150]
[175 - 200]
Диаграма 2
Основни показатели за финансовите резултати на Sparkasse KölnBonn за периода 2008-2014 г. - сценарий с неблагоприятни пазарни условия
Показатели
2008 г.
2009 г.
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
RWA (17) (млрд. евро)
20,2
19,1
[17-20]
[17-19]
[17-19]
[17-19]
[16-18]
Съотношение от първи ред (18)
6,4 %
(5,5 %)
6,9 %
(6,1 %)
[6-7] %
([5-6])
[6-7] %
([6-7])
[6-7] %
([6-7])
[6-7] %
([6-7])
[7-8] %
([6-7])
ROE
- 13,5 %
- 6,5 %
- [8-9] %
- [1-3] %
[3-5] %
[8-10] %
[10-12] %
CIR
73,0 %
70,0 %
[70-75] %
[65-70] %
[60-65] %
[55-60] %
[50-55] %
FTE
3 824
3 672
[3 500-3 750]
[3 250-3 500]
[3 000-3 250]
[3 000-3 250]
[2 750-3 000]
(36)
Извършен е допълнителен анализ на чувствителността на лихвените проценти, тъй като основната пречка пред реализирането на приходи от страна на Банката представлява настоящото ниско равнище на краткосрочните лихвени проценти (сценарий 1: увеличаване на лихвената крива със 100 базисни пункта, сценарий 2: понижението ѝ с 50 базисни пункта). Анализът потвърди, че допълнителното увеличаване на лихвените проценти би подобрило доходността на Sparkasse KölnBonn, докато намаляващите лихвени проценти биха намалили нейната доходност, т.е. линейно намаляване на краткосрочните лихвени проценти с 50 базисни пункта би довело до намаляване на печалбата с [20-25] милиона евро годишно. Като цяло предоставеният от Германия анализ на чувствителността показва, че уязвимостта на Sparkasse KölnBonn на големи шокове на лихвените проценти е ограничена.
4.4. Корпоративно управление
(37)
Германия представи информация, която показва, че инвестициите, направени на база политически съображения, които са допринесли за затрудненията на Sparkasse KölnBonn, са били одобрени през периода 1997-2004 г. - преди сливането на Stadtsparkasse Köln с Sparkasse Bonn през 2005 г., което е създало Sparkasse KölnBonn в настоящата му форма. Тези инвестиции са решени също така при условията на различна правна уредба, регламентирана главно от Закона за спестовните банки на Северен Рейн-Вестфалия (19). След това са правени подобрения в корпоративното управление на Sparkasse KölnBonn.
(38)
Поради промяна на структурата на отговорната публична институция на Банката (Träger) след сливането от 2005 г., важните решения в Zweckverband се вземат с квалифицирано мнозинство на гласовете на акционерите, което е определено на най-малко 85 % - равнище, което надвишава дяловото участие на всеки един от градовете.
(39)
Броят и големината на органите на института са били намалени, което включва значителни намаления на големината на Надзорния съвет и на Управителния съвет (20). Разпуснат беше Комитетът по дяловите участия, състоящ се от трима члена на Управителния съвет, който в бившата Stadtsparkasse Köln е имал право да взема предварителни решения относно инвестициите в дъщерни дружества. Управителният съвет пое отговорността за инвестиционната политика по отношение на ангажиментите, свързани със собствен капитал, които следва да се оценяват на база на икономически критерии. Освен това всяка нова инвестиция, реализирана от Sparkasse KölnBonn, изисква одобрението на Надзорния съвет.
(40)
Промените в Закона за спестовните банки задължиха Банката да създаде комитети по риска и по счетоводната отчетност и да им предостави широки контролни правомощия. Законът изисква също така членовете на Надзорния съвет да притежават необходимата квалификация, за да оценяват и контролират дейността на спестовна банка. Управителният съвет единствен носи цялата отговорност за управлението на Банката, като не е задължен да изпълнява никакви указания на Надзорния съвет или на акционерите.
(41)
В допълнение към вече приложените подобрения на структурата на корпоративно управление Sparkasse KölnBonn допълнително ще засили нейното управление, като увеличи броя на независимите (21) членове на Надзорния съвет от двама (понастоящем) на четирима от общо 18. Членовете на Комитета по счетоводна отчетност ще бъдат намалени от девет на седем, а, съответно, на Комитета по риска - от девет на шест, считано от 1 януари 2011 г. Комитетите по дяловите участия и по стратегиите ще бъдат разпуснати съответно до края на 2011 г. и на 2010 г. Важността на първия естествено ще отпадне, след като Sparkasse KölnBonn продаде основната част от нейните дъщерни дружества. Задълженията на последния ще бъдат изпълнявани от Управителния съвет. Накрая ще бъдат изменени процесите на вземане на решения по отношение на придобивания на дружества, като ще се включи единодушно вземане на решения в Управителния съвет и в хода на финансов и правен анализ или бизнес оценка ще се изисква инвестициите, надвишаващи [2-5] милиона евро, предварително да бъдат оценени положително от независим експерт.
4.5. Хибриди
(42)
Sparkasse KölnBonn държи хибриден капитал, депозиран от инвеститори трети страни (частни сертификати за участие), в размер 224 милиона евро. Според предоставената от Германия информация Genussrechte и частните сертификати за участие са равнопоставени. Негласните влогове са с по-нисш ранг и от двата вида сертификати. Както е показано на таблица 3 по-долу, от 2008 г. насам не са извършвани плащания на купони по хибриди. През 2008 г. и 2009 г. Genussrechte участват в загубите в размер на 57,4 милиона евро. Негласните влогове и частните сертификати участват в загубите през 2009 г. Считано от 2010 г. хибридните инструменти ще бъдат допълнени и от 2011 г. кумулативните отложени плащания на купони ще бъдат наваксани до 2012 г. През 2013 г. всички хибриди ще бъдат допълнени, всички отложени плащания на купони ще бъдат наваксани и по всеки инструмент ще бъде заплатен пълен купон. Предвид факта, че плащания на купони се извършват при положителен резултат или на отчета за приходите и разходите или на баланса, Sparkasse KölnBonn няма никакво основание да спре плащанията на купони, ако функционира рентабилно и всяко едно намаляване на капитала е било възстановено.
Таблица 3
Разпределение на печалбата на Sparkasse KölnBonn през периода 2009-2014 г. (основен сценарий)
2008 r.
2009 г.
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2012 г.
2014 г.
Печалба преди данъчно облагане
- 98,8
[5 - 10]
[80 - 100]
[125 - 150]
[125 - 150]
[20 - 225]
Разпределение на печалбата според капиталовите инструменти
Държавни сертификати за участие
Поемане на загубата
40,6
16,8
0
0
0
0
0
Основно възстановяване
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Купон
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Частни сертификати за участие
Поемане на загубата
0
12,5
0
0
0
0
0
Основно възстановяване
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Купон
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Негласни влогове
Поемане на загубата
0
19,5
0
0
0
0
0
Основно възстановяване
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Купон
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(43)
Германия е поела ангажимент Банката да не извършва никакви плащания на купони по хибридния капитал, притежаван от частни инвеститори, освен плащанията, които е задължена да извърши по договор (вж. приложение I, точка 7).
4.6. WestLB
(44)
Друга причина за затрудненията на Sparkasse KölnBonn беше нейното участие в WestLB. В миналото Sparkasse KölnBonn е реализирала загуби в размер на […] милиона евро, тъй като, в качеството си на член на регионалната асоциация на спестовните банки, тя е правила вноски в резервния фонд, създаден от асоциацията на спестовните банки като „предпазна мрежа“ за нейните членове и Landesbanks. В контекста на оздравяването на WestLB през 2008 г. се е наложила намесата на фонда. Останалата експозиция на риск е свързана с непрякото дялово участие на Sparkasse KölnBonn в WestLB и оставащата непряка отговорност за „лошата“ банка на WestLB чрез RSGV.
(45)
Въпреки че Sparkasse KölnBonn не е инвестирала пряко в WestLB, тя има експозиция на дял в последното, притежаван от RSGV, в което Sparkasse KölnBonn притежава пряк дял от около 19 %. Според предоставената от Германия информация рискът някакво понижение на балансовата стойност на RSGV, дължащо се на WestLB, да окаже въздействие върху Sparkasse KölnBonn е силно ограничен. Първо, WestLB наскоро е било оценено от независима страна и неговата балансова стойност в счетоводните отчети на RSGV е била намалена съответно към 31 декември 2009 г. от първоначалната стойност от […] милиона евро на […] милиона евро към 31 декември 2009 г. Следователно непрекият дял на Sparkasse KölnBonn в WestLB понастоящем възлиза на приблизително […] милиона евро. Освен това, поради факта че Sparkasse KölnBonn има експозиция на WestLB само чрез нейния дял в RSGV, единствено истинската стойност на последното е от значение за Sparkasse KölnBonn. Тя се влияе не само от стойността на WestLB, но също така от други дъщерни дружества и инвестиции, притежавани от RSGV. Оценката на другите дъщерни дружества на RSGV, направена в края на 2009 г., разкри значителни латентни резерви, които биха били достатъчни да покрият дори евентуалния най-неблагоприятен сценарий - пълно отписване на WestLB.
(46)
Задължението на Sparkasse KölnBonn за вноски [в …], създадено с цел покриване на евентуални загуби на наскоро създадената „лоша“ банка на WestLB, възлиза на […] милиона евро за период от 25 години. Въпреки това този ангажимент няма да окаже въздействие върху възможността на Банката да изпълнява нейните нормативни изисквания в бъдеще, тъй като вноските [в …] ще се правят само от бъдещите печалби.
4.7. Частично ранно излизане от кризата
(47)
Германия е поела ангажимент Sparkasse KölnBonn да върне част от получения капитал по-рано от предвиденото в условията на инструментите (вж. приложение I, точка 27). Връщането ще започне от 2011 г. и ще се осъществи в две стъпки.
(48)
Първата стъпка се състои в продажбата на транш от 150 милиона евро […] на Zweckverband. Операцията и по-специално равнището на покупната цена няма да са по-изгодни за Förderungsgesellschaft, отколкото ако е запазило инструмента (22). След това Zweckverband ще преобразува Genussrechte, които понастоящем се признават за капитал от втори ред, в капиталови инструменти от първи ред. По-специално новият инструмент ще бъде субординиран, няма да подлежи на обратно изкупуване за най-малко 30 години и ще има некумулативни плащания на купони. Тази стъпка ще доведе до подобряване на съотношението на капитала от първи ред на Sparkasse KölnBonn с [0,8-1,0] %.
(49)
Увеличаването на съотношението на капитала от първи ред позволява осъществяването на втората стъпка, която представлява обратното изкупуване от страна на Sparkasse KölnBonn на оставащия транш от Genussrechte, притежавани от Förderungsgesellschaft, през 2011 г. с номинална стойност 150 милиона евро. Като цяло и двете стъпки ще доведат до намаляване на съотношението на капитала от втори ред с [0,5-1,0] %. Освен това RSGV или друг член на сектора на спестовните банки ще изкупи на пазарна цена дяловете на Sparkasse KölnBonn в две свързани със спестовните банки […] (23) и […]. Продажбата на непреките дялове в двете дружества ще доведе до допълнително намаление от [0,2-0,5] % на общите активи на Банката. Продажбата на двете дружества е тясно свързана с връщането на втория транш от Genussrechte, тъй като RSGV ще закупи двете дружества с постъпленията от продажбата на Genussrechte.
5. ОСНОВАНИЯ ЗА СТАРТИРАНЕ НА ПРОЦЕДУРАТА ПО МЯРКАТА ЗА РЕКАПИТАЛИЗАЦИЯ
(50)
Комисията напомня, че в този случай е открила официална процедура по разследване на мярката за рекапитализацията по отношение на нейната съвместимост с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3 от ДФЕС (24) като помощ за преструктуриране на 4 ноември 2009 г.
(51)
Освен това Комисията изрази съмнения относно това дали е гарантирано подходящо споделяне на тежестта във всички случаи и дали нарушаването на конкуренцията е било ограничено, както се изисква съгласно правилата за държавна помощ (параграф 50 от Решението за откриване).
(52)
Накрая, предвид несигурността относно това дали затрудненията на Sparkasse KölnBonn се дължат на инвестиционни решения, взети доста преди кризата, или по-скоро на самата криза, Комисията не стигна до заключение относно това дали мерките за рекапитализация биха попаднали в приложното поле на член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС или на член 107, параграф 3, буква в от ДФЕС. Комисията реши да продължи с разследването на фактите, за да определи подходящото правно основание, което следва да бъде приложено, като заеме позиция на по-късен етап от процеса.
6. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(53)
Комисията отбелязва, че не са получени мнения от заинтересовани трети страни по отношение на Решението за откриване, свързано с мярката за рекапитализация.
7. МНЕНИЯ НА ГЕРМАНИЯ
(54)
Германия отбеляза, че е направила преглед на решението на Комисията от 4 ноември 2009 г., в което Комисията е решила да открие процедурата, установена в член 108, параграф 2 от ДФЕС. Тя уведоми Комисията, че поддържа своето мнение, че мерките за рекапитализация, получени от Sparkasse KölnBonn под формата на негласни влогове и сертификати за участие в края на 2008 г. и началото на 2009 г., не представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Германия счита, че мерките са в съответствие с принципа на инвеститор в условията на пазарна икономика в съответствие с представената обосновка преди Решението за откриване (вж. параграфи 24-28 от Решението за откриване).
(55)
Германия не се съгласи с оценката на Комисията, че към момента на прилагане на мерките за рекапитализация, т.е. края на 2008 г./началото на 2009 г., пазарът на хибридни инструменти е бил в пълно затишие (25). По-специално Германия не е съгласна със заключението на Комисията, че никой инвеститор или собственик при условията на пазарна икономика не би се обвързал с такава инвестиция в посочения момент, дори на по-висока цена (вж. параграф 38 от Решението за откриване). Германия твърди, че пазарните промени не са засегнали Sparkasse KölnBonn, която е могла да емитира подчинен дълг, както през последните четири месеца на 2008 г. (в общ размер [10-15] милиона евро), така и през първото тримесечие на 2009 г. (в общ размер [35-40] милиона евро) на траншове от по няколко стотин хиляди евро.
(56)
Накрая Германия възрази на твърдението, че рекапитализацията на Sparkasse KölnBonn от Förderungsgesellschaft включва някакви държавни ресурси.
(57)
Германия обаче изрази своята увереност, че, ако Комисията потвърди своята предварителна оценка по отношение на характера на държавна помощ на рекапитализацията на Sparkasse KölnBonn, мерките биха били съвместими с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
(58)
Германия заяви, че планът за преструктуриране отговаря на всички условия, посочени в Съобщението на Комисията от 23 юли 2009 г. относно връщане на жизнеспособността и оценка на мерките за преструктуриране във финансовия сектор според правилата за държавна помощ в настоящата криза (26) („Съобщение относно преструктурирането“).
(59)
Според мнението на Германия планът за преструктуриране гарантира, че в дългосрочен план жизнеспособността на Sparkasse KölnBonn е възстановена, че Sparkasse KölnBonn осигурява достатъчно собствено участие в разходите за преструктуриране и нарушенията на конкуренцията са ограничени от съществени структурни и поведенчески мерки.
(60)
Поетите ангажименти от Германия са посочени в приложения I-III и представляват неразделна част от настоящото решение. С цел да се гарантира изпълнението на ангажиментите ще бъде назначен контролиращ управител. Процедурата по назначаване и отговорностите на контролиращия управител са посочени в приложение II. Освен това Германия се е ангажирала със срок за извършване на продажбите (вж. приложение I, точки 10 и 13). В случай че съгласуваният срок за извършване на продажбите не бъде спазен, ще бъде назначен управител по продажбите, който ще изпълнява задълженията си в съответствие с условията, посочени в приложение III.
