РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 29 юни 2011 година
относно държавна помощ C 35/08 (ex NN 11/08), отпусната от Франция на публичноправната организация „Institut Français du Pétrole“
(нотифицирано под номер C(2011) 4483)
(само текстът на френски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2012/26/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз (1), и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство (2), и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като прикани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с горепосочените разпоредби (3),
като има предвид, че:
1 ПРОЦЕДУРА
(1)
В рамките на официалното разглеждане на дело за държавна помощ C 51/05 относно мерките за помощ, приведени в действие от Франция в полза на Institut Français du Pétrole (Френски институт по петрола, наричан по-нататък „ФИП“) (4), с писмо от 18 юли 2006 г., заведено на 19 юли 2006 г., френските власти информираха службите на Комисията за преобразуването на публичноправната организация ФИП на 7 юли 2006 г., по-рано професионално учреждение по смисъла на акта, наречен Закон № 43-612 от 17 ноември 1943 г. за управление на професионалните интереси, в публичноправна организация с промишлен и търговски характер (наричана по-нататък „EPIC“). Това преобразуване е видно от два документа, които френските власти приложиха към своето писмо: i) декрет № 2006-797 от 6 юли 2006 г., с който се определя новият статут на публичноправната организация ФИП и ii) член 95 от програмния Закон № 2005-781 от 13 юли 2005 г. относно програмата за определяне на насочеността на енергийната политика (за чието изпълнение беше приет горепосочения декрет).
(2)
С писма от 3 август 2007 г. и от 7 май 2008 г. Комисията отправи искания за информация до френските власти, на които последните отговориха с писма съответно на 28 септември 2007 г. и 26 юни 2008 г.
(3)
В рамките на предходно дело на 16 юли 2008 г. Комисията прие решение (наричано по-нататък „решение С 51/2005“), свързано с първата мярка за помощ, приведена в действие от Франция в полза на ФИП (5). В това решение Комисията подчерта, че въпросът за съществуването на допълнителна държавна помощ под формата на евентуална неограничена гаранция на държавата, произтичаща от статута EPIC на публичноправната организация ФИП, ще бъде подложен на отделно разследване в рамките на друга процедура.
(4)
Тази втора процедура, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС, бе обект на решение на Комисията от 16 юли 2008 г. (6) (наричано по-нататък „решението за откриване на процедурата“), прието съгласно член 4, параграф 4 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 93 от Договора за ЕО (7) (наричан по-нататък „процедурния регламент“), по отношение на неограничената гаранция на държавата, чийто потенциален бенефициер е групата ФИП.
(5)
С публикуването на горепосоченото решение за откриване на процедурата в Официален вестник на Европейския съюз на 11 октомври 2008 г. Комисията прикани заинтересованите трети страни да представят мненията си относно въпросната мярка.
(6)
Комисията получи съображенията на Франция с писмо от 14 октомври 2008 г.
(7)
С писмо от 6 ноември 2008 г., заведено в Комисията на същия ден, адвокатите на дружество UOP Limited информираха Комисията за волята на своя клиент да изрази становище си относно въпросната мярка. С оглед на необходимите срокове за превод те поискаха допълнителен срок до 30 ноември 2008 г., за да могат да предадат своите съображения. С писмо от 7 ноември 2008 г. Комисията посочи, че приема това искане и разреши допълнителен срок за отговор на дружество UOP Limited до 30 ноември 2008 г. С писмо от 28 ноември 2008 г., заведено в Комисията на същия ден, адвокатите на дружество UOP Limited представиха становището на своя клиент относно решението за откриване на процедура.
(8)
В същото писмо от 28 ноември 2008 г. адвокатите на дружество UOP Limited поискаха техния клиент да получи разрешение да предостави допълнително становище по време на процедурата. Комисията отговори на това искане с писмо от 17 декември 2008 г., като прие да удължи срока за отговор на дружество UOP Limited до 23 януари 2009 г., като по този начин да позволи представянето на евентуално допълнително становище. Адвокатите на дружество UOP Limited представиха допълнителното становище на своя клиент с писмо от 23 януари 2009 г.
(9)
С писмо от 6 май 2009 г. Комисията предостави на френските власти, тъй като се налагаше поверителна версия на становищата на дружество UOP Limited относно решението за откриванe на процедура. Тя прикани френските власти да ѝ предоставят своето становище най-късно до 8 юни 2009 г. С писмо от 2 юни 2009 г. френските власти поискаха удължаване на този срок до 22 юни 2009 г., тъй като според тях предоставените от третата страна съображения изискват подробен и задълбочен анализ и справка в повече от една министерска служба. Комисията прие удължаването на срока до 22 юни 2009 г. с писмо от 9 юни 2009 г. С писмо от 22 юни 2009 г. френските власти представиха своето мнение относно становищата на UOP Limited.
(10)
С писмо от 29 юли 2009 г. Комисията поиска допълнителна информация от френските власти, като ги прикани да ѝ предоставят отговор до 24 август 2009 г. С писмо от 19 август 2009 г. френските власти поискаха допълнителен срок за отговор до 7 септември 2009 г., който беше разрешен от Комисията с писмо от 20 август 2009 г. С писмо от 8 септември 2009 г. френските власти представиха окончателно поисканите сведения.
(11)
С писмо от 20 ноември 2009 г. Комисията поиска нова допълнителна информация от френските власти, като ги прикани да ѝ отговорят до двадесет дни. С писмо от 14 декември 2009 г. френските власти поискаха удължаване на срока за отговор до 22 януари 2010 г., което беше разрешено от Комисията с писмо от 18 декември 2009 г. С писмо от 13 януари 2010 г. френските власти накрая представиха поисканите сведения.
(12)
Службите на Комисията организираха среща на 20 май 2010 г. в Брюксел, за да обсъдят с френските власти последиците за настоящето дело от приетото от Комисията решение на 26 януари 2010 г. относно държавна помощ № С 56/07 (ex E 15/05), отпусната в полза на La Poste (8) (наричано по-нататък „Решение С 56/2007“). Тъй като La Poste е публичноправно юридическо лице, което тогава е било със статут, приравним на EPIC (9), свързаното с нея дело (наричано по-нататък „делото La Poste“ или „пощенското дело“) е доста сходно с разглежданата мярка, до степен че френските власти приведоха mutatis mutandis същите аргументи в становищата си по двете дела. На 4 юни 2010 г. на Франция беше изпратено писмо със списък с допълнителни въпроси, с което службите на Комисията поискаха от френските власти до отговорят писмено на различните точки, разгледани по време на тази среща. Френските власти предоставиха исканите сведения на 16 юли 2010 г.
(13)
С писмо от 29 септември 2010 г. Комисията поиска от френските власти да ѝ предоставят допълнителна информация, като ги прикани да дадат отговор до двадесет дни. С писмо от 7 октомври 2010 г. френските власти поискаха удължаване на срока за отговор до 26 ноември 2010 г., което беше разрешено от Комисията с писмо от 8 октомври 2010 г. С писмо от 26 ноември 2010 г. френските власти накрая предоставиха исканите сведения.
2 ГРУПА ФИП
(14)
Както Комисията посочи в решението за откриване на процедура и в горепосоченото решение С 51/2005 (10), публичноправната организация ФИП изпълнява три функции:
-
функция научноизследователска и развойна дейност за проучване на петролни и газови залежи, на технологии за рафиниране и преработка на нефта,
-
функция на обучение на инженери и техници и
-
функция за информация и документация за секторите.
Основните насоки на дейността на организацията са определени в договор за целите, сключван с държавата, за периоди от по пет години.
(15)
Освен това публичноправната организация ФИП осъществява пряк и непряк контрол върху търговски дружества, с които е сключила изключителни споразумения за научноизследователска дейност и за издаване на лицензи. Въз основа на съвкупност от елементи, които са подробно припомнени в съображение 137, Комисията стигна до заключение в горепосоченото решение С 51/2005, че съвкупността от акционерните дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat и тяхното дружество майка, публичноправната организация ФИП, представляват икономическа група (наричана по-нататък „група ФИП“) по смисъла на конкурентното право.
(16)
Axens извършва дейност на пазара за катализатори и технологии за рафиниращата и нефтохимическата промишленост и през 2006 г. до датата на промяна на статута на неговото дружество майка, е реализирало консолидиран оборот в размер на 308,45 млн. EUR. Публичноправната организация ФИП и Axens са сключили две изключителни споразумения за рамков лиценз и лиценз на продукти, както и спогодба за промишлени изследвания (11). В замяна дъщерното дружество заплаща на ФИП от една страна лицензионно възнаграждение по договорите, а от друга, възнаграждение […] (13) за достъпа до научноизследователския капацитет на публичноправната организация ФИП.
(17)
Beicip-Franlab е специализирано в създаването и разпространението на софтуер в областта на проучването на находища, както и извършването на изследвания и консултации. През 2006 г. оборотът му възлиза на 42 млн. EUR. През 2003 г. беше сключена е изключителна спогодба за разработка, търговско разпространение и използване за срок от десет години, в която се посочва, че [ФИП предлага на Beicip-Franlab резултатите от своите изследвания] (**) върху алгоритмите, моделите или методиките [в резултат на изследванията на] (**) публичната организация ФИП в областта на проучването на находища и че Beicip-Franlab може да поиска от ФИП да реализира продукти на тази основа. Beicip-Franlab заплаща всички разходи за разработването на продуктите на публичната организация ФИП. Освен това Beicip-Franlab заплаща различни допълнителни суми […] (*) с цел поемане на поддръжката и правата на ползване. През 2005 г. беше подписано допълнително споразумение, с което се изменят начините на заплащане, като в същото време се запазва принципът Beicip-Franlab да поема напълно разходите за разработки.
(18)
Prosernat предлага изследвания и услуги и също така комплекти оборудване в областта на преработката на газ и извличането на сярата. През 2006 г. оборотът му възлиза на 49,9 млн. EUR. На 18 август 2003 г. между публичноправната организация ФИП и Prosernat бяха подписани споразумение за рамков лиценз и спогодба за научни изследвания за промишлеността за срок от десет години с обратна сила от 1 януари 2002 г., съгласно които Prosernat разполага с изключителна концесия върху лицензите относно патентите на публичноправната организация ФИП и [ФИП му предлага резултатите от своите] (**) изследвания, проведени […] (*) в областта на технологиите на преработка на газ и извличане на сярата. Prosernat заплаща на дружеството майка лицензионно възнаграждение върху годишния оборот като възнаграждение за лицензa за процесите, както и лицензионно възнаграждение, определено поотделно за оборудването. Възнаграждението на публичната организация ФИП за достъпа на Prosernat до резултатите от научноизследователската работа възлиза на […] (*) % от реализирания от Prosernat общ годишен оборот.
(19)
В съответствие с член 6 от горепосоченото решение С 51/2005 през 2009 г. (14) в изключителните споразумения, в които се определя възнаграждението на публичната организация ФИП, плащано от дъщерните дружества Axens и Prosernat беше включена клауза с цел да се гарантира, че на дружеството майка се изплаща минимално пропорционално възнаграждение, което покрива минимум 25 % от разходите за проучване на осъществимостта, предшестващи промишлените изследвания, 50 % от разходите за промишлени изследвания и, според случая, 75 % от разходите за предконкурентна развойна дейност, осъществявана от публичната организация ФИП в областите на дейност на дъщерните дружества, по смисъла на Рамката на Общността относно държавните помощи за научноизследователска и развойна дейност от 17 февруари 1996 г. (15) (наричана по-нататък „рамката ИРД от 1996 г.“) (16).
(20)
В съответствие с решението за откриване на процедурата, в рамките на разследването на въпросната мярка изглежда необходимо да се вземе предвид потенциалното въздействие на държавната гаранция, произтичаща от статута EPIC на публичноправната организация ФИП върху съвкупността от образувания на групата ФИП (тук се включва и публичноправната организация ФИП и нейните три частноправни дъщерни дружества) (17).
3 ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
(21)
До 2006 г. ФИП е бил професионална частноправна организация по смисъла на така наречения Закон № 43-612 от 17 ноември 1943 г. за управление на професионалните интереси, поставена под икономическия и финансов контрол на френското правителство.
(22)
В член 95 от рамковия Закон № 2005-781 от 13 юли 2005 г. се определят насоките на енергийната политика и се поставя принципът за преобразуване на ФИП в EPIC. Това преобразуване се осъществи на практика след публикуването на декрет № 2006-797 от 6 юли 2006 г. относно статута на публичноправната организация ФИП в Официален вестник на Френската република.
(23)
В качеството си на EPIC на датата на промяна на статута ѝ публичноправната организация ФИП се преобразува в юридическо лице на публичното право (18).
(24)
Правните последици от класифицирането като EPIC са подробно изяснени в част 2 („Описание на мярката“) от горепосоченото решение С 56/2007, както и в част 3.2.1 („Правни последици от статута EPIC на ФИП“) в решението за откриване на процедурата, към които Комисията препраща mutatis mutandis.
4 ПРИЧИНИ, ДОВЕЛИ ДО ОТКРИВАНЕТО НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
(25)
В решението за откриване на процедурата Комисията първоначално счете, че мярката повдига съмнения по отношение на факта, че режимът, произтичащ от публичното право, предоставен на EPIC, по отношение на обявяването в несъстоятелност наподобява механизъм на неограничена гаранция на държавата, чрез който се изразходват държавни ресурси:
-
производствата за установяване на неплатежоспособност и обявяване в несъстоятелност са неприложими по отношение на EPIC в качеството им на юридически лица на публичното право по силата на общия принцип на неприкосновеност на имуществото на юридическите лица на публичното право, признат от френската съдебна практика от края на 19-и век, и по-специално от Касационния съд (19). За повече подробности Комисията препраща към съображения 38-40 от част 3.2.1.1 от решението за откриване на процедурата (20);
-
в замяна на това EPIC попадат в обхвата на закона от 16 юли 1980 г. и правилата за неговото прилагане. По силата на тези правила държавата изрично се определя като компетентния орган за погасяване на дълговете на публичноправните организации, като ѝ се отстъпват важни правомощия като служебното нареждане на плащания и предоставянето на достатъчно ресурси, и се издига като принцип отговорността на държавата като крайна мярка по отношение на дълговете на юридическите лица на публичното право. За повече подробности Комисията препраща към съображения 41-45 от част 3.2.1.2 от решението за откриване на процедурата (21);
-
при евентуално прекратяване на дадено EPIC, общо се прилага принципът на прехвърляне на дълговете към държавата или към друга публична организация (22), така че на всеки кредитор на EPIC се гарантира, че никога няма да загуби вземанията си по отношение на публичноправната организация. За повече подробности Комисията препраща към съображения 46-51 от част 3.2.1.3 на решението за откриване на процедурата (23);
-
EPIC биха могли да разполагат с привилегирован достъп до авансовите бюджетни сметки. За повече подробности Комисията препраща към съображение 52 от част 3.2.1.4 от решението за откриване на процедурата (24).
(26)
Освен това, както е посочено в съображения 65-74 от решението за откриване на процедурата, към които Комисията препраща за повече подробности, предложените от френските власти разяснения на законовите и подзаконовите актове не изглеждат достатъчни, за да разсеят a priori тези съмнения.
(27)
След това Комисията посочи, че не може да се изключи варианта, че от това положение произтича избирателно икономическо предимство, главно чрез считаните за по-благоприятни условия на финансиране, дори и при положение, че публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества не са обект на финансов рейтинг от външна агенция за кредитен рейтинг. Групата ФИП също така е могла да бъде облагодетелствана в отношенията си със своите клиенти и доставчици доколкото последните са смятали, че се ползват от държавна гаранция върху вземанията си. Следователно във фазата на предварителното разследване не може да се изключи варианта, че в случай на доставка или покупка на стоки или услуги, включващи вземане, съответните доставчици или клиенти предоставят на публичноправната организация ФИП по-добри условия, от каквито биха предоставили на предприятие, което не се ползва от държавна гаранция.
(28)
Освен това след приключването на предварителното разследване, въз основа на наличната информация Комисията счете, че неограниченият характер на гаранцията, по-специално във връзка с нейната продължителност, размер и обхват, прави изключително трудно изчисляването на размера на пазарната премия, която публичноправната организация ФИП би трябвало да изплати на държавата за предоставената закрила.
(29)
На последно място Комисията посочи, че има съмнения по отношение на съвместимостта на държавната помощ с вътрешния пазар, тъй като prima facie тя не изглежда специално предназначена да улесни развитието на определени дейности или на някои икономически региони.
5 СЪОБРАЖЕНИЯ И ПРЕДЛОЖЕНИЯ НА ФРЕНСКИТЕ ВЛАСТИ
5.1 ПЪРВОНАЧАЛНИ СЪОБРАЖЕНИЯ НА ФРЕНСКИТЕ ВЛАСТИ
(30)
Вследствие на горепосоченото решение за откриване на процедурата френските власти предоставиха своите съображения и предложения на Комисията с писмо от 14 октомври 2008 г. Това писмо допълни съображенията и предложенията, изложени от френските власти в техните предходни писма (25) и обобщени в решението за откриване на процедурата.
(31)
В своите съображения от 14 октомври 2008 г. френските власти в самото начало припомниха, че производството срещу групата ФИП е започнало успоредно с горепосоченото пощенско дело и също така отбелязаха, че се позовават на същите аргументи mutatis mutandis, които са развили по време на разследването по това дело (26). Въпреки тези сходства френските власти все пак изтъкнаха особеностите на публичноправната организация ФИП: става въпрос за научноизследователска структура, която изпълнява три функции от общ интерес (научноизследователска дейност, обучение и документация), чиито дейности са в по-голямата си част нестопански, което би оправдало публичното финансиране, което ѝ е отпуснато. Освен това те уточниха причините за промяната на статута ѝ в EPIC: хармонизирането на естеството на дейностите и начина на финансиране на ФИП от една страна, и нейния юридически статут от друга страна, оправдава промяната на статута, така че ФИП да се доближи до публичната сфера, като се преустанови статутът на професионална частноправна организация.
(32)
Френските власти оспориха съществуването на държавна помощ, тъй като според тях две от поставените от член 107, параграф 1 от ДФЕС условия не са изпълнени, тъй като от една страна чрез въпросния механизъм не се прехвърлят държавни средства (5.1.1) и от друга страна не се предоставя никакво предимство на публичното образувание ФИП (5.1.2).
5.1.1 ЛИПСА НА ГАРАНЦИЯ, ВМЕНЯЕМА НА ДЪРЖАВАТА И ПРЕДПОЛАГАЩА ПРЕХВЪРЛЯНЕ НА ДЪРЖАВНИ СРЕДСТВА
(33)
Френските власти твърдят, че от една страна публичноправните организации не получават никаква гаранция поради статута си (A), а от друга страна - аргументите на Комисията в решението за откриване на процедурата са погрешни (Б).
A. Липса на неограничена гаранция на държавата
(34)
Както се посочва в съображения 41-45 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти посочват пет правни основания в подкрепа на своите доводи.
(35)
На първо място, в нито един текст или решение не е заложен принципът, според който държавата по правило гарантира безсрочно дълговете на търговските и промишлени организации на публичното право.
(36)
На второ място, липсата на гаранции е установена в съдебната практика на Държавния съвет, по-специално в решението по дело Société de l'hôtel d'Albe (27), както и в двете решения по делото Campoloro (28).
(37)
На трето място, в устройствения закон от 1 август 2001 г. относно закона за бюджета („LOLF“) се предвижда, че само разпоредба от закона за бюджета може да породи гаранция (29), както изрично потвърди и Държавният съвет в своя годишен доклад от 2006 г. (30) Поради това според експерта, назначен от френските власти във връзка с горепосоченото пощенско дело (31), след пълното влизане в сила на LOLF на 1 януари 2005 г. не може законосъобразно да бъде предоставена гаранция по подразбиране. Поетите дългове от 1 януари 2005 г. не се ползват от гаранция по подразбиране. По отношение на поетите дългове преди 1 януари 2005 г. експертът счита, че при липсата на съдебно решение не може да се определи дали изтичането на предоставените по подразбиране гаранции преди 1 януари 2005 г., чието отпускане не е било изрично разрешено в закона за бюджета, би могло или не би могло да бъде отхвърлено с основанието за спазване на конституционно защитените права на кредиторите.
(38)
На четвърто място, Франция счита, че ако EPIC са получавали държавна гаранция, при промяната на статута им би било необходимо да се въведат мерки за запазване на правата на кредиторите. Такъв механизъм обаче никога не е бил създаван (32) и френските власти заключават, че a contrario EPIC не се възползват от никаква държавна гаранция.
(39)
На пето място френските власти цитират статия (33) на г-н Labetoulle, бивш председател на отдела за съдебни спорове към Държавния съвет, според когото „в правото няма автоматично предоставяне, ползване и обхват на тази гаранция [държавна гаранция, която пълноправно би се прилагала по отношение на публичноправните държавни организации]“.
Б. Погрешни аргументи на Комисията (34)
(40)
Френските власти считат, че що се отнася до EPIC, плащането на индивидуалните кредити не би могло да бъде гарантирано (a), както не е гарантирана и издръжката за съществуването на публичната организация или нейните задължения (б).
a) Липса на гаранция относно изплащането на индивидуални кредити
(41)
Както е посочено в съображения 46-49 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти считат, че в закона от 16 юли 1980 г. не се предвижда гаранция: въз основа на работата по изготвянето на закона, на тълкуването на съдебната практика по делото Campoloro от 10 ноември 1999 г. (35) и от 18 ноември 2005 г. (36) и на научни статии (37) Франция посочва, че според нея в закона от 16 юли 1980 г. не се предвижда задължение за държавата да предоставя собствени ресурси: изразът „ги предоставя“, посочен в член 1, дава единствено правомощие на държавата за „заместване“ на изпълнителния орган на лицето, което тя замества, при упражняване на което „принципно заместващото лице разполага със същите компетенции като заместваното лице“. Следователно в рамките на това заместване държавата би могла да упражнява единствено правомощията на този изпълнителен орган, които не включват възможността да се разполага с държавен бюджет, като отпускането на извънредна субсидия е „извън упражняването на правомощието за заместване“.
(42)
Освен това, както се посочва в съображения 50-53 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти твърдят, че безвиновната отговорност на държавата не може да се търси единствено на основание недостиг на активи. В действителност според френските власти всяка гаранция предполага, че гарантът поема отговорност за действията на обекта на гаранцията. Тъй като отговорността предполага виновно поведение, а в случай на безвиновна отговорност се поемат последиците от собствените действия, не може да става въпрос за гаранция. Според Франция не може да се търси отговорност на държавата единствено на основание, че префектът или надзорният орган не е успял да предприеме мярка, която да даде възможност за изплащане на вземането поради финансовото и имуществено състояние на публичноправната организация. Не би трябвало да става въпрос за правонарушение, тъй като бездействието на префекта или на надзорния орган не може само по себе си да представлява правонарушение. Въпреки това френските власти признават, че при изпълнението на създадената със закона от 16 юли 1980 г. процедура, на представителя на държавата се налага изискването за непрекъснатост на обществената услуга, но считат, че дори и съдията да постанови обезщетяване на кредитора, обезщетението ще доведе същата ситуация за кредитора като ситуацията по общия правен режим, тъй като в последния случай въпросното имущество би било преотстъпено и всички кредитори биха получили полагащата им се сума. С други думи не би имало никакво предимство за кредитора.
б) Липса на гаранция по отношение на издръжката на публичната организация ФИП и на нейните задължения
(43)
Както се посочва в съображения 54-56 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти считат, че неприложимостта на производството по оздравяване и ликвидация по общия правен режим към обществените организации не изключва възможността за обявяване на EPIC в несъстоятелност или за започване на производство по нейната несъстоятелност. Те оспорват анализа на Комисията, основан на известието относно държавните помощи под формата на гаранции (38) (наричано по-нататък „известието относно гаранциите“), и считат, че в конкретния случай Комисията не е доказала съществуването на „по-изгодни условия за кредит“, чрез които се изключва възможността от производство за обявяване в несъстоятелност, и не е установила, че публичната организация ФИП не може да изпадне в несъстоятелност, нито че не е възможно да започне производство за неплатежоспособност, тъй като законът от 1985 г. представлява единствено процедурен закон, а обстоятелството, че EPIC не попадат в приложното му поле, не означава, че срещу тях не може ad hoc да започне производството по оздравяване или обявяване в несъстоятелност.
(44)
Освен това, както се посочва в съображения 57-67 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти твърдят, че прилагането на „процедурата“, установена със закона от 16 юли 1980 г., вместо колективната процедура по общия правен режим не предоставя никакво предимство на кредитора. Те оспорват нуждата от спазване на критериите за публичност (39) и равностойност (40), заложени в съображение 81 от решението на Комисията за откриване на процедурата, с цел да се прецени дали прилагането на специфична процедура при неплатежоспособност предоставя предимство на дружеството, обект на тази процедура, в сравнение с обхванатите от търговското право предприятия (41), но те се придържат към тези два критерия при анализа на установената със закона от 16 юли 1980 г. процедура. Що се отнася до критерия за публичност френските власти считат, че агенциите за кредитен рейтинг правилно посочват процедурата като приложима в случай на неплатежоспособност на EPIC, докато по отношение на критерия за равностойност те разграничават два случая в зависимост от това дали се прилага изискване за непрекъснатост на обществена услуга, като същевременно отбелязват, че поради финансовото положение на публичноправната организация ФИП и на нейните дъщерни дружества няма вероятност за недостиг на активи на групата ФИП, чиито налични средства и инвестиции (150,3 млн. EUR) към края на 2007 г. възлизаха на около пет пъти размера на заемите и финансовите дългове (25,2 млн. EUR):
а)
При липса на изискване за обществена услуга или при недостиг на активи на публичноправната организация прилагането на установената в закона от 1980 г. процедура не би поставило кредиторите в по-благоприятно положение, отколкото ако се приложи процедурата по общия правен режим: те биха получили същата сума като кредиторите на юридическо лице по търговското право, а именно сумата, получена в резултат на продажбата на активите, и не биха имали възможност за обжалване в края на процедурата (42), тъй като според Франция не може да се търси отговорност на държавата единствено на основание недостиг на активи. Различават се само два аспекта:
-
липсата на обслужване на кредиторите като цяло: за разлика от процедурата по частното право, при която вземанията се разглеждат в своята цялост и кредиторите се удовлетворяват по низходящ ред на привилегированост и пропорционално на наличните суми, създадената със закона от 16 юли 1980 г. процедура се различава по това, че само действията на кредитора му позволяват да запази правата си. Логиката на закона от 16 юли 1980 г. е „първи дошъл - първи обслужен“;
-
държавният представител е този, който под контрола на административния съдия (контрол за грубо правонарушение, както е установено от Държавния съвет в горепосоченото решение по делото Campoloro), поема функцията, еквивалентна на функцията на ликвидатор и синдик.
б)
Ако трябва да се осигури непрекъснатост на обществената услуга, френските власти допускат, че при упражняване на своите правомощия съгласно закона от 16 юли 1980 г. представителят на държавата би могъл да реши да не се преотстъпват определени активи, които са необходими за изпълнението на обществената услуга. Ако това непреотстъпване на определено имущество не се компенсира от държавата, то би се изразило в по-малка продажба на активи и следователно в намаляване на сумите, които кредиторите могат да получат обратно. Според френските власти подобна процедура не предоставя на кредиторите на публичната организация ФИП по-големи права в сравнение с правата, които биха имали по търговското право. Въпреки това френските власти допускат, че при този вариант има риск от позоваване на безвиновната отговорност на държавата: тя би се изразила в обезщетяване на кредиторите до размера на понесената от тях вреда (до продажната стойност на активите, които държавата заделя за осигуряване на непрекъснатост на обществената услуга). Кредиторите биха били потенциално поставени в същото положение както ако се приложи общият правен режим. Френските власти заключават, че с установеното от закона от 16 юли 1980 г. производство не се предоставя никакво предимство спрямо производството по общия правен режим и следователно не е правно обосновано да се приложи пряко тази процедура по отношение на публичноправната организация ФИП.
(45)
Както се посочва в съображение 68 от горепосоченото решение С 56/2007, към което Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти подчертават, че посочените от Комисията текстове в решението за откриване на процедурата, особено съображение 82 и по-специално инструкцията за кодификация № 02-060-М95 от 18 юли 2002 г. относно финансовото и счетоводно регулиране на националните търговски и промишлени организации на публичното право и ръководството относно финансовата организация за създаването, преобразуването и разпускането на национални публичноправни организации и групи от обществен интерес от 14 ноември 2006 г., не са валидни и не могат да бъдат приложени по отношение на публичната организация ФИП.
(46)
Що се отнася до рекапитализацията на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП, френските власти на първо място считат, че повдигнатият въпрос в съображение 80 от решението за откриване на процедурата не би следвало да се взема предвид за доказването на евентуална държавна гаранция, а по-скоро за определянето на потенциалните последици от подобна гаранция, която евентуално би поставила публичната организация ФИП и нейните дъщерни дружества в привилегировано положение поради съществуването на по-благоприятни условия за рекапитализация. В съответствие с това те считат, че доводите на Комисията се основават на погрешни идеи:
-
От една страна Комисията допуска грешка в разсъжденията си по отношение на евентуалната подкрепа, която публичната организация ФИП би оказала на своите дъщерни дружества чрез прехвърляне на средства в рамките на групата, тъй като условията, при които дружеството майка, било то и юридическо лице на публичното право, може да подпомага изпаднало в затруднение дъщерно дружество се регламентират от дружественото право (43) и по никакъв начин не са свързани с понятието за дружество по смисъла на конкурентното право.
-
От друга страна френските власти оспорват твърдението, че статутът EPIC на публичноправната организация ФИП и държавната гаранция, която този статут включва, могат при необходимост да ѝ позволят по-лесно да извърши рекапитализация на дъщерните си дружества в сравнение с частноправните дружествата-майки. Според френските власти фактът, че едно дружество понася временно загубите на едно от своите дъщерни дружества, е част от нормалното функциониране на дадена група от дружества, както впрочем е постановил и Съдът на Европейския съюз (44), а намесата на публичен инвеститор, който действа по същите правила, по които действа и частният инвеститор, не съдържа елементи на държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС (45). Такъв е именно случаят с публичноправната организация ФИП, която разполага с правната възможност (а не задължение) да рекапитализира дъщерно дружество, изпаднало в затруднение, по същите критерии за оценка като всеки разумен инвеститор. На последно място френските власти оспорват твърдението, че дружествата със статут EPIC разполагат с каквато и да е възможност за „директен достъп“ до „бюджетните сметки“. Те уточняват, че бюджетният механизъм на „сметката за финансова помощ“, регламентиран с член 24 от LOLF, предвижда установяването на ограничени кредитни сметки (чиито таван е фиксиран от закона за бюджета), които позволяват на държавата при желание и възможност (по-специално съгласно правото на Европейския съюз) да отпусне средства на различни организации. Според френските власти EPIC нямат „пряк достъп“ до тези сметки.
5.1.2 ЛИПСА НА КАКВОТО И ДА Е БИЛО ПРЕДИМСТВО ЗА ПУБЛИЧНОПРАВНАТА ОРГАНИЗАЦИЯ ФИП И ЗА НЕЙНИТЕ ДЪЩЕРНИ ДРУЖЕСТВА
(47)
На първо място френските власти считат, че горепосоченото известие относно гаранциите не позволява да се стигне до заключението за наличие на предимство в конкретния случай, че разширяването на евентуалните предимства, от които ФИП би се ползвала поради своя статут на EPIC, така че да обхванат нейните дъщерни дружества - акционерни дружества, към които е приложим общият правен режим - би било в противоречие с установената от Комисията практика при вземане на решения и че в случая не е приведено доказателство за реално икономическо предимство за публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества.
(48)
Френските власти считат, че Комисията прави погрешно тълкуване на точка 1.2 от горепосоченото известие относно гаранциите, в което се „(…) приема за помощ под формата на гаранции по-благоприятните условия на финансиране, получени от предприятия, чиято правна форма изключва процедура на ликвидация или несъстоятелност или предвижда изрична държавна гаранция или покритие на загубите от държавата“:
-
На първо място френските власти оспорват твърдението, че в качеството си на EPIC публичноправната организация ФИП притежава правен статут, изключващ всякаква възможност за процедура на ликвидация или несъстоятелност или други производства при неплатежоспособност; Комисията в никакъв случай не е доказала това, а е само предоставила доказателство, че този статут не позволява прилагането на една конкретна процедура (в настоящия случай това е процедурата, установена със закона от 25 януари 1985 г.);
-
На второ място френските власти отричат автоматичното пораждане на връзка между правната и законоустановена невъзможност ФИП да бъде обект на процедура на ликвидация или несъстоятелност и ползването на по-изгодни условия за финансиране на пазарите; Комисията е тази, която при прилагането на точка 1.2 от горепосоченото известие относно гаранциите трябва да докаже предварително съществуването на по-изгодни условия за кредитиране, за да приеме, че едно предприятие, чийто правен статут изключва възможността за производство по несъстоятелност или неплатежоспособност, се ползва от помощ под формата на гаранция.
(49)
Освен това в решението за откриване на процедурата Комисията не е спазила своята практика при вземане на решения при разследването за потенциални предимства за дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП и за съществуването на неограничена гаранция за EPIC. Комисията е разсъждавала по начин, който е в противоречие с разсъжденията ѝ при създаването на La Banque Postale (46): макар последната подобно на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП да е била акционерно дружество, изцяло притежавано от организация със статут, приравним на EPIC, Комисията е счела (и то отделно от поетите от Франция ангажименти в този случай), че правният статут на акционерно дружество от общия правен ред сам по себе си позволява да се изключи възможността за наличие на каквато и да е било неограничена гаранция за дъщерното дружество. Според френските власти от същото разсъждение би трябвало да се заключи, че дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП, които също имат статут на акционерни дружества по общия правен ред, не се ползват с неограничена гаранция, евентуално отпусната поради статута EPIC.
(50)
На последно място Комисията не е доказала съществуването на реално икономическо предимство за публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества, като в решението за откриване на процедурата се е позовала на условия за финансиране, „считани“ за по-благоприятни, без да представи надлежно доказателство. Съгласно съдебната практика на Европейския съюз от Комисията в конкретния случай се изисква да докаже, че статутът EPIC на публичноправната организация ФИП ѝ е позволил в действителност да получи по-благоприятни условия за финансиране (47). В допълнение към това френските власти са предоставили редица сведения по време на производството, които демонстрират, че от статута EPIC на публичноправната организация ФИП не е произтичало и че не е било възможно да произтече каквото и да е било финансово предимство за публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества и че по-специално преобразуването на публичноправната организация ФИП се е осъществило при спазване на общия принцип за непрекъснатост на обществената услуга, по-специално по отношение на нейната дейност, организация, счетоводен и финансов режим (ресурси и счетоводни и финансови правила) и фискален режим.
(51)
Френските власти считат, че посочените предходни елементи свидетелстват, че:
-
Финансовото положение на публичноправната организация ФИП е добро, което обезсмисля въпроса за евентуална ликвидация и следователно за намеса на държавата като последна инстанция.
-
Финансовата ситуация на публичноправната организация ФИП и на нейните дъщерни дружества в краткосрочен план е различна за всеки от тези субекти и е резултат от конкретни преговори, проведени intuitu personae с техните банки.
-
Правоотношенията между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества и техните доставчици и клиенти не биха породили привилегировани условия, произтичащи от очакването на тези доставчици и клиенти за държавна гаранция;
(52)
Френските власти заключават, че:
-
Направеният от Комисията анализ в решението за откриване на процедурата може да се оспори: публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества не се ползват с каквато и да е била държавна гаранция;
-
Комисията не е доказала наличието на предимство за публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества, което произтича от статута EPIC на ФИП;
-
Следователно Комисията не е доказала наличието на държавна помощ в полза на публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества.
5.2 ПРЕДЛОЖЕНИЯ НА ФРЕНСКИТЕ ВЛАСТИ
(53)
Независимо от това, за да разсеят всякакво съмнение от страна на Комисията, френските власти посочиха, че ако Комисията се съгласи да приключи процедурата с решение за липса на помощ съгласно член 7, параграф 2 от процедурния регламент, те имат готовност да осъществят следните мерки:
-
изясняване на декрета за прилагане на закона от 16 юли 1980 г.;
-
включване на бележка, уточняваща липсата на гаранция, в договорите на публичноправната организация ФИП, които включват задължаване;
-
включване на бележка, уточняваща липсата на гаранция, в договорите за финансиране на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП.
5.2.1 ИЗЯСНЯВАНЕ НА ДЕКРЕТА ЗА ПРИЛАГАНЕ НА ЗАКОНА ОТ 16 ЮЛИ 1980 Г.
(54)
Както се посочва в съображения 94-96 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти предлагат да се изясни тълкуването на закона от 16 юли 1980 г., като се внесе изменение на член 3-1, четвърта алинея от декрета за прилагането (48). Според тях предлаганото изменение има за цел да разсее всякакво съмнение по отношение на израза „ги предоставя“ при уреждането на правомощието за надзор, предоставено на префекта или на надзорния орган, като занапред последните ще бъдат длъжни да намерят необходимите ресурси в рамките на бюджета на органа на местната власт или на организацията (49). Според френските власти това предложение изключва възможността при упражняване на надзорните си правомощия представителят на държавата да може да увеличи ресурсите на съответната местна власт или публичноправна организация чрез държавна субсидия или вливане на държавни ресурси.
5.2.2 ВКЛЮЧВАНЕ НА БЕЛЕЖКА, УТОЧНЯВАЩА ЛИПСАТА НА ГАРАНЦИЯ, В ДОГОВОРИТЕ НА ПУБЛИЧНОПРАВНАТА ОРГАНИЗАЦИЯ ФИП, КОИТО ВКЛЮЧВАТ ЗАДЪЛЖАВАНЕ
(55)
Както се посочва в съображения 97-100 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти оспорват становището на Комисията (50), че може да се търси отговорност от държавата единствено на основание неплатежоспособност на публичноправната организация ФИП. Въпреки това френските власти представят предложение, основано на изключението за поетия риск (срв. решения на Държавния съвет по делата Sille (51) и Meunier (52)), като по аналогия на своето предложение по пощенското дело предлагат официално да потвърдят пред кредиторите на публичноправната организация ФИП, че вземането им не се ползва с държавна гаранция и че в случай на неплатежоспособност държавата не следва да поеме финансовите задължения на предприятието за плащане на вземането. Следователно потенциално заинтересованите лица, изпаднали напълно съзнателно в такова положение, не биха имали право на обезщетение. Ето защо френските власти поемат съвместен ангажимент с публичноправната организация ФИП да включват за всяка операция следната забележка в договора за финансиране (за всеки обхванат от договора инструмент):
„Емитирането на средства/програмата/заемът не се ползват с никаква пряка или косвена гаранция от страна на държавата. В случай на изпадане в неплатежоспособност държавата не може да бъде задължена да замести финансово ФИП за изплащане на дълга“.
(56)
Както се посочва в съображение 101 от горепосоченото решение С 56/2007, към което Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти взеха предвид съмненията, изразени от Комисията в съображение 71 от решението за откриване на процедурата, което гласи, че от една страна изключването на приет риск е правило, установено в съдебната практика, което може да претърпи развитие, и че от друга страна подобно правило се основава на инструменти от вторичното законодателство, които могат да не се вземат предвид при възникване на конфликт, и на последно място че предложението на френските власти не покрива всички възможни случаи, тъй като вземанията могат да бъдат не само финансови, но също така от търговско или от друго естество.
(57)
Както се посочва в съображения 102-104 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, след като припомниха своето принципно противопоставяне на позицията на Комисията по отношение на търсенето на безвиновна отговорност на държавата единствено на основание недостиг на активи на публичноправната организация ФИП, френските власти предоставиха допълнителни аргументи, за да отговорят на тези съмнения:
а)
Френските власти смятат, че първото възражение на Комисията на практика означава, че дори в националното законодателство на дадена държава-членка да не се предвижда такава разпоредба, рискът от обрат в съдебната практика, т.е. от промяна в националното законодателство, сам по себе си би бил достатъчен за създаване на държавна гаранция. Комисията не трябва да обосновава потенциална мярка за помощ с евентуална промяна в правото, което в настоящия случай е малко вероятно, тъй като изключването на приет риск представлява общ принцип на публичното право, потвърден многократно в съдебната практика, който никога не е бил оспорван и е бил широко обсъждан.
б)
Що се отнася до второто възражение френските власти признават, че законът и регламентът имат превес над договора и че една спорна клауза винаги може да се анулира. Въпреки това те считат, че това възражение не се обосновава с текст от по-висше равнище, че то не е подкрепено с доказателства и следователно няма юридическа сила;
в)
На последно място, що се отнася до третото възражение френските власти считат, че то се основава единствено на предположение за евентуално вярване или очакване от страна на доставчиците за държавна гаранция върху тяхното вземане, което само по себе си не е достатъчно да обоснове наличието на предимство, като вместо това твърдението трябва да се подкрепи с доказателство, че публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества в действителност са се ползвали с подобно икономическо предимство.
(58)
Въпреки това, както се посочва в съображение 106 от горепосоченото решение С 56/2007, към което Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти посочват, че са готови да разширят предложението си за вписване на бележка за липса на гаранция към всички договори, които включват задължаване, така че да се предотврати всяка възможност за търсене на безвиновна отговорност от държавата единствено на основание неплатежоспособност на публичноправната организация ФИП.
5.2.3 ВКЛЮЧВАНЕ НА БЕЛЕЖКА, УТОЧНЯВАЩА ЛИПСАТА НА ГАРАНЦИЯ, В ДОГОВОРИТЕ ЗА ФИНАНСИРАНЕ НА ДЪЩЕРНИТЕ ДРУЖЕСТВА AXENS, BEICIP-FRANLAB, PROSERNAT НА ПУБЛИЧНОПРАВНАТА ОРГАНИЗАЦИЯ ФИП
(59)
Освен това с цел допълване на предложения инструмент френските власти отправят допълнително предложение до Комисията, подобно на предложението, отправено при създаването на Banque Postale, което представлява ангажимент, свързан с условията за отпускане на заеми на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП (Axens, Beicip-Franlab, Prosernat) на пазара, при извършването на всяка операция в договора за финансиране да се отбелязва писмено (за всеки обхванат от договора инструмент), че „съгласно френското право (по-специално необходимостта от изрично законово разрешение за всяка гаранция) настоящата операция по финансиране няма да се ползва от никаква гаранция, от каквото и да е естество, пряка или непряка, от страна на държавата“.
(60)
Както се посочва в съображения 107-110 от горепосоченото решение С 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, френските власти считат, че двете предложени мерки за изясняване (които са разгледани подробно в съображения 55 и 59) поясняват правата на кредиторите на публичноправната организация ФИП, така че Франция не следва да се счита съгласно изложеното от Комисията в съображение 87 от решението за откриване на процедурата за „отговорна за породените очаквания на кредиторите на публичноправната организация ФИП по отношение на съществуването на гаранция“ или пък че умишлено поддържа „неясно правно положение“, което „предоставя предимство на публичноправната организация ФИП и може да включва изразходването на държавни средства“.
5.3 ДОПЪЛНИТЕЛНИ СЪОБРАЖЕНИЯ НА ФРЕНСКИТЕ ВЛАСТИ
(61)
В писмата си от 16 юли 2010 г. и от 26 ноември 2010 г. френските власти предоставиха допълнителни съображения, които според тях свидетелстват за липсата на държавна помощ за публичноправната организация ФИП.
(62)
На първо място, като припомнят делото France Télécom (53), френските власти подчертават в писмото си от 16 юли 2010 г., че Съдът на Европейския съюз е потвърдил задължението на Комисията да докаже съществуването на реално предимство с оглед установи съществуването на държавна помощ. Те считат, че в конкретния случай неограничената гаранция, която според Комисията произтича от статута на публичноправната организация ФИП, в действителност не ѝ предоставя никакво икономическо предимство. С писмо от 26 ноември 2010 г. френските власти уточняват, че според тях доказателствената тежест се носи от Комисията. По този въпрос те припомнят установените в съдебната практика на Европейския съюз изисквания в областта на доказването и мотивирането, по-специално от Първоинстанционния съд по горепосоченото дело France Télécom и от Съда на Европейския съюз по дело Krantz (54) и наскоро в Deutsche Post AG (55). Френските власти считат, че представеният от Комисията анализ в конкретния случай се основава „в по-голяма степен на хипотези, отколкото на анализ in concreto“.
(63)
Освен това френските власти считат, че Комисията е на мнение, че публичноправната организация ФИП би могла да се ползва от предимство на три равнища: i) на равнище отношения с банкови и финансови институции, ii) на равнище отношения с доставчиците и iii) на равнище връзки с трети промишлени партньори, които прибягват до изследователски услуги.
(64)
Що се отнася до връзките на публичноправната организация ФИП с финансовите и банковите институции, френските власти считат, че досега публичноправната организация ФИП не се е облагодетелствала от каквото и да е било предимство от своя статут EPIC. Те предоставят на Комисията доводи, свидетелстващи, че: i) в дългосрочен план публичноправната организация ФИП няма никакви задължения за 2005, 2006 и 2007 г. (56), както и за 2008 и 2009 г., ii) в средносрочен план публичноправната организация ФИП със сигурност ежегодно е провеждала преговори за кредитни линии, разкрити в различни банкови институции, но е получавала лихви, сравними с пазарните, и във всеки случай никога не е използвала тези кредитни линии и на последно място iii) в краткосрочен план задлъжняването на публичноправната организация ФИП е било почти нулево или нулево за въпросния период.
(65)
Що се отнася до отношенията с доставчиците френските власти считат, че в качеството ѝ на възлагащ орган, публичноправната организация ФИП е подчинена на условията за публичност и конкуренция от наредба № 2005-649 от 6 юни 2005 г. (57) и че следователно не може да се ползва с каквото и да е предимство. В писмото си от 26 ноември 2010 г. френските власти отново изтъкват този анализ и уточняват, че подлагането на поръчките на публичноправната организация ФИП на тръжна процедура съгласно Директива 2004/18/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 31 март 2004 г. относно координирането на процедурите за възлагане на обществени поръчки за строителство, услуги и доставки (58) според тях представлява достатъчна гаранция за избягване на нарушения на конкуренцията на пазара. Според Франция, поставяйки в състояние на конкуренция своите доставчици съгласно задълженията, произтичащи от правото на Европейския съюз, публичноправната организация ФИП не би могла да бъде обвинена, че извлича неправомерна полза, най-малкото заради липсата на каквото и да е специфично доказателство. Те подчертават, че достъпът до електронните системи за покупко-продажба е бил улеснен именно с цел ефективност на обществената поръчка, като в съображение 13 от Директива 2004/18/ЕО се посочва например, че „Тази техника за покупки дава на възлагащия орган […] особено голям избор от оференти […] и следователно да гарантира оптимално изразходване на обществените средства в резултат на широка конкуренция“. В тази връзка те посочват доклад (59) на Комисията, в който се заключава за положителното въздействие на правната уредба относно обществените поръчки върху понижаването на цените, което се представя като „социална полза“, в резултат на по-справедлива конкуренция между оферентите. Поради това, ако „припише“ тези икономиии на статута EPIC на публичноправната организация ФИП, позицията на Комисията би била в разрез с духа на директивата, съгласно която процедурите за подбор са основната движеща сила за по-добра конкурентоспособност и водят до понижаване на цените на обществените поръчки.
(66)
На последно място, що се отнася до отношенията на публичноправната организация ФИП с нейните клиенти, Франция уточнява, че съответните договорни дейности за научни изследвания обхващат съответните услуги на публичноправната организация ФИП, поискани от клиент, трета страна или дъщерно дружество, по въпроси от сферата на компетентност на публичноправната организация ФИП, като те не водят до стратегически интереси на публичноправната организация ФИП по отношение на правото на собственост върху постигнатите резултати, възможно е да разширяват познанията и компетенциите на публичноправната организация по отношение на изпълнението на програми за научноизследователска и развойна дейност, които тя осъществява, и не попадат в обхвата на изключителната сфера на дейност на дъщерните дружества. Френските власти отбелязват, че за предоставянето на научноизследователските услуги, от които тези клиенти се възползват, се разчита на специфично оборудване и експертен опит.
(67)
В тази връзка Франция заявява, че дори публичноправната организация ФИП да извлича полза от своя статут EPIC при извършването на своите икономически дейности, това предимство не би имало никакво съществено въздействие върху пазара. По-специално то не би могло да наруши конкуренцията, нито да засегне търговията между държавите-членки. По отношение на периода след промяната на статута на публичноправната организация ФИП (която бе извършена през юли 2006 г.) френските власти все пак признават, че публичноправната организация ФИП евентуално е могла да се възползва от облекчение на разходите поради липсата на поети гаранции за добро изпълнение, което обаче все пак представлява незначителна сума въз основа на обичайно изискваните суми от банките и застрахователните дружества за предоставянето на този вид услуга. Френските власти заключават, че подобен факт не би имал характера на предимство, нещо, което поставя под въпрос самото съществуване на държавна помощ по отношение на публичноправната организация ФИП.
6 СЪОБРАЖЕНИЯ НА ТРЕТИ СТРАНИ И МНЕНИЕ НА ФРЕНСКИТЕ ВЛАСТИ
6.1 СЪОБРАЖЕНИЯ НА ДРУЖЕСТВО UOP LIMITED
(68)
В писмото си от 28 ноември 2008 г. дружество UOP Limited обосновава своя правен интерес като трета заинтересована страна по процедурата (60) и след това излага няколко съображения от общ характер и посочва, че според него организацията, която то нарича „ФИП/Axens“, се ползва с държавна гаранция:
-
Групата, съставена от публичноправната организация и нейното дъщерно дружество Axens - „ФИП/Axens“, се възприема безспорно като организация с публичноправен статут на пазара (5.1.1);
-
Отдаването на статут EPIC на „ФИП/Axens“ е позволило и продължава да позволява значително нарушаване на конкуренцията на пазара за технологиите на процеси, в който извършва дейност и дружеството UOP Limited, тъй като този статут създава предимства в отношенията с доставчиците, капиталовложителите и клиентите (5.1.2).
6.1.1 ВЪЗПРИЕМАНЕ НА ГРУПАТА „ФИП/AXENS“ ОТ СТРАНА НА ПАЗАРА
(69)
Според дружеството UOP Limited аргументът на френските власти, съгласно който Axens и останалите дъщерни дружества на ФИП представляват различни икономически организации, е невалиден. Комисията правилно изтъква, че i) публичноправната организация ФИП притежава изцяло Axens; ii) извършването от Axens на ИРД за публичноправната организация ФИП отразява стратегически приоритети на държавата; iii) лица от управата на публичноправната организация ФИП участват в управлението на Axens; iv) Axens има сключен изключителен договор с публичноправната организация ФИП, който е от решаващо значение за икономическата дейност на дъщерното дружество; и v) по-специално е сключено споразумение за правото на първо използване и за осигуряването на персонал.
(70)
Освен изложените в предходното съображение обстоятелства дружеството UOP Limited добавя, че имиджът на ФИП и Axens, който те придават на своите отношения, както и възприемането им от страна на пазара също представляват определящи фактори:
-
ФИП и Axens се представят на пазара като единна икономическа организация „ФИП/Axens“. В интернет сайта на Axens се отбелязва по-специално, че „дружеството от близо петдесет години насам базира своята дейност на успехите на ИРД и промишлени успехи“ (61). Освен това рекламите на технологиите на Axens се позовават на публичноправната организация ФИП. Впрочем, служителите на Axens и на публичноправната организация ФИП понякога са посещавали заедно своите лицензополучатели.
-
В пресата за отрасъла се дава пример за възприемането на „ФИП/Axens“ като единна икономическа организация от страна на пазара. Дружеството UOP Limited по-специално приложи откъси от публикации в пресата, в които се посочват извършваните от „ФИП/Axens“ дейности в областта лицензите на технологични процеси или се посочва предоставянето на такива лицензи от публичноправната организация ФИП чрез посредничеството на нейното дъщерно дружество Axens. Освен това дружеството UOP Limited предостави примери от статии или презентации, в които служители на Axens оставят да се разбере, че публичноправната организация ФИП счита, че Axens извършва „всички съответни дейности на промишления отдел и бившето дружеството Procatalyse.“
6.1.2 ПРЕДИМСТВА, ПРЕДОСТАВЕНИ ОТ СТАТУТА EPIC
(71)
Дружеството UOP Limited посочва, че фактът, че доставчиците и клиентите считат, че Axens разполага с неограничени средства от държавата за финансирането на дейността си, ѝ предоставя значително предимство на пазара. Въпреки че става въпрос само за възприемането от страна на пазара, този елемент ще има по-голяма важност в условията на световната икономическа криза.
(72)
Що се отнася до клиентите, гаранциите, които организацията „ФИП/Axens“ би предоставила, биха имали особено голямо значение на пазара, където клиентите ще вземат под внимание дългосрочните икономически съображения преди да изберат дадена технология. Като дава пример за „ароматни комплексни съединения“, дружеството UOP Limited обяснява по същество, че преди да се приложат подобни технологии клиентите трябва да инвестират значителни средства за проектирането и изграждането на производствени съоръжения, за които са необходими много години работа. Успехът на тези промишлени комплекси обаче би бил свързан с ефективността на използваните технологии, за които клиентите биха изисквали в общия случай да получат гаранция (62) от търговеца на процесите. В случай че не бъде постигнато изискваното ниво на ефективност те няма да се поколебаят да потърсят отговорност от лицензиара и да поискат спазването на строги задължения за компенсации. Поради това платежоспособността на лицензиара в дългосрочен план е важен елемент при избора на купувачите, не само заради спазването на договорните задължения, но и заради възможностите за ИРД, които са гаранции за бъдещи подобрения на ефективността на придобития процес. Поради това организацията „ФИП/Axens“, която пазарът възприема като зависима от държавата, разполага с предимство в сравнение със своите конкуренти, тъй като купувачите нямат конкретно основание за съмнение за нейното оцеляване в дългосрочен план.
(73)
Що се отнася до доставчиците, дружеството UOP Limited счита, че организацията „ФИП/Axens“ може да предлага преференциални условия в сравнение със своите конкуренти; по този въпрос то се позовава на подписаните съвместни договори от ФИП и Axens, посочени в решението за откриване на процедурата.
(74)
Що се отнася до финансовите пазари, дружеството UOP Limited счита, че организацията „ФИП/Axens“ се ползва с преференциални условия и лихвени проценти на капиталовите пазари поради ролята на държавата като гарант от последна инстанция. Освен това в контекста на финансова криза присъствието на държавата и сигурността, която тя представлява за инвеститорите, позволява привличането на частни капитали в условията на недостиг на средства. Конкурентните предприятия нямат достъп до такова финансиране или биха могли да получат такова финансиране единствено при не толкова добри икономически условия. Според дружеството UOP Limited последиците от финансовата и икономическата криза засилват още повече потенциала на мярката за нарушаване на конкуренцията.
(75)
В писмото си от 23 януари 2009 г. дружеството UOP Limited препраща към своите предходни съображения, както и към съображенията, предоставени в рамките на процедурата относно горепосоченото решение C 51/2005. То счита, че тази информация предоставя достатъчно факти, доказващи значението на платежоспособността на договарящите се страни по отношение на съответния пазар на лицензии за процеси. То отново посочва аргумента, според който клиентите на организацията „ФИП/Axens“ биха предположили, че се намират в търговско отношение с държавна организация, за чиято дългосрочна жизнеспособност няма никакъв риск. На последно място дружеството UOP Limited приканва Комисията да анализира споразуменията, сключени между Axens и неговите клиенти, като посочва, че е убедено, че те не съдържат никаква разпоредба, чрез която може да се ограничи отговорността на равнището на Axens.
6.2 МНЕНИЕ НА ФРЕНСКИТЕ ВЛАСТИ ОТНОСНО СЪОБРАЖЕНИЯТА НА ДРУЖЕСТВО UOP LIMITED
(76)
В писмото си от 22 юни 2009 г. френските власти считат, че съображенията на дружество UOP Limited са „основани върху грешни, дори напълно неверни твърдения и в никакъв случай не се базират на факти, които доказват съществуването на държавна помощ за публичноправната организация ФИП или Axens“.
(77)
По същество френските власти приемат за неуместно формулираното твърдение, според което пазарът възприема „ФИП/Axens“ като публичноправна организация, която се възползва от предимства по отношение на клиенти, доставчици и финансови пазари, и отхвърлят твърдението, че организацията „ФИП/Axens“ представлява държавен орган, който е без проблеми за дългосрочната си жизнеспособност.
(78)
Френските власти развиват два аргумента:
-
На първо място организацията „ФИП/Axens“ не е държавен орган, разполагащ с неограничени ресурси; освен това нищо не доказва, че тази организация се възприема като такава на пазара (6.2.1).
-
На второ място на Axens не се предоставя никакво предимство на пазара със статута EPIC на публичноправната организация ФИП (6.2.2).
6.2.1 „ФИП/AXENS“ НЕ Е ДЪРЖАВЕН ОРГАН, РАЗПОЛАГАЩ С НЕОГРАНИЧЕНИ РЕСУРСИ
(79)
За разлика от това, което UOP Limited твърди, според френските власти доставчиците и клиентите на организацията „ФИП/Axens“ не възприемат това предприятие като „държавен орган“, ползващ се с неограничени ресурси.
(80)
На първо място френските власти препращат към правния анализ, който предоставиха на Комисията, както и към своите предходни съображения, които според тях доказват, че със статута EPIC на публичноправната организация ФИП по никакъв начин не се предоставя никаква гаранция от държавата.
(81)
На второ място френските власти отбелязват, че дружеството UOP Limited се позовава на „предполагаемо вярване в неограничена гаранция на държавата в полза на ФИП/Axens“, каквото не съществува в правото и което само по себе си не е достатъчно да се обоснове наличие на държавна помощ.
(82)
На трето място, дори и да се предположи, че публичноправната организация ФИП се ползва с държавна гаранция, което френските власти оспорват, би било погрешно да се счита, че подобна гаранция се отнася и към дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП поради това, че последната и нейните дъщерни дружества образуват икономическа група по смисъла на конкурентното право. Всъщност според Франция, в качеството си на организации на частното право, подчинени на дружественото право, дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП и в частност Axens не са обхванати от такава гаранция, тъй като предложената от дружеството UOP Limited теория за „автоматично разширяване“ на гаранциите в дадена група е в разрез с принципа за автономия на дружествата. Понятието за група, което може да има значение в конкурентното право, не се признава в дружественото право, а отпускането на гаранции в дадена група се подчинява на строги формални и материални изисквания. Именно такъв е случаят с публичноправната организация ФИП, която предоставя разрешение от Управителния съвет по силата на член 7 от нейния устав. Освен това френските власти считат, че Комисията е отчела този въпрос, тъй като е заключила, че „правният статут на Banque Postale (юридическо лице на частното право) сам по себе си е достатъчен, за да се изключи наличието на неограничена гаранция за Banque Postale (63)“.
6.2.2 AXENS НЕ СЕ ПОЛЗВА С НИКАКВО ПРЕДИМСТВО НА ПАЗАРА ПОРАДИ СТАТУТА EPIC НА ПУБЛИЧНОПРАВНАТА ОРГАНИЗАЦИЯ ФИП
(83)
Френските власти считат, че представеният от UOP Limited аргумент, според който пазарът е споделял вярването, че организацията „ФИП/Axens“ е държавна организация с неограничени ресурси и възползваща се от предимства както по отношение на клиентите, така и по отношение на доставчиците и кредиторите, не се базира на „нито едно сериозно основание“ и освен това „неоспоримо се опровергава от фактите“.
(84)
Френските власти предоставиха служебно известие на дирекцията по правни въпроси и споразумения (AJA) на Axens, озаглавена „Принципи на правна сигурност на Axens“ (64), в която се уточняват отношенията, които поддържат ФИП и Axens. Тези отношения се уреждат изрично от общото правило, според което Axens не иска гаранция от дружеството майка по каквато и да е причина. Френските власти уточниха, че по отношение на това правило за липса на гаранция не е възможна никаква дерогация. Освен това този принцип се припомня in extenso в документа със следните думи: „ФИП не обезпечава действията или бездействията на Axens“. Френските власти уточниха, че това правило се прилага по отношение на всеки договор или проект, който Axens може да сключи или да осъществи с клиентите, доставчиците или на финансовите пазари.
6.2.2.1 Относно отношенията на Axens с неговите клиенти
(85)
Според Франция дружеството UOP Limited прави неоснователно заключение за значението на държавната гаранция върху дългосрочното финансово положение на Axens, по-специално по отношение на договорните гаранции и задълженията за поддръжка, предвидени по принцип в лицензионните споразумения (65), и не обосновава причините, поради които е „убедено, че Комисията няма да открие никаква разпоредба за ограничаване отговорността на равнището на Axens“.
(86)
В това отношение френските власти уточниха, че описаната в съображение 84 разпоредба (според която дъщерното дружество не прави никакво искане за гаранция от дружеството майка) се прилага и по отношение на всяка гаранция, за която Axens би водило преговори или би сключило с клиент. Френските власти подкрепиха аргумента си с примера за „ароматните комплексни съединения“, посочен от дружеството UOP Limited в неговите съображения. Френските власти уточниха, че по принцип Axens избира да ограничи своята отговорност до определена част от размера на лицензионното възнаграждение […] (*). Поради това тази политика на ограничение на гаранциите, която представлява един от принципите за правна сигурност на Axens, ясно се различава от практиките на други предприятия, работещи в тази сфера, които според френските власти са склонни да отпускат неограничени гаранции в определени случаи.
(87)
На последно място френските власти припомнят, че задълженията за поддръжка/ремонт, приложими в случай на бедствие, не задействат финансово покритие от публичноправната организация ФИП:
а)
в случай на неизпълнение на задълженията на Axens предложеният от неговите застрахователи размер на средствата чрез различните застрахователни линии на своята световна програма би бил много по-висок от тавана на отговорност, който Axens е договорил със своите лицензополучатели;
б)
капацитетът за незабавно или бързо мобилизиране на средства на Axens, по-специално поради неговата ниска задлъжнялост, също е много важен;
в)
в споразуменията, сключени между публичноправната организация ФИП и Axens изрично се ограничава отговорността на публичноправната организация ФИП в случай на неизпълнение на задълженията на Axens по даден лиценз до непременно ограничен размер, поради обвързаност с получаваното от публичноправната организация ФИП лицензионно възнаграждение;
г)
застрахователят, който е сключил договор за гражданска отговорност с Axens, би отхвърлил изрично всеки иск, насочен срещу публичноправната организация ФИП, независимо от основанието.
(88)
Френските власти заключават, че позицията на дружеството UOP Limited относно съществуването на предполагаемите предимства, които Axens получава на пазара за лицензиране на процеси, е погрешна, по-специално дотолкова доколкото Axens не е преставал да води политика за ограничаване на гаранциите за отговорност, предоставяни на своите клиенти.
(89)
В писмото си от 8 септември 2009 г. френските власти уточниха, че ограничаването на отговорността по отношение на клиентите е предвидена едновременно в споразумението за рамков лиценз (66) и в споразумението за лиценз на продукти (67), сключени между публичноправната организация ФИП и Axens и влезли в сила на 1 януари 2001 г. В тези два договора се предвижда, че ако Axens може да докаже, че неспазването на задълженията е поради предоставените услуги от публичноправната организация ФИП, финансовата отговорност на последната ще се ограничи до процент (68) от реално получените от публичноправната организация ФИП суми за лицензионни възнаграждения pro rata на продажбата, която е довела до подаване на жалба (при лиценз на продукт), и до съоръжението, предмет на подлиценз или до продажбата, осъществена в рамките на подлиценз, довела до подаване на жалба (при рамков лиценз). С други думи отговорността на публичноправната организация ФИП не може да надхвърли 100 % от получените суми. Освен това в рамковия лиценз се предвижда, че Axens адаптира отпуснатите финансови гаранции на получателите на подлицензи в областта на техническата ефективност на процесите. Следователно публичноправната организация ФИП не носи отговорност за техническите гаранции, които Axens отпуска на своите клиенти.
(90)
Освен това е редно да се уточни, че в лицензионните договори между Axens и клиентите му симетрично се предвижда, че финансовата отговорност на Axens обикновено е ограничена до […] (*) % от лицензионните възнаграждения, изплащани за всяко съоръжение, обект на жалба. Ако поради търговски съображения отпусната от Axens гаранция на негов клиент се окаже по-висока от тази, която му е предоставена от публичноправната организация ФИП, отговорността на ФИП е изцяло независима от тази на Axens. Същият принцип се прилага по отношение на всеки лиценз, който публичноправната организация ФИП дава на трети организации, различни от дъщерните ѝ дружества.
(91)
На последно място френските власти добавиха, че водещият принцип за публичноправната организация ФИП е ограничаване на отговорността спрямо клиентите ѝ (дъщерни дружества или организации извън групата), когато предоставя услуги за сметка на последните (проучвания, изследвания по поръчка, изпитвания и т.н.). В такъв случай поетата от публичноправната организация ФИП отговорност се състои в задължение за коригиране на извършената дейност, докато във финансов план принципът е, че отговорността се ограничава до […] (*) % от реално изплатеното възнаграждение с таван, който вероятно може да стигне […] (*) % в зависимост от случая. По този начин, ако клиентът счита, че в осъществената от публичноправната организация ФИП дейност има грешки, последната в никакъв случай няма да бъде задължена повторно да извършва дейността без ограничение.
6.2.2.2 Относно отношенията между Axens и неговите доставчици и относно условията за финансиране на финансовите пазари
(92)
Френските власти отвърлят всяка истинност на твърдението на дружеството UOP Limited, според което чрез предполагаемата вяра в наличието на неограничени финансови ресурси в полза на Axens то получава преференциални условия както от страна на неговите доставчици, така и от страна на финансовите пазари. Според Франция дружеството UOP Limited не е предоставило никакво доказателство в подкрепа на това твърдение.
(93)
Френските власти считат, че описаното в съображение 84 правило, съгласно което дъщерното дружество не отправя никакви искания за гаранция от дружеството майка, е достатъчно за опровергаване на формулираното от дружеството UOP Limited предположение.
(94)
Освен това, що се отнася до условията, при които Axens, Beicip-Franlab и Prosernat могат да получат заем на финансовите пазари, френските власти припомнят, че те са готови да се ангажират пред Комисията да се посочва писмено във всеки договор за финансиране и за всяка операция, че „съгласно френското право (по-специално необходимостта от изрично законово разрешение за всяка гаранция) настоящата операция за финансиране не се ползва с никаква пряка или непряка гаранция от каквото и да е естество от страна на държавата“ (69).
7 ОЦЕНКА
7.1 НАЛИЧИЕ НА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 107, ПАРАГРАФ 1 ОТ ДФЕС
(95)
Член 107, параграф 1 от ДФЕС предвижда: „Освен когато е предвидено друго в Договорите, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.“
(96)
В конкретния случай за установяването на наличие на държавна помощ е редно най-напред да се провери дали в рамките на мярката, с която Франция предоставя статут EPIC на публичноправната организация ФИП на 7 юли 2006 г., се използват държавни средства (7.1.1) за предоставяне на неограничена държавна гаранция, покриваща икономически дейности (7.1.2). Обхватът на настоящото решение (7.1.3) ще бъде определен от размера на покритието от държавна гаранция и естеството на обезпечените дейности, а след това ще бъде проучено дали чрез въпросната мярка се предоставя избирателно предимство за групата ФИП (7.1.4), което може да засегне търговията между държавите-членки (7.1.5).
7.1.1 ИЗПОЛЗВАНЕ НА ДЪРЖАВНИ СРЕДСТВА ПОД ФОРМАТА НА НЕОГРАНИЧЕНА ГАРАНЦИЯ
(97)
С оглед на нейната особена структура на икономическа група по смисъла на конкурентното право, необходимо е да се проучи потенциалното въздействие на неограничената гаранция на държавата, произтичаща от статута EPIC на публичноправната организация ФИП, върху съвкупността от организации на групата ФИП, т.е. върху самата публичноправна организация и нейните дъщерни дружества в два отделни етапа:
-
Що се отнася до публичноправната организация ФИП, въздействието на неограничената гаранция произтича пряко от статута EPIC: всъщност в качеството си на юридическо лице на публичното право публичноправната организация ФИП не се подчинява на общия правен режим по отношение на оздравяването и съдебната ликвидация на изпаднали в затруднение предприятия. С оглед на тази особеност дружеството майка на групата ФИП би могло да извършва пряко своите икономически дейности при по-благоприятни условия за разлика от други оператори на пазара, които не се ползват от подобна закрила (7.1.1.1).
