РЕШЕНИЕ ЗА ИЗПЪЛНЕНИЕ НА СЪВЕТА
от 30 май 2011 година
за предоставяне на финансова помощ за Португалия от страна на Съюза
(2011/344/ЕС)
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Регламент (ЕС) № 407/2010 на Съвета от 11 май 2010 г. за създаване на европейски механизъм за финансово стабилизиране (1), и по-специално член 3, параграф 2 от него,
като взе предвид предложението на Европейската комисия,
като има предвид, че:
(1)
В последно време Португалия бе подложена на все по-силен натиск на финансовите пазари, създаващ нарастващо безпокойство относно устойчивостта на публичните финанси на страната. В действителност настоящата криза предизвика драматични последствия за публичните финанси, което от своя страна доведе до рязко повишаване на спредовете при държавния дълг. Агенциите за кредитен рейтинг понижиха на няколко пъти рейтинга на португалските облигации, като страната постепенно загуби възможност да се рефинансира при лихвени ставки, които да са съвместими с дългосрочната фискална устойчивост. Същевременно достъпът на силно зависимия от външно финансиране банков сектор, особено в рамките на еврозоната, до финансови ресурси от международните пазари ставаше все по-труден.
(2)
Предвид тези тежки икономически и финансови сътресения, причинени от извънредни обстоятелства извън контрола на правителството, на 7 април 2011 г. Португалия официално поиска финансова помощ от Европейския съюз, държавите-членки, чиято парична едеиница е еврото, и Международния валутен фонд („МВФ“), за да подкрепи програмата за политика за възстановяване на доверието и да спомогне за възвръщането на устойчивия растеж на икономиката, като по този начин бъде съхранена финансовата стабилност на Португалия, еврозоната и Съюза. На 3 май 2011 г. бе постигнато споразумение между правителството и съвместната мисия на Комисията/МВФ/ЕЦБ по отношение на широкообхватна тригодишна програма за политика до средата на 2014 г., която да бъде изложена в Меморандума за икономически и финансови политики („МИФП“) и в Меморандума за разбирателство относно специфичните условия на икономическата политика. Тази програма бе подкрепена от двете най-големи опозиционни партии.
(3)
Този проект на програма за икономическо и финансово адаптиране („програмата“), предоставен от Португалия на Комисията и на Съвета, има за цел да възстанови доверието в държавата и в банковия сектор и да стимулира растежа и заетостта. Той предвижда широкообхватни мерки в три направления. Първо, задълбочени и незабавни структурни реформи за повишаване на потенциалния растеж, създаване на работни места и повишаване на конкурентоспособността (включително чрез фискална девалвация). Конкретно програмата включва реформи на пазара на труда, съдебната система, мрежовите индустрии, жилищния сектор и сектора на услугите, целящи укрепване на потенциала за икономически растеж, повишаване на конкурентоспособността и улесняване на адаптирането на икономиката. Второ, с надеждната и балансирана стратегия за фискална консолидация, подкрепена от структурни фискални мерки и по-добър фискален контрол на публично-частните партньорства и държавните предприятия, се цели постигане на устойчиво намаляване на съотношението на брутния публичен дълг към БВП в средносрочна перспектива. Властите са поели ангажимент да намалят дефицита под 3 % от БВП до 2013 г. Трето, усилия за защита на финансовия сектор от неправомерно намаляване на неговата задлъжнялост чрез пазарни механизми, подкрепени от поддържащи инструменти.
(4)
Съгласно текущите прогнози на Комисията за растежа на номиналния БВП (- 1,2 % през 2011 г., - 0,5 % през 2012 г., 2,5 % през 2013 г. и 3,9 % през 2014 г.) фискалните цели са в съответствие с плана за корекции на съотношението на дълга към БВП от 101,7 % през 2011 г., 107,4 % през 2012 г., 108,6 % през 2013 г. и 107,6 % през 2014 г. Съотношението на дълга към БВП следователно ще се стабилизира към 2013 г. и ще започне да намалява, като се изхожда от предположението, че дефицитът ще продължи да спада. Динамиката на дълга се влияе от няколко извънбюджетни операции, които се очаква да доведат до повишаване на съотношението на дълга към БВП с 1¾ процентни пункта („п.п.“) от БВП през 2011 г.и с ¾ п.п. на година между 2012 г. и 2014 г. Тук спадат значителни покупки на финансови активи, основно във връзка с евентуалната банкова рекапитализация и финансиране на държавните предприятия, възлизащи годишно на ½ % от БВП между 2011 г. и 2014 г. От друга страна, приходи от приватизация на обща стойност около 3 % от БВП до 2013 г. ще подпомогнат усилията по намаляването на дълга.
(5)
Според оценката на Комисията, изготвена в сътрудничество с Европейската централна банка („ЕЦБ“) и съвместно с МВФ, за периода между юни 2011 г. и средата на 2014 г. Португалия се нуждае от финансиране на обща стойност 78 млрд. EUR (78 000 млн. EUR). Независимо от значителната фискална корекция държавата може да се нуждае от финансиране, достигащо 63 млрд. EUR за програмния период. При това се приема, че до средата на 2013 г. няма да има достъп до пазара за средносрочни и дългосрочни дългови инструменти. Допуска се, че Португалия ще успее да предоговори съществуващия си краткосрочен дълг, като в програмата е предвиден финансов буфер в случай на неочаквани отклонения от основния финансов сценарий на Комисията. Португалия се насърчава да продължи операциите си на финансовия пазар, като ги приспособи в стремеж за развитие на достъпа до пазара и доверието. Включената в програмата стратегия по отношение на финансовия сектор, целяща трайно възстановяване на доверието в португалската банкова система, изисква от банковите групи да повишат съотношението на базовия си капитал от първи ред до 9 % преди края на 2010 г. и до 10 % преди края на 2012 г., както и да го запазят след това. Програмата съдържа схема за подпомагане на банките с максимален размер 12 млрд. EUR, която да осигури необходимия капитал при липса на подходящо пазарно решение. Реалните нужди от финансиране обаче могат да бъдат значително по-ниски, особено ако пазарните условия значително се подобрят и през програмния период не възникнат съществени непредвидени банкови загуби.
(6)
Програмата ще бъде финансирана от външни източници. Помощта от Съюза за Португалия ще достигне до 52 млрд. EUR чрез средства от създадения с Регламент (ЕС) № 407/2010 на Съвета Европейски механизъм за финансово стабилизиране (ЕМФС) и от Европейския инструмент за финансова стабилност. Освен това Португалия поиска заем в размер на 23,742 млрд. SDR (възлизащи на 26 млрд. EUR според обменния курс от 5 май 2011 г.) от МВФ чрез Разширения фонд за финансиране. Необходимо е помощта от ЕМФС да бъде отпусната при условия, сходни с тези на МВФ. Финансовата помощ от страна на Съюза следва да бъде управлявана от Комисията.
(7)
Съветът следва да разглежда редовно икономическите политики, прилагани от Португалия.
(8)
Конкретните условия за икономическата политика, договорени с Португалия, следва да бъдат изложени в Меморандума за разбирателство относно специфичните икономически условия („меморандумът за разбирателство“). Подробните финансови условия следва да бъдат изложени в кредитно споразумение.
(9)
Комисията, в сътрудничество с ЕЦБ, следва да проверява периодично чрез мисии и редовни доклади от португалските власти изпълнението на свързаните с помощта условия относно икономическата политика.
(10)
В периода на изпълнение на програмата Комисията следва да предоставя и допълнителни съвети за водене на политика, както и техническа помощ в специфични области.
(11)
Операциите, които Съюзът подпомага финансово, следва да бъдат съвместими с останалите политики на Съюза и да бъдат в съответствие с неговото законодателство. Интервенциите в подкрепа на финансовите институции следва да бъдат извършвани съгласно правилата на Съюза в областта на конкуренцията.