8. ОЦЕНКА
8.1. Съществуване и размер на помощ
(61)
Комисията трябва да прецени дали въпросните мерки представляват държавна помощ. Член 107, параграф 1 от ДФЕС предвижда, че всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(62)
В Решението за откриване (раздел 5.1) Комисията направи предварителното заключение, че мерките за рекапитализация на Sparkasse KölnBonn представляват държавна помощ. Комисията не може да се съгласи с обосновката на Германия, според която мерките не представляват помощ, доколкото условията и на двата инструмента отговарят на това, което един инвеститор при условията на пазарна икономика би приел. Дори ако възнаграждението и по двата инструмента отговаря на лихвата, заплащана по съпоставими инструменти до началото на 2008 г., то е било твърде ниско в случая на Sparkasse KölnBonn, предвид високия риск в резултат на липсата на доходност на Банката. Дори към момента на рекапитализацията пазарът на хибридни инструменти е бил в пълен застой. Следователно, в контекста на настоящия случай и по-специално пазарната ситуация, Комисията не би могла да приеме аргумента, че инвеститор в условията на пазарна икономика би направил инвестицията във въпросния момент, да не говорим за инвестиране при равни условия.
(63)
Разследването не стигна до никаква информация, която би променила тази оценка. Емисиите на подчинен дълг от страна на Sparkasse KölnBonn в края на 2008 г. и през първото тримесечие на 2009 г. не осигуряват надеждно доказателство, че пазарите на хибридни инструменти са били активни, поради твърде ограничения брой свързани отделни траншове. Траншове на хибридни инструменти на стойност няколко стотин хиляди евро представляват много по-различно ниво на риск от това на инструмент с номинална стойност 150 милиона евро и следователно е много по-лесно да бъдат поети от частните пазари. Следователно Комисията поддържа своето мнение, че никой инвеститор при условията на пазарна икономика не би придобил емисия на хибридни инструменти с подобна големина и характеристики като мерките за рекапитализация на Sparkasse KölnBonn към въпросния момент.
(64)
По отношение на характера на ресурсите, използвани от Förderungsgesellschaft за рекапитализацията на Sparkasse KölnBonn, Комисията напомня, че вече е установила в нейната практика, че средствата, предоставени от RSGV, представляват ресурси, които пряко или непряко са контролирани от публични органи (27). Комисията счита, че това се отнася също така за Förderungsgesellschaft, което е изцяло притежавано дъщерно дружество на RSGV. Следователно тези ресурси са държавни ресурси по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(65)
В светлината на горното Комисията потвърждава предварителното заключение, до което е стигнала в Решението за откриване, че мерките за рекапитализация в полза на Sparkasse KölnBonn представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(66)
Освен това Комисията отбелязва, че мерките за помощ за оздравяване са преобразувани в помощ за преструктуриране, която отново осигурява предимство за Банката. Мерките са позволили на Банката да получи финансиране в ситуация, в която тя е била неспособна да набере капитал на пазара, особено в условията на финансова и икономическа криза. Това дава на Банката икономическо предимство и засилва нейната позиция в сравнение с тази на нейните конкуренти в Германия и в други държави-членки, които не са получили същата подкрепа. Следователно мерките трябва да се разглеждат като способни да нарушат конкуренцията и да засегнат търговията между държавите-членки.
(67)
Елементът на помощта в капиталовите инжекции възлиза на 650 милиона евро и представлява 3,3 % по отношение на рисково претеглените активи на Банката (края на 2008 г.).
8.2. Съвместимост на помощта с вътрешния пазар
8.2.1. Правно основание на оценката на съвместимостта
(68)
В своето решение за откриване от 4 ноември 2009 г. Комисията не стигна до заключение относно съответното правно основание за анализа на мерките за рекапитализация. Въз основа на наличната към съответния момент информация, решенията за инвестиране в проекти за регионално развитие, взети през периода, доста преди финансовата криза, изглежда представляват основната причина за затрудненията на Sparkasse KölnBonn. Тъй като кризата явно само е изострила съществуващите проблеми на Банката, прилагането на член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС не беше изключено. От друга страна, датата на осъществяване на мерките за рекапитализация в разгара на финансовата криза и банковата практика на Комисията в условия на финансова криза предположиха прилагането на член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
(69)
Освен това, дори предишни решения да са се позовавали на Насоките за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение (28) („Насоки за преструктуриране“), Комисията е разяснила в точка 49 от Съобщението относно преструктурирането, че цялата помощ, нотифицирана на Комисията преди 31 декември 2010 г., ще бъде оценявана като помощ за преструктуриране на банки в съответствие със Съобщението относно преструктурирането, а не с Насоките за преструктуриране.
(70)
Предвид продължаващата чувствителност на банковия сектор в Германия, Комисията стига до заключението, че потенциалното ликвидиране на една от най-големите спестовни банки в Германия поради […] би оказало отражение върху цялата система и следователно би застрашило финансовата стабилност в Германия.
(71)
Следователно подходящото правно основание за оценка дали получената помощ от Sparkasse KölnBonn е съвместима с вътрешния пазар като помощ за преструктуриране с цел запазване на финансовата стабилност е член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
8.2.2. Съвместимост на помощта за преструктуриране с вътрешния пазар
(72)
В съответствие със Съобщението относно преструктурирането, първо, планът за преструктуриране трябва да покаже, че процесът на преструктуриране, през който преминава получателя на държавната помощ, е подходящ за възстановяване на жизнеспособността в дългосрочен план. Второ, размерът на помощта трябва да бъде ограничен до необходимия минимум и както получателя, така и притежателите на неговия капитал следва да участват в преструктурирането със свои собствени ресурси във възможно най-голяма степен. Трето, трябва да има мерки за ограничаване на нарушението на конкуренцията, създадено от изкуственото подпомагане на пазарната сила на получатела, и за гарантиране на конкурентен банков сектор. Накрая трябва да бъдат решени определени въпроси, свързани с наблюдението и процедурите.
i) Възстановяване на жизнеспособността в дългосрочен план
(73)
В съответствие с точки 9-11 от Съобщението относно преструктурирането Германия представи всеобхватен и подробен план за преструктуриране, който предоставя пълна информация за бизнес модела. В плана са посочени също така причините за затрудненията, с които се е сблъскала Банката.
(74)
Що се отнася до бизнес модела, Sparkasse KölnBonn възнамерява да се съсредоточи върху традиционните бизнес дейности на регионална спестовна банка. Тя ще предоставя пълната гама от банкови продукти на дребно за основните клиентски сегменти в региона на Кьолн и Бон: физически лица, МСП, както и по-малки корпоративни клиенти и институционални клиенти, намиращи се в региона. В резултат на това Sparkasse KölnBonn ще се съсредоточи върху нейната законоустановена дейност и ще трупа капитал от своята основна компетентност, като същевременно се оттегли от онези области, които са причина за нейните финансови затруднения. По-специално Sparkasse KölnBonn преустановява търгуването със собствен капитал, всички дъщерни дружества, осъществяващи странични дейности, и инвестиции в портфейлите от SAA и ABS. Комисията счита, че новият бизнес модел на Банката е жизнеспособен и устойчив в дългосрочен план.
(75)
Затрудненията на Sparkasse KölnBonn се дължат главно на три дейности: i) проекти за регионално развитие; ii) инвестиции в портфейлите от ABS и SAA; и iii) инвестицията на Банката в WestLB.
(76)
Още през 2008 г. Sparkasse KölnBonn стартира продажбата или ликвидацията на дъщерни дружества, осъществяващи странични дейности, свързани с регионалното развитие. Пълното преустановяване на тези дейности представлява необходима и подходяща мярка за отстраняване на опасенията на Комисията, тъй като продажбите определят горна граница на всички бъдещи загуби или експозиция на риск, произтичащи от дъщерните дружества. Освен това мярката освобождава капитал, както и управленски капацитет, които може да бъдат отново използвани в основната дейност на Банката. При това продажбите ще намалят баланса на Банката с около [180-230] милиона евро ([0-2] %) (29).
(77)
Тъй като дейностите на дъщерните дружества, които предстои да бъдат продадени на град Кьолн, се състоят главно в строителство на недвижими имоти и свързани с недвижими имоти услуги, Комисията не счита, че прилагането на Съобщението относно обработването обезценените активи в банковия сектор на Общността (30) („Съобщение относно обезценените активи“) е необходимо или подходящо в този случай. Балансовите стойности на тези дъщерни дружества са били отписани в значителна степен през изминалите години, за да се приведат в съответствие с техните пазарни стойности. Следователно не се очакват значителни бъдещи загуби за Банката вследствие на продажбата на дъщерните дружества. Освен това ангажиментът на Германия, че Банката ще продава според пазарната стойност, която ще бъде определена от независим експерт, гарантира, че в операциите няма да бъде включена допълнителна държавна помощ.
(78)
Друг източник на проблеми за Банката бяха портфейлите от ABS и SAA. Тези инвестиции вече значително са намалени. Sparkasse KölnBonn ще се оттегли напълно от тези портфейли до края на 2014 г. Поради факта, че тези инвестиции са извън обхвата на новия бизнес модел на Банката, оттеглянето от тези портфейли представлява необходима стъпка за изпълнението на стратегията на Sparkasse KölnBonn. Настоящите балансови стойности на останалите активи в портфейлите от ABS и SAA като цяло отговарят на техните пазарни стойности. Следователно останалата експозиция на риск, произтичаща от тези портфейли, е ограничена и не засяга жизнеспособността на Банката.
(79)
Накрая останалата експозиция на Банката - WestLB, която в миналото е довела до загуби за Sparkasse KölnBonn в размер на […] милиона евро, е с ограничен размер и е компенсирана от резерви в инвестиционния портфейл на RSGV. Освен това вноските на Банката [в …] ще се извършват само от бъдещите нетни печалби. Следователно задължението на Sparkasse KölnBonn да участва [в …] няма да застраши жизнеспособността на Sparkasse KölnBonn в дългосрочен план. В допълнение Комисията счита за положителен факта, че вноските на Банката са дължими едва след възстановяване на държавния капитал в съответствие с условията на рекапитализацията.
(80)
Комисията отбелязва, че Банката вече е разгледала и в бъдеще ще обръща внимание на слабостите в нейното корпоративно управление. Промяната в структурата на акционерите и въвеждането на гласуването с квалифицирано мнозинство в светлината на сливането на Stadtsparkasse Köln с Sparkasse Bonn през 2005 г. гарантират, че политическите интереси на собствениците няма да вземат връх над икономическите интереси на Банката. Освен това промяната в структурата и големината на органите на Sparkasse KölnBonn, както и на процеса на вземане на решения, води до подобрена отчетност на висшето ръководство. По-малкото разделени отговорности, както и по-големият дял на персонала, който не е политически ангажиран, т.е. [външни …] експерти в органите на Банката, ще увеличи прозрачността и ефективността на процеса на вземане на решения. Заедно с промяната на акционерната структура, тези мерки са насочени към източниците на затрудненията на Sparkasse KölnBonn, тъй като те свеждат до минимум риска, че Sparkasse KölnBonn ще се обвърже в проекти по политически съображения, които противоречат на икономическите интереси на Банката. Освен това независимостта на управлението на Банката изглежда достатъчно застъпена в съществуващото законодателство. Фактът, че Sparkasse KölnBonn е предоставила доказателства, че след 2004 г. Банката не се е обвързвала с нови проекти на политическа основа, показва, че прилаганите мерки са ефективни. Като цяло новият кодекс за корпоративно управление съответства на постигнатото в съпоставими случаи (31). Следователно вече направените промени в корпоративното управление на Sparkasse KölnBonn, както и тези, за които е поет ангажимент, могат да се считат за подходящи и достатъчни, за да допринесат за възстановяването на жизнеспособността на Банката в дългосрочен план.
(81)
Комисията счита, че планът за преструктуриране на Sparkasse KölnBonn отговаря на изискванията, посочени в точка 9 и точки 12-15 от Съобщението относно преструктурирането, а именно че планът за преструктуриране следва да покаже също така как Банката възможно най-скоро ще възстанови нейната жизнеспособност в дългосрочен план без държавна помощ. По-специално Банката следва да може да генерира подходяща възвръщаемост на нейния капитал, като същевременно покрива всички разходи за нейната обичайна дейност и спазва съответните регулаторни изисквания.
(82)
Първо, Sparkasse KölnBonn е предоставила финансови прогнози за периода 2008-2014 г., в които се дава информация за приходите, разходите, обезценките, печалбите и капиталовата позиция на Банката. Комисията счита, че предоставените прогнози при основния сценарий са базирани на разумни основни макроикономически допускания. Банката очаква отново да генерира печалби през 2010 г. и непрекъснато да подобрява своите годишни резултати през целия период на преструктуриране. Освен това през 2014 г. ROE ще достигне равнище от [9-10] %, което изглежда подходящо равнище на възвръщаемост за банка на дребно при нормални пазарни условия. Освен това, считано от 2013 г., Sparkasse KölnBonn напълно ще възстанови мерките за помощ. Съотношенията на капитала на Банката остават доста над минималните нормативни изисквания, като съотношението от първи ред ще се подобри от 6,1 % през 2009 г. на [8-9] % през 2014 г.
(83)
Второ, Sparkasse KölnBonn показа, че може да издържи на сценарий с неблагоприятни пазарни условия. Допусканията в сценария с неблагоприятни пазарни условия са оценени като уместни. Поради факта, че сценарият с неблагоприятни пазарни условия показва, че Sparkasse KölnBonn ще надвиши нейните нормативни капиталови изисквания, може да се счита, че Банката отговаря на изискванията на параграф 13 от Съобщението относно преструктурирането. Освен това анализът на чувствителността показва, че Банката може да устои на значителна промяна в лихвените проценти в бъдеще.
(84)
Накрая Sparkasse KölnBonn представи стратегия за частично ранно излизане от кризата. Частичното връщане на държавния капитал би трябвало да бъде възможно без да се намалява капиталовата основа на институцията, тъй като според прогнозите съотношението на капитала от първи ред на Sparkasse KölnBonn ще достигне [6-7] % през 2010 г. и след това ще надвиши това равнище при основния сценарий и също ще остане над нормативния минимум в сценария с неблагоприятни пазарни условия в плана за преструктуриране. Частичното ранно излизане от кризата не е свързано с допълнителна помощ нито за Sparkasse KölnBonn, нито за други дружества, които са част от операцията. Първо, поради определянето на покупната цена, която следва да бъде заплатена за първия транш Genussrechte от 150 милиона евро, която е почти равна на паричния поток, който Förderungsgesellschaft би получило, ако е било запазило инструмента, в крайна сметка Förderungsgesellschaft няма да бъде по-облагодетелствано. Второ, операцията се осъществява между две публични дружества. Освен това, поради факта, че инструментът, който предстои да бъде преобразуван в капитал от първи ред, вече се определя като помощ и Sparkasse KölnBonn ще заплати същото възнаграждение на Zweckverband след преобразуването, Комисията не счита, че в преобразуването е обвързана някаква допълнителна помощ. Накрая обратното изкупуване от Sparkasse KölnBonn на втория транш от 150 милиона евро също ще бъде почти равно на паричния поток, който Förderungsgesellschaft би получило, ако е било запазило инструмента.
(85)
Вследствие на това Комисията счита, че планът за преструктуриране, представен от Sparkasse KölnBonn, изпълнява изискванията на Съобщението относно преструктурирането по отношение на възстановяването на дългосрочната жизнеспособност и с това се намаляват съмненията, изразени в Решението за откриване.
ii) Собствен принос/споделяне на тежестта
(86)
Както е посочено в Съобщението относно преструктурирането, банките и техните акционери трябва да допринесат за преструктурирането във възможно най-голяма степен, за да се гарантира ограничаването на помощта до необходимия минимум. Това предполага, че банките ще използват свои собствени ресурси за финансиране на преструктурирането, като например продават активи, а акционерите, по възможност, следва да поемат загубите на банката. Мерките, за които е поела ангажимент Sparkasse KölnBonn, гарантират използването на собствени ресурси и участието в преструктурирането на частни инвеститори, които притежават хибриден капитал на Банката.
(87)
Планът за преструктуриране не съдържа никакви елементи, които предполагат, че помощта надвишава средствата, изисквани за покриване на разходите, направени с оглед възстановяване на жизнеспособността. Получената помощ е необходима, за да се гарантира, че Sparkasse KölnBonn ще разполага с разумни капиталови буфери при основния сценарий и ще може да изпълни нормативните капиталови изисквания при сценария с неблагоприятни пазарни условия.
(88)
По отношение на участието в разходите за преструктуриране чрез вътрешни ресурси, генерирани от Sparkasse KölnBonn, Комисията отбелязва, че Банката прилага мерки за намаляване на разходите. Мерките за намаляване на разходите ще доведат до намаляване на годишните разходи с [25-35] милиона евро до края на периода на преструктуриране, което представлява около [5-8] % от общите разходи през 2009 г.