-
Прякото участие на публичноправната организация и съответно на държавата изглежда невъзможно по отношение на извършваната дейност пряко от частноправните дъщерни дружества на групата ФИП, които сами по себе си са изцяло подчинени на общия правен режим по отношение на обявяването в несъстоятелност. Следователно е подходящо да се проучи дали при евентуален недостиг на активи на дадено дъщерно дружество кредиторите на Axens, Prosernat и Beicip-Franlab биха могли да се възползват от непряка помощ на основание евентуална отговорност на дружеството майка по отношение на неговите дъщерни дружества, която би била равнозначна на гаранционен механизъм (7.1.1.2).
7.1.1.1 Покритие на публичноправната организация ФИП с неограничена държавна гаранция, породена от статута EPIC
(98)
В горепосоченото решение C 56/2007 Комисията заключи (70), че присъщите характеристики на статута на публичноправната организация La Poste (71), и по-специално наличието на гаранция за плащането на индивидуалните вземания и продължаването на съществуването и/или задълженията на La Poste означават, че държавата играе ролята на гарант от последна инстанция по отношение на осъществяваните икономически дейности от публичноправната организация.
(99)
В конкретния случай Комисията счита, че използваните в горепосоченото решение C 56/2007 аргументи в основата си са приложими към статута EPIC на публичноправната организация ФИП и че последната също се намира в особено правно положение както по отношение на плащането на вземанията на кредиторите си, така и по отношение на продължаването на нейното съществуване в случай на неплатежоспособност. По този начин за нуждите на настоящия анализ Комисията ще препраща към изложените аргументи в част 4.1 („Определяне на вида на помощта“) от горепосоченото решение C 56/2007.
A. Гаранция за плащане на индивидуални вземания
(100)
Най-напред е уместно да се провери твърдението на френските власти, че съществуването на гаранция на държавата в полза на EPIC се изключва от законодателството или съдебната практика (а), преди да се докаже, че, ако публичноправната организация ФИП се окаже в ситуация на неплатежоспособност, нейните кредитори биха се ползвали от по-благоприятна процедура в сравнение с кредиторите на предприятията, по отношение на които се прилага общият правен режим.
a) Отхвърляне на съображенията на френските власти
(101)
Противно на това, което твърдят френските власти, Комисията е в състояние да заключи, че френското право допуска съществуването на гаранции по подразбиране и по-специално съществуването на държавна гаранция поради статут на публичноправна организация. Комисията отхвърля съображенията на френските власти на следните основания:
(102)
На първо място Комисията препраща mutatis mutandis към съображения 120-121 от горепосоченото решение C 56/2007, където френските власти заявяват, че в нито един текст или решение не е заложен принципът държавата да гарантира дълговете на EPIC. За разлика от това твърдение Комисията счита, че не съществува текст или решение, в които изрично да се постановява или изключва държавна гаранция в полза на търговските и промишлени организации на публичното право и че тази липса не изключва наличието на гаранцията по подразбиране.
(103)
На второ място Комисията препраща mutatis mutandis към съображения 122-124 от горепосоченото решение C 56/2007, където френските власти считат, че съдебната практика се е произнесла по въпроса за липсата на гаранции, по-специално в решенията по делото Société de l’hôtel d’Albe (72) и по делото Campoloro (73). Що се отнася до първото дело, както това е подчертано от експерта на Комисията в пощенското дело, решението по делото Société de l'hôtel d'Albe не се отнася до точното положение, което е способно да задейства гаранцията (74). Що се отнася до второто дело (75), противно на френските власти Комисията счита, че режимът на отговорност на държавата при следването на процедурата за събиране на дълговете на публичноправните организации има характеристики на гаранционен механизъм.
(104)
На трето място Комисията счита, че представеният от френските власти аргумент по пощенското дело, според което поетите от EPIC дългове от влизането в сила на LOLF на 1 януари 2005 г. насам не могат да се ползват с гаранция по подразбиране, не може да бъде приет:
а)
Комисията подчертава, че промяната на статута на публичноправната организация ФИП е настъпила на 7 юли 2006 г., т.е. след влизането в сила на LOLF. При тези условия не е необходимо да се проучват предоставените от експерта на френските власти аргументи по пощенското дело за евентуалните поети дългове по договори преди 1 януари 2005 г. дори и френските власти да препращат mutatis mutandis към тях в своите бележки. Всъщност поетите преди 1 януари 2005 г. дългове от публичноправната организация ФИП са били извършени от професионална организация по смисъла на въпросния Закон № 43-612 от 17 ноември 1943 г. за управление на професионалните интереси (тоест извършени са от юридическо лице на частното право) и поради това, към момента на тяхното поемане (76) е било невъзможно да бъдат покрити от неограничената държавна гаранция в резултат от предоставения статут EPIC.
б)
Въпреки това Комисията отбелязва, както посочва нейният експерт по пощенското дело и както вече е обяснила в съображение 130 от горепосоченото решение C 56/2007, към което препраща mutatis mutandis, че приложното поле на задължението да се включат в закона за бюджета държавните гаранции, се ограничава до „предоставянето“ на такива гаранции; че поради това предоставянето на гаранция обхваща случаите, в които чрез явно изразена воля държавата решава да предостави гаранция на дадена организация или за дадена дейност; че приложното поле на задължението за вписване на гаранциите в закона за бюджета не обхваща гаранциите, произтичащи от статут или от задължение съгласно съдебната практика, които се считат за подразбиращи се и автоматични; че тази втора категория не е резултат от решение на държавата, а от факта, че държавата се намира във вече съществуваща правна рамка, в която гаранцията е само последица (77).
в)
Комисията стига до същото заключение като заключението в съображение 131 от горепосоченото решение C 56/2007, към което тя препраща mutatis mutandis, че аргументът на френските власти, основан на LOLF, не е убедителен, и че фактът, че в нито един закон за бюджета не е уточнено, че държавата предлага своята гаранция в полза на публичноправната организация ФИП поради статута ѝ, не изключва съществуването на гаранция по подразбиране; че във всеки случай, Комисията не е обвързана от определението на мярката като гаранция във френското право, нито пък с факта, че става въпрос за гаранция, попадаща в приложното поле на LOLF; че единственото уместно определяне на мярката е определяне съгласно правото на Европейския съюз; че в правото на ЕС се признава съществуването на гаранция по подразбиране, когато държава-членка по закон е длъжна да изплати дълг на друго лице в случай на неизпълнение на задълженията на последното (78).
(105)
На четвърто място Комисията отхвърля аргумента на френските власти, че в случай на наличие на държавна гаранция в полза на EPIC ще трябва да се въвеждат мерки за гаранции при всяко създаване на нов EPIC (включително чрез промяна на статута), така че да се защитят правата на кредиторите, възникнали преди това преобразуване и обратното (modus tollens), тъй като подобен механизъм никога не е бил въвеждан (79) и не би имало каквато и да е било гаранция в полза на публичноправната организация ФИП:
а)
Както посочва експертът на Комисията по пощенското дело и както се припомня в съображение 133 от горепосоченото решение C 56/2007, към което Комисията препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че подобно твърдение може да е следствие от твърде разширителното тълкуване на конституционната защита на правото на собственост.
б)
Комисията държи да уточни, както вече направи в съображение 134 от горепосоченото решение C 56/2007, към което препраща mutatis mutandis, че и съгласно правото на собственост не се изисква да се предвиди мярка за гарантиране правата на кредиторите при преобразуване на търговска EPIC в дружество, което подлежи на производствата по оздравяване и съдебна ликвидация, и че липсата на такива мерки не означава липса на гаранция по подразбиране.
в)
Комисията добавя, както е обяснено в съображения 135-136 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, че фактът, че френските власти са решили да предоставят изрична гаранция на La Poste (80), когато през 1990 г. е получила статут, приравним на този на EPIC, не доказва липсата на гаранция по подразбиране в нейна полза.
(106)
На последно място Комисията препраща към частта на настоящото решение относно търсенето на отговорност на държавата и към раздел 4.1.1 A б) 3) от горепосоченото решение C 56/2007 по отношение на цитираната от френските власти (81) статия на г-н Labetoulle, както и към анализа му на съдебната практика по делото Campoloro (82).
(107)
За разлика от твърдението на френските власти, че подобна гаранция според тях се изключва от правните текстове, Комисията отбелязва, че съществуването на гаранции по подразбиране, свързани със статута на публичноправна организация, се потвърждава от обяснителна бележка на Държавния съвет, представена през 1995 г. по делото Crédit Lyonnais, в която наличието на гаранцията по подразбиране се обосновава единствено въз основа на публичноправния характер на организацията (83).
(108)
Както се обяснява в съображения 142-145 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията не споделя тълкуването на френските власти, според което това становище не следва да се прилага по отношение на публичноправната организация ФИП. По-специално тя подчертава, че това становище не препраща нито към задачите, нито нито към наличието или отсъствието на експерт счетоводител в публичноправната организация. В допълнение френските власти не обясняват защо според тях това становище е приложимо само по отношение на публичноправните организации с експерт счетоводител. Освен това Комисията отхвърля съображенията на френските власти, според които становището не следва да се прилага, тъй като предхожда LOLF и противоречи на последващата съдебна практика на Държавния съвет, като Комисията е припомнила в съображение 104 както и в горепосоченото решение C 56/2007, че LOLF не възпрепятства съществуването на държавна гаранция по подразбиране в полза на публичноправната организация ФИП.
(109)
На последно място, както се посочва в съображения 146 и 147 от горепосоченото решение C 56/2007, към които Комисията препраща mutatis mutandis, Комисията взема под внимание обяснителната бележка на министъра на икономиката, финансите и промишлеността от 22 юли 2003 г. относно „Рекапитулация на инструментите за гаранция по подразбиране или изрична гаранция, предоставена от държавата“, чрез която се потвърждава съществуването на гаранции по подразбиране, произтичащи от административен или законодателен акт, който „води до и съдържа финансови последици за държавата“. Тази обяснителна бележка показва, че държавната гаранция може да произтича от различни правни актове (84) и припомня, че създаването на публичноправна организация може да доведе до задействане на държавна гаранция по подразбиране в полза на кредиторите на тази организация (85).
б) Кредиторът на публичноправната организация ФИП е сигурен, че вземането му ще бъде изплатено.
(110)
По примера на предоставеното доказателство в раздел 4.1.1 A б) от горепосоченото решение C 56/2007, към което Комисията препраща mutatis mutandis, Комисията възнамерява да докаже, че в случай на преустановяване на плащанията на публичноправната организация ФИП, кредиторите ѝ биха били в по-благоприятно положение в сравнение с кредиторите на предприятие, по отношение на което се прилагат разпоредбите на търговското право.
(111)
На първо място, що се отнася до публичноправните организации, традиционните ограничения при уреждането на дълг на частноправна организация не са приложими. Въз основа на по-подробно описаните доводи в съображения 150-154 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията заключава по този първи въпрос, че:
-
за разлика от кредиторите на предприятия, подчинени на търговското право, кредиторите на публичноправната организация ФИП (като се има предвид, че последната не се подчинява на общия правен режим по отношение на оздравяването и съдебната ликвидация на предприятия в затруднение) не рискуват вземането им да бъде загубено изцяло или отчасти при възбуждане на съдебно производство за ликвидация;
-
правосубектността на публичноправната организация ФИП не е пречка за съществуването на държавна гаранция;
-
при липсата на изрично ограничение за отговорността на държавата по отношение на публичноправната организация ФИП, кредиторите на последната могат законно да се позоват на принципа, съгласно който държавата поема дълговете на публичноправната организация ФИП, въпреки че последната е юридическо лице.
(112)
На второ място, в случай на погасяване на дълговете на публичноправните организации, постановено със съдебно решение, процедурата, установена със закона от 16 юли 1980 г. (и различни текстове за прилагането му (86)) е по-благоприятна за кредиторите на публичноправната организация ФИП в сравнение със съдебните процедури по общия правен режим, поради причините, подробно обяснени в съображения 113-117, дотолкова доколкото няма вероятност тя да доведе до загубване на вземането, което имат срещу публичноправната организация ФИП.
(113)
В съответствие с посочения анализ в съображения 157-161 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията отбелязва най-напред, че съгласно закона от 1980 г. (87) и мерките за прилагането му (88) държавата се определя като компетентния орган за погасяване на дълговете на публичноправните организации и получава важни правомощия: служебно нареждане за погасяване и за заделяне на достатъчно ресурси.
(114)
По примера на изложените мнения в съображения 162-168 от решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че специфичната процедура, определена в закона от 16 юли 1980 г. и текстовете за прилагането му, е всъщност процедура за погасяване на дълговете, а не производството по ликвидация и че дългът не престава да съществува след като бъде приложена, докато след приключването на производството по ликвидация по общия правен режим съдебното решение за прекратяване поради недостиг на активите без санкция носи забрана за кредиторите да подновят иска си. Комисията също така отбелязва, че тъй като законът от 16 юли 1980 г. и текстовете за прилагането му предвиждат отлагането на нареждането за погасяване във времето и никъде не предвиждат преустановяване на плащанията, те позволяват на кредиторите да предполагат, че необходимите ресурси за плащане на вземането, което имат срещу публичноправната организация, са налични или че ще бъдат налични винаги. Тези два елемента ги водят до извода, че недостигът на ликвидни средства е или само временен, или се покрива според случая от държавата. В противовес няма производство за ликвидация, което да предвижда възможността да се търси отговорност от трето лице за дълговете на неплатежоспособно лице, освен разбира се, когато става въпрос за гарант.
(115)
В съответствие с анализа, развит в съображения 170-180 от решение C 56/2007, към който препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че текстовете на френското право разрешават и дори насърчават държавата да предоставя субсидии на публичноправните организации вместо обичайните банкови кредити при недостиг на ликвидни средства, субсидии, които могат да представляват „допълнителните ресурси“, посочени в закона от 16 юли 1980 г. Тя също така счита, че кредиторите познават тези текстове, така че те с право считат, че надзорният орган ще бъде в състояние да намери необходимите ресурси за уреждане на вземането им. Следователно Комисията счита, че е малко вероятно да се осъществи вариант, при който кредиторът да не получи своето вземане след прилагане на процедурите, установени в закона от 16 юли 1980 г.
(116)
Въпреки това за разлика от своите заключения във връзка с La Poste в горепосоченото решение C 56/2007, Комисията счита, че в настоящия случай собствените ресурси, които могат да бъдат използвани от публичноправната организация ФИП, са сравнително големи, дотолкова доколкото, както френските власти обясниха в съображение 44, наличните средства и инвестиции (150,3 млн. EUR) в края на 2007 г. са възлизали на пет пъти размера на заемите и финансовите дългове (25,2 млн. EUR). По този начин Комисията признава, че при сегашното състояние на финансите на ФИП поне в близко бъдеще изглежда малко вероятно ФИПлипса на собствени ресурси да доведе до невъзможност за публичноправната организация ФИП да се справи със задълженията си и държавната намеса да се окаже необходима.
(117)
Дори подобно положение на недостиг на активи на публичноправната организация ФИП да изглежда малко вероятно понастоящем, това не остава невъзможно в по-дългосрочен план. При подобни условия невъзможността за мобилизиране на ресурсите чрез преотстъпване на имущество води до използването на другите механизми за гаранция (авансови плащания, търсене на отговорност от държавата и др.). Освен това въвеждането на режим за защита на имуществото от законодателния орган би могло да доведе до търсене на безвиновната отговорност на държавата при евентуална неизрядност от страна на публичноправната организация ФИП (89). По тази точка Комисията взема предвид аргумента на френските власти (90), съгласно който, ако държавата определи даден актив, принадлежащ на публичноправна организация ФИП, като „крайно необходим“ за упражняването на функцията ѝ за предоставяне на обществена услуга и следователно се противопостави на неговото преотстъпване, тя няма да бъде длъжна да компенсира чрез гаранционни механизми. Въпреки това Комисията отбелязва, че френските власти са признали (дори и да оспорват, че публичноправната организация ФИП може да извлече полза от това), че изискването за непрекъснатост на обществената услуга се налага на представителя на държавата при изпълнението на установената в закона от 16 юли 1980 г. процедура (91). Комисията също така счита, че подобно решение на публичната власт да не предприема преотстъпване на активи на основание запазване на обществената услуга може да бъде основание за търсене на безвиновна отговорност на държавата поради нарушаване на принципа на равенство пред публичните финансови задължения.
(118)
На трето място, поради вече изложените основания в съображения 185-226 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че в малко вероятния случай, при който установената в закона от 1980 г. процедура няма да позволи изплащане на вземането на кредитора, средствата, които остават на кредитора да търси отговорностт на държавата, имат характеристиките на гаранционен механизъм.
(119)
Въпреки че френските власти считат, че по принцип не може да се търси отговорност на държавата, независимо дали става въпрос за виновна или безвиновна отговорност (92), те признават, че ако съществува изискване за непрекъснатост на обществената услуга и това изискване е задължително за представителя на държавата при изпълнението на определената в закона от 1980 г. процедура, е възможно съдията да се произнесе в полза на обезщетяване на кредитора. Въпреки това в този случай френските власти считат, че кредиторът не би се ползвал от никакво предимство, тъй като неговото обезщетяване би било сравнимо с това, което би получил, ако се приложи общият правен режим. По този въпрос Комисията изтъква някои особености на специалния правен режим, установен със закона от 1980 г.: при действието на общия правен режим на съдебна ликвидация, кредиторите (и по-специално тези, чиито кредит не е обезпечен) в общия случай не успяват да получат вземането си в пълния му размер и най-често дълговете на предприятие в ликвидация не се плащат от трети страни.
(120)
Френските власти също така възразяват срещу възприемането на възможностите за обезщетяване на кредиторите чрез търсенето на отговорност на държавата като форма на гаранция. При все това Комисията счита, че търсенето на (виновна или безвиновна) отговорност на държавата при изпълнението на процедурата по погасяване на дългове на публичноправните субекти, посочена в закона от 16 юли 1980 г., е равностойно на гаранционен механизъм от гледна точка на правото на Европейския съюз, тъй като това гарантира на кредиторите плащането на вземанията им, като задължава държавата да ги изплати при неизпълнение от страна на публичната организация ФИП. Нещо повече, в съдебната практика на Европейския съд по правата на човека (наричан по-нататък „ЕСПЧ“) по делото Société de gestion du port de Campoloro et Société fermière de Campoloro c/ France (93) (наричано по-нататък „делото Campoloro“) се признава съществуването на автоматична гаранция.
(121)
На последно място подобно на предоставеното доказателство в съображения 181-184 от горепосоченото решение C 56/2007, към което препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че предложението на френските власти, целящо да се поясни декретът за прилагането на закона от 1980 г. не е достатъчно, за да се изключи възможността за предоставяне на ресурси чрез вливане на държавни ресурси.
а)
Френските власти предложиха декретът за прилагането на закона от 1980 г. да се измени по следния начин: „Когато поканата за доброволно изпълнение не бъде изпълнена до изтичането на тези срокове, представителят на държавата или надзорния орган вписва разхода в бюджета на неизрядната местна власт или публичноправна организация. При необходимост той заделя нужните ресурси в рамките на бюджета на органа на местната власт или организацията или чрез намаляване на бюджетните кредити, предвидени за други разходи, които все още не са изразходвани, или чрез увеличаване на ресурсите“ (измененията са подчертани).
б)
Въпреки това Комисията изтъква, както направи и в съображение 67 от решението за откриване на процедурата, че нито настоящата формулировка, нито изменената версия на текстовете според предложението на френските власти не изключват възможността за предоставяне на ресурси чрез увеличаване на ресурсите, което предварително е станало възможно със субсидия или вливане на държавни ресурси.
(122)
Поради вече изложените основания в съображения 204-211 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията в допълнение счита, че решението на ЕСПЧ по горепосоченото дело Campoloro доказва, че търсенето на отговорност на френската държава в този случай означава гаранция по подразбиране за дълга на публичните органи и не е свързано с условие за вреда.
а)
Комисията отбелязва по-специално, че ЕСПЧ е отхвърлил аргументите на френските власти, които се опитват да се обосноват (94) от една страна с липсата на правопораждащ факт, който да бъде вменен на държавата, и от друга страна с липсата на държавна гаранция по отношение на правосубектните публични органи и че е приел противоположните аргументи на ищците (95).
б)
Комисията отбелязва, че ЕСПЧ в крайна сметка е постановил, че е налице нарушение на член 6, параграф 1 от Европейската конвенция за правата на човека (наричана по-нататък „Конвенцията“, по-специално с мотива, че: „Уместно е тези съдебни решения да бъдат изпълнени, като съдът припомня, че държавна власт не трябва да изтъква липсата на ресурси, за да не погаси задължение, основано на съдебно решение […]“. Нещо повече, ЕСПЧ е постановил, че е налице нарушение на член 1 от протокол № 1 към Конвенцията, тъй като правото на собственост на ищците е нарушено поради специална и прекомерна тежест, свързана с неизплащането на сумите, които е трябвало да получат (96). Като взе предвид горепосоченото, ЕСПЧ вменява на държавата пълния размер на дълга на общините длъжници (97).
в)
Комисията счита, че от тази съдебна практика произтичат три важни елемента:
-
ако се издаде съдебно решение в полза на ищците, чрез което се признава тяхното вземане, отговорността на държавата играе ролята на гаранция (98) по подразбиране, дотолкова доколкото от една страна френската държава е осъдена да плати целия размер на дълга на публичноправното юридическо лице (99) и от друга страна не се прави разграничение между това, което може да се дължи на неплатежоспособност на местната власт длъжник и евентуалното неизпълнение на задължения от страна на държавата (ЕСПЧ въобще не търси правопораждащ факт, който да бъде приписан на държавата, а се придържа само към състоянието на неплатежоспособност на длъжника);
-
тази отговорност обаче обхваща дълговете на публичните власти, които са юридическо лице. Съществуването на юридическо лице и на собствено имущество изрично се изтъква от френското правителство, за да се противопостави на търсенето на отговорност на френската държава, но ЕСПЧ е отхвърлил този аргумент;
-
приложното поле на държавната гаранция се разширява, така че да обхване публичните власти, които я използват. Следователно гаранцията е неразривно свързана с публичноправния статут на длъжника.
г)
Освен това Комисията констатира, че решението, прието от ЕСПЧ по горепосоченото дело Campoloro, не е изолирано и произтича от добре утвърдена тенденция в съдебната практика, по-специално в решенията Artico/Италия (100) и Bourdov/Русия (101).
(123)
Поради вече изложените основания в съображения 212-220 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че формулираните от френските власти съображения не опровергават показаното. Вследствие на горепосоченото, по примера на заключението, което направи по пощенското дело в съображение 222 от горепосоченото решение C 56/2007 и в решението за откриване на процедурата, Комисията заключава въз основа на горепосоченото, че при настоящото положение във френското право даден кредитор на публичноправната организация ФИП, чието задължение не е погасено по процедурите от закона от 16 юли 1980 г., може да получи пълния размер на неизплатеното му вземане, като потърси отговорност на държавата на последна инстанция, за разлика от ситуацията при производство по ликвидация по общия правен режим, където удовлетворяването на кредитора е ограничено от стойността на наличните активи. В резултат от горепосоченото Комисията счита, че отговорността на държавата се разглежда като гаранция, че тя не подлежи на никакво ограничение от който и да е текст във френското право и че тя е неразривно свързана със публичноправния статут на организацията длъжник.
(124)
Освен това поради вече изложените основания в съображения 223-226 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията взема предвид френското предложение за включване на клауза във всички договори на публичноправната организация ФИП, които включват задължаване, така че да се ограничи рискът от търсене на безвиновна отговорност на държавата единствено на основание неплатежоспособност на публичноправната организация ФИП. Въпреки това тя счита, че подобна правна рамка би била нестабилна и че биха съществували съмнения по отношение на нейната трайност, дотолкова доколкото изключението за приетия риск е правило, установено от съдебната практика, което може да продължи да се развива. Вследствие, Комисията счита, че подобно предложение е само по себе си недостатъчно, тъй като не обхваща всички възможни случаи: то не позволява да се изключи вариантът от задействане на държавната гаранция за всякакъв вид отговорност (по-специално извъндоговорната и наказателната отговорност). Освен това е невъзможно в даден договор да се включи клауза, според която държавата не носи отговорност за задълженията на публичноправната организация ФИП по отношение на длъжниците, тъй като чрез различни юридически механизми публичноправната организация ФИП може например по-специално да се окаже длъжник по отношение на трети лица, ако придобие друга организация (102), която дължи плащания на трети лица, които не могат да бъдат непосредствено идентифицирани. В крайна сметка, що се отнася до индивидуалните вземания на трети лица, Комисията счита, че общата гаранция може да се „премахне“ само чрез текст с общ обхват, в който се посочва, че държавата не е гарант на публичноправната организация ФИП и който е приложим при всяко положение и за всички трети лица. В допълнение, дори да се приеме, че френските предложения биха блокирали всяка възможност даден кредитор на публичноправната организация ФИП да търси отговорност на държавата, за да получи своето вземане (случай, който според Комисията, не е проверен), тези предложения не позволяват да се установи ясно какво би се станало в случай на неплатежоспособност (103) на публичноправната организация ФИП.
(125)
На четвърто място, дори и да не бъде удовлетворен, кредиторът на дадена публичноправна организация може да приведе възникване на права при легитимна грешка, която е допуснал при възникване на вземането и поради която е предполагал, че то ще му бъде изплатено.
(126)
Освен това поради вече изложените основания в съображения 227, 228 (алинеи 1-3) и 229 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че теорията за привидността (104) позволява да се потвърди, че кредиторите на публичноправната организация ФИП имат основание да считат, въз основа на съвкупност от съвпадащи признаци, че подобна гаранция действително съществува (и това е така, дори и да се предполага, quod non, че статутът EPIC на публичноправната организация ФИП не може по право да ѝпредостави неограничена гаранция от френската държава). Основните признаци по отношение на теорията на привидността от една страна са свързани с това, че различни текстове (законът от 1980 г. и мерките за прилагането му) или официални документи (бюджетни документи) дават право на кредитора да счита, че държавата би поела задълженията на EPIC в случай на недостиг на финансови ресурси или че кредиторът може да търси отговорност от нея, и от друга страна, че липсата на изясняване от страна на френските власти на състоянието на правото в тази област след делото Campoloro и на първите процедури, започнати от Комисията относно статута EPIC, също подхранва доверието на кредиторите по отношение на съществуването на такава гаранция, и на последно място, че липсата на яснота за последиците от преустановяване на плащанията от страна на дадено EPIC също спомага активно в тази посока.
(127)
В конкретния случай, Комисията държи да добави, че преди 7 юли 2006 г. евентуалните кредитори на публичноправната организация ФИП, са се намирали в търговски правоотношения с професионална организация по смисъла на акта с наименование Закон № 43-612 от 17 ноември 1943 г. за управление на професионалните интереси, юридическо лице на частното право, за което не са имали никакво основание да считат, че то може да бъде обхваната от каквато и да е била държавна гаранция. Поради това прилагането на теорията за привидността при необходимост може да бъде единствено уместно по отношение на вземанията, възникнали след промяната на статута на публичноправната организация ФИП.
(128)
По примера на заключенията на своя експерт по пощенското дело Комисията заключава по отношение на възникналите вземания след 7 юли 2006 г., че дори при изложената от френските власти хипотеза, в която кредиторът погрешно е счел, че държавата е задължена да гарантира дълговете на публичноправните организации и в частност на публичноправната организация ФИП, неговата грешка би била легитимна от гледна точка на горепосочените аргументи и би могло да има възникване на права от това. Ако при извънредни обстоятелства кредиторът не може да получи вземането си, той все пак разполага с гаранцията, че то по никакъв начин не може да бъде загубено.
Б. Гаранция за продължаване на съществуването на публичноправната организация ФИП и/или на нейните задължения
(129)
Поради вече изложените основания в съображения 230-250 от горепосоченото решение C 56/2007, към които препраща mutatis mutandis, Комисията счита, че дори кредиторът на EPIC да не успее да получи вземането си в разумен срок и след използването на описаните процедури в предходния раздел, той все пак остава сигурен, че вземането няма да бъде загубено, за разлика от положението, в което се намира кредитор на организация на частното право в производство по ликвидация, за когото въобще не е сигурно изплащането на вземането му.
(130)
Комисията подчертава, че не съществува прекратяване/закриване на публичноправна организация по желание на публичната власт, при което се преустановяват правата и задълженията ѝ: всъщност при закриване с решение на публична власт, макар и това да не е предвидено никъде, практиката и някои основни принципи на административното право по-скоро доказват, че правата и задълженията на публичноправни организации, които се закриват, се поемат от друг субект, а ако няма такъв - от държавата. С други думи задълженията на публичноправните организации се прехвърлят на друго юридическо лице, което не може да не ги приеме, така че всеки кредитор е сигурен, че правото, произтичащо от неговото вземане, може да бъде предявено срещу друга организация и че вземането му няма да бъде загубено.
(131)
Комисията препраща за подробности към представения анализ в съображения 233-250 от горепосоченото решение C 56/2007, който се основава върху проучването на експерта по пощенското дело по отношение на вътрешните промени, засягащи публичноправните организации, и в който се разграничават три причини за закриване на публичноправните организации (105): изтичане на срока на публичноправната организация, преустановяване на нуждата от функцията ѝ и най-често срещания случай - прехвърлянето на функцията ѝ, което задължително означава прехвърляне на правата и задълженията.
а)
Въз основа на тази експертна оценка е възможно да се счете на първо място, че ако не съществува общ правен режим, чрез който да се организира закриването на публичноправните организации, практиката показва, че правният текст винаги урежда правата и задълженията на закритата организация да бъдат прехвърлени или на държавата, или на субекта, който поема нейната функция (106).
б)
На второ място, като цяло става въпрос за прехвърляне на „правата и задълженията“ (като терминът „задължения“ със сигурност включва дълговете), понякога прехвърляне на „имущество“ (107) (формулировка, която също включва дълговете). Единственият намерен пример за пълно закриване на публичноправна организация съдържа при всички положения прехвърляне на самите „дългове“ на други публичноправни организации (108).
в)
На трето място, дори когато се преустановява нуждата от функцията, на практика правата и задълженията на публичноправната организация се поемат от друга организация.
г)
На четвърто и последно място, описаната в проучването практика съответства на инструкцията за кодификация № 02-060-M95 от 18 юли 2002 г. и Ръководството за финансовата организация на учредяването, преобразуването и закриването на горепосочените национални публичноправни организации (109), а именно че правата и задълженията на прекратена EPIC преминават или към държавата, или към юридическото лице, което ще поеме функцията на организацията.
(132)
В крайна сметка, в съответствие с мнението на своя експерт Комисията заключава, че задълженията на публичноправните организации на практика винаги се прехвърлят на друго юридическо лице на публичното право при закриване на публичноправната организация, която е изпълнявала функцията. По този начин кредиторите на публичноправните организации, каквато е публичноправната организация ФИП, са сигурни, че неизплатените им вземания няма да престанат да съществуват.
B. Заключение относно съществуването на държавна гаранция по отношение на публичноправната организация ФИП
(133)
Въз основа на представените елементи за доказване на съществуването на гаранция за плащане на индивидуалните вземания и за запазването на съществуването на задълженията на публичноправната организация ФИП Комисията заключава, че от промяната на статута на публичноправната организация ФИП, настъпила на 7 юли 2006 г.:
-
кредиторите на публичноправната организация ФИП не са изправени пред обичайните ограничения в частното право и в публичното право, които могат да възникнат при цялостното уреждане на вземането;
-
кредиторите на публичноправната организация ФИП могат да използват за събиране на вземанията си специфични процедури, които разрешават на държавата да принуди организацията-длъжник да изплати дълга;
-
френското право никъде не дава основание на кредиторите на публичноправната организация ФИП да предполагат, че тя може да се изправи пред окончателна ситуация на недостиг на финансови средства;
-
при недостиг на финансови средства бюджетните документи дават основание да се предполага, че държавата може да отпусне извънредна субсидия на организациите от публичния сектор, каквато е и публичноправната организация ФИП;
-
ако горепосочените процедури не позволяват на кредитора да бъде удовлетворен, той може да потърси отговорност от държавата за цялостно изплащане на вземането му;
-
ако предвидените по-горе мерки трябва да бъдат отложени във времето, кредиторът е сигурен, че вземането му няма да бъде загубено, дори и публичноправната организация ФИП да претърпи радикална промяна.
(134)
Тези особености са неразривно свързани със статута на публичноправна организация на ФИП и означават, че държавата играе роля на гарант от последна инстанция. Следователно с основание може да се заключи, че поради статута си EPIC ФИП се ползва с неограничена държавна гаранция от френската държава.
(135)
Неограничената държавна гаранция по отношение на публичноправната организация ФИП води до прехвърляне на държавни ресурси по смисъла на точка 2.1 от горепосоченото известие относно гаранциите. Всъщност публичноправната организация ФИП не плаща никаква премия за тази гаранция. По този начин едновременно е налице полза за предприятието и изтичане на ресурси от държавата, тъй като държавата се отказва от премията, с каквато обикновено са придружени гаранциите. Освен това гаранцията поражда риск от потенциално бъдещо заделяне на ресурси от държавата, която може да се окаже длъжна да погаси дълговете на публичноправната организация ФИП (110).
(136)
На последно място, неограничената държавна гаранция по отношение на ФИП може да бъде вменена на държавата, тъй като произтича от комбинирането на публичноправния статут на ФИП, на принципи на националното право и на два законодателни акта, а именно закона от 25 януари 1985 г., превърнал се в търговски кодекс, и закона от 16 юли 1980 г., както и мерките за прилагането му.
7.1.1.2 Липса на покритие на частноправните дъщерни дружества от групата ФИП от неограничената гаранция
(137)
Както Комисията посочи в своето решение по горепосочения случай C 51/2005 (111), в решението за откриване на процедурата относно настоящия случай и в част 2 („Групата ФИП“), от гледна точка на конкурентното право публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat образуват икономическа група: всъщност публичноправната организация ФИП притежава пряко 100 % от капитала на Axens и 100 % от капитала на Beicip-Franlab и непряко 100 % от капитала на Prosernat, осъществява контрол върху своите дъщерни дружества чрез наличието на свои кадри в органите, които вземат решенията на дъщерните дружества; произнася се по-специално по отношение на стратегическото насочване и фундаменталните решения за бъдещето на дъщерните дружества и е обвързана чрез изключителни споразумения за трансфер на крайно необходими технологии за осъществяването на икономическата дейност на дъщерните дружества (споразумения, които пораждат реципрочни права на първи отказ (112)), както и чрез договори за предоставяне на помещения и персонал, така че икономическата интеграция между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat е достатъчно силна, за да се достигне до подобно заключение. Освен това трябва да се проучи точният обхват на държавната гаранция, за да се провери дали в случай на неизпълнение на задължения на частноправно дъщерно дружество на публичноправната организация ФИП могат да се използват държавни ресурси за обезщетяване на неговите кредитори (с други думи дали икономическите дейности на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП са или не са покрити от неограничена държавна гаранция).
(138)
В своите становища дружеството UOP Limited не се произнася по този въпрос. Аргументацията му се основава на начина, по който участниците на пазара възприемат субекта „ФИП/Axens“, който според него предоставя предимство на групата ФИП както по отношение на доставчиците, така и по отношение на клиентите и капиталовложителите. Тази гледна точка е разгледана в част 7.1.4 от настоящото решение, посветена на проучването на предимствата, които групата ФИП получава от мярката.
(139)
На свой ред, както се посочва в съображение 47, френските власти оспорват наличието на държавна гаранция в полза на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП, по-специално поради статута им на акционерни дружества по общия правен режим.
(140)
По примера, с който се доказва наличието на неограничена гаранция в полза на публичноправната организация ФИП, представено в част 7.1.1.1, Комисията последователно ще проучи дали кредиторите на частноправните дъщерни дружества на публичноправната организация ФИП се ползват с гаранция по отношение на изплащането на техните индивидуални вземания (A) или гаранция за запазване на задълженията на тези дъщерни дружества (Б) в случай на недостиг на активи.
A. Кредиторите на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП нямат никаква гаранция по отношение на изплащането на своите индивидуални вземания
(141)
Дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП имат статут на акционерни дружества. Като юридически лица на частното право (за разлика от контролиращия ги акционер, който е публичноправна организация), те попадат изцяло в приложното поле на съдебните производства за оздравяване и ликвидация по общия правен режим (113) във Франция.
(142)
Преди да се проучи дали може да се търси отговорност на контролиращия акционер - публичноправната организация ФИП - по отношение на дъщерните дружества (б), уместно е да се изложи производството за съдебна ликвидация по общия правен режим, приложим към тези частноправни дъщерни дружества в случай на прекратяване на плащанията (а).
a) Производството за съдебна ликвидация по общия правен режим
(143)
Ако се предположи, че едно акционерно дружество от дъщерните дружества от групата ФИП се окаже в ситуация на прекратяване на плащанията (с други думи ако вече не е в състояние да удовлетвори задълженията си с наличните активи) и оздравяването изглежда очевидно невъзможно (114), процедурата по общото право (115) би довела до съдебна ликвидация на дружеството. При необходимост длъжникът ще отправи искане за започване на процедура (116) най-късно до четиридесет и пет дни след прекратяването на плащанията (освен ако последният е отправил искане за постигане на споразумение). Подобно производство за съдебна ликвидация е предназначено да сложи край на дейността на предприятието или за реализиране на собствеността му чрез глобална или частична цесия на правата и имуществото му (117). В решението, чрез което се открива производството за съдебна ликвидация (118), съдът ще посочи съдия по ликвидацията и ще назначи ликвидатор, синдик или друго лице, избрано поради компетенциите му тази област. В рамките на един месец след назначаването си, ликвидаторът ще изготви доклад относно положението на предприятието и след това ще се заеме с операциите по ликвидация и с проверката (119) на дълга (120). Средствата, получени от ликвидацията, ще бъдат разпределени между кредиторите в зависимост от тяхната категория (привилегировани и обезпечени с недвижимости кредитори, кредитори, ползващи се със специални обезпечения върху движимо имущество, необезпечени, т.е. непривилегировани кредитори, пропорционално на техните вземания).
(144)
Когато не съществуват повече пасиви и ликвидаторът разполага с необходимите суми за удовлетворяване на кредиторите или когато продължаването на производството за съдебна ликвидация е невъзможно поради недостиг на активи, съдът се произнася за закриване на производството по съдебната ликвидация (121). След закриване на производството по отношение на длъжника се прилага принципът за неподновяване на производството. С други думи, съдебното решение за закриване на производството за съдебна ликвидация поради недостиг на активи не дава възможност на кредиторите да започнат производство срещу длъжника освен ако (122) вземането произтича от наказателна присъда или от правата, свързани с личността на кредитора.
б) Липса на гаранционен механизъм в полза на частноправните дъщерни дружества на публичноправната организация ФИП
(145)
Както посочи експертът на Комисията по пощенското дело, при някои търговски дружества, по-специално при акционерните дружества и дружествата с ограничена отговорност, съдружниците обикновено нямат задължение да изплащат задълженията на организацията, в която участват, извън първоначалното си участие. Като акционерни дружества дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП попадат точно в тази категория. По този начин в групата ФИП, както във всяка друга група на дружества, в случай на неизпълнение на задълженията на дъщерно дружество, учредено под формата на дружество, при което отговорността е ограничена (в настоящия случай - акционерно дружество), при липса на обезпечения, поръчителства, гаранции, писма за намерение или гаранционни писма (123), които изрично биха я ангажирали, отговорността на дружеството майка е ограничена до размера на участието (както е за всеки друг обикновен акционер).
(146)
С оглед принадлежността на публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества към една и съща икономическа група по смисъла на конкурентното право е уместно да се провери дали съгласно френското дружествено право може автоматично да се търси отговорност от публичноправната организация ФИП в случай на неизпълнение на задълженията на тези частноправни дъщерни дружества, въз основа на отношенията на икономическа зависимост, в които дъщерните дружества са поставени спрямо тяхното дружество майка, и следователно дали могат да се използват държавни средства, тъй като държавата осигурява основното финансиране на ФИП и е отпуснала на публичноправната организация неограничена гаранция по подразбиране.
(147)
В края на настоящото задълбочено изследване Комисията е в състояние да заключи, че съгласно френското гражданско и търговско право в случай на неизпълнение на задълженията на едно от дъщерните дружества, по принцип не може да се търси отговорност на неговия контролиращ акционер, освен ако се докаже наличието на виновно поведение на контролиращия акционер при управлението на неговото дъщерно дружество (i). Предприетите неотдавна, но впоследствие изоставени проекти за реформа на Гражданския кодекс, които целяха да разширят именно принципа за отговорност за вреди, причинени от друго лице, в случай на зависимост между дружество майка и дъщерни дружества от една група, потвърждават a contrario, че подобен принцип за настоящия момент не съществува във френското право (ii).
i) Липса на обща отговорност на акционера във връзка с неговото дъщерно дружество
(148)
Съгласно доктрината (124) една организация в група не би могла сама по себе си да бъде източник на каскадна отговорност. Френското право се придържа към принципа на лична отговорност, заложен в член 1382 от Гражданския кодекс (125). Поради това единствено правонарушение в резултат на виновно поведение на дружеството майка би довело до осигуряване на достъп до неговата собственост.
(149)
В самото начало, доколкото в конкретния случай дружеството майка от групата ФИП е юридическо лице на публичното право (публичноправната организация ФИП), този въпрос води до допълнително затруднение: уместно е всъщност да се запитаме предварително кой съд от френската съдебна система (административен или с обща компетентност) би бил компетентен при необходимост да потърси евентуална отговорност на юридическо лице на публичното право, упражняващо контрол върху юридическо лице на частното право, по отношение на което е започнало производство за съдебна ликвидация.
(150)
Комисията отбелязва, че по отношение на делата за търсене на отговорност поради недостиг на активи (126) Арбитражният съд дълго време е считал, че съдът с обща компетентност е компетентен, когато публичноправното юридическо лице е ръководител по право (127), а административният съд, когато публичноправното юридическо лице е фактически ръководител (128). Въпреки това в настоящия случай изглежда, че разпределението на подсъдността между административния съд и съда с обща компетентност се основава занапред върху естеството на предоставяните услуги: публична административна служба или дейност с промишлен и търговски характер.
а)
Когато става въпрос за публична административна служба, предходната съдебна практика, основаваща се върху фактическото и управлението по право, изглежда, че е изоставена от френския Съд по въпросите на подсъдостта (Tribunal des conflits) (129) след решението му Département de la Dordogne (130): Съдът се е произнесъл в полза на компетентността на административния съд, тъй като става въпрос за публична административна служба, независимо дали публичноправното юридическо лице да е фактически или по право ръководител на частноправно юридическо лице, което изпълнява функция за предоставяне на обществена услуга. След като припомни, в съответствие със съдебното решение по делото Blanco (131), че „отговорността, която може да се търси от държавата и другите юридически лица на публичното право поради вреди, причинени от техните публични административни служби, се подчинява на определения в публичното право ред“ (подчертаването е добавено) и че няма друга възможност, освен ако законът изрично не я предвижда, Съд по въпросите на подсъдостта (Tribunal des conflits) отсъди, че от закона от 25 януари 1985 г. за оздравяване и съдебна ликвидация на предприятията (понастоящем кодифициран в членове L. 624-3 и следващи от Търговския кодекс) не произтича, че „законодателят е предвидил чрез дерогация от принципите, уреждащи отговорността на публичноправните юридически лица, подвеждането под гражданска отговорност на държавата или на други юридически лица на публичното право на основание упражняване на правомощия на публична административна служба, да попада в сферата на компетентност на съдилищата с обща компетентност“. (подчертаването е добавено).
б)
Обратно, когато става въпрос за дейност с промишлен или търговски характер съдилищата с обща компетентност са ясно оправомощени да подвеждат под гражданска отговорност юридическо лице на публичното право, което упражнява контрол върху частноправно юридическо лице, намиращо се в процедура по ликвидация. В решението по дело Société d'Économie Mixte Olympique d'Alès en Cévennes (132) Съдът по въпросите на подсъдостта (Tribunal des conflits) по-специално счете, че „ако търсенето на гражданска отговорност от държавата или други юридически лица на публичното право на основание упражняване на правомощия на административна служба попада в компетенцията на административните съдилища, то търсенето на отговорност попада в компетенцията на съдилищата с обща компетентност, когато се търси отговорност на държавата или на юридическо лице на публичното право на основание извършването на дейност с промишлен и търговски характер, без да е необходимо да се разграничи дали съответната публична власт е действала в качеството си на фактически ръководител или ръководител по право“ (подчертаването е добавено). За да достигне до това заключение по въпросното дело, Съдът по въпросите на подсъдостта (Tribunal des conflits)е отхвърлил твърдението, че извършваните от едно акционерно дружество с управителен и надзорен съвет дейности (la SEM Olympique d'Alès en Cévennes) имат характер на публична административна служба, въз основа на две съображения: от една страна предметът на дейност (133) и начинът на финансирането му (134) от друга страна.
(151)
Що се отнася по-специално до акционерните дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat, частноправни дъщерни дружества, върху които публичноправната организация ФИП упражнява контрол, от наличната по преписката информация, по-специално тази, която се припомня в съображение 159, е видно, че техният предмет на дейност има не административна, а икономическа насоченост (135). Освен това основните средства на тези предприятия са с произход от оперативни приходи, които техните икономически дейности генерират, а не от публично финансиране. Накрая, уместно е да се отбележи, че дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП са учредени като търговски дружества по инициатива на юридическо лице на частното право (136) (а не от публичноправно юридическо лице, тъй като трансформацията на публичноправната организация ФИП в EPIC настъпи едва на 7 юли 2006 г.). Освен това промишленият и търговски характер на дейностите на Axens, Beicip-Franlab и Prosernat изглежда неоспорим и в случай на съдебна ликвидация съдилищата с обща компетентност без никакво съмнение са компетентни да разгледат евентуален иск за подвеждане под отговорност на публичноправната организация ФИП.
(152)
При тези условия е уместно да се проверят условията за подвеждане под отговорност на контролиращия акционер в съответствие със съдебната практика на Касационния съд. Впрочем, за да се разшири производството за съдебна ликвидация, открито срещу определено юридическо лице (дъщерното дружество) към друго юридическо лице (дружеството майка), условията, които трябва да са изпълнени, са много строги. В случай на неизрядно дъщерно дружество пострадалите от неговите действия лица са задължени да докажат виновното поведение на дружеството майка, за да получат обезщетение, по-специално отричането от дружеството майка на качеството юридическо лице на нейното дъщерно дружество (α) и виновното управление на контролираното дружество (β).
α) Отричане на правосубектността на юридическо лице на дъщерното дружество от дружеството майка
(153)
Съдебната практика на Касационния съд затвърди възможността да се разшири отговорността на дружеството майка към действията на неговите дъщерни дружества в два изключителни случая (137): от една страна, когато имуществото на дъщерните дружества се смесва с това на дружеството майка (т.нар. хипотеза на „смесване на имущество“) и от друга страна, когато дъщерните дружества са фиктивни юридически лица (т.нар. хипотеза на „фиктивност на юридическото лице“).
(154)
Що се отнася до „смесване на имуществата“ (138), с това понятие се обозначава обикновено положението, при което счетоводствата на двете различни юридически лица са такива, че не може да се определи към кое от се отнася тях даден актив или пасив. Въпреки това за доказването на съществуването на подобно смесване на имуществата наличието на връзки, били те и тесни, между дружествата от групата, не е достатъчно. По същия начин едни и същи съдружници или управители, дори и едно и също седалище (139) на юридическите лица, не позволява само по себе си да се установи смесване на имущества. Официализирането на взаимоотношенията във групата чрез сключени от дружеството майка и неговите дъщерни дружества спогодби най-често е достатъчно, за да се отстрани всяка възможност за смесване на имуществата (140).
(155)
По две скорошни дела - Metaleurop (141) и AOL Liberté (142) Касационният съд изглежда е засилили своя контрол по отношение на условията за разширяване на производството спрямо дружеството майка на една група. Интеграцията на дружествата в групата, дори и в голяма степен, не води задължително до обединяване на имуществата. В съответствие с доктрината (143)„нито спогодбите за административно обслужване и обмяна на средства между две юридически лица, нито размяната на персонал, нито авансовите плащания на дружеството майка, нито ръководната роля на дружеството майка в управлението на дъщерното дружество имат характера на обща „неуреденост“ на счетоводството, което да оправдае смесване на имуществата“. Следователно изглежда изключително трудно да се търси отговорност от дружеството майка по отношение на действията на едно от неговите дъщерни дружества на основание смесване на техните имущества (144), тъй като изискуемото от Касационния съд равнище за доказване на отговорността е изключително високо.
(156)
В конкретния случай се налага изводът, че Комисията е установила вече, че „[…] тъй като публичноправната организация ФИП и съответните дъщерни дружества са отделни юридически лица, тяхното счетоводство е отделно“ (145). Освен това подписаните спогодби между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества, по-специално изключителните споразумения за трансфер на технологии или предоставянето на персонал, (146) нямат характера на обща „неуреденост“ на счетоводството, чрез който би се оправдало обединяване на имуществата по смисъла на съдебната практика на Касационния съд, тъй като всяка предоставена услуга се осчетоводява изрично в съответните баланси на всяко юридическо лице от групата ФИП, както се установява в част 7.1.4 и 7.3.
(157)
Що се отнася до „фиктивността на юридическото лице“, необходимо е да се установи липсата на елементи от дружествения договор на дъщерното дружество (affectio societatis), за да се докаже, че то не осъществява реална дейност. Касационният съд (147) счита, че е налице фиктивно дружество, когато юридическото лице, срещу което е открито производство, съществува единствено привидно, без да развива различна дейност (148) от този, който контролира предприятието - физическо или юридическо лице.
(158)
Въз основа на налична публична информация (149) Комисията отбелязва също така, че публичноправната организация ФИП и Axens, Beicip-Franlab и Prosernat нямат един и същ адрес, нито едни и същи места на дейност:
а)
Публичноправната организация ФИП е регистрирана в Търговския регистър (наричан по-нататък „ТР“) в Нантер под номер B 775 729 155, а нейното седалище е разположено в Рьой-Малмезон (150). Публичноправната организация ФИП разполага с две учреждения, разположени във Франция, съответно в Solaize (151) и Pau (152).
б)
Axens е регистрирано в ТР в Нантер под номер B 599 815 073, а неговото седалище също е разположено в Рьой-Малмезон, но на различен адрес (153) от този на дружеството майка. Местата му на дейност са също така разположени на различни места от тези на дружеството майка, най-често извън Франция: в Съединените щати в Хюстън (Тексас), в Принстън (Ню Джърси), в Савана (Джорджия) и в Калвърт сити (Кентъки); в Канада в Броквил (Онтарио); в Китай, Пекин; в Япония, Токио, в Индия в Ню Делхи, в Бахрейн и в Русия в Москва;
в)
Beicip-Franlab е регистрирано в ТР в Нантер под номер B 679 804 047 и неговото седалище също е разположено в Рьой-Малмезон, но на различен адрес (154) от този на неговото дружество майка и на Axens. То притежава дъщерни дружества и офиси в много страни по света, по-специално в Бахрейн, Абу Даби, в Либия в Триполи, в Малайзия в Куала Лумпур, в Съединените щати в Хюстън, Тексас, в Мексико във Вилаермоса, в Бразилия в Рио де Жанейро и в Русия в Москва.
г)
Prosernat регистрирано в ТР в Нантер под номер B 315 251 330 и неговото седалище е разположено в Puteaux (155). Дружеството посочва (156), че присъства в двадесет страни по света, по-специално в Южна Америка (Аржентина, Бразилия, Венецуела), в Европа (Великобритания, Италия, Норвегия), в Северна Африка (Алжир, Египет), в страните от Персийския залив (Саудитска Арабия, Обединените арабски емирства, Кувейт, Оман, Катар), в Иран, в Русия, в Общността на независимите държави, както и в Югоизточна Азия.
(159)
Освен това, в конкретния случай, икономическите дейности, упражнявани от всяко от дъщерните дружества, са реални, така че те не могат да бъдат квалифицирани разумно като фиктивни, и при все това, че Касационният съд проявява голяма взискателност при определянето на дадено юридическо лице като „фиктивно“ (157).
а)
Дружеството Axens, учредено през 2001 г., действително извършва икономическа дейност на пазара на катализатори и технологии за рафиниращата и нефтохимическата промишленост, за която работят повече от 600 души и благодарение на която то реализира годишно 300 млн. EUR оборот.
б)
Дружеството Beicip-Franlab, учредено през 1967 г., извършва реална дейност в създаването и разпространението на софтуер в областта на проучването на находища, както и провеждането на проучвания и консултации. За извършването на тази дейност работят повече от 100 служители и годишно се реализира оборот от повече от 40 млн. EUR.
в)
Дружеството Prosernat, придобито през 2001 г., развива дейност в сферата на проучванията и услугите, както и в оборудването, предназначено за преработка на газ и извличане на сярата. За осъществяването на тази дейност в предприятието работят 70 души и оборотът, който се реализира, е около 50 млн. EUR.
(160)
От горепосоченото следва, че извън случая на вина при управлението, който ще бъде разгледан в съображения 161-164, изключително ограничените случаи на фиктивност на правосубектността на юридическо лице на дъщерното дружество или на смесването на имуществата на дъщерното дружество и дружеството майка, предвидени от съдебната практика за търсене на отговорност от дружеството майка във връзка с нейните дъщерни дружества, в конкретния случай ясно не са изпълнени. Следователно Комисията счита, че няма достатъчно условия за автоматично подвеждане под отговорност на публичноправната организация ФИП в случай на ликвидация на нейните дъщерни дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat.
β) Отговорност за виновно управление на дъщерното дружество от дружеството майка
(161)
Отговорност от дружеството майка традиционно може да се търси за виновно упражняване на контрола върху дъщерното дружество (158). Когато първото е направило грешки по отношение на контрола, който то трябва да упражнява върху управлението на неговите дъщерни дружества „по-специално относно групи от дружества, съдебната практика разрешава търсенето на отговорност от дружеството майка“ (159). Доктрината възприема, че за виновно управление на дружеството майка, което е действало като фактически или по право ръководител на дъщерното дружество в затруднение, може да се търси отговорност (160) в случай на ликвидация. Всъщност може да се търси отговорност от дружеството майка в качеството му на съдружник на дъщерното дружество (161), ако може да му бъде вменена вина относно произхода на затрудненията, в които е изпаднало контролираното дружество (162).
(162)
Следователно в общия правен режим се предвижда отговорност на ръководителите към тяхното дружество, съдружници или кредитори (163). При наличието на група от дружества кредиторите на едно от дъщерните дружества, което е преустановило плащанията си, ще се опитат да докажат, че дружеството майка е притежавало качеството на ръководител - фактически или по право (164) - на дъщерното дружество. Следователно виновната отговорност на едно дружество майка по отношение на неговото дъщерно дружество е по-специално установена от правото за колективните процедури (165) и по-точно в рамките на предявяването на иск за търсене на отговорност за недостиг на активи (166), при условие че това дружество е действало като ръководител (167) на своето дъщерно дружество. Въпреки това, за да се търси виновна отговорност от дружеството майка, следва да се приведе доказателство за съществуването на вина и най-вече на причинна връзка между вината и понесената вреда вследствие на поведението на дъщерното дружество (168).
(163)
Във всички случаи от горепосоченото следва, че подобни търсения на отговорност не представляват в никакъв случай гаранционни искове, тъй като се основават винаги върху виновната отговорност на дружеството майка. Също така от подобни искове не би могло да се установи общ принцип на отговорност на дружеството майка във връзка с неговите дъщерни дружества, който би отрекъл принципа за ограничаване на отговорността на акционера до първоначалното му участие в акционерните дружества, извън хипотезите, при които тези акционерни дружества биха били фиктивни юридически лица или биха имали смесване на имущесвото с дружеството майка, хипотези, които могат да бъдат отхвърлени в конкретния случай.
(164)
В крайна сметка от съдебната практика на Касационния съд следва, че прибягването до принципа на виновна отговорност на дружеството майка при управлението на дъщерното дружество не наподобява в никакъв случай механизъм, който е равнозначен на гаранционен режим.
ii) Последните проекти за реформа на отговорността за вреди, причинени от другиго
(165)
При настоящото състояние на правото изглежда, в съответствие с заключенията на един неотдавнашен парламентарен информационен доклад (169), че „решенията, изведени от съдебната практика, подчертават препятствието, което юридическата правосубектност представлява в рамките на налагането на отговорността“ (170). (подчертаването е добавено).
(166)
На този етап това препятствие изглежда толкова непреодолимо, че неотдавна във Франция се породи дебат за реформа на Гражданския кодекс, която би разширила отговорността за вреди, причинени от другиго, към положения на икономическа зависимост (171) (по-специално за правоотношенията, в които се намират дъщерните дружества от една група спрямо тяхното дружество майка). Някои сдружения на потребителите (172), споменати в горепосочения парламентарен доклад, изглежда по-специално са обезпокоени, че чрез техниката на „учредяване на дъщерни дружества“ позволява, в случай на последващ спор, на някои субекти да използват правната разделеност на дружествата от групата, когато се търси отговорността на едно дъщерно дружество, когато при представянето на търговски оферти се изтъква имиджът на група от напълно интегрирани дружества, които предлагат съвкупност от услуги.
(167)
В член 1355 от предварителния проект Catala (173) неотдавна беше предложено да се създаде ново основание за търсене на отговорност за вреди, причинени от другиго, което би поставило под въпрос принципа за юридическа автономност на дъщерните дружества:
„Член 1355
Пълна е отговорността за вреди, причинени от тези, на които се определя начина на живот или чиято дейност се организира, ръководи или контролира в собствен интерес […]“
(168)
Предоставените от съставителите на този предварителен проект съображения изясняват предложените в текста нововъведения относно извъндоговорната отговорност за вреди, причинени от другиго. С приемането на текста би се добавило като допълнително основание „фактът, че е налице ръководене и организиране на дейността на другиго в собствен интерес на този, който упражнява този контрол“ (174), което би изменило коренно настоящото състояние на правото с оглед на това, че отговорността занапред би била строга: отговорността не би била „подчинена на доказването на вина на ръководителя, а на факт, въз основа на който би било възможно да се търси личната отговорност на прекия правонарушител, при условие, че той не е действал под чужд контрол“ (175).
(169)
В алинея 2 от член 1360 от предварителния проект този принцип се намалява в случая на отговорност на дружеството майка в една група от дружества по отношение на нейните дъщерни дружества:
„Член 1360
[…] По същия начин отговорност се носи от този, който упражнява контрол върху икономическата или стопанската дейност на професионална организация, намираща се в положение на зависимост, въпреки че действа за своя собствена сметка, когато увреденото лице докаже, че вредоносното събитие е във връзка с упражнявания контрол. Това по-специално е приложимо за дружествата майки за нанесените от техните дъщерни дружества вреди или за възложителите на концесии, за нанесените от техните концесионери вреди. (подчертаването е добавено)“.
(170)
От горепосоченото следва, че a contrario, при настоящото състояние на френското право подвеждането под отговорност на дружеството майка във връзка с неговото дъщерно дружество предполага ясно, както по-горе се посочва, да се докаже вината на първото за положението на второто.
(171)
Що се отнася до предвидимото развитие на френското законодателство, Комисията отчита факта, че започната по този въпрос реформа изглежда е изоставена. Всъщност в рамките на горепосочения парламентарен доклад работната група на законодателната комисия се обяви срещу „утвърждаването на съществуването на безвиновна отговорност в следствие на състояние на икономическа зависимост“ (Препоръка № 19). Реформа в този смисъл впрочем не изглежда вече да е на дневен ред: по-специално тя не е включена в проектозакон № 657 за реформа на гражданската отговорност (176), представен по време на редовната сесия 2009-2010 г. (заведен в деловодството на Сената на 9 юли 2010 г.).
(172)
В заключение, в противовес на отговорността на държавата при неизпълнение от страна на нейните публичноправни организации, която има характеристиките на гаранционен механизъм (по-специално) във връзка с нейния автоматичен характер, в настоящото състояние на френското право не съществува автоматично и по подразбиране търсене на отговорност от дружествата майки за действията на техните частноправни дъщерни дружества, намиращи се в режим на съдебна ликвидация.
Б. Кредиторите на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП не разполагат с каквато и да е гаранция по отношение на запазването на съществуването на тези дъщерни дружества и/или запазването на задължения им
(173)
Въз основа на горепосоченото Комисията е в състояние да заключи, че, ако в качеството им на акционерни дружества дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП бъдат заличени след приключването на процедурата по ликвидация, техните права и задължения биха се заличили заедно с тях. При такива обстоятелства техният контролиращ акционер - публичноправната организация ФИП - би разполагал със сигурност с възможността да влее предварително капитали (177), за да се избегне тяхното заличаване и ликвидация. Подобно вливане на средства би подлежало на използване зазапазването на вземанията на трети лица по отношение на дъщерните дружества.
(174)
Въпреки това тогава би ставало въпрос за стратегически избор на публичноправната организация, а не за законово задължение, което автоматично би ѝ било наложено. Освен това за подобен избор би се приложило правото, регулиращо държавните помощи: в хипотезата, при която тази намеса с финансови средства не се оправдава от поведението на частния инвеститор в условията на пазарна икономика, тя би останала подчинена на предварителния контрол (и съгласие) на Европейската комисия след уведомление от френските власти.
(175)
По този начин Комисията е в състояние да заключи, че при процедура по ликвидация кредиторите на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП не разполагат с каквато и да е сигурност по отношение на изплащането на техните вземания.
В. Заключение за липсата на държавна гаранция, покриваща частноправните дъщерни дружества на публичноправната организация ФИП
(176)
Въз основа на горепосоченото Комисията е в състояние да заключи, че за разлика от кредиторите на публичноправната организация ФИП, кредиторите на частноправните дъщерни дружества от групата ФИП не разполагат с гаранция нито за изплащането на техните индивидуални вземания, нито за запазване на съществуването на тези акционерни дружества в случай на ликвидация. От това следва, че тези частноправни дъщерни дружества не се покриват от неограничена гаранция, от която публичноправната организация ФИП се ползва във връзка със статута си. Комисията основава своя анализ на факта, че кредиторите на частноправните дъщерни дружества на публичноправната организация ФИП:
-
продължават да подлежат на производствата за оздравяване и ликвидация на предприятията по общия правен режим;
-
при настоящото състояние на френското право не могат автоматично да подведат под отговорност контролиращия акционер на дъщерните дружества - публичноправната организация ФИП (и оттам, френската държава) във връзка с действията на тези дъщерни дружества; всъщност те трябва да докажат предварително, че поведението на публичноправната организация е виновно, което изключва, че подобно търсене на отговорност е автоматично и поради това може да се приравни към гаранционен механизъм.
(177)
Комисията подчертава, че е приела подобни решения за други случаи, за които тя е счела, че едно акционерно дружество, притежавано на 100 % от публичноправна организация или от самата държава, не се покрива от неограничена държавна гаранция, от която неговият акционер се ползва. Що се отнася до акционерните дружества, които държавата притежава пряко, Комисията е счела още през 2003 г. по делото EDF (178), че преобразуването на EPIC в акционерно дружество по общия правен режим и следователно прилагането към него на общия правен режим за несъстоятелността има за последица премахването на гаранцията, от която предприятието се е ползвало до този момент. Неотдавна тази теза се потвърди, когато самата La Poste бе преобразувана в акционерно дружество (179), притежавано на 100 % от държавата. Що се отнася до акционерните дружества, притежавани на 100 % от публичноправни организации, Комисията призна в горепосоченото решение относно учредяването на La Banque Postale, че юридическият статут на такова дъщерно акционерно дружество, притежавано изцяло от публичноправна организация (в случая от La Poste, която по това време е имала публичноправен статут, приравним на EPIC) би позволил сам по себе си да се изключи наличието на неограничена гаранция на ниво La Banque Postale (180).
7.1.2 СТОПАНСКА СЪЩНОСТ НА ДЕЙНОСТИТЕ, ИЗВЪРШВАНИ ОТ ПУБЛИЧНОПРАВНАТА ОРГАНИЗАЦИЯ ФИП, ПОКРИТИ С НЕОГРАНИЧЕНА ГАРАНЦИЯ
(178)
Както Комисията посочи в предходните си решения относно публичноправната организация ФИП (181), по силата на разпоредбите на устава си публичноправната организация ФИП изпълнява три функции:
-
функция за научноизследователска и развойна дейност в областите на проучвания на нефтени и газови залежи, технологии на рафиниране и преработка на нефта;
-
функция за обучение на инженери и техници;
-
функция за информация и документация за секторите.
(179)
Френските власти, както е посочено в съображение 31, считат, че публичноправната организация ФИП е научноизследователска организация, която изпълнява тройна функция от общ интерес (научноизследователска дейност, обучение и документация).
(180)
Комисията счита също, че спрямо функциите, които са ѝ поверени, публичноправната организация ФИП може да се определи като „научноизследователска организация“ по смисъла на точка 2.2 от Рамката на Общността за държавна помощ за научни изследвания, развитие и иновации (182) (наричано по-нататък „рамката за НИРИ“): нейната основна цел е да осъществява фундаментални научни изследвания (183), индустриални научни изследвания (184) или експериментално развитие (185) и да разпространява резултатите от тях посредством обучение, публикуване или трансфер на технологии.
(181)
В съответствие със съдебната практика на Съда (186) публичното финансиране на осъществяваните от научноизследователска организация дейности (включително и тяхното покритие от неограничена държавна гаранция) може (187) да има за последица отпускането на държавна гаранция, доколкото въпросната организация упражнява икономическа дейност, т.е. дейност, която се състои в предлагането на стоки или услуги на даден пазар (188) независимо от нейния правен статут или начин на финансиране.
(182)
По-специално, що се отнася до стопанската (или нестопанската) същност на осъществяваните от научноизследователските организации дейности, Комисията уточни по време на практиката си по взимане на решения (189) това, което тя счита за уместно за едната или другата категория.
(183)
Що се отнася до основните дейности на научноизследователските организации Комисията счита, че те представляват по принцип дейности с нестопански характер, по-специално:
-
обучение за по-големи и по-квалифицирани човешки ресурси;
-
провеждане на независими ИРД за повече знания и по-добро разбиране, включително съвместни ИРД;
-
разпространение на научноизследователските резултати.
(184)
Освен това Комисията счита, че дейностите по трансфер на технологии (отдаване на лицензи, създаване на производни продукти и други форми за управление на знанията, създадени от научноизследователската организация), са нестопански, ако тези дейности са от „вътрешен характер“ (190) и всички приходи от тези дейности се реинвестират в основните дейности на научноизследователската организация.
(185)
За сметка на това Комисията счита, че извършваните научни изследвания по договор с индустриални предприятия, наемът на научноизследователска инфраструктура и консултантската дейност (191) попадат в сферата на стопанската дейност.
(186)
В конкретния случай неограничената държавна гаранция, предоставена на публичноправната организация ФИП поради нейния статут EPIC, покрива едновременно нестопански дейности (което само по себе си не представлява проблем по отношение на правото в областта държавната помощ) и нейните стопански дейности, които са два вида.
(187)
Що се отнася до първия вид стопански дейности, въпреки че считат, както е посочено в съображение 31, че дейностите, които публичноправната организация ФИП извършва, са в по-голямата си част нестопански, френските власти признаха в писмата си от 13 януари и 16 юли 2010 г., че извън изключителното поле на дейност на нейните дъщерни дружества, публичноправната организация ФИП осъществява предоставяне на услуги, които се състоят основно в отдаване под наем на оборудване и помещения, предоставяне на персонал, предоставяне на юридически услуги в полза на дъщерните дружества, както и извършване на научни изследвания въз основа на договори за сметка на трети лица или за сметка на нейните дъщерни дружества. Както се посочва в съображение 185, подобни дейности имат стопански характер по смисъла, който Комисията обичайно влага в това.