(12)
Помощта следва да бъде предоставяна с цел подкрепа за успешното прилагане на програмата,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Съюзът предоставя на Португалия заем, възлизащ на не повече от 26 млрд. EUR, с максимален среден срок до падежа от 7,5 години.
2. Финансовата помощ от Съюза се предоставя в рамките на три години, считано от първия ден след влизане в сила на настоящото решение.
3. Комисията предоставя на Португалия финансовата помощ на Съюза на най-много 14 части. Една част може да бъде изплащана с един или няколко транша. Сроковете до падежа на траншовете по първата част могат да бъдат по-дълги от максималния среден срок до падежа, посочен в параграф 1. В такива случаи сроковете до падежа на следващите траншове трябва да бъдат такива, че след като бъдат изплатени всички части да бъде постигнат максималният среден срок до падежа, посочен в параграф 1.
4. Първата част се отпуска след влизането в сила на кредитното споразумение и на меморандума за разбирателство. Всяко последващо отпускане на заеми е обвързано с получаването на положителна оценка, изготвена от Комисията след консултации с ЕЦБ, на спазването от страна на Португалия на общите условия на икономическата политика, определени в настоящото решение и в меморандума за разбирателство.
5. Португалия плаща цената на финансирането от Съюза за всеки транш плюс марж от 215 базисни пункта, с което се постигат условия, подобни на условията на получената от МВФ помощ.
6. Освен това разходите, посочени в член 7 от Регламент (ЕС) № 407/2010, се поемат от Португалия.
7. Ако това е необходимо за финансирането на заема, се допуска предпазливото използване на лихвени суапове с контрагенти с възможно най-висок кредитен рейтинг и авансовото кредитиране.
8. Комисията взема решение относно размера и отпускането на допълнителни части. Комисията взема решение относно размера на траншовете.
Член 2
1. Помощта се управлява от Комисията по начин, който е съгласуван с поетите от Португалия ангажименти.
2. Комисията, след консултация с ЕЦБ, договаря с португалските власти свързаните с финансовата помощ конкретни условия относно икономическата политика съгласно посоченото в член 3. Тези условия се формулират в подписания от Комисията и португалските власти меморандум за разбирателство, който е съгласуван с посочените в параграф 1 ангажименти. Подробните финансови условия се излагат в сключеното с Комисията кредитно споразумение.
3. Комисията, в сътрудничество с ЕЦБ, периодично проверява (поне веднъж на три месеца) изпълнението на свързаните с помощта условия относно икономическата политика и докладва пред Икономическия и финансов комитет преди изплащането на всяка част от помощта. За целта португалските власти оказват пълно съдействие на Комисията и ЕЦБ и им предоставят цялата необходима информация. Комисията информира Икономическия и финансов комитет за възможното рефинансиране на заемите или промените на финансовите условия.
4. Португалия приема и прилага допълнителни мерки за консолидация с цел да се осигури макрофинансова стабилност, ако такива мерки са необходими в рамките на програмата на помощта. Португалските власти се допитват до Комисията и ЕЦБ преди приемането на такива допълнителни мерки.
Член 3
1. Одобрява се проекта на програмата за икономическо и финансово адаптиране („програмата“), подготвена от португалските власти.
2. Изплащането на всяка последваща част след първата се извършва въз основа на удовлетворителното изпълнение на програмата, и по-специално на конкретните условия относно икономическата политика, предвидени в меморандума за разбирателство. Те включват, inter alia, мерките съгласно параграфи 4-8 от настоящия член.
3. Дефицитът на консолидирания държавен бюджет не трябва да надхвърля 10 068 млн. EUR (възлизащ на 5,9 % от БВП съгласно текущите прогнози) през 2011 г., 7 645 млн. EUR (4,5 % от БВП) през 2012 г. и 5 224 млн. EUR (3,0 % от БВП) през 2013 г. в съответствие с изискванията на процедурата при прекомерен дефицит („ППД“). При изчисляването на този дефицит не се взимат предвид евентуалните бюджетни разходи, свързани с мерки в подкрепа на банковия сектор в контекста на правителствената стратегия за финансовия сектор. Консолидацията се постига посредством висококачествени постоянни мерки и минимизиране на последствията за най-уязвимите групи от населението.
4. Португалия приема мерките, определени в параграфи 5-8, преди края на посочената година, като точните срокове за периода 2011-2014 г. са посочени в меморандума за разбирателство. В случай на отклоняване от целите Португалия има готовност да предприеме допълнителни мерки за консолидация с цел намаляване на дефицита под 3 % от БВП до 2013 г.
5. В съответствие с посоченото в меморандума за разбирателство Португалия приема следните мерки преди края на 2011 г.:
а)
Португалия прилага изцяло предвидените в бюджета за 2011 г. мерки за фискална консолидация на стойност около 9 млрд. EUR и въведените преди май 2011 г. допълнителни мерки на стойност над 400 млн. EUR. С тези мерки се цели намаляването на дефицита по консолидирания държавен бюджет в посочения в параграф 3 срок. Мерките по отношение на приходите, предвидени в бюджета за 2011 г., на стойност 3,4 млрд. EUR се допълват от повишаване на приходите от социални осигуровки вследствие на по-строг контрол и задължителни вноски на стажантите. В допълнение към мерките по отношение на разходите, предвидени в бюджета за 2011 г., се прилагат допълнителни мерки, в т.ч. икономии в сектора на здравеопазването, по-ниски субсидии за държавните предприятия и ограничаване на социалните трансфери;
б)
Португалия приема мерки за налагане на надеждна бюджетна стратегия и за укрепване на бюджетната рамка. Португалия прилага изцяло мерките, предвидени в новия закон за бюджетната рамка, включително установяване на средносрочна бюджетна рамка, подготовка на изчерпателен анализ на фискалната стратегия и създаване на независим фискален съвет. Местните и регионалните финансови рамки се съгласуват с новия закон за бюджетната рамка. Португалия укрепва процеса на отчитане и мониторинг на публичните финанси, което включва по-специално просрочените задължения. В рамките на бюджетния процес Португалия започва системно и редовно да анализира фискалните рискове, включително рисковете, произтичащи от публично-частните партньорства и държавни предприятия;
в)
Португалия приема първия пакет от мерки за укрепване на пазара на труда посредством ограничаване на трудовите обезщетения и повишаване на гъвкавостта при договаряне на работното време;
г)
по отношение на енергийния сектор Португалия взема мерки за улесняване на навлизането на пазара, за изграждане на Иберийски газов пазар и за преразглеждане на схемите за подпомагане и обезщетяване при производството на електричество. По отношение на другите мрежови индустрии, по-специално транспортните, телекомуникационните и пощенските услуги, Португалия приема допълнителни мерки за насърчаване на конкуренцията и гъвкавостта;
д)
Португалия предприема незабавни действия за насърчаване на конкуренцията и капацитета за адаптиране на икономиката. Тук спадат отмяна на специалните права на държавата в дружествата, преразглеждане на закона за конкуренцията с цел неговото оптимизиране, либерализиране на изискванията относно установяването и трансграничната дейност в сектора на услугите;
е)
Португалия оптимизира процедурите и правилата за обществени поръчки с цел постигане на по-конкурентна бизнес среда и по-ефективно изразходване на обществените средства.