(89)
Освен това продажбите на доходоносни дъщерни дружества, осъществяващи странични дейности, ще осигурят постъпления, които може да бъдат използвани за финансиране на разходите по преструктурирането.
(90)
Банката няма право да спира или забавя плащането на купони по хибридни инструменти, ако реализира печалба през дадена година. Въпреки това притежателите на хибридни инструменти, доколкото е възможно, също участват в покриването на претърпените от Sparkasse KölnBonn загуби, тъй като плащането както на купони, така и на главници по хибридния капитал е било спряно или те са участвали в поемането на загубите на Sparkasse KölnBonn. Следователно Комисията счита, че е гарантирано максималното възможно споделяне на тежестта от частните инвеститори в хибридни инструменти на Банката и, следователно, са изпълнени изискванията на Съобщението относно преструктурирането за участие в разходите за преструктуриране от страна на частните инвеститори.
(91)
Точка 24 от Съобщението относно преструктурирането гласи, че адекватното възнаграждение за държавния капитал също представлява средство за постигане на споделяне на тежестта. В това отношение Комисията счита, че равнището на възнаграждението, определено в условията на мерките за рекапитализация, е подходящо в съчетание с останалите гореописани мерки за споделяне на тежестта. Прогнозните печалби ще дадат възможност на Банката да възстанови държавния капитал и да заплати спрените купони в съответствие с условията на рекапитализацията, считано от 2011 г. - за Genussrechte и от 2013 г. - за негласните влогове, след като бъде допълнен номиналния капитал на инструментите. Следва да се отбележи, че лихвата по Genussrechte, притежавани от държавата, е кумулативна за [2-6] години, а намалението на капитала вследствие поемането на загуби следва да бъде допълнено и при двата инструмента за рекапитализация. Следователно, според финансовите прогнози в основния сценарий, неплатената лихва по Genussrechte и намалената главница по двата инструмента впоследствие ще бъдат възстановени на държавата.
(92)
В светлината на горното Комисията счита, че планът за преструктуриране, представен от Германия, предвижда достатъчен собствен принос към преструктурирането и следователно намалява съмненията, изразени в Решението за откриване.
iii) Мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията
(93)
Съобщението относно преструктурирането изисква плана за преструктуриране да предлага мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията и за гарантиране на конкурентен банков сектор. Освен това те следва да решават проблеми, свързани с моралния риск и да гарантират, че държавната помощ няма да се използва за финансиране на антиконкурентно поведение.
(94)
Пакетът от мерки в достатъчна степен решава проблема с моралния риск. Sparkasse KölnBonn е решена да извърши цялостна продажба на доходоносни странични дейности. Те включват дела в […], […], RW Holding AG, S ProFinanz Versicherungsmakler GmbH, Schufa Holding AG и Neue Leben Pensionsverwaltung AG, които са значителни […] на Sparkasse KölnBonn.
(95)
Германските органи са предоставили подробен график със срокове за извършване на планираните продажби и са решени да назначат контролиращ управител, за да се гарантира своевременното изпълнение на ангажиментите. Ако съгласуваните срокове не бъдат спазени, за продажбите ще бъде назначен управител по продажбите.
(96)
Преструктурирането на Банката включва намаление на присъствието на Sparkasse KölnBonn в определени клиентски сегменти. Тези мерки ще позволят на конкурентните достъп до част от големите корпоративни и институционални клиенти на Банката. Тъй като това основно засяга големи структури, които като цяло имат достъп до капиталови пазари, Комисията счита, че рискът от отрицателно въздействие на тази мярка върху реалната икономика е пренебрежимо малък.
(97)
Освен това, вследствие на прилагането на мерките за преструктуриране, Sparkasse KölnBonn ще намали своите общи активи с [15-20] % от гледна точка на RWA ([15-20] % от гледна точка на общи активи) на формална база и с [10-15] % при включване на бъдещ растеж (5 % от гледна точка на общи активи). Намалението ще се дължи главно на оттеглянето от инвестициите в SAA и ABS, прекратяване на търгуването със собствен капитал ([6-8] % от гледна точка на RWA, [6-8] % от гледна точка на общи активи) и намалението на големи експозиции на кредит и кредитни линии за институционални клиенти (RWA: [5-7] %, общи активи: [5-7] %).
(98)
С оглед на размера на помощта в настоящия случай (3,3 % от RWA), тези мерки могат да се считат за достатъчни и пропорционални от гледна точка на намаляването на големината на Банката и обхвата на дейността ѝ. Sparkasse KölnBonn действа само в региона на Кьолн и Бон, където пазарната ѝ позиция е значителна ([18-23] % - [30-35] % в зависимост от продукта), но не и господстваща. Освен това Банката не заема лидерска позиция по отношение на цените в сегмента на своята основна дейност. По тази причина допълнителните мерки, целящи по-нататъшното намаляване на пазарния дял на Банката в нейния основен пазар на дребно, не изглеждат подходящи в случая на Sparkasse KölnBonn. Първо, Комисията отбелязва, че не основната дейност е източник на затрудненията на Банката. Освен това Германия е предоставила достатъчни доказателства, показващи, че прилагането на такива мерки би било трудно и непропорционално скъпо, като по този начин ще бъде отрицателно засегната способността за реализиране на основните доходи на Банката, което ще представлява заплаха за жизнеспособността на Sparkasse KölnBonn в дългосрочен план. Още повече такива мерки биха засегнали неблагоприятно сегментите на основна дейност на Sparkasse KölnBonn - МСП и частни клиенти - които обаче не са източникът на затрудненията на Банката. Накрая, предвид ограничените алтернативни източници на финансиране за тези групи клиенти и практиката на Комисията, целяща да се запази кредитирането на реалната икономика, Комисията счита, че допълнителното ограничаване на обхвата от дейности на Sparkasse KölnBonn би засегнало нейната основна дейност и, следователно би било в ущърб както на Банката, така и на пазарите, които тя обслужва.
(99)
Комисията отбелязва също така ангажиментите за поведение, поети от Sparkasse KölnBonn и Германия. Тези ангажименти включват забрана за заемане на лидерска позиция по отношение на цените и забрана за рекламиране на държавната подкрепа, като по този начин не се дава възможност на Sparkasse KölnBonn да използва помощта за финансиране на антиконкурентно пазарно поведение. В съответствие с точка 40 от Съобщението относно преструктурирането забраната за придобиване осигурява допълнителна гаранция, че държавната помощ няма да се използва за придобиване на конкуренти.
(100)
Въз основа на горното Комисията счита, че мащабът и характерът на предложените от Sparkasse KölnBonn мерки са достатъчни и подходящи за справяне с всички нарушения на конкуренцията. Следователно планът за преструктуриране на Sparkasse KölnBonn изпълнява изискванията на Съобщението относно преструктурирането от гледна точка на жизнеспособност, споделяне на тежестта и мерки за намаляване на нарушенията на конкуренцията и, следователно, той намалява съмненията, изразени в Решението за откриване.
8.2.3. Мониторинг
(101)
Съгласно раздел 5 от Съобщението относно преструктурирането се изискват редовни доклади, които да позволяват на Комисията да проверява правилното прилагане на плана за преструктуриране. Германия ще назначи контролиращ управител, който ще представя шестмесечни доклади за контрола. Първият доклад следва да бъде представен през февруари 2011 г. Следователно Комисията счита, че надлежният контрол на изпълнението на плана за преструктуриране е гарантиран.
(102)
Комисията счита, че планът за преструктуриране, посочен в глава 4 от настоящото решение, е съвместим с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС.
9. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(103)
Заключението на Комисията е, че мерките за преструктуриране са уместни, за да се даде възможност на Sparkasse KölnBonn да възстанови нейната жизнеспособност в дългосрочен план, достатъчни - по отношение на споделянето на тежестта и подходящи и пропорционални, за да се компенсират нарушаващите пазара въздействия на въпросните мерки за помощ. Следователно тя счита, че представеният план за преструктуриране изпълнява критериите на Съобщението относно преструктурирането и, следователно, мерките за преструктуриране могат да се считат за съвместими с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС. По тази причина мерките за предоставяне на капиталова инжекция може да бъдат одобрени в съответствие с плана за преструктуриране,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Помощта за преструктуриране, предоставена на Sparkasse KölnBonn от нейните акционери публични органи, представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
Помощта е съвместима с вътрешния пазар, което подлежи на прилагането на плана за преструктуриране и на изпълнението на ангажиментите, посочени в приложения I, II и III.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Федерална република Германия.
Съставено в Брюксел на 29 септември 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Σεπτεμβρίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 32/09 (πρώην NN 50/09) της Γερμανίας για την αναδιάρθρωση του Sparkasse KölnBonn
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 6470]
(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/526/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Η Γερμανία κοινοποίησε τα μέτρα στις 21 Οκτωβρίου 2009.
(2)
Στην απόφασή της στις 4 Νοεμβρίου 2009 (2) (στο εξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας»), η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης υπέρ του Sparkasse KölnBonn (στο εξής «Sparkasse») συνιστούν κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο τα μέτρα υπέρ του Sparkasse μπορούν να χαρακτηριστούν ως συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης από τη Γερμανία να υποβάλει σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(3)
Με τη δημοσίευση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 6 Ιανουαρίου 2010, όλοι οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(4)
Στις 11 Φεβρουαρίου 2010 η Γερμανία διαβίβασε το σχέδιο αναδιάρθρωσης υπέρ του Sparkasse KölnBonn, το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο πολυάριθμων συνεδριάσεων και τηλεδιασκέψεων κατά την περίοδο που μεσολάβησε από τον Δεκέμβριο του 2009 έως τον Σεπτέμβριο του 2010.
(5)
Η Γερμανία διαβίβασε στις 15 Ιανουαρίου 2010, στις 10, 12 και 24 Φεβρουαρίου 2010, στις 10 και 26 Μαρτίου 2010, στις 21 και στις 28 Μαΐου 2010, στις 8 και στις 11 Ιουνίου 2010, στις 23 Ιουλίου 2010 καθώς και στις 10 και στις 23 Αυγούστου 2010 περαιτέρω πληροφορίες και επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η τελική έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης διαβιβάστηκε την 1η Σεπτεμβρίου 2010.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΩΦΕΛΟΥΜΕΝΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ
(6)
Το Sparkasse KölnBonn είναι γερμανικό ταμιευτήριο (Sparkasse). Δημιουργήθηκε το 2005 από τη συγκέντρωση του Stadtsparkasse Köln και του Sparkasse Bonn, των οποίων επιχειρηματικοί φορείς (δημόσιες οντότητες υπεύθυνες για το ταμιευτήριο, στο εξής «ιδιοκτήτες») ήταν ο δήμος Κολωνίας και ο δήμος Βόννης αντίστοιχα. Ο δήμος Κολωνίας έχει έμμεση συμμετοχή της τάξεως του 70 % στο νέο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, ενώ ο δήμος Βόννης 30 %. Μετά τη συγκέντρωση των δύο ταμιευτηρίων, επιχειρηματικός φορέας του νέου Sparkasse είναι η ένωση ειδικού σκοπού Zweckverband Sparkasse KölnBonn (στο εξής «ένωση ειδικού σκοπού»). Η ένωση ειδικού σκοπού είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου στον οποίο συμμετέχει ο δήμος Κολωνίας με ποσοστό 70 % και ο δήμος Βόννης με ποσοστό 30 %.
(7)
Στα τέλη του 2008, το Sparkasse αποτελούσε με σύνολο ισολογισμού ύψους 31 δισεκατ. ευρώ το μεγαλύτερο ταμιευτήριο της Γερμανίας. Η πιστοληπτική διαβάθμισή του σύμφωνα με τη Moody’s ήταν την εποχή εκείνη «Aa2». Στις 15 Μαρτίου 2010 η πιστοληπτική διαβάθμιση υποβαθμίστηκε σε «A1».
(8)
Το Sparkasse παρέχει τραπεζικές υπηρεσίες για ιδιώτες πελάτες (επιχειρηματικές δραστηριότητες για ιδιώτες πελάτες) και επιχειρήσεις (επιχειρηματικές δραστηριότητες για εταιρικούς πελάτες). Επίσης, δραστηριοποιείται στη χρηματοδότηση έργων περιφερειακού χαρακτήρα, σε δραστηριότητες κεφαλαιαγορών, καθώς και σε άλλους τομείς του χρηματοπιστωτικού κλάδου, όπως στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων.
(9)
Το Sparkasse διεκπεραιώνει τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες αποκλειστικά στον οικονομικό χώρο Κολωνίας-Βόννης, όπου κατά το 2008 κατείχε στον τομέα των καταθέσεων ιδιωτών πελατών μερίδιο αγοράς της τάξεως περίπου του [30-35] (3) %. Στις επιχειρηματικές δραστηριότητες παροχής πιστώσεων σε ιδιώτες πελάτες κατείχε το 2008 μερίδιο αγοράς περίπου [20-25] % και σε εταιρικούς πελάτες το [15-20] % (4).
3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(10)
Το μετοχικό κεφάλαιο του Sparkasse ενισχύθηκε συνολικά με 650 εκατ. ευρώ, και συγκεκριμένα:
i)
μέσω της χορήγησης δικαιωμάτων συμμετοχής (Genussrechte) στο τέλος του 2008, και
ii)
μέσω σιωπηρής συμμετοχής (Stille Einlage) στις αρχές του 2009.
3.1. Δικαιώματα συμμετοχής
(11)
Τον Δεκέμβριο του 2008, η Rheinische Sparkassen-Förderungsgesellschaft (στο εξής «εταιρεία προώθησης» (Förderungsgesellschaft) προέβη στη χορήγηση ονομαστικών δικαιωμάτων συμμετοχής στο Sparkasse συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ (σε δύο δόσεις των 150 εκατ. ευρώ).
(12)
Η εταιρεία προώθησης είναι σε ποσοστό 100 % θυγατρική του Rheinischer Sparkassen- und Giroverband (στο εξής «RSGV»). Το RSGV είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου και αποτελεί τον οργανισμό-ομπρέλα για όλα τα ταμιευτήρια που είναι εγκατεστημένα στη Ρηνανία, εκπροσωπώντας τα ταμιευτήρια και, προσφάτως, τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου και τους (κρατικούς) ιδιοκτήτες αυτών. Ο επιχειρηματικός στόχος της εταιρείας προώθησης συνίσταται, βάσει του καταστατικού της, στην προώθηση των ταμιευτηρίων που είναι μέλη του RSGV. Έχει το δικαίωμα να ενισχύει το κεφάλαιο των ταμιευτηρίων αποκλειστικά για την προώθηση της δανειοδοσίας καθώς και να δανείζεται.
(13)
Η απόδοση τοκομεριδίου των δικαιωμάτων συμμετοχής είναι 8 %. Έχουν διάρκεια έως την 31η Δεκεμβρίου 2013. Τα δικαιώματα συμμετοχής από άποψης τραπεζικής εποπτείας αποτελούν δευτεροβάθμιο κεφάλαιο (Tier 2) (συμπληρωματικό κεφάλαιο).
(14)
Τα δικαιώματα συμμετοχής συμμετέχουν στις ζημίες χρήσης βάσει της αναλογίας του κεφαλαίου των δικαιωμάτων συμμετοχής προς τα λοιπά ίδια κεφάλαια που συμμετέχουν στις ζημίες και συνοδεύονται από […] δικαίωμα καθυστερημένης πληρωμής, δηλ. οι εκπρόθεσμες πληρωμές επί των δικαιωμάτων συμμετοχής πρέπει να καταβάλλονται εντός [2-6] ετών από τη λήξη τους. Το ίδιο ισχύει για πληρωμές αναπλήρωσης της ονομαστικής αξίας των δικαιωμάτων συμμετοχής που απομειώνεται λόγω ζημιών.
(15)
Για τη χρηματοδότηση των δικαιωμάτων συμμετοχής η εταιρεία προώθησης έλαβε από την […] δύο δάνεια. Τα δάνεια αυτά έχουν σταθερό ετήσιο επιτόκιο [4-5] % καθ’ όλη τη διάρκεια των δικαιωμάτων συμμετοχής. Το RSGV παρέχει εγγυήσεις στην […] για τα εν λόγω δάνεια και λαμβάνει για τον σκοπό αυτό από την εταιρεία προώθησης προμήθεια εγγύησης της τάξεως του [1,8-2,5] %.