(188)
Що се отнася до втория вид стопански дейности - дейностите по трансфер на технологии, даването на лицензи, създаването на производни продукти или други форми за управление на знанията, създадени от научноизследователската организация, представляват по принцип, както е припомнено в съображение 184, нестопански дейности, ако те се осъществяват в самата организацията и ако приходите, които те генерират, се инвестират изцяло в научни изследвания в публичния сектор. В конкретния случай въпреки това, както Комисията заключи в горепосоченото решение C 51/2005, много от специфичните връзки, които публичноправната организация ФИП и някои от нейните частноправни дъщерни дружества поддържат, са такива, че „[…] някои дейности на публичноправната организация ФИП произхождат от областта на нестопанската му дейност, доколкото те дават възможност за ползване с търговска цел от неговите дъщерни дружества“ (192). Всъщност Комисията заключи, че съответните дъщерни дружества не могат да се разглеждат като оператори, които са независими от своето дружество майка, дотолкова доколкото дейността им се интегрира в стратегията за развитие на публичноправната организация ФИП, доколкото последната упражнява контрол, който е не само юридически, но и de facto, доколкото сключените изключителни споразумения свидетелстват за голяма икономическа интеграция и доколкото публичноправната организация ФИП и засегнатите дъщерни дружества имат общ имидж пред операторите от съответните сектори. Дейностите по трансфер на технологии, по-специално тези, резултат от промишлени изследвания, (193) между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat трябва следователно да бъдат определени като стопански дейности по смисъла на конкурентното право.
7.1.3 ОБХВАТ НА НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ
(189)
От част 7.1.1 следва, че единствено осъществяваните пряко от публичноправната организация ФИП дейности се покриват от държавна гаранция, за разлика от извършваните от нейните частноправни дъщерни дружества дейности, които не попадат в обхвата на гаранцията.
(190)
Освен това измежду извършаваните пряко от публичноправната организация ФИП дейности, единствено покритието от държавна гаранция на тези, които са от стопанско естество, евентуално представлява държавна помощ, ако останалите условия, предвидени в член 107, параграф 1 от ДФЕС, също са изпълнени.
(191)
На последно място, от част 7.1.2 следва, че тези стопански дейности се ограничават от една страна до научноизследователската дейност, осъществявана по договор от публичноправната организация ФИП, и от друга страна до дейностите по трансфер на технологии в изключителните области на дейност на дъщерните дружества Axens, Prosernat и Beicip-Franlab, както и до дейностите по отдаване под наем на инфраструктура, предоставяне на персонал и юридически услуги.
7.1.4 НАЛИЧИЕ НА ИЗБИРАТЕЛНО ПРЕДИМСТВО ЗА ГРУПАТА ФИП
(192)
За да анализира евентуалните предимства, които групата ФИП би могла да получи от неограничената държавна гаранция, предоставена на нейното дружество майка - публичноправната организация ФИП във връзка с нейния статут EPIC, Комисията ще използва двустепенна методология при своя анализ: първоначално тя ще проучи евентуалните предимства, възникнали на равнище дружество майка (7.1.4.1), преди да анализира тези, които потенциално се прехвърлят на нейните дъщерни дружества (7.1.4.2).
7.1.4.1 Възникнали предимства на равнището на публичноправната организация ФИП
(193)
В горепосоченото решение за откриване на процедурата, съгласно точка 2.1.3 от горепосоченото известие относно гаранциите, Комисията посочи, че счита, че публичноправната организация ФИП би могла да извлече предимство от своя статут EPIC главно чрез по-благоприятните условия за финансиране (194) на капиталовите пазари, предимство, което е резултат от неприложимостта на производството за оздравяване и съдебна ликвидация съгласно общото право спрямо юридически лица на публичното право. Освен това в случай на неизпълнение от страна на публичноправната организация, Комисията отбеляза, че държавната гаранция се отнася за всички дългове на публичноправната организация ФИП, които, както се посочва в съображение 71 от решението за откриване, „могат да бъдат не само финансови, но също така търговски и даже от друго естество“, по-специално вземанията на доставчиците (чиито фактури евентуалноне са били платени) или на клиентите (за които услугите евентуално не са били извършени).
(194)
След приключване на задълбоченото проучване на въпросната мярка, Комисията счита също така, че е уместно да се анализира съществуването на евентуално предимство за публичноправната организация ФИП на ниво отношенията ѝ с банковите и финансовите институции (A), доставчиците (Б) и клиентите ѝ (В).
A. Липса на предимство на ниво отношения с банковите и финансовите институции
(195)
В горепосоченото решение за откриване на процедурата, въпреки че Комисията признава, че публичноправната организация ФИП не е обект на финансов рейтинг от външна агенция за финансов рейтинг (195), тя отчита, че отпуснатото на публичноправната организация ФИП финансиране задължително е обект на оценка от страна на кредиторите за риска от неизпълнение (196). Считайки, че публичноправната организация ФИП „прибягва до кредитния пазар, за да финансира своите задължения“, тя посочва, че не може да изключи на етапа на предварителното проучване, че публичноправната организация ФИП може да се ползва от икономическо предимство, свързано с вземането предвид при оценката на финансовите пазари на ролята, която държавата изпълнява като кредитор от последна инстанция по отношение на дълговете на публичноправната организация ФИП.
(196)
След края на задълбоченото проучване Комисията отчита предадените от Франция елементи, посочени в съображение 64 отг, които са обобщени в таблица 1, поместена в настоящото съображение (в която съкращението „K EUR“ означава „хил. EUR“).
Таблица 1
Задължения на публичноправната организация ФИП за периода 2005-2010 г.
Образувание:
IFP
2005 г.
2006 г.
2007 г.
2008 г.
2009 г.
2010
в K EUR
в K EUR
в K EUR
в K EUR
в K EUR
в K EUR
Заеми и задължения към кредитни институцииt (197)
Срок на падеж до една година (1)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
Срок на падеж след повече от една година
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197) г.
(1) от които текущи банкови заеми и кредитни банкови салда
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
Лихвени проценти на заемите и натрупани дългове към кредитни институции:
2005 г.
2006 г.
2007 г.
2008 г.
2009 г.
2010 г.
Лихвен процент + марж
Лихвен процент + марж
Лихвен процент + марж
Лихвен процент + марж
Лихвен процент + марж
Лихвен процент + марж
Заеми в средносрочен и дългосрочен план
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
Банкови заеми и кредитни линии Краткосрочен план
[Банка№ 1] (198)
EONIA + […] (197)
EONIA + […] (197)
[Банка № 2] (198)
EONIA + […] (197)
EONIA + […] (197)
[Банка № 3] (198)
EONIA + […] (197)
[Банка № 4] (198)
EONIA + […] (197)
(197)
От тези данни следва, че, що се отнася до падежите след повече от една година, публичноправната организация ФИП не е прибягвала до заем от кредитни институции от промяната на статута си насам, т.е. за периода 2006-2009 г., за който има данни. За същия период след промяната на статута, публичноправната организация ФИП е прибягнала само един път до заем, през 2009 г., чийто падеж е до една година и с незначителен размер от […] (*) ЕUR. Освен това се налага изводът, че прилаганият от [Банка № 3] лихвен процент (**) (EONIA + […] (*) %) е с […] (*) процентни пункта по-висок (при равни други условия), отколкото договорения лихвен процент от публичноправната организация ФИП през 2005 г. с [Банка № 1] (**) (EONIA + […] (*) %), когато ФИП е била все още юридическо лице на частното право и следователно все още не е била покрита от държавна гаранция, от която се възползва понастоящем поради статута си на публичноправна организация.
(198)
Що се отнася по-специално до 2010 година френските власти уточниха, че публичноправната организация ФИП е получила четири предложения за кредитни линии от […] (*) EUR, чиито годишни лихвени проценти варират между EONIA + […] (*) към [Банка № 4] (**) (и такса ангажимент от […] (*) %, т.е. […] (*) EUR) и EONIA + […] (*) % към [Банка № 3] (**) (и такса ангажимент от […] (*) %, т.е.[…] (*) EUR) или към [Банка № 1] (**) (и такса ангажимент от […] (*) %, т.е. […] (*) EUR). Публичноправната организация ФИП също така получава друго „спот“ предложение от [Банка № 3] (**) (в зависимост от избрания срок на теглене), за лихвен процент, равен на EURIBOR + […] (*) %. Комисията отчита факта, че тези лихвени проценти са еквивалентни на тези, които публичноправната организация ФИП е договаряла преди промяната на статута си през 2006 г., когато все още е била юридическо лице на частното право, което не е било покрито от държавна гаранция.
(199)
С оглед на гореизложеното Комисията признава, че за периода между промяната на статута ѝ и 2010 г. публичноправната организация ФИП не е извлякла реално икономическо предимство от своя статут EPIC при отношенията си с банковите и финансовите институции. С други думи изглежда, че потенциалното предимство, което предприятието е можело да извлече от неограничената гаранция под формата на по-благоприятен лихвен процент по заем, отколкото при пазарни условия, не е могло да се реализира през същия този период.
(200)
Подобно заключение важи единствено за минали периоди, тъй като Комисията не може да предполага бъдещото поведение на пазарните оператори, нито развитието на тяхното възприемане на влиянието на държавната гаранция върху риска от неизпълнение от страна на публичноправната организация ФИП. Също така в рамките на годишните доклади, които френските власти ще бъдат приканени да представят на Комисията за в бъдеще, ще бъде уместно френските власти да предоставят информация за нивата и условията на задлъжнялост на публичноправната организация ФИП, и да докажат, че тези заеми са съобразени с пазарните условия, или да добавят брутния еквивалент на съответната помощ при оценката на максималните размери на последиците от гаранцията в съответствие с методология, аналогична на тази, описана в Таблица 6, поместена в съображение 300.
(201)
На последно място Комисията отчита предложението на френските власти, с което се цели включването за всяка операция в договора за финансиране (за всеки инструмент обхванат от договор), на следната писмена бележка:
„Емисията/програмата/заемът не се ползват от никаква, пряка или косвена, гаранция, от страна на държавата. При изпадане в неплатежоспособност държавата не може да бъде задължена да замести финансово ФИП за изплащане на дълга.“
(202)
В този контекст, това задължение, комбинирано с останалите задължения на Франция, дори ако то само по себе си не позволява да се реши въпросът за наличието на гаранция, ще позволи, при необходимост, да се приложи изключението за поетия риск и значително да се ограничат евентуалните негативни последици от гаранцията.
Б. Предимство на ниво отношения с доставчиците
(203)
По отношение на доставчиците, противно на това, което френските власти посочват (вж. съображение 65), не е достатъчно публичноправната организация ФИП да е обвързана чрез правото на Европейския съюз или националното право със задължение за провеждане на търг, за да се избегне всяко предимство, произтичащо от нейния статут EPIC: в рамките на организираните обществени поръчки всеки кандидат-доставчик може да предвиди невъзможността за несъстоятелност на публичноправната организация ФИП, когато той отговаря на покана за подаване на оферти. Уместно е също така по отношение на обществените поръчки да се разграничи понижаването на цените, свързано с повишаването на ефикасността, което е възможно поради конкуренцията между оферентите в рамките на покана за подаване на оферти - това представлява, както Комисията посочи в цитирания от френските власти доклад, истинска „социална полза“ - а понижаването на цените, което произтича от по-благоприятната оценка от ФИПдоговарящите се на риска от неизпълнение на едно юридическо лице, за което те знаят, че е защитено от риск от съдебна ликвидация поради статута си на публичноправна организация. Тези два фактора, макар че и двата целят понижаването на цените на обществените поръчки, са различни по своята същност, така че няма възможност Комисията да отдаде последиците от втория фактор на тези от първия.
(204)
За да се оцени понижаването на цените, произтичащо от по-благоприятната оценка на риска от неизпълнение, Комисията възнамерява да се позове на цената на покритието на съответния риск. Всъщност при липсата на държавна гаранция един доставчик на публичноправната организация ФИП, който желае да се ползва от подобна гаранция (т.е. да се защити изцяло срещу риска от неизпълнение на своя възложител), би могъл да прибегне до услугите на една специализирана кредитна или застрахователна организация. По-специално подобно поемане на риска от неизпълнение се предлага обичайно от специализираните във факторинга (199) дружества.
(205)
Комисията отбелязва, че заплащането на подобна услуга за факторинг се състои от два елемента:
а)
Такса за финансиране (или дължими лихви), изчислена prorata temporis за покриването на предвиденото финансиране на договорения за доставчика аванс и която е по-специално функция от лихвения процент в сила към момента на цесията на вземанията.
б)
Самата такса за факторинг, варираща (200) между 0,7 % и 2,5 % от поверения оборот със среден лихвен процент от 1,5 %, изчислена върху размера на прехвърлените вземания за изплащане на услугите по управление на счетоводството, за погасяване и гаранция за добро изпълнение.
(206)
В писмото си от 26 ноември 2010 г. френските власти посочиха, че според тях съображенията на Комисията относно ролята на факторинга се основават на една непълна оценка на основанията, поради които едно предприятие може да прибегне до този вид услуга. Френските власти със сигурност признават, че дружествата за факторинг могат да осигурят три услуги: авансови парични плащания, за погасяване и за обезпечаване на вземанията, но уточняват, че те могат да предложат тези услуги в пакет или разделно. Въз основа на едно изследване, осъществено през 2009 г. от Banque de France (201), те добавят, че измежду тези различни услуги, делегираното управление (т.е. операция по финансиране без погасяване на вземанията) би станало преобладаващо при факторинговото предложение, така че прибягването до факторинг би се ограничило все по-често до обикновена финансова операция за доставчика. Комисията отчита тази бележка.
(207)
Освен това френските власти съобщиха размера на осъществените от публичноправната организация ФИП плащания за факторинг (202) от 2004 г. насам (изплащане на средствата, необходими за двата вида дейност: стопански и нестопански):
Таблица 2
Прибягване до факторинг за доставчиците на публичноправната организация ФИП за периода 2004-2010 г.
Година
Брой на съответните доставчици
Плащания за факторинг
(в EUR)
Брой на съответните фактури
2004
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2005
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2006
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2007
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2008
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2009
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2010 (203)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
За целия период
(2004-2010 г.)
[…] (*)
[…] (*)
(208)
Френските власти установяват, че от промяната на статута ѝ през 2006 г., осъществяваните от публичноправната организация ФИП плащания за факторинг са се увеличили. Оттук те заключават, че това развитие би оборило обосновката на Комисията относно възприемането на риска от неизпълнение на EPIC от трети лица. Те считат, че ако публичноправната организация ФИП се беше ползвала след 2006 г. от гаранция от държавата за своя риск от неизпълнение, прибягването до услугите за факторинг щеше да се извършва по-рядко след тази дата и дори щеше изцяло да изчезне.
(209)
Доколкото, както самите френските власти посочват в съображение 206, прибягването до факторинг е все повече свързано с нуждата от средства в аванс (нарастване на услугата за делегирано управление) и все по-малко свързано с поемането на риска от неплащане (намаляване на услугата по погасяване, финансиране и гарантиране) и доколкото, в счетоводството на публичноправната организация ФИП не е възможно да се разграничи прибягването на неговите доставчици до факторинг по видове услуги, Комисията счита, в противовес на това, че установеното от публичноправната организация ФИП развитие не дава основание да се обезсили нейната обосновка и още по-малко да се докаже, че доставчиците на публичноправната организация ФИП са установили повишаване на риска от неизпълнение на последната след промяната на статута ѝ.
(210)
Комисията признава, че не е в състояние да предостави точна стойност на размера на премията, която е необходима за обезпечаването на доставчиците за риска от неизпълнение на публичноправната организация ФИП, ако тя не се ползва вече от държавна гаранция. Въпреки това Комисията отбелязва, че доколкото таксата за факторинг, посочена в съображение 205.б.), в действителност покрива три различни услуги (погасяване, финансиране и гаранция срещу риск от неплащане), посоченият максимален размер от 2,5 % от обезпечения оборот представлява във всички случаи увеличение на премията, което би било необходимо, за да се обезпечи единствено риска от неизпълнение.
(211)
Във всички случаи френските власти си запазват възможността да представят по-точна методология за оценка на предоставеното от гаранцията на публичноправната организация предимство в отношенията ѝ с доставчиците. Базирана на една икономическа експертиза, обсъждана от всички страни в рамките на разследването, тази методология може при необходимост да бъде обект на положително решение на Комисията и да се използва от Франция за изпълнение на задълженията за предоставяне на информация, определени в разпоредбите на настоящото решение.
(212)
Що се отнася до въпросните суми френските власти посочиха в писмото си от 26 ноември 2010 г., че цената за придобиване на тези стоки и услуги участва пряко в оценъчната ставка за персонала, участващ в съответните дейности по придобиване на тези стоки и услуги (204). Освен това, що се отнася до дейностите по осчетоводяване на командированите служители и тези на щат, те не водят до никакъв специфичен разход, тъй като съвкупността от понесените разходи е вече интегрирана в структурните разходи на организацията.
(213)
На последно място, що се отнася до стоките и услугите, придобити единствено с цел осъществяване на стопански дейности, годишният среден размер на тези доставки представлява според френските власти само малка част (205) от средния годишен оборот, който публичноправната организация ФИП реализира. За научните изследвания по договор, въз основа на събраната от публичноправната организация ФИП информация посредством системата ѝ за аналитично счетоводство, средният годишен размер на доставките, които публичноправната организация ФИП е получила, за предоставянето на своите услуги в периода 2006-2009 година, възлиза на […] (*) EUR годишно.
(214)
Комисията счита, че за упражняване на своята стопанска дейност публичноправната организация ФИП се е ползвала от реално икономическо предимство, състоящо се в понижаване на практикуваните от неговите доставчици цени и произтичащо от една по-благоприятна оценка от последните на риска от неизпълнение на предприятието. Без да е в състояние да определи ясно точния размер на това предимство, Комисията счита, че при всички положение то не може да надвиши сума от порядъка на […] (*) EUR годишно (206), средно за разглеждания период (2006-2009 г.).
(215)
На последно място Комисията отбелязва, че подобно предимство в отношенията, които публичноправната организация поддържа със своите доставчици, е избирателно доколкото нейните конкуренти, които продължават да подлежат на съдебните производства по оздравяване и ликвидация по общия правен режим, не се ползват от подобна гаранция, отпусната от държавата и неразделно свързана със статута на публичноправната организация ФИП.
B. Предимство на ниво отношения с клиентите
(216)
Що се отнася до научноизследователските услуги, които публичноправната организация ФИП предоставя, Комисията отчита съображенията на дружеството UOP Limited, когато то посочва, че в областта на лицензиране на технологии, област, която по своето естество е рискова, приобретателите са особено чувствителни по отношение на гаранциите, които техните доставчици са в състояние да им предоставят относно обезпечаване както на договорната, така и на извъндоговорната отговорност.
(217)
Въпреки това що се отнася до извъндоговорната отговорност френските власти уточниха в писмото си от 13 януари 2010 г., че юридическите лица на частното право и публичноправните организации подлежат без разлика във Франция на общия правен режим (член 1382 от Гражданския кодекс, който по-специално се отнася до режима на виновната отговорност (207)). Те добавиха, че дейностите на публичноправната организация ФИП притежават особени характеристики по отношение на това, че те включват използването на лабораторни инструменти и на запалими, взривни и отровни продукти, които са потенциални източници на голям „промишлен“ риск (208) по смисъла, който застрахователите обичайно влагат в този термин. Вследствие на това, публичноправната организация ФИП е сключила различни застрахователни договори за обезпечаване не само на класическите рискове (гражданска отговорност), но също така и на специфични рискове като рисковете, свързани с йонизиращи източници, или също така рискове, свързани с повреждане на машините в близост до петролни кладенци. Що се отнася до покритието на нейната гражданската отговорност, застрахователният договор на публичноправната организация ФИП покрива четири риска: отговорност за разработване на нефтени находища, отговорност след доставка, професионална отговорност и екологичните щети.
(218)
От горепосоченото следва, че публичноправната организация ФИП по никакъв начин не се е освободила от своята извъндоговорна отговорност по отношение на държавата, приемайки риска от задействане на гаранцията, от която тя се ползва поради статута си EPIC в случай на възникване на произшествие, дори напротив, тя е сключила необходимите застрахователни договори за покритие на този риск при пазарни условия.
(219)
Що се отнася до договорната отговорност, от предоставената от френските власти информация в отговор на съображенията на дружеството UOP Limited, по-специално на включените в съображение 91, следва, че в областта на предоставянето на услуги отговорността на публичноправната организация ФИП спрямо клиентите ѝ (независимо дали става въпрос за нейните собствени дъщерни дружества или трети лица) „се ограничава до […] (*) % от реално полученото възнаграждение с таван, който евентуално може да стигне […] (*) % според случая“, по такъв начин, че ако клиентът счита, че в осъществената от публичноправната организация ФИП дейност има грешки, последната в никакъв случай няма да бъде задължена повторно да извършва дейността без ограничение. Освен това Комисията отчита забележката на френските власти, които установяват, че във връзка с принципа на ненатрупване на отговорностите, една страна по договор не може да се позове на извъндоговорна отговорност, за да търси обезщетение за нанесените вреди по силата на договорното правоотношение (209).
(220)
Остава обаче фактът, че, като се има предвид предоставената от държавата на публичноправната организация ФИП гаранция, нейните клиенти са сигурни, че тя никога няма да изпадне в положение на съдебна ликвидация и следователно винаги ще бъде в състояние да изпълнява своите договорни задължения или ако евентуално тя не направи това, клиентите ѝ ще бъдат сигурни, че ще получат обезщетение за това неизпълнение.
(221)
Следвайки обосновката, която изложи в съображение 204 и следващи, касаещи отношенията с доставчиците, Комисията счита, че при липсата на държавна гаранция един клиент, който би имал желание да се ползва от същото ниво на защита, би бил принуден да договори с финансов посредник (например банкова институция или застрахователна компания) гаранция за добро изпълнение (на английски език „performance bond“), за да бъде сигурен за развитието на договора, с който е обвързан с публичноправната организация ФИП. Целта на подобна закрила би била да се гарантира на този клиент парична компенсация при нанесени вреди във връзка с неизпълнение (изцяло или частично) на договора.
(222)
По тази точка Комисията отчита, че Франция признава, с някои резерви, и по начина, по който това е посочено в съображение 66, че „единствената предполагаема последица за публичноправната организация ФИП, която би могла да се установи, се състои в облекчение на разходите поради липсата на поети гаранции за добро изпълнение“. Френските власти следователно заключават, без допълнителни уточнения, че въз основа на „обичайно изискваните суми от банките и застрахователните дружества за предоставянето на този вид услуга, изглежда че резултатът от подобно облекчение представлява незначителна сума“.
(223)
Комисията преди всичко счита, че при определянето на стойността на гаранцията за добро изпълнение участват редица фактори, по-специално видът на договора и покритата стойност, използваният персонал, финансовото положение, рискът от неизпълнение и история на исковете срещу предприятието, чиято услуга е покрита, както и други чисто финансови елементи като възнагражденията или комисионните на посредниците. Въз основа на публично достъпната информация (210) Комисията счита, че прилаганият процент варира обикновено между 1 % и 5 % от покрития от гаранцията оборот.
(224)
Таксуването на покриването от специализираните посредници се основава на статистически методи, евентуално съобразени с вида риск, така че не е възможно да се установи a priori фиксиран процент за гаранцията за добро изпълнение. Крайната цена на гаранцията зависи in fine от предвидимия размер на евентуалните загуби и вероятността те да се настъпят. Следователно, докато гаранция за „отлично качество“ може да се предлага в някои сектори (например в секторите на общественото благоустройство и строителство или международната търговия), не изглежда възможно да се покрива нещо повече от „най-доброто усилие“, когато става въпрос за научноизследователски услуги, извършвани въз основа на договори, тъй като по своята същност ИРД е рискова област, в която приобретателят на дейности за научни изследвания няма никаква сигурност по отношение на факта дали те ще доведат или не до реални резултати. По този въпрос Комисията отбелязва, че гарантираната чрез договори стойност за клиентите на публичноправната организация ФИП, включително и нейните дъщерни дружества, се ограничава до цената на предоставяните научни изследвания.
(225)
Комисията признава, че не е в състояние да предостави точна оценка на размера на премията, която би била необходима за гарантирането на клиентите (включително и дъщерните дружества) на „най-добро усилие“ на публичноправната организация ФИП при предоставянето на научноизследователски услуги. Запитани по този въпрос френските власти посочиха в писмото си от 26 ноември 2010 г., че те също така не разполагат с данни по отношение на изискваните от пазара нива на премиите за покриване на специфичните рискове в областта на ИРД. Въпреки това Комисията счита, че премията, която ще се изисква от пазара за покриване на подобен риск (ограничен до „най-добри усилия“ в научноизследователска дейност и следователно по-малък от риска, който съпровожда „отличното качество“ при един договор) би трябвало логично да бъде по-нисък от максималните стойности, посочени в съображение 223. Също така Комисията счита, че максималният процент от 5 % от получения оборот от покритата с гаранция услуга представлява във всички случаи увеличаване на премията, която е необходима за покриването на подобен риск.
(226)
Що се отнася до размера на стопанските дейности, които могат да бъдат покрити от подобна гаранция, Комисията припомня, че тези дейности са два вида: от една страна, дейности по отдаване под наем на инфраструктурни обекти, предоставяне на изследователски персонал и юридически услуги, както и научноизследователски дейности по договори, осъществявани от публичноправната организация ФИП (както за сметка на трети лица, така и за сметка на нейните дъщерни дружества), и от друга страна, дейности по трансфер на технологии от публичноправната организация ФИП към нейните дъщерни дружества в изключителните сфери на дейност на Axens и Prosernat. Всъщност за извършваните от публичноправната организация ФИП дейности в изключителната сфера на дейност на нейното дъщерно дружество Beicip-Franlab (211) Комисията вече установи, че те се финансират изцяло от получените приходи от пазара на консултантски услуги по експлоатацията на нефтени находища и от договори за разработване на софтуер за нефтодобивната промишленост. В посоченото по-горе решение C 51/2005 Комисията установи липсата на вътрешногрупови прехвърляния на публично финансиране от публичноправната организация ФИП към нейното дъщерно дружество Beicip-Franlab, като търговските отношения между двете юридически лица се осъществяват при нормални пазарни условия. Тъй като възнагражденията, заплащани от Beicip-Franlab на публичноправната организация ФИП, покриват „в голяма степен“ (212) стойността на дейностите, извършвани от последната в изключителната област на нейното дъщерно дружество, Комисията е в състояние да заключи, че практикуваното таксуване е такова, че Beicip-Franlab би поело, каквото и да се случи, евентуалното допълнително въздействие на държавната гаранция върху разходите по изследователска дейност, поети от публичноправната организация ФИП. При тези условия покритието с държавна гаранция на търговските отношения между дъщерното дружество и нейното дружество майка по своята същност не може да предостави конкурентно предимство на дейностите, извършвани от публичноправната организация ФИП в изключителната област на научни изследвания на нейното дъщерно дружество Beicip-Franlab. Следователно тяхното евентуално покритие с държавна гаранция не представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(227)
Що се отнася до дейностите от първия вид, извършвани от публичноправната организация ФИП както за сметка на трети лица, така и за сметка на нейните дъщерни дружества, френските власти посочиха в писмото си от 26 ноември 2010 г. размера на стопанските дейности, осъществени от публичноправната организация ФИП в периода 2006-2009 г. От тази информация следва, че годишният среден размер на научноизследователските услуги е от порядъка на […] (*) EUR, от които […] (*) EUR за сметка на трети лица и […] (*) EUR за сметка на дъщерните дружества.
(228)
Френските власти освен това предоставиха данни относно предоставените административни услуги от публичноправната организация ФИП на нейните дъщерни дружества през същия период. От тази информация следва, че от 2006 г. насам годишният среден размер, фактуриран от публичноправната организация ФИП на нейните дъщерни дружества, е от порядъка на […] (*) EUR за командированите служители и […] (*) EUR за разходите по разполагане (213).
(229)
Що се отнася до дейностите от втория вид, а именно дейностите по трансфер на технологии от публичноправната организация ФИП към нейните дъщерни дружества в изключителните сфери на дейност на Axens и на Prosernat, уместно е най-напред да се посочи, че в решение C 51/2005 вече се съдържаха сумите на дейностите за 2006 г:
а)
В изключителната област на Axens публичноправната организация ФИП реализира […] (*) EUR за проучвания за техническа осъществимост преди промишлените изследвания и […] (*) EUR за промишлени изследвания или общо стопанска дейност на стойност […] (*) EUR.
б)
В изключителната област на Prosernat публичноправната организация ФИП реализира […] (*) EUR за проучвания на техническата осъществимост и […] (*) EUR за промишлени изследвания или общо стопанска дейност на стойност […] (*) EUR.
в)
Следователно публичноправната организация ФИП реализира общо 56,4 млн. EUR от научноизследователски услуги в изключителните области на нейните дъщерни дружества (от които 7,4 млн. EUR за проучвания за техническа осъществимост и 49,0 млн. EUR за промишлени изследвания), докато размерът на собствените средства е само […] (*) EUR, така че Комисията прецени, че тези научноизследователски дейности са били субсидирани с публични средства със сумата от 11,3 млн. EUR (т.е. интензитет на помощта (214) от 20 %).
(230)
Що се отнася до следващите години, съгласно член 5, параграф 1 от горепосоченото решение C 51/2005 до датата на изтичане на изключителните споразумения Франция е задължена да „представи на Комисията подробен годишен доклад за проектите, водени от ФИП в изключителните области на Axens и Prosernat“. Информацията, която тези годишни доклади съдържат, позволява да се изчисли точно годишния размер на научноизследователските услуги, осъществени от публичноправната организация ФИП за сметка и в изключителната област на нейните дъщерни дружества.
(231)
Понастоящем Франция е предоставила на Комисията годишните доклади за 2007, 2008 и 2009 година. Като се имат предвид необходимите за обработка на счетоводните данни срокове, докладът за 2010 г. ще бъде предоставен в течение на 2011 г.
(232)
В изключителната област на дейност на Axens тези стопански дейности са обобщени за периода 2007-2009 г. в Таблица 3, която е поместена в настоящето съображение (в хил. EUR).
Таблица 3
Дейности на публичноправната организация ФИП в изключителните области на Axens за периода 2007-2009 г.
(в хил. EUR)
Общо
Общо разходи
Общо собствени средства
Публични средства (+) или печалба (-)
2007 г.
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2008 г.
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2009 г.
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
(233)
Следователно научноизследователските услуги, извършвани от публичноправната организация ФИП в изключителната област на Axens, са генерирали стопанска дейност на стойност […] (*) EUR през 2007 г., […] (*) EUR през 2008 г. и […] (*) EUR през 2009 г., която е сравнима с тази, която Комисията установи в Решение C 51/2005 за 2006 г. ([…] (*) EUR).
(234)
В изключителните области на Prosernat тези стопански дейности са обобщени за периода 2007-2009 г. в Таблица 4, която е поместена в настоящото съображение (в хил. EUR).
Таблица 4
Дейности на публичноправната организация ФИП в изключителните области на Prosernat за периода 2007-2009 г.
(в хил. EUR)
Общо
Общо разходи
Общо собствени средства
Публични средства (+) или печалба (-)
2007 г.
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2008 г.
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2009 г.
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
(235)
Изследователските услуги, предоставени от публичноправната организация ФИП в изключителната област на Prosernat, следователно са генерирали стопанска дейност на стойност […] (*) EUR през 2007 г., […] (*) EUR през 2008 г. и […] (*) EUR през 2009 г., сравнима с тази, която Комисията установи в Решение C 51/2005 за 2006 година ([…] (*) EUR).
(236)
Въз основа на гореизложеното Комисията счита, че за упражняването на своите стопански дейности публичноправната организация ФИП се е ползвала от действително икономическо предимство, състоящо се в липсата на изплащане на премия, съответстваща на гаранция за добро изпълнение, най-малкото за най-доброто усилие, което тя е могла да предложи на своите клиенти по отношение на научноизследователските дейности, включително и на нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat в тяхните изключителни области. Като отчита спецификата на покрития риск и без да е по-специално в състояние да определи количествено стойност точния размер на това предимство, Комисията счита при всички положения, че той не може да надвиши, услуга по услуга, година по година, сумите, поместени в Таблица 5, която се съдържа в настоящото съображение (в която символът „EUR“ означава „EUR“, а символът „M EUR“ - „млн. EUR“):
Таблица 5
Максимални стойности на икономическото предимство, от което публичноправната организация ФИП се ползва в отношенията си със своите клиенти във връзка с неограничената гаранция за периода 2006- 2009 г.
2006 г.
2007 г.
2008 г.
2009 г.
Научноизследователски услуги (извън изключителните области на дъщерните дружества)
Оборот
(в M EUR)
Максимум (215)
(зпремия за покриването)
Оборот
(в M EUR)
Максимум
(премия за покриването)
Оборот
(в M EUR)
Максимум
(премия за покриването)
Оборот
(в M EUR)
Максимум
(премия за покриването)
За сметка на дъщерните дружества
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
За сметка на трети лица
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
Административни услуги
Фактуриране за командирования персонал
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
Фактуриране на разходите по разполагане
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
Услуги в изключителната област на Axens
[…] (*)
[…] (*) M EUR
[…] (*)
[…] (*) M EUR
[…] (*)
[…] (*) M EUR
[…] (*)
[…] (*) M EUR
Услуги в изключителната област на Prosernat
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
Общо за дъщерните дружества
[…] (*)
[…] (*) M EUR
[…] (*)
[…] (*) M EUR
[…] (*)
[…] (*) M EUR
[…] (*)
[…] (*) M EUR
Общо за трети лица
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
[…] (*)
[…] (*) EUR
(237)
При всички положения френските власти си запазват възможността да обявят по-точна методология за оценка на предоставеното от гаранцията на публичноправната организация предимство в отношенията ѝ с нейните клиенти. Основана на икономическа експертиза, разисквана от всички страни в рамките на разследването, тази методология ще може при необходимост да бъде обект на положително решение на Комисията и да бъде използвана от Франция за изпълнението на нейните задължения за информация, посочени в разпоредбите на настоящето решение.
(238)
На последно място Комисията отбелязва, че подобно предимство в отношенията, които публичноправната организация поддържа със своите клиенти, е избирателно, доколкото нейните конкуренти, които продължават да подлежат на съдебните производства по оздравяване и ликвидация по общия правен режим, не се ползват от подобна гаранция, отпусната от държавата и неразривно свързана със статута на публичноправна организация на публичноправната организация ФИП.
7.1.4.2 Предимства, прехвърлени на частноправните дъщерни дружества от групата ФИП
(239)
Що се отнася до дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП, в решението за откриване Комисията посочи, че не може да изключи в рамките на предварителното разследване, че „всяко предимство, което би могло да произтече от качеството EPIC на публичноправната организация ФИП, по-специално като по-благоприятните условия за заем, би могло също така да се приложи и към трите дъщерни дружества“ (216).
(240)
В края на настоящето задълбочено проучване, поради причините, изброени в част 7.1.1.2, като се отчита липсата във френското право на обща отговорност на акционера във връзка с неговите дъщерни дружества в групите от дружества, няма причина да се счита, че публичноправната организация ФИП и следователно френската държава могат да бъдат отговорни за изплащането на вземанията на трети лица по отношение на стопанските дейности на Axens и Prosernat, в частност при хипотезата, при която тези последните биха били предмет на съдебна ликвидация.
(241)
Въпреки това е уместно да се отбележи, че въпреки че в горепосоченото решение N 531/2005 е счела, както е припомнено в съображение 177, че в качеството си на акционерно дружество La Banque Postale продължава да подлежи на общия правен режим в областта на оздравяването и съдебната ликвидация и следователно не се ползва, за своя собствена сметка, от неограничена държавна гаранция, Комисията също така е разглеждала въпроса за евентуално прехвърляне към дъщерното дружество на последиците от държавна гаранция, отпусната на нейния единствен акционер (217).
(242)
По-конкретно Комисията е счела (218), че организацията на функциониране на групата води до извода за взаимно проникване между акционера (La Poste) и дъщерното дружество (La Banque Postale), което се дължи на комбинирания ефект на: i) използването от дъщерното дружество на материални и човешки ресурси, осигурени от нейното дружество майка, и ii) възнаграждение за тези ресурси въз основа на разходите, извършени от дружеството майка, така че в случай на икономическо предимство, при което се понижават цените на La Poste, изплатеното възнаграждение от La Banque Postale на нейното дружество майка ще намалее съответно, водейки до прехвърляне (най-малкото частично) на това икономическо предимство към дъщерното дружество.
(243)
По същия начин в горепосоченото решение C 51/2005 Комисията е счела, че съществува известна порьозност, по-специално в избора на таксуване, практикуван от публичноправната организация ФИП за услугите, предоставяни на Axens и Prosernat в тяхната изключителна област, така че междугруповите търговски отношения не биха се подчинявали на пазарната логика, а откриват обратно възможността за кръстосано субсидиране на стопанските дейности на дъщерните дружества с публичните средства, предоставени на дружеството майка. Както е посочено в съображение 226, Комисията освен това заключи, че отношенията между публичноправната организация ФИП и нейното дъщерно дружество Beicip-Prosernat (219) се осъществяват при нормални пазарни условия.
(244)
В горепосоченото дело относно La Banque Postale, Комисията е счела за необходимо френските власти да поемат ангажименти, чрез които се позволява установяването на механизъм, който да неутрализира на ниво дъщерното дружество евентуално съществуващите предимства за дружеството майка. Що се отнася до условията за финансиране това задължение представлява „за всяка операция да се отбележи писмено в договора за финансиране (за всеки, обхванат от договора инструмент), че съгласно френското право (по-специално необходимостта от изрично законово разрешение за всяка гаранция), настоящата операция по финансиране няма да се ползва от никаква гаранция, от каквото и да е естество, пряка или непряка, от страна на държавата. Проспектът за емитиране на всяка операция ще трябва да направи обществено достояние тази договорна разпоредба.“ (220)
(245)
В конкретния случай френските власти са поели задължението по отношение на условията за заем на дъщерните дружества на публичноправната организация ФИП (Axens, Beicip-Franlab, Prosernat) да отбелязват писмено в договора за финансиране (за всеки, обхванат от договора инструмент) при всяка операция, че „съгласно френското право (по-специално нуждата от изрично законово разрешение за всяка гаранция), настоящата операция по финансиране няма да се ползва от никаква гаранция от каквото и да е естество, пряка или непряка, от страна на държавата“
(246)
Що се отнася до използването на човешки и материални ресурси от дъщерните дружества, предоставени от дружеството майка, както Комисията посочи това в горепосоченото решение C 51/2005 „ако има субсидиране на стопанските дейности, то произтича от равнището на възнагражденията, заплащани от съответните дъщерни дружества на дружеството майка и се отразява в счетоводството на ФИП“. (221) Впрочем при проучването на счетоводството на публичноправната организация ФИП единствените ценови елементи, които не бяха взети предвид от Комисията, за 2006 г. в горепосоченото решение C 51/2005, и за следващите години в годишните доклади, предоставени от френските власти, са тези, които се отнасят до покритието, като неограничена гаранция, на предоставените от публичноправната организация ФИП услуги на нейните дъщерни дружества. Премията, съответстваща на гаранцията за добро изпълнение или поне на най-доброто усилие, не е платена на държавата и не е могла също така да бъде калкулирана в предоставените на дъщерните дружества услуги.
(247)
Следователно има основание да се счита, че икономическото предимство, възникнало за публичноправната организация от законовата гаранция, е било прехвърлено към нейните частноправни дъщерни дружества Axens и Prosernat.
(248)
По отношение на съвместно подписаните договори от публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens, Prosernat и Beicip-Franlab с общите доставчици, които Комисията посочи в решението за откриване и които дружеството UOP Limited също посочи в своите становища, както е посочено в съображение 73, тяхното съществуване със сигурност е било потвърдено от френските власти, но последните уточниха, че те се отнасят основно за областта на транспорта (въздушен и железопътен) за служебни придвижвания на персонал от отделните дружества. Комисията счита, че ако дъщерните дружества са могли да се ползват от по-благоприятни условия за покупка, предоставени на групата ФИП, което не е установено със сигурност по отношение на въпросните доставки, това би се основавало по-скоро на политика за отстъпка за количество, евентуално въведена от тези доставчици при групови покупки, отколкото да е евентуална последица от гаранцията. Във всички случаи дори и да се предположи, че представеният анализ в част 7.1.4.1, буква Б за публичноправната организация може да бъде приложен и за дъщерните дружества по отношение на получените заедно с публичноправната организация доставки и че тези дъщерни дружества се ползват от подобен механизъм на прехвърляне на предимството, от което се ползва публичноправната организация ФИП във връзка с гаранцията, като получават по-евтино тези услуги, сумите, за които става въпрос биха били толкова незначителни, че Комисията се съмнява, че те могат да имат характера на истинско икономическо предимство.
(249)
Следователно в съответствие със заключението в горепосоченото решение C 51/2005 единствените дейности, за които може да е налице предимство от покриването с държавна гаранция, отпусната на дружеството майка, от научноизследователските дейности, извършвани в изключителната област на дейност на дъщерните дружества, се ограничават до „принос на [публичноправната организация ФИП] в областите на дейност на Axens и Prosernat“ (222). По-конкретно, що се отнася до прехвърлените на Axens и на Prosernat предимства, без да бъде напълно в състояние да изрази количествено точния размер на това предимство, като отчита спецификата на покрития риск, Комисията счита, че при всички положения той не може да превиши, услуга по услуга, година по година, сумите, съдържащи се в Таблица 5, поместена в съображение 236.
(250)
Комисията счита, че подобно икономическо предимство, прехвърлено от публичноправната организация ФИП на нейните частноправни дъщерни дружества Axens и Prosernat, е избирателно, доколкото конкурентите на последните нямат достъп до технологиите и материалните и човешки ресурси на публичноправната организация ФИП при такива благоприятни условия.
7.1.5 НАРУШЕНИЕ НА КОНКУРЕНЦИЯТА И ЗАСЯГАНЕ НА ТЪРГОВИЯТА
(251)
Проучваната мярка може до доведе до намаляване на оперативните разходи на публичноправната организация ФИП за услугите, които тя предоставя на трети лица (научни изследвания по договор) и до намаляване на оперативните разходи на Axens и на Prosernat за услугите, които те получават от своето дружество майка (научни изследвания в тяхната изключителна област, научни изследвания по договор, предоставяне на персонал и оборудване, предоставяне на административни услуги), което има за последица да облагодетелства групата ФИП и да наруши конкуренцията по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(252)
Тъй като пазарите, на които групата ФИП осъществява дейност, по-специално този за научни изследвания по договор, що се отнася пряко до публичноправната организация ФИП, пазарите на катализатори и технологии за рафиниращата и нефтохимическата промишленост, що се отнася до дъщерното дружество Axens и проучвания, услуги и оборудване в областта на преработката на газ и извличането на сярата, що се отнася до дъщерното дружество Prosernat, са широко отворени за търговия вътре в Европейския съюз, подобна мярка може да има неблагоприятни последици за конкурентните предприятия, които развиват или желаят да развият подобни стопански дейности на съответните пазари.
(253)
При тези условия наличието на неограничена държавна гаранция в полза на публичноправната организация ФИП може да наруши конкуренцията и да засегне търговията по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
7.1.6 ЗАКЛЮЧЕНИЕ ОТНОСНО СЪЩНОСТТА НА МЯРКАТА ЗА ПОМОЩ
(254)
Законовата гаранция от страна на държавата в полза на публичноправната организация ФИП следователно води до прехвърляне на държавни средства, приписано на държавата, и нарушава или заплашва да наруши конкуренцията и търговията между държавите-членки, като облагодетелства групата ФИП.
(255)
Комисията заключава, че тази гаранция представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
7.2 НЕПРАВОМЕРНОСТ НА МЯРКАТА ЗА ПОМОЩ
(256)
Преди промяната на статута ѝ ФИП беше юридическо лице на частното право, учредено под формата на професионално учреждение по смисъла на акта, наречен Закон № 43-612 от 17 ноември 1943 г. за управление на професионалните интереси. По този повод ФИП подлежеше на производствата по общия правен режим в областта на съдебното оздравяване и ликвидация и не се ползваше от държавна гаранция, дължаща се на статута EPIC.
(257)
С декрет от дата 6 юли 2006 г., приет в допълнение на Закон № 2005-781 от 13 юли 2005 г., ФИП придобива статут EPIC на 7 юли 2006 г. Следователно въпросната мярка трябва да бъде определена като нова помощ по смисъла на член 1, точка в) от процедурния регламент.
(258)
В съответствие с член 2, точка 1 от процедурния регламент държавите членки имат задължение да уведомят своевременно „за всички планове за предоставяне на нова помощ“. Доколкото промяната на статута на публичноправната организация не е била официално обявена от Франция, а само отбелязана инцидентно в рамките на друга процедура и тъй като ефективното прилагане на мярката не е било подложено на условие за предварителното одобрение на Комисията, въпросната държавна помощ е била приведена в действие от френското правителство при нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС.
(259)
Следователно Комисията счита, че тази мярка представлява неправомерна помощ по смисъла на член 1, буква е) от процедурния правилник.
7.3 СЪВМЕСТИМОСТ НА МЯРКАТА ЗА ПОМОЩ
7.3.1 ПОМОЩ В ОБЛАСТТА НА НАУЧНИТЕ ИЗСЛЕДВАНИЯ ПО ДОГОВОР И ПРЕДОСТАВЯНЕТО НА УСЛУГИ ОТ ПУБЛИЧНОПРАВНАТА ОРГАНИЗАЦИЯ ФИП
(260)
Предоставянето на услуги се състои в отдаването под наем на инфраструктура за научни изследвания, предоставяне на персонал и на юридически услуги (за сметка на дъщерните дружества).
(261)
Предоставянето на научни изследвания по договор представлява като цяло за публичноправната организация ФИП оказване на помощ на даден клиент (трето лице или дъщерно дружество (223)), който желае да извърши научниизследвания, които позволяват да се разбере или овладее по-добре дадено научно или техническо явление (224). Искането може да бъде повече или по-малко конкретно и да остави на публичноправната организация ФИП по-тясно или по-широко поле за действие, като се започне от простото спазване на техническо задание, строго дефинирано от клиента, и се стигне до предоставяне на цялостна научноизследователска услуга, която включва и препоръки. […] (*) За всяко искане публичноправната организация ФИП изготвя технико-икономическо предложение, съпроводено от договорни условия за изпълнението, което става предмет на преговори с клиента. Френските власти доизясниха предоставянето на научни изследвания по договор и предоставянето на услуги от публичноправната организация ФИП в нейните три сфери на компетентност (CREP, CRRP, CRME).
(262)
На ниво CREP чрез услугите по-специално се цели утвърждаването и/или подобряването на развитите методологии, технологии и софтуер от научноизследователския център. Освен това, за да осъществи някои от своите услуги, CREP предоставя на своите промишлени партньори оборудване и изчислителни алгоритми, които са собственост на публичноправната организация ФИП, или тясно специализирани експертни становища, които не са на разположение в рамките на дадена търговска услуга, предоставена от частен оператор. Тези услуги могат да се класифицират в зависимост от следните категории:
а)
Услуги, свързани със специфично оборудване, което няма еквивалент или неговите еквиваленти са много малко в света (225);
б)
Тълкуване на случай, при който е необходимо използването на софтуер, разработен от публичноправната организация ФИП, който все още не е пуснат на пазара или чието използване в тази конкретен контекст изисква специфично експертно становище, за което се използват компетенциите на публичноправната организация ФИП (226);
в)
Използване на специален експертен опит на публичноправната организация ФИП (227);
г)
Използване на експертен опит по време на дадена разработка за валидиране на компетентността и на разработваните технологиите и методики (228).
(263)
На ниво CRRP научните изследвания по договор се състояха например в помощ за внедряването от чуждестранен университет (229) на дейности от специфичната компетентност на ФИП в областта на катализаторите, в дейностите относно „[…] (*) (230)“, за да се проучат явленията […] (*) или в проучване (231) на […] (*).
(264)
На ниво CRME научните изследвания по договор за сметка на автомобилните конструктори например се състояха в […] (*) от […] (*), от […] (*) и методика (232) на публичноправната организация ФИП, в проучване […] (*) (233) въз основа на научните изследвания на публичноправната организация ФИП […] (*) или изпитвания на […] (*) за […] (*), които публичноправната организация ФИП разработи (234).
(265)
От това описание следва, че научните изследвания по договор, извършвани от публичноправната организация ФИП за сметка на трети лица, имат за цел или провеждането на предходни на научноизследователската дейност проучвания за техническата осъществимост, или придобиването на нови познания и умения в сферите на компетентност на института, или използването на познанията и технологиите, разработени от публичноправната организация ФИП за получаването на нови продукти, процеси или услуги.
(266)
Френските власти предоставиха оценка на дейностите за научни изследвания по договор и на предоставените услуги за сметка на трети лица от публичноправната организация ФИП за периода 2004-2010 г. От предоставената информация следва, че изследователските услуги представляват годишно около[0-5] (**) % от общия бюджет на публичноправната организация ФИП (т.е. […] (*) EUR за услуги, като бюджетът е бил около 300 млн.EUR), така че тази стопанска дейност може да бъде определена като остатъчна сред дейностите на публичноправната организация.
7.3.1.1 Хипотеза на прехвърляне на държавната помощ към трети юридически лица или дъщерните дружества
(267)
В съответствие с точка 3.1.2 от рамката за НИРИ, когато изследователска организация с нестопанска цел упражнява по изключение стопански дейности като отдаване под наем на съоръжения, предоставяне на услуги в полза на предприятия или изпълнението на научноизследователски договори, държавното финансиране на тези стопански дейности означава обикновено държавна помощ. Все пак, ако е възможно да се докаже, че държавното финансиране е прехвърлено изцяло върху крайния бенефициер и че посредникът не е извлякъл никакво предимство от това, може да бъде счетено, че последният не се е ползвал от държавна помощ.
(268)
В конкретния случай, доколкото научноизследователска организация, каквато е публичноправната организация ФИП, ползваща се от неограничена държавна гаранция, упражнява дейности за научни изследвания по договор, е уместно да се счита, че тя се ползва от държавна помощ, освен ако се докаже, че чрез продажната цена на тези услуги е било осъществено прехвърляне на цялата държавна помощ върху нейните клиенти.
(269)
Тарифирането на научните изследвания по договор на публичноправната организация ФИП е установено въз основа на тяхната пълна себестойност (235), към която се прилага марж, чийто процент варира спрямо резултата от преговорите с клиента, посочени в съображение 261. Като се отчете това, единственият ценови елемент, който изглежда, че не е взет предвид от публичноправната организация съответства точно на премията за покритие на гаранцията за добро изпълнение (или най-доброто усилие) на публичноправната организация ФИП.
(270)
Що се отнася до осъществените от публичноправната организация ФИП научни изследвания по договор за сметка на нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, Комисията счита, че икономическото предимство, което произтича от гаранцията, може или да остане на равнището на публичноправната организация ФИП и при необходимост да бъде използвано по друг начин, или като се вземат под внимание връзките, които обединяват дъщерните дружества с тяхното дружество майка, да бъде прехвърлено на дъщерните дружества посредством тарифирането:
а)
в първия случай съвместимостта на помощта е описана в настоящата част.
б)
във втория случай Комисията препраща към анализа на съвместимостта, представен в част 7.3.2, който поради съображения за предпазливост ще включва сумите от значение при оценката на предимството, потенциално прехвърлено върху дъщерните дружества.
(271)
По същия начин, що се отнася до клиентите трети лица, ако може да се установи, че сума, съответстваща на този допълнителен разход, систематично е прехвърляна на трети лица чрез прилаганото тарифиране, тогава подробно проучване на прехвърлената помощ би било много вероятно да доведе до суми de minimis (236). В действителност от предоставената от френските власти информация следва, че по-голямата част от фактурираните услуги генерират оборот по-малък от […] (*) EUR (т.е. максимален размер за покритието на риска от неизпълнение от […] (*) EUR), а най-големият договор е само за […] (*) EUR (т.е. максимален размер за покритие на риска от неизпълнение от […] (*) EUR).
(272)
При все това не може да бъде изключено, че маржът, практикуван от публичноправната организация ФИП не е позволявал винаги да се прехвърли изцяло размерът на помощта върху клиента на научни изследвания по договор. В подобен случай неплащането на държавата на премията за гаранция за покритието на договорите за научни изследвания по договор, изпълнявани за трети лица би представлявало допълнително държавно финансиране, предоставено на публичноправната организация от държавата.
(273)
Съответните публични средства биха могли следователно да бъдат използвани за три цели:
а)
или за финансиране на нестопанските дейности на публичноправната организация, което не представлява държавна помощ.
б)
или за финансирането на други дейности за научни изследвания по договор за сметка на трети лица или дъщерни дружества. Тази хипотеза подробно е анализирана в част 7.3.1.2.
в)
или за финансирането на извършвани от публичноправната организация научни изследвания в изключителната област на дейност на нейните дъщерни дружества, което следователно би могло да се прибави към стойността на държавна помощ, вече прехвърлена на дъщерните дружества. Тази хипотеза подробно е анализирана в част 7.3.2.
7.3.1.2 Съвместимост на държавна гаранция, отпусната на научноизследователска организация за извършване на научни изследвания по договор и на допълнителни услуги към нейната основна дейност, състояща се в извършване на независими научни изследвания в публичния сектор
(274)
Преди да проучи особеностите на конкретния случай Комисията възнамерява да препотвърди принципното положение, което тя възприе при вземането на решения, според което една неограничена държавна гаранция, покриваща стопански дейности, представлява по принцип несъвместима държавна помощ (237). Като цяло Комисията счита, че неограничените гаранции в един икономически сектор, отворен за конкуренцията, са несъвместими с ДФЕС, по-специално тъй като с подобна гаранция държавата поема съвкупността от рискове, съпровождащи дадена стопанска дейност, без предприятието бенефициер да понесе цената на това покритие, и това води до появата на морален риск, който кара предприятието бенефициер, защитено от всякаква заплаха от несъстоятелност, да увеличи поемания риск, в сравнение със ситуацията, при която то би понесло изцяло отрицателните последици от своите действия. По силата на принципа на пропорционалност подобни неограничени гаранции най-често не могат да бъдат оправдани от икономически функции от общ интерес, доколкото се оказва невъзможно, в случая на неограничена гаранция, да се провери, че размерът на помощта не превишава нетните разходи за осигуряването на обществената услуга (238).
(275)
В конкретния случай е редно да се отчете, че френското законодателство е възложило на публичноправната организация ФИП задължения за обществена услуга, които се състоят в тройна функция за научноизследователска дейност, обучение и документация, които противно на услугите от общ икономически (239) интерес, не попадат в полето на стопанските дейности по смисъла на правото на Съюза. Покритието от държавна законова гаранция на нестопанските дейности не включва следователно никакво отпускане на държавна помощ. Впрочем основната дейност на публичноправната организация ФИП е нестопанска. Следователно влиянието на гаранцията, от която тя се ползва, се съсредоточава главно в нестопанските ѝ дейности, и не засяга допълнителните услуги за научни изследвания по договор и услугите, които извършва само по изключение.
(276)
Обратно, когато подобна гаранция покрива стопанските дейности на научноизследователските организации, например научни изследвания по договор или предоставянето на услуги, без да бъде обект на тарифиране на пазарна цена, чрез нея на научноизследователската организация се отпуска държавна помощ, която, както е обяснено по-горе, може да се прибави към публичното финансиране на нейните нестопански дейности от общ интерес (независими научни изследвания в публичния сектор) или към финансирането на нейните други външни стопански дейности и предоставяне на услуги или, на последно място, към финансирането на дейностите по трансфер на технологии към Axens и Prosernat (240).
(277)
За първите два случая при все това се налага изводът, че въпреки a priori неограничения характер на държавната гаранция по изключение е възможно да се приеме a posteriori за периода 2006-2009 г. максимума на брутния еквивалент на помощта като последица от тази гаранция (неизплатената премия за риска на държавата), чрез която се увеличиха (още повече, че бе запазена на равнището на публичноправната организация ФИП) публичните средства, изплатени вече от държавата на ФИП за покриването на нетните разходи за дейността ѝ в областта на независимите научни изследвания в публичния сектор и научните изследвания по договор или предоставянето на услуги.
(278)
По този въпрос Комисията държи да подчертае, че научните изследвания по договор и предоставянето на услуги, покрити от държавната гаранция, се ограничават при все това до „допълнителни“ към основната дейност дейности по независими научни изследвания в публичния сектор, т.е. стопански дейности, които:
а)
не засягат нормалното функциониране, независимостта или неутралността на научноизследователската организация;
б)
се предоставят при нормални пазарни условия и по-специално на пазарна цена или при липса на пазарна цена, на цена, която отразява целостта на разходите за тях (извън въздействието на гаранцията), увеличени с разумен марж;
в)
са обект на счетоводство, различно от това на дейностите за независими научни изследвания в публичния сектор, по-специално по отношение на съответните им разходи и финансиране;
г)
са неразривно свързани с основната дейност, състояща се от независими научни изследвания в публичния сектор, така че не е възможно те технически да бъдат отделени, по-специално поради използването на едни и същи инфраструктурни обекти, оборудване, материали или технологии или поради назначаването на служба на едни и същи изследователи, научни работници, инженери, проектанти или техници;
(279)
Тези допълнителни дейности могат да се състоят в изпълнението на договори за научни изследвания, предоставянето на експертни становища или технически или научни консултации, които включват при необходимост предоставянето на инфраструктурни обекти, на материално оборудване, на технологии с висока степен на иновация, финансирани или внедрени в рамките на, и необходими за провеждането на независими научни изследвания в публичния сектор, които нямат еквивалент или техните еквиваленти са много малко по света (241) извън предоставяните услуги от една или повече подобни научноизследователски организации, за чието използване се изисква експертното становище или уменията на изследователи, научни работници, инженери, проектанти или техници, назначени главно от научноизследователската организация, за да допринасят за нейните независими научни изследвания в публичния сектор.
(280)
Освен това тези услуги позволяват разпространението на научното познание между научни изследванията в публичния сектор и промишления сектор, като на предприятията клиенти се предлага възможността за достъп до оборудване за провеждане на опити, до технологии и до ноу-хауто на персонала на публичноправната организация ФИП, като на последната се позволява да акумулира натрупания нов опит на основа на резултатите от нейните оригинални разработки - източници за бъдещи подобрения на независимите ѝ научни изследвания в публичния сектор. Тези кръстосани въздействия в областта на научните познания са от взаимна полза за засегнатите различни участници и за Европейския съюз като цяло.
(281)
Както се посочва в съображение 266, предоставянето на научни изследвания по договор и услуги представлява само [0-5] (**) % от общия бюджет на публичноправната организация ФИП за периода 2004-2009 г., което представлява много малка част.
(282)
Освен това, отнесени към всеки един клиент, фактурираните услуги са най-често в за сума по-ниска от […] (*) EUR, така че максималният размер на помощта продължава да бъде най-често незначителен, от порядъка на […] (*) EUR на договор. Следователно Комисията счита, че въпросната мярка е съразмерна на целта от общ интерес за разпространение на научното познание в Европейския съюз.
(283)
При условие че тези допълнителни дейности продължават да представляват много малка част от използвания от публичноправната организация ФИП бюджет за нейната основна функция за независими научни изследвания в публичния сектор и като се има предвид положителното въздействие на тези допълнителни дейности от гледна точка на целите от общ интерес, Комисията счита, че тяхното покритие от държавната гаранция не може по никакъв начин да засегне условията за търговия до степен, която противоречи на интересите на Съюза по смисъла на член 107, параграф 3, точка в) от ДФЕС.
(284)
В рамките на годишните доклади относно въпросната мярка френските власти ще трябва да докажат, че това условие продължава да бъде изпълнено в бъдеще. При съмнение относно допълнителния характер на научните изследвания по договор или предоставянето на услуги ще бъде уместно Комисията да бъде информирана незабавно и при необходимост да бъде уведомена за евентуалната държавна помощ, като взема под внимание въздействието на държавната гаранция.
(285)
В този контекст Комисията също така отчита предложението на френските власти, с което се цели включването във всеки договор, който по специфичен начин попада в полето на стопанската дейност на публичноправната организация ФИП и следователно в това на нейните дейности по научни изследвания по договор и предоставяне на услуги, клауза за неотговорност на държавата, така че при необходимост да се задейства изключението за поетия риск и по този начин да се ограничат значително евентуалните отрицателни последици от гаранцията.
7.3.2 ПОМОЩ ЗА ГРУПАТА ФИП В ИЗКЛЮЧИТЕЛНИТЕ ОБЛАСТИ НА ДЕЙНОСТ НА AXENS И PROSERNAT
7.3.2.1 Основание за проучване на съвместимостта на помощта
(286)
Когато се отнася до държавна мярка, с която се цели поддържането на ИРД, извършвана от публичноправната организация ФИП, приложимите правила за проучването на съвместимостта, са тези, които се отнасят до държавната помощ за научноизследователска и развойна дейност.
(287)
Доколкото промяната на статута на публичноправната организация настъпи на 7 юли 2006 г., датата на отпускане от държавата на въпросната неограничена гаранция предхожда датата 1 януари 2007 г., на която влезе в сила горепосочената рамка за НИРИ. Също така, що се отнася до проучването на съвместимостта на тази мярка, съгласно известието за определяне на приложимите правила при оценка на незаконосъобразната държавна помощ (242), Комисията ще приложи към тази необявена помощ Рамката на Общността относно държавните помощи за научноизследователска и развойна дейност от 1996 г., която е била в сила към момента на отпускане на помощта.
(288)
При все това, като има предвид факта, че покритието на стопанските дейности на публичноправната организация ФИП от неограничената гаранция, отпусната поради нейния статут EPIC, е предвидено да се увеличи без ограничение във времето, и като се има предвид факта, че както е обяснено в съображение 277, по изключение е възможно да се извърши количествена оценка на максималното въздействие на гаранцията в конкретния случай, Комисията ще проучи също така съвместимостта с вътрешния пазар на покритието от неограничената гаранция на дейностите, които публичноправната организация осъществява в изключителните области на дейност на Axens и на Prosernat въз основа на разпоредбите на рамката за НИРИ от 1 януари 2007 г. - датата на влизането ѝ в сила. При всички положения заключенията от анализа на съвместимостта остават непроменени каквато и рамка да е използвана.
7.3.2.2 Етапи на научноизследователска дейност
(289)
В рамките на горепосоченото решение C 51/2005 (243) Комисията е счела, че дейностите, осъществени от публичноправната организация ФИП в изключителните области на дейност и в сътрудничество с дъщерните ѝ дружества Axens и Prosernat, попадат действително в полето на ИРД, доколкото при всеки проект са били открити слаби точки по отношение на компонентите, на връзките между тях или на характеристиките на съответните процеси или продукти, като дейностите са били осъществени преди етапа на официално одобрение, от персонал, състоящ се главно от изследователи и технически специалисти, въз основа на методи, базирани на опита, тълкуването и моделирането, а резултатите от тези дейности са били с широк обхват и са били патентовани. Комисията констатира, че дейности от същия вид, осъществявани от други оператори в сектора, обикновено се класифицират като научноизследователска дейност (244). Анализът на новаторските аспекти на провежданата научноизследователската дейност е бил извършен на базата на международно признатите стандарти от Наръчника на Фраскати (245).
(290)
По отношение на 2006 г. Комисията проучи в горепосоченото решение C 51/2005 (246) разработките, осъществени в рамките на споразуменията за научноизследователска дейност, сключени между публичноправната организация ФИП и Axens от една страна и публичноправната организация ФИП и Prosernat от друга. Комисията заключи, че тези разработки представляват от една страна промишлени изследвания и от друга страна - проучвания за техническа осъществимост преди проектите за промишлени изследвания по смисъла на рамката ИРД от 1996 г. Тази класификация на научноизследователската дейност бе разработена на базата на специфични примери и обяснения, предоставени от Наръчника на Фраскати за всяка отделна научноизследователска дейност, проведена от публичноправната организация ФИП и Axens от една страна и публичноправната организация ФИП и Prosernat от друга.
(291)
Освен това в рамките на предоставените доклади в съответствие с горепосоченото решение C 51/2005 френските власти класираха проектите, осъществени в изключителните сфери на дейност на Axens и на Prosernat за 2007, 2008 и 2009 г., като използваха двете горепосочени категории по смисъла на рамката ИРД от 1996 г., или като алтернатива - промишлени изследвания по смисъла на точка 2.2.е) и проучвания за техническа осъществимост преди промишлените изследвания по смисъла на точка 5.2 от рамката за НИРИ от 2006 г. Тази дейност се състоеше в проучването на нови методи за синтез или тяхното усъвършенстване, в мащаб, който няма отношение към промишленото производство. Те бяха насочени към валидирането на концепции и спадаха към промишлените изследвания по смисъла на рамката ИРД от 1996 г. и рамката за НИРИ. Годишни резюмета за всеки отделен проект заедно с годишните доклади бяха предоставени на Комисията в рамките на горепосочената помощ C 51/2005.
(292)
За следващите години Комисията припомня, че в съответствие с горепосоченото решение C 51/2005 Франция има задължението да представи на Комисията годишен доклад, в който се съдържа подробно описание на проектите, осъществени от публичноправната организация ФИП, класифицирани по научноизследователски категории.
7.3.2.3 Допустими разходи
(293)
В рамките на горепосоченото решение C 51/2005 (247) (за 2006 година) и в годишните доклади (за 2007, 2008 и 2009 г.) разходите за проекти в изключителните области на Axens и на Prosernat са в съответствие с допустимите разходи, определени в приложение II от рамката ИРД от 1996 г., както и с допустимите разходи по смисъла на точка 5.1.4 от рамката за НИРИ.
(294)
Припомня се, че разходите по фактуриране на научноизследователската дейност на публичноправната организация ФИП, на Axens и Prosernat включват разходите, които са пряко свързани с проекти и са за подизпълнители, командировки, застраховки и документация, както и обзавеждане и дребни материали. Те включват също така другите свързани с проектите разходи като разходите за научноизследователски персонал, амортизация за материални и нематериални дълготрайни активи, както и други общи разходи. Тези разходи се заплащат пряко за научноизследователската дейност и са разпределени между различните научноизследователски проекти пропорционално на времето, посветено от научноизследователския персонал на всеки проект. При това, разходите за хоризонтални проекти за научноизследователска и развойна дейност, свързани с методите и оборудването, използвани в другите проекти за научноизследователска и развойна дейност, се начисляват пропорционално на разходите за всеки проекти за научноизследователска и развойна дейност.
(295)
Тези разходи съответстват на следните категории: разходи за консултантски и равностойни на тях услуги, разходи за персонал, разходи за инструменти, материали, земя и сгради, допълнителни общи разходи и други разходи за дейността съгласно категориите допустими разходи от рамката от 1996 г. и рамката за НИРИ.
(296)
Тази информация за в бъдеще ще трябва също да бъде поместена в годишните доклади, предоставяни от френските власти.
7.3.2.4 Интензитет на помощта
(297)
От рамката ИРД от 1996 г. следва, че максималният разрешен интензитет е 75 % за предварителни проучвания за техническа осъществимост на проекти за промишлени изследвания (точка 5.4) и 50 % за проекти на промишлени изследвания (точка 5.3).
(298)
От рамката за НИРИ следва, че интензитетът на помощта, изчислен на базата на допустимите разходи за проекта, не може да надвишава 50 % за промишлени научни изследвания (точка 5.1.2, буква б) и 65 % подготвителни проучвания за промишлени научни изследвания, проведени в големи предприятия (точка 5.2, буква б). Припомня се, че покритите от държавната гаранция дейности се отнасят единствено до промишлените изследвания, а предварителните проучвания за техническа осъществимост, проведени от публичноправната организация ФИП, и допазарната развойна дейност по смисъла на рамката ИРД от 1996 г. (или посредством експериментално развитие по смисъла на рамката за НИРИ) са изцяло финансирани от Axens и Prosernat със собствени средства от получени на пазара доходи.