6. В съответствие с посоченото в меморандума за разбирателство Португалия приема следните мерки през 2012 г.:
а)
бюджетът за 2012 г. включва невъздействаща върху бюджета реформа на данъчната система с цел намаляване на разходите за труд и повишаване на конкурентоспособността;
б)
бюджетът за 2012 г. включва мерки за фискална консолидация, възлизащи на най-малко 5,1 млрд. EUR, които имат за цел да намалят дефицита на консолидирания държавен бюджет в посочените в член 3, параграф 3 срокове;
в)
в бюджета за 2012 г. е предвидено намаление на разходите с най-малко 3,5 млрд. EUR, включващо цялостна реорганизация на централната администрация и премахване на припокриването на функции и други неефективни практики; икономии в образованието и здравеопазването, съкращаване на трансферните плащания към регионалните и местните органи, намаляване на заетостта в публичния сектор; коригиране на пенсиите; и намаляване на капиталовите и други видове разходи съгласно посоченото в програмата;
г)
по отношение на приходите бюджетът включва мерки на обща стойност от около 1,5 млрд. EUR за цялата година, в т.ч. разширяване на основата за определяне на корпоративния данък и данъка върху доходите на физическите лица чрез ограничаване на данъчните отчисления и на специалните режими; осигуряване на съгласуваността на данъчните отчисления върху доходите на физическите лица, прилагани по отношение на пенсиите и трудовите доходи; изменение на системата за имуществено данъчно облагане чрез значително намаляване на освобождаванията; разширяване на основата за облагане с ДДС чрез намаляване на освобождаванията и преоформяне на списъците със стоки и услуги, облагани с намалени, средни или завишени данъчни ставки; както и увеличаване на акцизите. Тези мерки се допълват от действия за борба с укриването на данъци, данъчните измами и неспазването на данъчните изисквания;
д)
Португалия укрепва правната и институционалната рамка за оценяване на фискалните рискове преди сключването на договори за публично-частните партньорства. Аналогично Португалия приема закон за регулиране на учредяването и функционирането на държавни предприятия на централно, регионално и местно равнище. Португалия няма да сключва договори за публично-частните партньорства или да учредява нови държавни предприятия преди въвеждането на новата правна уредба;
е)
местната администрация в Португалия има в момента 308 общини и 4 259 кметства. Португалия разработва консолидационен план за преструктурирането и значителното намаляване на броя на тези образувания. Посочените промени ще породят действие в началото на следващия местен електорален цикъл.
ж)
Португалия модернизира администрирането на приходите посредством създаване на един централизиран орган, намаляване на броя на службите в общините и отстраняване на останалите слабости в системата за обжалване на данъчните постановления;
з)
Португалия въвежда законодателни мерки за реформиране на системата за осигуряване срещу безработица, в т.ч. намаляване на максималната продължителност на изплащане на помощи при безработица на 18 месеца, ограничаване на максималния размер на помощите при безработица до 2,5 пъти индекса на социално подпомагане, ограничаване на помощите през периода на безработица, намаляване на минималния осигурителен стаж и разширяване на някои категории самостоятелно заети лица. След преразглеждане на настоящите практики и изготвяне на план за действие следва да бъде разширен обхватът на активните политики на пазара на труда;
и)
съгласно посоченото в меморандума за разбирателство системата на трудовите обезщетения трябва да бъде приведена в съответствие с практиките в другите държави-членки на ЕС;
й)
разпоредбите относно извънредния труд следва да бъдат либерализирани и да бъде повишена гъвкавостта при договаряне на работното време съгласно меморандума за разбирателство;
к)
Португалия насърчава онези тенденции в развитието на заплатите, които допринасят за създаването на работни места и повишават конкурентоспособността на дружествата с оглед отстраняване на макроикономическите дисбаланси. Равнището на минималните работни заплати ще бъде повишавано, единствено когато икономическото развитие и ситуацията на пазара на труда позволяват това. Трябва да бъдат взети мерки за премахване на слабостите на настоящата схема за договаряне на заплатите, в т.ч. разпоредби за предефиниране на критериите и обстоятелствата за удължаване на колективните договори и за насърчаване на споразуменията в рамките на отделните предприятия;
л)
подготвя се план за действие с цел повишаване на качеството на средното и професионалното образование;
м)
подобрява се функционирането на съдебната система посредством прилагане на предложените в плана за съдебни реформи мерки и изготвяне на проверка на неприключените дела, за да бъдат определени мерки за премахване на забавянето в съдебната система и насърчаване на алтернативните методи за уреждане на спорове;
н)
подобряват се рамковите условия в областта на конкуренция чрез укрепване на независимостта и увеличаване на ресурсите на националните регулаторни органи. Професионалното предоставяне на услуги се либерализира чрез оптимизиране на изискванията за професионална квалификация и премахване на ограниченията при регламентираните професии;
о)
премахват се регламентираните тарифи на пазарите на дребно на електроенергия и газ.
7. В съответствие с посоченото в меморандума за разбирателство Португалия приема следните мерки през 2013 г.:
а)
бюджетът за 2013 г. включва мерки за фискална консолидация, възлизащи на най-малко 3,2 млрд. EUR, които имат за цел да намалят дефицита по консолидирания държавен бюджет в посочените в член 3, параграф 3 срокове. Конкретно по отношение на разходите в бюджета трябва да бъдат предвидени икономии от поне 2,5 млрд. EUR през 2013 г., в т.ч. намаляване на разходите в централната администрация, образованието и здравеопазването; съкращаване на трансферните плащания към регионалните и местните органи и на броя на заетите в публичния сектор лица; както и икономии от страна на държавните предприятия;
б)
бюджетът включва мерки по отношение на приходите, в т.ч. разширяване на основата за определяне на корпоративния данък и данъка върху доходите на физическите лица, повишаване на акцизите, изменения на имуществения данък, формиращи допълнителни приходи от приблизително 0,8 млрд. EUR. Португалия подобрява бизнес средата чрез намаляване на бюрократичните пречки посредством разширяване на обхвата на реформите върху всички сектори на икономиката (пунктове за обслужване на едно гише и неизискващи разрешение проекти) и чрез облекчаване на условията за кредитиране на МСП, в т.ч. посредством прилагането на Директива 2011/7/ЕС на Европейския парламент и на Съвета от 16 февруари 2011 г. относно борбата със забавяне на плащането по търговски сделки (2);
в)
Португалия решава проблема със забавените дела в съдебната система.
8. С оглед възстановяване на доверието във финансовия сектор Португалия целесъобразно повишава капитализацията и намалява задлъжнялостта в банковия си сектор и намира окончателно решение на казуса с Banco Português de Negócios. В тази връзка Португалия разработва и съгласува с Комисията, ЕЦБ и МВФ стратегия за бъдещата структура и функциониране на португалските банкови групи с оглед запазване на финансовата стабилност. По-специално и в съответствие с конкретните срокове за 2011-2014 г., определени в меморандума за разбирателство, Португалия:
а)
изменя законодателството с цел улесняване на емитирането на държавно обезпечени банкови облигации с подходящ размер в съответствие с меморандума за разбирателство;
б)
до края на май 2011 г. приема необходимите регулаторни изисквания във връзка с увеличаването на минималното равнище на капиталова адекватност за базовия капитал от първи ред на 9 процента до края на 2011 г. и на 10 процента до края на 2012 г. (което да бъде запазено след това).
в)
гарантира, че до края на юни 2011 г. банковият сектор ще създаде специфични за институциите средносрочни планове за финансиране, с оглед достигане на устойчива пазарна позиция за финансиране в съответствие с периодичните целеви равнища на задлъжнялост, определени от Централната банка на Португалия и ЕЦБ. Осъществимостта на тези планове за финансиране и тяхното въздействие върху равнището на задлъжнялост ще бъде проучено от Централната банка на Португалия и ЕЦБ, след консултация със службите на Комисията и на МВФ на тримесечна основа.
г)
посочва ясни периодични целеви равнища на задлъжнялост на банките и през 2011 г. укрепва рамката за оценка на платежоспособността и намаляване на задлъжнялостта;
д)
гарантира, че държавната банка Caixa Geral de Depósitos ще бъде реформирана с цел целесъобразно увеличаване на капиталовата основа във връзка с нейната основна дейност, и стартира ускорена процедура за продажба на Banco Português de Negócios. С оглед на това Португалия предоставя пред Комисията нов план за одобрение в рамките на правилата за контролиране на държавните помощи;
е)
променя до края на 2011 г. законодателството относно ранната намеса и ликвидацията на банките, както законодателството относно Фонда за гарантиране на влоговете и Гаранционния фонд за кооперативните земеделски кредитни институции, с цел защита на вложителите и улесняване на преструктурирането. По-специално тези фондове следва да запазят възможностите си за финансиране на ликвидацията на проблемните кредитни институции, но не и тяхното рекапитализиране. Таванът на такова финансиране е размерът на гарантираните депозити, които би трябвало да бъдат изплатени при ликвидация и се допуска само не засяга способността на тези фондове да осъществяват основната си функция;
ж)
променя до края на ноември 2011 г. законът за несъстоятелността за да се осигури на вложителите и/или фондовете с обезпечени вземания (пряко или чрез суброгация) приоритет спрямо кредиторите с необезпечени вземания в реда за удовлетворяване на вземанията от имуществото на кредитната институция в несъстоятелност, както и за по-доброто подпомагане на ефективното саниране на жизнеспособни дружества;
з)
предприема стъпки за насърчаване на частните инвеститори да запазят своите цялостни експозиции на доброволна основа.