3.2. Σιωπηρή συμμετοχή
(16)
Στις 2 Ιανουαρίου 2009 και στις 27 Φεβρουαρίου 2009 υπεγράφησαν συμφωνίες μεταξύ του Sparkasse και της ένωσης ειδικού σκοπού για τη συγκρότηση κεφαλαίων σιωπηρής συμμετοχής συνολικού ύψους 350 εκατ. ευρώ. Η πρώτη δόση ύψους 300 εκατ. ευρώ καταβλήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2009 και η δεύτερη δόση ύψους 50 εκατ. ευρώ την 1η Απριλίου 2009. Η σιωπηρή συμμετοχή είναι μια δομή στην οποία ο επενδυτής δεν αποκτά δικαιώματα ψήφου αλλά λαμβάνει αποζημίωση. Δεν περιορίζεται χρονικά και καταγράφεται στα βιβλία του Sparkasse ως κεφάλαιο Tier 1 (βασικό ίδιο κεφάλαιο). Η σιωπηρή συμμετοχή διατηρείται από την ένωση ειδικού σκοπού.
(17)
Για τη χρηματοδότηση της σιωπηρής συμμετοχής, η ένωση ειδικού σκοπού έλαβε για την πρώτη δόση δάνειο ύψους 300 εκατ. ευρώ. Το δάνειο αυτό χορηγήθηκε από την […] και την […] σε ποσοστό 50 % αντίστοιχα. Η ένωση ειδικού σκοπού καταβάλλει για το δάνειο αυτό προμήθεια [0,7-1,1] % βάσει Euribor 1 έτους. Η δεύτερη δόση ύψους 50 εκατ. ευρώ αναχρηματοδοτήθηκε με τη βοήθεια δανείου από την […] με προμήθεια [0,7-1,1] % βάσει Euribor. Για τα δάνεια της ένωσης ειδικού σκοπού δεν παρασχέθηκαν ειδικές εγγυήσεις από τον δήμο Κολωνίας ή από τον δήμο Βόννης. Ωστόσο, σύμφωνα με το καταστατικό της ένωσης ειδικού σκοπού υφίσταται απεριόριστη ευθύνη των δύο δήμων για τις χρηματοπιστωτικές υποχρεώσεις της ένωσης ειδικού σκοπού.
(18)
Το Sparkasse καταβάλλει για τη σιωπηρή συμμετοχή προμήθεια της τάξεως του 7,25 % βάσει Euribor 1 έτους. Το ύψος της προμήθειας αυτής καθορίστηκε βάσει πιστοποιητικού δίκαιης αποτύπωσης των οικονομικών στοιχείων (fairness opinion) της Deutsche Bank. Οι πληρωμές αποζημίωσης εξαρτώνται από τα έσοδα προηγούμενης χρήσης και διακόπτονται όταν το Sparkasse δεν έχει επιδείξει κέρδη για το συγκεκριμένο έτος. Αποκλείεται η καταβολή πληρωμής όταν ο δείκτης ιδίων κεφαλαίων κατά τη χρονική στιγμή λήξης της προθεσμίας είναι χαμηλότερος από 9 % και η πληρωμή ενδέχεται να οδηγήσει σε ζημία χρήσης ή στην αύξηση υφιστάμενης ζημίας χρήσης για το συγκεκριμένο οικονομικό έτος. Σε περίπτωση μη εξυπηρέτησης της σιωπηρής συμμετοχής δεν υφίσταται υποχρέωση καθυστερημένης πληρωμής των απολεσθέντων ποσών. Η σιωπηρή συμμετοχή επιβαρύνεται επίσης αναλογικά με τις συνολικές ζημίες του κεφαλαίου, σε περίπτωση ζημιών προς μεταφορά στην επόμενη χρήση.
4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(19)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τον προσανατολισμό του Sparkasse -βάσει καταστατικού- προς το επιχειρηματικό μοντέλο ενός ταμιευτηρίου με πολιτική εμπορικής διανομής περιφερειακής εμβέλειας. Το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα επικεντρωθεί στις συνήθεις υπηρεσίες που παρέχει μια τράπεζα λιανικής προς τις παραδοσιακές κατηγορίες πελατών της, ήτοι σε ιδιώτες πελάτες και σε ΜΜΕ, θα αποσυρθεί από δραστηριότητες διαπραγματεύσεων για ίδιο όφελος και επενδύσεων σε δομημένα προϊόντα και δεν θα πωλήσει θυγατρικές εταιρείες που ανήκουν στο βασικό επιχειρηματικό του πεδίο. Επιπλέον, το Sparkasse θα μειώσει σημαντικά τις λειτουργικές του δαπάνες.
4.1. Περιγραφή του σχεδίου αναδιάρθρωσης
(20)
Το κύριο επιχειρηματικό πεδίο του Sparkasse θα αφορά πελάτες εγκατεστημένους στον οικονομικό χώρο της Κολωνίας και της Βόννης στους τομείς ιδιωτών πελατών, ιδιωτικής τραπεζικής, ΜΜΕ, εταιρικών πελατών και θεσμικών πελατών. Στον τομέα των εταιρικών πελατών το Sparkasse θα επικεντρωθεί σε πελάτες με ετήσιο κύκλο εργασιών χαμηλότερο από 250 εκατ. ευρώ.
(21)
Το Sparkasse θα καταργήσει τα μεγαλύτερα δάνεια που χορηγεί, μεταξύ άλλων, μέσω της μείωσης των πιστωτικών ορίων, της εισαγωγής επιπρόσθετων εξασφαλίσεων και συναλλαγών πιστωτικού κινδύνου σε συνεργασία με άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Στον τομέα των εταιρικών πελατών, το Sparkasse έχει ήδη μειώσει κατά 551,5 εκατ. ευρώ τις δανειοδοτήσεις. Έως τα τέλη του 2013 πρέπει να επιτευχθεί περαιτέρω μείωση των αρχικών δανειοδοτήσεων ύψους 2,8 δισεκατ. ευρώ (στοιχεία 2008) κατά [0,9-1,1] δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, έως τα τέλη του 2013, πρέπει με τα ίδια μέσα ιδίου κεφαλαίου (βλ. παράρτημα Ι σημείο 4), να μειώσει ένα δάνειο ύψους [0,8-0,9] δισεκατ. ευρώ προς δημόσιους οργανισμούς μη εγκατεστημένους στην επικράτεια Κολωνίας-Βόννης.
(22)
Το Sparkasse έχει ήδη μειώσει τις συναλλαγές διαπραγμάτευσης για ίδιο όφελος αρχικού ύψους 550 εκατ. ευρώ σε [20-23] εκατ. ευρώ και πρόκειται να τις καταργήσει ολοσχερώς. Το Sparkasse δεν θα αναλαμβάνει πλέον στο μέλλον ανάλογες συναλλαγές διαπραγμάτευσης για ίδιο όφελος και προτίθεται να εγκαταλείψει τις δραστηριότητες οργανισμού διαπραγμάτευσης, έτσι ώστε να διεξάγει τις υπόλοιπες και περιορισμένες σε έκταση συναλλαγές διαπραγμάτευσης για ίδιο όφελος ως τραπεζικές δραστηριότητες. Θα περιορίζονται σε συγκεκριμένα προϊόντα και δεν πρέπει να υπερβαίνουν συγκεκριμένο ημερήσιο πιστωτικό κίνδυνο (κίνδυνος αγοραίας τιμής [3-5] εκατ. ευρώ, βλ. παράρτημα I σημείο 2).
(23)
Μια από τις κύριες αιτίες για τις ζημίες του Sparkasse κατά το έτος 2008 ήταν οι επενδύσεις του στα χαρτοφυλάκια χρεογράφων εξασφαλισμένων με περιουσιακά στοιχεία (asset-backed securities, «ABS») και στρατηγικής κατανομής επενδύσεων (strategic asset allocation, «SAA»). Κατά την αγορά του χαρτοφυλακίου ABS, το Sparkasse αγόρασε γεωγραφικά διαφοροποιημένα (5) στοιχεία ενεργητικού με πιστοληπτική διαβάθμιση «AAA», μεταξύ άλλων, RMBS (6), CDO (7), CMBS (8), ABS (9) και CLO (10). Στα τέλη του 2007 το χαρτοφυλάκιο ABS κατέγραψε 1,05 δισεκατ. ευρώ στον ισολογισμό του Sparkasse. Το χαρτοφυλάκιο SAA αφορά τη διαχείριση διαφοροποιημένων χρεογράφων μέσω ειδικών κεφαλαίων τα οποία, μεταξύ άλλων, αποτελούνται από διεθνείς συμμετοχές κεφαλαίου, REIT (11) και ομολογίες, περιλαμβανομένων των κατηγοριών ενεργητικού υψηλής απόδοσης (high yield) και αναδυόμενων αγορών (emerging markets). Στα τέλη του 2007, το εν λόγω χαρτοφυλάκιο κατέγραψε 2,2 δισεκατ. ευρώ στον ισολογισμό του Sparkasse. Παρά τις προσπάθειες του Sparkasse για ευρεία διαφοροποίηση των χαρτοφυλακίων ABS και SAA, η κρίση στη χρηματοπιστωτική αγορά είχε ως αποτέλεσμα απτές ζημίες στην αξία των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού. Το 2008 το Sparkasse έπρεπε να προβεί σε αποσβέσεις ύψους 249 εκατ. ευρώ (12), οι οποίες αφορούσαν κυρίως τα εν λόγω δύο χαρτοφυλάκια. Κατά το 2007 είχε ήδη αναγκαστεί να καταγράψει αποσβέσεις ύψους 108 εκατ. ευρώ.
(24)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Sparkasse, οι επενδύσεις ABS και SAA δεν αντιστοιχούν στο προφίλ κινδύνου ενός παραδοσιακού ταμιευτηρίου με πολιτική διανομής ούτε στον νέο στρατηγικό προσανατολισμό του προς το βασικό επιχειρηματικό πεδίο του. Για τον λόγο αυτό, το Sparkasse αποφάσισε να εκποιήσει και/ή να καταργήσει τις εν λόγω υποχρεώσεις έως το 2014. Τον Μάρτιο του 2008 το Sparkasse μείωσε τις επενδύσεις SAA κατά το ήμισυ για να ελαττώσει τον κίνδυνο που αυτές συνεπάγονταν. Πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω πωλήσεις το 2009 που κατέστησαν εφικτή τη μείωση του χαρτοφυλακίου SAA σε 468 εκατ. ευρώ (στοιχεία της 30ής Σεπτεμβρίου 2009). Οι επιπτώσεις των υπολειπόμενων χαρτοφυλακίων ABS (κατά την ημερομηνία αναφοράς της 30ής Σεπτεμβρίου 2009 με ονομαστική αξία 970 εκατ. ευρώ) αντισταθμίστηκαν στον ισολογισμό του Sparkasse για το 2010 μέσω αντίστοιχης πρόληψης κινδύνου και εξασφαλίσεων. Κατά την περίοδο [2012-2014] πρόκειται να πωληθούν και τα υπόλοιπα στοιχεία του χαρτοφυλακίου.
(25)
Το Sparkasse ξεκίνησε την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος μείωσης των δαπανών, το οποίο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη μείωση προσωπικού, τη βελτιστοποίηση των εσωτερικών διεργασιών και, έως τα μέσα του 2011, το κλείσιμο 22 (εκ των συνολικά 131) υποκαταστημάτων. Με αυτόν τον τρόπο σχεδιάζεται η μείωση των λειτουργικών δαπανών κατά [5-8] % έως το 2014 (13).
(26)
Η Γερμανία διαβεβαιώνει ότι το Sparkasse θα τηρήσει περιορισμούς στις πληρωμές τοκομεριδίων (παράρτημα I σημείο 7) και στις διαφημιστικές δαπάνες (παράρτημα I σημείο 9), απαγορεύσεις σχετικά με εξαγορές (παράρτημα I σημείο 8) καθώς και απαγόρευση ηγετικής θέσης στον καθορισμό τιμών. Τέλος, μέχρι τα τέλη του 2014 το Sparkasse δεν θα μπορεί να προσφέρει χαμηλότερες τιμές για καταθέσεις και χρηματοδότηση ανέγερσης κατοικιών από τον ανταγωνιστή με τις ελκυστικότερες τιμές μεταξύ των δέκα μεγαλύτερων ανταγωνιστών (κατά γενικό κανόνα, στον τομέα των καταθέσεων βάσει των μεριδίων αγοράς που ισχύουν στη σχετική αγορά, στον οικονομικό χώρο Κολωνίας/Βόννης, ενώ στον τομέα της χρηματοδότησης ανέγερσης κατοικιών βάσει των μεριδίων αγοράς σε νέες εργασίες που ισχύουν στην Ομοσπονδία της Γερμανίας, βλ. παράρτημα Ι σημείο 5).
4.2. Αναδιάρθρωση των θυγατρικών εταιρειών
(27)
Το Sparkasse σχεδιάζει να μειώσει τον αριθμό θυγατρικών εταιρειών κατά ένα τρίτο. Η λογιστική αξία των συνδεδεμένων επιχειρήσεων στον ισολογισμό του Sparkasse στις 31 Δεκεμβρίου 2008 ανερχόταν στα 635 εκατ. ευρώ. [20-40] εκατ. ευρώ εκποιήθηκαν και/ή ρευστοποιήθηκαν έως τα τέλη του 2009, ενώ σχεδιάζονται περαιτέρω πωλήσεις ύψους [180-250] εκατ. ευρώ. Το Sparkasse επιδιώκει με αυτόν τον τρόπο, και ανάλογα με τον τύπο της θυγατρικής εταιρείας, δύο στόχους: πρώτον, μέσω της εκποίησης θυγατρικών εταιρειών που δεν ανήκουν στο βασικό επιχειρηματικό πεδίο (14), και οι οποίες συμμετέχουν σε έργα περιφερειακής ανάπτυξης ή δημοτικά έργα ή κρατικά στεγαστικά προγράμματα, θα μειωθεί ο πιστωτικός κίνδυνος και η τρωτότητα του Sparkasse· δεύτερον, τα κέρδη από την πώληση συμμετοχών κεφαλαίου, οι οποίες μόνο έμμεσα συνδέονται με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Sparkasse, θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσής του (βλ. παράρτημα Ι σημείο 10). Ο πλήρης κατάλογος των θυγατρικών εταιρειών προς πώληση παρατίθεται στο παράρτημα Ι σημεία 10 και 13.
(28)
Στην τελευταία ομάδα ανήκουν, μεταξύ άλλων, οι συμμετοχές στις εταιρείες RW Holding AG, S ProFinanz Versicherungsmakler GmbH, Schufa Holding AG και Neue Leben Pensionsverwaltung AG. Οι συμμετοχές αυτές έχουν ήδη εκποιηθεί και τα έσοδα που απέφεραν ανέρχονται συνολικά σε περίπου [25-35] εκατ. ευρώ.
(29)
Για ορισμένες θυγατρικές εταιρείες με αξία πώλησης ύψους περίπου [70-100] εκατ. ευρώ, λόγω του τύπου των επιχειρήσεων αυτών, το Sparkasse αναμένει ελάχιστο μόνο ενδιαφέρον από τον ιδιωτικό τομέα για την αγορά τους. Το ελάχιστο αυτό ενδιαφέρον οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι πρόκειται κατά κύριο λόγο για μικρές επιχειρήσεις οι οποίες, σε συνεργασία με τον δήμο Κολωνίας, δραστηριοποιούνται στους τομείς δημόσιων στεγαστικών προγραμμάτων και περιφερειακής ανάπτυξης ή των οποίων η ιδιοκτησιακή δομή έχει ήδη επηρεαστεί έντονα από τη συμμετοχή του δήμου Κολωνίας. Για τον λόγο αυτό, το Sparkasse προτίθεται να εκποιήσει τις δραστηριότητες αυτές στον [δήμο Κολωνίας ή σε εταιρεία συνδεδεμένη με αυτόν]. Η μεταβίβαση θα γίνει έναντι της αγοραίας τιμής που θα υπολογιστεί από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Τα στοιχεία ενεργητικού των θυγατρικών εταιρειών που πρόκειται να πωληθούν στον δήμο Κολωνίας αφορούν κυρίως τον τομέα των ακινήτων.