(299)
Комисията състави Таблица 6, поместена в съображение 300, въз основа на списъците на проектите, в които описва годишните разходи по проекти и по етапи на научноизследователската дейност, както и въз основа на справката за собствените ресурси на публичноправната организация ФИП.
(300)
При нейното изготвяне Комисията е следвала консервативен подход, включвайки всички разходи, които пряко или непряко са свързани с областите на изключителни дейности на Axens и Prosernat, и изключвайки всички постъпления, различни от тези, заплащани от Axens и Prosernat (248). Комисията от съображения за предпазливост също така посочи в тази таблица всички потенциални последици от неограничената гаранция за малко вероятната хипотеза, при която всички те биха били използвани от публичноправната организация ФИП за финансирането на научноизследователски дейности в изключителните области на Axens и на Prosernat (последици от гаранцията в отношенията с доставчиците и клиентите - не само дъщерните дружества, но също така и трети лица).
Таблица 6
Максимална оценка на общия размер на общото държавно финансиране, осигурено от публичноправната организация ФИП за дейностите, провеждани в изключителните области на Axens и на Prosernat за периода 2006-2009 г.
(в млн. EUR)
2006 г.
2007 г.
2008 г.
2009 г.
Годишни разходи за проучванията за техническа осъществимост (в млн. EUR)
Област на дейност на ФИП/Axens
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Област на дейност на ФИП/Prosernat
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Общо
7,4
3,5
0,9
0,9
Годишни разходи за промишлени изследвания (в млн. EUR)
Област на дейност на ФИП/Axens
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Област на дейност на ФИП/Prosernat
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Общо
49,0
45,5
52,8
55,2
Собствени средства (в млн. EUR)
Размер
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Годишна държавна помощ (в млн. EUR)
Размер на държавното финансиране (249)
11,3
6,4
7,7
11,1
Максимум на последиците от гаранцията в отношенията на публичноправната организация с доставчиците ѝ
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Максимум на последиците от гаранцията в отношенията на публичноправната организация с нейните клиенти (250)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
-
в изключителната област на дъщерните дружества
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
-
извън изключителната област на дъщерните дружества
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Максимален размер на държавното финансиране
(включително и максимума на последиците от гаранцията)
13,1
9,8
11,3
14,7
Интензитет на помощта
(извън максимума на последиците от гаранцията)
20,0 %
13,0 %
14,3 %
19,8 %
Максимум на интензитета на помощта
(включително и максимума на последиците от гаранцията)
23,2 %
20,0 %
21,0 %
26,2 %
Максимален разрешен интензитет (251)
-
разпоредби на рамката ИРД от 1996 г.
53 %
51,8 %
50,4 %
50,4 %
-
разпоредби на рамката за НИРИ
-
51,1 %
50,3 %
50,2 %
(301)
Комисията е проверила спазването на допустимите интензитети по етапи на научноизследователската дейност въз основа на годишните списъци на проектите, провеждани в периода 2006-2009 г., като отчита максималните възможни последици от неограничената гаранция, свързана със статута на публичноправна организация на публичноправната организация ФИП, включвайки като допълнителен помощен елемент възприетия максимум за премиите за покриването на различните рискове. При всички положения дори и да включи всички евентуални въздействия на гаранцията в отношенията с клиентите и доставчиците, максимума за интензитета на помощта остава много под максималния разрешен интензитет. В заключение Комисията счита, че разрешените интензитети на помощ от рамката ИРД от 1996 г. и рамката за НИРИ са спазени.
(302)
За следващите години Комисията припомня, че, в съответствие с горепосоченото решение C 51/2005 Франция има задължение да представя на Комисията годишен доклад, за да може последната да се увери, че интензитетите на помощ по етапи на научноизследователската дейност и по проекти също така са спазени. Считано от 2010 г. в този доклад ще трябва да се представи групата от проекти, осъществявани в областите на дейност на Axens и на Prosernat, класифицирани по категории научноизследователска дейност, като в него се посочат точно освен разходите за тях по етапи на научноизследователска дейност, и размерът на държавно финансиране и собствените средства, предоставени от публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества, максимума на размера на гаранционната премия, изчислен благодарение на описания в настоящото решение метод, включително и евентуалните последици върху условията на задлъжняване на публичноправната организация ФИП в съответствие с изложената в съображение 200 обосновка.
7.3.2.5 Комбинирана помощ
(303)
Разпоредбите относно комбинираната помощ са спазени, независимо дали става дума за разпоредбите, определени в точка 5.12 от рамката ИРД от 1996 г. или точка 8 от рамката за НИРИ. Комисията всъщност е изчислила размера на общото публично финансиране, независимо от произхода му, включително и максималното въздействие на неограничената гаранция за периода 2006-2009 г.
(304)
Считано от 2010 г. френските власти ще приложат същия метод в годишните доклади, предоставяни на Комисията.
7.3.2.6 Стимулиращ ефект
(305)
Въз основа на Рамката ИРД от 1996 г. и рамката за НИРИ държавните помощи трябва да имат стимулиращ ефект, т.е. да предизвикат промяна в поведението на техния бенефициер, която да го накара да увеличи своите научноизследователски и развойни дейности (и иновативните дейности). Следващите критерии по принцип са достатъчни за доказването на наличие на стимулиращ ефект за проектите, ползващи се от помощи под праговете за задълбочено проучване: увеличаване на размера на проекта, увеличаване на обхвата, увеличаване на ритъма на проекта и увеличаване на общия размер, предоставен за научноизследователска и развойна дейност, и иновации. Ако може да бъде доказана значителен ефект от поне един от тези елементи, Комисията ще счита по принцип, че проектът за помощ има стимулиращ ефект, като взема под внимание нормалното поведение на предприятията от въпросния сектор (252).
(306)
Комисията препраща към посочения анализ в съображения 196-198 от горепосоченото решение C 51/2005 относно стратегическия интерес, контролиран и одобрен от техническите комитети, за научни изследвания, провеждани от публичноправното организация ФИП и нейните дъщерни дружества в областта на сигурността в дългосрочен план на енергийните доставки, по-специално що се отнася до възобновяването и увеличаването на добива на петрол и на газ (увеличаване на степента на успех на проучванията, степента на извличане на залежите, експлоатирането на неконвенционални ресурси и т.н.), разработване на процеси на рафиниране, технологии за преобразуване, разработване на новаторски горива и технологии за ефективни двигатели, разнообразяване на източниците на енергия за производството на горива, редица от тях са сред приоритетите на Европейския съюз по отношение на научноизследователската дейност, енергийната политика и политиката за опазване на околната среда.
(307)
Що се отнася до 2006 г., Комисията отново поддържа своя анализ, изложен в съображение 199 от горепосоченото решение C 51/2005, според който благодарение на публичната помощ, в която се включва неограничената гаранция, публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества са могли да осъществяват добре своята допълнителна научноизследователска дейност, която не би могла да се реализира поради технологични рискове или рискове, свързани с твърде несигурния характер на възвращаемостта на инвестициите.
(308)
Въз основа на годишните доклади, предоставени от френските власти, Комисията установява, че тази логика се е запазила през 2007, 2008 и 2009 г. В тези доклади френските власти посочиха проект по проект стимулиращия ефект, породен благодарение на помощта, по-специално по отношение на обхвата на проекта, неговия ритъм и увеличението на общия размер на сумите, отделени за ИРД.
(309)
Например през 2007 г. в изключителната област на Axens групата ФИП е осъществила по-специално водещите проекти […] (*) (253). […] (*). Без държавната помощ щеше да се получи забавяне от няколко години при пускането на пазара на тези продукти: научноизследователски и развойни проекти щяха да бъдат започнати по-късно, те щяха да се развиват по-бавно и […] (*).
(310)
Освен това в изключителната област на Prosernat държавната помощ е позволила започването на проекта […] (*) относно […] (*), изработване и патентоване на оригиналните процеси на […] (*) (254) […] (*). [Този проект] (**) включваше опасни и трудни операции, за който бяха нужни значителни човешки, технически и финансови инвестиции, които дружество като Prosernat не можеше изцяло само да осъществи. Следователно публичната помощ, отпусната от публичноправната организация ФИП, се оказа крайно необходима. По-специално, единствено публичноправната организация ФИП разполагаше със специализирани екипи, които имаха капацитета да изработят необходимите за развитието на процеса модели и с лабораторно оборудване, приспособено към обработката на опасни за здравето елементи.
(311)
През 2008 г. в изключителната област на Axens, държавната помощ позволи да се преодолеят научните и техническите препятствия при […] (*). Освен това по проекта […] (*) (255) беше постигнат значителен напредък. Държавната помощ позволи на публичноправната организация ФИП да разработи заедно с промишлените партньори процес за […] (*), който ще бъде достъпен на пазара посредством лиценз. Разработките за развитието на процес от този вид включват едновременно […] (*) и […] (*).
(312)
Освен това в изключителната област на Prosernat беше разработен проект […] (*) за улавяне на CO2 от изгорели газове. Улавянето/съхранението на CO2 (256) (CSC) е едно от средствата за намаляване на глобалното затопляне. Като взе предвид състава на изгорелите газове и тяхното ниско налягане, публичноправната организация ФИП установи нови технологични предизвикателства. Prosernat не би била в състояние да разработи този процес със свои средства, като се има предвид несигурността по отношение структурата, обхватът, развитието и нормативната рамка на бъдещия пазар на улавяне на CO2.
(313)
През 2009 г. в изключителната област на Axens може да бъде цитиран за пример проект […] (*) относно процесите […] (*). С него се целеше развитието на […] (*), както и подобрението на някои процеси […] (*). Благодарение на публичните средства беше успешно проучен […] (*), което позволи значително подобряване на […] (*). При проекта […] (*) благодарение на държавното финансиране се достигна до решения, нямащи аналог в съществуващите технологии […] (*). Също така в проекта […] (*) бяха включени катализатори, с което се позволи разнообразяване на предлагането на пазара на […] (*), който е в пълен възход. Без държавната помощ катализаторите щяха да се разработят по много по-постепенен начин, а подобрението на ефективността щеше да бъде по-бавно. В областта на […] (*) с проекта […] (*), който се отнасяше до новаторските катализатори […] (*), се откриха нови пътища на изследване благодарение на държавната помощ, а проектът […] (*), с който се целеше проучването на технологичните граници (по-специално изменението на разходите), за да може да […] (*), успя да разшири обхвата си отвъд съществуващата ефективност.
(314)
Освен това в изключителната област на Prosernat държавната помощ например позволи подновяването и продължаването на научноизследователската и развойна дейност, постепенно измествани от основната дейност, в областта на […] (*). По този начин публичната помощ позволи да не бъдат загубени предходните технически достижения и да се поддържа гама от процеси за […] (*) на пазара. По същия начин проектът […] (*) относно улавянето на CO2 […] (*) беше продължен благодарение на държавната помощ.
(315)
Комисията отбелязва също така, че положителното развитие на индикаторите, за измерване на усилията по отношение на ИРД, положени от публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, което тя бе установила в съображение 200 от горепосоченото решение C 51/2005, е продължило през периода 2007-2009 г.
Таблица 7
Развитие на индикаторите за измерване на усилията на публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat за 2007, 2008 и 2009 г.
Развитие на индикаторите
ФИП/Axens
ФИП/Prosernat
2007/2003 г.
2008/2003 г.
2009/2003 г.
2007/2003 г.
2008/2003 г.
2009/2003 г.
Разходи за ИРД в изключителната област
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Персонал, участващ в ИРД в изключителната област
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
(316)
Също така Комисията повтаря констатациите, които е обобщила в съображения 201-203 от горепосоченото решение C 51/2005: частта от разходите за ИРД в оборота на групата ФИП е особено голяма, докато последната търпи развитие в среда, регулирана от множество национални предписания, които се променят непрекъснато, по-специално що се отнася до екологичните стандарти и режимите на защита на интелектуалната собственост.
(317)
Както направи това в съображение 204 от горепосоченото решение C 51/2005, Комисията отчита разнообразието и структурата на предлагането, както и функционирането на конкуренцията (257) на пазара на технологиите на рафиниране и приложението им в рафиниращата и нефтохимическата промишленост. По този въпрос тя отбелязва, че някои конкуренти се намират в много по-благоприятна конкурентна позиция от тази на групата ФИП. Дружеството UOP Limited разполага например с процент от световния пазар от порядъка на 57 % по стойност срещу само 7 % за групата ФИП. Също така Комисията счита, че публичната помощ, отпусната за проекти за научноизследователска и развойна дейност, осъществявани от групата ФИП, не може, поради своя характер или своите пропорции, да възпрепятства динамичните стимули на пазара на технологиите на рафиниране. Освен това се налага изводът, че търговските партньори на Европейския съюз, по-специално Съединените американски щати, отделят значителни средства за финансиране на научноизследователската дейност в областта на енергетиката, което позволява осъществяването на проекти за научноизследователска и развойна дейност от конкурентите на групата ФИП. По този начин някои от конкурентите на групата ФИП, по-специално дружеството UOP Limited, са получили значителна държавна помощ (258) или са се ползвали от непряка държавн помощ благодарение на партньорства с научноизследователски институти или университети.
(318)
В заключение Комисията достига до извода, че държавната помощ в полза на групата ФИП в изключителната област на нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat е имала стимулиращ ефект за годините 2006, 2007, 2008 и 2009.
(319)
Считано от 2010 г., в годишните доклади, предоставяни от Франция на Комисията до изтичане на изключителните споразумения между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, ще трябва да се доказва стимулиращият ефект на помощта.
(320)
С оглед на всички предходни съображения Комисията заключава, че държавната помощ, отпусната на групата ФИП за дейностите в изключителните области на неговите дъщерни дружества Axens и Prosernat, включително и елементът на помощ, свързан с последиците от неограничената гаранция, от която публичноправната организация ФИП се ползва, е в съответствие с разпоредбите на рамката ИРД от 1996 година, както и с рамката за НИРИ, при условие че са спазени съдържащите се в тях изисквания.
7.3.3 ЗАКЛЮЧЕНИЕ ОТНОСНО СЪВМЕСТИМОСТТА НА ВЪПРОСНАТА МЯРКА
(321)
В заключение Комисията счита, че въпросната мярка е съвместима с вътрешния пазар при положение, че условията, посочени в точки 7.3.1 и 7.3.2, са спазени.
8 НЕУТРАЛНОСТ ПО ОТНОШЕНИЕ НА РЕЖИМА НА СОБСТВЕНОСТ
(322)
Комисията държи да подчертае, че по никакъв начин не поставя под въпрос принадлежността на публичноправната организация ФИП към държавата, нито оспорва статута ѝ на юридическо лице на публичното право като такъв.
(323)
По смисъла на член 345 от ДФЕС Общността е неутрална по отношение на режима на собствеността в държавите-членки и няма разпоредба от Договора, която да препятства държавата да притежава (изцяло или частично) предприятия. Като се има предвид това, правилата на конкуренцията трябва да се прилагат по еднакъв начин към частните предприятия и към държавните предприятия. При прилагането на тези правила нито един вид от тези предприятия не следва да получава изгода или да бъде лишено от такава.
(324)
В настоящия случай гаранцията, от която се ползва публичноправната организация ФИП не е резултат от собствеността, а от правния статут на предприятието. Държавите-членки са свободни да избират правната форма на предприятията, но при избора си трябва да спазват правилата на конкуренцията, заложени в Договора. По-специално само фактът, че държавната гаранция е автоматично свързана с конкретен правен статут, не е пречка същата тази гаранция да представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, ако са налице условията, посочени в него (259),
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. С предоставянето от страна на Франция на статут на публичноправна организация с търговски и промишлен характер на ФИП, считано от 7 юли 2006 г., последната получи неограничена държавна гаранция (наричана по-нататък „държавна гаранция“) за всички свои дейности.
2. Покритието с държавна гаранция на нестопанските дейности на публичноправната организация ФИП, по-специално обучение с оглед на повече и по-квалифицирани човешки ресурси, независима научноизследователска и развойна дейност с оглед по-широки познания и по-добро разбиране и разпространение на резултатите от изследванията, не представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
3. Покритието с държавна гаранция на дейностите по трансфер на технологии, осъществявани от публичноправната организация ФИП в предвидените области в изключителната спогодба за разработка, търговско разпространение и използване, сключена с дъщерното дружество Beicip-Franlab, не представлява държавна помощ съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС.
4. Покритието с държавна гаранция на дейностите по трансфер на технологии, осъществявани от публичноправната организация ФИП в предвидените области в изключителните спогодби, сключени с нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, посочени в член 3, параграф 1 от решението на Комисията от 16 юли 2008 г. относно помощта, приведена в действие от Франция в полза на групата ФИП (наричано по-нататък „решение C 51/2005“), представлява държавна помощ съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС.
5. Покритието с държавна гаранция на научните изследвания по договор и услугите, предоставяни от публичноправната организация ФИП както за сметка на трети лица, така и за сметка на дружествата, представлява държавна помощ съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС.
Член 2
В случай на изменение на спогодбата между публичноправната организация ФИП и нейното дъщерно дружество Beicip-Franlab, посочена в член 1, параграф 3 от настоящото решение, Франция уведомява Комисията за същата тази спогодба, като отчита евентуалното въздействие на държавната гаранция за оценяването на целия евентуален размер на държавното финансиране, освен ако нови договорни условия позволят да се изключи наличието на държавна помощ.
Член 3
Покритието с държавна гаранция на стопанските дейности, посочени в член 1, параграф 4 и 5 от настоящото решение, представлява помощ, съвместима с вътрешния пазар, за периода 7 юли 2006 г. - 31 декември 2009 г.
Член 4
Считано от 1 януари 2010 г. и до изтичането на изключителните споразумения между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, посочени в член 3, параграф 1 от решение C 51/2005, покритието с държавна гаранция на стопанските дейности, посочени в член 1, параграф 4 от настоящото решение, представлява помощ, съвместима с вътрешния пазар, при условие че се спазват условията, предвидени в членове 5 и 6 от настоящото решение.
Член 5
1. Годишният финансов доклад, посочен в член 4, параграф 2 от решение C 51/2005 освен вече споменатите елементи в член 5, параграф 1 от същото решение съдържа и изброените елементи в параграфи 2, 3 и 4 от настоящия член.
2. В годишния финансов доклад се посочва размерът, лихвеният процент и договорните условия на сключените от публичноправната организация ФИП заеми по време на съответния годишен период, както и оценка на брутния еквивалент на помощта на евентуалната лихвена отстъпка, свързана с държавната гаранция, освен ако се докаже, че тези договори за заем са в съответствие с обичайните пазарни условия или чрез сравнение на техните условия с условията, получавани от публичноправната организация ФИП преди промяната на статута ѝ, или въз основа на по-точна методология, предварително одобрена от Комисията.
3. В годишния финансов доклад се посочва размерът на стоките и услугите, получени от публичноправната организация ФИП от доставчиците за осъществяването на икономическите услуги, посочени в член 1, параграфи 4 и 5 от настоящото решение, през съответния годишен период, както и максимална оценка на брутния еквивалент на помощта, произтичаща от по-благоприятната оценка на доставчиците за риска от неизпълнение на задълженията на предприятието. Тази оценка се прави или чрез прилагане на фиксирана ставка от 2,5 % към размера на реализираните придобивки, или въз основа на по-точна методология, предварително одобрена от Комисията.
4. В годишния финансов доклад се посочва размерът на стопанските дейности, посочени в член 1, параграфи 4 и 5 от настоящото решение, осъществени от публичноправната организация ФИП през съответния годишен период, както и максималната оценка на брутния еквивалент на помощта, произтичаща от неплащането на премия, съответстваща на гаранцията за добро изпълнение, или поне за най-доброто усилие, предложено на получателите на същите тези икономически услуги. Тази оценка се прави или чрез прилагане на фиксирана ставка от 5 % върху размера на предоставените услуги, или въз основа на по-точна методология, предварително одобрена от Комисията.
Член 6
1. Общият размер на публичните средства, отпуснати за дейностите на публичноправната организация ФИП в изключителните области на дейност на Axens и Prosernat, включително максималното въздействие на държавната гаранция, както е оценено в член 5, параграфи 2, 3 и 4 от настоящото решение, трябва да бъде по-ниско от максималния разрешен интензитет от Рамката на Общността за държавна помощ за научни изследвания, развитие и иновации.
2. При надхвърляне на прага, посочен в параграф 1 от настоящия член, излишъкът от помощта при необходимост се изплаща от съответното дъщерно дружество Axens или Prosernat на публичноправната организация ФИП.
Член 7
Считано от 1 януари 2010 г., покритието с държавна гаранция на стопанските дейности, посочени в член 1, параграф 5, представлява държавна помощ, съвместима с вътрешния пазар при спазване на условията, предвидени в член 8 от настоящото решение.
Член 8
1. Научните изследвания по договор и услугите, предоставени от публичноправната организация ФИП, посочени в член 1, параграф 5 от настоящото решение, трябва да продължат да бъдат допълващи към нейната основна дейност за независими научни изследвания в публичния сектор.
2. С оглед да бъдат счетени за допълващи, научните изследвания по договор и предоставянето на услуги от публичноправната организация ФИП трябва:
-
да не засягат нормалното функциониране, независимостта или неутралността на публичноправната организация ФИП;
-
да бъдат тарифирани на пазарна цена или, ако не съществува пазарна цена, на цена, която отразява пълната стойност, увеличена с разумен марж, с изключение на потенциалното въздействие на държавната гаранция;
-
да подлежат на отделно осчетоводяване от дейностите по независими научни изследвания в публичния сектор (счетоводно разделяне на съответните цени и финансиране) и всички доходи, които пораждат, трябва да бъдат инвестирани обратно в основната дейност за независими научни изследвания в публичния сектор;
-
да бъдат неразривно свързани с основната дейност за независими научни изследвания в публичния сектор на публичноправната организация ФИП, по-специално поради използването на едни и същи инфраструктурни обекти, оборудване, материали или технологии или използването на едни и същи изследователи, научни работници, инженери, проектанти или техници;
-
да не попадат в приложното поле на изключителните споразумения, сключени между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, посочени в член 3, параграф 1 от горепосоченото решение C 51/2005, при необходимост удължени или изменени съгласно член 3, параграф 2 от решение C 51/2005 и член 12, параграф 2 от настоящото решение;
-
да представляват малка част от бюджета, използван от публичноправната организация ФИП за дейностите ѝ за независими научни изследвания в публичния сектор.
3. Всяка година Франция представя на Комисията доклад за научните изследвания по договор и предоставени услуги от публичноправната организация ФИП, в който се уточнява съотношението на сумите, отделени за тях, в бюджета на ФИП за дейностите ѝ за независими научни изследвания в публичния сектор.
Член 9
1. Френските власти и публичноправната организация ФИП посочват следната забележка в договора за финансиране на всяка операция (за всеки покрит от договора инструмент):
„Емисията/програмата/заемът не се ползват от никаква пряка или косвена гаранция от страна на държавата. В случай на неплатежоспособност държавата не може да бъде задължена да замести финансово ФИП за изплащане на дълга.“
2. Френските власти включват аналогична клауза, чрез която държавата се освобождава от отговорност, във всеки договор, свързан с предоставянето на научни изследвания по договор или услуги, посочени в член 1, параграф 5 от настоящото решение.
3. Френските власти включват аналогична клауза, чрез която публичноправната организация ФИП и държавата се освобождават от отговорност, във всеки договор, сключен с акционерните дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat, по който има задължаване.
4. Публичноправната организация ФИП се въздържа от предоставянето на гаранция, авал, обезпечение, писмо за намерение или гаранционно писмо в полза на дъщерните дружества Axens, Beicip-Franlab и Prosernat, които биха противоречали на обичайните пазарни условия.
Член 10
Франция уведомява поотделно Комисията за всяка помощ, чийто размер надхвърля праговете, предвидени от Рамката на Общността за държавна помощ за научни изследвания, развитие и иновации, като взема под внимание евентуалното въздействие на държавната гаранция.
Член 11
Франция уведомява Комисията, в срок от два месеца след датата на уведомление на настоящото решение, за мерките, които е взела с цел привеждане в съответствие.
Член 12
1. Членове 4, 5 и 6 от настоящото решение се прилагат до изтичане на срока на изключителните споразумения, сключени между публичноправната организация ФИП и нейните дъщерни дружества Axens и Prosernat, посочени в член 3, параграф 1 от решение C 51/2005.
2. Когато френските власти уведомяват Комисията за подновяване или изменение на тези изключителни споразумения в съответствие с член 3, параграф 2 от решение C 51/2005, те трябва да вземат под внимание въздействието на държавната гаранция при оценката на общия размер на публичното финансиране.
Член 13
Адресат на настоящото решение е Република Франция.
Съставено в Брюксел на 29 юни 2011 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 29ης Ιουνίου 2011
σχετικά με την κρατική ενίσχυση υπ' C 35/08 (πρώην NN 11/08) που χορήγησε η Γαλλία στον δημόσιο οργανισμό «Institut Français du Pétrol»
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 4483]
(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2012/26/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (1), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (2), και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (3),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στο πλαίσιο της επίσημης εξέτασης του φακέλου κρατικής ενίσχυσης C 51/05 σχετικά με μέτρα ενίσχυσης που εφάρμοσε η Γαλλία υπέρ του Institut Français du Pétrole (4), οι γαλλικές αρχές ενημέρωσαν τις υπηρεσίες της Επιτροπής, με επιστολή της 18ης Ιουλίου 2006, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 19 Ιουλίου 2006, τη μετατροπή, στις 7 Ιουλίου 2006, του δημόσιου οργανισμού IFP, πρώην επαγγελματικού ιδρύματος κατά την έννοια της πράξης γνωστής ως νόμος αριθ. 43-612 της 17ης Νοεμβρίου 1943 σχετικά με τη διαχείριση των επαγγελματικών συμφερόντων, σε δημόσιο οργανισμό βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα (εφεξής «EPIC»). Η μετατροπή αυτή προκύπτει από δύο έγγραφα τα οποία οι γαλλικές αρχές προσάρτησαν ως παράρτημα στην επιστολή τους: i) το διάταγμα υπ' αριθ. 2006-797 της 6ης Ιουλίου 2006 περί καθορισμού του νέου καταστατικού της δημόσιας επιχείρησης IFP, και ii) το άρθρο 95 του νόμου υπ' αριθ. 2005-781, της 13ης Ιουλίου 2005, για το πρόγραμμα καθορισμού των κατευθύνσεων της ενεργειακής πολιτικής (κατ' εφαρμογήν του οποίου εκδόθηκε το εν λόγω διάταγμα).
(2)
Με επιστολές της 3ης Αυγούστου 2007 και της 7ης Μαΐου 2008, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές πληροφορίες, στις οποίες οι γαλλικές αρχές απάντησαν με επιστολές της 28ης Σεπτεμβρίου 2007 και 26ης Ιουνίου 2008 αντίστοιχα.
(3)
Στο πλαίσιο προηγούμενης διαδικασίας, η Επιτροπή έλαβε στις 16 Ιουλίου 2008 απόφαση (εφεξής «απόφαση C 51/2005») σχετικά με ένα πρώτο μέτρο ενίσχυσης που εφάρμοσε η Γαλλία προς όφελος του ομίλου IFP (5). Σε αυτή την απόφαση, η Επιτροπή επισήμανε ότι το ζήτημα της ύπαρξης πρόσθετης κρατικής ενίσχυσης, με τη μορφή ενδεχόμενης απεριόριστης εγγύησης του κράτους που απορρέει από το γεγονός ότι η δημόσια επιχείρηση IFP έχει το καθεστώς EPIC, θα εξεταζόταν χωριστά στο πλαίσιο άλλης διαδικασίας.
(4)
Αυτή η δεύτερη διαδικασία, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, αποτέλεσε αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής της 16ης Ιουλίου 2008 (6) (εφεξής «απόφαση για την κίνηση διαδικασίας»), η οποία ελήφθη κατ' εφαρμογή του άρθρου 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (7) (εφεξής «κανονισμός διαδικασίας») έναντι της απεριόριστης εγγύησης του κράτους από την οποία δυνητικά επωφελούνταν ο όμιλος IFP.
(5)
Με τη δημοσίευση της προαναφερθείσας απόφασης για την κίνηση διαδικασίας στις 11 Οκτωβρίου 2008 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για το εν λόγω μέτρο.
(6)
Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις της Γαλλίας με επιστολή της 14ης Οκτωβρίου 2008.
(7)
Με επιστολή τής 6ης Νοεμβρίου 2008, που πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή αυθημερόν, οι σύμβουλοι της εταιρείας UOP Limited ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι ο πελάτης τους επιθυμούσε να διατυπώσει παρατηρήσεις για το εν λόγω μέτρο. Λαμβανομένων υπόψη των αναγκαίων προθεσμιών μετάφρασης, ζήτησαν παράταση της προθεσμίας μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2008, ώστε να μπορέσουν να κοινοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους. Με επιστολή της 7ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή ανέφερε ότι αποδεχόταν την αιτιολόγηση αυτού του αιτήματος και παραχωρούσε παράταση της εν λόγω προθεσμίας για την εταιρεία UOP Limited μέχρι τις 30 Νοεμβρίου 2008. Με επιστολή της 28ης Νοεμβρίου 2008, που πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή αυθημερόν, οι σύμβουλοι της εταιρείας UOP Limited διαβίβασαν τις παρατηρήσεις του πελάτη τους σχετικά με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας.
(8)
Στην ίδια επιστολή της 28ης Νοεμβρίου 2008, οι σύμβουλοι της εταιρείας UOP Limited ζήτησαν την άδεια να προσκομίσουν για λογαριασμό του πελάτη τους συμπληρωματικές παρατηρήσεις κατά την εξέλιξη της διαδικασίας. Με επιστολή της 17ης Δεκεμβρίου 2008, η Επιτροπή απάντησε σε αυτό το αίτημα αποδεχόμενη την παράταση της προθεσμίας να απαντήσει η εταιρεία UOP Limited μέχρι τις 23 Ιανουαρίου 2009, για να μπορέσει να υποβάλει ενδεχομένως συμπληρωματικές παρατηρήσεις. Με επιστολή της 23ης Ιανουαρίου 2009, οι σύμβουλοι της εταιρείας UOP Limited κοινοποίησαν συμπληρωματικές παρατηρήσεις του πελάτη τους.
(9)
Με επιστολή της 6ης Μαΐου 2009, η Επιτροπή κοινοποίησε στις γαλλικές αρχές το σύνολο των παρατηρήσεων που διατύπωσε η εταιρεία UOP Limited σχετικά με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, σε εμπιστευτική μορφή, όταν αυτό ήταν αναγκαίο. Κάλεσε τις γαλλικές αρχές να της κοινοποιήσουν τις παρατηρήσεις τους το αργότερο έως τις 8 Ιουνίου 2009. Με επιστολή της 2ας Ιουνίου 2009, οι γαλλικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας μέχρι τις 22 Ιουνίου 2009, διότι, κατά την άποψή τους, οι παρατηρήσεις που υπέβαλε το ενδιαφερόμενο τρίτο μέρος απαιτούσαν διεξοδική και εμπεριστατωμένη ανάλυση και διαβουλεύσεις με διάφορες υπηρεσίες υπουργείων. Με επιστολή της 9ης Ιουνίου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε να δοθεί παράταση μέχρι τις 22 Ιουνίου 2009. Με επιστολή της 22ας Ιουνίου 2009, οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους επί των παρατηρήσεων που διατύπωσε η εταιρεία UOP Limited.
(10)
Με επιστολή της 29ης Ιουλίου 2009, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές να υποβάλουν συμπληρωματικές πληροφορίες πριν τις 24 Αυγούστου 2009. Με επιστολή της 19ης Αυγούστου 2009, οι γαλλικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας να απαντήσουν έως τις 7 Σεπτεμβρίου 2009, την οποία η Επιτροπή τους παραχώρησε με επιστολή της 20ής Αυγούστου 2009. Με επιστολή της 8ης Σεπτεμβρίου 2009, οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν τελικά τις ζητηθείσες πληροφορίες.
(11)
Με επιστολή της 20ής Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή ζήτησε νέες συμπληρωματικές πληροφορίες από τις γαλλικές αρχές και τις κάλεσε να απαντήσουν εντός είκοσι ημερών. Με επιστολή της 14ης Δεκεμβρίου 2009, οι γαλλικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας να απαντήσουν μέχρι τις 22 Ιανουαρίου 2010, την οποία η Επιτροπή ενέκρινε με επιστολή της 18ης Δεκεμβρίου 2009. Οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν τελικά τις ζητηθείσες πληροφορίες με επιστολή της 13ης Ιανουαρίου 2010.
(12)
Στις 20 Μαΐου 2010, οι υπηρεσίες της Επιτροπής οργάνωσαν στις Βρυξέλλες συνεδρίαση για να εξετάσουν με τις γαλλικές αρχές τις επιπτώσεις στην παρούσα υπόθεση της απόφασης που εξέδωσε η Επιτροπή στις 26 Ιανουαρίου 2010 σχετικά με την κρατική ενίσχυση υπ' αριθ. C 56/07 (πρώην E 15/05) που χορηγήθηκε στην επιχείρηση La Poste (8) (εφεξής «απόφαση C 56/2007»). Επειδή η La Poste είναι δημόσια επιχείρηση το καθεστώς της οποίας εξομοιωνόταν, μέχρι τότε, με το καθεστώς ενός EPIC (9), η υπόθεση που την αφορά (εφεξής «υπόθεση La Poste» ή «υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών») παρουσίαζε μεγάλες ομοιότητες με το υπό εξέταση μέτρο, με αποτέλεσμα οι γαλλικές αρχές να προβάλουν τα ίδια επιχειρήματα, τηρουμένων των αναλογιών, στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την κάθε μία από τις δύο υποθέσεις. Στις 4 Ιουνίου 2010, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απέστειλαν πρόσθετες ερωτήσεις στη Γαλλία ζητώντας γραπτές παρατηρήσεις των γαλλικών αρχών για τα διάφορα σημεία που εξετάστηκαν στην εν λόγω συνεδρίαση. Στις 16 Ιουλίου 2010, οι γαλλικές αρχές απέστειλαν τα στοιχεία που τους ζητήθηκαν.
(13)
Με επιστολή της 29ης Σεπτεμβρίου 2010, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές συμπληρωματικές πληροφορίες, καλώντας τες να απαντήσουν εντός είκοσι ημερών. Με επιστολή της 7ης Οκτωβρίου 2010, οι γαλλικές αρχές ζήτησαν πρόσθετη προθεσμία να απαντήσουν μέχρι τις 26 Νοεμβρίου 2001, την οποία η Επιτροπή τους παραχώρησε με επιστολή της 8ης Οκτωβρίου 2010. Οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν τελικά τις ζητηθείσες πληροφορίες με επιστολή της 26ης Νοεμβρίου 2010.
2 Ο ΟΜΙΛΟΣ IFP
(14)
Όπως ανέφερε η Επιτροπή στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας και στην προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005 (10), ο δημόσιος οργανισμός IFP εκπληρώνει τρεις αποστολές:
-
αποστολή έρευνας και ανάπτυξης στους τομείς της διεξαγωγής ερευνών για κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, των τεχνολογιών διύλισης και πετροχημείας,
-
αποστολή εκπαίδευσης μηχανικών και τεχνικών, και
-
αποστολή ενημέρωσης και τεκμηρίωσης των σχετικών τομέων.
Μια σύμβαση στόχων με το κράτος καθορίζει τις βασικές κατευθύνσεις της δράσης του οργανισμού ανά πενταετία.
(15)
Εξάλλου, ο δημόσιος οργανισμός IFP κατέχει άμεσα και έμμεσα τον έλεγχο εμπορικών εταιρειών με τις οποίες έχει συνάψει αποκλειστικές συμβάσεις έρευνας και εκμετάλλευσης. Με βάση ένα σύνολο συγκλινόντων στοιχείων, τα οποία αναλύονται στην αιτιολογική σκέψη 137, η Επιτροπή έκρινε, στην προαναφερθείσα απόφασή της C 51/2005, ότι το σύνολο που απαρτίζεται από τις ανώνυμες εταιρείες Axens, Beicip-Franlab και Prosernat και τη μητρική τους εταιρεία, τον δημόσιο οργανισμό IFP, συνιστούσε έναν οικονομικό όμιλο (εφεξής και «όμιλος IFP») κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού.
(16)
Η Axens δραστηριοποιείται στην αγορά των καταλυτών και τεχνολογιών για τις βιομηχανίες διύλισης και πετροχημικών και παρουσίασε το 2006, ημερομηνία της μεταβολής του καθεστώτος της μητρικής εταιρείας της, ενοποιημένο κύκλο εργασιών ύψους 308,45 εκατ. ευρώ. Η IFP κι η Axens δεσμεύονται με δύο αποκλειστικές συμβάσεις άδειας-πλαισίου και άδειας-προϊόντων καθώς και με σύμβαση βιομηχανικής έρευνας (11). Σε αντιστάθμιση αυτών των συμφωνιών, η θυγατρική καταβάλλει στην μητρική της, αφενός, δικαιώματα εκμετάλλευσης βάσει των συμβάσεων άδειας και, αφετέρου αμοιβή […] (12) για την πρόσβαση στην ερευνητική ικανότητα του δημόσιου οργανισμού IFP.
(17)
H Beicip-Franlab ειδικεύεται στην έκδοση και διάδοση λογισμικών στον τομέα «Εξερεύνηση κοιτασμάτων» καθώς και στην εκπόνηση μελετών και την παροχή συμβουλών. Το 2006, ο κύκλος εργασιών της ανήλθε σε 42 εκατ. ευρώ. Μια αποκλειστική σύμβαση ανάπτυξης, εμπορικής εκμετάλλευσης και χρήσης, που υπεγράφη το 2003, διάρκειας δέκα ετών, ορίζει ότι [το IFP παρέχει στην Beicip-Franlab τα αποτελέσματα των ερευνών του] (13) σχετικά με τους αλγόριθμους, τα μοντέλα ή τις μεθοδολογίες [που προέρχονται από την έρευνα] (**) του δημόσιου οργανισμού IFP στον τομέα «Εξερεύνηση κοιτασμάτων» και ότι η Beicip-Franlab μπορεί να ζητήσει από τον IFP να παράγει προϊόντα σε αυτή τη βάση. Η Beicip-Franlab καλύπτει το σύνολο των δαπανών ανάπτυξης των προϊόντων του δημόσιου οργανισμού IFT. Ακόμη, η Beicip-Franlab καταβάλλει διάφορες πρόσθετες αμοιβές […] (*) που έχουν ως στόχο να καλύψουν τη συντήρηση και τα δικαιώματα χρήσης. Το 2005, υπογράφηκε ένα πρόσθετο σύμφωνο το οποίο τροποποιεί τις λεπτομέρειες αμοιβής, διατηρώντας ωστόσο την αρχή της πλήρους κάλυψης των δαπανών ανάπτυξης από την Beicip-Franlab.
(18)
Η Prosernat εκπονεί μελέτες και παρέχει υπηρεσίες καθώς και σύνολα εξοπλισμών στον τομέα της επεξεργασίας του φυσικού αερίου και της ανάκτησης του θείου. Το 2006, ο κύκλος εργασιών της ανήλθε σε 49,9 εκατ. ευρώ. Στις 18 Αυγούστου 2003, υπογράφτηκαν μεταξύ του IFP και της Prosernat σύμβαση άδειας-πλαισίου και σύμβαση βιομηχανικής έρευνας διάρκειας έξι ετών, με αναδρομική ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2002, βάσει των οποίων η Prosernat έχει αποκλειστική παραχώρηση εκμετάλλευσης των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του δημόσιου οργανισμού IFP και [ο IFP της παρέχει τα αποτελέσματα] (**) των ερευνών του […] (**) στον τομέα των τεχνολογιών επεξεργασίας φυσικού αερίου και ανάκτησης του θείου. Η Prosernat καταβάλλει στη μητρική εταιρεία της δικαιώματα εκμετάλλευσης επί του ετήσιου κύκλου εργασιών της ως αμοιβή για την άδεια χρήσης των διεργασιών καθώς και δικαίωμα εκμετάλλευσης για τους εξοπλισμούς που καθορίζεται κατά περίπτωση. Η αμοιβή του δημόσιου οργανισμού IFP για την πρόσβαση της Prosernat στα αποτελέσματα των ερευνητικών εργασιών του ανέρχεται σε […] (*)% του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών της Prosernat.
(19)
Σύμφωνα με το άρθρο 6 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, προστέθηκε το 2009 ρήτρα (14) στις αποκλειστικές συμφωνίες που διέπουν τις αμοιβές του δημόσιου οργανισμού IFP από τις θυγατρικές του Axens και Prosernat, ώστε να εξασφαλιστεί ότι καταβάλλεται στη μητρική εταιρεία ελάχιστη μη κατ' αποκοπήν αμοιβή που καλύπτει τουλάχιστον το 25 % του κόστους των μελετών σκοπιμότητας πριν από τις εργασίες βιομηχανικής έρευνας, το 50 % των δαπανών βιομηχανικής έρευνας και, κατά περίπτωση, το 75 % του κόστους των δραστηριοτήτων προ-ανταγωνιστικής ανάπτυξης κατά την έννοια του κοινοτικού πλαισίου των κρατικών ενισχύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη, της 17ης Φεβρουαρίου 1996 (15) (εφεξής «πλαίσιο Ε&Α του 1996»), που ασκεί ο δημόσιος οργανισμός IFP στους τομείς δραστηριότητας των θυγατρικών του (16).
(20)
Σύμφωνα με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, στο πλαίσιο της εξέτασης του εν λόγω μέτρου, κρίνεται απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η δυνητική επίπτωση της κρατικής εγγύησης που απορρέει από το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP στο σύνολο των επιχειρήσεων του ομίλου IFP (συμπεριλαμβανομένου του δημόσιου οργανισμού IFP και των τριών θυγατρικών του ιδιωτικού δικαίου) (17).
3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(21)
Μέχρι το 2006, ο δημόσιος οργανισμός IFP είχε μορφή νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου, επαγγελματικού ιδρύματος κατά την έννοια του νόμου υπ' αριθ. 43-612 της 17ης Νοεμβρίου 1943 για τη διαχείριση των επαγγελματικών συμφερόντων, υπό τον οικονομικό και δημοσιονομικό έλεγχο της γαλλικής κυβέρνησης.
(22)
Με το άρθρο 95 του νόμου αριθ. 2005-781, της 13ης Ιουλίου 2005, περί καθορισμού των κατευθύνσεων της ενεργειακής πολιτικής, θεσπίστηκε η αρχή της μετατροπής του IFP σε EPIC. Η μετατροπή αυτή τέθηκε σε ισχύ με τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας του διατάγματος αριθ. 2006-797, στις 6 Ιουλίου 2006, για το καταστατικό του δημόσιου οργανισμού IFP.
(23)
Ως EPIC, ο δημόσιος οργανισμός IFP έγινε, την ημέρα της τροποποίησης του καταστατικού του, νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου (18).
(24)
Οι νομικές συνέπειες του χαρακτηρισμού ως EPIC εξηγούνται αναλυτικά στο μέρος 2 («Περιγραφή του μέτρου») της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007 καθώς και στο μέρος 3.2.1 («Νομικές συνέπειες του καθεστώτος EPIC») της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, στα οποία παραπέμπει η Επιτροπή κατ' αναλογία.
4 ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(25)
Στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή έκρινε καταρχάς ότι το μέτρο δημιουργούσε αμφιβολίες αν το καθεστώς βάσει του κοινού δικαίου που τέθηκε σε εφαρμογή προς όφελος των EPIC σε θέματα πτώχευσης εξομοιώνεται με μηχανισμό απεριόριστης εγγύησης του κράτους με τη διάθεση δημόσιων πόρων:
-
οι διαδικασίες αφερεγγυότητας και πτώχευσης δεν εφαρμόζονται στους EPIC ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου βάσει της γενικής αρχής του ακατάσχετου των περιουσιακών στοιχείων των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που αναγνωρίζεται στη γαλλική νομολογία από τα τέλη του 19ου αιώνα, και ιδίως από το Cour de Cassation (19). Για περισσότερες λεπτομέρειες, η Επιτροπή παραπέμπει στο μέρος 3.2.1.1 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, στις αιτιολογικές σκέψεις 38 έως 40 (20)·
-
αντιθέτως, ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 και οι πράξεις εφαρμογής του εφαρμόζονται στους EPIC. Οι διατάξεις αυτές ορίζουν ρητά το κράτος ως την αρμόδια αρχή για την είσπραξη των οφειλών των δημόσιων οργανισμών, του παρέχουν σημαντικές εξουσίες, όπως η αυτεπάγγελτη έκδοση εντολής πληρωμής, και θεσπίζουν την αρχή της έσχατης ευθύνης του κράτους για τις οφειλές των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Αναλυτικότερα, η Επιτροπή παραπέμπει στο μέρος 3.2.1.2 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, στις αιτιολογικές σκέψεις 41 έως 45 (21)·
-
σε περίπτωση λύσης και εκκαθάρισης ενός EPIC, εφαρμόζεται κατά κανόνα η αρχή της μεταφοράς των οφειλών στο κράτος ή σε μια άλλη δημόσια οντότητα (22), έτσι ώστε κάθε πιστωτής ενός EPIC να εξασφαλίζεται ότι δεν υπάρχει καμία περίπτωση διαγραφής της απαίτησής του έναντι ενός δημόσιου οργανισμού. Αναλυτικότερα, η Επιτροπή παραπέμπει στο μέρος 3.2.1.3 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, στις αιτιολογικές σκέψεις 46 έως 51 (23)·
-
οι EPIC θα μπορούσαν να διαθέτουν προνομιακή πρόσβαση στους λογαριασμούς προκαταβολών του δημοσίου. Αναλυτικότερα, η Επιτροπή παραπέμπει στο μέρος 3.2.1.4 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, στην αιτιολογική σκέψη 52 (24).
(26)
Εξάλλου, όπως διευκρινίστηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 65 έως 74 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει για περισσότερες λεπτομέρειες, οι νομοθετικές και κανονιστικές διασαφηνίσεις που προτάθηκαν από τις γαλλικές αρχές δεν φαίνονταν επαρκείς για να αρθούν αυτές οι αμφιβολίες εκ των προτέρων.
(27)
Στη συνέχεια η Επιτροπή ανέφερε ότι δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο να προκύπτει επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα από αυτή την κατάσταση, κυρίως μέσω των ευνοϊκότερων όρων χρηματοδότησης, παρά το γεγονός ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του δεν αξιολογούνται από εξωτερικό οργανισμό αξιολόγησης. Ο όμιλος IFP μπορούσε επίσης να διαθέτει πλεονέκτημα στις σχέσεις του με τους πελάτες και προμηθευτές του, εφόσον αυτοί θα είχαν την πεποίθηση ότι απαιτήσεις τους έχουν την εγγύηση του κράτους. Κατά συνέπεια, στο στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης δεν ήταν δυνατό να αποκλειστεί ότι, σε περίπτωση προμήθειας ή αγοράς αγαθών ή υπηρεσιών με πίστωση, οι εν λόγω προμηθευτές ή πελάτες παρέχουν στον δημόσιο οργανισμό IFP καλύτερους όρους από αυτούς που θα παρείχαν σε μια επιχείρηση που δεν επωφελείται από την εγγύηση του κράτους.
(28)
Εξάλλου, βάσει των πληροφοριών που είχε στη διάθεσή της μετά την προκαταρκτική εξέταση, η Επιτροπή θεώρησε ότι ο απεριόριστος χαρακτήρας της εγγύησης, ιδίως όσον αφορά τη διάρκειά της, το ύψος και την έκτασή της, καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολο να υπολογιστεί το ποσό της προμήθειας που θα έπρεπε να καταβάλει ο δημόσιος οργανισμός IFP στο κράτος για την παροχή αυτής της προστασίας.
(29)
Τέλος, η Επιτροπή ανέφερε ότι είχε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο της κρατικής ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, εφόσον αυτή δεν φαινόταν εκ πρώτης όψεως να αποσκοπεί στη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή περιοχών.
5 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
5.1 ΑΡΧΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
(30)
Μετά την έκδοση της προαναφερθείσας απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν τις παρατηρήσει και τις προτάσεις τους στην Επιτροπή με επιστολή της 14ης Οκτωβρίου 2008. Η εν λόγω επιστολή συμπληρώνει τις παρατηρήσεις και προτάσεις που είχαν αναπτυχθεί σε προηγούμενες επιστολές των γαλλικών αρχών (25) και συνοψίζονταν στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας.
(31)
Στις παρατηρήσεις τους της 14ης Οκτωβρίου 2008, οι γαλλικές αρχές υπενθύμισαν προκαταρκτικά ότι η διαδικασία έναντι του ομίλου IFP κινήθηκε παράλληλα με τη διαδικασία για την προαναφερθείσα υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών και, ως εκ τούτου, δήλωσαν ότι θα επαναλάμβαναν, τηρουμένων των αναλογιών, τα ίδια επιχειρήματα με αυτά που είχαν αναπτύξει κατά την εξέταση της εν λόγω υπόθεσης (26). Παρά τις ομοιότητες, οι γαλλικές αρχές επισήμαναν τις ιδιαιτερότητες του δημόσιου οργανισμού IFP: πρόκειται για έναν ερευνητικό οργανισμό στον οποίο έχει ανατεθεί τριπλή αποστολή δημοσίου συμφέροντος (έρευνα, κατάρτιση και τεκμηρίωση), οι δραστηριότητες του οποίου είναι, κατά το μεγαλύτερο μέρος, μη οικονομικού χαρακτήρα, γεγονός που δικαιολογούσε τη δημόσια χρηματοδότηση που του χορηγήθηκε. Ακόμη, διευκρίνισαν τους λόγους της μετατροπής του σε EPIC: να υπάρξει συνέπεια, αφενός, ανάμεσα στη φύση των δραστηριοτήτων και τον τρόπο χρηματοδότησης του IFP και, αφετέρου, στο νομικό καθεστώς του, η οποία δικαιολογούσε την μεταβολή καθεστώτος, κατά τρόπο που να προσεγγίσει ο IFP τον δημόσιο τομέα εγκαταλείποντας τη μορφή επαγγελματικού ιδρύματος ιδιωτικού δικαίου.
(32)
Οι γαλλικές αρχές αμφισβήτησαν την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης εφόσον, κατά την άποψή τους, δεν πληρούνταν δύο από τους όρους που θέτει το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, διότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν συνεπαγόταν καμία μεταφορά κρατικών πόρων (5.1.1), αφενός, και δεν παραχωρούσε κανένα πλεονέκτημα στον δημόσιο οργανισμό IFP (σημείο 5.1.2), αφετέρου.
5.1.1 ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΠΟΥ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΤΕΙ ΣΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ
(33)
Κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, αφενός, οι δημόσιοι οργανισμοί δεν επωφελούνται από καμία αυτόματη εγγύηση λόγω του καθεστώτος τους (Α) και, αφετέρου το σκεπτικό της Επιτροπής στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας είναι λανθασμένο (Β).
A. Απουσία απεριόριστης εγγύησης του κράτους
(34)
Όπως διευκρινίστηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 41 έως 45 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007 στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές αναπτύσσουν πέντε επιχειρήματα για να στηρίξουν την επιχειρηματολογία τους.
(35)
Καταρχάς, καμία νομοθετική πράξη ούτε απόφαση θεσπίζει την αρχή ότι το κράτος παρέχει εξ ορισμού απεριόριστη εγγύηση για τα χρέη των EPIC.
(36)
Δεύτερον, σύμφωνα με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, δεν υφίστανται εγγυήσεις, ιδίως βάσει της απόφασης Société de l'hôtel d'Albe (27), καθώς και των δύο αποφάσεων στην υπόθεση Campoloro (28).
(37)
Τρίτον, ο οργανικός νόμος της 1ης Αυγούστου 2001 σχετικά με τον νόμο του προϋπολογισμού (LOLF) προβλέπει ότι μια εγγύηση μπορεί να δημιουργηθεί μόνο με διάταξη στον νόμο περί του προϋπολογισμού (29), στοιχείο το οποίο το Συμβούλιο Επικρατείας επιβεβαίωσε ρητά στην ετήσια έκθεση του 2006 (30). Συνεπώς, κατά την άποψη του εμπειρογνώμονα που διόρισαν οι γαλλικές αρχές στην προαναφερθείσα υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών (31), από τότε που τέθηκε πλήρως σε ισχύ ο νόμος περί προϋπολογισμού την 1η Ιανουαρίου 2005, δεν ήταν δυνατό να χορηγηθεί νόμιμα καμία έμμεση εγγύηση. Δεν παρέχεται λοιπόν καμία εγγύηση για τα χρέη που συνάφθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2005. Όσον αφορά τα χρέη που συνάφθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2005, ο εμπειρογνώμονας εκτιμά ότι δεν είναι δυνατό να κριθεί, χωρίς την ύπαρξη δικαστικής απόφασης, αν θα μπορούσε ή όχι να αποκλειστεί η ακυρότητα των έμμεσων εγγυήσεων που παρέχονταν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2005, η χορήγηση των οποίων δεν επιτρεπόταν ρητά με διάταξη του νόμου περί του προϋπολογισμού, λαμβάνοντας ως νομική βάση τον σεβασμό των συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων των πιστωτών.
(38)
Τέταρτον, η Γαλλία θεωρεί ότι, εάν οι EPIC απολάμβαναν την εγγύηση του κράτους, η μεταβολή του καθεστώτος τους θα απαιτούσε τη θέσπιση μέτρων για τη διατήρηση των δικαιωμάτων των πιστωτών. Το γεγονός ότι δεν τέθηκε ποτέ σε εφαρμογή τέτοιος μηχανισμός (32) υποδηλώνει το αντίθετο, ότι οι EPIC δεν επωφελούνται από καμία εγγύηση του κράτους.
(39)
Πέμπτον, οι γαλλικές αρχές παραπέμπουν σε άρθρο (33) του κ. Labetoulle, πρώην Προέδρου του τμήματος διαφορών του Συμβουλίου Επικρατείας, κατά την άποψη του οποίου «δεν υπάρχει βάσει του δικαίου κανένας αυτοματισμός όσον αφορά τη χορήγηση, το όφελος και την έκταση αυτής της εγγύησης [μιας εγγύησης του κράτους που θα εφαρμοζόταν αυτοδικαίως στους κρατικούς οργανισμούς]».
B. Λανθασμένο σκεπτικό της Επιτροπής (34)
(40)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι, όσον αφορά τους EPIC, η εξόφληση των ατομικών απαιτήσεων δεν είναι εγγυημένη (α), ούτε εξασφαλίζεται η συνέχιση της ύπαρξης του δημόσιου οργανισμού ή των υποχρεώσεών του (β).
α) Απουσία εγγύησης ως προς την εξόφληση ατομικών απαιτήσεων
(41)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 46 έως 49 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 δεν θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση εγγύησης: σύμφωνα με τις προπαρασκευαστικές εργασίες του εν λόγω νόμου, μίας ερμηνείας των αποφάσεων Campoloro της 10ης Νοεμβρίου 1999 (35) και της 18ης Νοεμβρίου 2005 (36), και με επιστημονικά νομικά άρθρα (37), οι γαλλικές αρχές δηλώνουν ότι, κατά την άποψή τους, ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 δεν προέβλεπε υποχρέωση του κράτους να διαθέτει ίδιους πόρους του: η αναφερόμενη στο άρθρο 1 διατύπωση «y pourvoit» (επιλαμβάνεται) παρέχει στο κράτος μόνο εξουσία «υποκατάστασης» του προσώπου το οποίο υποκαθιστά, κατά την άσκηση της οποίας «καταρχήν ο υποκαθιστών διαθέτει τις ίδιες αρμοδιότητες με τον υποκαθιστάμενο». Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο αυτής της υποκατάστασης, το κράτος θα μπορούσε να ασκήσει μόνο αυτές τις εκτελεστικές αρμοδιότητες, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν τη δυνατότητα διάθεσης πόρων του κρατικού προϋπολογισμού, εφόσον η χορήγηση έκτακτης επιχορήγησης είναι «εκτός του πεδίου της εξουσίας υποκατάστασης.»
(42)
Εξάλλου, όπως αναφέρεται στις σκέψεις 50 έως 53 της προαναφερθείσας υπόθεσης C 56/2007, στην οποία η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι δεν είναι δυνατόν να θεμελιωθεί η αντικειμενική ευθύνη του κράτους με μόνη αιτιολογία την ανεπάρκεια στοιχείων ενεργητικού. Πράγματι, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, κάθε εγγύηση προϋποθέσει ότι ο εγγυητής αποδέχεται την ύπαρξη εγγύησης. Εφόσον η ευθύνη συνεπάγεται την αποδοχή μιας αμέλειας ή, σε περίπτωση αντικειμενικής ευθύνης, την ανάληψη των συνεπειών μιας ίδιας πράξης, δεν μπορεί να γίνεται λόγος για ύπαρξη εγγύησης. Σύμφωνα με τη Γαλλία, δεν είναι δυνατό να στοιχειοθετηθεί ευθύνη του κράτους με τη μόνη αιτιολογία ότι ο νομάρχης ή η εποπτεύουσα αρχή δεν μπόρεσε να λάβει κανένα μέτρο που θα επέτρεπε την εξόφληση της οφειλής εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης και των περιουσιακών στοιχείων του δημόσιου οργανισμού. Πρέπει να αποκλεισθεί η αμέλεια, διότι η παράλειψη καθαυτή του νομάρχη ή της εποπτεύουσας αρχής δεν συνιστά αμέλεια. Οι γαλλικές αρχές αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι η απαίτηση της συνέχειας της δημόσιας υπηρεσίας επιβάλλεται στον αντιπρόσωπο του κράτους κατά την εκτέλεση της διαδικασίας που θεσπίστηκε με το νόμο της 16ης Ιουλίου 1980, αλλά θεωρούν ότι, ακόμη και αν ο δικαστής διέτασσε την αποζημίωση του πιστωτή, η απόφαση αυτή θα έφερνε τον πιστωτή στην κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν με βάση το κοινό δίκαιο, εφόσον, σε αυτή την περίπτωση, το υπό εξέταση περιουσιακό στοιχείο θα είχε εκχωρηθεί και οι πιστωτές θα εισέπρατταν το ποσό που θα τους αντιστοιχούσε. Συνεπώς, ο πιστωτής δεν θα είχε κανένα προνόμιο.
β) Απουσία εγγύησης σε σχέση με τη συνέχιση της ύπαρξης του δημόσιου οργανισμού IFP ή των υποχρεώσεών του
(43)
Όπως διευκρινίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 54 έως 56 της εν λόγω απόφασης C 56/2007, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι το ανεφάρμοστο της διαδικασίας εξυγίανσης και εκκαθάρισης κοινού δικαίου στα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου δεν αποκλείει τη δυνατότητα πτώχευσης ενός EPIC ή εφαρμογής διαδικασίας πτώχευσης σε αυτόν. Αμφισβητούν την ανάλυση της Επιτροπής που βασίζεται στην ανακοίνωση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων (38) (εφεξής «Ανακοίνωση για τις εγγυήσεις») και θεωρούν ότι στην προκειμένη περίπτωση η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη «ευνοϊκότερων όρων χρηματοδότησης» καταλογιστέων στον αποκλεισμό της δυνατότητας εφαρμογής διαδικασίας πτώχευσης, ούτε απέδειξε ότι είναι αδύνατο να πτωχεύσει ο δημόσιος οργανισμός IFP ούτε ότι αποκλείεται οποιαδήποτε άλλη διαδικασία αφερεγγυότητας, στο βαθμό που ο νόμος του 1985 είναι απλά ένας νόμος διαδικασίας, και πως το γεγονός ότι οι EPIC δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δεν σημαίνει ότι δεν είναι δυνατό να τεθεί σε εφαρμογή για τους οργανισμούς αυτούς μια ad hoc διαδικασία εξυγίανσης, εκκαθάρισης ή «πτώχευσης».
(44)
Εξάλλου, όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 57 έως 67 της εν λόγω απόφασης C 56/2007, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή της «διαδικασίας» που θέσπισε ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 δεν παρέχει στον πιστωτή κανένα επιπλέον προνόμιο σε σχέση με τη συλλογική διαδικασία του κοινού δικαίου. Αμφισβητούν την υποχρέωση τήρησης των κριτηρίων δημοσιότητας (39) και ισοδυναμίας (40) που όρισε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 81 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για να εκτιμήσει αν η εφαρμογή μιας ειδικής διαδικασίας σε περίπτωση αφερεγγυότητας παρέχει προνόμιο στην επιχείρηση που υπόκειται σε αυτήν έναντι των επιχειρήσεων που υπάγονται στο εμπορικό δίκαιο (41), αλλά επιλέγουν αυτά τα ίδια κριτήρια για να αναλύσουν τη διαδικασία που θεσπίστηκε με το νόμο της 16ης Ιουλίου 1980. Όσον αφορά το κριτήριο της δημοσιότητας, θεωρούν ότι δικαίως οι οργανισμοί αξιολόγησης κρίνουν ότι η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται στην περίπτωση της αφερεγγυότητας ενός EPIC, ενώ σε ό,τι αφορά το κριτήριο της ισοδυναμίας, κάνουν διάκριση ανάμεσα στην περίπτωση εφαρμογής και μη εφαρμογής της απαίτησης να υπάρχει συνέχεια της δημόσιας υπηρεσίας, επισημαίνοντας ότι η οικονομική κατάσταση του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του καθιστά απίθανη μια κατάσταση ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού του ομίλου IFP, τα ταμειακά διαθέσιμα και οι τοποθετήσεις του οποίου (ύψους 150,3 εκατ. ευρώ) ήταν στα τέλη του 2007 περίπου πενταπλάσια από τα δάνεια και τις χρηματοοικονομικές οφειλές (25,2 εκατ. ευρώ):
α)
σε περίπτωση που δεν εφαρμόζεται καμία απαίτηση δημόσιας υπηρεσίας, η εφαρμογή της διαδικασίας που θέσπισε ο νόμος του 1980 δεν θα έθετε τους πιστωτές σε ευνοϊκότερη θέση σε σχέση με το αν εφαρμοζόταν η διαδικασία κοινού δικαίου: θα αποζημιώνονταν με το ίδιο ποσό το οποίο θα ελάμβαναν οι πιστωτές μιας επιχείρησης που υπάγεται στο εμπορικό δίκαιο, δηλ. με το ποσό που λαμβάνεται από τη ρευστοποίηση των περιουσιακών στοιχείων, και δεν θα είχαν πλέον ένδικα μέσα μετά το πέρας της διαδικασίας, (42) εφόσον, κατά την άποψη της Γαλλίας, δεν είναι δυνατό να θεμελιωθεί η ευθύνη του κράτους με την αποκλειστική αιτιολογία της ανεπάρκειας των στοιχείων ενεργητικού. Θα υπήρχε διαφορά μόνο ως προς δύο στοιχεία:
-
την απουσία συνολικής αντιμετώπισης των πιστωτών: σε αντίθεση με τη διαδικασία ιδιωτικού δικαίου κατά την οποία οι απαιτήσεις αντιμετωπίζονται συνολικά και οι πιστωτές ικανοποιούνται κατά φθίνουσα τάξη προνομιακής θέσης και κατ' αναλογία προς τα διαθέσιμα ποσά, η διαδικασία που θέσπισε ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 είναι διαφορετική από την άποψη ότι ο πιστωτής μπορεί να διατηρήσει τα δικαιώματά του μόνο αν ασκήσει αγωγή. Η λογική του νόμου της 16ης Ιουλίου 1980 βασίζεται στην αρχή της «εξυπηρέτησης κατά σειρά προτεραιότητας»·
-
ο αντιπρόσωπος του κράτους είναι αυτός που ασκεί, υπό τον έλεγχο του διοικητικού δικαστή (έλεγχο της βαριάς αμέλειας, όπως έκρινε το Συμβούλιο Επικρατείας στην προαναφερθείσα απόφαση Campoloro), καθήκοντα ισοδύναμα με αυτά του εκκαθαριστή και του αναγκαστικού διαχειριστή.
β)
σε περίπτωση που έπρεπε να διασφαλιστεί η συνέχεια της δημόσιας υπηρεσίας, οι γαλλικές αρχές παραδέχονται ότι ο αντιπρόσωπος του κράτους, ασκώντας τις εξουσίες που του παρέχει ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980, θα μπορούσε να αποφασίσει να μην εκχωρήσει ορισμένα στοιχεία ενεργητικού τα οποία είναι απαραίτητα για την εκπλήρωση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Εάν δεν αντισταθμιζόταν από το κράτος αυτή η μη εκχώρηση ορισμένων περιουσιακών στοιχείων, θα είχε ως αποτέλεσμα τη ρευστοποίηση λιγότερων περιουσιακών στοιχείων και τη μείωση των ποσών που θα μπορούσαν να ανακτήσουν οι πιστωτές. Η διαδικασία δεν θα παρείχε στους πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP περισσότερα δικαιώματα από εκείνα που θα είχαν σε περίπτωση εφαρμογής του εμπορικού δικαίου. Οι γαλλικές αρχές παραδέχονται, ωστόσο, ότι σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσε να γίνει επίκληση της αντικειμενικής ευθύνης του κράτους, με αποτέλεσμα να αποζημιωθούν οι πιστωτές μέχρι το ποσό της ζημίας που θα είχαν υποστεί (δηλ. το πολύ με το ισοδύναμο της αγοραίας αξίας των περιουσιακών στοιχείων τα οποία διατήρησε το κράτος για να υπάρξει συνέχεια της δημόσιας υπηρεσίας). Οι πιστωτές θα περιέρχονταν, λοιπόν, στην κατάσταση η οποία θα προέκυπτε με την εφαρμογή του κοινού δικαίου. Οι γαλλικές αρχές συμπεραίνουν ότι η διαδικασία που θέσπισε ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 δεν παραχωρεί κανένα προνόμιο σε σχέση με τη διαδικασία κοινού δικαίου και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται άμεση υπαγωγή του δημόσιου οργανισμού IFP σε μια τέτοια διαδικασία.
(45)
Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 68 της απόφασης C 56/2007, στην οποία η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ότι οι νομοθετικές πράξεις που αναφέρονται στην απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση διαδικασίας, συγκεκριμένα στη σκέψη 82, και ιδίως η κωδικοποιητική οδηγία αριθ. 02-060-M95 της 18ης Ιουλίου 2002 σχετικά με την χρηματοοικονομική και λογιστική ρύθμιση των δημόσιων οργανισμών βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα και ο οδηγός για τη χρηματοοικονομική οργάνωση της σύστασης, μετατροπής και κατάργησης των εθνικών δημόσιων οργανισμών και των ενώσεων δημοσίου συμφέροντος, της 14ης Νοεμβρίου 2006, δεν μπορούν ούτε να εφαρμοστούν ούτε να προσαρμοστούν στον δημόσιο οργανισμό IFP.
(46)
Όσον αφορά την ανακεφαλαιοποίηση των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP, οι γαλλικές αρχές θεωρούν καταρχήν ότι το ζήτημα που θίγεται στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας δεν θα έπρεπε να εκτιμηθεί για να αποδειχθεί η ύπαρξη ενδεχόμενης κρατικής εγγύησης, αλλά για να μετρηθούν οι πιθανές επιπτώσεις μιας τέτοιας εγγύησης η οποία θα έθετε, κατά περίπτωση, τον δημόσιο οργανισμό IFP και τις θυγατρικές του σε προνομιακή θέση λόγω ευνοϊκότερων όρων ανακεφαλαιοποίησης. Στη συνέχεια κρίνουν ότι η επιχειρηματολογία της Επιτροπής στηρίζεται σε δύο λανθασμένες απόψεις:
-
Αφενός, η Επιτροπή διαπράττει σφάλμα συλλογισμού όσον αφορά την ενδεχόμενη στήριξη που θα μπορούσε να παράσχει ο δημόσιος οργανισμός IFP στις θυγατρικές του μέσω της μεταφοράς εντός του ομίλου, τους όρους με τους οποίους η μητρική εταιρεία ομίλου, σε περίπτωση που αυτή είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, μπορεί να στηρίξει μία από τις θυγατρικές της που υπόκεινται στην αυστηρή ρύθμιση του εταιρικού δικαίου (43) και χωρίς να δεσμεύονται απόλυτα από την έννοια της επιχείρησης κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού.