9. За да се гарантира безпроблемното изпълнение на условията на програмата и за подпомогне отстраняването на неравновесията по устойчив начин, Комисията постоянно осигурява съвети и насоки във връзка с фискалните и структурните реформи, както и с реформите на финансовите пазари. В рамките на помощта, която ще бъде предоставена заедно с МВФ и в сътрудничество с ЕЦБ на Португалия, Комисията периодично проверява ефективността и социалните последици от договорените мерки и препоръчва необходимите корекции с оглед насърчаването на икономическия растеж и създаването на работни места, осигуряването на необходимата фискална консолидация и минимизирането на неблагоприятните последици в социалната сфера, особено спрямо най-уязвимите членове на португалското общество.
Член 4
Португалия открива специална сметка в Централната банка на Португалия за управлението на получената от Съюза финансова помощ.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Португалската република.
Член 6
Настоящото решение се публикува в Официален вестник на Европейския съюз.
Съставено в Брюксел на 30 май 2011 година.
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 30ής Μαΐου 2011
για τη χορήγηση ενωσιακής χρηματοδοτικής ενίσχυσης στην Πορτογαλία
(2011/344/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2010, για τη θέσπιση ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (1), και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Πορτογαλία αντιμετώπισε πρόσφατα αυξημένες πιέσεις στις χρηματοοικονομικές αγορές, δημιουργώντας αυξημένες ανησυχίες όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών της. Πράγματι, η πρόσφατη κρίση είχε δραματικές επιπτώσεις και στα δημόσια οικονομικά, που οδήγησαν τελικά σε έντονη αύξηση των διαφορικών επιτοκίων των κρατικών ομολόγων. Εν μέσω διαδοχικών υποβαθμίσεων των πορτογαλικών ομολόγων από τους οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης, η χώρα κατέστη αδύνατο να αναχρηματοδοτηθεί με επιτόκια συμβατά με τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική βιωσιμότητα. Παράλληλα, ο τραπεζικός κλάδος, ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική χρηματοδότηση, ιδίως μέσα στη ζώνη του ευρώ, ήταν όλο και περισσότερο αποκομμένος από τη χρηματοδότηση μέσω των αγορών.
(2)
Λόγω της σοβαρής αυτής οικονομικής και χρηματοοικονομικής διατάραξης που προκλήθηκε από έκτακτες περιστάσεις τις οποίες δεν μπορούσε να ελέγξει η κυβέρνηση, η Πορτογαλία ζήτησε επίσημα, στις 7 Απριλίου 2011, χρηματοδοτική ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη το νόμισμα των οποίων είναι το ευρώ και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο («ΔΝΤ»), με σκοπό τη στήριξη ενός προγράμματος πολιτικής για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και την επάνοδο της οικονομίας σε διατηρήσιμα επίπεδα ανάπτυξης, καθώς και την εξασφάλιση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας στην Πορτογαλία, στη ζώνη του ευρώ και στην Ένωση. Στις 3 Μαΐου 2011, επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και του κοινού κλιμακίου Επιτροπής/ΔΝΤ/ΕΚΤ σχετικά με εκτενές τριετές πρόγραμμα μέτρων πολιτικής για την περίοδο έως τα μέσα του 2014, που πρόκειται να περιληφθεί σε μνημόνιο οικονομικής και χρηματοοικονομικής πολιτικής («ΜΟΧΠ») και σε μνημόνιο κατανόησης επί ειδικών όρων οικονομικής πολιτικής («ΜΚ»). Το εν λόγω πρόγραμμα μέτρων πολιτικής στηρίχθηκε από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης.
(3)
Το σχέδιο προγράμματος οικονομικής και δημοσιονομικής προσαρμογής («πρόγραμμα») που υποβλήθηκε από την Πορτογαλία στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο αποσκοπεί στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το κράτος και τον τραπεζικό κλάδο και στη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Προβλέπει εκτενείς δράσεις σε τρία μέτωπα: Πρώτον, εμπροσθοβαρείς και σε βάθος διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την τόνωση της δυνητικής ανάπτυξης, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (μέσω και της μείωσης της φορολογίας). Ειδικότερα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας, του δικαστικού συστήματος, των βιομηχανιών δικτύου και των κλάδων της κατοικίας και της παροχής υπηρεσιών, με σκοπό την ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της οικονομίας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη διευκόλυνση της οικονομικής προσαρμογής. Δεύτερον, αξιόπιστη και ισορροπημένη στρατηγική δημοσιονομικής εξυγίανσης, υποστηριζόμενη από διαρθρωτικά δημοσιονομικά μέτρα και καλύτερο δημοσιονομικό έλεγχο επί των συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα («ΣΔΙΤ») και επί των κρατικών επιχειρήσεων («ΚΕ»), με στόχο να τεθεί ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ σε σταθερή πτωτική τροχιά μεσοπρόθεσμα. Οι αρχές δεσμεύονται να μειώσουν το έλλειμμα στο 3 % του ΑΕΠ έως το 2013. Τρίτον, στρατηγική για τον χρηματοοικονομικό τομέα βασισμένη στην ανακεφαλαιοποίηση και στην απομόχλευση, με προσπάθειες για την προστασία του χρηματοοικονομικού τομέα έναντι άτακτης απομόχλευσης μέσω μηχανισμών της αγοράς υποστηριζόμενων από εφεδρικές διευκολύνσεις.
(4)
Σύμφωνα με τις τρέχουσες προβολές της Επιτροπής για την ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ (-1,2 % το 2011, -0,5 % το 2012, 2,5 % το 2013 και 3,9 % το 2014), οι δημοσιονομικοί στόχοι είναι συνεπείς με πορεία μείωσης του δείκτη του χρέους προς το ΑΕΠ στα επίπεδα του 101,7 % το 2011, 107,4 % το 2012, 108,6 % το 2013 και 107,6 % το 2014. Συνεπώς, ο δείκτης χρέους προς το ΑΕΠ θα σταθεροποιηθεί το 2013 και θα τεθεί σε πτωτική τροχιά στη συνέχεια, εφόσον υπάρξει περαιτέρω πρόοδος στη μείωση του ελλείμματος. Η δυναμική του χρέους επηρεάζεται από διάφορες εκτός προϋπολογισμού πράξεις, οι οποίες αναμένεται ότι θα αυξήσουν τον δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ κατά 1,75 εκατοστιαίες μονάδες («ε.μ.») του ΑΕΠ το 2011 και κατά 0,75 ε.μ. του ΑΕΠ ετησίως μεταξύ 2012 και 2014. Στις πράξεις αυτές περιλαμβάνονται σημαντικές κτήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, κυρίως για πιθανή τραπεζική ανακεφαλαιοποίηση και χρηματοδότηση ΚΕ της τάξης του 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως μεταξύ 2011 και 2014. Αφετέρου, τα έσοδα από την ιδιωτικοποίηση συνολικού ύψους περίπου 3 % του ΑΕΠ έως το έτος 2013 θα στηρίξουν τις προσπάθειες μείωσης του χρέους.