(30)
Κατά την υλοποίηση των μέτρων αναδιάρθρωσης, το Sparkasse πρόκειται να μειώσει το σταθμισμένο ενεργητικό του (RWA) κατά [2-5] δισεκατ. ευρώ στα [15-20] δισεκατ. ευρώ (ήτοι κατά [15-20] %). (Η ανάπτυξη του βασικού επιχειρηματικού πεδίου κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης δεν λαμβάνεται υπόψη στην ως άνω εκτίμηση). Εάν συνυπολογιστεί η ανάπτυξη του βασικού επιχειρηματικού πεδίου, η μείωση του σταθμισμένου ενεργητικού έως το 2014 θα ανέρχεται σε [10-15] %. Το […] του Sparkasse Köln μειώνεται ονομαστικά κατά [4-6] δισεκατ. ευρώ, στα [20-30] δισεκατ. (ήτοι κατά [15-20] %). (Η ανάπτυξη του βασικού επιχειρηματικού πεδίου κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης δεν λαμβάνεται υπόψη στην ως άνω εκτίμηση.) Εάν συνυπολογιστεί η ανάπτυξη του βασικού επιχειρηματικού πεδίου, η μείωση που επιτυγχάνεται στα στοιχεία ενεργητικού στο πλαίσιο των μέτρων αναδιάρθρωσης ανέρχεται στο 5 %.
4.3. Αποκατάσταση της βιωσιμότητας στο βασικό σενάριο και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης
(31)
Για να αποδείξει ότι το Sparkasse είναι σε θέση να αποκαταστήσει μακροπρόθεσμα τη βιωσιμότητά του η Γερμανία υπέβαλε ένα βασικό σενάριο και ένα σενάριο προσομοίωσης κρίσης.
(32)
Οι χρηματοπιστωτικές προβλέψεις στις οποίες βασίζεται το βασικό σενάριο στηρίζονται στις προβλέψεις διακεκριμένων οικονομικών ινστιτούτων της Γερμανίας. Τίθεται ως προϋπόθεση ότι η αύξηση του ΑΕΠ κατά τη συνολική περίοδο αναδιάρθρωσης θα κυμαίνεται στα ίδια μέτρια επίπεδα και ότι το ποσοστό ανεργίας θα συνεχίσει να αυξάνεται έως το 2011 ενώ, στη συνέχεια, θα μειωθεί σταδιακά. Για το 2010 αναμένεται βελτίωση του δυσμενούς λόγω των χαμηλών επιτοκίων επιχειρηματικού πλαισίου, η οποία θα διατηρηθεί και κατά την υπόλοιπη περίοδο αναδιάρθρωσης.
(33)
Σύμφωνα με τον πίνακα 1, το Sparkasse στο βασικό σενάριο θα επανακτήσει το 2010 τη βιωσιμότητά του και θα συνεχίσει έως το 2014 να βελτιώνει τα επιχειρηματικά του αποτελέσματα. Για το 2014 αναμένεται απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) της τάξεως του [9-10] %. Στη διαφάνεια 1 παρουσιάζονται τα σημαντικότερα αριθμητικά στοιχεία του Sparkasse για την περίοδο 2008-2014.
Πίνακας 1
Sparkasse KölnBonn - Κέρδη προ φόρων 2010-2014 (Βασικό σενάριο)
Σενάριο
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Βασικό σενάριο
- 98,8
[5-10]
[80-100]
[125-150]
[150-175]
[200-225]
Διαφάνεια 1
Αριθμητικά στοιχεία του Sparkasse KölnBonn για την περίοδο 2008-2014 (Βασικό σενάριο)
Αριθμητικά στοιχεία
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
RWA (15) (σε δισεκατ. ευρώ)
20,2
19,1
[17,5-20]
[…]
[…]
[…]
[15-20]
Δείκτης Tier 1 (16)
6,4 %
(5,5 %)
6,9 %
(6,1 %)
[7-8] %
([6-7] %)
[8-9] %
([7-8] %)
[8-9] %
([7-8] %)
[8-9] %
([7-8] %)
[8-10] %
([8-9] %)
RoE
- 13,5 %
- 6,5 %
[0-3] %
[4-6] %
[7-9] %
[7-9] %
[9-10] %
CIR
73,0 %
70,0 %
[65-75] %
[60-70] %
[55-65] %
[50-60] %
[50-60] %
VZÄ
3 824
3 672
[3 500-3 750]
[3 250-3 500]
[3 000-3 250]
[3 000-3 250]
[2 750-3 000]
(34)
Στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης ως προϋπόθεση στις μακροοικονομικές υποθέσεις τίθεται η συνέχιση της χρηματοπιστωτικής κρίσης έως το 2011 και μικρή βελτίωση της οικονομικής συγκυρίας το 2012. Σε αντίθεση με το βασικό σενάριο, τίθεται ως προϋπόθεση η παράταση του δυσμενούς λόγων χαμηλών επιτοκίων επιχειρηματικού πλαισίου για ακόμη δύο χρόνια.
(35)
Στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης τίθεται ως προϋπόθεση ότι το Sparkasse θα αποκαταστήσει το 2012 τη βιωσιμότητά του και, στη συνέχεια, θα βελτιώνει συνεχώς τα αποτελέσματά του έως το 2014. Για το 2014 αναμένεται απόδοση ιδίων κεφαλαίων (RoE) της τάξεως του [10-12,5] %. Σύμφωνα με το σενάριο προσομοίωσης κρίσης, οι δείκτες κεφαλαίου του Sparkasse και όλου του ενοποιημένου ομίλου καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης κυμαίνονται σαφώς πάνω από τα κατώτατα όρια που έχουν θεσπίσει οι ρυθμιστικές αρχές. Ο πίνακας 2 και η διαφάνεια 2 παρουσιάζουν τα σημαντικότερα αριθμητικά στοιχεία για το Sparkasse KölnBonn κατά την περίοδο 2008-2014 βάσει του σεναρίου προσομοίωσης κρίσης.
Πίνακας 2
Sparkasse KölnBonn - Κέρδη προ φόρων 2010-2014 (Σενάριο προσομοίωσης κρίσης)
Σενάριο
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Σενάριο προσομοίωσης κρίσης
- 98,8
- [125-150]
- [25-50]
[50-75]
[125-150]
[175-200]
Διαφάνεια 2
Αριθμητικά στοιχεία του Sparkasse KölnBonn για την περίοδο 2008-2014 (σενάριο προσομοίωσης κρίσης)
Αριθμητικά στοιχεία
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
RWA (17) (σε δισεκατ. ευρώ)
20,2
19,1
[17-20]
[17-19]
[17-19]
[17-19]
[16-18]
Δείκτης Tier 1 (18)
6,4 %
(5,5 %)
6,9 %
(6,1 %)
[6-7] %
([5-6])
[6-7] %
([6-7])
[6-7] %
([6-7])
[6-7] %
([6-7])
[7-8] %
([6-7])
ROE
- 13,5 %
- 6,5 %
- [8-9] %
- [1-3] %
[3-5] %
[8-10] %
[10-12] %
CIR
73,0 %
70,0 %
[70-75] %
[65-70] %
[60-65] %
[55-60] %
[50-55] %
VZÄ
3 824
3 672
[3 500-3 750]
[3 250-3 500]
[3 000-3 250]
[3 000-3 250]
[2 750-3 000]
(36)
Καθότι τα έσοδα του Sparkasse επηρεάζονται κυρίως από τα ισχύοντα χαμηλά βραχυπρόθεσμα επιτόκια, διενεργήθηκε δεύτερη ανάλυση ευαισθησίας σχετικά με τα επιτόκια (σενάριο 1: ανοδική πορεία της καμπύλης επιτοκίων κατά 100 μονάδες βάσης και, σενάριο 2: πτωτική πορεία κατά 50 μονάδες βάσης). Η ανάλυση επιβεβαίωσε ότι η συνεχιζόμενη αύξηση των επιτοκίων θα ήταν ευνοϊκή για τη βιωσιμότητα του Sparkasse, ενώ η μείωση των επιτοκίων θα την συρρίκνωνε. Η γραμμική μείωση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης θα συνεπάγετο απώλειες κερδών ύψους [20-25] εκατ. ευρώ ετησίως. Συνολικά, από την ανάλυση ευαισθησίας που διαβίβασε η Γερμανία προκύπτει ότι η τρωτότητα του Sparkasse για μεγαλύτερες διακυμάνσεις επιτοκίων είναι περιορισμένη.
4.4. Εταιρική διακυβέρνηση (Corporate Governance)
(37)
Από τα στοιχεία που διαβίβασε η Γερμανία προκύπτει ότι οι επενδύσεις βάσει πολιτικών κινήτρων, οι οποίες συνέβαλαν στα προβλήματα του Sparkasse, αποφασίστηκαν κατά την περίοδο 1997-2004, ήτοι οι αποφάσεις λήφθηκαν πριν από τη συγκέντρωση του Stadtsparkasse Köln με το Sparkasse Bonn το 2005, που οδήγησε στο σημερινό δημοτικό ταμιευτήριο (Stadtsparkasse), και επί διαφορετικής νομικής βάσης η οποία ρυθμιζόταν κυρίως από τον νόμο περί ταμιευτηρίων του ομόσπονδου κράτους Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας (Sparkassengesetz Nordrhein-Westfalen) (19). Εν τω μεταξύ η εταιρική διακυβέρνηση του Sparkasse έχει βελτιωθεί.
(38)
Μετά τις διαρθρωτικές αλλαγές που υλοποίησε ο νέος επιχειρηματικός φορέας λόγω της συγκέντρωσης των δύο ταμιευτηρίων το 2005, για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων στην ένωση ειδικού σκοπού απαιτείται πλέον ειδική πλειοψηφία των μετόχων. Η ειδική πλειοψηφία ορίστηκε στο 85 % και κυμαίνεται, συνεπώς, πάνω από το ποσοστό συμμετοχής του ενός μόνο δήμου.
(39)
Ο αριθμός και το μέγεθος των οργάνων του ταμιευτηρίου μειώθηκαν, ενώ παράλληλα συρρικνώθηκε σημαντικά το διοικητικό συμβούλιο και το προεδρείο (20). Καταργήθηκε επίσης η επιτροπή συμμετοχών αποτελούμενη από τρία μέλη του προεδρείου, η οποία στο πρώην Stadtsparkasse Köln ήταν επιφορτισμένη με τη λήψη προκαταρκτικών αποφάσεων σχετικά με επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες. Η ευθύνη για την επενδυτική πολιτική σε ζητήματα συμμετοχών κεφαλαίου, οι οποίες πρέπει να ελέγχονται βάσει οικονομικών κριτηρίων, μεταβιβάστηκε στο προεδρείο. Όλες οι νέες επενδύσεις του Sparkasse πρέπει επίσης να εγκρίνονται από το διοικητικό συμβούλιο.
(40)
Βάσει των υποχρεώσεων που υπέχει βάσει του τροποποιημένου νόμου περί ταμιευτηρίων, το Sparkasse όφειλε να συστήσει μια επιτροπή διαχείρισης κινδύνων και ελέγχου ισολογισμού στην οποία εκχώρησε ευρείες ελεγκτικές αρμοδιότητες. Επιπλέον, απαιτείται διά του νόμου τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου να διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την αξιολόγηση και τον έλεγχο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ενός ταμιευτηρίου. Το προεδρείο φέρει αποκλειστικά την ευθύνη για τη διαχείριση του Sparkasse και δεν δεσμεύεται σε καμία περίπτωση από τις οδηγίες του διοικητικού συμβουλίου ή των μετόχων.
(41)
Εκτός από τις ήδη υλοποιηθείσες βελτιώσεις στη δομή εταιρικής διακυβέρνησης, το Sparkasse πρόκειται να την ενισχύσει αυξάνοντας στο μέλλον τον αριθμό των ανεξάρτητων (21) μελών του διοικητικού συμβουλίου από 2 σε 4, από τα συνολικά 18 μέλη. Από την 1η Ιανουαρίου 2011 η επιτροπή ελέγχου ισολογισμού θα αριθμεί 7 αντί 9 μελών και η επιτροπή διαχείρισης κινδύνων θα αποτελείται από 6 αντί των 9 μελών που αριθμεί σήμερα. Πρέπει να καταργηθεί έως το τέλος του 2011 η επιτροπή συμμετοχών και έως το τέλος του 2010 η επιτροπή σχεδιασμού στρατηγικών. Η επιτροπή συμμετοχών θα αποκτήσει αυτομάτως μικρότερο κύρος αφότου πωλήσει το Sparkasse μεγάλο μέρος των θυγατρικών εταιρειών του. Τα καθήκοντα της επιτροπής σχεδιασμού στρατηγικών αναλαμβάνονται πλέον από το προεδρείο. Τέλος, οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων, σε περίπτωση εξαγοράς επιχειρήσεων, αλλάζουν ώστε το προεδρείο να μπορεί να λάβει αποφάσεις σε ζητήματα συμμετοχών μόνο ομόφωνα, ενώ για συμμετοχές ονομαστικού ποσού άνω των [2-5] εκατ. ευρώ απαιτείται προηγουμένως η διενέργεια ελέγχου δέουσας επιμέλειας ή αξιολόγησης της επιχείρησης από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα.
4.5. Υβριδικά χρηματοδοτικά μέσα
(42)
Το Sparkasse διατηρεί σε ανεξάρτητους επενδυτές υβριδικό κεφάλαιο (πιστοποιητικά συμμετοχής πελατών) ύψους 224 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γερμανίας, τα δικαιώματα συμμετοχής και τα πιστοποιητικά συμμετοχής πελατών είναι ισότιμα. Η σιωπηρή συμμετοχή κατατάσσεται μετά από τα δύο αυτά μέσα. Όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 3, από το 2008 δεν καταβλήθηκαν πλέον τοκομερίδια σε υβριδικό κεφάλαιο. Το 2008 και το 2009 τα δικαιώματα συμμετοχής συμμετείχαν στις ζημίες κατά 57,4 εκατ. ευρώ. Η σιωπηρή συμμετοχή και τα πιστοποιητικά συμμετοχής πελατών συμμετείχαν στις ζημίες του έτους 2009. Από το 2010 θα αναπληρωθούν τα υβριδικά χρηματοδοτικά μέσα, ενώ από το 2011 θα καταβληθούν έως το 2012 οι μέχρι τότε μη πραγματοποιηθείσες πληρωμές τοκομεριδίων. Το 2013 θα αναπληρωθούν όλα τα υβριδικά χρηματοδοτικά μέσα εκ νέου και θα γίνουν όλες οι μέχρι τότε μη πραγματοποιηθείσες πληρωμές τοκομεριδίων έτσι ώστε για κάθε χρηματοδοτικό μέσο να πραγματοποιηθεί πλήρης πληρωμή τοκομεριδίου. Επειδή οι πληρωμές τοκομεριδίων πρέπει να πραγματοποιούνται όταν υπάρχει θετική αναλογία κερδών και ζημιών, ήτοι σε θετικό ισολογισμό, το Sparkasse δεν διαθέτει σε καμία περίπτωση διακριτική ευχέρεια σχετικά με το ενδεχόμενο αναστολής των πληρωμών τοκομεριδίων, εφόσον διασφαλίσει τη βιωσιμότητά του και αναπληρώσει εκ νέου ενδεχόμενες μειώσεις του ονομαστικού κεφαλαίου.
Πίνακας 3
Κατανομή κερδών του Sparkasse KölnBonn για την περίοδο 2009-2014 (Βασικό σενάριο)
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Κέρδη προ φόρου
- 98,8
[5-10]
[80-100]
[125-150]
[150-175]
[200-225]
Κατανομή κερδών ανά μέσο κεφαλαίου
Δικαιώματα συμμετοχής
Απορρόφηση ζημιών
40,6
16,8
0
0
0
0
0
Αναπλήρωση κεφαλαίου
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Τοκομερίδιο
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Πιστοποιητικά συμμετοχής πελατών
Απορρόφηση ζημιών
0
12,5
0
0
0
0
0
Αναπλήρωση κεφαλαίου
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Τοκομερίδιο
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Σιωπηρή συμμετοχή
Απορρόφηση ζημιών
0
19,5
0
0
0
0
0
Αναπλήρωση κεφαλαίου
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Τοκομερίδιο
0
0
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(43)
Η Γερμανία διαβεβαίωσε ότι το Sparkasse -εκτός της ύπαρξης συμβατικής υποχρέωσης- δεν θα προβεί σε πληρωμές τοκομεριδίων για υβριδικό κεφάλαιο ιδιωτών επενδυτών (βλ. παράρτημα I σημείο 7).