-
Αφετέρου, οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν ότι το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP, και η εγγύηση του κράτους που θα του παρείχε κατά περίπτωση αυτό το καθεστώς, θα του επέτρεπε να προβεί ευκολότερα σε ανακεφαλαιοποίηση των θυγατρικών του σε σύγκριση με της μητρικές εταιρείας ομίλων που υπάγονται στο νομικό καθεστώς ιδιωτικού δικαίου. Κατά τις γαλλικές αρχές, το γεγονός ότι μια εταιρεία στηρίζει προσωρινά τις ζημίες μιας θυγατρικής της είναι ζήτημα της φυσιολογικής λειτουργίας ενός ομίλου εταιριών, όπως εξάλλου έχει ήδη αναγνωρίσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (44), και η παρέμβαση ενός δημόσιου επενδυτή ο οποίος θα ενεργούσε με τους ίδιους κανόνες συμπεριφοράς όπως και ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα ενείχε στοιχεία κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (45). Αυτό θα ίσχυε ιδίως για τον δημόσιο οργανισμό IFP ο οποίος είχε τη νομική δυνατότητα (και όχι την υποχρέωση) να ανακεφαλαιοποιήσει μια προβληματική θυγατρική με βάση τα ίδια κριτήρια εκτίμησης όπως και κάθε συνετός επενδυτής. Τέλος, οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν ότι οι EPIC διαθέτουν την παραμικρή δυνατότητα «άμεσης πρόσβασης» στους «λογαριασμούς του δημοσίου». Διευκρινίζουν ότι η δημοσιονομική διάταξη του «λογαριασμού χρηματοδοτικής συνδρομής», που διέπεται από το άρθρο 24 του LOLF, προβλέπει τη σύσταση περιοριστικών πιστωτικών λογαριασμών (με ανώτατα όρια που ορίζονται από τον νόμο του προϋπολογισμού) που επιτρέπουν στο κράτος, εφόσον το επιθυμεί και έχει τη δυνατότητα (ιδίως σε σχέση με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης), να καταβάλει προκαταβολές σε διάφορους οργανισμούς. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, οι EPIC δεν έχουν «άμεση πρόσβαση» σε αυτούς τους λογαριασμούς.
5.1.2 ΑΠΟΥΣΙΑ ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ IFP ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΥΓΑΤΡΙΚΩΝ ΤΟΥ
(47)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν, καταρχάς, ότι η προαναφερθείσα ανακοίνωση σχετικά με τις εγγυήσεις δεν επιτρέπει να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι υφίσταται προνόμιο στην προκειμένη περίπτωση, ότι η επέκταση ενδεχόμενων προνομίων του δημόσιου οργανισμού IFP τα οποία απολαμβάνει λόγω του καθεστώτος τους ως EPIC στις θυγατρικές του, οι οποίες είναι ανώνυμες εταιρείες κοινού δικαίου, θα ήταν αντίθετη με την πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη αποφάσεων και ότι, στην προκειμένη περίπτωση, δεν έχει αποδειχθεί η ύπαρξη πραγματικού οικονομικού πλεονεκτήματος προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του.
(48)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η Επιτροπή ερμηνεύει λανθασμένα το σημείο 1.2 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης σχετικά με τις εγγυήσεις το οποίο προβλέπει ότι «(…) συνιστούν επίσης ενίσχυση υπό μορφή εγγυήσεων οι ευνοϊκότεροι όροι χρηματοδότησης που εξασφαλίζουν επιχειρήσεις των οποίων η νομική μορφή αποκλείει την πτώχευσης ή άλλες διαδικασίες αφερεγγυότητας ή προβλέπει ρητώς την παροχή κρατικής εγγύησης ή την κάλυψη ζημιών από το κράτος»:
-
καταρχάς, οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP διαθέτει ως EPIC νομικό καθεστώς που αποκλείει κάθε διαδικασία πτώχευσης ή αφερεγγυότητας. Η Επιτροπή δεν το απέδειξε σε καμία περίπτωση, αλλά απλώς προέβαλε την απόδειξη ότι το καθεστώς αυτό δεν θα επέτρεπε την εφαρμογή μας συγκεκριμένης διαδικασίας (στην προκειμένη περίπτωση τη διαδικασία που θέσπισε ο νόμος της 25ης Ιανουαρίου 1985)·
-
δεύτερον, οι γαλλικές αρχές αρνούνται ότι υπάρχει αυτόματη σχέση ανάμεσα στην νομική και καταστατική αδυναμία υπαγωγής σε διαδικασία πτώχευσης ή αφερεγγυότητας και την απολαβή ευνοϊκότερων όρων χρηματοδότησης στις αγορές· κατά την εφαρμογή του σημείου 1.2 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης περί εγγυήσεων, η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει εκ των προτέρων την ύπαρξη ευνοϊκότερων όρων πίστωσης, ώστε να θεωρήσει ότι μια επιχείρηση η νομική μορφή της οποίας αποκλείει κάθε διαδικασία πτώχευσης ή αφερεγγυότητας επωφελείται από καθεστώς ενίσχυσης υπό μορφή εγγυήσεων.
(49)
Εξάλλου, στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή αγνόησε την πρακτική της κατά τη λήψη αποφάσεων όταν εξέτασε τα δυνητικά προνόμια προς όφελος των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP από την ύπαρξη απεριόριστης εγγύησης για τον EPIC. Η Επιτροπή υιοθέτησε ένα αντικρουόμενο σκεπτικό με αυτό που υιοθέτησε κατά την ίδρυση της Banque Postale (46): ενώ η Banque Postale ήταν, όπως ακριβώς και οι θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP, ανώνυμη εταιρεία που ανήκε κατά 100 % σε επιχείρηση που εξομοιώνεται με έναν EPIC, η Επιτροπή έκρινε (χωρίς να ληφθούν υπόψη οι δεσμεύσεις της Γαλλίας σε αυτή την υπόθεση) ότι η νομική μορφή ανώνυμης εταιρείας κοινού δικαίου επέτρεπε, από μόνη της, να αποκλειστεί η ύπαρξη κάθε απεριόριστης εγγύησης στο επίπεδο της θυγατρικής. Με το ίδιο σκεπτικό θα έπρεπε, κατά την άποψη των γαλλικών αρχών, να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι, εφόσον οι θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP έχουν επίσης τη μορφή ανώνυμης εταιρείας κοινού δικαίου δεν επωφελούνται ούτε αυτές από την δυνητική απεριόριστη εγγύηση που παρέχει το καθεστώς ενός EPIC.
(50)
Τέλος, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι υπάρχει πραγματικό οικονομικό πλεονέκτημα προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του, εφόσον στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας περιορίστηκε στην επίκληση «εικαζόμενων» ευνοϊκότερων όρων χρηματοδότησης, χωρίς να παρουσιάσει πραγματική απόδειξη. Σύμφωνα με τη νομολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Επιτροπή υποχρεούται να αποδείξει στην προκειμένη περίπτωση ότι το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP του επέτρεψε πράγματι να εξασφαλίσει ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης (47). Όμως, οι γαλλικές αρχές κοινοποίησαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ορισμένα στοιχεία που βεβαιώνουν ότι το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP δεν παρείχε, και δεν ήταν δυνατόν να παράσχει, κανένα χρηματοοικονομικό προνόμιο στον δημόσιο οργανισμό IFP και τις θυγατρικές του, εφόσον κατά τη μετατροπή του δημόσιου οργανισμού IFP τηρήθηκε η γενική αρχή της συνέχειας, ιδίως στο επίπεδο της δραστηριότητάς του, της οργάνωσής του και του λογιστικού και δημοσιονομικού καθεστώτος του (πόροι και λογιστικοί και δημοσιονομικοί κανόνες) και του φορολογικού καθεστώτος του.
(51)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι τα ανωτέρω στοιχεία αποδεικνύουν ότι:
-
η χρηματοοικονομική κατάσταση του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του ήταν καλή, γεγονός που καθιστά άνευ αντικειμένου το ζήτημα της ενδεχόμενης πτώχευσης και, κατά συνέπεια, έσχατης παρέμβασης του κράτους·
-
οι όροι βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του είναι διαφορετικοί για κάθε μία από αυτές τις οντότητες και είναι αποτέλεσμα χωριστών διαπραγματεύσεων που διεξάγονται intuitu personae με τις αντίστοιχες τράπεζές τους·
-
ούτε και οι σχέσεις του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του με τους πελάτες και προμηθευτές τους παρείχαν προνομιακούς όρους που θα είχαν ως αποτέλεσμα να προσδοκούν οι εν λόγω προμηθευτές και πελάτες την ύπαρξη εγγύησης του κράτους.
(52)
Οι γαλλικές αρχές συμπεραίνουν ότι:
-
η ανάλυση της Επιτροπής στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας είναι αμφισβητήσιμη: ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του δεν ωφελούνται από καμία εγγύηση του κράτους·
-
η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη προνομίου προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του που απορρέει από το καθεστώς EPIC του IFΡ·
-
η Επιτροπή δεν απέδειξε, συνεπώς, την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του.
5.2 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
(53)
Εντούτοις, για να άρουν κάθε αμφιβολία της Επιτροπής, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι ήταν έτοιμες, εάν η Επιτροπή αποδεχόταν να περατώσει τη διαδικασία με την έκδοση απόφασης που να δηλώνει ότι δεν υφίσταται ενίσχυση, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 2 του προαναφερθέντος διαδικαστικού κανονισμού, να θέσουν σε εφαρμογή τα ακόλουθα μέτρα:
-
διασαφήνιση του διατάγματος εφαρμογής του νόμου της 16ης Ιουλίου 1980·
-
προσθήκη σημείωσης που να διευκρινίζει την απουσία εγγύησης στις συμβάσεις του δημόσιου οργανισμού IFP που συνεπάγονται απαίτηση·
-
την προσθήκη σημείωσης που να διευκρινίζει την απουσία εγγυήσεων στις συμβάσεις χρηματοδότησης των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP.
5.2.1 ΔΙΑΣΑΦΗΝΙΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΤΗΣ 16ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1980
(54)
Όπως διευκρινίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 94 έως 96 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές προτείνουν να διασαφηνίσουν την ερμηνεία του νόμου της 16ης Ιουλίου 1980, τροποποιώντας το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 3-1 του διατάγματος εφαρμογής του. (48) Η προταθείσα τροποποίηση αποσκοπεί, κατά την άποψή τους, στο να εξαλείψει κάθε αμφιβολία ως προς το νόημα της διατύπωσης «y pourvoit» (επιλαμβάνεται) στην οργάνωση της εποπτικής εξουσίας που παρέχεται στον Νομάρχη ή στην εποπτική αρχή, οι οποίοι οφείλουν στο εξής να αποδεσμεύουν τους πόρους από τον προϋπολογισμό του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή του δημόσιου οργανισμού (49). Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η πρόταση αυτή θα απέκλειε τη δυνατότητα ο αντιπρόσωπος του κράτους, κατά την άσκηση της εποπτικής εξουσίας του, να μπορεί να αυξήσει τους πόρους του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή του δημόσιου οργανισμού μέσω κρατικής επιχορήγησης ή εισφοράς δημόσιων πόρων.
5.2.2 ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΠΟΥ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΣΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ IFP ΠΟΥ ΣΥΝΕΠΑΓΟΝΤΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΗ
(55)
Όπως διευκρινίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 97 έως 100 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007 στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν τη θέση της Επιτροπής (50) ότι η ευθύνη του κράτους θα μπορούσε να θεμελιωθεί με αποκλειστικό λόγο την αφερεγγυότητα του δημόσιου οργανισμού IFP. Εντούτοις, υποβάλλουν μια πρόταση που βασίζεται στην εξαίρεση του αναληφθέντος κινδύνου (βλ. αποφάσεις του Συμβουλίου Επικρατείας στις υποθέσεις Sille (51) και Meunier (52) προτείνοντας, σύμφωνα με την πρόταση που υπέβαλαν στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών, να επιβεβαιώσουν επίσημα στους πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP ότι η απαίτησή τους δεν έχει καμία εγγύηση του κράτους και, σε περίπτωση αφερεγγυότητας, το κράτος δεν θα ήταν υποχρεωμένο να υποκαταστήσει οικονομικά την επιχείρηση για την καταβολή της απαίτησης. Ως εκ τούτου, οι εν δυνάμει ενδιαφερόμενοι, βάσει συνειδητής έκθεσης και έχοντας πλήρη γνώση των πραγμάτων, δεν θα μπορούσαν να επικαλεστούν δικαίωμα αποζημίωσης. Οι γαλλικές αρχές θα αναλάμβαναν, λοιπόν, από κοινού με τον δημόσιο οργανισμό IFP, για κάθε πράξη, να εισάγουν την ακόλουθη αναφορά στη σύμβαση χρηματοδότησης (για κάθε μέσο που καλύπτεται από σύμβαση):
«Η έκδοση/το πρόγραμμα/το δάνειο δεν ευνοείται από καμία εγγύηση κανενός είδους, άμεσης ή έμμεσης, εκ μέρους του κράτους. Σε περίπτωση αφερεγγυότητας, το κράτος δεν θα ήταν υποχρεωμένο να υποκαταστήσει χρηματοδοτικά τον IFP για την πληρωμή της απαίτησης.»
(56)
Όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική σκέψη 101 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στην οποία η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές έλαβαν επίσης υπόψη τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 71 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας η οποία αναφέρει ότι, αφενός, η εξαίρεση αναληφθέντος κινδύνου αποτελούσε κανόνα που θεσπίστηκε από τη νομολογία η οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί και ότι, αφετέρου, ένας τέτοιος κανόνας θα βασιζόταν σε πράξεις παράγωγου δικαίου, οι οποίες θα μπορούσαν να ακυρωθούν σε περίπτωση σύγκρουσης και, τέλος, ότι η πρόταση των γαλλικών αρχών δεν κάλυπτε όλες τις περιπτώσεις, εφόσον οι απαιτήσεις θα μπορούσαν να μην είναι μόνο χρηματικές αλλά και εμπορικές ή άλλης φύσεως.
(57)
Όπως διευκρινίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 102 έως 104 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, αφού υπενθύμισαν την καταρχήν αντίρρησή τους σχετικά με τη θέση της Επιτροπής για την θεμελίωση της αντικειμενικής ευθύνης του κράτους με αποκλειστική λόγο την ανεπάρκεια στοιχείων ενεργητικού του δημόσιου οργανισμού IFP, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν συμπληρωματικά στοιχεία για να αντικρούσουν αυτές τις αμφιβολίες:
α)
οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι με την πρώτη αντίρρησή της η Επιτροπή είναι σαν να υποστηρίζει ότι, ακόμη κι αν το εσωτερικό δίκαιο ενός κράτους μέλους δεν περιέχει σχετική διάταξη, και μόνο ο κίνδυνος μεταστροφής της νομολογίας, δηλαδή αλλαγή του εσωτερικού δικαίου, θα ήταν αρκετός για να αποτελέσει τη βάση μιας κρατικής ενίσχυσης. Η Επιτροπή δεν θα μπορούσε να βασίσει ένα ενδεχόμενο μέτρο ενίσχυσης στην ενδεχόμενη μεταβολή του δικαίου, εφόσον η εξαίρεση του αναληφθέντος κινδύνου συνιστά γενική αρχή του δημοσίου δικαίου που έχει επιβεβαιωθεί επανειλημμένα από την νομολογία, δεν έχει αμφισβητηθεί ποτέ και έχει αναλυθεί σε μεγάλο βαθμό·
β)
όσον αφορά τη δεύτερη αντίρρηση της Επιτροπής, οι γαλλικές αρχές αναγνωρίζουν ότι ο νόμος και ο κανονισμός υπερισχύουν μιας σύμβασης και ότι μια αμφιλεγόμενη ρήτρα θα μπορούσε πάντοτε να ακυρωθεί. Εντούτοις, θεωρούν ότι η αντίρρηση αυτή δεν βασίζεται σε καμία πράξη ανώτερης ισχύος, ότι δεν τεκμηριώνεται και, κατά συνέπεια, είναι αβάσιμη·
γ)
τέλος, όσον αφορά την τρίτη αντίρρηση, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι αυτή βασίζεται στην απλή υπόθεση μιας πεποίθησης ή ενδεχόμενης προσδοκίας των προμηθευτών ότι η απαίτησή τους καλύπτεται από εγγύηση του κράτους, υπόθεση η οποία δεν βασίζεται από μόνη της στην ύπαρξη κανενός προνομίου, αλλά θα έπρεπε να επιβεβαιώνεται από ένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του επωφελούνται πράγματι από ένα τέτοιο οικονομικό πλεονέκτημα.
(58)
Εντούτοις, όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική σκέψη 106 της εν λόγω απόφασης C 56/2007, στην οποία η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές αναφέρουν ότι είναι έτοιμες να επεκτείνουν την πρότασή τους να αναγράφεται η απουσία εγγύησης σε όλες τις συμβάσεις που συνεπάγονται δημιουργία απαίτησης, έτσι ώστε να αποκλείεται ρητά κάθε κίνδυνος θεμελίωσης της αντικειμενικής ευθύνης του κράτους που θα βασιζόταν αποκλειστικά στην αφερεγγυότητα του δημόσιου οργανισμού IFP.
5.2.3 ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΠΟΥ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΣΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΘΥΓΑΤΡΙΚΩΝ AXENS, BEICIP-FRANLAB, PROSERNAT ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ IFP
(59)
Εξάλλου, για να συμπληρωθεί η προτεινόμενη διάταξη, οι γαλλικές αρχές υποβάλλουν στην Επιτροπή συμπληρωματική πρόταση παρόμοια με εκείνη που υπέβαλαν κατά τη σύσταση της Banque Postale, η οποία συνίσταται στην ανάληψη δέσμευσης σε σχέση με τους όρους δανεισμού στις αγορές των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP (Axens, Beicip-Franlab, Prosernat), να δηλώνεται εγγράφως στη σύμβαση χρηματοδότησης (για κάθε μέσο που καλύπτεται από σύμβαση), για κάθε πράξη, ότι «σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο (ιδίως στην ανάγκη ρητής νομοθετικής εξουσιοδότησης για κάθε εγγύηση), η παρούσα πράξη χρηματοδότησης δεν επωφελείται από καμία εγγύηση κανενός είδους, άμεση ή έμμεση, εκ μέρους του κράτους».
(60)
Όπως διευκρινίζεται στις αιτιολογικές σκέψεις 107 έως 110 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες η Επιτροπή παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι τα δύο προταθέντα μέτρα διασαφήνισης (που παρουσιάζονται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 55 και 59) επιτρέπουν να διευκρινιστούν τα δικαιώματα των πιστωτών του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του, ώστε να μη μπορεί να θεωρηθεί η Γαλλία, όπως ανέφερε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 87 της απόφασής της για την κίνηση διαδικασίας, «υπεύθυνη για τις προσδοκίες που δημιουργήθηκαν στους πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP όσον αφορά την ύπαρξη εγγύησης» και ότι συντηρεί σκόπιμα μια «ασαφή νομική κατάσταση» η οποία «παρέχει πλεονέκτημα στον δημόσιο οργανισμό IFP και θα μπορούσε να διαθέσει πόρους τους κράτους».
5.3 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
(61)
Στις επιστολές τους της 16ης Ιουλίου 2010 και της 26ης Νοεμβρίου 2010, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν συμπληρωματικά στοιχεία που βεβαιώνουν, κατά την άποψή τους, την απουσία κρατικής ενίσχυσης προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP.
(62)
Καταρχάς, παραπέμποντας στην υπόθεση France Télécom (53), επισημαίνουν στην επιστολή τους της 16ης Ιουλίου 2010 ότι ο δικαστής της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπενθύμισε την υποχρέωση της Επιτροπής να αποδείξει την ύπαρξη πραγματικού πλεονεκτήματος για να στοιχειοθετηθεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Θεωρούν ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η απεριόριστη εγγύηση που θα απέρρεε από το καθεστώς του δημόσιου οργανισμού IFP, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν του παρέχει στην πραγματικότητα κανένα οικονομικό προνόμιο. Στην επιστολή τους της 26ης Νοεμβρίου 2010, οι γαλλικές αρχές διευκρινίζουν ότι, κατά την άποψή τους, το βάρος της αποδείξεως βαρύνει την Επιτροπή. Ως προς αυτό, υπενθυμίζουν τις απαιτήσεις που έθεσε η νομολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα αποδείξεων και αιτιολόγησης, ιδίως του Πρωτοδικείου στην προαναφερθείσα απόφαση France Telecom και του Δικαστηρίου στις υποθέσεις Krantz (54), και πιο πρόσφατα Deutsche Post AG (55). Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η ανάλυση της Επιτροπής στην παρούσα περίπτωση βασίζεται «περισσότερο σε υποθέσεις παρά σε συγκεκριμένη ανάλυση».
(63)
Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές θεωρούν πως η Επιτροπή εκτιμά ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP θα μπορούσε να διαθέτει προνόμιο σε τρία επίπεδα: i) στο επίπεδο των σχέσεών του με τα τραπεζικά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ii) στο επίπεδο των σχέσεών του με τους προμηθευτές, και iii) στο επίπεδο των σχέσεών του με τους τρίτους βιομηχανικούς εταίρους οι οποίοι κάνουν χρήση υπηρεσιών έρευνας.
(64)
Όσον αφορά τις σχέσεις του δημόσιου οργανισμού IFP με τους τραπεζικούς και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν έχει αποκομίσει μέχρι σήμερα κανένα οικονομικό προνόμιο λόγω του καθεστώτος του ως EPIC. Παρέχουν στην Επιτροπή στοιχεία που αποδεικνύουν ότι i) μακροπρόθεσμα, ο δημόσιος οργανισμός IFP παρουσίασε μηδενικό χρέος για τα έτη 2005-2006 και 2007 (56), καθώς και για το 2008 και 2009, και ότι ii) μεσοπρόθεσμα, ο IFP διαπραγματευόταν σε ετήσια βάση την παροχή πιστωτικών διευκολύνσεων με διάφορα τραπεζικά ιδρύματα, αλλά έλαβε επιτόκια συγκρίσιμα με αυτά της αγοράς και, σε καμία περίπτωση, δεν χρησιμοποίησε αυτά τα πιστωτικά όρια, και τέλος iii) βραχυπρόθεσμα, το χρέος του δημόσιου οργανισμού IFP ήταν σχεδόν μηδενικό ή μηδενικό κατά την εξεταζόμενη περίοδο.
(65)
Όσον αφορά τις σχέσεις με τους προμηθευτές, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP, ως αναθέτουσα αρχή, υπόκειται στις υποχρεώσεις δημοσίευσης και οργάνωσης διαγωνισμών που ορίζονται από το διάταγμα αριθ. 2005-649 της 6ης Ιουνίου 2005 (57), και ότι, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να έχει κανένα προνόμιο. Στην επιστολή τους της 26ης Νοεμβρίου 2010, οι γαλλικές αρχές επαναλαμβάνουν αυτή την ανάλυση και διευκρινίζουν ότι η υποχρέωση του δημόσιου οργανισμού IFP να προκηρύσσει διαδικασία υποβολής προσφορών σύμφωνα με την οδηγία 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, σχετικά με το συντονισμό των διαδικασιών ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών (58) αποτελεί, κατά την άποψή τους, επαρκή εγγύηση για την αποτροπή των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην αγορά. Κατά τις γαλλικές αρχές, υποβάλλοντας τους προμηθευτές του σε διαδικασία διαγωνισμού, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν μπορούσε, τουλάχιστον ελλείψει οποιουδήποτε ειδικού αποδεικτικού στοιχείου, να κατηγορηθεί ότι ωφελείται από αθέμιτο πλεονέκτημα. Επισημαίνουν ότι ακριβώς για λόγους αποτελεσματικότητας των δημόσιων παραγγελιών διευκολύνθηκε η προσφυγή στα ηλεκτρονικά συστήματα αγορών, εφόσον η αιτιολογική σκέψη 13 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ αναφέρει, παραδείγματος χάρη, ότι «αυτή η τεχνική αγορών επιτρέπει στις αναθέτουσες αρχές […] να έχουν στη διάθεσή τους ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα προσφορών […] και συνεπώς να εξασφαλίζουν την καλύτερη δυνατή χρησιμοποίηση των δημοσίων πόρων, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό». Ως προς αυτό, αναφέρουν μια έκθεση (59) της Επιτροπής η οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η ρύθμιση για τις δημόσιες συμβάσεις είχε θετική επίπτωση σε όρους μείωσης των τιμών, μείωση που προβλήθηκε ως «το κοινωνικό όφελος» ενός δικαιότερου ανταγωνισμού ανάμεσα στους προμηθευτές. Ως εκ τούτου, με το να «καταλογίζει» την εξοικονόμηση αυτή στο καθεστώς του δημόσιου οργανισμού IFP ως EPIC, η Επιτροπή δεν είναι σύμφωνη με το πνεύμα της οδηγίας, η οποία θεωρεί τη διαδικασία επιλογής ως κύριο μέσο ενός καλύτερου ανταγωνισμού που επιφέρει μείωση του κόστους των δημόσιων προμηθειών.
(66)
Όσον αφορά, τέλος, τις σχέσεις του δημόσιου οργανισμού IFP με τους πελάτες του, η Γαλλία διευκρινίζει ότι οι εξεταζόμενες δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει καλύπτουν τις παρεχόμενες υπηρεσίες από τον δημόσιο οργανισμό IFP κατόπιν αιτήσεως ενός πελάτη, ενός τρίτου ή μιας θυγατρικής, για ένα θέμα το οποίο εντάσσεται στο πεδίο της αποστολής του δημόσιου οργανισμού IFP, δεν παρουσιάζει για το δημόσιο οργανισμό IFP στρατηγικά συμφέροντα στο επίπεδο της ιδιοκτησίας των αποτελεσμάτων και μπορεί να εμπλουτίσει τις γνώσεις και τις ικανότητες του δημόσιου οργανισμού σε σχέση με την υλοποίηση προγραμμάτων δημόσιας Ε&Α τα οποία εφαρμόζει, και δεν υπάγεται στον αποκλειστικό τομέα δραστηριοτήτων των θυγατρικών. Οι γαλλικές αρχές δηλώνουν ότι οι υπηρεσίες έρευνας που λαμβάνουν αυτοί οι πελάτες απαιτούν ειδικούς εξοπλισμούς και πραγματογνωμοσύνη.
(67)
Ως προς αυτό, η Γαλλία υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν ο δημόσιος οργανισμός IFP αποκόμιζε από το καθεστώς του ως EPIC πλεονέκτημα για την άσκηση αυτών των οικονομικών δραστηριοτήτων, αυτό το πλεονέκτημα δεν θα είχε καμία ουσιαστική επίπτωση στην αγορά. Ιδίως δεν θα μπορούσε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό ούτε να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές. Κατά το διάστημα από τη μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP (που συνέβη τον Ιούλιο του 2006), οι γαλλικές αρχές αναγνωρίζουν, ωστόσο, ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP θα μπορούσε ενδεχομένως να ωφεληθεί από ελάφρυνση των επιβαρύνσεων λόγω της απουσίας εγγυήσεων καλής εκτέλεσης οι οποίες, με βάση τα ποσά που απαιτούν συνήθως οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες για την παροχή υπηρεσιών αυτού του τύπου, θα αντιπροσώπευαν παρόλα αυτά ένα αμελητέο ποσό. Οι γαλλικές αρχές συμπεραίνουν ότι ένα τέτοιο αποτέλεσμα δεν θα είχε χαρακτήρα προνομίου, γεγονός που θα αμφισβητούσε την ίδια την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης του δημόσιου οργανισμού IFP.
6 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ
6.1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ UOP LIMITED
(68)
Σε επιστολή της 28ης Νοεμβρίου 2008, η εταιρεία UOP Limited, αφού αιτιολόγησε το συμφέρον της να παρέμβει ως ενδιαφερόμενος τρίτος στη διαδικασία (60), διατύπωσε ορισμένες γενικές παρατηρήσεις και ανέφερε ότι, κατά την άποψή της, η οντότητα την οποία ονομάζει «IFP/Axens» ελάμβανε κρατική ενίσχυση:
-
Η αγορά θεωρούσε αδιαμφισβήτητα το σύνολο που αποτελούν ο δημόσιος οργανισμός και η θυγατρική του Axens, «IFP/Axens», ως μία δημόσια επιχείρηση (5.1.1)·
-
η απόδοση στην «IFP/Axens» του καθεστώτος EPIC επέτρεψε και εξακολουθούσε να επιτρέπει τη σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά των τεχνολογιών διεργασίας, στην οποία δραστηριοποιείται η εταιρεία UOP Limited, διότι παρέχει πλεονεκτήματα στις σχέσεις με τους προμηθευτές, τους χρηματοδότες και τους πελάτες (5.1.2).
6.1.1 Η ΕΙΚΟΝΑ ΠΟΥ ΕΙΧΕ Η ΑΓΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «IFP/AXENS»
(69)
Σύμφωνα με την UOP Limited, το επιχείρημα των γαλλικών αρχών ότι η Axens, όπως και οι άλλες θυγατρικές του IFP αποτελούσαν χωριστές οικονομικές οντότητες δεν είναι βάσιμο. Η Επιτροπή δικαίως διαπίστωνε ότι i) η Axens ανήκει κατά 100 % στον δημόσιο οργανισμό IFΡ· ii) η εφαρμογή από την Axens της Ε&Α του δημόσιου οργανισμού IFP αντανακλά στρατηγικές προτεραιότητες που καθορίζονται από το κράτος· iii) οι υπεύθυνοι του δημόσιου οργανισμού IFP συμμετείχαν στη διαχείριση της Axens· iv) η Axens διέθετε αποκλειστική σύμβαση με τον δημόσιο οργανισμό IFP η οποία είχε καθοριστική σημασία για την οικονομική δραστηριότητα της θυγατρικής· και v) υπήρχε ιδίως συμφωνία πρώτης χρησιμοποίησης και διάθεσης προσωπικού.
(70)
Εκτός από τα στοιχεία που αναφέρονται στην προηγούμενη αιτιολογική σκέψη, η εταιρεία UOP Limited προσθέτει ότι η εικόνα που έδιναν η IFP και η Axens ως προς τη σχέση τους, όπως και η εικόνα που είχε η αγορά για τη σχέση αυτή, συνιστούσαν επίσης καθοριστικούς παράγοντες:
-
η IFP και η Axens παρουσιάζονταν στην αγορά ως ενιαία οικονομική οντότητα «IFP/Axens». Ο διαδικτυακός τόπος της Axens ανέφερε ιδίως ότι «η εταιρεία βασίζεται επί σχεδόν πενήντα έτη σε επιτυχίες Ε&Α και βιομηχανικές επιτυχίες» (61). Επιπλέον, οι διαφημίσεις της Axens για την τεχνολογία της περιείχαν αναφορά στο δημόσιο οργανισμό IFP. Εξάλλου, οι εργαζόμενοι της Axens και του δημόσιου οργανισμού IFP πραγματοποιούσαν ορισμένες φορές κοινές επισκέψεις σε κατόχους αδειών τους.
-
Από τα δημοσιεύματα του βιομηχανικού τύπου εξαγόταν το συμπέρασμα ότι η αγορά θεωρεί την «IFP/Axens» ως μια ενιαία οικονομική οντότητα. Η εταιρεία UOP Limited επισύναψε ιδίως αποκόμματα από εφημερίδες που αναφέρονταν στις δραστηριότητες της «IFP/Axens» στον τομέα των αδειών τεχνολογιών διεργασιών ή επικαλούταν, εναλλακτικά, τη χορήγηση από τον δημόσιο οργανισμό IFP παρόμοιων αδειών μέσω της θυγατρικής του Axens. Εξάλου, η εταιρεία UOP Limited προσκόμισε παραδείγματα άρθρων ή παρουσιάσεων στα οποία οι εργαζόμενοι της Axens άφηναν να εννοηθεί ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP θεωρούσε ότι η Axens αποτελούσε «το σύνολο των αντίστοιχων δραστηριοτήτων του βιομηχανικού τμήματος και της procatalyse».
6.1.2 ΤΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΕΧΕΙ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΕΝΟΣ EPIC
(71)
Η εταιρεία UOP Limited αναφέρει ότι το γεγονός ότι οι προμηθευτές και οι πελάτες θεωρούσαν ότι η Axens διέθετε απεριόριστους πόρους για να χρηματοδοτεί τις δραστηριότητές της συνιστούσε σημαντικό πλεονέκτημα στην αγορά. Ακόμα και αν δεν επρόκειτο για τίποτε περισσότερο από μια απλή εικόνα που είχε η αγορά, το στοιχείο αυτό είχε μεγάλη σημασία σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο οικονομικής κρίσης.
(72)
Όσον αφορά τους πελάτες, οι εγγυήσεις που παρείχε η οντότητα «IFP/Axens» είχε ιδιαίτερη σημασία στην αγορά, διότι οι πελάτες ελάμβαναν υπόψη μακροπρόθεσμες οικονομικές εκτιμήσεις πριν επιλέξουν μια συγκεκριμένη τεχνολογία. Με αφετηρία το παράδειγμα των «αρωματικών ενώσεων» η εταιρεία UOP Limited εξηγεί ότι, επί της ουσίας, πριν θέσουν σε εφαρμογή παρόμοιες τεχνολογίες, οι πελάτες πρέπει να πραγματοποιήσουν σημαντικότατες επενδύσεις στον σχεδιασμό και την κατασκευή των υποδομών παραγωγής, που απαιτούν την υλοποίηση έργων πολλών ετών. Όμως, η επιτυχία αυτών των βιομηχανικών ενώσεων συνδέεται με τις επιδόσεις των χρησιμοποιούμενων τεχνολογιών, οι πελάτες των οποίων απαιτούν κατά κανόνα από τον πωλητή των διεργασιών να είναι εγγυημένες (62). Εάν δεν επιτευχθεί το απαιτούμενο επίπεδο επιδόσεων, δεν θα δίσταζαν να επικαλεστούν ευθύνη του εκδοχέα και να απαιτήσουν την τήρηση αυστηρών υποχρεώσεων για αποκατάσταση. Η μακροπρόθεσμη φερεγγυότητα του εκδοχέα θα αποτελούσε, συνεπώς, σημαντικό στοιχείο της επιλογής των αγοραστών, όχι μόνο για την τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων, αλλά και για τις παρεχόμενες προοπτικές σε θέματα Ε&Α, εχέγγυα μελλοντικών βελτιώσεων της επίδοσης της αποκτηθείσας διεργασίας. Η οντότητα «IFP/Axens», την οποία η αγορά θεωρεί ως εξαρτώμενη από το κράτος, θα διέθετε συνεπώς, πλεονέκτημα σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, εφόσον οι αγοραστές δεν θα είχαν ειδικό λόγο να αμφιβάλουν για την επιβίωσή της σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική.
(73)
Όσον αφορά τους προμηθευτές, η εταιρεία UOP Limited θεωρεί ότι η οντότητα «IFP/Axens» θα μπορούσε να επωφελείται από προτιμησιακούς όρους σε σχέση με τους ανταγωνιστές της· ως προς αυτό, παραπέμπει στις συμβάσεις που υπέγραψαν από κοινού η IFP και η Axens, οι οποίες αναφέρονται στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας.
(74)
Όσον αφορά τις χρηματαγορές, η εταιρεία UOP Limited θεωρεί ότι η οντότητα «IFP/Axens» επωφελείται από προνομιακούς όρους επιτοκίου στις κεφαλαιαγορές, δεδομένου του ρόλου του τελικού εγγυητή που διαδραματίζει το κράτος. Εξάλλου, σε συνθήκες χρηματοπιστωτικής κρίσης, η παρουσία του κράτους και η ασφάλεια που αυτή αντιπροσωπεύει για τους επενδυτές θα επέτρεπε την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων σε συνθήκες έλλειψης. Οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε συγκρίσιμους χρηματοδοτικούς πόρους, ή θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση με λιγότερο συμφέροντες οικονομικούς όρους. Κατά την UOP Limited, λόγω της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης το εν λόγω μέτρο θα μπορούσε να νοθεύσει ακόμη περισσότερο τον ανταγωνισμό.
(75)
Στην επιστολή της 23ης Ιανουαρίου 2009, η εταιρεία UOP Limited παρέπεμψε σε προηγούμενες παρατηρήσεις της και σε εκείνες που είχε διαβιβάσει στο πλαίσιο της διαδικασίας σχετικά με την προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005. Θεωρεί ότι οι πληροφορίες αυτές παρείχαν επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν τη σημασία της φερεγγυότητας των συμβαλλομένων στην εξεταζόμενη αγορά των αδειών διεργασιών. Επαναλαμβάνει το επιχείρημα ότι οι πελάτες της οντότητας «IFP/Axens» υπέθεταν ότι είχαν μια εμπορική σχέση με έναν κρατικό οργανισμό η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του οποίου δεν ενείχε κανένα κίνδυνο. Τέλος, η UOP Limited καλεί την Επιτροπή να αναλύσει τις συμφωνίες μεταξύ της Axens και των πελατών της, δηλώνοντας την πεποίθησή της ότι οι συμφωνίες αυτές δεν περιέχουν καμία διάταξη που θα περιόριζε την ευθύνη στο επίπεδο της Axens.
6.2 ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ UOP LIMITED
(76)
Στην επιστολή τους της 22ας Ιουνίου 2009, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι παρατηρήσεις της εταιρείας «UOP Limited βασίζονταν σε εσφαλμένους ή παντελώς ψευδείς ισχυρισμούς, χωρίς το παραμικρό στοιχείο που θα μπορούσε να αποδείξει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης στον δημόσιο οργανισμό IFP ή στην Axens».
(77)
Επί της ουσίας, οι γαλλικές αρχές θεωρούν απολύτως αστήρικτο τον ισχυρισμό πως η αγορά έχει σχηματίσει την εικόνα ότι η «IFP/Axens» είναι δημόσια επιχείρηση που βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση έναντι των πελατών και των προμηθευτών της και των χρηματαγορών και απορρίπτουν τον ισχυρισμό ότι η οντότητα «IFP/Axens» συνιστά κρατικό οργανισμό χωρίς καμία ανησυχία ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.
(78)
Οι γαλλικές αρχές αναπτύσσουν δύο επιχειρήματα:
-
Πρώτον, η οντότητα «IFP/Axens» δεν είναι όργανο του κράτους που διαθέτει απεριόριστους πόρους· επιπλέον, δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι η αγορά είχε παρόμοια εικόνα γι' αυτήν την οντότητα (6.2.1).
-
Δεύτερον, το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP δεν προσέφερε στην Αxens κανένα πλεονέκτημα στην αγορά (6.2.2).
6.2.1 Η «IFP/AXENS» ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΟΡΓΑΝΟ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΥ ΔΙΑΘΕΤΕΙ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ
(79)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται η εταιρεία UOP Limited, οι προμηθευτές και οι πελάτες της οντότητας «IFP/Axens» δεν θεωρούσαν την επιχείρηση αυτή ως «όργανο του κράτους» που διέθετε απεριόριστους πόρους.
(80)
Πρώτον, οι γαλλικές αρχές παραπέμπουν στη νομική ανάλυση που διαβίβασαν στην Επιτροπή καθώς και στις προηγούμενες παρατηρήσεις τους, οι οποίες κατά την άποψή τους αποδεικνύουν ότι το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP δεν του παρέχει κανενός είδους εγγύηση του κράτους.
(81)
Δεύτερον, οι γαλλικές αρχές επισημαίνουν ότι η εταιρεία UOP Limited επικαλείται μια «υποτιθέμενη πεποίθηση ότι υπήρχε απεριόριστη εγγύηση του κράτους υπέρ της IFP/Axens», η οποία δεν έχει νομική υπόσταση και η οποία δεν είναι από μόνη της αρκετή για να τεκμηριώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης.
(82)
Τρίτον, ακόμη και αν υποτεθεί ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP απολαύει δημόσιας εγγύησης, ισχυρισμός τον οποίο οι γαλλικές αρχές αντικρούουν, θα ήταν σφάλμα να θεωρηθεί ότι μια τέτοια εγγύηση επεκτείνεται αυτόματα στις θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP με το επιχείρημα ότι ο οργανισμός αυτός και οι θυγατρικές του αποτελούν έναν οικονομικό όμιλο κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού. Πράγματι, κατά την άποψη της Γαλλίας, ως οντότητες ιδιωτικού δικαίου που υπόκεινται στο δίκαιο των επιχειρήσεων, οι θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP, και κατ’ εξοχήν η Axens, δεν καλύπτονταν από παρόμοια εγγύηση, εφόσον η αρχή της αυτονομίας των θυγατρικών είναι αντίθετη ιδίως με τη θεωρία την οποία προβάλλει η εταιρεία UOP Limited της «αυτόματης επέκτασης» των εγγυήσεων στο εσωτερικό ενός ομίλου. Η έννοια του ομίλου, η οποία μπορεί να έχει νόημα στο δίκαιο ανταγωνισμού, δεν αναγνωρίζεται από το εταιρικό δίκαιο και η παροχή εγγυήσεων στο εσωτερικό ενός ομίλου υπόκειται σε αυστηρούς τυπικούς και ουσιαστικούς όρους. Αυτό ισχύει ιδίως για τον δημόσιο οργανισμό IFP, διότι το άρθρο 7 του καταστατικού του απαιτεί εξουσιοδότηση από το διοικητικό συμβούλιο. Ακόμη, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι η Επιτροπή έχει ήδη λάβει υπόψη αυτό το στοιχείο, εφόσον αναγνώρισε «ότι το νομικό καθεστώς της Banque Postale (νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου) ήταν από μόνο του αρκετό για να αποκλειστεί η ύπαρξη κάθε απεριόριστης εγγύησης στο επίπεδο της Banque Postale (63)».
6.2.2 Η AXENS ΔΕΝ ΕΠΩΦΕΛΟΥΝΤΑΝ ΑΠΟ ΚΑΝΕΝΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΛΟΓΩ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ EPIC ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ IFP
(83)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι το επιχείρημα της UOP Limited, ότι η αγορά είχε την πεποίθηση ότι η οντότητα «IFP/Axens» ήταν όργανο του κράτους με απεριόριστους πόρους και διέθετε προνόμια έναντι των πελατών και των προμηθευτών της και των πιστωτών, δεν στηρίζεται «σε κανένα σοβαρό στοιχείο» και επιπλέον «διαψεύδεται κατηγορηματικά από τα πραγματικά περιστατικά.»
(84)
Οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν υπηρεσιακό υπόμνημα της διεύθυνσης νομικών υποθέσεων και συμφωνιών (AJA) της Axens, με τίτλο «Αρχές ασφάλειας δικαίου της Axens» (64) που προσδιορίζει τις σχέσεις μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και της Axens. Οι σχέσεις αυτές διέπονται ρητά από τον γενικό κανόνα ότι η Axens δεν ζητά εγγύηση της μητρικής εταιρείας για κανέναν λόγο. Οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι είναι αδύνατη οποιαδήποτε παρέκκλιση από αυτόν τον κανόνα της απουσίας εγγύησης. Η αρχή αυτή εξάλλου, παρατέθηκε αναλυτικά στο έγγραφο με τους ακόλουθους όρους: «Η IFP δεν παρέχει εγγύηση για τις πράξεις ή παραλείψεις της Axens». Οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι ο κανόνας αυτός εφαρμόζεται σε κάθε σύμβαση ή επενδυτικό σχέδιο το οποίο θα μπορούσε να συνάψει ή να εφαρμόσει η Axens με πελάτες και προμηθευτές της και στις χρηματαγορές.
6.2.2.1 Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ της Axens και των πελατών της
(85)
Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η εταιρεία UOP Limited επικαλείται χωρίς καμία αιτιολόγηση τη σημασία της δημόσιας εγγύησης για την οικονομική κατάσταση της Axens μακροπρόθεσμα, ιδίως σε σχέση με τις συμβατικές εγγυήσεις και υποχρεώσεις συντήρησης που προβλέπουν κατά πάγιο τρόπο οι συμφωνίες παραχώρησης αδειών (65), όπως δεν εξηγεί ούτε τους λόγους για τους οποίους είναι «πεπεισμένη ότι η Επιτροπή δεν θα βρει καμία διάταξη περιορισμού της ευθύνης στο επίπεδο της Axens».
(86)
Σε σχέση με αυτά τα στοιχεία, οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι ο κανόνας που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 84 (ότι η θυγατρική δεν υποβάλλει καμία αίτηση εγγύησης στη μητρική εταιρεία) εφαρμόζεται επίσης και σε κάθε εγγύηση την οποία η Axens θα μπορούσε να διαπραγματευθεί ή να συνάψει με έναν πελάτη. Οι γαλλικές αρχές στήριξαν το επιχείρημά τους με το παράδειγμα των «αρωματικών ενώσεων» στις οποίες αναφέρθηκε η εταιρεία UOP Limited στις παρατηρήσεις της. Οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι, κατά κανόνα, η Axens επιλέγει να περιορίσει την ευθύνη της σε ένα συγκεκριμένο τμήμα της αμοιβής […] (*) κλπ. Αυτή η πολιτική περιορισμού των εγγυήσεων, που συνιστά μία από τις αρχές ασφάλειας δικαίου της Axens, διακρίνεται κατά συνέπεια σαφώς από τις χρήσεις άλλων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον τομέα, οι οποίες συνηθίζουν, κατά τις γαλλικές αρχές, να παρέχουν σε ορισμένες περιπτώσεις απεριόριστες εγγυήσεις.
(87)
Τέλος, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι οι υποχρεώσεις σε θέματα συντήρησης/ αποζημίωσης που εφαρμόζονται σε περίπτωση ζημίας δεν θα συνεπάγονταν τη χρηματοδοτική κάλυψη του δημόσιου οργανισμού IFP:
α)
σε περίπτωση πτώχευσης της Axens, η κάλυψη που προσφέρουν οι ασφαλιστές της για αστική ευθύνη μέσω των διαφόρων ασφαλιστικών στοιχείων του παγκόσμιου προγράμματός της θα ήταν πολύ μεγαλύτερη από τα όρια ευθύνης τα οποία αναλαμβάνει συμβατικά η Axens με τους κατόχους αδειών της·
β)
η ικανότητα άμεσης ή ταχείας συγκέντρωσης πόρων της Axens, ιδίως λόγω του ασήμαντου χρέους της, θα ήταν επίσης σημαντικότατη·
γ)
οι συμβάσεις μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και της Axens περιορίζουν ρητά την ευθύνη του δημόσιου οργανισμού IFP σε περίπτωση αστοχίας υλικού σε κάτοχο άδειας της Axens σε ποσά αναγκαστικά περιορισμένα, διότι συνδέονται με τα τέλη εισπράττει ο δημόσιος οργανισμός IFΡ·
δ)
ο ασφαλιστής σε θέματα αστικής ευθύνης της Axens θα αρνούνταν ρητά κάθε προσφυγή κατά του δημόσιου οργανισμού IFP για οποιοδήποτε λόγο.
(88)
Οι γαλλικές αρχές συμπεραίνουν ότι οι ισχυρισμοί της UOP Limited σχετικά με την εικαζόμενη ύπαρξη προνομίων τα οποία αποκόμιζε η Axens στην αγορά των αδειών διεργασιών απορρίπτονται, ιδίως εφόσον η Axens εφάρμοζε αταλάντευτα μια πολιτική περιορισμού των εγγυήσεων που παρείχε στους πελάτες της.
(89)
Στην επιστολή τους της 8ης Σεπτεμβρίου 2009, οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι ο περιορισμός της ευθύνης έναντι των πελατών προβλέπεται τόσο στη σύμβαση της άδειας - πλαισίου (66), όσο και στη σύμβαση άδειας - προϊόντων (67) που έχουν συναφθεί μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και της Axens και τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2001. Αυτές οι δύο συμβάσεις προβλέπουν ότι, εάν η Axens μπορεί να αποδείξει ότι η αιτία της βλάβης οφείλεται στις υπηρεσίες που παρείχε η IFP, η οικονομική ευθύνη της IFP περιορίζεται σε ένα ποσοστό (68) των ποσών που πράγματι εισέπραξε ο δημόσιος οργανισμός IFP ως αναλογούντα τέλη για την πράξη πώλησης βάσει της οποίας υποβλήθηκε η απαίτηση (άδεια-προϊόντα) και ανά μονάδα μιας άδειας περαιτέρω εκμετάλλευσης ή πράξη πώλησης στο πλαίσιο άδειας περαιτέρω εκμετάλλευσης που αποτέλεσε την αιτία της απαίτησης (άδεια - πλαίσιο). Με άλλους όρους, η ευθύνη του δημόσιου οργανισμού IFP είναι αδύνατο να υπερβεί το 100 % των εισπραχθέντων ποσών. Εξάλλου, η άδεια-πλαίσιο προβλέπει ότι η Axens αναλαμβάνει τις χρηματοοικονομικές εγγυήσεις που παρέχονται σε κατόχους αδειών σε θέματα τεχνικών επιδόσεων των διεργασιών. Συνεπώς, δεν θεωρείται υπεύθυνος ο δημόσιος οργανισμός IFP για τις τεχνικές εγγυήσεις που παρέχει η Axens στους πελάτες της.
(90)
Εξάλλου, πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι συμβάσεις άδειας μεταξύ της Axens και των πελατών της προβλέπουν, κατά συμμετρικό τρόπο, ότι η χρηματοοικονομική ευθύνη της Axens περιορίζεται γενικά στο […] (*)% των δικαιωμάτων που καταβάλλονται για κάθε μονάδα προϊόντος για την οποία υποβάλλεται απαίτηση. Η ευθύνη του δημόσιου οργανισμού IFP είναι εντελώς ανεξάρτητη από την ευθύνη της Axens εφόσον, για εμπορικούς λόγους, η εγγύηση την οποία παραχωρεί η Axens στον πελάτη της είναι υψηλότερη από αυτήν που παραχώρησε ο δημόσιος οργανισμός IFP. Η ίδια αρχή εφαρμόζεται για κάθε άδεια που ο δημόσιος οργανισμός IFP χορηγεί σε τρίτους εκτός από τις θυγατρικές του.
(91)
Τέλος, οι γαλλικές αρχές πρόσθεσαν ότι, καταρχήν, ο δημόσιος οργανισμός IFP περιορίζει την ευθύνη του έναντι των πελατών του (θυγατρικές ή επιχειρήσεις εκτός ομίλου), όταν παρέχει υπηρεσίες για λογαριασμό τους (μελέτες, κατά παραγγελία έρευνες, δοκιμές κλπ.). Η ευθύνη την οποία αποδέχεται ο IFP συνίσταται σε δέσμευση να διορθώσει εκτελεσθέντα έργα, ενώ σε χρηματοοικονομικό επίπεδο τηρείται αρχή του περιορισμού της ευθύνης του στο […] (*)% της πράγματι εισπραχθείσας αμοιβής, με ανώτατο όριο που μπορεί ενδεχομένως να ανέλθει στο […] (*)% κατά περίπτωση. Έτσι, εάν ο πελάτης θεωρεί ότι το έργο που επιτέλεσε ο δημόσιος οργανισμός IFP είναι ελλειμματικό, ο IFP δεν μπορεί να υποχρεωθεί σε καμία περίπτωση να εκτελεί εκ νέου τα έργα επ' αόριστον.
6.2.2.2 Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ της Axens και των προμηθευτών της και τους όρους χρηματοδότησης στις χρηματαγορές
(92)
Οι γαλλικές αρχές αρνούνται κατηγορηματικά τον ισχυρισμό της UOP Limited ότι η εικαζόμενη πεποίθηση περί ύπαρξης απεριόριστων χρηματοδοτικών πόρων προς όφελος της Axens της παρείχε προνομιακούς όρους και έναντι των προμηθευτών της και έναντι των χρηματαγορών. Κατά τη Γαλλία, η UOP Limited δεν προσκόμισε το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο που να στηρίξει αυτόν τον ισχυρισμό.
(93)
Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο κανόνας που περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 84, σύμφωνα με τον οποίο η θυγατρική δεν υποβάλλει καμία αίτηση εγγύησης στη μητρική εταιρεία, είναι αρκετός για να ακυρώσει την υπόθεση που διατύπωσε η εταιρεία UOP Limited.
(94)
Επιπλέον, όσον αφορά τους όρους δανεισμού της Axens, όπως και της Beicip-Franlab και της Prosernat, στις χρηματαγορές, οι γαλλικές αρχές υπενθυμίζουν ότι είναι διατεθειμένες να αναλάβουν τη δέσμευση έναντι της Επιτροπής να αναφέρεται γραπτά σε κάθε σύμβαση χρηματοδότησης για κάθε πράξη ότι: «σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο (και ιδίως την ανάγκη ρητής νομοθετικής άδειας για κάθε εγγύηση), η παρούσα πράξη χρηματοδότησης δεν ωφελείται από καμία εγγύηση κανενός είδους, άμεσης ή έμμεσης, εκ μέρους του κράτους» (69).
7 ΕΚΤΙΜΗΣΗ
7.1 ΥΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
(95)
Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ ορίζει: «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός εάν οι συνθήκες ορίζουν άλλως».
(96)
Στην εξεταζόμενη περίπτωση, για να διαπιστωθεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, πρέπει καταρχήν να επαληθευθεί αν το μέτρο της απονομής από τη Γαλλία του καθεστώτος EPIC στον δημόσιο οργανισμό IFP στις 7 Ιουλίου 2006 συνεπάγεται τη χρήση κρατικών πόρων (σημείο 7.1.1) γα την παροχή απεριόριστης δημόσιας εγγύησης που καλύπτει οικονομικές δραστηριότητες (σημείο 7.1.2). Ενώ η έκταση της κάλυψης από την κρατική εγγύηση και η φύση των καλυπτόμενων δραστηριοτήτων επιτρέπουν να προσδιοριστεί το πεδίο της παρούσας απόφασης (σημείο 7.1.3), στη συνέχεια θα εξεταστεί αν το εν λόγω μέτρο παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα στον όμιλο IFP (7.1.4) που μπορεί να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές (7.1.5).
7.1.1 ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΕ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΥΠΟ ΜΟΡΦΗ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗΣ ΕΓΓΥΗΣΗΣ
(97)
Δεδομένης της ειδικής διάρθρωσης οικονομικού ομίλου κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού, πρέπει να ληφθεί υπόψη η δυνητική επίπτωση της απεριόριστης εγγύησης του κράτους που απορρέει από το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP στο σύνολο των επιχειρήσεων του ομίλου IFP, δηλαδή στον ίδιο τον δημόσιο οργανισμό και τις θυγατρικές του, εξετάζοντας το ζήτημα σε δύο στάδια:
-
Όσον αφορά τον δημόσιο οργανισμό IFP, η επίπτωση της απεριόριστης εγγύησης απορρέει απευθείας από το καθεστώς EPIC: πράγματι, ο δημόσιος οργανισμός IFP, ως νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, δεν υπόκειται στο κοινό δίκαιο σε θέματα δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης προβληματικών επιχειρήσεων. Λαμβανομένης υπόψη αυτής της ιδιαιτερότητας, η μητρική εταιρεία του ομίλου IFP θα μπορούσε να ασκήσει άμεσα τις οικονομικές δραστηριότητές της υπό ευνοϊκότερες συνθήκες σε σχέση με άλλους παράγοντες της αγοράς οι οποίοι δεν απολαύουν παρόμοιας προστασίας (7.1.1.1).
-
Όσον αφορά τις δραστηριότητες που ασκούνται άμεσα από τις θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου του ομίλου IFP οι οποίες, από την πλευρά τους, υπόκεινται εξ ολοκλήρου στο κοινό πτωχευτικό δίκαιο, κρίνεται αδύνατη η άμεση θεμελίωση της ευθύνης του δημόσιου οργανισμού και, κατ' επέκταση του κράτους. Ως εκ τούτου, σε περίπτωση ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού μιας θυγατρικής, πρέπει να αναλυθεί αν οι πιστωτές των Axens, Prosernat και Beicip-Franlab θα μπορούσαν να ωφεληθούν από έναν έμμεσο μηχανισμό βασιζόμενο σε πιθανή ευθύνη της μητρικής εταιρείας έναντι των θυγατρικών της, η οποία θα ισοδυναμούσε με μηχανισμό εγγυήσεων (7.1.1.2).
7.1.1.1 Κάλυψη του δημόσιου οργανισμού IFP από απεριόριστη εγγύηση του κράτους που του παρέχει το καθεστώς του ως EPIC
(98)
Στην προαναφερθείσα απόφαση C 56/2007, η Επιτροπή συμπέρανε (70) ότι οι εγγενείς ιδιαιτερότητες του καθεστώτος δημόσιου οργανισμού της La Poste, (71) και ιδίως η ύπαρξη εγγύησης για την εξόφληση των ατομικών απαιτήσεων και τη διατήρηση της ύπαρξης ή/και των υποχρεώσεων της La Poste, σήμαινε ότι το κράτος ασκεί ρόλο έσχατου εγγυητή για τις οικονομικές δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού.
(99)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν στην απόφαση C 56/2007 ισχύουν, κατ' ουσία, για το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP και ότι ο οργανισμός αυτός ωφελείται επίσης από μια ειδική νομική κατάσταση τόσο όσον αφορά την είσπραξη των απαιτήσεών του όσο και τη διατήρηση της ύπαρξής του σε περίπτωση αφερεγγυότητας. Επίσης, για τις ανάγκες της παρούσας ανάλυσης, η Επιτροπή θα παραπέμπει στα επιχειρήματα που αναπτύσσονται στο μέρος 4.1 («χαρακτηρισμός της ενίσχυσης») της ανωτέρω απόφασης C 56/2007.
A. Εγγύηση για την εξόφληση των ατομικών απαιτήσεων
(100)
Πρέπει, καταρχάς, να επαληθευθεί το επιχείρημα των γαλλικών αρχών ότι η ύπαρξη εγγύησης του κράτους προς όφελος των EPIC αποκλείεται από τη νομοθεσία ή από τη νομολογία α), πριν αποδειχθεί ότι, σε περίπτωση που ο δημόσιος οργανισμός IFP περιέρχονταν σε κατάσταση παύσης πληρωμών, οι πιστωτές του θα ωφελούνταν από μία ευνοϊκότερη διαδικασία σε σχέση με τους πιστωτές επιχειρήσεων που υπάγονται στο κοινό δίκαιο.
α) Απόρριψη των επιχειρημάτων των γαλλικών αρχών
(101)
Σε αντίθεση τους ισχυρισμούς των γαλλικών αρχών, η Επιτροπή είναι σε θέση να κρίνει ότι το γαλλικό δίκαιο αποδέχεται την ύπαρξη έμμεσων εγγυήσεων και συγκεκριμένα την ύπαρξη εγγύησης του κράτους βάσει του καθεστώτος δημόσιου οργανισμού. Η Επιτροπή απορρίπτει τα επιχειρήματα των γαλλικών αρχών για τους ακόλουθους λόγους.
(102)
Πρώτον, η Επιτροπή παραπέμπει στις αιτιολογικές σκέψεις 120 και 121 της απόφασης C 56/2007, τηρουμένων των αναλογιών, όσον αφορά τον ισχυρισμό των γαλλικών αρχών ότι καμία νομοθετική πράξη ή απόφαση δεν ορίζει την αρχή ότι το κράτος εγγυάται τις οφειλές των EPIC. Αντιθέτως, η Επιτροπή θεωρεί ότι, μολονότι αληθεύει ότι δεν υφίσταται νομοθετικό κείμενο ή πράξη που να επιβεβαιώνει ή να αποκλείει την ύπαρξη ρητής εγγύησης του κράτους προς όφελος των EPIC, η απουσία αυτή δεν επιτρέπει να αποκλειστεί η ύπαρξη έμμεσης εγγύησης.
(103)
Δεύτερον, η Επιτροπή παραπέμπει στις αιτιολογικές σκέψεις 122 έως 124 της ως άνω απόφασης C 56/2007, τηρουμένων των αναλογιών, σε σχέση με τον ισχυρισμό των γαλλικών αρχών ότι υπάρχει δικαστική απόφαση που διαπιστώνει την απουσία εγγυήσεων, συγκεκριμένα η απόφαση στην υπόθεση Société de l'hôtel d'Albe (72) και οι αποφάσεις Campoloro (73). Όσον αφορά την πρώτη υπόθεση, όπως επεσήμανε ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών, η απόφαση Société de l'hôtel d'Albe δεν αφορά τη συγκεκριμένη κατάσταση στην οποία μπορεί να ενεργοποιηθεί η εγγύηση (74). Αντιθέτως, όσον αφορά τη δεύτερη υπόθεση (75), η Επιτροπή θεωρεί ότι αποδεικνύει ότι το καθεστώς ευθύνης του κράτους κατά την εφαρμογή της διαδικασίας είσπραξης οφειλών των δημόσιων οργανισμών παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά ενός μηχανισμού εγγυήσεων.
(104)
Τρίτον, η Επιτροπή θεωρεί αβάσιμο το επιχείρημα που πρόβαλαν οι γαλλικές αρχές στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών, ότι οι οφειλές τις οποίες συνήψαν οι EPIC από τότε που τέθηκε σε ισχύ ο νόμος LOLF, την 1η Ιανουαρίου 2005, δεν μπορούν να ωφεληθούν από έμμεση εγγύηση:
α)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP επήλθε στις 7 Ιουλίου 2006, δηλαδή μετά την έναρξη της ισχύος του νόμου LOLF. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν είναι απαραίτητο να εξεταστούν τα επιχειρήματα που πρόβαλε ο εμπειρογνώμονας των γαλλικών αρχών στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών σχετικά με τα χρέη που συνάφθηκαν πριν την 1η Ιανουαρίου 2005, μολονότι οι γαλλικές αρχές στις παρατηρήσεις τους παραπέμπουν σε αυτά, τηρουμένων των αναλογιών. Πράγματι, τα χρέη που συνήψε ο δημόσιος οργανισμός IFP πριν την 1η Ιανουαρίου 2005 συνάφθηκαν από επαγγελματικό οργανισμό κατά την έννοια της νομοθετικής πράξης αριθ. 43-612 της 17ης Νοεμβρίου 1943 σχετικά με τη διαχείριση των επαγγελματικών συμφερόντων (και κατά συνέπεια από νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου) και τα οποία δεν ήταν δυνατό να καλυφθούν, κατά τη σύναψή τους (76), από την απεριόριστη εγγύηση που παρείχε το καθεστώς ενός EPIC.
β)
Η Επιτροπή επισημαίνει ωστόσο, όπως εξάλλου ανέφερε ο εμπειρογνώμονάς της στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών και όπως έχει ήδη εξηγήσει στην αιτιολογική σκέψη 130 της απόφασης C 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, το πεδίο εφαρμογής της υποχρέωσης αναγραφής των εγγυήσεων του κράτους σε νόμο του προϋπολογισμού περιορίζεται στην «παροχή» αυτών των εγγυήσεων· συνεπώς, το γεγονός της παροχής μιας εγγύησης καλύπτει τις περιπτώσεις όπου το κράτος, με ρητή δήλωση της βούλησής του, αποφασίζει να παράσχει την εγγύησή του σε έναν οργανισμό ή σε μία πράξη· το πεδίο εφαρμογής της υποχρέωσης να εγγράφονται οι εγγυήσεις σε νόμο του προϋπολογισμού δεν καλύπτει, συνεπώς, τις εγγυήσεις που απορρέουν από ένα καθεστώς ή μια υποχρέωση βάσει νομολογίας, οι οποίες χαρακτηρίζονται από τον έμμεσο και αυτόματο χαρακτήρα τους· αυτή η δεύτερη κατηγορία δεν ρυθμίζεται με απόφαση του κράτους, αλλά από το γεγονός ότι το κράτος τοποθετείται σε ένα προϋφιστάμενο νομικό πλαίσιο που έχει ως επακόλουθο την εγγύηση (77).
γ)
Η Επιτροπή κρίνει, όπως έπραξε στην αιτιολογική σκέψη 131 της απόφασης C 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, ότι το επιχείρημα των γαλλικών αρχών που βασίζεται στον LOLF δεν είναι πειστικό και πως το γεγονός ότι κανένας νόμος του προϋπολογισμού δεν ορίζει ότι το κράτος παρέχει την εγγύησή του στον δημόσιο οργανισμό IFP λόγω του καθεστώτος του δεν αποκλείει την ύπαρξη μιας τέτοιας εγγύησης· ότι, σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή δεν δεσμεύεται από τον χαρακτηρισμό του μέτρου από τη γαλλική νομοθεσία ως εγγύησης ούτε από το γεγονός ότι πρόκειται για μια εγγύηση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του LOLF· ο χαρακτηρισμός αυτού του μέτρου είναι συναφής μόνο σε σχέση με το δίκαιο της Ένωσης· το δίκαιο της Ένωσης αναγνωρίζει την ύπαρξη μιας έμμεσης εγγύησης, όταν ένα κράτος μέλος είναι από νομική άποψη υποχρεωμένο να εξοφλήσει την οφειλή ενός άλλου προσώπου σε περίπτωση αφερεγγυότητας αυτού του προσώπου (78).
(105)
Τέταρτον, η Επιτροπή απορρίπτει το επιχείρημα των γαλλικών αρχών ότι, εάν υπήρχε εγγύηση του κράτους προς όφελος των EPIC, η δημιουργία κάθε νέου EPIC (ή η μεταβολή καθεστώτος) θα απαιτούσε την εφαρμογή μέτρων εγγυήσεων με στόχο να διατηρηθούν τα δικαιώματα των πιστωτών τα οποία γεννήθηκαν πριν από την εν λόγω μετατροπή καθώς και το επιχείρημα από την αντίστροφη (modus tollens), ότι δηλαδή, αφού δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία ένας τέτοιος μηχανισμός (79), δεν υφίσταται καμία εγγύηση προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP:
α)
Όπως δήλωσε ο σύμβουλος της Επιτροπής στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών και αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 133 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο ισχυρισμός αυτός είναι προϊόν μιας ακραία διασταλτικής ερμηνείας της συνταγματικής προστασίας του δικαιώματος ιδιοκτησίας.
β)
Η Επιτροπή οφείλει να διευκρινίσει, όπως το έπραξε εξάλλου στην αιτιολογική σκέψη 134 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, ότι το δικαίωμα της ιδιοκτησίας δεν απαιτεί την πρόβλεψη ειδικού μέτρου για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των πιστωτών κατά τη μετατροπή ενός EPIC σε εταιρεία υπαγόμενη στις διαδικασίες δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης και ότι η απουσία παρόμοιων μέτρων δεν συνιστά ένδειξη της ύπαρξης έμμεσης εγγύησης.
γ)
Η Επιτροπή προσθέτει, όπως εξήγησε στις αιτιολογικές σκέψεις 135 και 136 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, πως το γεγονός ότι οι γαλλικές αρχές αποφάσισαν να παράσχουν ρητή εγγύηση στην επιχείρηση La Poste, (80) όταν αυτή απέκτησε καθεστώς που εξομοιώνεται με το καθεστώς ενός EPIC το 1990, δεν αποδεικνύει ότι δεν προϋπήρχε ήδη έμμεση εγγύηση προς όφελός της.
(106)
Τέλος, η Επιτροπή παραπέμπει στο μέρος της παρούσας απόφασης σχετικά με την θεμελίωση της ευθύνης του κράτους, και στο μέρος 4.1.1. Α β) 3 της απόφασης C 56/2007 όσον αφορά το άρθρο του κ. Labetoulle στο οποίο αναφέρθηκαν οι γαλλικές αρχές (81), καθώς και στην ανάλυση της δικαστικής απόφασης Campoloro (82).