(5)
Η εκτίμηση από την Επιτροπή, σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα («ΕΚΤ») και μαζί με το ΔΝΤ, αναφέρει ότι η Πορτογαλία χρειάζεται να χρηματοδοτήσει συνολικό ποσό 78 δισεκατ. ευρώ (78 000 εκατ.) κατά την περίοδο από τον Ιούνιο του 2011 έως τα μέσα του 2014. Παρά τη σημαντική δημοσιονομική προσαρμογή, το κενό χρηματοδότησης του κράτους μπορεί να ανέλθει σε 63 δισεκατ. ευρώ κατά το χρονικό διάστημα του προγράμματος. Αυτό υποθέτει έλλειψη πρόσβασης στην αγορά μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χρέους έως το πρώτο εξάμηνο του 2013. Γίνεται η παραδοχή ότι η Πορτογαλία είναι σε θέση να αναχρηματοδοτήσει μέρος του υφιστάμενου βραχυπρόθεσμου χρέους της, ενώ το πρόγραμμα προβλέπει επίσης χρηματοδοτικό ρυθμιστικό απόθεμα σε περίπτωση απρόσμενων αποκλίσεων από το βασικό χρηματοδοτικό σενάριο της Επιτροπής. Η Πορτογαλία ενθαρρύνεται να διατηρήσει και να προσαρμόσει τις δραστηριότητές της στη χρηματοοικονομική αγορά, με την επιδίωξη ανάπτυξης της πρόσβασης και της εμπιστοσύνης στην αγορά. Η στρατηγική για τον χρηματοοικονομικό τομέα που περιέχεται στο πρόγραμμα με σκοπό την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το τραπεζικό σύστημα της Πορτογαλίας σε διατηρήσιμη βάση απαιτεί από τους τραπεζικούς ομίλους να φέρουν τον δείκτη των βασικών ιδίων κεφαλαίων τους κατηγορίας 1 στο 9 % έως το τέλος του 2011 και στο 10 % έως το τέλος του 2012 και στη συνέχεια να τον διατηρούν σε αυτά τα επίπεδα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει σχέδιο τραπεζικής στήριξης έως 12 δισεκατ. ευρώ για την παροχή των αναγκαίων κεφαλαίων, σε περίπτωση που δεν βρεθούν λύσεις στην αγορά. Οι πραγματικές χρηματοδοτικές ανάγκες, όμως, ενδέχεται να είναι πολύ χαμηλότερες, ιδίως εάν βελτιωθούν σημαντικά οι συνθήκες στην αγορά και δεν προκύψουν σοβαρές απροσδόκητες ζημίες στις τράπεζες κατά το χρονικό διάστημα του προγράμματος.
(6)
Το πρόγραμμα θα χρηματοδοτηθεί μέσω συνεισφορών από εξωτερικές πηγές. Η ενίσχυση την οποία θα χορηγήσει η Ένωση στην Πορτογαλία μπορεί να ανέλθει έως το ποσό των 52 δισεκατ. ευρώ στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού μηχανισμού χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης («ΕΜΧΣ») που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 407/2010 και από συνεισφορές του ευρωπαϊκού ταμείου χρηματοοικονομικής σταθερότητας. Επιπλέον, η Πορτογαλία ζήτησε από το ΔΝΤ δάνειο ύψους 23 742 δισεκατ. ΕΤΔ (που ισοδυναμεί με 26 δισεκατ. ευρώ βάσει της ισοτιμίας στις 5 Μαΐου 2011) στο πλαίσιο διευρυμένου πιστοδοτικού μηχανισμού. Είναι αναγκαίο η στήριξη από τον ΕΜΧΣ να δοθεί υπό όρους και προϋποθέσεις παρόμοιους με αυτούς του ΔΝΤ. Η χρηματοδοτική ενίσχυση από μέρους της Ένωσης θα πρέπει να τελεί υπό τη διαχείριση της Επιτροπής.
(7)
Το Συμβούλιο θα πρέπει να επανεξετάζει τακτικά τις οικονομικές πολιτικές που εφαρμόζει η Πορτογαλία.
(8)
Οι ειδικοί όροι οικονομικής πολιτικής που συμφωνούνται με την Πορτογαλία θα πρέπει να παρατίθενται σε μνημόνιο κατανόησης επί ειδικών όρων οικονομικής πολιτικής («μνημόνιο κατανόησης»). Οι λεπτομερείς χρηματοοικονομικοί όροι θα πρέπει να καθοριστούν με συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης.
(9)
Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με την ΕΚΤ, θα πρέπει να επαληθεύει ανά τακτά χρονικά διαστήματα ότι πληρούνται οι όροι οικονομικής πολιτικής που συνοδεύουν την ενίσχυση, μέσω της πραγματοποίησης αποστολών και της υποβολής τακτικών εκθέσεων από τις πορτογαλικές αρχές.
(10)
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος, η Επιτροπή θα πρέπει να παρέχει περαιτέρω συμβουλές πολιτικής και τεχνική συνδρομή σε συγκεκριμένους τομείς.
(11)
Οι πράξεις των οποίων τη χρηματοδότηση βοηθά η χρηματοδοτική ενίσχυση από μέρους της Ένωσης θα πρέπει να συμβιβάζονται με τις πολιτικές της Ένωσης και να συμμορφώνονται με την ενωσιακή νομοθεσία. Οι παρεμβάσεις υπέρ χρηματοοικονομικών οργανισμών θα πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους ενωσιακούς κανόνες περί ανταγωνισμού.
(12)
Η ενίσχυση θα πρέπει να παρασχεθεί με σκοπό τη στήριξη της επιτυχούς εφαρμογής του προγράμματος,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η Ένωση θέτει στη διάθεση της Πορτογαλίας δάνειο ανώτατου ύψους 26 δισεκατ. ευρώ, μέγιστης μέσης ληκτότητας 7,5 ετών.
2. Η χρηματοδοτική ενίσχυση διατίθεται επί τρία έτη, αρχής γενομένης από την πρώτη ημέρα μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης.
3. Η Επιτροπή θέτει τη χρηματοδοτική ενίσχυση στη διάθεση της Πορτογαλίας σε 14 δόσεις κατ’ ανώτατο όριο. Κάθε δόση δύναται να εκταμιευθεί σε ένα ή περισσότερα τμήματα. Η ληκτότητα των τμηματικών εκταμιεύσεων της πρώτης δόσης δύναται να είναι μεγαλύτερη από τη μέγιστη μέση ληκτότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 1. Στην περίπτωση αυτή, η ληκτότητα των περαιτέρω τμηματικών εκταμιεύσεων καθορίζεται κατά τρόπον ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη μέση ληκτότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 1 όταν θα έχει ολοκληρωθεί η εκταμίευση όλων των δόσεων.
4. Η πρώτη δόση αποδεσμεύεται με την επιφύλαξη της έναρξης ισχύος της συμφωνίας δανειακής διευκόλυνσης και του μνημονίου κατανόησης. Περαιτέρω αποδεσμεύσεις στο πλαίσιο του δανείου προϋποθέτουν ευνοϊκή έκθεση από την Επιτροπή, σε διαβούλευση με την ΕΚΤ, της συμμόρφωσης της Πορτογαλίας προς τους γενικούς όρους οικονομικής πολιτικής, όπως ορίζονται στην παρούσα απόφαση και στο μνημόνιο κατανόησης.
5. Η Πορτογαλία καταβάλλει το κόστος χρηματοδότησης από την Ένωση για κάθε τμηματική εκταμίευση, συν ένα περιθώριο 215 μονάδων βάσης, πράγμα το οποίο καταλήγει σε όρους παρόμοιους με εκείνους της στήριξης από το ΔΝΤ.
6. Επιπλέον, τα έξοδα που αναφέρονται στο άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 407/2010 βαρύνουν την Πορτογαλία.
7. Επιτρέπεται η συνετή χρήση συμφωνιών ανταλλαγής επιτοκίου με ύψιστης πιστοληπτικής ποιότητας αντισυμβαλλομένους και η πρώιμη δανειοληψία, εφόσον απαιτείται για να χρηματοδοτηθεί το δάνειο.