4.6. WestLB
(44)
Μια περαιτέρω αιτία για τα χρηματοπιστωτικά προβλήματα του Sparkasse ήταν η συμμετοχή του στην WestLB. Το Sparkasse υπέστη συνολικές ζημίες ύψους […] εκατ. ευρώ, διότι ως μέλος της Rheinischer Sparkassen- und Giroverband (RSGV) συνέβαλε στην ενίσχυση του αποθεματικού κεφαλαίου το οποίο είχε συστήσει η RSGV ως δίχτυ ασφαλείας για τα μέλη της ένωσης και τις Landesbank. Το αποθεματικό κεφάλαιο χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο των μέτρων διάσωσης υπέρ της WestLB το 2008. Η υπολειπόμενη έκθεση σε κίνδυνο υφίσταται λόγω της έμμεσης συμμετοχής του Sparkasse στην WestLB και της υπολειπόμενης έμμεσης ευθύνης που έχει για την τράπεζα επισφαλειών (Bad Bank) της WestLB ως μέλος της RSGV.
(45)
Παρόλο που το Sparkasse δεν διαθέτει άμεσες επενδύσεις στην West LB, εκτίθεται σε κίνδυνο μέσω της συμμετοχής του στη RSGV στην οποία συμμετέχει με ποσοστό 19 %. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γερμανίας, ο κίνδυνος αρνητικών επιπτώσεων για το Sparkasse από την ενδεχόμενη επιδείνωση της λογιστικής αξίας της RSGV λόγω της WestLB είναι ελάχιστος. Πρώτον, η WestLB αξιολογήθηκε πρόσφατα από ανεξάρτητο τρίτο εμπειρογνώμονα και, επιπλέον, η λογιστική αξία της στον ισολογισμό της RSGV κατά την ημερομηνία αναφοράς της 31ης Δεκεμβρίου 2009 διορθώθηκε από το ιστορικό ποσό των […] δισεκατ. ευρώ στα […] εκατ. ευρώ. Η έμμεση συμμετοχή του Sparkasse στη WestLB αντιστοιχεί συνεπώς επί του παρόντος σε περίπου […] ευρώ. Επειδή το Sparkasse διατρέχει κίνδυνο από τη WestLB μόνο λόγω της συμμετοχής του στην RSGV, αυτό που έχει σημασία για το Sparkasse είναι μόνο η εσωτερική αξία της RSGV. Αυτή διαμορφώνεται, ωστόσο, όχι μόνο σύμφωνα με την αξία της WestLB αλλά και οιασδήποτε άλλης θυγατρικής εταιρείας και επένδυσης που υπάγεται στη RSGV. Από την αξιολόγηση των υπόλοιπων θυγατρικών εταιρειών της RSGV που διενεργήθηκε στο τέλος του 2009 προέκυψε ότι υπάρχουν σημαντικά σιωπηρά αποθεματικά τα οποία θα επαρκούσαν να καλύψουν ακόμη και την απαιτούμενη απόσβεση της WestLB σε 0 βάσει του χειρότερου σεναρίου.
(46)
Η υποχρεωτική συνεισφορά του Sparkasse [στην …], με την οποία θα καλυφθούν ενδεχόμενες ζημίες τής πρόσφατα συσταθείσας τράπεζας επισφαλειών της WestLB, ανέρχεται σε […] εκατ. ευρώ για χρονική περίοδο 25 ετών. Η συνεισφορά αυτή δεν έχει ωστόσο αρνητικές επιπτώσεις στην ικανότητα του Sparkasse να επιτύχει στο μέλλον τους δείκτες κεφαλαίου που απαιτούνται από τις ρυθμιστικές αρχές, διότι η συνεισφορά [στην …] θα καταβληθεί αποκλειστικά από μελλοντικά κέρδη.
4.7. Μερική πρόωρη αποχώρηση
(47)
Η Γερμανία διαβεβαίωσε ότι το Sparkasse θα εξοφλήσει μέρος του ληφθέντος κεφαλαίου νωρίτερα από τη συμβατική προθεσμία που προβλέπεται για τα χρηματοδοτικά μέσα (βλ. παράρτημα Ι σημείο 27). Η εξόφληση θα ξεκινήσει το 2011 και θα πραγματοποιηθεί σε δύο στάδια.
(48)
Καταρχάς η ένωση ειδικού σκοπού […] θα εισπράξει μια πρώτη δόση ύψους 150 εκατ. ευρώ από τα δικαιώματα συμμετοχής της εταιρείας προώθησης. Η κατάσταση της εταιρείας προώθησης δεν θα βελτιωθεί περισσότερο μέσω της συναλλαγής και ιδίως μέσω του ύψους της τιμής αγοράς από ό,τι αν διατηρούσε το χρηματοδοτικό μέσο (22). Η ένωση ειδικού σκοπού θα μετατρέψει στη συνέχεια τα δικαιώματα συμμετοχής, τα οποία επί του παρόντος αποτελούν κεφάλαιο Tier 2 (συμπληρωματικό κεφάλαιο), σε χρηματοδοτικά μέσα κεφαλαίου Tier 1. Το νέο αυτό μέσο με μη σωρευτικά τοκομερίδια θα αποτελείται από τίτλους μειωμένης εξασφάλισης, ελάχιστης διάρκειας 30 ετών. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να βελτιώσει τον δείκτη Tier 1 του Sparkasse κατά [0,8-1,0] %.
(49)
Ο βελτιωμένος δείκτης βασικού κεφαλαίου αποτελεί με τη σειρά του προϋπόθεση για το δεύτερο στάδιο το οποίο συνίσταται στην επαναγορά το 2011 από το Sparkasse της δεύτερη δόσης των δικαιώματα συμμετοχής που διατηρεί η εταιρεία προώθησης (ονομαστικής αξίας ύψους 150 εκατ. ευρώ). Αμφότερα τα στάδια θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του κεφαλαίου Tier 2 συνολικά κατά [0,5-1,0] %. Επιπλέον, η RSGV ή άλλο μέλος του κλάδου ταμιευτηρίων θα αγοράσει τις συμμετοχές που έχει το Sparkasse σε δύο […] συνδεδεμένες με το Sparkasse και […] στην τιμή που ισχύει στην αγορά (23). Μέσω της πώλησης των έμμεσων συμμετοχών στις δύο αυτές εταιρείες, αναμένεται ότι το σύνολο ισολογισμού του Sparkasse θα μειωθεί περαιτέρω κατά [0,2-0,5] %. Η εκποίηση των δύο αυτών εταιρειών σχετίζεται άρρηκτα με την επαναγορά της δεύτερης δόσης δικαιωμάτων συμμετοχής, διότι η RSGV προτίθεται να χρηματοδοτήσει την αγορά των δύο εταιρειών από τα έσοδα της πώλησης των δικαιωμάτων συμμετοχής.
5. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗΣ
(50)
Πρέπει να υπομνησθεί ότι στην προκείμενη περίπτωση η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να ελέγξει, σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ (24), το συμβιβάσιμο των υπό εξέταση μέτρων ανακεφαλαιοποίησης που χορηγήθηκαν ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης στις 4 Νοεμβρίου 2009 με την εσωτερική αγορά.
(51)
Επιπλέον, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο διασφαλίζεται κατάλληλος επιμερισμός των βαρών και περιορίζεται η νόθευση του ανταγωνισμού, όπως ορίζεται στους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις (βλ. αιτιολογική σκέψη 50 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας).
(52)
Επειδή δεν ήταν σαφές κατά πόσο τα προβλήματα του Sparkasse προκλήθηκαν από επενδυτικές αποφάσεις, οι οποίες είχαν ληφθεί πολύ πριν από την έναρξη της κρίσης, ή οφείλονται όντως στη χρηματοπιστωτική κρίση, η Επιτροπή δεν είχε ακόμη αποφασίσει εάν τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης εμπίπτουν στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ ή στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή αποφάσισε, με στόχο τον καθορισμό της ισχύουσας νομικής βάσης, να προβεί σε αναλυτικό έλεγχο των γεγονότων και να λάβει απόφαση σε μεταγενέστερο στάδιο.
6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΛΛΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(53)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις άλλων ενδιαφερομένων στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας σχετικά με το υπό εξέταση μέτρο ανακεφαλαιοποίησης.
7. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ
(54)
Η Γερμανία εξέτασε την απόφαση της Επιτροπής της 4ης Νοεμβρίου 2009 σχετικά με την κίνηση διαδικασίας δυνάμει του άρθρου 108 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δήλωσε στην Επιτροπή, ότι κατά την άποψή της, τα υπό εξέταση μέτρα ανακεφαλαιοποίησης υπέρ του Sparkasse υπό μορφή σιωπηρής συμμετοχής και κεφαλαίου δικαιωμάτων συμμετοχής δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με τη Γερμανία, τα μέτρα, όπως παρουσιάζονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 24 έως 28 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας) είναι συμβιβάσιμα με την αρχή του επενδυτή υπό όρους οικονομίας της αγοράς.
(55)
Η Γερμανία αντικρούει την εκτίμηση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η αγορά για υβριδικά κεφάλαια κατά τη στιγμή της υλοποίησης των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης (ήτοι τέλη 2008/αρχές 2009) ήταν τελείως «στεγνή» (25), και ότι σύμφωνα με το συμπέρασμά της τη δεδομένη στιγμή κανένας επενδυτής ή ιδιοκτήτης που ενεργεί υπό όρους οικονομίας της αγοράς δεν θα προέβαινε σε ανάλογη επένδυση -έστω και με υψηλότερο αντιστάθμισμα- (βλ. αιτιολογική σκέψη 38 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας). Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το Sparkasse δεν είχε επηρεαστεί από τις εν λόγω εξελίξεις στην αγορά διότι ήταν σε θέση να εκδώσει τίτλους μειωμένης εξασφάλισης ύψους περίπου [10-15] εκατ. ευρώ κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2008 και περίπου [35-40] εκατ. ευρώ κατά το πρώτο τρίμηνο του 2009 σε δόσεις πολλών εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ.
(56)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι η ανακεφαλαιοποίηση του Sparkasse Köln Bonn μέσω της εταιρείας προώθησης δεν χρηματοδοτήθηκε από κρατικούς πόρους.
(57)
Εάν η Επιτροπή αποφανθεί ωστόσο στο προκαταρκτικό συμπέρασμά της ότι η ανακεφαλαιοποίηση του Sparkasse εμπεριέχει κρατική ενίσχυση, η Γερμανία είναι πεπεισμένη ότι πρόκειται για ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ.
(58)
Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί όλες τις προϋποθέσεις της ανακοίνωσης της Επιτροπής της 23ης Ιουλίου 2009 περί αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης, βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (26) (στο εξής «ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης»).
(59)
Κατά την άποψη της Γερμανίας, μέσω του σχεδίου αναδιάρθρωσης διασφαλίζεται ότι το Sparkasse θα επιτύχει εκ νέου τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του, ότι θα έχει επαρκή ιδία συνεισφορά στα έξοδα αναδιάρθρωσης και ότι οι ενδεχόμενες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό λόγω της ενίσχυσης περιορίζονται μέσω εκτεταμένων διαρθρωτικών μέτρων και διασφαλίσεων σε επίπεδο συμπεριφοράς.
(60)
Οι δεσμεύσεις της Γερμανίας παρατίθενται στα παραρτήματα I, II και III και αποτελούν άρρηκτο στοιχείο της παρούσας απόφασης. Για να διασφαλιστεί ότι οι υποχρεώσεις υλοποιούνται πραγματικά, ορίζεται εντολοδόχος παρακολούθησης. Η διαδικασία διορισμού καθώς και τα καθήκοντα του εντολοδόχου παρακολούθησης καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ. Η Γερμανία έχει επίσης δεσμευτεί ως προς το χρονικό πλαίσιο υλοποίησης των εκποιήσεων (παράρτημα Ι αιτιολογικές σκέψεις 10 και 13). Εάν δεν τηρηθεί το εν λόγω χρονικό πλαίσιο, διορίζεται εντολοδόχος παρακολούθησης. Η διαδικασία διορισμού καθώς και τα καθήκοντα του εντολοδόχου παρακολούθησης καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.
8. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΠΕΡΙ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ
8.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης και ποσό ενίσχυσης
(61)
Η Επιτροπή οφείλει να ελέγξει εάν τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις. Το άρθρο 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ ορίζει ότι: «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.».
(62)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας (τμήμα 5.1) η Επιτροπή καταλήγει στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι τα δύο μέτρα ανακεφαλαιοποίησης υπέρ του Sparkasse συνιστούν κρατικές ενισχύσεις. Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχτεί το επιχείρημα της Γερμανίας, ότι δηλαδή τα μέτρα δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις διότι οι όροι για αμφότερα τα χρηματοδοτικά μέσα διατυπώθηκαν κατά τέτοιο τρόπο που και ένας επενδυτής υπό όρους οικονομίας της αγοράς θα τους είχε αποδεχτεί. Ακόμη και αν η προμήθεια για αμφότερα τα μέσα αντιστοιχούσε έως τις αρχές του 2008 στους τόκους που καταβάλλονται για συγκρίσιμα χρηματοδοτικά μέσα, στην προκείμενη περίπτωση και λόγω του υψηλού κινδύνου που διέτρεχε το Sparkasse εξαιτίας ελλιπούς κερδοφορίας, η εν λόγω προμήθεια ήταν υπερβολικά χαμηλή. Επιπλέον, η αγορά για υβριδικό κεφάλαιο ήταν κατά τη χρονική στιγμή της ανακεφαλαιοποίησης τελείως «στεγνή». Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή δεδομένων των όρων πλαισίου και ιδίως της κατάστασης της αγοράς, δεν μπορεί να δεχτεί το επιχείρημα της Γερμανίας, ότι δηλαδή ένας επενδυτής υπό όρους οικονομίας της αγοράς -και μάλιστα υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες- θα είχε πραγματοποιήσει την εν λόγω επένδυση.
(63)
Από τον ενδελεχή έλεγχο δεν προέκυψαν πληροφορίες ότι οι διαπιστώσεις αυτές θα μπορούσαν να αλλάξουν. Οι τίτλοι μειωμένης εξασφάλισης που εκδόθηκαν από το Sparkasse στα τέλη του 2008 και κατά το πρώτο τρίμηνο του 2009, λόγω του χαμηλού ύψους των επιμέρους δόσεων δεν αποτελούν αξιόπιστη απόδειξη για το ότι οι αγορές για υβριδικά κεφάλαια πράγματι λειτουργούσαν. Ο κίνδυνος που συνδέεται με δόσεις υβριδικού κεφαλαίου αξίας μερικών εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ δεν μπορεί να συγκριθεί με τον κίνδυνο ενός χρηματοδοτικού μέσου ονομαστικής αξίας ύψους 150 εκατ. ευρώ και είναι ευκολότερα αποδεκτός από τις ιδιωτικές αγορές. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή επιμένει στη διαπίστωσή της ότι κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο κανένας επενδυτής υπό όρους οικονομίας της αγοράς δεν θα αγόραζε ομολογίες υβριδικού κεφαλαίου με έκταση και χαρακτηριστικά συγκρίσιμα με τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης που χορηγήθηκαν υπέρ του Sparkasse.
(64)
Σε ό,τι αφορά τον τύπο των πόρων που διατέθηκαν από την εταιρεία προώθησης για την ανακεφαλαιοποίηση του Sparkasse, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ήδη σε άλλες περιπτώσεις είχε αποφανθεί ότι οι πόροι των εταιρειών προώθησης αποτελούν πόρους που ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από δημόσιους φορείς (27). Κατά την άποψη της Επιτροπής αυτό ισχύει επίσης για τη συγκεκριμένη εταιρεία προώθησης, η οποία είναι κατά 100 % θυγατρική της RSGV. Για τον λόγο αυτό, οι συγκεκριμένοι πόροι πρέπει να χαρακτηριστούν ως κρατικοί πόροι κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ.
(65)
Για τους ανωτέρω λόγους η Επιτροπή επιβεβαιώνει το προκαταρκτικό συμπέρασμα που διατύπωσε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, ότι δηλαδή τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης υπέρ του Sparkasse συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ.