(107)
Σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς των γαλλικών αρχών ότι, κατά την άποψή τους, οι νομοθετικές πράξεις απέκλειαν μια τέτοια εγγύηση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ύπαρξη έμμεσων εγγυήσεων που συνδέονται με το καθεστώς δημόσιου οργανισμού επιβεβαιώνεται από υπόμνημα του Συμβουλίου Επικρατείας του 1995 για την υπόθεση Crédit Lyonnais, το οποίο τεκμηριώνει την ύπαρξη έμμεσης εγγύησης του κράτους αποκλειστικά με βάση τον χαρακτήρα δημόσιου οργανισμού (83).
(108)
Όπως εξηγείται στις αιτιολογικές σκέψεις 142 έως 145 της απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή δεν συμφωνεί με την ερμηνεία των γαλλικών αρχών κατά την οποία η γνώμη του Συμβουλίου Επικρατείας δεν εφαρμόζεται στον δημόσιο οργανισμό IFP. Επισημαίνει ιδίως ότι η γνώμη αυτή δεν περιέχει καμία αναφορά ούτε στην αποστολή, ούτε στην παρουσία ή απουσία οργάνου είσπραξης στο εσωτερικό του δημόσιου οργανισμού. Εντούτοις, οι γαλλικές αρχές δεν εξηγούν γιατί, κατά την άποψή τους, η γνώμη αυτή εφαρμόζεται μόνο στους δημόσιους οργανισμούς που διαθέτουν όργανο είσπραξης δημοσίων εσόδων. Η Επιτροπή απορρίπτει, εξάλλου, τα επιχειρήματα των γαλλικών αρχών ότι η γνώμη αυτή δεν εφαρμόζεται, διότι είναι προγενέστερη του LOLF και αντίθετη με τη μετέπειτα νομολογία του Συμβουλίου Επικρατείας, δεδομένου ότι η Επιτροπή υπενθύμισε στην αιτιολογική σκέψη 104, καθώς και στην προαναφερθείσα απόφαση C 56/2007, ότι ο LOLF δεν εμποδίζει την ύπαρξη έμμεσης εγγύησης του κράτους προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP.
(109)
Τέλος, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 146 και 147 της απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το υπόμνημα του Υπουργείου Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας της 22ας Ιουνίου 2003 με θέμα «καταγραφή των μηχανισμών έμμεσων ή ρητών εγγυήσεων που παρέχει το κράτος», το οποίο επιβεβαιώνει την ύπαρξη έμμεσων εγγυήσεων που απορρέουν από μια διοικητική ή νομοθετική πράξη η οποία «παράγει και συνεπάγεται δημοσιονομικές συνέπειες για το κράτος». Το υπόμνημα αυτό αποδεικνύει ότι η εγγύηση του κράτους μπορεί να απορρέει από νομικές πράξεις τελείως διαφορετικής φύσης (84) και υπενθυμίζει ότι η σύσταση ενός δημόσιου οργανισμού μπορεί να συνεπάγεται έμμεση εγγύηση του κράτους προς όφελος των πιστωτών αυτού του οργανισμού (85).
β) Ο πιστωτής του δημόσιου οργανισμού IFP διασφαλίζεται ότι η πίστωσή του θα εξοφληθεί
(110)
Όπως έπραξε στην αποδεικτική διαδικασία που αναλύεται στο μέρος 4.1.1 Α β) της απόφασης C 56/2007 στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θα αποδείξει ότι σε περίπτωση παύσης πληρωμών του δημόσιου οργανισμού IFP, οι πιστωτές του οργανισμού θα ήταν σε ευνοϊκότερη θέση από τους πιστωτές μιας επιχείρησης που υπάγεται στο εμπορικό δίκαιο.
(111)
Πρώτον, όσον αφορά τους δημόσιους οργανισμούς, δεν εφαρμόζονται οι πάγιοι περιορισμοί για την εξόφληση μιας απαίτησης ενός οργανισμού ιδιωτικού δικαίου. Με βάση τα στοιχεία που αναλύονται διεξοδικότερα στις αιτιολογικές σκέψεις 150 έως 154 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007 στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή συνάγει ως προς το πρώτο στοιχείο ότι:
-
σε αντίθεση με τους πιστωτές επιχειρήσεων οι οποίες υπάγονται στο εμπορικό δίκαιο, οι πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP (δεδομένου ότι ο οργανισμός αυτός δεν υπάγεται στο κοινό δίκαιο σε θέματα δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης προβληματικών επιχειρήσεων) δεν διατρέχουν τον κίνδυνο πλήρους ή μερικής διαγραφής της απαίτησής τους κατά την ολοκλήρωση μιας δικαστικής διαδικασίας εκκαθάρισης·
-
η νομική προσωπικότητα του δημόσιου οργανισμού IFP δεν εμποδίζει την ύπαρξη εγγύησης του κράτους·
-
ελλείψει ρητού περιορισμού της ευθύνης του κράτους έναντι του δημόσιου οργανισμού IFP, οι πιστωτές του οργανισμού αυτού μπορούν εύλογα να βασιστούν στην αρχή ότι το κράτος αναλαμβάνει τις οφειλές του δημόσιου οργανισμού IFP, μολονότι ο οργανισμός αυτός διαθέτει νομική προσωπικότητα.
(112)
Δεύτερον, σε περίπτωση είσπραξης των οφειλών των δημόσιων οργανισμών που καταδικάζονται με δικαστική απόφαση, η διαδικασία που θέσπισε ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980 (και διάφορες πράξεις εφαρμογής του (86)) είναι, για τους λόγους που εξηγούνται στις αιτιολογικές σκέψεις 113 έως 117, ευνοϊκότερη για τους πιστωτές του δημόσιου οργανισμού σε σύγκριση με τις δικαστικές διαδικασίες κοινού δικαίου, εφόσον δεν είναι δυνατό να οδηγήσει σε διαγραφή της απαίτησης την οποία έχουν έναντι του δημόσιου οργανισμού IFP.
(113)
Σύμφωνα με την ανάλυση που αναπτύσσεται στις αιτιολογικές σκέψεις 157 έως 161 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή επισημαίνει καταρχάς ότι ο νόμος του 1980 (87) και τα μέτρα εφαρμογής του (88) ορίζουν το κράτος ως αρμόδια αρχή για την είσπραξη των απαιτήσεων των δημόσιων οργανισμών και του παρέχει σημαντικά προνόμια: την αυτεπάγγελτη έκδοση εντολής πληρωμής και τη δημιουργία επαρκών πόρων.
(114)
Όπως και στις εκτιμήσεις που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 162 έως 168 της απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ειδική διαδικασία που θεσπίστηκε με τον νόμο του 1980 και τις πράξεις εφαρμογής του είναι μια απλή διαδικασία είσπραξης απαιτήσεων και όχι διαδικασία εκκαθάρισης και, μετά το πέρας της διαδικασίας αυτής, η απαίτηση δεν διαγράφεται, ενώ με την περάτωση της διαδικασίας εκκαθάρισης κοινού δικαίου, η δικαστική απόφαση περαίωσης λόγω ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού χωρίς την επιβολή ποινής απαγορεύει στους πιστωτές να συνεχίσουν τις αγωγές. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι, εφόσον ο νόμος του 1980 και οι διατάξεις εφαρμογής του προβλέπουν τη χρονική μετάθεση της εντολής πληρωμής, χωρίς να προβλέπουν για καμία στιγμή κατάσταση παύσης πληρωμών, αφήνουν τους πιστωτές να εικάσουν ότι υπάρχουν ή ότι θα υπάρχουν πάντα οι αναγκαίοι πόροι για να ικανοποιηθεί η απαίτησή τους έναντι του δημόσιου οργανισμού. Αυτά τα δύο στοιχεία την οδηγούν να θεωρήσει ότι η κατάσταση ανεπάρκειας ρευστότητας καλύπτεται, εάν χρειαστεί, από το κράτος ή ότι είναι μόνο προσωρινή. Αντίθετα, καμία διαδικασία εκκαθάρισης δεν προβλέπει τη δυνατότητα να καταστεί ένας τρίτος υπεύθυνος για τις οφειλές του αφερέγγυου νομικού προσώπου, εκτός εάν, προφανώς, υπάρχει εγγυητής.
(115)
Σύμφωνα με την ανάλυση που αναπτύσσεται στις αιτιολογικές σκέψεις 170 έως 180 της προαναφερθείσας απόφασης 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα γαλλικά νομοθετικά κείμενα επιτρέπουν, αν δεν ενθαρρύνουν το κράτος να διαθέτει κεφάλαια στους δημόσιους οργανισμούς, κατά προτίμηση με κλασικά τραπεζικά δάνεια, σε περίπτωση ανεπάρκειας ρευστότητας. Κεφάλαια τα οποία μπορούν να συνιστούν τους «συμπληρωματικούς πόρους» που προβλέπει ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980. Θεωρεί επίσης ότι τα εν λόγω νομοθετικά κείμενα είναι γνωστά στους πιστωτές, οι οποίοι μπορούν συνεπώς βάσιμα να εικάζουν ότι η εποπτεύουσα αρχή θα μπορέσει να βρει τους απαραίτητους πόρους για να ικανοποιηθεί η απαίτησή τους. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ελάχιστα πιθανό το ενδεχόμενο να μην μπορέσει ο πιστωτής να εξασφαλίσει την ικανοποίηση της απαίτησής του με την εφαρμογή των διαδικασιών που προβλέπει ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980.
(116)
Εντούτοις, σε αντίθεση με το συμπέρασμά της για την επιχείρηση La Poste στην προαναφερθείσα απόφαση C 56/2007, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, στην παρούσα περίπτωση, οι ίδιοι πόροι που μπορεί να συγκεντρώσει ο δημόσιος οργανισμός IFP είναι σχετικά σημαντικοί, εφόσον, όπως εξηγούν οι γαλλικές αρχές στην αιτιολογική σκέψη 44, τα ταμειακά διαθέσιμα και οι τοποθετήσεις (ύψους 150,3 εκατ. ευρώ) ήταν στα τέλη του 2007 περίπου πενταπλάσια από τα δάνεια και το χρηματοοικονομικό χρέος (ύψους 25,2 εκατ. ευρώ). Έτσι, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, δεδομένης της τρέχουσας οικονομικής του κατάστασης, κρίνεται απίθανο, τουλάχιστον σε ένα προσεχές μέλλον, η έλλειψη ίδιων πόρων να έχει ως αποτέλεσμα να περιέλθει ο δημόσιος οργανισμός IFP σε κατάσταση αδυναμίας να ικανοποιήσει το χρέος του και να καταστήσει αναγκαία την παρέμβαση του κράτους.
(117)
Αν και απίθανο προς το παρόν, μια κατάσταση ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού του δημόσιου οργανισμού IFP δεν είναι λιγότερο πιθανή μακροπρόθεσμα. Υπό αυτές τις συνθήκες, η αδυναμία συγκέντρωσης πόρων από την εκχώρηση περιουσιακών στοιχείων θα είχε ως αποτέλεσμα την προσφυγή σε άλλους μηχανισμούς εγγύησης (προκαταβολές, αναζήτηση ευθύνης του κράτους κλπ.). Εξάλλου, η θέσπιση από τον νομοθέτη ενός καθεστώτος προστασίας των περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τη διαμάχη σχετικά με την αντικειμενική ευθύνη του κράτους σε ενδεχόμενη αδυναμία πληρωμής του δημόσιου οργανισμού IFP (89). Ως προς αυτό, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το επιχείρημα των γαλλικών αρχών (90) ότι, σε περίπτωση που το κράτος έκρινε ότι ένα περιουσιακό στοιχείο που ανήκει σε έναν δημόσιο οργανισμό είναι «απολύτως απαραίτητο» για την εκπλήρωση αποστολής δημόσιας υπηρεσίας και ήταν αντίθετο στην εκχώρηση του, αυτό ουδόλως θα συνεπαγόταν υποχρέωση χορήγησης αποζημίωσης με μηχανισμούς εγγύησης. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι γαλλικές αρχές έχουν αναγνωρίσει (μολονότι αμφισβητούν ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP μπορεί να αποκομίσει από αυτήν πλεονέκτημα) ότι η απαίτηση της συνέχειας της δημόσιας υπηρεσίας επιβάλλεται στον αντιπρόσωπο του κράτους κατά την εκτέλεση της διαδικασίας που θεσπίστηκε με το νόμο της 16ης Ιουλίου1980 (91). Επίσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός ότι κράτος μπορεί να αποτρέψει την εκχώρηση στοιχείων ενεργητικού με αιτιολογία τη διατήρηση μιας δημόσιας υπηρεσίας θα μπορούσε να θεμελιώσει την αντικειμενική ευθύνη του κράτους για παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης σε σχέση με τα βάρη του δημοσίου.
(118)
Τρίτον, για τους λόγους που έχουν ήδη αναλυθεί στις αιτιολογικές σκέψεις 185 έως 226 της προαναφερθείσας απόφασης 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι, στην απίθανη περίπτωση κατά την οποία η διαδικασία που ορίζει ο νόμος του 1980 δεν θα επέτρεπε την εξόφληση του πιστωτή, τα ένδικα μέσα που θα είχε αυτός στη διάθεσή του για να θεμελιώσει την ευθύνη του κράτους παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά ενός μηχανισμού εγγυήσεων.
(119)
Αν και οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι δεν είναι δυνατό να θεμελιωθεί καταρχήν ούτε υποκειμενική ούτε αντικειμενική ευθύνη του κράτους (92), αναγνωρίζουν ότι, εάν υπήρχε απαίτηση συνέχειας της δημόσιας υπηρεσίας και αν η απαίτηση αυτή επιβαλλόταν στον αντιπρόσωπο του κράτους κατά την εκτέλεση της διαδικασίας που όρισε ο νόμος του 1980, θα μπορούσε ο δικαστής να διατάξει την αποζημίωση του πιστωτή. Σε αυτή την περίπτωση, ωστόσο, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι ο πιστωτής δεν θα ωφελούνταν από κανένα προνόμιο, διότι η αποζημίωσή του θα ήταν παρόμοια με την αποζημίωσή που θα ελάμβανε σε περίπτωση εφαρμογής του κοινού δικαίου. Ως προς αυτό η Επιτροπή επισημαίνει ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ειδικού δικαιώματος που θέσπισε ο νόμος του 1980: με βάση το κοινό δίκαιο της δικαστικής εκκαθάρισης, οι πιστωτές (και σε κάθε περίπτωση οι εγχειρόγραφοι πιστωτές) δεν ανακτούν κατά κανόνα το σύνολο της απαίτησής τους και, τις περισσότερες φορές, οι οφειλές μιας επιχείρησης σε διαδικασία εκκαθάρισης δεν εξοφλούνται από έναν τρίτο.
(120)
Οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν επίσης το ότι οι δυνατότητες αποζημίωσης που παρέχει στους πιστωτές η θεμελίωση της ευθύνης θα μπορούσαν να εξομοιωθούν με κάποια μορφή εγγύησης. Αντιθέτως, η Επιτροπή θεωρεί ότι η θεμελίωση της ευθύνης του κράτους (υποκειμενικής ή αντικειμενικής) κατά την εφαρμογή της διαδικασίας είσπραξης των οφειλών των δημόσιων οργανισμών που διέπονται από το νόμο της 16ης Ιουλίου 1980 ισοδυναμεί με μηχανισμό εγγυήσεων για τους σκοπούς του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι εξασφαλίζει στους πιστωτές την εξόφληση της απαίτησής τους, υποχρεώνοντας το κράτος να εξοφλήσει την οφειλή σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής του δημόσιου οργανισμού IFP. Επιπλέον, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (εφεξής «ΕΔΑΔ») στην υπόθεση Société de gestion du port de Campoloro et Société fermière de Campoloro κατά Γαλλίας (93) (εφεξής «υπόθεση Campoloro») τείνει να αναγνωρίσει την ύπαρξη αυτόματης εγγύησης.
(121)
Τέλος, όπως αποδεικνύεται στις αιτιολογικές σκέψεις 181 έως 184 της απόφασης C 56/2007, στην οποία παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρόταση των γαλλικών αρχών να διευκρινίσουν το διάταγμα εφαρμογής του νόμου του 1980 είναι ανεπαρκής για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο αποδέσμευσης των πόρων με εισφορά δημόσιων πόρων.
α)
Οι γαλλικές αρχές πρότειναν την ακόλουθη τροποποίηση του διατάγματος εφαρμογής του νόμου του 1980: «Όταν η όχληση δεν αποφέρει αποτέλεσμα μέχρι τη λήξη των εν λόγω προθεσμιών, ο εκπρόσωπος του κράτους ή η αρμόδια εποπτεύουσα αρχή προβαίνει στην εγγραφή της δαπάνης στον προϋπολογισμό του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή του υπερήμερου δημόσιου οργανισμού. Αποδεσμεύει, εάν χρειαστεί, τους απαραίτητους πόρους στον προϋπολογισμού του οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης ή του δημόσιου οργανισμού είτε μειώνοντας τις πιστώσεις που έχουν διατεθεί σε άλλες δαπάνες και δεν έχουν αναλωθεί είτε αυξάνοντας τους πόρους» (επισήμανση της σύνταξης).
β)
Εντούτοις η Επιτροπή δηλώνει, όπως και στην αιτιολογική σκέψη 67 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, ότι τα νομοθετικά κείμενα, ούτε στην υφιστάμενη έκδοση ούτε στην τροποποιημένη έκδοση βάσει της πρότασης των γαλλικών αρχών, δεν αποκλείουν τη δυνατότητα αποδέσμευσης των πόρων με αύξηση των πόρων που καθίστανται εκ των προτέρων εφικτή είτε με επιχορήγηση είτε με εισφορά δημόσιων πόρων.
(122)
Για τους λόγους που έχουν ήδη παρατεθεί στις αιτιολογικές σκέψεις 204 έως 211 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διευθέτηση της υπόθεσης Campoloro από το ΕΔΑΔ αποδεικνύει ότι η ανάληψη της ευθύνης από το γαλλικό κράτος σε αυτή την υπόθεση, λειτουργεί ως έμμεση εγγύηση για το παθητικό των δημόσιων αρχών και δεν συνδέεται με κανέναν όρο ζημίας.
α)
Η Επιτροπή επισημαίνει ειδικότερα ότι το ΕΔΑΔ απέρριψε τα επιχειρήματα των γαλλικών αρχών που επιχειρούσαν να θεμελιώσουν την επιχειρηματολογία τους (94), αφενός, στην έλλειψη γενεσιουργού αιτίας καταλογιστέας στο κράτος και, αφετέρου, στην απουσία εγγύησης του κράτους προς τις δημόσιες αρχές με νομική προσωπικότητα, υιοθετώντας τα επιχειρήματα των εναγόντων (95).
β)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το ΕΔΑΔ διαπίστωσε τελικά παραβίαση του άρθρου 6 παράγραφος 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (εφεξής η «Σύμβαση») ιδίως με το επιχείρημα ότι: «Πρέπει οι αποφάσεις αυτές να είναι εκτελεστές και το Δικαστήριο επισημαίνει ότι μια κρατική αρχή δεν μπορεί να επικαλεστεί έλλειψη πόρων για να μην εξοφλήσει οφειλή επικυρωμένη με δικαστική απόφαση […]». Επιπλέον, το ΕΔΑΔ διαπίστωσε παράβαση του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου 1 της Σύμβασης, διότι οι ενάγοντες επλήγησαν από παρέμβαση στο δικαίωμα ιδιοκτησίας τους λόγω ειδικής και υπέρμετρης επιβάρυνσης εξαιτίας της μη καταβολής των ποσών που τους οφείλονταν (96). Με βάση τα ανωτέρω, το ΕΔΑΔ καταλόγισε στο κράτος το σύνολο των οφειλών των οφειλετών οργανισμών αυτοδιοίκησης (97).
γ)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι από την ανωτέρω νομολογία προκύπτουν τρία σημαντικά στοιχεία:
-
με την επιφύλαξη ότι οι ενάγοντες επιτυγχάνουν την έκδοση δικαστικής απόφασης που να αναγνωρίζει την απαίτησή τους, η ευθύνη του κράτους λειτουργεί ως έμμεση εγγύηση (98) εφόσον, αφενός, το γαλλικό κράτος καταδικάστηκε να καταβάλει το σύνολο της οφειλής του δημόσιου οργανισμού (99) και, αφετέρου, δεν έγινε κανένας διαχωρισμός ανάμεσα στο ποσό που θα μπορούσε να αποδοθεί στην κατάσταση αφερεγγυότητας του οφειλέτη δημόσιου οργανισμού αυτοδιοίκησης και σε ενδεχόμενες ελλείψεις που καταλογίζονται στο κράτος (το ΕΔΑΔ δεν αναζήτησε σε καμία στιγμή γενεσιουργό αιτία καταλογιστέα στο κράτος και εξέτασε αποκλειστικά την κατάσταση αφερεγγυότητας του οφειλέτη)·
-
η ευθύνη αυτή καλύπτει τις οφειλές των δημόσιων αρχών που διαθέτουν νομική προσωπικότητα. Η γαλλική κυβέρνηση επικαλέστηκε ρητά την ύπαρξη νομικής προσωπικότητας και ίδιων περιουσιακών στοιχείων για να αντιταχθεί στην στοιχειοθέτηση της ευθύνης του γαλλικού κράτους, όμως το επιχείρημα αυτό απορρίφθηκε από το ΕΔΑΔ·
-
το πεδίο εφαρμογής της εγγύησης του κράτους εκτείνεται στις δημόσιες αρχές που την υλοποιούν. Η εγγύηση συνδέεται, συνεπώς, στενά με το καθεστώς προσώπου δημοσίου δικαίου του οφειλέτη.
δ)
Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η λύση που επέλεξε το ΕΔΑΔ στην προαναφερθείσα υπόθεση Campoloro δεν είναι μεμονωμένη, αλλά εντάσσεται σε μια πάγια τάση της νομολογίας, ιδίως στις αποφάσεις Artico κατά Ιταλίας (100) και Bourdov κατά Ρωσίας (101).
(123)
Για λόγους που αναλύθηκαν ήδη στις αιτιολογικές σκέψεις 212 έως 220 της απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή κρίνει ότι οι παρατηρήσεις που διατύπωσαν οι γαλλικές αρχές δεν μπορούν να ακυρώσουν αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία. Με βάση τα ανωτέρω, όπως και το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών στην αιτιολογική σκέψη 222 της απόφασης C 56/2007 και στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή συνάγει ότι, κατά το παρόν στάδιο εξελίξεως του γαλλικού δικαίου, ένας πιστωτής του δημόσιου οργανισμού IFP, η απαίτηση του οποίου δεν ικανοποιείται με τη χρήση των διαδικασιών που όρισε ο νόμος της 16ης Ιουλίου 1980, μπορεί να εισπράξει το συνολικό ποσό της μη ικανοποιηθείσας απαίτησής του επικαλούμενος την έσχατη ευθύνη του κράτους, σε αντίθεση με τα ισχύοντα κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης κοινού δικαίου, κατά την οποία η ικανοποίηση του πιστωτή περιορίζεται με βάση την αξία των διαθέσιμων στοιχείων ενεργητικού. Με βάση τα ανωτέρω, η ευθύνη του κράτους αντιμετωπίζεται ως εγγύηση, δεν υπόκειται σε κανένα περιορισμό από κανένα κείμενο της γαλλικής νομοθεσίας και είναι εγγενώς συνδεδεμένη με το καθεστώς νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου του οφειλέτη οργανισμού.
(124)
Εξάλλου, για τους λόγους που παρατέθηκαν στις αιτιολογικές σκέψεις 223 έως 226 της απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη γαλλική πρόταση να προστεθεί ρήτρα σε όλες τις συμβάσεις του δημόσιου οργανισμού IFP που συνεπάγονται μια απαίτηση, προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος θεμελίωσης της αντικειμενικής ευθύνης του κράτους που βασίζεται αποκλειστικά στην αφερεγγυότητα του δημόσιου οργανισμού IFP. Θεωρεί, ωστόσο, ότι ένα παρόμοιο νομικό πλαίσιο θα εξακολουθούσε να είναι επισφαλές και θα υπήρχαν αμφιβολίες ως προς τη μονιμότητά του, εφόσον η εξαίρεση λόγω αναληφθέντος κινδύνου είναι ένας κανόνας που καθιερώθηκε από τη νομολογία η οποία θα μπορούσε να εξελιχθεί ανά πάσα στιγμή. Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι η πρόταση αυτή είναι, από μόνη της, ανεπαρκής ή ότι δεν καλύπτει όλες τις υποθέσεις: δεν αποκλείει το ενδεχόμενο η εγγύηση του κράτους να αφορά κάθε τύπο ευθύνης (ιδίως την εξωσυμβατική ευθύνη και την ποινική ευθύνη). Εξάλλου, είναι αδύνατο να προβλεφθεί σε σύμβαση ότι το κράτος δεν δεσμεύεται για τις οφειλές του δημόσιου οργανισμού IFP έναντι των πιστωτών του, κατά το μέτρο που ο IFP μπορεί, παραδείγματος χάρη, να καταστεί οφειλέτης έναντι ενός τρίτου με διαφορετικούς νομικούς μηχανισμούς, ιδίως σε περίπτωση συγχώνευσης με μια άλλη οντότητα (102) που θα αποκτούσε τις απαιτήσεις τρίτων οι οποίες σε ένα πρώτο στάδιο δεν θα μπορούσαν να προσδιοριστούν. Εν τέλει, όσον αφορά τις ατομικές απαιτήσεις τρίτων, η Επιτροπή θεωρεί ότι μόνο μια πράξη γενικής ισχύος που θα όριζε ότι το κράτος δεν είναι εγγυητής του δημόσιου οργανισμού IFP και η οποία θα εφαρμοζόταν σε κάθε κατάσταση και έναντι όλων, θα μπορούσε να «καταργήσει» την απεριόριστη εγγύηση. Επιπλέον, σε περίπτωση που οι προτάσεις των γαλλικών αρχών απέκλειαν κάθε δυνατότητα ενός πιστωτή του δημόσιου οργανισμού IFP να θεμελιώσει την ευθύνη του κράτους για να εξασφαλίσει την εξόφληση της απαίτησής του (υπόθεση η οποία, σύμφωνα με την Επιτροπή, δεν έχει επαληθευθεί), οι προτάσεις αυτές δεν επιτρέπουν να προσδιοριστεί με σαφήνεια τι θα συνέβαινε σε περίπτωση αφερεγγυότητας (103) του δημόσιου οργανισμού IFP.
(125)
Τέταρτον, ακόμη και αν δεν ικανοποιούνταν, ο πιστωτής ενός δημόσιου οργανισμού θα μπορούσε να επιτύχει την παραγωγή έννομων αποτελεσμάτων λόγω της εύλογης πλάνης του, όταν αποφάσισε να χορηγήσει πίστωση, ότι αυτή θα εξοφλούταν σε κάθε περίπτωση.
(126)
Για τους λόγος που παρατέθηκαν ήδη στις αιτιολογικές σκέψεις 227, 228 (εδάφια 1 έως 3) και 229 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η θεωρία του ευλογοφανούς (104) επιτρέπει να επιβεβαιωθεί ότι οι πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP θα μπορούσαν εύλογα να σχηματίσουν την πεποίθηση, με βάση ένα σύνολο συγκλινόντων δεικτών, ότι η εγγύηση αυτή υπάρχει παρόλα αυτά (ακόμη και αν υποτεθεί, quod non, ότι το καθεστώς του δημόσιου οργανισμού IFP ως EPIC δεν μπορεί να του προσδώσει, κατά το νόμο, απεριόριστη εγγύηση του γαλλικού κράτους). Οι βασικές συναφείς ενδείξεις σε σχέση με τη θεωρία του ευλογοφανούς απορρέουν, αφενός, από το γεγονός ότι διάφορες πράξεις (νόμος του 1980 και τα μέτρα εφαρμογής του) ή επίσημα κείμενα (δημοσιονομικά έγγραφα) επιτρέπουν στον πιστωτή να πιστεύει ότι το κράτος θα αναλαμβάνει τις οφειλές των EPIC σε περίπτωση ανεπάρκειας ρευστότητας ή ότι θα θεμελιωθεί η ευθύνη του κράτους και, αφετέρου, ότι η έλλειψη διασαφήνισης της νομοθεσίας μετά την έκβαση της υπόθεσης Campoloro και οι πρώτες διαδικασίες που κίνησε η Επιτροπή σχετικά με το καθεστώς των EPIC τροφοδοτεί επίσης την εμπιστοσύνη των πιστωτών στην ύπαρξη ενός μηχανισμού εγγυήσεων και, τέλος, το γεγονός ότι η απουσία σαφούς αναφοράς των αποτελεσμάτων μιας κατάστασης παύσης πληρωμών ενός EPIC συνηγορεί επίσης προς αυτή την κατεύθυνση.
(127)
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή οφείλει να προσθέσει ότι, πριν την 7η Ιουλίου 2006, οι δυνητικοί πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP είχαν συμβατική σχέση με ένα επαγγελματικό ίδρυμα κατά την έννοια του νόμου αριθ. 43/612 της 17ης Νοεμβρίου 1943 για τη διαχείριση των επαγγελματικών συμφερόντων, νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου για το οποίο δεν είχαν κανένα λόγο να σκεφθούν ότι θα μπορούσε να καλύπτεται από οποιαδήποτε εγγύηση του κράτους. Ως εκ τούτου, η εφαρμογή της θεωρίας του ευλογοφανούς μπορεί να είναι συναφής μόνο όσον αφορά τις απαιτήσεις που δημιουργήθηκαν μετά την μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP.
(128)
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του εμπειρογνώμονά της στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών, η Επιτροπή κρίνει ότι, όσον αφορά τις απαιτήσεις που δημιουργήθηκαν μετά την 7η Ιουλίου 2006, ακόμα και αν, με την παραδοχή που υποστηρίζουν οι γαλλικές αρχές, θα ήταν σφάλμα του πιστωτή να θεωρεί ότι το κράτος είναι υποχρεωμένο να εγγυηθεί τις οφειλές των δημόσιων οργανισμών και ιδίως του IFP, το σφάλμα του θα ήταν δικαιολογημένο με βάση τα προαναφερθέντα στοιχεία και θα μπορούσε να έχει νόμιμο αποτέλεσμα. Εάν, κατ' εξαίρεση, ο πιστωτής δεν κατόρθωνε να ικανοποιηθεί η απαίτησή του, θα είχε παρόλα αυτά τη διαβεβαίωση ότι σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε αυτή να διαγραφεί.
B. Εγγύηση για τη συνέχιση της ύπαρξης του δημόσιου οργανισμού IFP ή/και των υποχρεώσεών του
(129)
Για τους λόγους που έχουν ήδη παρατεθεί στις αιτιολογικές σκέψεις 230 έως 250 της προαναφερθείσας υπόθεσης C 56/2007, στις οποίες παραπέμπει τηρουμένων των αναλογιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι ακόμη και αν, εντός εύλογης προθεσμίας και μετά την εφαρμογή των διαδικασιών που περιγράφονται προηγουμένως, ο πιστωτής ενός EPIC δεν κατόρθωνε να εξασφαλίσει την ικανοποίηση της απαίτησής του, διατηρεί τη βεβαιότητα ότι αυτή δεν θα διαγραφεί, σε αντίθεση με την κατάσταση στην οποία περιέρχεται ο πιστωτής μιας υπό εκκαθάριση επιχείρησης ιδιωτικού δικαίου, ο οποίος δεν έχει καμία διαβεβαίωση ότι θα ικανοποιηθεί η απαίτησή του.
(130)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν υφίσταται διαδικασία λύσης και εκκαθάρισης των δημόσιων οργανισμών σε κατάσταση παύσης πληρωμών με διαγραφή των οφειλών τους: σε περίπτωση κλεισίματος με απόφαση της δημόσιας αρχής, αν και αυτό δεν προβλέπεται ρητά από καμία νομοθετική πράξη, η πρακτική και ορισμένες θεμελιώδεις αρχές του διοικητικού δικαίου τείνουν να καταδείξουν ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των δημόσιων οργανισμών που παύουν να υφίστανται με αυτή τη μορφή μεταβιβάζονται πάντοτε σε μια άλλη εταιρεία και, εάν δεν συμβεί αυτό, στο κράτος. Με άλλους όρους, οι οφειλές των δημόσιων οργανισμών μεταβιβάζονται πάντοτε σε ένα άλλο νομικό πρόσωπο το οποίο δεν μπορεί να τις αρνηθεί, με αποτέλεσμα κάθε πιστωτής να είναι βέβαιος ότι μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμα που απορρέει από την απαίτηση του έναντι ενός άλλου οργανισμού και ότι η απαίτηση του δεν θα διαγραφεί.
(131)
Η Επιτροπή παραπέμπει στα στοιχεία της ανάλυσης που παρουσιάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 233 έως 250 της προαναφερθείσας απόφασης C 56/2007, η οποία βασίζεται στη μελέτη που πραγματοποίησε ο εμπειρογνώμονας της στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών σχετικά με τις οργανικές εξελίξεις που επηρεάζουν τους δημόσιους οργανισμούς, ο οποίος διακρίνει τρεις αιτίες λύσης και εκκαθάρισης των δημόσιων οργανισμών (105): την περίπτωση της λήξης της εντολής των δημόσιων οργανισμών, την εξάλειψη της αποστολής των δημόσιων οργανισμών και, τη συνηθέστερη περίπτωση, τη μεταβίβαση της αποστολής που συνεπάγεται αναγκαστικά μεταβίβαση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων.
α)
Βάσει αυτής της μελέτης, μπορεί να θεωρηθεί, καταρχάς, εάν δεν υφίσταται γενικό νομικό καθεστώς που να διέπει την εκκαθάριση δημόσιων οργανισμών, η πείρα δείχνει ότι η νομοθετική πράξη προβλέπει πάντοτε τη μεταβίβαση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του εκκαθαρισθέντος οργανισμού είτε στο κράτος είτε σε μια οντότητα που αναλαμβάνει την αποστολή του (106).
β)
Δεύτερον, υφίσταται γενικά μεταβίβαση των «δικαιωμάτων και υποχρεώσεων» (ο όρος υποχρεώσεις αφορά αναμφισβήτητα τις οφειλές), ορισμένες φορές και μεταβίβαση «περιουσιακών στοιχείων (107)» (διατύπωση που περιλαμβάνει επίσης τις οφειλές). Το μόνο παράδειγμα καθαρής λύσης και εκκαθάρισης μιας δημόσιας επιχείρησης αφορά σε κάθε περίπτωση τη μεταβίβαση των ίδιων των «οφειλών» σε άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (108).
γ)
Τρίτον, ακόμα και στην περίπτωση της κατάργησης της αποστολής, στην πράξη, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του δημόσιου οργανισμού μεταβιβάζονται σε έναν άλλο οργανισμό.
δ)
Τέταρτο και τελευταίο, η πρακτική την οποία περιγράφει η μελέτη είναι σύμφωνη με την κωδικοποιητική οδηγία αριθ. 02-060-M95 της 18ης Ιουλίου 2002 και τον οδηγό για την χρηματοοικονομική οργάνωση της σύστασης, μετατροπής και κατάργησης δημόσιων οργανισμών (109), δηλ. ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις ενός εκκαθαρισθέντος EPIC μεταβιβάζονται είτε στο κράτος είτε στο νομικό πρόσωπο που αναλαμβάνει την αποστολή του οργανισμού.
(132)
Εν κατακλείδι, ακολουθώντας τη γνώμη του συμβούλου της στην υπόθεση των ταχυδρομείων, η Επιτροπή κρίνει ότι οι οφειλές των δημόσιων οργανισμών στην πράξη μεταβιβάζονται πάντοτε σε ένα άλλο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου σε περίπτωση λύσης και εκκαθάρισης του δημόσιου οργανισμού ο οποίος ασκούσε την αποστολή. Οι πιστωτές αυτών των δημόσιων οργανισμών, όπως ο IFP, ως εκ τούτου, διαβεβαιώνονται ότι οι μη εξοφληθείσες απαιτήσεις τους δεν διαγράφονται.
Γ. Συμπεράσματα ως προς την ύπαρξη κρατικής εγγύησης προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP
(133)
Όσον αφορά το βάσιμο των στοιχείων που προσκομίστηκαν για να αποδειχθεί η ύπαρξη εγγύησης για την εξόφληση των ατομικών οφειλών και τη συνέχιση της ύπαρξης των υποχρεώσεων του δημόσιου οργανισμού IFP, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι, από την μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP που πραγματοποιήθηκε στις 7 Ιουλίου 2006:
-
οι πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP δεν αντιμετωπίζουν τους συνήθεις περιορισμούς του ιδιωτικού δικαίου και δημοσίου δικαίου που μπορεί να ανακύψουν για την ικανοποίηση μιας απαίτησης·
-
οι πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP μπορούν να χρησιμοποιήσουν για την είσπραξη των απαιτήσεών τους ειδικές διαδικασίες που επιτρέπουν στο κράτος να αναγκάσει τον οφειλέτη οργανισμό να εξοφλήσει την οφειλή του·
-
σε κανένα σημείο το γαλλικό δίκαιο δεν παρέχει στους πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP τη δυνατότητα να θεωρήσουν ότι ο IFP θα μπορούσε να βρεθεί σε έσχατη κατάσταση ανεπάρκειας ρευστότητας·
-
σε περίπτωση ανεπάρκειας ρευστότητας, τα δημοσιονομικά έγγραφα αφήνουν να εννοηθεί ότι το κράτος θα μπορούσε να χορηγήσει έκτακτη επιχορήγηση στους οργανισμούς του δημόσιου τομέα, στους οποίους ανήκει και ο δημόσιος οργανισμός IFΡ·
-
εάν από τις προαναφερθείσες διαδικασίες ο πιστωτής δεν ικανοποιηθεί, μπορεί να στοιχειοθετήσει την ευθύνη του κράτους για να εξασφαλίσει την ολική εξόφληση της απαίτησής του·
-
εάν οι προαναφερόμενες ενέργειες είναι απαραίτητο να κλιμακωθούν σε διάρκεια χρόνου, ο πιστωτής είναι βέβαιος ότι η απαίτησή του δεν θα διαγραφεί, ακόμη και αν ο δημόσιος οργανισμός IFP υποστεί μια οργανωτική αλλαγή.
(134)
Οι ιδιαιτερότητες αυτές είναι εγγενώς συνδεδεμένες με το καθεστώς δημόσιου οργανισμού του IFP και δείχνουν ότι το κράτος ασκεί τον ρόλο του έσχατου εγγυητή. Εύλογα μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP απολαύει της απεριόριστης εγγύησης του γαλλικού κράτους λόγω του καθεστώτος δημόσιου οργανισμού.
(135)
Η απεριόριστη εγγύηση του κράτους υπέρ του δημόσιου οργανισμού IFP συνεπάγεται τη μεταβίβαση πόρων του κράτους σύμφωνα με το σημείο 2.1 της προαναφερθείσας ανακοίνωσης σχετικά με τις εγγυήσεις. Πράγματι, ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν καταβάλλει κανένα ασφάλιστρο γι' αυτή την εγγύηση. Με τον τρόπο αυτό, υπάρχει ταυτόχρονα προνόμιο για την επιχείρηση και αφαίμαξη δημοσίων πόρων, εφόσον το κράτος παραιτείται από την αμοιβή η οποία συνήθως εισπράττεται για παροχή εγγυήσεων. Επιπλέον, η εγγύηση δημιουργεί τον κίνδυνο δυνητικής χρησιμοποίησης στο μέλλον πόρων του κράτους, το οποίο θα μπορούσε να υποχρεωθεί να εξοφλήσει τις οφειλές του δημόσιου οργανισμού IFP (110).
(136)
Τέλος, η απεριόριστη εγγύηση του κράτους προς τον δημόσιο οργανισμό IFP καταλογίζεται στο κράτος, διότι είναι αποτέλεσμα συνδυασμού του καθεστώτος δημόσιου οργανισμού του IFP, των αρχών του εθνικού δικαίου και των διατάξεων δύο νομοθετικών πράξεων, δηλ. του νόμου της 25ης Ιανουαρίου 1985, που μετατράπηκε σε εμπορικό κώδικα, και του νόμου αριθ. 80/539 της 16ης Ιουλίου 1980 και των μέτρων εφαρμογής του.
7.1.1.2 Απουσία κάλυψης των θυγατρικών ιδιωτικού δικαίου του ομίλου IFP από την απεριόριστη εγγύηση
(137)
Όπως ήδη ανέφερε η Επιτροπή στην απόφαση της σχετικά με την προαναφερθείσα υπόθεση C 51/2005 (111), στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας για την προκειμένη περίπτωση και στο μέρος 2 («Ο όμιλος IFP»), ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του Axens, Beicip-Franlab και Prosernat αποτελούν, από την άποψη του δικαίου του ανταγωνισμού, οικονομικό όμιλο: πράγματι, ο δημόσιος οργανισμός IFP κατέχει άμεσα το 100 % του κεφαλαίου της Αxens και το 100 % του κεφαλαίου της Beicip-Franlab και έμμεσα το 100 % του κεφαλαίου της Prosernat, ασκεί έλεγχο στις θυγατρικές του με την παρουσία ανώτερων στελεχών του στα όργανα λήψης αποφάσεων αυτών των θυγατρικών, αποφασίζει για τις στρατηγικές κατευθύνσεις και τις θεμελιώδεις αποφάσεις για το μέλλον των θυγατρικών του και δεσμεύεται από αποκλειστικές συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογιών που είναι απολύτως αναγκαίες για την άσκηση των οικονομικών δραστηριοτήτων των θυγατρικών του (συμφωνίες οι οποίες περιέχουν αμοιβαία δικαιώματα πρώτης άρνησης) (112) καθώς και με συμβάσεις διάθεσης εγκαταστάσεων και προσωπικού, με αποτέλεσμα να υφίσταται επαρκώς ισχυρή οικονομική ολοκλήρωση του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens, Beicip-Franlab και Prosernat που να οδηγεί σε ένα τέτοιο συμπέρασμα. Πρέπει επίσης να εξεταστεί η ακριβής έκταση της κρατικής εγγύησης για να επαληθευθεί εάν, σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής μιας θυγατρικής ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου οργανισμού IFP, μπορούν να διατεθούν δημόσιοι πόροι για την αποζημίωση των πιστωτών της (με άλλους όρους, αν οι οικονομικές δραστηριότητες των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP καλύπτονται ή όχι από την απεριόριστη εγγύηση του κράτους).
(138)
Στις παρατηρήσεις της, η εταιρεία UOP Limited δεν παίρνει θέση γι' αυτό το ζήτημα. Η επιχειρηματολογία της στηρίζεται στην εικόνα που έχουν οι παράγοντες της αγοράς για την οντότητα «IFP/Axens» η οποία κατά την άποψή της παρέχει πλεονέκτημα στον όμιλο IFP, τόσο έναντι των προμηθευτών όσο και έναντι των πελατών και των χρηματοδοτών της. Το ζήτημα αυτό θα εξεταστεί στο μέρος 7.1.4 της παρούσας απόφασης, το οποίο διατίθεται για την εξέταση των προνομίων που αποκομίζει ο όμιλος IFP από αυτό το μέτρο.
(139)
Αντίθετα, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 47, οι γαλλικές αρχές αμφισβητούν την ύπαρξη εγγύησης του κράτους προς όφελος των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP κυρίως λόγω του καθεστώτος τους ως ανώνυμες εταιρείες κοινού δικαίου.
(140)
Όπως και κατά την απόδειξη της ύπαρξης της απεριόριστης εγγύησης προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP που παρουσιάστηκε στο μέρος 7.1.1.1, η Επιτροπή θα εξετάσει διαδοχικά αν οι πιστωτές των θυγατρικών ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου οργανισμού IFP έχουν το προνόμιο εγγύησης όσον αφορά την εξόφληση των ατομικών απαιτήσεών του (Α) ή εγγύησης για τη διατήρηση των υποχρεώσεων αυτών των θυγατρικών (Β) σε περίπτωση ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού.
A. Οι πιστωτές των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP δεν έχουν καμία εγγύηση όσον αφορά την εξόφληση των ατομικών απαιτήσεών τους
(141)
Οι θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP έχουν το καθεστώς ανώνυμων εταιρειών. Ως νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (σε αντίθεση με τον μέτοχο πλειοψηφίας τους, που είναι δημόσιος οργανισμός), εμπίπτουν πλήρως στο πεδίο εφαρμογής των διαδικασιών δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης κοινού δικαίου (113) στη Γαλλία.
(142)
Πριν εξετάσουμε αν θα μπορούσε να θεμελιωθεί η ευθύνη του μετόχου πλειοψηφίας, δηλ. του δημόσιου οργανισμού IFP έναντι των θυγατρικών του (β), πρέπει να περιγραφεί η διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης κοινού δικαίου στην οποία θα υπόκεινταν οι θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου σε περίπτωση παύσης πληρωμών (α).
α) Η διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης κοινού δικαίου
(143)
Σε περίπτωση που μία από τις θυγατρικές του ομίλου IFP, ανώνυμη εταιρεία, περιέλθει σε κατάσταση παύσης πληρωμών (με άλλους όρους, δεν είναι πλέον σε θέση να ικανοποιήσει τις ανεξόφλητες υποχρεώσεις της με το διαθέσιμο ενεργητικό) και μια εξυγίανση φαίνεται προδήλως αδύνατη (114), η διαδικασία κοινού δικαίου (115) θα επέβαλε να τεθεί υπό δικαστική εκκαθάριση. Η κίνηση διαδικασίας (116) θα ήταν, κατά περίπτωση, αποτέλεσμα αίτησης του πιστωτή το αργότερο εντός 45 ημερών από την στάση πληρωμών (εκτός εάν ο εν λόγω πιστωτής είχε ήδη ζητήσει την έναρξη διαδικασίας συνδιαλλαγής). Σκοπός μιας διαδικασίας δικαστικής εκκαθάρισης θα ήταν να τερματιστεί η δραστηριότητα της επιχείρησης ή να ρευστοποιηθούν τα περιουσιακά στοιχεία της με συνολική εκχώρηση ή με διαχωρισμό των δικαιωμάτων και των περιουσιακών στοιχείων της. (117) Στην απόφαση για την έναρξη της δικαστικής εκκαθάρισης (118), το δικαστήριο θα όριζε έναν εισηγητή δικαστή και θα διόριζε ως εκκαθαριστή έναν εντολοδόχο δικαστικό ή πρόσωπο που θα επιλεγόταν με βάση τις ικανότητές του σε αυτόν τον τομέα. Ο εκκαθαριστής θα συνέτασσε, εντός ενός μηνός από τον διορισμό του, έκθεση για την κατάσταση της επιχείρησης και στη συνέχεια θα προέβαινε στις ενέργειες εκκαθάρισης και σε επαλήθευση (119) των απαιτήσεων (120). Το προϊόν της εκκαθάρισης θα κατανεμόταν στους πιστωτές ανάλογα με την κατηγορία τους (προνομιακοί πιστωτές και ενυπόθηκοι δανειστές, πιστωτές δικαιούχοι μιας ειδικής εξασφάλισης σε ακίνητα, εγχειρόγραφοι πιστωτές, δηλ. μη προνομιακοί, κατ' αναλογία των απαιτήσεών τους).
(144)
Όταν δεν υφίστανται πλέον ανεξόφλητες υποχρεώσεις και ο εκκαθαριστής διαθέτει επαρκή ποσά για να ικανοποιήσει τους πιστωτές, ή όταν η συνέχιση των εργασιών της δικαστικής εκκαθάρισης καθίσταται αδύνατη λόγω ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού, η περάτωση της δικαστικής εκκαθάρισης κηρύσσεται από το δικαστήριο. (121) Μετά την περάτωση της διαδικασίας, ο οφειλέτης επωφελείται από την αρχή της μη επανάληψης των διώξεων. Με άλλους όρους, η δικαστική απόφαση περάτωσης της δικαστικής εκκαθάρισης λόγω ανεπάρκειας στοιχείων ενεργητικού δεν παρέχει στους πιστωτές τη δυνατότητα να ασκήσουν αγωγές κατά του οφειλέτη, εκτός εάν (122) η απαίτηση είναι αποτέλεσμα ποινικής καταδίκης ή απονομής δικαιωμάτων στον πιστωτή.
β) Η απουσία μηχανισμού εγγυήσεων προς όφελος των θυγατρικών ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου οργανισμού IFP
(145)
Όπως εξήγησε ο εμπειρογνώμονας της Επιτροπής στην υπόθεση των ταχυδρομικών υπηρεσιών, σε ορισμένες εμπορικές επιχειρήσεις, ιδίως στις ανώνυμες εταιρείες και τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, οι μέτοχοι δεν είναι συνήθως υποχρεωμένοι να εξοφλήσουν τις οφειλές της εταιρείας στην οποία συμμετέχουν πέρα από την αρχική τους εισφορά. Ως ανώνυμες εταιρείες, οι θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP εμπίπτουν ακριβώς σε αυτή την κατηγορία. Επίσης, στον όμιλο IFP, όπως και σε κάθε άλλο όμιλο εταιρειών, σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής μιας θυγατρικής εταιρείας που έχει συσταθεί με τη μορφή εταιρείας περιορισμένου κινδύνου (στην προκειμένη περίπτωση, ανώνυμης εταιρείας), ελλείψει εγγυήσεων, τριτεγγυήσεων, επιστολών προθέσεων ή υποστήριξης (123) που θα τη δέσμευαν ρητά, η ευθύνη της μητρικής εταιρείες περιορίζεται στην απώλεια των εισφορών της (όπως και κάθε άλλου κοινού μετόχου).
(146)
Αν ληφθεί υπόψη ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του ανήκουν στον ίδιο οικονομικό όμιλο κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού, πρέπει να επαληθευθεί αν, κατά το εταιρικό δίκαιο, η σχέση οικονομικής εξάρτησης των θυγατρικών από τη μητρική εταιρεία τους μπορεί ή όχι, σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής των θυγατρικών ιδιωτικού δικαίου να θεμελιώσει αυτόματα την ευθύνη του δημόσιου οργανισμού IFP και, κατά συνέπεια, τη διάθεση δημόσιων πόρων, όπου το κράτος θα εξασφαλίζει το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησής του και αφού έχει παράσχει στον δημόσιο οργανισμό έμμεση απεριόριστη εγγύηση.
(147)
Ολοκληρώνοντας την παρούσα διεξοδική εξέταση, η Επιτροπή είναι σε θέση να κρίνει ότι με βάση το γαλλικό αστικό και εμπορικό δίκαιο, σε περίπτωση αθέτησης πληρωμών εκ μέρους μιας θυγατρικής, η ευθύνη του μετόχου πλειοψηφίας της δεν θεμελιώνεται, καταρχήν, εκτός εάν αποδειχθεί η ύπαρξη αμέλειας του μετόχου πλειοψηφίας στη διαχείριση της θυγατρικής του (i). Τα σχέδια μεταρρύθμισης του αστικού κώδικα, που προβλέφθηκαν πρόσφατα και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκαν, τα οποία αποσκοπούσαν να επεκτείνουν στην περίπτωση της σχέσης μεταξύ της μητρικής εταιρείας και των θυγατρικών ενός ομίλου την αρχή της αντικειμενικής ευθύνης του άλλου, επιβεβαιώνουν ότι, a contrario δεν υφίσταται παρόμοια αρχή, σήμερα, στο γαλλικό δίκαιο (ii).
i) Η απουσία γενικής ευθύνης του μετόχου για τη θυγατρική του
(148)
Σύμφωνα με νομικές θεωρητικές μελέτες (124), η οργάνωση ενός ομίλου δεν μπορεί να είναι ποτέ από μόνη της πηγή αλυσιδωτών ευθυνών. Το γαλλικό δίκαιο βασίζεται στην αρχή της ατομικής ευθύνης που διατυπώνεται στο άρθρο 1382 του αστικού κώδικα (125). Μόνο ένα παράνομο πραγματικό περιστατικό, καταλογιστέο στη συμπεριφορά της μητρικής εταιρείας θα μπορούσε, συνεπώς, να δημιουργήσει πρόσβαση στα περιουσιακά στοιχεία της.
(149)
Πρέπει εξαρχής να επισημανθεί ότι, στην προκειμένη περίπτωση, εφόσον η μητρική εταιρεία του ομίλου IFP είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου (ο δημόσιος οργανισμός IFP), το ζήτημα αυτό δημιουργεί μια πρόσθετη δυσκολία: πρέπει όντως να τεθεί εκ των προτέρων το ερώτημα σχετικά με τη δικαιοδοσία (διοικητική ή δικαστική) που θα ήταν κατά το γαλλικό σύστημα κατά περίπτωση αρμόδια να εξετάσει το ζήτημα ενδεχόμενης ευθύνης ενός νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου το οποίο ελέγχει ένα νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου που τίθεται υπό καθεστώς δικαστικής εκκαθάρισης.
(150)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, όσον αφορά τις αγωγές λόγω ευθύνης για ανεπάρκεια στοιχείων ενεργητικού (126), το Tribunal des conflits έχει αποφανθεί προ πολλού ότι, όταν το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου είναι εκ του νόμου διαχειριστής, αρμόδια είναι τα πολιτικά δικαστήρια (127) και, όταν ο δημόσιος οργανισμός δημοσίου δικαίου είναι εκ των πραγμάτων διαχειριστής, αρμόδια είναι τα διοικητικά δικαστήρια. (128) Φαίνεται, ωστόσο, ότι η κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ διοικητικών και πολιτικών δικαστηρίων βασίζεται πλέον στη φύση των παρεχόμενων υπηρεσιών: διοικητική δημόσια υπηρεσία ή δραστηριότητα βιομηχανικού ή εμπορικού χαρακτήρα.
α)
Όταν πρόκειται για δημόσια υπηρεσία διοικητικού χαρακτήρα, φαίνεται ότι το Tribunal des conflits (129) έχει εγκαταλείψει την προηγούμενη νομολογία που βασίζεται στην εκ του νόμου διαχείριση ή την εκ των πραγμάτων διαχείριση, μετά την απόφασή του στην υπόθεση Département de la Dordogne (130): το ανώτατο δικαστήριο είχε τότε ταχθεί υπέρ της αρμοδιότητας του διοικητικού δικαστή προκειμένου περί δημόσιας υπηρεσίας διοικητικού χαρακτήρα, ανεξάρτητα αν το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου είναι εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων διαχειριστής του νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου το οποίο ασκεί αυτή την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας. Αφού υπενθύμισε ότι, σύμφωνα με την απόφαση στην υπόθεση Blanco, (131)«η ευθύνη που μπορεί να βαρύνει το κράτος ή άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου για αποζημιώσεις που καταλογίζονται στις διοικητικές δημόσιες υπηρεσίες υπόκειται σε καθεστώς δημοσίου δικαίου» (υπογράμμιση της σύνταξης) και ότι ισχύει κάτι διαφορετικό μόνο εφόσον το προβλέπει ρητά ο νόμος, το Tribunal des conflits έκρινε ότι από το νόμο της 25ης Ιανουαρίου 2005 σχετικά με τη δικαστική εξυγίανση και εκκαθάριση των επιχειρήσεων (η οποία κωδικοποιείται σήμερα στα άρθρα L. 624-3 κα επόμενα του εμπορικού κώδικα) δεν προκύπτει ότι «ο νομοθέτης δεν είχε την πρόθεση, κατά παρέκκλιση των αρχών που διέπουν την ευθύνη των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, να αναθέσει στη δικαιοδοσία των αστικών δικαστηρίων την αναζήτηση της αστικής ευθύνης του κράτους ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου για την άσκηση μιας αποστολής δημόσιας διοικητικής υπηρεσίας» (επισήμανση της σύνταξης).
β)
Αντιθέτως, όταν πρόκειται για δραστηριότητα βιομηχανικού ή εμπορικού χαρακτήρα, η αρμοδιότητα για να κριθεί η αστική ευθύνη ενός νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου που διαχειρίζεται ένα νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου το οποίο έχει τεθεί υπό εκκαθάριση εμπίπτει σαφώς στη δικαιοδοσία των αστικών δικαστηρίων. Στην απόφασή του στην υπόθεση Société d'Économie Mixte Olympique d'Alès en Cévennes (132), το Tribunal des conflits έκρινε κυρίως ότι «εάν η αναζήτηση της αστικής ευθύνης του κράτους ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου κατά την άσκηση μιας αποστολής διοικητικής υπηρεσίας υπάγεται στην αρμοδιότητα των διοικητικών δικαστηρίων, η αρμοδιότητα αυτή υπάγεται στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων όταν η ευθύνη του κράτους ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου αναζητείται για μια δραστηριότητα βιομηχανικού ή εμπορικού χαρακτήρα, χωρίς να είναι απαραίτητο να γίνει διάκριση αν ο αρμόδιος δημόσιος φορέας ενήργησε με την ιδιότητα του εκ των πραγμάτων ή εκ του νόμου διαχειριστή.» (επισήμανση της σύνταξης). Για να καταλήξει σε αυτό το συμπέρασμα στην εν λόγω υπόθεση τότε, το Tribunal des conflits απέκλεισε τον χαρακτήρα δημόσιας διοικητικής υπηρεσίας από τις δραστηριότητες που ασκεί μια ανώνυμη εταιρεία με διοικητικό συμβούλιο και εποπτικό συμβούλιο (SEM Olympique d'Alès en Cévennes) βάσει δύο κριτηρίων: το αντικείμενο της δραστηριότητάς της (133), αφενός, και τον τρόπο χρηματοδότησής της (134), αφετέρου.
(151)
Όσον αφορά ακριβώς τις ανώνυμες εταιρείες Axens, Beicip-Franlab και Prosernat, θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου υπό τον έλεγχο του δημόσιου οργανισμού IFP, από τα στοιχεία που περιέχονται στο φάκελο συνάγεται, ιδίως με βάση αυτά που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 159, ότι το αντικείμενο της δραστηριότητάς τους είναι οικονομικού χαρακτήρα (135) και όχι διοικητικού. Επιπλέον, ο κύριος όγκος των πόρων αυτών των επιχειρήσεων προέρχεται από προϊόντα εκμετάλλευσης τα οποία δημιουργούν τις οικονομικές δραστηριότητές τους και όχι από δημόσια χρηματοδότηση. Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι οι εν λόγω θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP συστάθηκαν ως εμπορικές εταιρείες με πρωτοβουλία ενός νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου (136) (και όχι ενός νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, εφόσον η μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP σε EPIC δεν πραγματοποιήθηκε πριν από τις 7 Ιουλίου 2006). Επίσης, ο βιομηχανικός και εμπορικός χαρακτήρας των δραστηριοτήτων των Axens, Beicip-Franlab και Prosernat φαίνεται αδιαμφισβήτητος και, σε περίπτωση δικαστικής εκκαθάρισης, χωρίς την παραμικρή αμφιβολία αρμόδια ήταν θα ήταν τα αστικά δικαστήρια για να κρίνουν ενδεχόμενη αγωγή λόγω ευθύνης κατά του δημόσιου οργανισμού IFP.
(152)
Υπό αυτές τις συνθήκες, πρέπει να επαληθευθούν οι όροι θεμελίωσης της ευθύνης του μετόχου πλειοψηφίας σε σχέση με τη νομολογία του Cour de cassation. Όμως, για να επεκταθεί μια διαδικασία δικαστικής εκκαθάρισης που κινήθηκε έναντι ενός συγκεκριμένου νομικού προσώπου (της θυγατρικής) σε ένα άλλο νομικό πρόσωπο (στη μητρική εταιρεία) τίθενται αυστηρότατοι όροι. Έναντι μιας θυγατρικής εταιρείας σε πτώχευση, τα θύματα της κατάστασής της είναι υποχρεωμένα να αποδείξουν την πλημμελή συμπεριφορά της μητρικής εταιρείας για να λάβουν αποζημίωση, και ιδίως στην άρνηση εκ μέρους της μητρικής εταιρείας της νομικής προσωπικότητας της θυγατρικής της α) και της πλημμελούς διαχείρισης της ελεγχόμενης εταιρείας (β).
α) Η άρνηση της νομικής προσωπικότητας της θυγατρικής από τη μητρική εταιρεία
(153)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Cour de cassation, υπάρχει δυνατότητα να επεκταθεί η ευθύνη της μητρικής εταιρείας στις πράξεις των θυγατρικών της σε δύο έκτακτες περιπτώσεις (137): αφενός, όταν τα περιουσιακά στοιχεία των θυγατρικών είναι συγχωνευμένα με αυτά της μητρικής εταιρείας (υπόθεση γνωστή ως «συγχώνευση των περιουσιακών στοιχείων») και, αφετέρου, όταν οι θυγατρικές είναι εικονικά νομικά πρόσωπα (υπόθεση καλούμενη «εικονικότητα του νομικού προσώπου»).
(154)
Όσον αφορά την «συγχώνευση των περιουσιακών στοιχείων (138)», η έννοια αυτή χαρακτηρίζει γενικά την κατάσταση κατά την οποία τα λογιστικά στοιχεία των δύο διακριτών νομικών προσώπων είναι τέτοια που καθιστά αδύνατο τον καθορισμό σε ποιαν από τις δύο ανήκει το ένα ή το άλλο στοιχείο ενεργητικού ή παθητικού. Εντούτοις, για να αποδειχθεί η ύπαρξη παρόμοιας συγχώνευσης των περιουσιακών στοιχείων, δεν είναι από μόνη της αρκετή η ύπαρξη δεσμών, έστω και στενών, μεταξύ των εταιρειών του ομίλου. Επίσης, η ταυτότητα των συνεταίρων ή των διευθυντικών στελεχών, ακόμη και η ταυτότητα της εταιρικής έδρας (139) δεν αρκούν από μόνα τους για να αποδειχθεί η συγχώνευση των περιουσιακών στοιχείων. Η επισημοποίηση των σχέσεων των εταιρειών του ομίλου υπό μορφή συμβάσεων μεταξύ της μητρικής εταιρείας και των θυγατρικών της αρκεί τις περισσότερες φορές για να αποκλείσει κάθε πιθανότητα συγχώνευσης των περιουσιακών στοιχείων (140).
(155)
Σε δύο πρόσφατες υποθέσεις, τις Metaleurop (141) και AOL Liberté (142), το Cour de Cassation φαίνεται ότι επέβαλε ακόμη αυστηρότερους όρους για την επέκταση μιας διαδικασίας στη μητρική εταιρεία ενός ομίλου. Η κάθετη ολοκλήρωση, ακόμη και σε πολύ μεγάλο βαθμό, μεταξύ των εταιρειών του ομίλου δεν συνεπάγεται αναγκαστικά συγχώνευση των περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με θεωρητικές νομικές μελέτες, (143)«ούτε οι συμβάσεις ταμειακής ρευστότητας και συναλλάγματος ανάμεσα στις δύο οντότητες, ούτε οι ανταλλαγές προσωπικού, ούτε οι προκαταβολές κεφαλαίων από τη μητρική εταιρεία, ούτε η άσκηση ελέγχου από τη μητρική εταιρεία στη διαχείριση της θυγατρικής δεν έχουν χαρακτήρα γενικευμένης αταξίας των λογαριασμών που να δικαιολογεί ενοποίηση των περιουσιακών στοιχείων». Φαίνεται, λοιπόν, εξαιρετικά δύσκολο να θεμελιωθεί η ευθύνη μιας μητρικής εταιρείας έναντι των πράξεων μιας θυγατρικής της βάσει της συγχώνευσης των περιουσιακών στοιχείων τους (144), εφόσον το επίπεδο των αποδεικτικών στοιχείων που απαιτεί το Cour de cassation για να το αποδείξει είναι εξαιρετικά υψηλό.
(156)
Στην προκειμένη περίπτωση, διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει ότι, «[…] δεδομένου ότι το IFP και οι εμπλεκόμενες θυγατρικές αποτελούν από νομική άποψη διακριτές οντότητες, οι λογαριασμοί τους είναι χωριστοί» (145). Επιπλέον, οι συμβάσεις που έχουν συναφθεί μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του, ιδίως οι αποκλειστικές συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας ή διάθεσης προσωπικού (146), δεν έχουν χαρακτήρα γενικευμένης αταξίας των λογαριασμών που θα δικαιολογούσε ενοποίηση των περιουσιακών στοιχείων κατά τη νομολογία του Cour de cassation, εφόσον η κάθε παροχή υπηρεσιών καταλογίζεται ειδικά στους αντίστοιχους λογαριασμούς κάθε οντότητας του ομίλου IFP, όπως θα διαπιστωθεί στα τμήματα 7.1.4 και 7.3.
(157)
Με τον όρο «εικονικότητα του νομικού προσώπου» χαρακτηρίζεται η απουσία των στοιχείων της εταιρικής σύμβασης της θυγατρικής (affectio societatis) η οποία αποδεικνύει ότι αυτή δεν έχει πραγματική εταιρική υπόσταση. Το Cour de cassation (147) κρίνει ότι υπάρχει εικονική εταιρεία, όταν το νομικό πρόσωπο έναντι του οποίου κινείται η διαδικασία δεν έχει εμφανή ύπαρξη, ελλείψει μιας διακριτής δραστηριότητας (148) από αυτήν του κυρίου, φυσικού ή νομικού προσώπου.
(158)
Βάσει των πληροφοριών που είναι δημοσίως διαθέσιμες (149), η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι Axens, Beicip-Franlab και Prosernat δεν έχουν ούτε τα ίδια στοιχεία ούτε τις ίδιες εγκαταστάσεις:
α)
Ο δημόσιος οργανισμός IFP είναι εγγεγραμμένος στο εμπορικό μητρώο και στο μητρώο εταιρειών (εφεξής «RCS») της Nanterre με τον αριθμό B 775 729 155 και η εταιρική έδρα του είναι στο Rueil-Malmaison (150). Ο δημόσιος οργανισμός IFP διαθέτει δύο εγκαταστάσεις, που βρίσκονται στη Γαλλία, στο Solaize (151) και Pau (152) αντίστοιχα.
β)
Η Axens είναι εγγεγραμμένη στο RCS της Nanterre με τον αριθμό B 599 815 073 και η εταιρική της έδρα βρίσκεται επίσης στο Rueil-Malmaison, αλλά έχει διαφορετική διεύθυνση (153) από αυτήν της μητρικής της εταιρείας. Τα κέντρα εκμετάλλευσής της βρίσκονται επίσης σε διαφορετικούς τόπους από αυτούς της μητρικής της εταιρείας, τα περισσότερα εκτός Γαλλίας: στις Ηνωμένες Πολιτείες στο Χιούστον (Τέξας), στο Princeton (New Jersey), στο Savannah (Τζώρτζια) και στο Calvert City (Κεντάκι), στον Καναδά στο Brockville (Οντάριο), στην Κίνα στο Πεκίνο, στην Ιαπωνία στο Τόκιο, στην Ινδία στο Νέο Δελχί, στο Μπαχρέιν, και στη Ρωσία στη Μόσχα.
γ)
Η Beicip-Franlab είναι εγγεγραμμένη στο RCS της Nanterre με αριθμό B 679 804 047, και η εταιρική της έδρα βρίσκεται επίσης στο Rueil-Malmaison, αλλά σε διαφορετική διεύθυνση (154) από αυτήν της μητρικής εταιρείας και της Axens. Κατέχει θυγατρικές και γραφεία σε πολλές χώρες του κόσμου, ιδίως στο Μπαχρέιν, το Abu Dhabi, στη Λιβύη στην Τρίπολη, στη Μαλαισία στην Kuala Lumpur, στις Ηνωμένες Πολιτείες στο Χιούστον του Τέξας, στο Μεξικό στην Villahermosa, στην Βραζιλία στο Ρίο Ιανέιρο και στη Ρωσία στη Μόσχα.