8. Η Επιτροπή λαμβάνει την απόφαση σχετικά με το μέγεθος και την αποδέσμευση περαιτέρω δόσεων. Η Επιτροπή λαμβάνει την απόφαση σχετικά με το μέγεθος των τμηματικών εκταμιεύσεων.
Άρθρο 2
1. Η Επιτροπή διαχειρίζεται την ενίσχυση κατά τρόπο συνεπή προς τις δεσμεύσεις της Πορτογαλίας.
2. Η Επιτροπή, σε διαβούλευση με την ΕΚΤ, συμφωνεί με τις αρχές της Πορτογαλίας τους ειδικούς όρους οικονομικής πολιτικής που συνοδεύουν τη χρηματοδοτική ενίσχυση, όπως ορίζεται στο άρθρο 3. Οι εν λόγω όροι καθορίζονται σε μνημόνιο κατανόησης που πρόκειται να υπογραφεί από την Επιτροπή και τις πορτογαλικές αρχές, λαμβάνοντας υπόψη τις δεσμεύσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1. Οι λεπτομερείς χρηματοδοτικοί όροι καθορίζονται με συμφωνία δανειακής διευκόλυνσης, η οποία συνάπτεται με την Επιτροπή.
3. Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με την ΕΚΤ, επαληθεύει ανά τακτά χρονικά διαστήματα (τουλάχιστον τριμηνιαία) ότι πληρούνται οι όροι οικονομικής πολιτικής που συνοδεύουν την ενίσχυση και υποβάλλει έκθεση στην Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή πριν από την εκταμίευση κάθε δόσης. Για τον σκοπό αυτόν, οι πορτογαλικές αρχές συνεργάζονται πλήρως με την Επιτροπή και την ΕΚΤ και θέτουν στη διάθεσή τους όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή τηρείται ενήμερη από την Επιτροπή σχετικά με την πιθανή αναχρηματοδότηση των δανειοληπτικών πράξεων ή τις αλλαγές στους χρηματοδοτικούς όρους.
4. Η Πορτογαλία θεσπίζει και εφαρμόζει πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης για τη διασφάλιση της μακροχρηματοοικονομικής σταθερότητας, εφόσον απαιτηθούν τέτοιου είδους μέτρα κατά τη διάρκεια του προγράμματος ενίσχυσης. Οι πορτογαλικές αρχές διαβουλεύονται με την Επιτροπή και την ΕΚΤ πριν από την υιοθέτηση των εν λόγω πρόσθετων μέτρων.
Άρθρο 3
1. Με την παρούσα απόφαση εγκρίνεται το σχέδιο προγράμματος οικονομικής και δημοσιονομικής προσαρμογής («πρόγραμμα») που κατήρτισαν οι πορτογαλικές αρχές.
2. Η εκταμίευση κάθε περαιτέρω δόσης μετά την πρώτη πραγματοποιείται υπό την προϋπόθεση της ικανοποιητικής εκτέλεσης του προγράμματος και, ειδικότερα, των ειδικών όρων οικονομικής πολιτικής που καθορίζονται στο μνημόνιο κατανόησης. Σε αυτούς συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, τα μέτρα που προβλέπονται στις παραγράφους 4 έως 8 του παρόντος άρθρου.
3. Το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης δεν υπερβαίνει τα 10 068 εκατ. ευρώ (που ισοδυναμούν με το 5,9 % του ΑΕΠ βάσει των τρεχουσών προβολών) το 2011, τα 7 645 εκατ. ευρώ (4,5 % του ΑΕΠ) το 2012 και τα 5 224 εκατ. ευρώ (3,0 % του ΑΕΠ) το 2013, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος («ΔΥΕ»). Για τον υπολογισμό του ελλείμματος αυτού δεν λαμβάνεται υπόψη το πιθανό δημοσιονομικό κόστος των μέτρων στήριξης του τραπεζικού κλάδου στο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης στον χρηματοοικονομικό τομέα. Η εξυγίανση πρόκειται να επιτευχθεί με υψηλής ποιότητας μόνιμα μέτρα και με την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων προς τις ευάλωτες ομάδες.
4. Τα μέτρα που προσδιορίζονται στις παραγράφους 5 έως 8 θεσπίζονται από την Πορτογαλία πριν από τα τέλη του αναφερόμενου έτους. Οι ακριβείς προθεσμίες για τα έτη 2011-2014 καθορίζονται στο μνημόνιο κατανόησης. Η Πορτογαλία οφείλει να είναι σε ετοιμότητα να λάβει πρόσθετα μέτρα εξυγίανσης για τη μείωση του ελλείμματος κάτω του 3 % του ΑΕΠ έως το 2013 σε περίπτωση απόκλισης από τους στόχους.
5. Η Πορτογαλία θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα πριν από το τέλος του 2011, σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης:
α)
η Πορτογαλία εφαρμόζει πλήρως τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, ανερχόμενα σε περίπου 9 δισεκατ. ευρώ, και πρόσθετα μέτρα που εισήχθησαν πριν από τον Μάιο του 2011, τα οποία υπερβαίνουν τα 400 εκατ. ευρώ. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν σε μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης εντός του χρονοδιαγράμματος που αναφέρεται στην παράγραφο 3. Τα μέτρα για τα έσοδα που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, ύψους 3,4 δισεκατ. ευρώ, συμπληρώνονται με αύξηση των κοινωνικών εισφορών μέσω αυστηρότερης επιθεώρησης και υποχρεωτικών εισφορών των ασκούμενων. Επιπλέον των μέτρων για τις δαπάνες που προβλέπονται στον προϋπολογισμό του 2011, εφαρμόζονται πρόσθετα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των οικονομιών στον κλάδο της υγείας, των χαμηλότερων επιχορηγήσεων σε κρατικές επιχειρήσεις («ΚΕ») και των μειώσεων στις κοινωνικές μεταβιβάσεις·
β)
η Πορτογαλία θεσπίζει μέτρα για την ενίσχυση μιας αξιόπιστης δημοσιονομικής στρατηγικής και την ενδυνάμωση του δημοσιονομικού πλαισίου. Η Πορτογαλία εφαρμόζει πλήρως τα μέτρα που προβλέπονται στον νέο νόμο για το δημοσιονομικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού πλαισίου, συντάσσει λεπτομερή ανάλυση της δημοσιονομικής στρατηγικής και συστήνει ανεξάρτητο δημοσιονομικού συμβουλίου. Τα τοπικά και περιφερειακά πλαίσια χρηματοδότησης ευθυγραμμίζονται με τον νέο νόμο για το δημοσιονομικό πλαίσιο. Η Πορτογαλία ενισχύει περαιτέρω την ενημέρωση και παρακολούθηση των δημόσιων οικονομικών, ιδίως των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Η Πορτογαλία αρχίζει τη συστηματική και τακτική ανάλυση των δημοσιονομικών κινδύνων στο πλαίσιο της διαδικασίας του προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που απορρέουν από τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα («ΣΔΙΤ») και από τις ΚΕ·
γ)
η Πορτογαλία θεσπίζει την πρώτη δέσμη μέτρων για την ενίσχυση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας με τον περιορισμό των αποζημιώσεων για απολύσεις και καθιστώντας περισσότερο ευέλικτες τις ρυθμίσεις για το ωράριο εργασίας·
δ)
στον ενεργειακό τομέα, η Πορτογαλία λαμβάνει μέτρα για τη διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά, προάγει την καθιέρωση της ιβηρικής αγοράς φυσικού αερίου και επανεξετάζει τα καθεστώτα στήριξης και αντιστάθμισης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Για άλλες βιομηχανίες δικτύου, ιδίως στους κλάδους των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και των ταχυδρομείων, η Πορτογαλία θεσπίζει πρόσθετα μέτρα για την προαγωγή του ανταγωνισμού και της ευελιξίας·
ε)
η Πορτογαλία λαμβάνει επειγόντως μέτρα για την τόνωση του ανταγωνισμού και της ικανότητας προσαρμογής της οικονομίας. Αυτό περιλαμβάνει την κατάργηση των ειδικών δικαιωμάτων του Δημοσίου σε επιχειρήσεις, αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερο, λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις για την εγκατάσταση και τη διασυνοριακή παροχή σε κλάδους υπηρεσιών·
στ)
η Πορτογαλία βελτιώνει τους κανόνες και τις πρακτικές για τις δημόσιες συμβάσεις, συμβάλλοντας σε περισσότερο ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον και περισσότερο αποτελεσματικές δημόσιες δαπάνες.