(66)
Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι οι ενισχύσεις διάσωσης μετατράπηκαν σε ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, οι οποίες συνιστούν περαιτέρω πλεονέκτημα υπέρ του Sparkasse. Τα μέτρα κατέστησαν εφικτή τη χρηματοδότηση του Sparkasse σε χρονική στιγμή κατά την οποία, ιδίως λόγω της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης, δεν ήταν σε θέση να αντλήσει κεφάλαια από την αγορά. Αυτό συνεπάγεται οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ του Sparkasse και ενισχύει τη θέση του έναντι των ανταγωνιστών του στη Γερμανία και σε άλλα κράτη μέλη στους οποίους δεν παρασχέθηκε η ίδια στήριξη. Τα μέτρα είναι συνεπώς ικανά να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.
(67)
Το στοιχείο ενίσχυσης στις εισφορές κεφαλαίου ανέρχεται σε 650 εκατ. ευρώ και αντιστοιχεί στο 3,3 % των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού του Sparkasse (στοιχεία: τέλη του 2008).
8.2. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
8.2.1. Νομική βάση για τον έλεγχο του συμβιβάσιμου
(68)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της 4ης Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή δεν είχε λάβει ακόμη απόφαση σχετικά με τη νομική βάση που ισχύει για τον έλεγχο των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης. Σύμφωνα με τις τότε διαθέσιμες πληροφορίες, οι αποφάσεις που λήφθηκαν πολύ πριν από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης σχετικά με επενδύσεις σε έργα περιφερειακής ανάπτυξης φάνηκε ότι αποτελούσαν την κύρια αιτία για τα προβλήματα του Sparkasse. Επειδή η χρηματοπιστωτική κρίση μάλλον επιδείνωσε μόνο τα ήδη υφιστάμενα χρηματοοικονομικά προβλήματα του Sparkasse, δεν αποκλείεται η εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) ΣΛΕΕ. Επειδή τα μέτρα ανακεφαλαιοποίησης υλοποιήθηκαν στο ζενίθ της χρηματοπιστωτικής κρίσης, θα μπορούσε πιθανόν επίσης να εφαρμοστεί -μεταξύ άλλων σε ό,τι αφορά την πάγια πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής σε περιπτώσεις προβληματικών τραπεζών- το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ.
(69)
Ακόμη και αν οι μέχρι τώρα αποφάσεις λήφθηκαν βάσει των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (στο εξής «κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης») (28), η Επιτροπή στο σημείο 49 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης διασαφήνισε ότι όλες οι ενισχύσεις που κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή έως και την 31η Δεκεμβρίου 2010, βάσει της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης και όχι βάσει των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, πρέπει να εξετάζονται ως ενισχύσεις αναδιάρθρωσης υπέρ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
(70)
Σε ό,τι αφορά τη συνεχιζόμενη τρωτότητα του γερμανικού τραπεζικού κλάδου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενδεχόμενη διάλυση ενός από τα μεγαλύτερα ταμιευτήρια της Γερμανίας λόγω […] θα είχε συστημικές επιπτώσεις και θα έθετε σε κίνδυνο τη χρηματοοικονομική σταθερότητα της Γερμανίας.
(71)
Για τον λόγο αυτό, ως νομική βάση για τον έλεγχο του κατά πόσο η χρηματοπιστωτική στήριξη του Sparkasse είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης για τη διατήρηση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας λαμβάνεται το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ.
8.2.2. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης με την εσωτερική αγορά
(72)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης πρέπει, καταρχάς, από το σχέδιο αναδιάρθρωσης να προκύπτει για το ωφελούμενο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, το οποίο υποβάλλεται σε αναδιάρθρωση, ότι είναι σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Δεύτερον, η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό και τόσο το ωφελούμενο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα όσο και οι κάτοχοι του κεφαλαίου του θα πρέπει να συνεισφέρουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό με ιδίους πόρους στην αναδιάρθρωση. Τρίτον, πρέπει να προβλέπονται μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων που προκαλούνται στον ανταγωνισμό από την τεχνητή ενίσχυση της θέσης του ωφελούμενου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στην αγορά καθώς και για την εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού τραπεζικού τομέα. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν υπόψη ζητήματα παρακολούθησης και διαδικαστικά θέματα.
i) Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας
(73)
Η Γερμανία, όπως προβλέπεται στις παραγράφους 9 έως 11 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, διαβίβασε ολοκληρωμένο και λεπτομερές σχέδιο αναδιάρθρωσης με πλήρη στοιχεία σχετικά με το επιχειρηματικό μοντέλο του Sparkasse. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης αναλύονται επίσης οι λόγοι για τα χρηματοοικονομικά προβλήματα του Sparkasse.
(74)
Το επιχειρηματικό μοντέλο προβλέπει νέο στρατηγικό προσανατολισμό στις βασικές επιχειρηματικές δραστηριότητες ενός παραδοσιακού περιφερειακού ταμιευτηρίου με πολιτική εμπορικής διανομής. Το Sparkasse θα επικεντρωθεί στις συνήθεις υπηρεσίες ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος λιανικής για τις παραδοσιακές κατηγορίες πελατών του στον οικονομικό χώρο Κολωνίας-Βόννης, ήτοι σε ιδιώτες πελάτες, ΜΜΕ, καθώς και σε μικρότερους βιομηχανικούς και θεσμικούς πελάτες. Το Sparkasse θα επικεντρωθεί επίσης στα επιχειρηματικά πεδία που ορίζει το καταστατικό του και στις βασικές αρμοδιότητές του και θα αποσυρθεί από τους τομείς που προκάλεσαν τα χρηματοοικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει. Το Sparkasse θα αποσυρθεί στο μέλλον από οιεσδήποτε δραστηριότητες διαπραγματεύσεων για ίδιο όφελος, θα εκποιήσει θυγατρικές εταιρείες που δεν ανήκουν στο βασικό επιχειρηματικό του πεδίο και δεν θα προβαίνει πλέον σε επενδύσεις χαρτοφυλακίων SAA και ABS. Κατά την άποψη της Επιτροπής, το νέο επιχειρηματικό μοντέλο του Sparkasse παρουσιάζει συνοχή και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
(75)
Τα προβλήματα του Sparkasse οφείλονται κυρίως σε τρία επιχειρηματικά πεδία: i) σχέδια περιφερειακής ανάπτυξης, ii) επενδύσεις σε χαρτοφυλάκια ABS και SAA και iii) συμμετοχή του Sparkasse στη WestLB.
(76)
Το Sparkasse ξεκίνησε ήδη το 2008 την εκποίηση και/ή εκκαθάριση θυγατρικών εταιρειών που δεν ανήκαν στο βασικό επιχειρηματικό του πεδίο και δραστηριοποιούνταν στον τομέα της περιφερειακής ανάπτυξης. Η πλήρης παύση των εν λόγω επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είναι απαραίτητη και κατάλληλη για να καθησυχάσει τις ανησυχίες της Επιτροπής σε ό,τι αφορά το δίκαιο του ανταγωνισμού, διότι μέσω των εκποιήσεων μπορούν να αποκλειστούν περαιτέρω ζημίες ή έκθεση σε περαιτέρω κινδύνους που σχετίζονται με τις θυγατρικές εταιρείες. Επιπλέον, με τον τρόπο αυτό δεν αποδεσμεύεται μόνο κεφάλαιο αλλά και ανθρώπινοι πόροι στον τομέα της διαχείρισης οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν εκ νέου για τις βασικές επιχειρηματικές δραστηριότητες του Sparkasse. Οι εκποιήσεις θα μειώσουν επίσης τον ισολογισμό του Sparkasse κατά περίπου [180-230] εκατ. ευρώ ([0-2] %) (29).
(77)
Καθότι οι επιχειρηματικές δραστηριότητες των θυγατρικών εταιρειών που πρέπει να πωληθούν στον δήμο Κολωνίας αφορούν κυρίως την ανάπτυξη ακινήτων και υπηρεσίες σε σχέση με ακίνητα, η εφαρμογή της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων) (30) δεν είναι ούτε απαραίτητη ούτε πρόσφορη κατά την άποψη της Επιτροπής. Η λογιστική αξία των εν λόγω θυγατρικών εταιρειών έχει ήδη διορθωθεί σημαντικά προς τα κάτω τα τελευταία χρόνια προκειμένου να προσαρμοστεί στην αγοραία αξία. Για τον λόγο αυτό, η εκποίηση των θυγατρικών εταιρειών δεν θα συνεπάγετο σημαντικές ζημίες για το Sparkasse. Επιπλέον, σύμφωνα με τις δηλώσεις της Γερμανίας, το Sparkasse θα πωλήσει τις θυγατρικές εταιρείες στην αγοραία αξία τους, η οποία πρόκειται να καθοριστεί από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εκποιήσεις δεν θα συνοδευτούν από περαιτέρω κρατικές ενισχύσεις.
(78)
Τα χαρτοφυλάκια ABS και SAA ήταν μια ακόμη αιτία για τα χρηματοοικονομικά προβλήματα του Sparkasse. Οι επενδύσεις αυτές έχουν ήδη περιοριστεί σημαντικά. Το Sparkasse πρόκειται να αποσυρθεί τελείως από τα εν λόγω χαρτοφυλάκια έως το 2014. Επειδή οι επενδύσεις δεν αντιστοιχούν πλέον στο νέο επιχειρηματικό μοντέλο του Sparkasse, η απόσυρση από τα εν λόγω χαρτοφυλάκια αποτελεί απαραίτητο βήμα για την εφαρμογή της νέας στρατηγικής του. Καθότι η τρέχουσα λογιστική αξία των υπολειπόμενων στοιχείων ενεργητικού στα χαρτοφυλάκια ABS και SAA αντιστοιχούν συνολικά στην αγοραία αξία τους, η υπολειπόμενη έκθεση σε κίνδυνο για τα εν λόγω χαρτοφυλάκια είναι περιορισμένη και δεν επηρεάζει τη βιωσιμότητα του Sparkasse.
(79)
Τέλος, ο υπολειπόμενος κίνδυνος του Sparkasse σε σχέση με τη συμμετοχή του στη WestLB, η οποία οδήγησε σε ζημίες ύψους […] εκατ. ευρώ, είναι περιορισμένος και εξασφαλίζεται από σιωπηρά αποθέματα στο επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της RSGV. Επειδή η εισφορά του Sparkasse [στην …] θα προέρχεται μόνο από μελλοντικά καθαρά κέρδη, η υποχρεωτική αυτή εισφορά δεν διακυβεύει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Sparkasse. Επιπλέον, η Επιτροπή χαρακτηρίζει ως θετικό το γεγονός ότι οι εισφορές [στην …] μπορούν να πληρωθούν μόνο αφότου επιστραφεί το κρατικό κεφάλαιο σύμφωνα με τους όρους ανακεφαλαιοποίησης.
(80)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι αδυναμίες στη διοίκηση του Sparkasse έχουν ήδη αποτελέσει και συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο στοχευμένων βελτιωτικών μέτρων εκ μέρους του Sparkasse. Η αλλαγή που πραγματοποιήθηκε το 2005, μετά την ολοκλήρωση της συγκέντρωσης του Stadtsparkasse Köln και του Sparkasse Bonn, στη μετοχική δομή και στην εισαγωγή της ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία διασφαλίζει ότι τα πολιτικά συμφέροντα των ιδιοκτητών δεν θα υπερτερούν των οικονομικών συμφερόντων του Sparkasse. Επιπλέον, οι αλλαγές στη σύνθεση και στον αριθμό μελών των οργάνων του Sparkasse καθώς και οι βελτιώσεις στη διαδικασία λήψης αποφάσεων καθιστούν εφικτή τη λογοδοσία των ανώτατων στελεχών της διοίκησης. Η αυστηρότερη ανάληψη ευθυνών και το υψηλότερο ποσοστό [εξωτερικών …] καθώς και ο διορισμός μελών στα όργανα του Sparkasse μη προερχόμενων από πολιτικούς κύκλους διασφαλίζουν μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Τα μέτρα αυτά -σε συνδυασμό με την τροποποιημένη μετοχική δομή- εστιάζουν στις αιτίες των προβλημάτων του Sparkasse έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος να συμμετάσχει εκ νέου το Sparkasse σε έργα με πολιτικά κίνητρα, τα οποία συγκρούονται με τα οικονομικά του συμφέροντα. Επιπλέον, ο υφιστάμενος νόμος περί ταμιευτηρίων φαίνεται ότι διασφαλίζει επαρκώς την ανεξαρτησία της διοίκησης του Sparkasse. Οι αποδείξεις που έχει υποβάλει το Sparkasse, βάσει των οποίων δεν έχει συμμετάσχει από το 2004 σε νέα έργα με πολιτικό κίνητρο, καθιστούν σαφές ότι είναι επιτυχή τα υλοποιηθέντα μέτρα. Συνολικά, ο νέος κώδικας εταιρικής διακυβέρνησης συνάδει με τα αποτελέσματα τα οποία έχουν επιτευχθεί σε συγκρίσιμες περιπτώσεις (31). Οι υλοποιηθείσες και εξασφαλισμένες αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση του Sparkasse μπορούν για τον λόγο αυτό να χαρακτηριστούν ως κατάλληλη και επαρκής συνεισφορά στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Sparkasse.
(81)
Κατά την άποψη της Επιτροπής το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Sparkasse πληροί τους όρους των σημείων 9 και 12 έως 15 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης. Βάσει αυτής, από το σχέδιο πρέπει να προκύπτει ο τρόπος με τον οποίο το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα αποκαταστήσει το συντομότερο δυνατόν την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του χωρίς τη λήψη κρατικών ενισχύσεων. Επιπλέον, το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα πρέπει να είναι σε θέση να διασφαλίσει επαρκή απόδοση ιδίων κεφαλαίων και, παράλληλα, να αναλάβει όλα τα έξοδα της συνήθους επιχειρηματικής του δραστηριότητας και να πληροί τα ισχύοντα κριτήρια που ορίζουν οι ρυθμιστικές αρχές.
(82)
Το Sparkasse διαβίβασε τις χρηματοοικονομικές προβλέψεις για την περίοδο 2008-2014 με στοιχεία σχετικά με τα έσοδα, τα έξοδα, τις απομειώσεις αξίας, τα κέρδη και τις τοποθετήσεις κεφαλαίου. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι προβλέψεις βασικού σεναρίου βασίζονται σε ρεαλιστικές μακροοικονομικές υποθέσεις. Το Sparkasse θέτει ως προϋπόθεση ότι από το 2010 θα επιτυγχάνει κέρδη και, στη συνέχεια, καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος αναδιάρθρωσης θα βελτιώνει διαρκώς τα ετήσια αποτελέσματά του. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η απόδοση ιδίων κεφαλαίων για το 2014 θα ανέρχεται στο [9-10] %, που υπό κανονικές συνθήκες αγοράς αποτελεί ικανοποιητικό αποτέλεσμα για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα λιανικής. Επιπλέον, το Sparkasse θα καταβάλει από το 2013 την πλήρη αποζημίωση για τα μέτρα ενίσχυσης. Οι δείκτες κεφαλαίου του Sparkasse θα κυμαίνονται εκ νέου σαφώς πάνω από τις ελάχιστες απαιτήσεις που προβλέπουν οι ρυθμιστικές αρχές, ενώ για το 2014 αναμένεται δείκτης βασικού κεφαλαίου της τάξεως του [8-9] % (έναντι του 6,1 % για το 2009).
(83)
Επιπλέον, το Sparkasse απέδειξε ότι θα ήταν βιώσιμο ακόμη και βάσει του σεναρίου προσομοίωσης κρίσης. Οι παραδοχές στις οποίες βασίστηκε το σενάριο προσομοίωσης κρίσης ήταν εύλογες. Επειδή βάσει της δοκιμασίας αντοχής προέκυψε ότι τα αποτελέσματα του Sparkasse θα κυμαίνονται πάνω από τους δείκτες κεφαλαίου που προβλέπουν οι ρυθμιστικές αρχές, πληρούνται οι προϋποθέσεις του σημείου 13 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, από την ανάλυση ευαισθησίας προέκυψε ότι το Sparkasse θα ήταν σε θέση να επιδείξει ανθεκτικότητα σε ενδεχόμενη σημαντική μεταβολή των επιτοκίων στο μέλλον.