δ)
Η Prosernat είναι εγγεγραμμένη στο RCS της Nanterre με αριθμό B 315 251 330 και η εταιρική της έδρα βρίσκεται στο Puteaux (155). Η εταιρεία δηλώνει (156) ότι έχει παρουσία σε είκοσι χώρες του κόσμου, ιδίως στη Νότια Αμερική (Αργεντινή, Βραζιλία, Βενεζουέλα), στην Ευρώπη (Μεγάλη Βρετανία, Ιταλία, Νορβηγία), στη Βόρεια Αφρική (Αλγερία, Αίγυπτος), στις Χώρες του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Ομάν, Κατάρ), στο Ιράν, τη Ρωσία, και την Κοινότητα των Ανεξάρτητων Κρατών καθώς και τη Νοτιοανατολική Ασία.
(159)
Επιπλέον, στην εξεταζόμενη περίπτωση, οι οικονομικές δραστηριότητες που ασκεί κάθε θυγατρική είναι πραγματικές και δεν είναι δυνατόν εύλογα να χαρακτηριστούν εικονικές, εφόσον μάλιστα το Cour de cassation ορίζει εξαιρετικά αυστηρά κριτήρια για να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «εικονικό» ένα νομικό πρόσωπο (157):
α)
Η εταιρεία Axens, που συστάθηκε το 2001, ασκεί πραγματική οικονομική δραστηριότητα στην αγορά των καταλυτών και τεχνολογιών για τις βιομηχανίες διύλισης και πετροχημικών, για την οποία απασχολεί περισσότερα από 600 άτομα και χάρη στην οποία εμφανίζει ετήσιο κύκλο εργασιών περίπου 300 εκατ. ευρώ.
β)
Η εταιρεία Beicip-Franlab, που συστάθηκε το 1967, ασκεί πραγματική δραστηριότητα στην έκδοση και διάδοση ειδικών λογισμικών στον τομέα της «διερεύνησης κοιτασμάτων» καθώς και στην υλοποίηση μελετών και την παροχή συμβουλών. Στη δραστηριότητα αυτή απασχολούνται περισσότεροι από 100 εργαζόμενοι και παράγεται ετήσιος κύκλος εργασιών της τάξης των 40 εκατ. ευρώ.
γ)
Η εταιρεία Prosernat, που αγοράστηκε το 2001, δραστηριοποιείται στον τομέα των μελετών και υπηρεσιών και της παραγωγής εξοπλισμών για την επεξεργασία φυσικού αερίου και ανάκτηση του θείου. Σε αυτή τη δραστηριότητα, η επιχείρηση απασχολεί περίπου 70 άτομα και παρουσιάζει κύκλο εργασιών της τάξης των 50 εκατ. ευρώ.
(160)
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι, με εξαίρεση την περίπτωση της πλημμελούς διαχείρισης που θα εξεταστεί στις αιτιολογικές σκέψεις 161 έως 164, είναι σαφές ότι δεν πληρούνται στην παρούσα περίπτωση οι άλλοι όροι των εξαιρετικά περιορισμένων περιπτώσεων του εικονικού χαρακτήρα του νομικού προσώπου της θυγατρικής ή της συγχώνευσης των περιουσιακών στοιχείων της θυγατρικής και της μητρικής εταιρείας, που απαιτούνται από τη νομολογία για να θεμελιωθεί η ευθύνη της μητρικής εταιρείας έναντι των θυγατρικών της. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν πληρούνται οι όροι της αυτόματης θεμελίωσης της ευθύνης του δημόσιου οργανισμού IFP σε περίπτωση εκκαθάρισης των θυγατρικών του Axens, Beicip-Franlab και Prosernat.
β) Η ευθύνη λόγω κακοδιαχείρισης της θυγατρικής από τη μητρική εταιρεία
(161)
Η άσκηση πλημμελούς ελέγχου επί της θυγατρικής θεωρείται κατά κανόνα λόγος θεμελίωσης της ευθύνης της μητρικής εταιρείας (158). Όταν η μητρική εταιρεία διαπράττει σφάλματα κατά τον έλεγχο τον οποίο οφείλει να ασκεί στη διαχείριση των θυγατρικών της, «ιδίως όταν πρόκειται για ομίλους εταιρειών, η νομολογία επιτρέπει τη θεμελίωση της ευθύνης της μητρικής εταιρείας» (159). Με βάση νομικές θεωρητικές μελέτες, η πλημμελής διαχείριση εκ μέρος της μητρικής εταιρείας, η οποία ενεργεί ως εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων διαχειριστής της προβληματικής θυγατρικής της, μπορεί να θεμελιώσει την ευθύνη της (160) σε περίπτωση εκκαθάρισης. Πράγματι, η μητρική εταιρεία μπορεί να κριθεί υπεύθυνη ως συνδεδεμένη της θυγατρικής, (161) εάν μπορεί να της καταλογιστούν τα στοιχεία κακοδιαχείρισης στα οποία οφείλονται οι δυσκολίες της υπό τον έλεγχό της εταιρείας (162).
(162)
Το κοινό δίκαιο προβλέπει, λοιπόν, την ευθύνη της διοίκησης έναντι της εταιρείας τους, των συνεταίρων τους ή των πιστωτών τους (163). Στην περίπτωση ομίλου, οι πιστωτές μιας θυγατρικής σε κατάσταση παύσης πληρωμών θα προσπαθήσουν να αποδείξουν ότι η μητρική εταιρεία ασκεί εκ του νόμου ή εκ των πραγμάτων διαχείριση (164) της θυγατρικής. Ως εκ τούτου, η υποκειμενική ευθύνη μιας μητρικής εταιρείας έναντι της θυγατρικής της εξετάζεται κυρίως από το δίκαιο των συλλογικών διαδικασιών (165), και πιο συγκεκριμένα στο πλαίσιο των αγωγών λόγω ευθύνης για ανεπάρκεια στοιχείων ενεργητικού (166), υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω εταιρεία συμπεριφέρθηκε ως διαχειρίστρια (167) της θυγατρικής της. Για να θεμελιωθεί, ωστόσο, η υποκειμενική ευθύνη της μητρικής εταιρείας, πρέπει να προσκομιστούν αποδεικτικά στοιχεία της εν λόγω ευθύνης και, ιδίως για την αιτιώδη συνάφεια ανάμεσα σε αυτήν και τη ζημία που προκλήθηκε λόγω της συμπεριφοράς της θυγατρικής. (168)
(163)
Σε κάθε περίπτωση, από τα ανωτέρω συνάγεται ότι οι εν λόγω περιπτώσεις θεμελίωσης ευθύνης δεν συνιστούν σε καμία περίπτωση προσεπίκληση δικονομικού εγγυητή, εφόσον βασίζονται πάντοτε στην υποκειμενική ευθύνη της μητρικής εταιρείας. Έτσι, οι εν λόγω αγωγές δεν θα μπορούσαν να θεσπίσουν μια γενική αρχή περί ευθύνης της μητρικής εταιρείας έναντι των θυγατρικών της, η οποία θα αναγνώριζε την αρχή του περιορισμού της ευθύνης του μετόχου στις αρχικές εισφορές που πραγματοποιούνται στις ανώνυμες εταιρείες, με εξαίρεση τις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι εν λόγω ανώνυμες εταιρείες είναι εικονικές εταιρείες ή τα περιουσιακά στοιχεία τους είναι συγχωνευμένα με αυτά της μητρικής εταιρείας, οι οποίες μπορούν να αποκλειστούν στην παρούσα περίπτωση.
(164)
Εν κατακλείδι, από τη νομολογία του Cour de cassation συνάγεται ότι η προσεπίκληση της αρχής της υποκειμενικής ευθύνης της μητρικής εταιρείας στη διαχείριση της θυγατρικής δεν εξομοιώνεται σε καμία περίπτωση με μηχανισμό ισοδύναμο με καθεστώς εγγυήσεων.
ii) Τα πρόσφατα σχέδια μεταρρύθμισης της έννοιας της ευθύνης για πράξεις τρίτων
(165)
Στο παρόν στάδιο εξελίξεως του δικαίου, φαίνεται λοιπόν, σύμφωνα με τα συμπεράσματα μιας πρόσφατης ενημερωτικής έκθεσης του Κοινοβουλίου (169) ότι «οι λύσεις που συνάγονται από τη νομολογία καταδεικνύουν το εμπόδιο που συνιστά η νομική προσωπικότητα στο πλαίσιο του καταλογισμού της ευθύνης» (170). (Η επισήμανση της σύνταξης).
(166)
Το εμπόδιο αυτό φαίνεται πως είναι τόσο καθοριστικό, ώστε ξεκίνησε πρόσφατα στη Γαλλία διάλογος σχετικά με τη δυνατότητα μεταρρύθμισης του αστικού κώδικα που θα επέκτεινε στις καταστάσεις οικονομικής εξάρτησης την ευθύνη για πράξεις τρίτου (171) (ιδίως για τις σχέσεις θυγατρικών ενός ομίλου με τη μητρική εταιρείας τους). Ορισμένες ενώσεις καταναλωτών (172) που αναφέρονται στην προαναφερθείσα κοινοβουλευτική έκθεση εκφράζουν ειδικά την απογοήτευσή τους για το γεγονός ότι η τεχνική της «θυγατροποίησης» των εταιρειών επιτρέπει σε ορισμένες επιχειρήσεις, σε περίπτωση μεταγενέστερης διαφοράς, να αντιτίθενται σε ειδική χωριστή νομική ρύθμιση για τις εταιρείες του ομίλου όταν θεμελιώνεται η ευθύνη μιας θυγατρικής, ακόμη κι όταν οι εμπορικές προσφορές καταδεικνύουν την εικόνα ενός ομίλου εταιρειών απόλυτα καθετοποιημένου που προσφέρει ένα σύνολο υπηρεσιών.
(167)
Το άρθρο 1355 του προσχεδίου Catala (173) πρότεινε πρόσφατα τη θέσπιση μιας νέας βάσης ευθύνης για πράξεις τρίτου, που θα έθετε υπό αμφισβήτηση την αρχή της νομικής αυτονομίας των θυγατρικών:
«Άρθρο 1355
Αυτοί οι οποίοι ρυθμίζουν τον τρόπο λειτουργίας ή οργανώνουν, πλαισιώνουν ή ελέγχουν προς ίδιον συμφέρον την δραστηριότητα άλλων φορέων φέρουν αυτεπάγγελτη ευθύνη για τις ζημίες που προκαλούν αυτοί οι άλλοι φορείς. […]»
(168)
Οι παρατηρήσεις των συντακτών αυτού του προσχεδίου είναι διαφωτιστικές ως προς τις προτεινόμενες από το εν λόγω κείμενο καινοτομίες σε θέματα εξωσυμβατικής ευθύνης για πράξεις τρίτων. Η υιοθέτηση του προσχεδίου θα πρόσθετε ως πιθανό νομικό έρεισμα «το γεγονός της πλαισίωσης και οργάνωσης της δραστηριότητας άλλου προς ίδιο όφελος αυτού που ασκεί τον έλεγχο» (174), γεγονός που θα επέφερε ριζική αλλαγή της παρούσας κατάστασης του δικαίου, πολύ δε περισσότερο που οι ευθύνες αυτές θα ήταν στο εξής αυστηρές: δεν θα «υπάγονταν στην απόδειξη της ευθύνης του υπεύθυνου, αλλά στην απόδειξη ενός πραγματικού περιστατικού που θα μπορούσε να θεμελιώσει την προσωπική ευθύνη του άμεσου αυτουργού, εάν δεν είχε ενεργήσει υπό τον έλεγχο άλλου» (175).
(169)
Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 1360 του προσχεδίου εξειδικεύει αυτή την αρχή σε περίπτωση της ευθύνης της μητρικής εταιρείας ενός ομίλου εταιρειών έναντι των θυγατρικών της:
«Άρθρο 1360
[…] Παρομοίως, είναι υπεύθυνος αυτός που ελέγχει την οικονομική δραστηριότητα ή τα περιουσιακά στοιχεία ενός επαγγελματία σε σχέση εξάρτησης, ακόμη και αν ενεργεί για λογαριασμό του, όταν ο παθών αποδείξει ότι το ζημιογόνο γεγονός συνδέεται με την άσκηση του ελέγχου. Αυτό ισχύει ιδίως για μητρικές εταιρείες για τις ζημίες που προκαλούν οι θυγατρικές τους ή τους παρόχους αδειών για ζημίες που προκαλούνται από τους παραχωρησιούχους τους.» (Επισήμανση της σύνταξης).
(170)
Αντιθέτως, από τα ανωτέρω συνάγεται ότι, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του γαλλικού δικαίου, η θεμελίωση της ευθύνης της μητρικής εταιρείας για πράξεις της θυγατρικής της προϋποθέτει, όπως αναλύεται ανωτέρω, την απόδειξη της ευθύνης της πρώτης για την κατάσταση της δεύτερης.
(171)
Όσον αφορά την προβλεπόμενη εξέλιξη του γαλλικού θετικού δικαίου, η Επιτροπή επισημαίνει το γεγονός ότι η προβλεπόμενη μεταρρύθμιση ως προς αυτό το σημείο φαίνεται να έχει εγκαταλειφθεί. Πράγματι, στο πλαίσιο της προαναφερθείσας κοινοβουλευτικής έκθεσης, η ομάδα εργασίας της νομικής επιτροπής τάχθηκε κατά οποιασδήποτε «νομοθετικής κατοχύρωσης της ύπαρξης αντικειμενικής ευθύνης λόγω σχέσης οικονομικής εξάρτησης» (Σύσταση υπ' αριθ. 19). Φαίνεται πλέον ότι έχει εγκαταλειφθεί κάθε μεταρρύθμιση προς αυτή την κατεύθυνση: δεν περιλαμβάνεται στην πρόταση νόμου αριθ. 657 σχετικά με τη μεταρρύθμιση της αστικής ευθύνης (176) που υποβλήθηκε κατά τη διάρκεια της τακτικής συνόδου 2009-2010 (καταχωρήθηκε στο Προεδρία της Γερουσίας στις 9 Ιουλίου 2010).
(172)
Εν κατακλείδι, σε αντίθεση με την ευθύνη του κράτους σε περίπτωση αθέτησης υποχρεώσεων αυτών των δημόσιων οργανισμών, που έχει τα χαρακτηριστικά ενός μηχανισμού εγγυήσεων λόγω (κυρίως) του αυτόματου χαρακτήρα του, δεν υφίσταται, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του γαλλικού δικαίου, έμμεση και αυτόματη θεμελίωση της ευθύνης των μητρικών εταιριών για τις ενέργειες των θυγατρικών τους ιδιωτικού δικαίου που έχουν τεθεί σε κατάσταση δικαστικής εκκαθάρισης.
B. Οι πιστωτές των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP δεν έχουν καμία εγγύηση ως προς τη συνέχιση της ύπαρξής τους ή/και των υποχρεώσεών τους
(173)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή μπορεί να κρίνει ότι εάν, ως ανώνυμες εταιρείες, οι θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP διαλυθούν με διαδικασία εκκαθάρισης, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις τους θα εξαλειφθούν μαζί με αυτές. Σε παρόμοιες περιστάσεις, ο μέτοχος πλειοψηφίας τους, δηλ. ο δημόσιος οργανισμός IFP, θα διέθετε ασφαλώς τη δυνατότητα να εισφέρει εκ των προτέρων τα κεφάλαια (177) για να αποτραπεί η λύση και εκκαθάρισή τους. Μία παρόμοια εισφορά κεφαλαίων θα μπορούσε τότε να διασφαλίσει τη διατήρηση των απαιτήσεων των τρίτων επί των θυγατρικών του.
(174)
Πρόκειται, ωστόσο, για μια στρατηγική επιλογή του δημόσιου οργανισμού και όχι νομική υποχρέωση που θα επιβαλλόταν αυτεπάγγελτα σε αυτόν. Εξάλλου, η επιλογή αυτή θα διέπονταν αυστηρά από τις διατάξεις περί κρατικών ενισχύσεων: σε περίπτωση που η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου δεν ήταν δικαιολογημένη με βάση τη συμπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς, θα υπαγόταν στον εκ των προτέρων έλεγχο (και την έγκριση) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μετά την κοινοποίησή της από τις γαλλικές αρχές.
(175)
Συνεπώς, η Επιτροπή είναι σε θέση να κρίνει ότι, σε περίπτωση διαδικασίας εκκαθάρισης, οι πιστωτές των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP δεν έχουν καμία βεβαιότητα ότι θα ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις τους.
Γ. Συμπέρασμα σχετικά με την έλλειψη εγγύησης του κράτους που καλύπτει τις θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου οργανισμού IFP
(176)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή είναι σε θέση να κρίνει ότι, σε αντίθεση με τους πιστωτές του δημόσιου οργανισμού IFP, οι πιστωτές των θυγατρικών ιδιωτικού δικαίου του ομίλου IFP δεν διαθέτουν εγγύηση ούτε για την εξόφληση των ατομικών απαιτήσεών τους ούτε ως προς τη διατήρηση της ύπαρξης αυτών των ανώνυμων εταιρειών σε περίπτωση εκκαθάρισης. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι οι εν λόγω θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου δεν καλύπτονται από την απεριόριστη εγγύηση από την οποία επωφελείται ο δημόσιος οργανισμός IFP λόγω του καθεστώτος του. Η Επιτροπή βασίζει αυτή την ανάλυση στο γεγονός ότι οι πιστωτές των θυγατρικών ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου οργανισμού IFP:
-
εξακολουθούν να υπόκεινται στις διαδικασίες κοινού δικαίου σε θέματα εξυγίανσης και εκκαθάρισης επιχειρήσεων·
-
δεν μπορούν, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του γαλλικού δικαίου να θεμελιώσουν αυτόματα την ευθύνη του μετόχου πλειοψηφίας των θυγατρικών, δηλ. του δημόσιου οργανισμού IFP (και κατ' επέκταση του γαλλικού κράτους) για τις ενέργειες των θυγατρικών του· οφείλουν να αποδείξουν προηγουμένως ότι ο δημόσιος οργανισμός διέπραξε πλημμέλημα, γεγονός που αποκλείει το ενδεχόμενο η εν λόγω θεμελίωση της ευθύνης να πραγματοποιηθεί αυτομάτως, ώστε να μπορέσει τότε να εξομοιωθεί με μηχανισμό εγγυήσεων.
(177)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι έχει ήδη καταλήξει σε παρόμοια συμπεράσματα και σε άλλες υποθέσεις, στις οποίες έκρινε ότι μια ανώνυμη εταιρεία που ανήκει κατά 100 % στην ιδιοκτησία ενός δημόσιου οργανισμού ή του ίδιου του κράτους δεν καλυπτόταν από απεριόριστη εγγύηση του κράτους από την οποία ωφελούνταν ο μέτοχός της. Όσον αφορά τις ανώνυμες εταιρείες που κατέχονται άμεσα από το κράτος, η Επιτροπή έκρινε, ήδη από το 2003, στην υπόθεση EDF (178), ότι η μετατροπή ενός EPIC σε ανώνυμη εταιρεία κοινού δικαίου, και κατά συνέπεια η υπαγωγή της στο κοινό πτωχευτικό δίκαιο, είχε ως αποτέλεσμα την εξάλειψη της εγγύησης από την οποία επωφελούνταν μέχρι τότε η επιχείρηση. Η άποψη αυτή επιβεβαιώθηκε πρόσφατα όταν η εταιρεία La Poste μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία (179) και ανήκει κατά 100 % στο κράτος. Όσον αφορά τις ανώνυμες εταιρείες υπό την κατοχή δημόσιων οργανισμών, η Επιτροπή αναγνώρισε, στην προαναφερόμενη απόφασή της σχετικά με την ίδρυση της La Banque Postale, ότι το νομικό καθεστώς μιας παρόμοιας θυγατρικής ανώνυμης εταιρείας που κατέχεται εξ ολοκλήρου από έναν δημόσιο οργανισμό (στην προκειμένη περίπτωση από την La Poste, η οποία την εποχή εκείνη είχε καθεστώς οργανισμού δημοσίου δικαίου εξομοιούμενο με το καθεστώς EPIC) επέτρεπε από μόνο του να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο ύπαρξης απεριόριστης εγγύησης στο επίπεδο αυτής της εταιρείας (180).
7.1.2 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ IFP ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ ΕΓΓΥΗΣΗ
(178)
Όπως έχει αναφέρει ήδη η Επιτροπή στις προηγούμενες αποφάσεις της σχετικά με τον δημόσιο οργανισμό IFP, (181) βάσει του καταστατικού του, ο δημόσιος οργανισμός IFP πληροί τρεις αποστολές:
-
μια αποστολή έρευνας και ανάπτυξης στους τομείς της διεξαγωγής ερευνών για την αναζήτηση κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, των τεχνολογιών διύλισης και πετροχημείας,
-
αποστολή εκπαίδευσης μηχανικών και τεχνικών,
-
αποστολή ενημέρωσης και τεκμηρίωσης των τομέων.
(179)
Οι γαλλικές αρχές, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 31, θεωρούν ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP είναι ερευνητικός οργανισμός στον οποίο έχει ανατεθεί τριπλή αποστολή γενικού συμφέροντος (έρευνα, εκπαίδευση και τεκμηρίωση).
(180)
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP, με βάση τις αποστολές που του έχουν ανατεθεί, μπορεί να χαρακτηρισθεί «ερευνητικός οργανισμός» κατά την έννοια του σημείου 2.2 δ) του κοινοτικού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία (182) (εφεξής, «Πλαίσιο Ε&Α&Κ»), με πρωταρχικό στόχο την άσκηση δραστηριοτήτων βασικής έρευνας, (183) βιομηχανικής έρευνας (184) ή πειραματικής ανάπτυξης (185) και τη διάδοση των αποτελεσμάτων τους μέσω της εκπαίδευσης, της δημοσίευσης ή της μεταφοράς τεχνολογίας.
(181)
Βάσει της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (186), η δημόσια χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων που ασκεί ένας ερευνητικός οργανισμός (η οποία περιλαμβάνει την κάλυψή τους με απεριόριστη εγγύηση του δημοσίου) είναι δυνατό (187) να επιφέρει χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, εφόσον ο εν λόγω οργανισμός ασκεί οικονομική δραστηριότητα, δηλ. μια δραστηριότητα που συνίσταται στην προσφορά αγαθών ή υπηρεσιών σε μια δεδομένη αγορά (188), ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς και τον τρόπο χρηματοδότησής του.
(182)
Όσον αφορά ακριβώς τον οικονομικό (ή μη οικονομικό) χαρακτήρα των δραστηριοτήτων των οργανισμών έρευνας, η Επιτροπή διευκρίνισε στην πρακτική της κατά την έκδοση αποφάσεων (189) τι θεωρεί ότι εμπίπτει στη μία ή την άλλη από αυτές τις κατηγορίες.
(183)
Όσον αφορά τις κύριες δραστηριότητες των ερευνητικών οργανισμών, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτές συνίστανται, κυρίως, σε δραστηριότητες μη οικονομικού χαρακτήρα, ιδίως:
-
σε δραστηριότητες εκπαίδευσης για την εξασφάλιση περισσότερων και πιο ειδικευμένων ανθρώπινων πόρων·
-
σε ανεξάρτητες δραστηριότητες Ε&Α για εξασφάλιση περισσότερων γνώσεων και καλύτερης κατανόησης, συμπεριλαμβανομένης της κοινής Ε&Α·
-
τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας.
(184)
Θεωρεί ότι, πέρα από τη μεταφορά τεχνολογίας (παραχώρηση άδειας, δημιουργία παράγωγων προϊόντων ή άλλων μορφών διαχείρισης της γνώσης που παράγεται από τον ερευνητικό οργανισμό) αποτελεί μη οικονομική δραστηριότητα, εφόσον πραγματοποιείται σε «εσωτερικό επίπεδο» (190) και όλα τα έσοδα που παράγει επανεπενδύονται στις κύριες δραστηριότητες των ερευνητικών οργανισμών.
(185)
Αντίθετα, η Επιτροπή θεωρεί ότι η έρευνα που πραγματοποιείται βάσει συμβάσεων που συνάπτονται με τη βιομηχανία, η εκμίσθωση εξοπλισμών έρευνας ή οι εργασίες παροχής συμβουλών (191) έχουν το χαρακτήρα οικονομικής δραστηριότητας.
(186)
Στην υπό εξέταση περίπτωση, η απεριόριστη εγγύηση που παρέχεται στον δημόσιο οργανισμό IFP λόγω του καθεστώτος του ως EPIC καλύπτει ταυτόχρονα τις μη οικονομικές δραστηριότητές του (στοιχείο που δεν δημιουργεί καθαυτό προβλήματα σε σχέση με τη νομοθεσία περί κρατικών ενισχύσεων) και τις οικονομικές δραστηριότητές του, οι οποίες είναι δύο ειδών.
(187)
Όσον αφορά τον πρώτο τύπο οικονομικών δραστηριοτήτων, αν και θεωρούν, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 31, ότι οι περισσότερες δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού IFP είναι μη οικονομικού χαρακτήρα, οι γαλλικές αρχές αναγνώρισαν, στις επιστολές τους της 13ης Ιανουαρίου και της 16ης Ιουλίου 2010 ότι, εκτός από το πεδίο αποκλειστικής δραστηριότητας των θυγατρικών του, ο δημόσιος οργανισμός IFP ασκούσε παροχές υπηρεσιών που συνίστανται κατά κύριο λόγο στην εκμίσθωση υλικών και χώρων, τη διάθεση προσωπικού και την παροχή νομικών υπηρεσιών προς όφελος των θυγατρικών του, καθώς και υπηρεσίες επί συμβάσει έρευνας για λογαριασμό τρίτων και για λογαριασμό των θυγατρικών του. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 185, αυτές οι δραστηριότητες έχουν οικονομικό χαρακτήρα κατά την έννοια που αποδίδει σε αυτόν συνήθως η Επιτροπή.
(188)
Όσον αφορά τον δεύτερο τύπο οικονομικών δραστηριοτήτων, οι μεταφορές τεχνολογίας, όπως η εκχώρηση αδειών, η δημιουργία παράγωγων προϊόντων ή άλλων μορφών διαχείρισης της γνώσης η οποία παράγεται από τον ερευνητικό οργανισμό, συνιστούν κατά κανόνα, όπως υπενθυμίζεται στην αιτιολογική σκέψη 184, δραστηριότητες μη οικονομικού χαρακτήρα, εάν υλοποιούνται σε εσωτερικό επίπεδο και αν τα κέρδη τα οποία παράγουν επανεπενδύονται εξ ολοκλήρου στη δημόσια έρευνα. Για την προκειμένη περίπτωση, ωστόσο, στην προαναφερθείσα απόφασή της C 51/2005, η Επιτροπή έκρινε ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP διατηρεί πολύ ειδικές σχέσεις με ορισμένες θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου: «[…] ορισμένες δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού IFP εκφεύγουν του πεδίου των μη οικονομικών δραστηριοτήτων του, εφόσον συνεπάγονται εμπορική εκμετάλλευση από τις θυγατρικές του» (192). Η Επιτροπή έκρινε, πράγματι, ότι οι εν λόγω θυγατρικές δεν μπορεί να θεωρηθούν ως οντότητες αυτόνομες από τη μητρική εταιρεία, εφόσον οι δραστηριότητές τους εντάσσονται στην αναπτυξιακή στρατηγική του δημόσιου οργανισμού IFP, όπου ο IFP ασκεί όχι μόνο νομικό έλεγχο αλλά και έλεγχο de facto, οι αποκλειστικές συμφωνίες αποτελούν μαρτυρία μιας ισχυρής οικονομικής ολοκλήρωσης και οι παράγοντες της αγοράς που δραστηριοποιούνται στους εξεταζόμενους τομείς έχουν μια κοινή εικόνα για τον δημόσιο οργανισμό IFP και τις εν λόγω θυγατρικές του. Οι μεταφορές τεχνολογίας, και ιδίως των τεχνολογιών που προέρχονται από τις δραστηριότητες βιομηχανικής έρευνας (193), μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens, Beicip-Franlab και Prosernat πρέπει, συνεπώς, να χαρακτηριστούν οικονομικές δραστηριότητες κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού.
7.1.3 ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ
(189)
Από το μέρος 7.1.1 συνάγεται ότι μόνο οι δραστηριότητες που ασκούνται άμεσα από τον δημόσιο οργανισμό IFP καλύπτονται από την εγγύηση του κράτους, σε αντίθεση με τις δραστηριότητες που ασκούνται από τις θυγατρικές του ιδιωτικού δικαίου, οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο της κάλυψης.
(190)
Εξάλλου, μεταξύ των δραστηριοτήτων που ασκούνται άμεσα από τον δημόσιο οργανισμό IFP, μόνο η κάλυψη από την εγγύηση του κράτους δραστηριοτήτων οι οποίες έχουν οικονομικό χαρακτήρα ενέχει ενδεχομένως κρατική ενίσχυση, με την επιφύλαξη ότι πρέπει επίσης να πληρούνται και οι άλλοι όροι που προβλέπονται από το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(191)
Τέλος, από το μέρος 7.1.2 συνάγεται ότι οι εν λόγω οικονομικές δραστηριότητες περιορίζονται, αφενός, στις δραστηριότητες συμβατικής έρευνας που ασκούνται από τον δημόσιο οργανισμό IFP και, αφετέρου, στις δραστηριότητες μεταφοράς τεχνολογιών στους τομείς αποκλειστικής δραστηριότητας των θυγατρικών Axens, Prosernat και Beicip-Franlab, καθώς και στις δραστηριότητες εκμίσθωσης υποδομών, διάθεσης προσωπικού και παροχής νομικών υπηρεσιών.
7.1.4 ΥΠΑΡΞΗ ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ IFP
(192)
Για την ανάλυση των δυνητικών πλεονεκτημάτων που θα μπορούσε να αποκομίσει ο όμιλος IFP από την απεριόριστη εγγύηση η οποία παρέχεται στη μητρική εταιρεία του, τον δημόσιο οργανισμό IFP, λόγω του καθεστώτος του ως EPIC, η Επιτροπή θα ακολουθήσει δύο στάδια: πρώτα θα εξετάζει τα ενδεχόμενα προνόμια που προκύπτουν για τη μητρική εταιρεία (7.1.4.1) και στη συνέχεια θα εξετάσει αυτά που ενδεχομένως μεταβιβάζονται στις θυγατρικές του (7.1.4.2).
7.1.4.1 Προνόμια που δημιουργούνται προς όφελος του δημόσιου οργανισμοί IFP
(193)
Στην προαναφερθείσα απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, σύμφωνα με το σημείο 2.1.3 της ανακοίνωσης σχετικά με τις εγγυήσεις, η Επιτροπή ανέφερε ότι, κατά την άποψή της, ο δημόσιος οργανισμός IFP μπορούσε να αποκομίσει πλεονέκτημα από το καθεστώς ως EPIC, κυρίως μέσω ευνοϊκότερων όρων χρηματοδότησης (194) στις χρηματαγορές, πλεονέκτημα που απορρέει από το ανεφάρμοστο της διαδικασίας κοινού δικαίου σε θέματα δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Εξάλλου, σε περίπτωση αφερεγγυότητας του δημόσιου οργανισμού, η Επιτροπή επισήμανε ότι η εγγύηση του κράτους θα κάλυπτε όλες τις οφειλές του δημόσιου οργανισμού IFP, οι οποίες, όπως προσδιορίστηκε στην αιτιολογική σκέψη 71 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, «ενδέχεται να μην είναι μόνο χρηματοοικονομικές, αλλά και εμπορικές ή ακόμα και άλλης φύσεως», ιδίως απαιτήσεις προμηθευτών (τα τιμολόγια των οποίων δεν θα είχαν πληρωθεί) ή πελατών (στους οποίους δεν θα είχαν παρασχεθεί υπηρεσίες).
(194)
Επίσης, ολοκληρώνοντας τη διεξοδική εξέταση του εν λόγω μέτρου, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να αναλύσει την ύπαρξη ενδεχόμενου προνομίου προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP στις σχέσεις του με τραπεζικούς και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (Α), με τους προμηθευτές του (Β) και με τους πελάτες του (Γ).
A. Απουσία πλεονεκτήματος στο επίπεδο των σχέσεων με τους τραπεζικούς και χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς
(195)
Στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, αν και η Επιτροπή αναγνώρισε ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν υπόκειται σε αξιολόγηση από εξωτερικό οργανισμό αξιολόγησης, (195) επισημαίνει ότι οι πιστωτές πραγματοποιούν αναγκαστικά εκτίμηση του κινδύνου αθέτησης για τις χρηματοδοτήσεις που χορηγούν στον δημόσιο οργανισμό IFP (196). Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο IFP «προσφεύγει στην αγορά πιστώσεων για τη χρηματοδότηση του χρέους του», αναφέρει ότι δεν μπορεί να αποκλείσει, στο στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης, το ενδεχόμενο ο IFP να απολαμβάνει οικονομικό πλεονέκτημα λόγω της συνεκτίμησης, κατά την αξιολόγηση από τις χρηματοπιστωτικές αγορές, του ρόλου του έσχατου εγγυητή που διαδραματίζει το κράτος για τις οφειλές του δημόσιου οργανισμού IFP.
(196)
Ολοκληρώνοντας τη διεξοδική εξέταση, η Επιτροπή επισημαίνει τα στοιχεία που διαβίβασε η Γαλλία, τα οποία αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 64 και συνοψίζονται στον πίνακα 1 της παρούσας αιτιολογικής σκέψης (στον οποίο το σύμβολο «Κ ευρώ» σημαίνει «χιλιάδες ευρώ»).
Πίνακας 1
Δανειακή επιβάρυνση του δημόσιου οργανισμού IFP την περίοδο 2005-2010
Οντότητα
IFP
2005
2006
2007
2008
2009
2010
σε K ευρώ
σε K ευρώ
σε K ευρώ
σε K ευρώ
σε K ευρώ
σε K ευρώ
Δάνεια και οφειλές σε πιστωτικά ιδρύματαt (197)
Λήξη πριν από ένα έτος (1)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
Λήξη μετά από ένα έτος
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
(1) Τραπεζικά δάνεια και υπεραναληψεις
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
Επιτόκια δανείων και χρηματοπιστωτικοί τίτλοι που έχουν εκδοθεί από πιστωτικά ιδρύματα
2005
2006
2007
2008
2009
2010
Επιτόκιο + περιθώριο
Επιτόκιο + περιθώριο
Επιτόκιο + περιθώριο
Επιτόκιο + περιθώριο
Επιτόκιο + περιθώριο
Επιτόκιο + περιθώριο
Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δάνεια
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
[…] (197)
Τραπεζικά δάνεια και πιστωτικά όρια Βραχυπρόθεσμα
[Τράπεζα αριθ.1] (198)
EONIA + […] (197)
EONIA + […] (197)
[Τράπεζα αριθ.2] (198)
EONIA + […] (197)
EONIA + […] (197)
[Τράπεζα αριθ.3] (198)
EONIA + […] (197)
[Τράπεζα αριθ. 4] (198)
EONIA + […] (197)
(197)
Από τα ανωτέρω στοιχεία συνάγεται ότι, όσον αφορά τις λήξεις οφειλών μετά από ένα έτος, ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν προσέφυγε σε δανεισμό από πιστωτικά ιδρύματα μετά τη μεταβολή του καθεστώτος του, δηλαδή την περίοδο από 2006 έως το 2009 για την οποία υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα. Κατά την ίδια περίοδο, μετά τη μεταβολή του καθεστώτος, ο δημόσιος οργανισμός IFP συνήψε δάνειο διάρκειας μικρότερης ενός έτους μόνο μία φορά, το 2009, για ασήμαντο ποσό […] (*) ευρώ. Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι το επιτόκιο που εφάρμοζε τότε η [τράπεζα αριθ. 3]] (**) (EONIA + […] (*) %) ήταν κατά […] (*) μονάδες βάσης υψηλότερο (εφόσον οι υπόλοιπες συνθήκες παραμένουν οι ίδιες) από το επιτόκιο που διαπραγματεύθηκε ο δημόσιος οργανισμός IFP το 2005 με την [τράπεζα αριθ. 1] (**) (EONIA + […] (*) %), ενόσω ήταν ακόμη νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και, συνεπώς, δεν καλυπτόταν ακόμη από την εγγύηση του κράτους από την οποία ωφελείται σήμερα λόγω του καθεστώτος του ως δημόσιου οργανισμού.
(198)
Όσον αφορά ειδικά το έτος 2010, οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP είχε λάβει τέσσερις πιστωτικές διευκολύνσεις […] (*) ευρώ, με ετήσιο επιτόκιο κυμαινόμενο μεταξύ EONIA + […] (*) % από την [τράπεζα αριθ. o4] (**) (συν αμοιβή για τη δέσμευση κεφαλαίου […] (*) %, ή […] (*) ευρώ) ή από την [τράπεζα αριθ. 5] (**) (συν αμοιβή για τη δέσμευση κεφαλαίου […] (*) %, ή […] (*) ευρώ) και EONIA + […] (*) % από την [τράπεζα αριθ. 3] (**) (συν αμοιβή για τη δέσμευση κεφαλαίου […] (*) %, ή […] (*) ευρώ) ή από την [τράπεζα αριθ. 1] (**) (συν αμοιβή για τη δέσμευση κεφαλαίου […] (*) %, ή […] (*) ευρώ). Ο IFP έλαβε επίσης και μια άλλη προσφορά «spot» της [τράπεζα αριθ. 3] (**) (σε συνάρτηση με την επιλεγόμενη διάρκεια ανάληψης), για επιτόκιο ίσο με το EURIBOR + […] (*) %. Η Επιτροπή σημειώνει το γεγονός ότι τα επιτόκια αυτά είναι ισοδύναμα με τα επιτόκια τα οποία διαπραγματεύονταν ο δημόσιος οργανισμός IFP πριν την μεταβολή του καθεστώτος του το 2006, όταν ήταν ακόμη νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και δεν καλύπτονταν από την εγγύηση του κράτους.
(199)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, για την περίοδο από την αλλαγή του καθεστώτος του οργανισμού μέχρι το 2010, ο IFP δεν αποκόμισε πραγματικό οικονομικό προνόμιο λόγω του καθεστώτος του EPIC στις σχέσεις του με τα τραπεζικά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Με άλλους όρους, φαίνεται ότι το δυνητικό πλεονέκτημα που θα μπορούσε να είχε αποκομίσει η επιχείρηση από την απεριόριστη εγγύηση υπό μορφή ευνοϊκότερου επιτοκίου δανεισμού σε σχέση με τους όρους της αγοράς δεν εφαρμόστηκε στην πράξη κατά την εξεταζόμενη περίοδο.
(200)
Αυτό το συμπέρασμα ισχύει ασφαλώς για το παρελθόν, εφόσον η Επιτροπή δεν μπορεί να προδικάσει τη μελλοντική συμπεριφορά των παραγόντων της αγοράς ούτε την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο θα προσλαμβάνουν την επίπτωση της εγγύησης του κράτους στον κίνδυνο αθέτησης του δημόσιου οργανισμού IFP. Επίσης, στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων τις οποίες θα κληθούν να υποβάλλουν στην Επιτροπή στο μέλλον, οι γαλλικές αρχές θα πρέπει να παρέχουν στοιχεία σχετικά με το επίπεδο των όρων δανεισμού του δημόσιου οργανισμού IFP και να προσκομίζουν απόδειξη ότι τα δάνεια αυτά είναι σύμφωνα με τους όρους της αγοράς ή να προσθέτουν το ισοδύναμο ακαθάριστο της αντίστοιχης ενίσχυσης στην εκτίμηση των ανώτατων ποσών των επιπτώσεων της εγγύησης σύμφωνα με μέθοδο ανάλογη με αυτήν που περιγράφεται στον πίνακα 6 στην αιτιολογική σκέψη 300.
(201)
Τέλος, η Επιτροπή καταγράφει την πρόταση των γαλλικών αρχών να προσθέτουν, για κάθε πράξη, στη σύμβαση χρηματοδότησης (για κάθε μέσο που καλύπτεται από τη σύμβαση) την ακόλουθη γραπτή ένδειξη:
«Η έκδοση / το πρόγραμμα / το δάνειο δεν ωφελείται από καμία εγγύηση κανενός είδους, άμεση ή έμμεση, εκ μέρους του κράτους. Σε περίπτωση αφερεγγυότητας, το κράτος δεν θα ήταν υποχρεωμένο να υποκαταστήσει χρηματοδοτικά τον IFP για την εξόφληση της απαίτησης.»
(202)
Σε αυτό το πλαίσιο, η εν λόγω δέσμευση, σε συνδυασμό με το σύνολο των άλλων υποχρεώσεων που βαρύνουν τη Γαλλία, ακόμη και αν δεν επιτρέψει από μόνη της να ρυθμιστεί το ζήτημα της ύπαρξης εγγύησης, θα επιτρέψει ενδεχομένως να ισχύει η εξαίρεση του αναληφθέντος κινδύνου και να περιοριστούν σημαντικά οι ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις της εγγύησης.
B. Πλεονέκτημα στο επίπεδο των σχέσεων με τους προμηθευτές
(203)
Όσον αφορά τους προμηθευτές, σε αντίθεση με όσα αναφέρουν οι γαλλικές αρχές (βλ. αιτιολογική σκέψη 65), δεν αρκεί ο δημόσιος οργανισμός IFP να υπόκειται, βάσει του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του εθνικού δικαίου, σε υποχρέωση εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού για να εξαλειφθεί κάθε προνόμιο που απορρέει από το καθεστώς του EPIC. Στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων, κάθε υποψήφιος προμηθευτής μπορεί να εικάσει ότι είναι αδύνατη η πτώχευση του δημόσιου οργανισμού IFP ανταποκρινόμενος σε πρόσκληση υποβολής προσφορών. Πρέπει επίσης, σε θέματα δημοσίων συμβάσεων, να γίνει διάκριση ανάμεσα στην πτώση των τιμών που συνδέεται με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας η οποία επιτυγχάνεται μέσω του ανταγωνισμού των προσφερόντων κατά τις διαδικασίες υποβολής προσφορών, που, όπως επισήμανε η Επιτροπή στην έκθεση στην οποία αναφέρονται οι γαλλικές αρχές, αντιπροσωπεύει ένα πραγματικό «κοινωνικό όφελος», και στη μείωση των τιμών που είναι αποτέλεσμα της ευνοϊκότερης εκτίμησης από τους άλλους συμβαλλόμενους του κινδύνου αδυναμίας πληρωμής μιας επιχείρησης που γνωρίζουν ότι προστατεύεται από τον κίνδυνο της δικαστικής εκκαθάρισης λόγω του καθεστώτος της ως δημόσιος οργανισμός. Αυτοί οι δύο παράγοντες, αν και τείνουν και οι δύο να μειώσουν τις τιμές των δημόσιων προμηθειών, είναι διαφορετικού χαρακτήρα, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατο να καταλογίσει η Επιτροπή τις επιπτώσεις του δεύτερου παράγοντα στον πρώτο.
(204)
Για να εκτιμήσει τη μείωση τιμών ως αποτέλεσμα της ευνοϊκότερης εκτίμησης του κινδύνου αθέτησης ενός EPIC από τους προμηθευτές του, η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει το κόστος της κάλυψης του ισοδύναμου κινδύνου. Πράγματι, όταν δεν υφίσταται εγγύηση του κράτους, ένας προμηθευτής του δημόσιου οργανισμού IFP ο οποίος θα επιθυμούσε να λάβει μια συγκρίσιμη εγγύηση (δηλ. να καλυφθεί πλήρως έναντι του κινδύνου αθέτησης του αντισυμβαλλόμενου) θα μπορούσε να προσφύγει στις υπηρεσίες ενός ειδικευμένου πιστωτικού ή ασφαλιστικού φορέα. Αυτή η κάλυψη του κινδύνου αθέτησης προσφέρεται από τις εταιρείες που ειδικεύονται στην πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων (φάκτορινγκ) (199).
(205)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αμοιβή για μια τέτοια υπηρεσία πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων περιλαμβάνει δύο στοιχεία:
α)
μια προμήθεια χρηματοδότησης (ή χρεωστικοί τόκοι), που υπολογίζονται prorata temporis για την κάλυψη της προβλεπόμενης χρηματοδότησης της προκαταβολής που χορηγείται στον προμηθευτή και η οποία είναι κυρίως συνάρτηση του επιτοκίου που ισχύει κατά τη στιγμή της εκχώρησης απαιτήσεων.
β)
μια καθαυτό προμήθεια «φάκτορινγκ», κυμαινόμενη (200) από 0,7 % έως 2,5 % του ανατεθέντος κύκλου εργασιών, με μέσο ποσοστό 1,5 %, που υπολογίζεται επί του ποσού των απαιτήσεων που μεταβιβάστηκαν για την πληρωμή των υπηρεσιών λογιστικής διαχείρισης, είσπραξης και εγγύησης για την ορθή εκτέλεση της σύμβασης.
(206)
Στην επιστολή τους της 26ης Νοεμβρίου 2010, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν ότι, κατά την άποψή τους, οι εκτιμήσεις της Επιτροπής σχετικά με το ρόλο της πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων βασίζονται σε ατελή εκτίμηση των λόγων για τους οποίους μια επιχείρηση μπορεί να προσφύγει σε μια υπηρεσία αυτού του τύπου. Οι γαλλικές αρχές γνωρίζουν ασφαλώς ότι οι εταιρείες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων μπορούν να παρέχουν τριών ειδών υπηρεσίες: ταμειακή προκαταβολή, είσπραξη και εγγύηση απαιτήσεων, αλλά διευκρινίζουν ότι μπορούν να παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες ταυτόχρονα ή χωριστά. Βάσει μελέτης που πραγματοποίησε το 2009 η Banque de France, (201) οι γαλλικές αρχές προσθέτουν ότι, μεταξύ αυτών των διαφόρων υπηρεσιών, η κατ’ ανάθεση διαχείριση (δηλ. μια πράξη χρηματοδότησης χωρίς είσπραξη των απαιτήσεων) θα ήταν κυρίαρχη στο πλαίσιο της προσφοράς των αναδόχων επιχειρηματικών απαιτήσεων, με αποτέλεσμα η προσφυγή σε υπηρεσίες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων να περιορίζεται ολοένα και περισσότερο σε μια απλή ταμειακή πράξη για τον προμηθευτή. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη αυτή την παρατήρηση.
(207)
Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές έχουν κοινοποιήσει το ποσό των πληρωμών του δημόσιου οργανισμού IFP σε αναδόχους επιχειρηματικών απαιτήσεων (202) από το 2004 (για τη ρύθμιση των απαραίτητων προμηθειών για τους δύο τύπους δραστηριοτήτων, οικονομικές και μη οικονομικές δραστηριότητες):
Πίνακας 2
Προσφυγή στην πρακτορεία επιχειρηματικών απαιτήσεων των προμηθευτών του δημόσιου οργανισμού IFP την περίοδο 2004 - 2010
Έτος
Αριθμός ενδιαφερόμενων προμηθευτών
Πληρωμές σε αναδόχους επιχειρηματικών απαιτήσεων
(σε ευρώ)
Αριθμός σχετικών τιμολογίων
2004
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2005
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2006
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2007
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2008
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2009
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2010 (203)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Σύνολο της περιόδου
(2004-2010)
[…] (*)
[…] (*)
(208)
Οι γαλλικές αρχές διαπιστώνουν ότι, από τότε που μεταβλήθηκε το καθεστώς του δημόσιου οργανισμού IFP το 2006, αυξήθηκαν οι πληρωμές που πραγματοποίησε ο IFP σε αναδόχους επιχειρηματικών απαιτήσεων. Συμπεραίνουν ότι η εξέλιξη αυτή ακυρώνει το σκεπτικό της Επιτροπής σχετικά με την εικόνα που έχουν οι τρίτοι ως προς τον κίνδυνο αθέτησης πληρωμών των EPIC. Θεωρούν ότι, εάν το κράτος κάλυπτε από το 2006 τον κίνδυνο αθέτησης του δημόσιου οργανισμού IFP, η προσφυγή στις υπηρεσίες φάκτορινγκ θα έπρεπε να παρουσιάζει πολύ μικρότερη συχνότητα από την εν λόγω ημερομηνία, αν όχι να εξαλειφθεί πλήρως.
(209)
Στο βαθμό που, όπως αναφέρουν οι γαλλικές αρχές στην αιτιολογική σκέψη 206, η προσφυγή σε υπηρεσίες πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων συνδέεται ολοένα και περισσότερο με ανάγκες ταμειακών προκαταβολών (αύξηση της υπηρεσίας κατ' εξουσιοδότηση διαχείρισης) και όλο και λιγότερο με την ανάληψη του κινδύνου αθέτησης πληρωμής (μείωση της υπηρεσίας είσπραξης, χρηματοδότησης και εγγύησης) και δεν είναι δυνατό να γίνει διάκριση στους λογαριασμούς του δημόσιου οργανισμού IFP όσον αφορά την χρήση εκ μέρους των προμηθευτών του υπηρεσιών φάκτορινγκ ανά τύπο υπηρεσίας, η Επιτροπή, αντίθετα, θεωρεί ότι η εξέλιξη που διαπίστωσε ο IFP δεν επιτρέπει την επιβεβαίωση του επιχειρήματός του και ακόμα λιγότερο δεν αποδεικνύει ότι οι προμηθευτές του δημόσιου οργανισμού IFP είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει αύξηση κινδύνου αθέτησης πληρωμών μετά τη μεταβολή του καθεστώτος του.
(210)
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι δεν είναι σε θέση να προβεί σε ακριβή εκτίμηση του ποσού της πριμοδότησης που θα ήταν απαραίτητη για την κάλυψη των προμηθευτών έναντι του κινδύνου αθέτησης του δημόσιου οργανισμού IFP, εάν δεν επωφελούνταν ήδη από εγγύηση του κράτους. Η Επιτροπή επισημαίνει ωστόσο, στο βαθμό που η αναφερθείσα στην αιτιολογική σκέψη 205 στοιχείο β) προμήθεια φάκτορινγκ καλύπτει στην πραγματικότητα τρεις διαφορετικές υπηρεσίες (είσπραξη, χρηματοδότηση και εγγύηση έναντι του κινδύνου αθέτησης πληρωμών), το αναφερθέν ανώτατο ποσό των 2,5 % του εγγυημένου κύκλου εργασιών συνιστά σε κάθε περίπτωση προσαύξηση της προμήθειας που θα ήταν απαραίτητη για την κάλυψη μόνο του κινδύνου αθέτησης.
(211)
Σε κάθε περίπτωση, οι γαλλικές αρχές επιφυλάσσονται να κοινοποιήσουν ακριβέστερη μεθοδολογία για την εκτίμηση του πλεονεκτήματος που παρέχει η εγγύηση στον δημόσιο οργανισμό στις σχέσεις του με τους προμηθευτές του. Βάσει μιας οικονομικής πραγματογνωμοσύνης που αποτέλεσε αντικείμενο κατ' αντιμωλία εξέτασης στο πλαίσιο της διερεύνησης, η μεθοδολογία αυτή θα μπορεί, κατά περίπτωση να υπόκειται σε θετική απόφαση της Επιτροπής και να χρησιμοποιείται από τη Γαλλία για την ικανοποίηση των υποχρεώσεών ενημέρωσης που διευκρινίζονται στο διατακτικό της παρούσας απόφασης.
(212)
Όσον αφορά τα σχετικά ποσά, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν, στην επιστολή τους της 26ης Νοεμβρίου 2010, ότι το κόστος αγοράς αυτών των αγαθών και υπηρεσιών ενσωματώνεται απευθείας στο ποσοστό της αμοιβής του προσωπικού που διατίθεται στις δραστηριότητες που αφορούν την αγορά των εν λόγω αγαθών και υπηρεσιών (204). Εξάλλου, όσον αφορά τις δραστηριότητες επανατιμολόγησης του αποσπασμένου προσωπικού και των εγκαταστάσεων, οι εγκαταστάσεις δεν συνεπάγονται καμία σημαντική ειδική δαπάνη, εφόσον το σύνολο των συναφών δαπανών έχει ήδη ενσωματωθεί στο κόστος διάρθρωσης του οργανισμού.
(213)
Τέλος, όσον αφορά τα αγαθά και τις υπηρεσίες που αγοράστηκαν ειδικά για την άσκηση αποκλειστικά οικονομικών δραστηριοτήτων, το μέσο ετήσιο ποσό αυτών των υπηρεσιών, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, αντιπροσωπεύει μόνο μικρό μέρος (205) του ετήσιου μέσου κύκλου εργασιών του δημόσιου οργανισμού IFP. Για την έρευνα επί συμβάσει, σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνέλεξε ο δημόσιος οργανισμός IFP μέσω του συστήματος αναλυτικής λογιστικής του, το μέσο ετήσιο ποσό για προμήθειες που αγόρασε ο δημόσιος οργανισμός IFP για την παροχή των υπηρεσιών του κατά το διάστημα 2006 έως 2009 ανέρχεται σε […] (*) ευρώ ετησίως.
(214)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, για την άσκηση των οικονομικών δραστηριοτήτων του, ο δημόσιος οργανισμός IFP ωφελείται από πραγματικό οικονομικό πλεονέκτημα που συνίσταται σε μείωση των τιμών που εφαρμόζουν οι προμηθευτές του και έχει ως αποτέλεσμα την ευνοϊκότερη εκτίμηση εκ μέρους των προμηθευτών του κινδύνου αθέτησης της επιχείρησης. Χωρίς να είναι σε θέση να προσδιορίσει το ακριβές ποσό αυτού του πλεονεκτήματος, η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει ποσό της τάξης των […] (*) ευρώ ετησίως (206) κατά μέσο όρο την εξεταζόμενη περίοδο (2006-2009).
(215)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ένα παρόμοιο πλεονέκτημα στο πλαίσιο των σχέσεων που διατηρεί ο δημόσιος οργανισμός IFP με τους προμηθευτές του είναι επιλεκτικό, εφόσον οι ανταγωνιστές του, οι οποίοι υπόκεινται στις δικαστικές διαδικασίες εξυγίανσης και εκκαθάρισης κοινού δικαίου, δεν απολαύουν συγκρίσιμης εγγύησης που παρέχει το κράτος και είναι άμεσα συνδεδεμένη με το καθεστώς δημόσιου οργανισμού του IFP.
Γ. Πλεονέκτημα στο επίπεδο των σχέσεων με τους πελάτες
(216)
Όσον αφορά τις υπηρεσίες έρευνας τις οποίες παρέχει ο IFP, η Επιτροπή καταγράφει τις παρατηρήσεις της εταιρείας UOP Limited ότι, όσον αφορά την εκχώρηση τεχνολογιών, τομέα υψηλού κινδύνου από τη φύση του, οι αγοραστές είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στις εγγυήσεις τις οποίες είναι σε θέση να τους παράσχουν οι πάροχοι υπηρεσιών τους, σε όρους κάλυψης της συμβατικής όσο και της εξωσυμβατικής ευθύνης.
(217)
Εντούτοις, όσον αφορά την εξωσυμβατική ευθύνη, οι γαλλικές αρχές διευκρίνισαν, στην επιστολή τους της 13ης Ιανουαρίου 2010, ότι οι εταιρείες ιδιωτικού δικαίου και οι δημόσιοι οργανισμοί υπόκεινταν αδιακρίτως στη Γαλλία σε καθεστώς κοινού δικαίου (άρθρο 1382 του αστικού κώδικα όσον αφορά ιδίως το καθεστώς ευθύνης εξ αδικοπραξίας (207)). Πρόσθεσαν ότι οι δραστηριότητες του IFP έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά από την άποψη ότι συνεπάγονται τη χρήση εργαστηριακών εργαλείων και εύφλεκτων προϊόντων, εκρηκτικών ή τοξικών, που αποτελούν εν δυνάμει πηγές σημαντικού «βιομηχανικού» κινδύνου, (208) σύμφωνα με τη συνήθη ορολογία των ασφαλιστών. Ως εκ τούτου, ο IFP έχει συνάψει διάφορες συμβάσεις ασφάλισης για να καλύψει όχι μόνο τους κλασικούς κινδύνους (αστική ευθύνη) αλλά και ειδικούς κινδύνους, όπως οι κίνδυνοι που συνδέονται με ιονίζουσες πηγές ή ακόμη με βλάβες μηχανημάτων στα φρέατα. Όσον αφορά την κάλυψη της αστικής ευθύνης, η σύμβαση ασφάλισης του IFP καλύπτει τέσσερις κινδύνους: την αστική ευθύνη εκμετάλλευσης, την αστική ευθύνη μετά την παράδοση, την επαγγελματική αστική ευθύνη και την περιβαλλοντική ζημία.
(218)
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι ο IFP κατά κανένα τρόπο δεν απεμπολεί την εξωσυμβατική ευθύνη του προς το κράτος αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο να ενεργοποιηθεί η εγγύηση την οποία λαμβάνει από το καθεστώς του ως EPIC σε περίπτωση μιας καταστροφής, αλλά, αντίθετα, έχει συνάψει με τους όρους της αγοράς τις αναγκαίες συμβάσεις ασφάλισης για την κάλυψη αυτού του κινδύνου.
(219)
Όσον αφορά τη συμβατική ευθύνη, από τις πληροφορίες που έδωσαν οι γαλλικές αρχές στις απαντήσεις τους στις παρατηρήσεις της εταιρείας UOP Limited, και ιδίως από αυτές που παρουσιάζονται στην αιτιολογική σκέψη 91, ότι, σε θέματα παροχής υπηρεσιών, η ευθύνη του δημόσιου οργανισμού IFP έναντι των πελατών του (είτε πρόκειται για τις δικές του θυγατρικές είτε για τρίτους) «περιορίζεται στο […] (*) % της αμοιβής που πράγματι εισπράττει με ανώτατο όριο που μπορεί ενδεχομένως να ανέλθει μέχρι το […] (*) %, κατά περίπτωση,» κατά τρόπο ώστε, εάν ο πελάτης θεωρεί ότι το έργο που επιτέλεσε ο IFP είναι ελαττωματικό, ο IFP δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποχρεώνεται να εκτελεί εκ νέου τα έργα επ' άπειρον. Εξάλλου, η Επιτροπή σημειώνει τη διαπίστωση των γαλλικών αρχών ότι, λόγω της αρχής τη μη συσσώρευσης των ευθυνών, ένας συμβαλλόμενος δεν μπορεί να επικαλεστεί εξωσυμβατική ευθύνη για να απαιτήσει αποζημίωση για ζημίες που υφίσταται στο πλαίσιο μιας συμβατικής σχέσης (209).
(220)
Παρόλα αυτά, λαμβανομένης υπόψη της εγγύησης που παρέχει το κράτος στον δημόσιο οργανισμό η IFP, οι πελάτες του εξασφαλίζονται ότι αυτός δεν θα περιέλθει ποτέ σε κατάσταση δικαστικής εκκαθάρισης και, κατά συνέπεια, θα είναι πάντοτε σε θέση να τηρεί τις συμβατικές υποχρεώσεις του, ή σε περίπτωση που δεν θα το έπραττε, ότι θα αποζημιωνόταν γι' αυτή την αθέτηση.
(221)
Σύμφωνα με το σκεπτικό που ανέπτυξε στις αιτιολογικές σκέψεις 204 και επόμενες όσον αφορά τις σχέσεις με τους προμηθευτές, η Επιτροπή θεωρεί ότι, εάν δεν υφίστατο εγγύηση του κράτους, ένας πελάτης που θα επιθυμούσε να έχει το ίδιο επίπεδο προστασίας θα όφειλε να συνάψει με έναν ενδιάμεσο χρηματοπιστωτικό φορέα (π.χ. τραπεζικό ίδρυμα ή ασφαλιστική εταιρεία) εγγύηση εκτέλεσης σύμβασης (στα αγγλικά «performance bond»), ώστε να διασφαλιστεί για την εκπλήρωση της σύμβασης που τον συνδέει με τον IFP. Σκοπός αυτής της προστασίας θα ήταν να παρασχεθεί σε αυτόν τον πελάτη εγγύηση χρηματικής αποζημίωσης σε περίπτωση ζημίας λόγω ολικής ή μερικής μη εκτέλεσης της σύμβασης.
(222)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή σημειώνει ότι η Γαλλία αναγνωρίζει, με ορισμένες επιφυλάξεις, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 66, ότι «η μόνη υποθετική επίπτωση για τον δημόσιο οργανισμό IFP που θα μπορούσε να εντοπιστεί θα ήταν η ελάφρυνση του βάρους λόγω της απουσίας εγγυήσεων εκτέλεσης της σύμβασης». Οι γαλλικές αρχές κρίνουν, λοιπόν, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις ότι, με βάση «τα ποσά που ζητούν συνήθως οι τράπεζες και οι ασφαλιστικές εταιρείες για την παροχή υπηρεσιών αυτού του τύπου, φαίνεται ότι το αποτέλεσμα αυτής της ελάφρυνσης θα αντιπροσώπευε ένα αμελητέο ποσό».
(223)
Η Επιτροπή επισημαίνει, καταρχήν, ότι στον υπολογισμό του κόστους μιας εγγύησης εκτέλεσης σύμβασης υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες, ιδίως ο τύπος της σύμβασης και το καλυπτόμενο ποσό, ο αριθμός των απασχολουμένων, η χρηματοοικονομική κατάσταση, ο κίνδυνος αθέτησης και οι ζημίες της επιχείρησης της οποίας η υπηρεσία καλύπτεται, καθώς και άλλα αμιγώς χρηματοοικονομικά στοιχεία, όπως οι αμοιβές ή οι προμήθειες των ενδιάμεσων. Με βάση τις πληροφορίες που είναι δημοσίως διαθέσιμες, (210) η Επιτροπή θεωρεί ότι ο εφαρμοζόμενος συντελεστής κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 1 % και 5 % του καλυπτόμενου κύκλου εργασιών.
(224)
Η τιμολόγηση της κάλυψης από τους ειδικευμένους ενδιάμεσους φορείς βασίζεται σε στατιστικές τεχνικές, ενδεχομένως εξειδικευμένες ανά τύπο κινδύνου, χωρίς να είναι δυνατό να προσδιοριστεί εκ των προτέρων ένα κατ' αποκοπή ποσοστό για μια εγγύηση εκτέλεσης της σύμβασης. Η τελική τιμή της εγγύησης εξαρτάται in fine από το εκτιμώμενο ποσό των ενδεχόμενων απωλειών και την πιθανότητα να συμβούν. Ως εκ τούτου, ενώ σε ορισμένους τομείς μπορεί να παρασχεθεί εγγύηση «απόλυτης εκτέλεσης» (παραδείγματος χάρη στους τομείς των έργων πολιτικού μηχανικού και των οικοδομών και δημοσίων έργων ή του διεθνούς εμπορίου), στον τομέα των υπηρεσιών έρευνας επί συμβάσει δεν μπορεί να προβλεφθεί μεγαλύτερη κάλυψη από αυτήν μιας «καλύτερης προσπάθειας», εφόσον η Ε&Α είναι από τη φύση της τομέας υψηλού κινδύνου, όπου ο αγοραστής εργασιών έρευνας δεν έχει καμία βεβαιότητα ότι οι εργασίες αυτές θα καταλήξουν πράγματι σε εμπορικά εκμεταλλεύσιμα αποτελέσματα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το συμβατικά εγγυημένο ποσό στους πελάτες του δημόσιου οργανισμού IFP, συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών του, περιορίζεται στην τιμή των παρεχόμενων εργασιών έρευνας.
(225)
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι δεν είναι σε θέση να προβεί σε ακριβή εκτίμηση του ποσού του ασφαλίστρου που θα ήταν απαραίτητο για να παρασχεθεί στους πελάτες (συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών) εγγύηση «καλύτερης προσπάθειας» του δημόσιου οργανισμού IFP κατά την υλοποίηση των εργασιών έρευνας. Ερωτηθείσες για το θέμα αυτό, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν στην επιστολή τους της 26ης Νοεμβρίου 2010 ότι δεν διαθέτουν στοιχεία σχετικά με το ύψος των ασφαλίστρων που ζητούνται για την κάλυψη ειδικών κινδύνων στον τομέα της Ε&Α. Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι το ασφάλιστρο που θα ζητούνταν στην αγορά για την κάλυψη ενός τέτοιου κινδύνου (που περιορίζεται στις «καλύτερες προσπάθειες» έρευνας και είναι συνεπώς, χαμηλότερος από τον κίνδυνο που ενέχει μια σύμβαση «απόλυτης εκτέλεσης») πρέπει από κάθε άποψη να είναι χαμηλότερο από τα κατ' εκτίμηση ανώτατα ποσά που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 223. Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα ανώτατο ποσοστό 5 % του κύκλου εργασιών που παράγεται από την καλυπτόμενη παροχή υπηρεσίας συνιστά, σε κάθε περίπτωση, μια προσαύξηση του ασφαλίστρου που θα ήταν αναγκαία για την κάλυψη ενός τέτοιου κινδύνου.
(226)
Όσον αφορά την αξία των οικονομικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να καλυφθούν από μια τέτοια εγγύηση, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι δραστηριότητες αυτές είναι δύο τύπων: αφενός, οι δραστηριότητες εκμίσθωσης υποδομών, διάθεσης προσωπικού έρευνας και παροχής νομικών υπηρεσιών, καθώς και δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει που ασκούνται από τον δημόσιο οργανισμό IFP (τόσο για λογαριασμό τρίτων όσο και για λογαριασμό των θυγατρικών του) και, αφετέρου, οι δραστηριότητες μεταφοράς τεχνολογίας από τον IFP στις θυγατρικές του στους τομείς αποκλειστικής δραστηριότητας της Axens και της Prosernat. Πράγματι, για τις δραστηριότητες που ασκεί ο IFP στον τομέα αποκλειστικής δραστηριότητας της θυγατρικής του Beicip-Franlab (211), η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει ότι αυτές χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από έσοδα που λαμβάνονται στην αγορά της παροχής συμβουλών εκμετάλλευσης κοιτασμάτων πετρελαίου και της εργολαβίας λογισμικών πετρελαϊκής εκμετάλλευσης. Η Επιτροπή έκρινε, στην προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005, ότι δεν υφίστανται μεταβιβάσεις εντός του ομίλου της δημόσιας χρηματοδότησης του IFP προς τη θυγατρική του Beicip-Franlab, εφόσον οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ των δύο οντοτήτων διεξάγονται στις συνήθεις συνθήκες της αγοράς. Επειδή οι αμοιβές που καταβάλλει η Beicip-Franlab στον δημόσιο οργανισμό IFP καλύπτουν «κατά πολύ» (212) το κόστος των εργασιών του IFP στον αποκλειστικό τομέα της θυγατρικής του, η Επιτροπή είναι σε θέση να κρίνει ότι η εφαρμοζόμενη τιμολόγηση είναι τέτοια που η Beicip-Franlab θα αναλάμβανε ήδη, σε κάθε περίπτωση, μια πιθανή πρόσθετη επίπτωση της εγγύησης του κράτους στο κόστος έρευνας με το οποίο βαρύνεται ο δημόσιος οργανισμός IFP. Υπό αυτές τις συνθήκες, η κάλυψη από την εγγύηση του κράτους των εμπορικών σχέσεων μεταξύ της θυγατρικής και της μητρικής εταιρείας δεν είναι τέτοια που θα να προσδίδει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού IFP στους αποκλειστικούς τομείς έρευνας της θυγατρικής του Beicip-Franlab. Ως εκ τούτου, η ενδεχόμενη κάλυψή τους από την εγγύηση του κράτους δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(227)
Όσον αφορά τον πρώτο τύπο δραστηριοτήτων που ασκεί ο δημόσιος οργανισμός IFP για λογαριασμό τρίτων όσο και για λογαριασμό των θυγατρικών του, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν στην επιστολή τους της 26ης Νοεμβρίου 2010 το ποσό από τις οικονομικές δραστηριότητες που άσκησε ο δημόσιος οργανισμός IFP από το 2006 έως το 2009. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι το μέσο ετήσιο ποσό από τις υπηρεσίες έρευνας σε αυτήν την περίοδο είναι της τάξης των […] (*) ευρώ, εκ των οποίων […] (*) ευρώ για λογαριασμό τρίτων και […] (*) ευρώ για λογαριασμό των θυγατρικών του.