6. Η Πορτογαλία θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα εντός του 2012, σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης:
α)
ο προϋπολογισμός του 2012 περιλαμβάνει αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος, ουδέτερη από άποψη δημοσιονομικής επίπτωσης, με σκοπό τη μείωση του εργατικού κόστους και την ώθηση της ανταγωνιστικότητας·
β)
ο προϋπολογισμός για το 2012 περιλαμβάνει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης συνολικού ύψους τουλάχιστον 5,1 δισεκατ. ευρώ, με σκοπό τη μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης εντός του χρονοδιαγράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3·
γ)
ο προϋπολογισμός προβλέπει μείωση των δαπανών το 2012 τουλάχιστον κατά 3,5 δισεκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων της διεξοδικής αναδιοργάνωσης της κεντρικής διοίκησης, της εξάλειψης των επικαλύψεων και λοιπών ανεπαρκειών, των περικοπών στους τομείς της υγείας και της παιδείας, των χαμηλότερων μεταβιβάσεων προς περιφερειακές και τοπικές αρχές, της μείωσης των απασχολουμένων στον δημόσιο τομέα, των προσαρμογών στις συντάξεις και της μείωσης των κεφαλαιουχικών δαπανών και άλλων δαπανών που καθορίζονται στο πρόγραμμα·
δ)
στο σκέλος των εσόδων, ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης των εσόδων συνολικού ύψους 1,5 δισεκατ. ευρώ σε δωδεκάμηνη βάση, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται: διεύρυνση της βάσης του εταιρικού φόρου και της βάσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, με τη μείωση των φοροαπαλλαγών και των ειδικών καθεστώτων, διασφάλιση της σύγκλισης των φοροαπαλλαγών του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων που εφαρμόζονται στις συντάξεις και στο εισόδημα της εργασίας, αλλαγές στη φορολόγηση της περιουσίας με την ουσιαστική μείωση των απαλλαγών, διεύρυνση των βάσεων του ΦΠΑ με τη μείωση των απαλλαγών και την εκ νέου διευθέτηση των καταλόγων των αγαθών και των υπηρεσιών που υπόκεινται σε μειωμένους, ενδιάμεσους και υψηλότερους συντελεστές και αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Τα μέτρα αυτά συμπληρώνονται με μέτρα καταπολέμησης της φοροδιαφυγής και της απάτης·
ε)
η Πορτογαλία θέτει σε εφαρμογή ενισχυμένο νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την εκτίμηση των δημοσιονομικών κινδύνων προτού συμμετάσχει σε σύμβαση ΣΔΙΤ. Ομοίως, η Πορτογαλία θεσπίζει νόμο για τη ρύθμιση της δημιουργίας και της λειτουργίας ΚΕ σε κεντρικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η Πορτογαλία δεν συμμετέχει σε νέα σύμβαση ΣΔΙΤ ούτε δημιουργεί ΚΕ έως ότου είναι έτοιμοι οι έλεγχοι και η νέα νομική δομή·
στ)
η τοπική αυτοδιοίκηση στην Πορτογαλία έχει προς το παρόν 308 δήμους και 4 259 κοινότητες. Η Πορτογαλία αναπτύσσει σχέδιο ενοποίησης, προκειμένου να γίνει αναδιοργάνωση και να μειωθεί σημαντικά ο αριθμός αυτών των οντοτήτων. Οι αλλαγές αυτές θα αρχίσουν να ισχύουν από την αρχή της επόμενης βουλευτικής περιόδου·
ζ)
η Πορτογαλία εκσυγχρονίζει τις οικονομικές της υπηρεσίες με τη δημιουργία ενιαίας οντότητας, τη μείωση του αριθμού των δημοτικών υπηρεσιών και την αντιμετώπιση των εναπομενουσών συμφορήσεων στο σύστημα φορολογικών προσφυγών·
η)
η Πορτογαλία εισάγει νομοθετικές ρυθμίσεις για τη μεταρρύθμιση του συστήματος ασφάλισης κατά της ανεργίας, συμπεριλαμβάνοντας μείωση της ανώτατης διάρκειας χορήγησης των ασφαλιστικών επιδομάτων ανεργίας σε 18 μήνες, θέσπιση ανώτατου ορίου επιδομάτων ανεργίας σε 2,5 φορές τον δείκτη κοινωνικής στήριξης, μείωση των επιδομάτων κατά τη χρονική διάρκεια της ανεργίας, μείωση της ελάχιστης ανταποδοτικής περιόδου και επέκταση σε ορισμένες κατηγορίες αυτοαπασχολουμένων. Οι ενεργές πολιτικές στην αγορά εργασίας ενισχύονται μετά από επισκόπηση των ισχυουσών πρακτικών και βάσει συμφωνημένου σχεδίου δράσης·
θ)
το σύστημα αποζημιώσεων για απολύσεις ευθυγραμμίζεται με τις πρακτικές άλλων κρατών μελών της ΕΕ, με βάση τους όρους του μνημονίου κατανόησης·
ι)
οι διατάξεις για την καταβολή αμοιβών υπερωριακής απασχόλησης καθίστανται λιγότερο αυστηρές και εισάγονται ρυθμίσεις αυξημένης ευελιξίας όσον αφορά το ωράριο, σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης·
ια)
η Πορτογαλία προωθεί μισθολογικές εξελίξεις που συνάδουν με τους στόχους της ενίσχυσης της δημιουργίας θέσεων εργασίας και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, με σκοπό τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Οιαδήποτε αύξηση των κατώτατων μισθών θα συμβεί μόνο αν δικαιολογείται από την πορεία της οικονομίας και τις εξελίξεις στην αγορά εργασίας. Λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών των σημερινών συστημάτων διαπραγμάτευσης των μισθών, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας για τον επανακαθορισμό των κριτηρίων και των κανόνων επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων και τη διευκόλυνση των επιχειρησιακών συμβάσεων·
ιβ)
καταρτίζεται σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της ποιότητας της δευτεροβάθμιας και της επαγγελματικής εκπαίδευσης·
ιγ)
η λειτουργία του δικαστικού συστήματος βελτιώνεται με την εφαρμογή των μέτρων που προτείνονται στο πλαίσιο του χάρτη δικαστικής μεταρρύθμισης και με την εκδίκαση και τον έλεγχο των καθυστερημένων υποθέσεων, προκειμένου να στοχοθετηθούν μέτρα για την εξάλειψη των καθυστερήσεων και την προώθηση της εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών·
ιδ)
το πλαίσιο του ανταγωνισμού βελτιώνεται με την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και των πόρων των εθνικών ρυθμιστικών αρχών. Οι επαγγελματικές υπηρεσίες απελευθερώνονται με τη βελτίωση του πλαισίου επαγγελματικών προσόντων και την εξάλειψη των περιορισμών στα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα·
ιε)
καταργούνται οι ρυθμιζόμενες τιμές στις λιανικές αγορές ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου.