(84)
Επιπλέον, το Sparkasse πρότεινε μια στρατηγική για την πρόωρη μερική επιστροφή των κρατικών εισφορών κεφαλαίου. Η μερική αυτή επιστροφή θα ήταν εφικτή χωρίς να επηρεαστεί η κεφαλαιακή βάση του Sparkasse διότι ο δείκτης βασικού κεφαλαίου του Sparkasse εκτιμάται για το 2010 στο [6-7] %, και σύμφωνα με το βασικό σενάριο αναμένεται να είναι ακόμη υψηλότερος. Αλλά και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης ο δείκτης θα κυμαινόταν πάνω από τις ελάχιστες απαιτήσεις που ορίζουν οι ρυθμιστικές αρχές. Για την πρόωρη μερική επιστροφή δεν απαιτείται ούτε για το Sparkasse ούτε για άλλη επιχείρηση που συμμετέχει στη συναλλαγή επιπρόσθετη υποστήριξη. Πρώτον, δεν θα βελτιωνόταν η θέση της εταιρείας προώθησης, λόγω της διαμόρφωσης της τιμής αγοράς για την πρώτη δόση των δικαιωμάτων συμμετοχής ύψους 150 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σχεδόν στην ταμειακή ροή της εταιρείας προώθησης που θα λάμβανε εάν διατηρούσε το χρηματοδοτικό μέσο. Δεύτερον, η μεταβίβαση γίνεται μεταξύ δύο δημόσιων οντοτήτων. Καθότι το χρηματοδοτικό μέσο που μετατράπηκε σε κεφάλαιο Tier 1 έχει ήδη χαρακτηριστεί ως ενίσχυση και το Sparkasse μετά τη μετατροπή θα καταβάλει εξίσου υψηλή αποζημίωση στην ένωση ειδικού σκοπού, κατά την άποψη της Επιτροπής, η μετατροπή δεν συνεπάγεται περαιτέρω ενίσχυση. Τέλος, η επιστροφή της δεύτερης δόσης ύψους 150 εκατ. ευρώ εκ μέρους του Sparkasse αντιστοιχεί σχεδόν στην ταμειακή ροή της εταιρείας προώθησης που θα λάμβανε αν διατηρούσε το χρηματοδοτικό μέσο.
(85)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε από το Sparkasse πληροί τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης σε ό,τι αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και, άρα, καθησυχάζει τις ανησυχίες που εξέφρασε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας για ζητήματα δικαίου του ανταγωνισμού.
ii) Ίδια συνεισφορά/Επιμερισμός των βαρών
(86)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι κάτοχοι κεφαλαίου αυτών πρέπει να συνεισφέρεουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό με ιδίους πόρους στην αναδιάρθρωση προκειμένου να διασφαλιστεί ο περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο ποσό. Για τον σκοπό αυτό μπορούν, για παράδειγμα, να πωληθούν στοιχεία του ενεργητικού του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Επιπλέον, οι κάτοχοι κεφαλαίου πρέπει να περιορίσουν στον βαθμό του δυνατού τις ζημίες του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος. Μέσω των υποχρεώσεων που υπέχει το Sparkasse διασφαλίζεται ότι θα χρησιμοποιήσει ιδίους πόρους και ότι οι ιδιώτες επενδυτές που διατηρούν υβριδικό κεφάλαιο του Sparkasse θα συμβάλουν στην αναδιάρθρωση.
(87)
Από το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν προκύπτει ότι η ενίσχυση υπερβαίνει τα έξοδα που συνδέονται με την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Μέσω της χορηγηθείσας ενίσχυσης πρέπει να διασφαλιστεί ότι το Sparkasse διαθέτει στο βασικό σενάριο επαρκή κεφαλαιακή εφεδρεία και ότι στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης πληρούνται οι απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων που ορίζουν οι εποπτικές αρχές.
(88)
Πρέπει να σημειωθεί ότι το Sparkasse υλοποιεί μέτρα μείωσης των εξόδων και, έτσι, μέσω των εσωτερικών πόρων που εξοικονομεί διασφαλίζει ίδια συνεισφορά στα έξοδα αναδιάρθρωσης. Τα εν λόγω μέτρα αναμένεται ότι στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης θα έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση των ετήσιων δαπανών κατά [25-35] εκατ. ευρώ (περίπου [5-8] % των συνολικών δαπανών κατά το 2009).
(89)
Επιπλέον, μέσω της εκποίησης κερδοφόρων θυγατρικών εταιρειών που δεν ανήκουν στο βασικό επιχειρηματικό πεδίο επιδιώκονται έσοδα τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη χρηματοδότηση των εξόδων αναδιάρθρωσης.
(90)
Το Sparkasse δεν μπορεί να αναστείλει ούτε να καθυστερήσει την εξυπηρέτηση των τοκομεριδίων των υβριδικών χρηματοδοτικών μέσων, εφόσον επιτευχθούν κέρδη για κάποιο συγκεκριμένο έτος. Ωστόσο, και οι κάτοχοι υβριδικών χρηματοδοτικών μέσων περιορίζουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό τις ζημίες του Sparkasse διότι οι πληρωμές τοκομεριδίων για το υβριδικό κεφάλαιο θα αναστέλλονταν ή η ονομαστική αξία του υβριδικού κεφαλαίου θα μειωνόταν σε περίπτωση συμμετοχής στις ζημίες του Sparkasse. Η Επιτροπή κρίνει συνεπώς ότι απαιτείται από τους ιδιώτες επενδυτές υβριδικού κεφαλαίου να επωμιστούν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο βάρος ώστε να πληρούνται οι απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης αναφορικά με τη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών στα έξοδα αναδιάρθρωσης.
(91)
Σύμφωνα με το σημείο 24 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, ο πρόσφορος επιμερισμός των βαρών μπορεί να διασφαλιστεί και από την πρόσφορη αποζημίωση της κρατικής ενίσχυσης. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η αποζημίωση που ορίζεται στο πλαίσιο των μέτρων ανακεφαλαιοποίησης σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα ήδη περιγραφέντα μέτρα είναι εύλογη για τον επιμερισμό των βαρών. Τα αναμενόμενα κέρδη θα επιτρέψουν στο Sparkasse να επιστρέψει το κεφάλαιο που του διέθεσε το Δημόσιο και να καταβάλει τα καθυστερημένα τοκομερίδια σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν για την ανακεφαλαιοποίηση και, συγκεκριμένα, από το 2011 για τα δικαιώματα συμμετοχής και από το 2013 για τη σιωπηρή συμμετοχή μετά την αναπλήρωση του ονομαστικού κεφαλαίου των χρηματοδοτικών μέσων. Οι τόκοι των δικαιωμάτων συμμετοχής που διατηρεί το κράτος σωρεύονται για [2-6] χρόνια και το κεφάλαιο που μειώθηκε λόγω συμμετοχής στις ζημίες αναπληρώνεται εκ νέου με τα δύο μέσα ανακεφαλαιοποίησης. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του βασικού σεναρίου το Δημόσιο θα λάβει του τόκους που δεν έχουν καταβληθεί επί των δικαιωμάτων συμμετοχής καθώς και την απομειωμένη ονομαστική αξία αμφότερων των χρηματοδοτικών μέσων σε μεταγενέστερο χρόνο.
(92)
Ως εκ τούτου, πρέπει να σημειωθεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η Γερμανία προβλέπει επαρκή ιδία συνεισφορά στην αναδιάρθρωση και, άρα, διασκεδάζει τις αμφιβολίες περί στρέβλωσης του ανταγωνισμού που εκφράστηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
iii) Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού
(93)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να προβλέπει μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και την εξασφάλιση ενός ανταγωνιστικού χρηματοπιστωτικού τομέα. Επιπλέον, πρέπει να αντιμετωπίζει το πρόβλημα του ηθικού κινδύνου και να διασφαλίζει ότι οι κρατικές ενισχύσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση συμπεριφορών αθέμιτου ανταγωνισμού.
(94)
Η δέσμη μέτρων αντιμετωπίζει επαρκώς το πρόβλημα του ηθικού κινδύνου. Το Sparkasse υποχρεούται να εκποιήσει σε μεγάλο βαθμό κερδοφόρες εταιρείες που δεν ανήκουν στο βασικό επιχειρηματικό του πεδίο. Μεταξύ αυτών ανήκουν οι συμμετοχές σε διάφορες μεγάλες […] του Sparkasse: […], […], RW Holding AG, S ProFinanz Versicherungsmakler GmbH, Schufa Holding AG και Neue Leben Pensionsverwaltung AG.
(95)
Η Γερμανία υπέβαλε λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για τις προγραμματισμένες εκποιήσεις και δεσμεύεται να διορίσει εντολοδόχο παρακολούθησης ο οποίος θα διασφαλίσει ότι όλες οι υποχρεώσεις θα εκπληρωθούν εμπρόθεσμα. Σε περίπτωση αθέτησης του συμφωνηθέντος χρονοδιαγράμματος, διορίζεται για τις εκποιήσεις εντολοδόχος εκποίησης.
(96)
Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης του Sparkasse, πρέπει να μειωθεί η παρουσία του σε ορισμένες κατηγορίες πελατών. Μέσω των σχεδιαζόμενων μέτρων οι ανταγωνιστές διατηρούν πρόσβαση σε μέρος των μεγάλων εταιρικών και θεσμικών πελατών του Sparkasse. Επειδή πρόκειται κυρίως για μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν γενικά πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές, η Επιτροπή θεωρεί αμελητέο τον κίνδυνο πιθανών επιπτώσεων του μέτρου στην πραγματική οικονομία.
(97)
Επιπλέον, το Sparkasse, μέσω των μέτρων αναδιάρθρωσης πρόκειται να μειώσει ονομαστικά το σύνολο του ισολογισμού του κατά [15-20] % των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού ([15-20] % επί του συνόλου του ισολογισμού) και κατά [10-15] % συνυπολογιζόμενης της μελλοντικής ανάπτυξης (5 % επί του συνόλου ισολογισμού). Αναμένεται ότι η μείωση αυτή θα προκύψει κυρίως από την απόσυρση από τις επενδύσεις SAA και ABS, από την παύση των συναλλαγών διαπραγμάτευσης για ίδιο όφελος ([6-8] % των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού, [6-8] % του συνόλου ισολογισμού), καθώς και από την κατάργηση μεγάλων πιστώσεων και τη μείωση των πιστωτικών ορίων για θεσμικούς πελάτες ([5-7] % των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού, [5-7] % του συνόλου ισολογισμού).
(98)
Σε ό,τι αφορά το ύψος της ενίσχυσης για το Sparkasse (3,3 % των σταθμισμένων κατά τον κίνδυνο στοιχείων ενεργητικού), τα εν λόγω μέτρα μπορούν να χαρακτηριστούν ως επαρκή αναφορικά με τη μείωση του όγκου και της εμβέλειας των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του Sparkasse. Το Sparkasse δραστηριοποιείται αποκλειστικά στον οικονομικό χώρο Κολωνίας-Βόννης, όπου κατέχει σημαντική ([18-23] - [30-35] % ανάλογα με το προϊόν), όμως όχι κυρίαρχη θέση στην αγορά. Επιπλέον, το Sparkasse δεν κατέχει στους τομείς του βασικού επιχειρηματικού του πεδίου ηγετική θέση όσον αφορά τον καθορισμό τιμών. Για τον λόγο αυτό, πρόσθετα μέτρα τα οποία στοχεύουν σε περαιτέρω μείωση του μεριδίου αγοράς του Sparkasse στο επιχειρηματικό πεδίο των ιδιωτών πελατών δεν θεωρούνται εύλογα για τους εξής λόγους. Το βασικό επιχειρηματικό πεδίο δεν ευθύνεται για τα προβλήματα του Sparkasse. Επιπλέον, η Γερμανία έχει αποδείξει επαρκώς ότι η υλοποίηση ανάλογων επιπρόσθετων μέτρων θα ήταν δύσκολη και θα συνδεόταν με μη αναλογικά υψηλά έξοδα σε βαθμό που η επιδιωκόμενη απόδοση του Sparkasse θα επηρεαζόταν αρνητικά και θα διακυβευόταν η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Επιπλέον, ανάλογα μέτρα θα είχαν αρνητικές επιπτώσεις στους τομείς του βασικού επιχειρηματικού πεδίου του Sparkasse, ήτοι στις επιχειρηματικές δραστηριότητες προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ιδιώτες πελάτες, που ωστόσο δεν ευθύνονται για τα προβλήματα του Sparkasse. Δεδομένων των περιορισμένων εναλλακτικών δυνατοτήτων χρηματοδότησης για τις συγκεκριμένες κατηγορίες πελατών και της πάγιας πρακτικής έκδοσης αποφάσεων της Επιτροπής που στοχεύει στη διατήρηση της δανειοδότησης στην πραγματική οικονομία, η Επιτροπή κρίνει ότι περαιτέρω περιορισμοί στις επιχειρηματικές δραστηριότητες του Sparkasse θα επηρέαζαν το βασικό επιχειρηματικό του πεδίο και θα έβλαπταν τόσο το Sparkasse όσο και τις αγορές που αυτό εξυπηρετεί.
(99)
Η Επιτροπή εξετάζει επίσης τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνουν το Sparkasse και η Γερμανία. Οι δεσμεύσεις αυτές περιλαμβάνουν απαγόρευση ηγετικής θέσης στον καθορισμό τιμών και απαγόρευση που αφορά την κρατική υποστήριξη έτσι ώστε το Sparkasse να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει την ενίσχυση για να χρηματοδοτήσει δραστηριότητες αθέμιτου ανταγωνισμού στην αγορά. Σύμφωνα με την παράγραφο 40 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, η απαγόρευση εξαγοράς διασφαλίζει επίσης ότι η κρατική ενίσχυση δεν θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά από ανταγωνιστές.
(100)
Από τα ανωτέρω συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο τύπος και η εμβέλεια των μέτρων που προτείνει το Sparkasse είναι επαρκή και κατάλληλα για να αντιμετωπισθούν ενδεχόμενες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, το σχέδιο αναδιάρθρωσης του Sparkasse πληροί τις διατάξεις που περιέχονται στην ανακοίνωση περί αναδιάρθρωσης σχετικά με τη βιωσιμότητα, τον επιμερισμό των βαρών και τα μέτρα περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και διασκεδάζει τις αμφιβολίες που εκφράστηκαν στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
8.2.3. Παρακολούθηση
(101)
Σύμφωνα με την παράγραφο 5 της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης, πρέπει να υποβάλλονται συστηματικές εκθέσεις προκειμένου να ελέγχει η Επιτροπή κατά πόσο το σχέδιο αναδιάρθρωσης υλοποιείται δεόντως. Η Γερμανία διορίζει εντολοδόχο παρακολούθησης ο οποίος υποβάλλει εξαμηνιαία έκθεση παρακολούθησης. Η πρώτη έκθεση θα υποβληθεί τον Φεβρουάριο του 2011. Κατά την άποψη της Επιτροπής, με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η δέουσα παρακολούθηση της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
(102)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης που περιγράφεται στην παράγραφο 4 της παρούσας απόφασης συμμορφώνεται προς το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ.
9. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(103)
Τα μέτρα αναδιάρθρωσης είναι κατάλληλα για να καταστήσουν εφικτή την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του Sparkasse, είναι επαρκή σε ό,τι αφορά τον επιμερισμό των βαρών και περιορίζουν δεόντως και αναλογικά τις στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό που ενδέχεται να προκληθούν από τα υπό εξέταση μέτρα ενίσχυσης. Βάσει των ανωτέρω, το υποβληθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί, κατά την άποψη της Επιτροπής, τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης στον βαθμό που τα μέτρα αναδιάρθρωσης μπορούν να χαρακτηριστούν ως συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ. Συνεπώς, οι εισφορές κεφαλαίου μπορούν να εγκριθούν βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης που χορηγείται υπέρ του Sparkasse KölnBonn από τους δημόσιους μετόχους του συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Με την επιφύλαξη της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης και της τήρησης των υποχρεώσεων που παρατίθενται στα παραρτήματα I, II και III, η ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Βρυξέλλες, 29 Σεπτεμβρίου 2010.