7. Η Πορτογαλία θεσπίζει τα ακόλουθα μέτρα κατά τη διάρκεια του 2013, σύμφωνα με τους όρους του μνημονίου κατανόησης:
α)
ο προϋπολογισμός για το 2013 περιλαμβάνει μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης συνολικού ύψους τουλάχιστον 3,2 δισεκατ. ευρώ, με σκοπό τη μείωση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης εντός του χρονοδιαγράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3. Ειδικότερα, στο σκέλος των δαπανών, ο προϋπολογισμός προβλέπει μείωση των δαπανών το 2013 κατά τουλάχιστον 2,5 δισεκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων: των μειώσεων των δαπανών στην κεντρική διοίκηση, στην παιδεία, και στην υγεία, των μεταβιβάσεων προς τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, της μείωσης του αριθμού των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα και των μειώσεων των δαπανών των ΚΕ·
β)
ο προϋπολογισμός περιλαμβάνει μέτρα ενίσχυσης των εσόδων, κυρίως με την περαιτέρω διεύρυνση της βάσης του εταιρικού φόρου και της βάσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, την επιβολή υψηλότερων ειδικών φόρων κατανάλωσης και μεταβολές στη φορολόγηση της περιουσίας· τα μέτρα αυτά αποφέρουν πρόσθετα έσοδα περίπου 0,8 δισεκατ. ευρώ. Η Πορτογαλία βελτιώνει το επιχειρηματικό περιβάλλον με μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης μέσω της επέκτασης και σε άλλους κλάδους της οικονομίας απλουστευτικών μεταρρυθμίσεων (σημεία ενιαίας εξυπηρέτησης και σχέδια έργων χωρίς έγκριση) και με την ελάφρυνση των πιστωτικών περιορισμών έναντι των ΜΜΕ, μεταξύ άλλων και με την εφαρμογή της οδηγίας 2011/7/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές (2)·
γ)
η Πορτογαλία ολοκληρώνει την εξάλειψη του όγκου των καθυστερημένων υποθέσεων στα δικαστήρια.
8. Για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στον χρηματοοικονομικό τομέα, η Πορτογαλία προβαίνει σε επαρκή ανακεφαλαιοποίηση και εύτακτη απομόχλευση του τραπεζικού κλάδου και κλείνει την υπόθεση Banco Português de Negócios. Εν προκειμένω, η Πορτογαλία αναπτύσσει και συμφωνεί με την Επιτροπή, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ στρατηγική για τη μελλοντική δομή και λειτουργία των πορτογαλικών τραπεζικών ομίλων με σκοπό τη διατήρηση της χρηματοοικονομικής σταθερότητας. Συγκεκριμένα, και σύμφωνα με ακριβείς προθεσμίες για τα έτη 2011-2014 που θα καθοριστούν στο μνημόνιο κατανόησης, η Πορτογαλία:
α)
τροποποιεί τη νομοθεσία με σκοπό να διευκολύνει την έκδοση τραπεζικών ομολόγων με κρατική εγγύηση κατάλληλου ποσού σύμφωνα με το μνημόνιο κατανόησης·
β)
υιοθετεί τις αναγκαίες κανονιστικές απαιτήσεις έως το τέλος Μαΐου του 2011 σχετικά με αυξήσεις του δείκτη ελάχιστης επάρκειας βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 στο 9 % έως το τέλος του 2011 και στο 10 % έως το τέλος του 2012 (που πρέπει να διατηρούνται στη συνέχεια)·
γ)
διασφαλίζει ότι μέχρι το τέλος Ιουνίου του 2011 οι τράπεζες καταστρώνουν μεσοπρόθεσμα σχέδια χρηματοδότησης, εξειδικευμένα ανά ίδρυμα, για να επιτευχθεί σταθερή ικανότητα χρηματοδότησης βασισμένη στην αγορά, σύμφωνη με περιοδικούς δείκτες-στόχους μόχλευσης που καθορίζονται από την Τράπεζα της Πορτογαλίας και την ΕΚΤ. Η δυνατότητα υλοποίησης αυτών των σχεδίων χρηματοδότησης και οι επιπτώσεις τους για τους δείκτες μόχλευσης θα εξεταστούν από την Τράπεζα της Πορτογαλίας και την ΕΚΤ, σε διαβούλευση με την Επιτροπή και το προσωπικό του ΔΝΤ σε τριμηνιαία βάση·
δ)
αναφέρει σαφείς περιοδικούς δείκτες-στόχους μόχλευσης για τις τράπεζες και επιταχύνει το πλαίσιο εκτίμησης της φερεγγυότητας και της απομόχλευσης κατά τη διάρκεια του 2011·
ε)
διασφαλίζει ότι η κρατική Caixa Geral de Depósitos θα εκσυγχρονιστεί για να αυξηθεί η κεφαλαιακή βάση του βασικού τραπεζικού της σκέλους, όπως απαιτείται, και δρομολογεί διαδικασία πώλησης της Banco Português de Negócios στη βάση ενός επισπευσμένου χρονοδιαγράμματος. Προς τον σκοπό αυτόν, η Πορτογαλία υποβάλλει στην Επιτροπή νέο σχέδιο προς έγκριση βάσει των κανόνων για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων·
στ)
τροποποιεί, έως το τέλος του 2011, τη νομοθεσία αναφορικά με την έγκαιρη παρέμβαση και την εξυγίανση τραπεζών, καθώς και τη νομοθεσία όσον αφορά το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και το Ταμείο Εγγύησης για τα Ιδρύματα Αμοιβαίας Γεωργικής Πίστης, με σκοπό την προστασία των καταθετών και τη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης. Ειδικότερα, αυτά τα ταμεία θα πρέπει να διατηρούν τη δυνατότητα να χρηματοδοτούν την εξυγίανση προβληματικών πιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά όχι να προβαίνουν στην ανακεφαλαιοποίησή τους. Αυτή η χρηματοδότηση έχει όριο το ποσό των εγγυημένων καταθέσεων που θα έπρεπε να καταβληθούν υπό εκκαθάριση και επιτρέπεται μόνο εάν δεν θίγει τη δυνατότητα αυτών των ταμείων να εκτελούν την πρωταρχική τους λειτουργία·
ζ)
τροποποιεί, έως το τέλος Νοεμβρίου του 2011, το πτωχευτικό δίκαιο, ώστε να προβλέπει ότι στους καταθέτες με εγγύηση ή/και στα ταμεία (άμεσα ή μέσω υποκατάστασης) θα παρέχεται προτεραιότητα έναντι ενεχειρόγραφων πιστωτών στην πτωχευτική περιουσία του πιστωτικού ιδρύματος και να υποστηρίζει καλύτερα την αποτελεσματική διάσωση των βιώσιμων εταιρειών·
η)
αναλαμβάνει να ενθαρρύνει τους ιδιώτες επενδυτές να διατηρούν τη συνολική τους έκθεση σε εθελοντική βάση.
9. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή εκτέλεση των όρων του προγράμματος και να διορθωθούν οι ανισορροπίες με βιώσιμο τρόπο, η Επιτροπή παρέχει συνεχείς συμβουλές και καθοδήγηση όσον αφορά τις δημοσιονομικές, χρηματοοικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Στο πλαίσιο της ενίσχυσης που θα παρασχεθεί στην Πορτογαλία, από κοινού με το ΔΝΤ και σε συνεργασία με την ΕΚΤ, εξετάζει περιοδικά την αποτελεσματικότητα και τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο των συμφωνηθέντων μέτρων και διατυπώνει συστάσεις για τις απαιτούμενες διορθώσεις, με σκοπό τη στήριξη της ανάπτυξης και της δημιουργίας απασχόλησης, την εξασφάλιση της απαιτούμενης δημοσιονομικής εξυγίανσης και την ελαχιστοποίηση των επιζήμιων κοινωνικών επιπτώσεων, ιδίως σε σχέση με τις πλέον ευάλωτες ομάδες της πορτογαλικής κοινωνίας.
Άρθρο 4
Η Πορτογαλία ανοίγει ειδικό λογαριασμό στην Κεντρική Τράπεζα της Πορτογαλίας για τη διαχείριση της ενωσιακής χρηματοδοτικής ενίσχυσης.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2011.