(228)
Οι γαλλικές αρχές έδωσαν, εξάλλου, στοιχεία σχετικά με τις διοικητικές υπηρεσίες που παρείχε ο δημόσιος οργανισμός IFP στις θυγατρικές του κατά το ίδιο διάστημα. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι, από το 2006, το μέσο ετήσιο ποσό που ανατιμολόγησε ο IFP στις θυγατρικές του είναι της τάξης των […] (*) ευρώ για το αποσπασμένο προσωπικό και […] (*) ευρώ για τα έξοδα διορισμού αντικλήτου (213).
(229)
Όσον αφορά τον δεύτερο τύπο δραστηριοτήτων, δηλαδή τις δραστηριότητες μεταφοράς τεχνολογίας του δημόσιου οργανισμού IFP στις θυγατρικές του στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητες της Axens και της Prosernat, πρέπει καταρχήν να επισημανθεί ότι η απόφαση C 51/2005 περιείχε ήδη τα ποσά δραστηριότητας για το έτος 2006:
α)
Στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Axens, ο δημόσιος οργανισμός IFP πραγματοποίησε για ποσό […] (*) ευρώ μελέτες τεχνικής σκοπιμότητας που προηγούνται της βιομηχανικής έρευνας και […] (*) ευρώ εργασίες βιομηχανικής έρευνας, ήτοι σύνολο οικονομικής δραστηριότητας […] (*) ευρώ.
β)
Στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Prosernat, ο δημόσιος οργανισμός IFP πραγματοποίησε για ποσό […] (*) ευρώ μελέτες τεχνικής σκοπιμότητας και […] (*) ευρώ εργασίες βιομηχανικής έρευνας, ήτοι, συνολικά, οικονομική δραστηριότητα […] (*) ευρώ.
γ)
Συνολικά, ο δημόσιος οργανισμός IFP πραγματοποίησε για ποσό 56,4 εκατ. ευρώ εργασίες έρευνας στους αποκλειστικούς τομείς των θυγατρικών του (εκ των οποίων 7,4 εκατ. ευρώ για μελέτες τεχνικής σκοπιμότητας και 49 εκατ. ευρώ για εργασίες βιομηχανικής έρευνας), ενώ το ποσό των ίδιων πόρων του ανερχόταν μόνο σε […] (*) ευρώ, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να κρίνει ότι οι εν λόγω ερευνητικές δραστηριότητες είχαν επιδοτηθεί με δημόσια κεφάλαια ύψους 11,3 εκατ. ευρώ (που αντιστοιχεί σε ένταση ενίσχυσης (214) 20 %).
(230)
Όσον αφορά τα επόμενα έτη, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, μέχρι την ημερομηνία λήξης των αποκλειστικών συμφωνιών, η Γαλλία οφείλει να «υποβάλει στην Επιτροπή ετήσια λεπτομερή έκθεση των υλοποιούμενων από το IFP σχεδίων στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat». Τα στοιχεία που περιέχονται σε αυτές τις ετήσιες εκθέσεις επιτρέπουν τον ακριβή υπολογισμό του ετήσιου ποσού των υπηρεσιών έρευνας που παρέχει ο δημόσιος οργανισμός IFP για λογαριασμό και εντός του αποκλειστικού τομέα των θυγατρικών του.
(231)
Μέχρι σήμερα, η Γαλλία έχει διαβιβάσει στην Επιτροπή τις ετήσιες εκθέσεις για το 2007, 2008 και 2009. Λαμβανομένων υπόψη των απαιτούμενων προθεσμιών για την επεξεργασία των λογιστικών δεδομένων, η έκθεση για το 2010 θα διαβιβαστεί εντός του έτους 2011.
(232)
Στους αποκλειστικούς τομείς της Axens, αυτές οι οικονομικές δραστηριότητες συνοψίζονται για τα έτη 2007 έως 2009 στον πίνακα 3 της παρούσας αιτιολογικής σκέψης (σε χιλιάδες ευρώ).
Πίνακας 3
Δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού IFP στους αποκλειστικούς τομείς της Axens από το 2007 έως το 2009
(σε χιλιάδες ευρώ)
Σύνολο
Συνολικές δαπάνες
Συνολικοί ίδιοι πόροι
Δημόσιοι πόροι (+) ή όφελος (-)
2007
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2008
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2009
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
(233)
Οι παροχές υπηρεσιών έρευνας από τον δημόσιο οργανισμό IFP στον αποκλειστικό τομέα της Axens παρήγαγαν, λοιπόν, οικονομική δραστηριότητα […] (*) ευρώ το 2007, […] (*) ευρώ το 2008 και […] (*) ευρώ το 2009, συγκρίσιμη με αυτήν που είχε διαπιστώσει η Επιτροπή για το έτος 2006 ([…] (*) ευρώ) στην απόφασή της C 51/2005.
(234)
Στους αποκλειστικούς τομείς της Prosernat, οι οικονομικές δραστηριότητες παρουσιάζονται συνοπτικά για τα έτη 2007 έως 2009 στον πίνακα 4 της παρούσας αιτιολογικής σκέψης (εκφρασμένες σε χιλιάδες ευρώ).
Πίνακας 4
Δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού IFP στους αποκλειστικούς τομείς της Prosernat από το 2007 έως το 2009
(σε χιλιάδες ευρώ)
Σύνολο
Συνολικές δαπάνες
Συνολικοί ίδιοι πόροι
Δημόσιοι πόροι (+) ή όφελος (-)
2007
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2008
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
2009
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
(235)
Η παραγωγή έρευνας από τον δημόσιο οργανισμό IFP στον αποκλειστικό τομέα της Prosernat παρήγαγε οικονομική δραστηριότητα […] (*) ευρώ το 2007, […] (*) ευρώ το 2008 και […] (*) ευρώ το 2009, συγκρίσιμη με αυτή την οποία διαπίστωσε η Επιτροπή για το 2006 […] (*) ευρώ στην απόφαση C 51/2005.
(236)
Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι, για την άσκηση των οικονομικών δραστηριοτήτων του, ο δημόσιος οργανισμός IFP αποκόμισε κρατικό οικονομικό πλεονέκτημα που συνίσταται στη μη πληρωμή ασφαλίστρου που αντιστοιχεί σε εγγύηση εκτέλεσης της σύμβασης, τουλάχιστον καλύτερης προσπάθειας, την οποία θα μπορούσε να παράσχει στους πελάτες του για τις ερευνητικές δραστηριότητές του, περιλαμβανομένων των θυγατρικών του Axens και Prosernat στον αποκλειστικό τομέα τους. Χωρίς να είναι σε θέση να προσδιορίσει με ακρίβεια το ακριβές ποσό αυτού του πλεονεκτήματος, δεδομένης της ιδιαιτερότητας του καλυπτόμενου κινδύνου, η Επιτροπή θεωρεί ότι σε κάθε περίπτωση, αυτό δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει, για κάθε παροχή υπηρεσίας, για κάθε έτος, τα ποσά που αναφέρονται στον πίνακα 5 της παρούσας αιτιολογικής σκέψης (στον οποίο το σύμβολο «ευρώ» σημαίνει «ευρώ» και το σύμβολο «Μ ευρώ» σημαίνει «εκατ. ευρώ»):
Πίνακας 5
Προσαυξήσεις του οικονομικού πλεονεκτήματος που αποκόμισε ο δημόσιος οργανισμός IFP στις σχέσεις του με τους πελάτες του λόγω απεριόριστης εγγύησης από το 2006 έως το 2009
2006
2007
2008
2009
Υπηρεσίες έρευνας (εκτός από τους αποκλειστικούς τομείς των θυγατρικών)
ΚΕ
(σε M ευρώ)
Προσαύξηση (215)
(ασφάλιστρο κάλυψης)
ΚΕ
(σε M ευρώ)
Προσαύξηση
(ασφάλιστρο κάλυψης)
ΚΕ
(σε M ευρώ)
Προσαύξηση
(ασφάλιστρο κάλυψης)
ΚΕ
(σε M ευρώ)
Προσαύξηση
(ασφάλιστρο κάλυψης)
Για λογαριασμό των θυγατρικών
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
Για λογαριασμό τρίτων
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
Παροχή διοικητικών υπηρεσιών
Ανατιμολόγηση αποσπασμένου προσωπικού
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
Ανατιμολόγηση εξόδων διορισμού αντικλήτου
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
Υπηρεσίες στον αποκλειστικό τομέα της Axens
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
Υπηρεσίες στον αποκλειστικό τομέα της Prosernat
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
Σύνολο για τις θυγατρικές
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
[…] (*)
[…] (*) M ευρώ
Σύνολο για τους τρίτους
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
[…] (*)
[…] (*) ευρώ
(237)
Σε κάθε περίπτωση, οι γαλλικές αρχές διατηρούν τη δυνατότητα να κοινοποιούν μια ακριβέστερη μεθοδολογία για την εκτίμηση του πλεονεκτήματος που παρέχει στον δημόσιο οργανισμό η εγγύηση στο πλαίσιο των σχέσεών του με τους πελάτες του. Με βάση μια οικονομική πραγματογνωμοσύνη που εξετάστηκε με εκατέρωθεν ακρόαση στο πλαίσιο της έρευνας, η μεθοδολογία αυτή θα μπορέσει, ενδεχομένως, να λάβει θετική απόφαση της Επιτροπής και να χρησιμοποιείται από τη Γαλλία για την ικανοποίηση των υποχρεώσεών της να ενημερώνει, οι οποίες διευκρινίζονται στο διατακτικό της παρούσας απόφασης.
(238)
Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι αυτό το πλεονέκτημα στις σχέσεις του δημόσιου οργανισμού IFP με τους πελάτες του είναι επιλεκτικό, εφόσον οι ανταγωνιστές του, οι οποίοι εξακολουθούν να υπόκεινται στις δικαστικές διαδικασίες εξυγίανσης και εκκαθάρισης κοινού δικαίου, δεν ωφελούνται από συγκρίσιμη εγγύηση παρεχόμενη από το κράτος και στενά συνδεδεμένη με το καθεστώς δημόσιου οργανισμού του IFP.
7.1.4.2 Προνόμια μεταβιβαζόμενα στις θυγατρικές ιδιωτικού δικαίου του ομίλου IFP
(239)
Όσον αφορά τις θυγατρικές του δημόσιου οργανισμού IFP, στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή ανέφερε ότι δεν μπορεί να αποκλείσει, στο στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης ότι «κάθε προνόμιο που θα απέρρεε από το καθεστώς EPIC του δημόσιου οργανισμού IFP, ιδίως οι ευνοϊκότεροι όροι δανεισμού, θα μπορούσε επίσης να είναι προς όφελος των τριών θυγατρικών (216)».
(240)
Περατώνοντας την παρούσα διεξοδική εξέταση, για τους λόγους που παρατίθενται στο μέρος 7.1.1.2, λαμβάνοντας υπόψη την απουσία, στο γαλλικό δίκαιο, γενικής ευθύνης του μετόχου έναντι των θυγατρικών εταιρειών του ομίλου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP και, κατά συνέπεια, το γαλλικό κράτος μπορούν να είναι υπεύθυνοι για την εξόφληση απαιτήσεων τρίτων επί των οικονομικών δραστηριοτήτων της Axens και της Prosernat, ιδίως σε περίπτωση που οι εταιρείες αυτές θα ετίθεντο υπό δικαστική εκκαθάριση.
(241)
Πρέπει, εντούτοις, να επισημανθεί ότι στην προαναφερθείσα απόφαση N 531/2005, αν και θεωρήθηκε, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 177, ότι ως ανώνυμη εταιρεία η Banque Postale εξακολουθούσε να υπόκειται στο κοινό δίκαιο σε θέματα δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης και, ως εκ τούτου, δεν επωφελούνταν για λογαριασμό της από απεριόριστη εγγύηση του κράτους, η Επιτροπή εξέτασε το ζήτημα μιας ενδεχόμενης μεταβίβασης προς τη θυγατρική των αποτελεσμάτων της δημόσιας εγγύησης που παρέχεται στον μοναδικό μέτοχό της (217).
(242)
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή έκρινε (218) ότι ο τρόπος λειτουργίας του ομίλου που επέτρεπε την κοινή λειτουργία ανάμεσα στο μέτοχο (La Poste) και τη θυγατρική (La Banque Postale), λόγω συνδυασμένου αποτελέσματος i) της χρησιμοποίησης από τη θυγατρική των ανθρώπινων και υλικών πόρων που διατίθενται από τη μητρική εταιρεία και ii) της αμοιβής αυτών των μέσων βάσει του κόστους που βαρύνει τη μητρική εταιρεία, κατά τρόπο ώστε, σε περίπτωση οικονομικού οφέλους που μπορεί να μειώσει το κόστος της La Poste, η αμοιβή που καταβάλλονταν από την La Banque Postale στην μητρική της εταιρεία θα μειωνόταν ανάλογα, γεγονός που σημαίνει μεταφορά (τουλάχιστον μερική) αυτού του οικονομικού οφέλους προς τη θυγατρική.
(243)
Κατά τον ίδιο τρόπο, στην προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005, η Επιτροπή έκρινε ότι υπήρχε ένας βαθμός κοινών αποφάσεων, ιδίως όσον αφορά τις τιμολογιακές επιλογές του δημόσιου οργανισμού IFP γα τις υπηρεσίες που παρέχονται στην Axens και την Prosernat στον αποκλειστικό τομέα τους, με αποτέλεσμα οι εμπορικές σχέσεις εντός του ομίλου να μην υπακούουν σε μια λογική αγοράς, αλλά αντίθετα παρείχαν τη δυνατότητα διασταυρούμενης επιδότησης των οικονομικών δραστηριοτήτων των θυγατρικών από δημόσια κεφάλαια που ετίθεντο στη διάθεση της μητρικής εταιρείας. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 226, η Επιτροπή έχει κρίνει, εξάλλου, ότι οι σχέσεις ανάμεσα στον δημόσιο οργανισμό IFP και τη θυγατρική του Beicip-Prosernat (219) αναπτύσσονταν σε συνήθεις συνθήκες αγοράς.
(244)
Στην προαναφερθείσα απόφαση σχετικά με την La Banque Postale, η Επιτροπή έκρινε αναγκαίο να αναλάβουν οι γαλλικές αρχές δεσμεύσεις που θα επέτρεπαν να τεθεί σε λειτουργία ένας μηχανισμός που θα εξουδετερώνει, στο επίπεδο της θυγατρικής, τα ενδεχόμενα προνόμια της μητρικής εταιρείας. Όσον αφορά τους όρους χρηματοδότησης, η υποχρέωση αυτή συνίστατο, «σε κάθε πράξη να αναφέρεται γραπτά στη σύμβαση χρηματοδότησης (για κάθε μέσο που καλύπτεται από σύμβαση) ότι, σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο (ιδίως στην ανάγκη ρητής νομοθετικής άδειας για κάθε εγγύηση), η εν λόγω πράξη χρηματοδότησης δεν ωφελείται από καμία εγγύηση κανενός είδους, άμεση ή έμμεση εκ μέρους του κράτους. Το ενημερωτικό φυλλάδιο κάθε πράξης πρέπει να δημοσιοποιεί αυτή τη συμβατική διάταξη». (220)
(245)
Στην προκειμένη περίπτωση, οι γαλλικές αρχές ανέλαβαν τη δέσμευση όσον αφορά τους όρους δανεισμού των θυγατρικών του δημόσιου οργανισμού IFP (Axens, Beicip-Franlab, Prosernat), να αναφέρουν εγγράφως σε κάθε σύμβαση χρηματοδότησης (για κάθε μέσο που καλύπτεται από σύμβαση) για κάθε πράξη ότι «σύμφωνα με το γαλλικό δίκαιο (ιδίως η ανάγκη μιας ρητής νομοθετικής άδειας για κάθε εγγύηση), η παρούσα πράξη χρηματοδότησης δεν ωφελείται από καμία εγγύηση, κανενός είδους άμεση ή έμμεση εκ μέρους του κράτους».
(246)
Όσον αφορά τη χρησιμοποίηση από τις θυγατρικές ανθρώπινου δυναμικού και υλικών μέσων που τίθεται στη διάθεση από τη μητρική εταιρεία τους, όπως επισήμανε η Επιτροπή στην προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005 «εάν υπάρχει επιχορήγηση οικονομικών δραστηριοτήτων, αυτή προκύπτει από το επίπεδο των αμοιβών που καταβάλλουν οι εμπλεκόμενες θυγατρικές στη μητρική εταιρεία και η οποία αντικατοπτρίζεται στους λογαριασμούς του IFP» (221). Κατά την εξέταση των λογαριασμών του δημόσιου οργανισμού IFP, τα μόνα στοιχεία κόστους που δεν είχαν ληφθεί ήδη υπόψη από την Επιτροπή για το έτος 2006 στην προαναφερθείσα απόφασή της C 51/2005, και για τα επόμενα έτη στις ετήσιες εκθέσεις που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές, είναι τα στοιχεία σχετικά με την κάλυψη, βάσει της απεριόριστης εγγύησης, των υπηρεσιών που παρέχει ο δημόσιος οργανισμός IFP στις θυγατρικές του. Το ασφάλιστρο που αντιστοιχεί στην εγγύηση εκτέλεσης της σύμβασης, ή τουλάχιστον καλύτερης προσπάθειας, που δεν καταβλήθηκε στο κράτος, δεν τιμολογήθηκε ούτε στις υπηρεσίες που παρέχονται στις θυγατρικές.
(247)
Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ότι το οικονομικό πλεονέκτημα που αποκόμισε ο δημόσιος οργανισμός από την εγγύηση λόγω του καθεστώτος του μεταβιβάστηκε στις θυγατρικές του ιδιωτικού δικαίου Axens και Prosernat.
(248)
Όσον αφορά τις συμβάσεις που συνάπτουν ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του Axens, Prosernat και Beicip-Franlab με κοινούς προμηθευτές, τις οποίες η Επιτροπή ανέφερε στην απόφασή της για την κίνηση διαδικασίας και τις οποίες η εταιρεία UOP Limited επίσης ανέφερε στις παρατηρήσεις της, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 73, η ύπαρξή τους επιβεβαιώθηκε ασφαλώς από τις γαλλικές αρχές, οι οποίες ωστόσο διευκρίνισαν ότι αφορούσαν κυρίως τον τομέα των μεταφορών (αεροπορικών και σιδηροδρομικών) για τις μετακινήσεις μελών του προσωπικού των διαφόρων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή κρίνει ότι, εάν οι θυγατρικές επωφελήθηκαν από ευνοϊκότερους όρους αγοράς που παραχωρήθηκαν στον όμιλο IFP, γεγονός το οποίο δεν έχει αναγκαστικά διαπιστωθεί με βάση τις εν λόγω προμήθειες, αυτό θα συνέβαινε περισσότερο λόγω μιας πολιτικής εκπτώσεων στις ενδεχόμενες ποσότητες που διαθέτουν οι προμηθευτές του σε περίπτωση ομαδοποιημένων αγορών παρά λόγω της πιθανής επίπτωσης της εγγύησης. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η ανάλυση που παρουσιάζεται στο μέρος 7.1.4.1 Β για τον δημόσιο οργανισμό θα μπορούσε να ισχύσει και για τις θυγατρικές του όσον αφορά τις προμήθειες που αγοράζονται από κοινού με τον οργανισμό και ότι οι θυγατρικές επωφελούνται από έναν τέτοιο μηχανισμό μεταβίβασης του πλεονεκτήματος που απολαύει ο δημόσιος οργανισμός IFP λόγω της εγγύησης, αγοράζοντας τις υπηρεσίες αυτές σε φθηνότερη τιμή, τα επίμαχα ποσά θα ήταν τόσο αμελητέα που η Επιτροπή αμφιβάλλει αν θα μπορούσαν να έχουν τον χαρακτήρα πραγματικού οικονομικού πλεονεκτήματος.
(249)
Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, οι μόνες δραστηριότητες που θα μπορούσαν να ωφεληθούν από προνόμιο που προκύπτει από την κάλυψη με την εγγύηση του κράτους η οποία παρέχεται στην μητρική εταιρεία για τις δραστηριότητες έρευνας που ασκούνται στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας των θυγατρικών περιορίζονται στην «συνεισφορά [του δημόσιου οργανισμού IFP] στις δραστηριότητες στους τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat» (222). Όσον αφορά συγκεκριμένα τα πλεονεκτήματα που μεταβιβάζονται στην Axens και την Prosernat, χωρίς να είναι σε θέση να προσδιορίσει το ακριβές ποσό αυτού του πλεονεκτήματος, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας του καλυπτόμενου κινδύνου, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό δεν μπορεί, σε καμία περίπτωση, να υπερβαίνει, για κάθε παροχή υπηρεσίας, για κάθε έτος, τα ποσά που παρουσιάζονται στον πίνακα 5 της αιτιολογικής σκέψης 236.
(250)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα τέτοιο οικονομικό πλεονέκτημα που μεταβιβάζεται από τον δημόσιο οργανισμό IFP στις θυγατρικές του ιδιωτικού δικαίου Axens και Prosernat είναι επιλεκτικό, εφόσον οι ανταγωνιστές αυτών των επιχειρήσεων δεν έχουν πρόσβαση στις τεχνολογίες και τους ανθρώπινους πόρους και τα υλικά μέσα του δημόσιου οργανισμού IFP με εξίσου ευνοϊκούς όρους.
7.1.5 ΝΟΘΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ
(251)
Το εξεταζόμενο μέτρο μπορεί να επιφέρει μείωση των λειτουργικών εξόδων του IFP για τις υπηρεσίες που παρέχει σε τρίτους (έρευνα επί συμβάσει) και μείωση του λειτουργικού κόστους της Axens και της Prosernat για τις υπηρεσίες που αγοράζουν από τη μητρική εταιρεία τους (έρευνα στον αποκλειστικό τομέα τους, έρευνα επί συμβάσει, διάθεση προσωπικού και υλικών, παροχή διοικητικών υπηρεσιών), με αποτέλεσμα να ευνοείται ο όμιλος IFP και, κατά συνέπεια, να νοθεύεται ο ανταγωνισμός κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(252)
Στο βαθμό που οι αγορές στις οποίες δραστηριοποιείται ο όμιλος IFP, συγκεκριμένα της έρευνας επί συμβάσει όσον αφορά άμεσα το δημόσιο οργανισμό IFP, τις αγορές των καταλυτών και των τεχνολογιών για τις βιομηχανίες διύλισης και πετροχημικών, όσον αφορά τη θυγατρική Axens, και τις αγορές των μελετών, υπηρεσιών και εξοπλισμών στον τομέα της επεξεργασίας του φυσικού αερίου και της ανάκτησης του θείου, όσον αφορά τη θυγατρική Prosernat, είναι σε μεγάλο βαθμό ανοικτές στις συναλλαγές στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το υπό εξέταση μέτρο μπορεί να έχει δυσμενή επίπτωση στις ανταγωνίστριες επιχειρήσεις οι οποίες έχουν αναπτύξει, ή επιθυμούν να αναπτύξουν, παρόμοιες οικονομικές δραστηριότητες στις εξεταζόμενες αγορές.
(253)
Υπό αυτές τις συνθήκες, η ύπαρξη απεριόριστης εγγύησης του κράτους προς όφελος του δημόσιου οργανισμού IFP μπορεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει τις συναλλαγές κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
7.1.6 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(254)
Η εγγύηση του κράτους προς τον δημόσιο οργανισμό IFP λόγω του καθεστώτος του, συνεπάγεται συνεπώς μεταφορά πόρων του κράτους καταλογιστέα στο κράτος, η οποία νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών ευνοώντας τον όμιλο IFP.
(255)
Η Επιτροπή κρίνει ότι η εγγύηση αυτή συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
7.2 Ο ΠΑΡΑΝΟΜΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(256)
Πριν αλλάξει νομική μορφή, ο IFP ήταν νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, που είχε συσταθεί υπό μορφή επαγγελματικού οργανισμού κατά την έννοια του νόμου αριθ. 43-612 της 17ης Νοεμβρίου 1943 σχετικά με τη διαχείριση των επαγγελματικών συμφερόντων. Με αυτή την ιδιότητα, ο IFP υπαγόταν στις διαδικασίες κοινού δικαίου σε θέματα δικαστικής εξυγίανσης και εκκαθάρισης και δεν απολάμβανε την εγγύηση του κράτους που του παρέχει το καθεστώς EPIC.
(257)
Με το διάταγμα της 6ης Ιουλίου 2006, που εκδόθηκε κατ' εφαρμογή του νόμου αριθ. 2005-81 της 13ης Ιουλίου 2005, ο IFP μετατράπηκε σε EPIC στις 7 Ιουλίου 2006. Αυτή η μεταβολή του καθεστώτος αποτελεί την απαρχή της χορήγησης απεριόριστης εγγύησης του κράτους στον δημόσιο οργανισμό IFP. Το εν λόγω μέτρο πρέπει, συνεπώς, να χαρακτηριστεί νέα ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο γ) του διαδικαστικού κανονισμού.
(258)
Σύμφωνα με το άρθρο 2 σημείο 1 του διαδικαστικού κανονισμού, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να κοινοποιούν έγκαιρα «κάθε σχέδιο χορήγησης νέας ενίσχυσης». Εφόσον η μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP δεν κοινοποιήθηκε επίσημα από τη Γαλλία, αλλά απλώς επισημάνθηκε παρεμπιπτόντως στο πλαίσιο μιας άλλης διαδικασίας και η πραγματική εφαρμογή του μέτρου δεν υποβλήθηκε στην εκ των προτέρων έγκριση της Επιτροπής, η εν λόγω κρατική ενίσχυση τέθηκε σε εφαρμογή από τη γαλλική κυβέρνηση κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(259)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω μέτρο συνιστά παράνομη κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του διαδικαστικού κανονισμού.
7.3 ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
7.3.1 ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΠΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ IFP
(260)
Οι παροχές υπηρεσιών συνίστανται στην εκμίσθωση υποδομών έρευνας, διάθεσης προσωπικού ή παροχής νομικών υπηρεσιών (για λογαριασμό των θυγατρικών).
(261)
Οι υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει συνίστανται κατά κανόνα για τον δημόσιο οργανισμό IFP στην παροχή στήριξης σε πελάτη (σε έναν τρίτο ή σε θυγατρική (223)) ο οποίος επιθυμεί να ασκήσει δραστηριότητες έρευνας που θα του επιτρέψουν να κατανοήσει καλύτερα ή να ελέγξει ένα επιστημονικό ή τεχνικό φαινόμενο. (224) Η ζήτηση μπορεί να χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ή μικρότερη ακρίβεια και να παρέχει στον δημόσιο οργανισμό IFP περιθώρια κινήσεων κατά το μάλλον ή ήττον μεγάλα, από την απλή τήρηση μιας συγγραφής υποχρεώσεων αυστηρά καθορισμένης από τον πελάτη μέχρι την παροχή μιας πλήρους υπηρεσίας έρευνας που περιλαμβάνει και συστάσεις […] (*). Με βάση κάθε αίτηση, ο δημόσιος οργανισμός IFP διατυπώνει πρόταση τεχνικού και εμπορικού χαρακτήρα, η οποία συνοδεύεται με συμβατικούς όρους υλοποίησης και στη συνέχεια αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τον πελάτη. Οι γαλλικές αρχές έχουν παρουσιάσει τις υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει και τις παρεχόμενες υπηρεσίες από τον δημόσιο οργανισμό IFP στους τρεις τομείς δραστηριότητάς του (CREP, CRRP, CRME).
(262)
Στο επίπεδο CREP, οι υπηρεσίες αποσκοπούν κυρίως στην επικύρωση ή/και βελτίωση των μεθοδολογιών, τεχνολογιών και λογισμικών που αναπτύσσει το ερευνητικό κέντρο. Εξάλλου, για την υλοποίηση ορισμένων από αυτές τις εργασίες, το CREP θέτει στη διάθεση των βιομηχανικών εταίρων του εξοπλισμούς και αλγορίθμους υπολογισμών που ανήκουν στον δημόσιο οργανισμό IFP ή σπάνιες πραγματογνωμοσύνες οι οποίες δεν είναι διαθέσιμες στο πλαίσιο μιας εμπορικής υπηρεσίας η οποία παρέχεται σε έναν ιδιωτικό φορέα. Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να ταξινομηθούν στις ακόλουθες κατηγορίες:
α)
υπηρεσίες που συνδέονται με έναν ειδικό εξοπλισμό του οποίου δεν υπάρχουν ή υπάρχουν ελάχιστα ισοδύναμα στον κόσμο (225)·
β)
ερμηνεία περιπτώσεων που κάνουν χρήση λογισμικών τα οποία αναπτύσσονται από τον δημόσιο οργανισμό IFP και δεν έχουν διατεθεί ακόμη στην αγορά ή η χρήση τους σε αυτό το συγκεκριμένο πλαίσιο απαιτεί ειδική πραγματογνωμοσύνη με τη χρησιμοποίηση των ικανοτήτων του δημόσιου οργανισμού IFP (226)·
γ)
χρησιμοποίηση ειδικής πραγματογνωμοσύνης του δημόσιου οργανισμού IFP (227)·
δ)
χρησιμοποίηση πραγματογνωμοσύνης που είναι σε στάδιο ανάπτυξης για την επικύρωση της ικανότητας, των τεχνολογιών και των μεθοδολογιών που αναπτύσσονται (228).
(263)
Στο επίπεδο του CRRP, οι υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει συνίστανται, παραδείγματος χάρη, σε ενίσχυση για την υλοποίηση από ένα ξένο πανεπιστήμιο (229) δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στην ειδική αρμοδιότητα του IFP στον τομέα των καταλυτών, σε εργασίες που συνίστανται σε «[…] (*) (230)» για την κατανόηση των φαινομένων […] (*), ή μια μελέτη (231) σχετικά με […] (*).
(264)
Στο επίπεδο του CRME, οι υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει συνίσταται παραδείγματος χάρη, για λογαριασμό κατασκευαστών αυτοκινήτων, σε […] (*) από […] (*) ενός […] (*) και μεθοδολογίας (232) του δημόσιου οργανισμού IFP, σε μελέτη […] (*) (233) που είναι αποτέλεσμα ερευνών του δημόσιου οργανισμού IFP […] (*) ή σε δοκιμές […] (*) για […] (*) που έχει αναπτύξει ο δημόσιος οργανισμός IFP (234).
(265)
Από την ανωτέρω περιγραφή συνάγεται ότι οι δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει που διεξάγονται από τον δημόσιο οργανισμό IFP για λογαριασμό τρίτων αφορούν είτε την υλοποίηση τεχνικών μελετών σκοπιμότητας πριν από τις δραστηριότητες έρευνας, είτε στην απόκτηση νέων γνώσεων και ικανοτήτων στους τομείς αρμοδιότητας του οργανισμού, είτε τη χρησιμοποίηση των γνώσεων και τεχνολογιών που αναπτύσσει ο δημόσιος οργανισμός IFP για την τελειοποίηση νέων προϊόντων, διεργασιών ή υπηρεσιών.
(266)
Οι γαλλικές αρχές έχουν κοινοποιήσει στοιχεία για τις δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει και τις παροχές υπηρεσιών για λογαριασμό τρίτων από τον δημόσιο οργανισμό IFP για την περίοδο 2004-2009. Από τα κοινοποιηθέντα στοιχεία συνάγεται ότι οι εν λόγω υπηρεσίες έρευνας αντιπροσωπεύουν ετησίως ποσοστό περίπου [0-5] (**)% του συνολικού προϋπολογισμού του δημόσιου οργανισμού IFP (ήτοι […] (*) ευρώ από υπηρεσίες για προϋπολογισμό περίπου 300 εκατ. ευρώ), έτσι ώστε η εν λόγω οικονομική δραστηριότητα να μπορεί να χαρακτηριστεί υποτυπώδης στον πλαίσιο των δραστηριοτήτων του δημόσιου οργανισμού.
7.3.1.1 Υπόθεση μεταφοράς της κρατικής ενίσχυσης σε τρίτους ή στις θυγατρικές
(267)
Σύμφωνα με το σημείο 3.1.2 του πλαισίου Ε&Α&Κ, όταν ένας ερευνητικός οργανισμός μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ασκεί περιστασιακά οικονομικές δραστηριότητες, όπως η εκμίσθωση εξοπλισμών, η παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις ή η εκτέλεση συμβάσεων έρευνας, η δημόσια χρηματοδότηση αυτών των οικονομικών δραστηριοτήτων συνεπάγεται κατά κανόνα κρατικές ενισχύσεις. Εντούτοις, εάν μπορεί να αποδειχθεί ότι η δημόσια χρηματοδότηση μεταφέρθηκε εξ ολοκλήρου στον τελικό δικαιούχο και ότι ο ενδιάμεσος δεν αποκόμισε κανένα πλεονέκτημα, μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν έχει ωφεληθεί από κρατική ενίσχυση.
(268)
Στην προκειμένη περίπτωση, στον βαθμό που ο ερευνητικός οργανισμός όπως ο IFP ασκεί δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει ενώ καλύπτεται από απεριόριστη εγγύηση του δημοσίου, πρέπει να θεωρηθεί ότι ωφελείται από κρατική ενίσχυση, εκτός εάν αποδειχθεί ότι η τιμή πώλησης αυτών των υπηρεσιών επέτρεψε να μεταφερθεί εξ ολοκλήρου η κρατική ενίσχυση στους πελάτες του.
(269)
Η τιμολόγηση των υπηρεσιών έρευνας επί συμβάσει του δημόσιου οργανισμού IFP καθορίζεται βάσει του πλήρους κόστους (235), στο οποίο εφαρμόζεται ένα περιθώριο το ποσοστό του οποίου διαφέρει σε συνάρτηση με το αποτέλεσμα της διαπραγμάτευσης με τον πελάτη που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 261. Με τον τρόπο αυτό, το μόνο στοιχείο κόστους που φαίνεται να μην έχει ληφθεί υπόψη από τον δημόσιο οργανισμό αντιστοιχεί ακριβώς στο ασφάλιστρο για την κάλυψη της εγγύησης εκτέλεσης σύμβασης (καλύτερης προσπάθειας) του δημόσιου οργανισμού IFP.
(270)
Όσον αφορά τις υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει που ασκεί ο δημόσιος οργανισμός IFP για λογαριασμό των θυγατρικών του Axens και Prosernat, η Επιτροπή θεωρεί ότι το οικονομικό όφελος που προκύπτει από την εγγύηση μπορεί είτε να παραμείνει στο δημόσιο οργανισμό IFP και, κατά περίπτωση, να χρησιμοποιηθεί για άλλες χρήσεις, είτε να μεταβιβαστεί στις θυγατρικές μέσω της τιμολόγησης, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας των δεσμών που τις ενώνουν με τη μητρική εταιρεία τους:
α)
στην πρώτη περίπτωση, το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης εξετάζεται στο παρόν τμήμα·
β)
στη δεύτερη περίπτωση, η Επιτροπή παραπέμπει στην ανάλυση του συμβιβάσιμου που παρουσιάζεται στο μέρος 7.3.2 το οποίο, για λόγους σύνεσης, θα περιλαμβάνει τα εν λόγω ποσά στην εκτίμηση του πλεονεκτήματος που δυνητικά μεταβιβάζεται στις θυγατρικές.
(271)
Επίσης, όσον αφορά τους τρίτους πελάτες, εάν μπορούσε να διαπιστωθεί ότι ποσό που αντιστοιχεί σε αυτό το στοιχείο πρόσθετου κόστους μεταβιβαζόταν συστηματικά σε τρίτους μέσω της εφαρμοζόμενης τιμολόγησης, μια διεξοδική εξέταση των ενισχύσεων που μεταβιβάστηκαν θα καταδείκνυε κατά πάσα πιθανότητα ποσά ενίσχυσης ήσσονος σημασίας (236). Από τα στοιχεία που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές προκύπτει, πράγματι, ότι οι περισσότερες από τις τιμολογηθείσες υπηρεσίες παράγουν ποσό κατώτερο τω […] (*) ευρώ κύκλου εργασιών (ή ανώτατο ποσό κάλυψης του κινδύνου αθέτησης […] (*) ευρώ), ενώ η σημαντικότερη σύμβαση αφορούσε ποσό μόλις […] (*) ευρώ (δηλαδή ανώτατο ποσό κάλυψης του κινδύνου αθέτησης […] (*).
(272)
Εντούτοις, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ότι η οριακή συμπεριφορά που υιοθέτησε ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν επέτρεπε να μεταβιβαστεί σε όλες τις περιπτώσεις πλήρως το ποσό της ενίσχυσης στον πελάτη των υπηρεσιών έρευνας επί συμβάσει. Σε αυτή την περίπτωση, η μη καταβολή του ασφαλίστρου εγγύησης στο κράτος για την κάλυψη των συμβάσεων έρευνας που παρέχονται σε τρίτους θα συνιστούσε πρόσθετη δημόσια χρηματοδότηση που τίθεται στη διάθεση του δημόσιου οργανισμού από το κράτος.
(273)
Τα αντίστοιχα δημόσια κεφάλαια θα μπορούσαν, λοιπόν, να χρησιμοποιηθούν για τρεις χρήσεις:
α)
είτε για τη χρηματοδότηση μη οικονομικών δραστηριοτήτων του δημόσιου οργανισμού, γεγονός που δεν θα ενείχε κρατική ενίσχυση·
β)
είτε για τη χρηματοδότηση άλλων δραστηριοτήτων έρευνας επί συμβάσει για λογαριασμό τρίτων ή των θυγατρικών. Αυτή η υπόθεση αναλύεται διεξοδικά στο μέρος 7.3.1.2.
γ)
είτε για τη χρηματοδότηση ερευνών που διεξάγει ο δημόσιος οργανισμός στον τομέα αποκλειστικής δραστηριότητας των θυγατρικών του, η οποία θα μπορούσε να προστεθεί στα ποσά κρατικής ενίσχυσης που έχουν ήδη διαβιβαστεί στις θυγατρικές. Η υπόθεση αυτή αναλύεται διεξοδικά στο μέρος 7.3.2.
7.3.1.2 Το συμβιβάσιμο μιας κρατικής εγγύησης που παρέχεται σε ερευνητικό οργανισμό για την άσκηση δραστηριοτήτων έρευνας επί συμβάσει και παροχής βοηθητικών υπηρεσιών προς την κύρια δραστηριότητα ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας
(274)
Πριν εξετάσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της παρούσας περίπτωσης, η Επιτροπή επιθυμεί να επιβεβαιώσει τη θέση αρχής που υιοθέτησε στο πλαίσιο της πρακτικής της κατά την έκδοση αποφάσεων, σύμφωνα με την οποία μια απεριόριστη εγγύηση του κράτους που καλύπτει οικονομικές δραστηριότητες συνιστά, καταρχήν, ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση (237). Γενικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι απεριόριστες εγγυήσεις σε έναν οικονομικό τομέα ανοικτό στον ανταγωνισμό είναι ασυμβίβαστες με τη ΣΛΕΕ, κυρίως διότι μια τέτοια εγγύηση μεταφέρει στο κράτος το σύνολο των κινδύνων που συνδέονται με μια οικονομική δραστηριότητα, χωρίς η δικαιούχος επιχείρηση να βαρύνεται με το κόστος αυτής της κάλυψης, και δημιουργεί μια κατάσταση ηθικού κινδύνου η οποία ωθεί τη δικαιούχο επιχείρηση, που προστατεύεται από κάθε απειλή πτώχευσης, να αναλάβει μεγαλύτερο κίνδυνο σε σχέση με την κατάσταση κατά την οποία θα αναλάμβανε εξ ολοκλήρου τις αρνητικές συνέπειες των ενεργειών της. Βάσει της αρχής της αναλογικότητας, οι εν λόγω απεριόριστες εγγυήσεις τις περισσότερες φορές δεν μπορούν να δικαιολογηθούν με οικονομικές αποστολές γενικού συμφέροντος, εφόσον αποδεικνύεται αδύνατο, στην περίπτωση μιας απεριόριστης εγγύησης, να επαληθευθεί ότι το ποσό της ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το καθαρό κόστος παροχής της δημόσιας υπηρεσίας (238).
(275)
Στην προκειμένη περίπτωση, πρέπει να επισημανθεί ότι η γαλλική νομοθεσία ανέθεσε στον δημόσιο οργανισμό IFP υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας που συνίσταται σε μια τριπλή αποστολή έρευνας, εκπαίδευσης και τεκμηρίωσης, οι οποίες, σε αντίθεση με τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (239), δεν εμπίπτουν στο πεδίο των οικονομικών δραστηριοτήτων κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης. Η κάλυψη αυτών των μη οικονομικών δραστηριοτήτων με νομικά κατοχυρωμένη εγγύηση του δημοσίου δεν ενέχει, κατά συνέπεια, καμία κρατική ενίσχυση. Κατά συνέπεια, η κύρια δραστηριότητα του δημόσιου οργανισμού IFP είναι μη οικονομικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, η επίπτωση της εγγύησης την οποία λαμβάνει λόγω του καθεστώτος του συγκεντρώνεται κατά κύριο λόγο σε αυτές τις μη οικονομικές δραστηριότητες και δεν αφορά τις επικουρικές υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει και τις υπηρεσίες που ασκούνται παρεμπιπτόντως.
(276)
Αντίθετα, όταν η εγγύηση αυτή καλύπτει τις οικονομικές δραστηριότητες των ερευνητικών οργανισμών, παραδείγματος χάρη την έρευνα επί συμβάσει ή την παροχή υπηρεσιών, χωρίς να υπόκειται σε τιμολόγηση στην τιμή της αγοράς, παρέχει στον ερευνητικό οργανισμό κρατική ενίσχυση η οποία, όπως εξηγείται ανωτέρω, μπορεί να προστεθεί είτε στη δημόσια χρηματοδότηση των μη οικονομικών δραστηριοτήτων γενικού συμφέροντος (ανεξάρτητη δημόσια έρευνα), είτε στη χρηματοδότηση των άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων του έρευνας επί συμβάσει και παροχής υπηρεσιών, είτε τέλος στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων μεταφοράς τεχνολογίας στις επιχειρήσεις Axens και Prosernat (240).
(277)
Στις δύο πρώτες περιπτώσεις, διαπιστώνεται ότι στην προκειμένη περίπτωση, παρά τον a priori απεριόριστο χαρακτήρα της κρατικής ενίσχυσης, είναι κατ' εξαίρεση δυνατό να υπολογιστεί εκ των υστέρων, για τα έτη 2006 έως 2009, μια προσαύξηση του ακαθάριστου ισοδύναμου επιχορήγησης των επιπτώσεων αυτής της εγγύησης (μη καταβολή του ασφάλιστρου κινδύνου στο κράτος) η οποία προστέθηκε (εφόσον διατηρήθηκε στον δημόσιο οργανισμό IFP) στους κρατικούς πόρους που είχε ήδη καταβάλει το κράτος σε αυτόν τον οργανισμό για την κάλυψη των καθαρών εξόδων της δραστηριότητας ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας και έρευνας επί συμβάσει ή της παροχής υπηρεσιών.
(278)
Ως προς αυτό, η Επιτροπή οφείλει να επισημάνει ότι η συμβατική έρευνα και οι παροχές υπηρεσιών που καλύπτονται από την εγγύηση του κράτους περιορίζονται, ωστόσο, σε «παρεπόμενες» δραστηριότητες προς την κύρια δραστηριότητα της ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας, δηλαδή σε οικονομικές δραστηριότητες οι οποίες:
α)
δεν επηρεάζουν τη συνήθη λειτουργία, την ανεξαρτησία ή την ουδετερότητα του ερευνητικού οργανισμού·
β)
παρέχονται, υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς, και ιδίως σε τιμή της αγοράς, ή ελλείψει τιμής της αγοράς, σε τιμή που αντανακλά το σύνολο των στοιχείων κόστους (εκτός από την επίπτωση της εγγύησης), προσαυξημένων με ένα εύλογο περιθώριο·
γ)
υπόκεινται στην τήρηση χωριστής λογιστικής από τη λογιστική των δραστηριοτήτων ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας, ιδίως όσον αφορά το κόστος και τη χρηματοδότησή τους αντίστοιχα·
δ)
συνδέονται άμεσα με την κύρια δραστηριότητα ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας, κατά τρόπο που να μην είναι από τεχνική άποψη εφικτό να διαχωριστούν, λόγω κυρίως της χρησιμοποίησης των ίδιων υποδομών, εξοπλισμών, ειδικών ή τεχνολογιών ή της απασχόλησης των ίδιων ερευνητών, μηχανικών, μελετητών ή τεχνικών.
(279)
Αυτές οι επικουρικές δραστηριότητες μπορούν να συνίστανται στην εκτέλεση συμβάσεων έρευνας, πραγματογνωμοσύνης ή τεχνικών ή επιστημονικών συμβουλών που συνεπάγονται, κατά περίπτωση, τη διάθεση υποδομών, εξοπλισμού υλικού ή τεχνολογιών υψηλής καινοτομίας, χρηματοδοτούνται ή ασκούνται στο πλαίσιο εργασιών και είναι απαραίτητες για τις εργασίες ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας της οποίας δεν υπάρχουν ή υπάρχουν ελάχιστα ισοδύναμα στον κόσμο (241), εκτός από τις υπηρεσίες που παρέχονται από έναν ή περισσότερους παρόμοιους οργανισμούς έρευνας, η χρησιμοποίηση των οποίων απαιτεί την πραγματογνωμοσύνη και τις ικανότητες ερευνητών, επιστημόνων, μηχανικών, μελετητών ή τεχνικών που χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο από τον ερευνητικό οργανισμό, για να συμβάλουν στις εργασίες του ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας.
(280)
Οι υπηρεσίες αυτές επιτρέπουν εξάλλου, τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης μεταξύ της δημόσιας έρευνας και του βιομηχανικού τομέα, παρέχοντας στις επιχειρήσεις - πελάτες τη δυνατότητα πρόσβασης σε πειραματικά μέσα, στις τεχνολογίες και στην τεχνογνωσία του προσωπικού του δημόσιου οργανισμού IFP και παρέχοντας σε αυτόν τη δυνατότητα να αξιοποιήσει την εμπειρία στις αγορές των πρωτότυπων εργασιών του, που αποτελούν μελλοντικές πηγές βελτιώσεων των δραστηριοτήτων του ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας. Αυτά τα συνδυασμένα αποτελέσματα των επιστημονικών γνώσεων είναι προς όφελος των εμπλεκόμενων φορέων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο σύνολό της.
(281)
Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 266, οι υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει και η παροχή υπηρεσιών αντιπροσώπευαν ποσοστό μόλις [0-5] (**)% του συνολικού προϋπολογισμού του δημόσιου οργανισμού IFP το διάστημα από 2004 έως 2009, το οποίο αποτελεί ένα εξαιρετικά μικρό ποσοστό.
(282)
Εξάλλου, η αναγωγή των τιμολογούμενων υπηρεσιών σε επίπεδο κάθε πελάτη αφορά τις περισσότερες φορές ποσό κατώτερο από […] (*) ευρώ κύκλου εργασιών, με αποτέλεσμα το εκτιμώμενο ανώτατο ποσό της ενίσχυσης να είναι τις περισσότερες φορές αμελητέο, της τάξης των […] (*) ευρώ ανά σύμβαση. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω ενίσχυση είναι ανάλογη με τον στόχο γενικού συμφέροντος για τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
(283)
Με την επιφύλαξη ότι οι εν λόγω επικουρικές δραστηριότητες θα εξακολουθήσουν να αντιπροσωπεύουν ένα πολύ περιορισμένο τμήμα των πόρων που διατίθενται από τον δημόσιο οργανισμό IFP στην κύρια αποστολή του της ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας, λαμβανομένης υπόψη της θετικής επίπτωσης αυτών των επικουρικών δραστηριοτήτων σε όρους στόχων κοινού συμφέροντος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κάλυψή τους από την εγγύηση του κράτους δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αλλοιώσει τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το συμφέρον της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
(284)
Στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων σχετικά με το εν λόγω μέτρο, οι γαλλικές αρχές οφείλουν να αποδεικνύουν ότι ο όρος αυτός εξακολουθεί να τηρείται στο μέλλον. Σε περίπτωση αμφιβολίας σχετικά με τον επικουρικό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων έρευνας επί συμβάσει ή παροχής υπηρεσιών, θα πρέπει ασφαλώς να ενημερώνεται άμεσα η Επιτροπή και, κατά περίπτωση, να κοινοποιούνται οι ενδεχόμενες κρατικές ενισχύσεις, λαμβανομένης υπόψη της επίπτωσης της κρατικής ενίσχυσης.
(285)
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή καταγράφει επίσης την πρόταση των γαλλικών αρχών να εισάγεται σε κάθε σύμβαση που εμπίπτει ειδικά στην οικονομική δραστηριότητα του δημόσιου οργανισμού IFP και, συνεπώς, στις δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει και παροχής υπηρεσιών, ρήτρα μη ευθύνης του κράτους, έτσι ώστε να ισχύει, κατά περίπτωση, η εξαίρεση αναληφθέντος κινδύνου και με τρόπο που να περιορίζονται σημαντικά οι ενδεχόμενες δυσμενείς επιπτώσεις της εγγύησης.
7.3.2 ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΤΟΝ ΟΜΙΛΟ IFP ΣΤΟΥΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ AXENS ΚΑΙ ΤΗΣ PROSERNAT
7.3.2.1 Βάση για την εξέταση του συμβιβάσιμου της ενίσχυσης
(286)
Όσον αφορά για το μέτρο ενίσχυσης που αποσκοπεί στη στήριξη των εργασιών Ε&Α που υλοποιεί ο δημόσιος οργανισμός IFP, οι εφαρμοστέοι κανόνες για την εξέταση του συμβιβάσιμου είναι οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη.
(287)
Εφόσον η μεταβολή του καθεστώτος του δημόσιου οργανισμού IFP επήλθε στις 7 Ιουλίου 2006, η ημερομηνία χορήγησης της υπό εξέτασης απεριόριστης εγγύησης από το κράτος είναι πριν την 1η Ιανουαρίου 2007, ημέρα που τέθηκε σε ισχύ το προαναφερθέν πλαίσιο Ε&Α&Κ. Έτσι, όσον αφορά την εξέταση του συμβιβάσιμου αυτού του μέτρου, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τον καθορισμό των εφαρμοστέων κανόνων για την αξιολόγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης (242), η Επιτροπή θα εφαρμόσει σε αυτή τη μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση το κοινοτικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη του 1996, το οποίο ίσχυε κατά τον χρόνο χορήγησης της ενίσχυσης.
(288)
Εάν ωστόσο, ληφθεί υπόψη ότι η κάλυψη των οικονομικών δραστηριοτήτων του δημόσιου οργανισμού IFP από την απεριόριστη εγγύηση που του παρείχε το καθεστώς του EPIC επεκτάθηκε απεριόριστα με την πάροδο του χρόνου, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι είναι, όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 277, κατ' εξαίρεση εφικτό να προσδιοριστεί ποσοτικά η μέγιστη επίπτωση της εγγύησης στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά της κάλυψης από την απεριόριστη εγγύηση των δραστηριοτήτων που ασκούσε ο δημόσιος οργανισμός στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat βάσει των διατάξεων του πλαισίου Ε&Α&Τ από την 1η Ιανουαρίου 2007, ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ. Σε κάθε περίπτωση, τα συμπεράσματα της ανάλυσης του συμβιβάσιμου παραμένουν αμετάβλητα ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο πλαίσιο.
7.3.2.2 Στάδια έρευνας
(289)
Στο πλαίσιο της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005 (243) η Επιτροπή έκρινε ότι οι δραστηριότητες που ασκεί ο δημόσιος οργανισμός IFP στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας των θυγατρικών του Axens και Prosernat και σε συνεργασία με αυτές ενέπιπτε πράγματι στο πεδίο της Ε&Α, εφόσον εντοπίστηκαν σημεία εμπλοκής για κάθε σχέδιο στο επίπεδο των συστατικών, των σχέσεων τους ή των χαρακτηριστικών των διεργασιών ή των προϊόντων στόχου, εφόσον οι εργασίες υλοποιούνταν πριν από το στάδιο της έγκρισης των διεργασιών από προσωπικό που αποτελείται κυρίως από ερευνητές και τεχνικούς, βάσει μεθόδων που στηρίζονται στον πειραματισμό, την ερμηνεία και τη δημιουργία προτύπων και τα αποτελέσματα των οποίων είχαν ευρεία εφαρμογή και καλύπτονταν από διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης ότι οι δραστηριότητες του ίδιου τύπου που ασκούνται από άλλους επιχειρηματίες του τομέα κατατάσσονται συνήθως στις ερευνητικές δραστηριότητες. (244) Η ανάλυση των καινοτόμων στοιχείων των ασκούμενων δραστηριοτήτων έρευνας πραγματοποιήθηκε βάσει των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων του Manuel de Frascati (245).
(290)
Όσον αφορά το έτος 2006, ή Επιτροπή εξέτασε στην προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005 (246) τα σχέδια που υλοποιούνταν στο πλαίσιο των συμβάσεων έρευνας μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και της Axens, αφενός, και μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και της Prosernat, αφετέρου. Η Επιτροπή έκρινε ότι τα σχέδια αυτά συνίσταντο, αφενός, σε δραστηριότητες βιομηχανικής έρευνας και, αφετέρου, σε μελέτες τεχνικής σκοπιμότητας πριν από την υλοποίηση σχεδίων βιομηχανικής έρευνας, κατά την έννοια του πλαισίου Ε&Α του 1996. Ο εν λόγω χαρακτηρισμός των ερευνητικών δραστηριοτήτων πραγματοποιήθηκε βάσει των ειδικών παραδειγμάτων και εξηγήσεων που παρέχει ο Manuel de Frascati για κάθε ερευνητική δραστηριότητα που ασκούν ο δημόσιος οργανισμός IFP και η Axens, αφενός, και ο δημόσιος οργανισμός IFP και η Prosernat, αφετέρου.
(291)
Εξάλλου, στο πλαίσιο των εκθέσεων που υποβάλλονται κατ' εφαρμογή της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, οι γαλλικές αρχές κατέταξαν τα σχέδια που υλοποιούνται στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat για τα έτη 2007, 2008 και 2009 χρησιμοποιώντας τις δύο προαναφερθείσες κατηγορίες κατά την έννοια του πλαισίου Ε&Α του 1996, ή εναλλακτικά ως δραστηριότητες βιομηχανικής έρευνας κατά την έννοια του σημείου 2.2.στ) και ως μελέτες τεχνικής σκοπιμότητας πριν από τις δραστηριότητες βιομηχανικής έρευνας, κατά την έννοια του σημείου 5.2 του πλαισίου Ε&Α&Κ του 2006. Τα σχέδια αφορούσαν τη μελέτη νέων τρόπων σύνθεσης ή την τελειοποίησή τους, σε κλίμακα που δεν έχει σχέση με τη βιομηχανική κλίμακα. Αποσκοπούσαν στην επικύρωση εννοιών και ενέπιπταν στη βιομηχανική έρευνα κατά την έννοια του πλαισίου Ε&Α του 1996 και του πλαισίου Ε&Α&Κ. Μαζί με τις ετήσιες εκθέσεις που κοινοποιούνταν στο πλαίσιο της προαναφερθείσας ενίσχυσης C 51/2005, υποβάλλονταν και ετήσια συνοπτικά δελτία για κάθε σχέδιο.
(292)
Για τα επόμενα έτη, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με την προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005, η Γαλλία οφείλει να υποβάλει ετήσια έκθεση στην Επιτροπή με τα αναλυτικά στοιχεία των σχεδίων που υλοποιούνται από τον δημόσιο οργανισμό IFP ταξινομημένα ανά κατηγορία έρευνας.
7.3.2.3 Επιλέξιμες δαπάνες
(293)
Στο πλαίσιο της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005 (247) (για το έτος 2006), και στις ετήσιες εκθέσεις (για τα έτη 2007, 2008 και 2009), οι δαπάνες των σχεδίων στους αποκλειστικούς τομείς της Axens και της Prosernat είναι σύμφωνες με τις επιλέξιμες δαπάνες που ορίζονται στο παράρτημα ΙΙ του πλαισίου Ε&Α του 1996, καθώς και με τις επιλέξιμες δαπάνες κατά την έννοια του σημείου 5.1.4 του πλαισίου Ε&Α&Κ.
(294)
Υπενθυμίζεται ότι τα στοιχεία κόστους τιμολόγησης των ερευνητικών δραστηριοτήτων του δημόσιου οργανισμού IFP στην Axens και την Prosernat περιλαμβάνουν δαπάνες που καταλογίζονται άμεσα στα σχέδια και αφορούν την υπεργολαβία, τις μετακινήσεις, τις ασφάλειες και την τεκμηρίωση καθώς και τις προμήθειες και τα μικροϋλικά. Περιλαμβάνουν επίσης και τις άλλες δαπάνες που καταλογίζονται στα σχέδια, όπως οι δαπάνες ερευνητικού προσωπικού, οι αποσβέσεις ενσώματων και άυλων στοιχείων ενεργητικού και άλλα γενικά έξοδα. Οι δαπάνες αυτές πραγματοποιούνται άμεσα λόγω των ερευνητικών δραστηριοτήτων και κατανέμονται μεταξύ των διαφόρων ερευνητικών σχεδίων κατ' αναλογία του χρόνου που έχει αναλώσει το ερευνητικό προσωπικό για κάθε σχέδιο. Εξάλλου, οι δαπάνες των οριζόντιων σχεδίων Ε&Α που αφορούν τις μεθόδους για τον εξοπλισμό που χρησιμοποιούνται σε άλλα σχέδια Ε&Α καταλογίζονται κατ' αναλογία του κόστους κάθε σχεδίου Ε&Α.
(295)
Οι δαπάνες αυτές αντιστοιχούν στις ακόλουθες κατηγορίες: δαπάνες υπηρεσιών συμβούλων και άλλων ισοδύναμων υπηρεσιών, δαπάνες προσωπικού, κόστος των εργαλείων, του υλικού και των οικοπέδων και των χώρων καθώς και στα γενικά πρόσθετα έξοδα και άλλες λειτουργικές δαπάνες, σύμφωνα με τις κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών του πλαισίου του 1996 και του πλαισίου Ε&Α&Κ.
(296)
Για τα επόμενα έτη, τα στοιχεία αυτά θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνονται στις υποβαλλόμενες από τις γαλλικές αρχές ετήσιες εκθέσεις.
7.3.2.4 Ένταση των ενισχύσεων
(297)
Από το πλαίσιο Ε&Α του 1996 συνάγεται ότι οι ανώτατες επιτρεπόμενες εντάσεις ενίσχυσης ανέρχονται στο 75 % για τις μελέτες τεχνικής εφικτότητας που προηγούνται των σχεδίων βιομηχανικής έρευνας (σημείο 5.4) και στο 50 % για τα σχέδια βιομηχανικής έρευνας (σημείο 5.3).
(298)
Από το πλαίσιο Ε&Α&Κ συνάγεται ότι η ένταση της ενίσχυσης, υπολογιζόμενη με βάση τις αποδεκτές δαπάνες του σχεδίου δεν μπορεί να υπερβεί το 50 % για τη βιομηχανική έρευνα (σημείο 5.1.2 β) και το 65 % για τις μελέτες που προηγούνται των δραστηριοτήτων βιομηχανικής έρευνας που πραγματοποιούνται σε μεγάλες επιχειρήσεις (σημείο 5.2.β). Υπενθυμίζεται ότι οι καλυπτόμενες από την κρατική ενίσχυση δραστηριότητες αφορούν αποκλειστικά τη βιομηχανική έρευνα και τις μελέτες τεχνικής εφικτότητας που διεξάγονται από τον δημόσιο οργανισμό IFP, τις εργασίες προανταγωνιστικής ανάπτυξης κατά την έννοια του πλαισίου Ε&Α του 1996 (ή πειραματικής ανάπτυξης κατά την έννοια του πλαισίου Ε&Α&Κ), εφόσον χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από την Axens και την Prosernat από ίδιους πόρους από τα έσοδα που προέρχονται από τις αγορές.
(299)
Η Επιτροπή κατάρτισε τον πίνακα 6 που παρουσιάζεται στη αιτιολογική σκέψη 300 με βάση τις καταστάσεις σχεδίων που αναλύουν τις ετήσιες δαπάνες ανά σχέδιο και ανά στάδιο έρευνας καθώς και με βάση την κατάσταση των ιδίων πόρων του δημόσιου οργανισμού IFP.
(300)
Κατά την κατάρτιση του πίνακα, η Επιτροπή ακολούθησε μια συντηρητική προσέγγιση, περιλαμβάνοντας όλες τις δαπάνες που εμπίπτουν, άμεσα ή έμμεσα, σε αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat και αποκλείοντας όλα τα άλλα προϊόντα, εκτός από αυτά που παρέχουν οι Axens και η Prosernat (248). Για λόγους προφύλαξης, η Επιτροπή περιέλαβε επίσης στον πίνακα το σύνολο των δυνητικών επιπτώσεων της απεριόριστης εγγύησης στην υπόθεση, αν και ελάχιστα πιθανή, κατά την οποία θα χρησιμοποιούνταν όλα από το δημόσιο οργανισμό IFP για τη χρηματοδότηση ερευνητικών δραστηριοτήτων στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat (επιπτώσεις της εγγύησης στις σχέσεις με τους προμηθευτές και τους πελάτες, όχι μόνο τις θυγατρικές, αλλά και με τρίτους).
Πίνακας 6
Μέγιστη εκτίμηση του συνολικού ποσού της συνολικής δημόσιας χρηματοδότησης που χορήγησε ο δημόσιος οργανισμός IFP στις δραστηριότητες που ασκούνται στους αποκλειστικούς τομείς της Axens Prosernat από το 2006 έως το 2009
(σε εκατ. ευρώ)
2006
2007
2008
2009
Ετήσιο κόστος των μελετών τεχνικής εφικτότητας (σε εκατ. ευρώ)
Τομέας δραστηριοτήτων IFP/Axens
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Τομέας δραστηριοτήτων IFP/Prosernat
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Σύνολο
7,4
3,5
0,9
0,9
Ετήσιο κόστος των εργασιών βιομηχανικής έρευνας (σε εκατ. ευρώ)
Τομέας δραστηριοτήτων IFP/Axens
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Τομέας δραστηριοτήτων IFP/Prosernat
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Σύνολο
49,0
45,5
52,8
55,2
Ίδιοι πόροι (σε εκατ. ευρώ)
Ποσό
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Ετήσια κρατική ενίσχυση (σε εκατ. ευρώ)
Ποσό της δημόσιας χρηματοδότησης (249)
11,3
6,4
7,7
11,1
Προσαύξηση με την επίπτωση της εγγύησης στις σχέσεις του δημόσιου οργανισμού με τους προμηθευτές του
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Προσαύξηση με την επίπτωση της εγγύησης στις σχέσεις του δημόσιου οργανισμού με τους πελάτες του (250)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
-
στο πεδίο αποκλειστικής δραστηριότητας των θυγατρικών
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
-
εκτός του πεδίου αποκλειστικής δραστηριότητας των θυγατρικών
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Ανώτατο ποσό δημόσιας χρηματοδότησης
(περιλαμβανομένης της προσαύξησης με την επίπτωση της εγγύησης)
13,1
9,8
11,3
14,7
Ένταση της ενίσχυσης
(εκτός της προσαύξησης με την επίπτωση της εγγύησης)
20,0 %
13,0 %
14,3 %
19,8 %
Προσαύξηση της έντασης της ενίσχυσης
(περιλαμβανομένης της προσαύξησης με την επίπτωση της εγγύησης)
23,2 %
20,0 %
21,0 %
26,2 %
Επιτρεπόμενη ανώτατη ένταση ενίσχυσης (251)
-
Διατάξεις του πλαισίου Ε&Α του 1996
53 %
51,8 %
50,4 %
50,4 %
-
Διατάξεις του πλαισίου Ε&Α&Κ
-
51,1 %
50,3 %
50,2 %
(301)
Η Επιτροπή επαλήθευσε την τήρηση των επιτρεπόμενων εντάσεων για κάθε στάδιο έρευνας βάσει των ετήσιων καταστάσεων των σχεδίων που υλοποιήθηκαν από το 2006 έως το 2009, λαμβάνοντας υπόψη τη μέγιστη πιθανή επίπτωση της απεριόριστης εγγύησης που συνδέεται με το καθεστώς δημόσιου οργανισμού του IFP, εντάσσοντας ως πρόσθετο στοιχείο της ενίσχυσης την εκτιμώμενη προσαύξηση με τα ασφάλιστρα κάλυψης των διαφόρων κινδύνων. Σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμη και με την προσθήκη όλων των πιθανών επιπτώσεων της εγγύησης στις σχέσεις με τους πελάτες και τους προμηθευτές, η προσαύξηση της έντασης της ενίσχυσης παραμένει σε σαφώς χαμηλότερο επίπεδο από την επιτρεπόμενη ανώτατη ένταση της ενίσχυσης. Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι τηρούνται οι εντάσεις ενίσχυσης που επιτρέπει το πλαίσιο Ε&Α του 1996 και το πλαίσιο Ε&Α&Κ.
(302)
Για τα επόμενα έτη, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με την προαναφερθείσα απόφαση C 51/2005, η Γαλλία υποχρεούται να υποβάλει ετήσια έκθεση στην Επιτροπή, ώστε αυτή να βεβαιώνεται ότι τηρούνται επίσης οι εντάσεις ενίσχυσης ανά στάδιο έρευνας και ανά σχέδιο. Από το 2010, η έκθεση αυτή θα πρέπει να παρουσιάζει το σύνολο των σχεδίων που υλοποιούνται στους τομείς δραστηριότητας της Axens και της Prosernat, ταξινομημένων ανά κατηγορία έρευνας, διευκρινίζοντας, εκτός από το κόστος ανά στάδιο έρευνας, και τα ποσά της δημόσιας χρηματοδότησης και των ιδίων πόρων που έχουν διατεθεί από τον δημόσιο οργανισμό IFP και τις θυγατρικές του, την προσαύξηση του ποσού με τα ασφάλιστρα εγγύησης, που υπολογίζεται με τη βοήθεια της περιγραφόμενης στην παρούσα απόφαση μεθόδου, συμπεριλαμβανομένων των πιθανών επιπτώσεων στους όρους δανεισμού του δημόσιου οργανισμού IFP, σύμφωνα με το σκεπτικό που αναπτύσσεται στην αιτιολογική σκέψη 200.
7.3.2.5 Σώρευση
(303)
Τηρούνται οι διατάξεις όσον αφορά τη σώρευση, τόσο αυτές που ορίζονται στο σημείο 5.1 του πλαισίου Ε&Α του 1996 όσο και στο σημείο 8 του πλαισίου Ε&Α&Κ. Πράγματι, η Επιτροπή υπολόγισε το συνολικό ποσό της ετήσιας χρηματοδότησης, ανεξάρτητα από την προέλευσή του, συμπεριλαμβανομένης της μέγιστης επίπτωσης της απεριόριστης εγγύησης για τα έτη 2006 έως 2009.
(304)
Από το έτος 2010, οι γαλλικές αρχές θα εφαρμόσουν την ίδια μέθοδο στις ετήσιες εκθέσεις που υποβάλλουν στην Επιτροπή.
7.3.2.6 Χαρακτήρας κινήτρου
(305)
Βάσει του πλαισίου Ε&Α του 1996 και του πλαισίου Ε&Α&Κ, οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει να δημιουργούν κίνητρα, δηλ. οι δικαιούχοι να μεταβάλουν τη συμπεριφορά τους, ώστε να αυξάνεται το επίπεδο των δραστηριοτήτων Ε&Α (και καινοτομίας). Τα ακόλουθα κριτήρια είναι κατά κανόνα επαρκή για να αποδειχθεί η ύπαρξη κινήτρου για τα σχέδια που λαμβάνουν ενίσχυση βάσει μόνο διεξοδικής εξέτασης: αύξηση του μεγέθους του σχεδίου, αύξηση της εμβέλειας, βελτίωση του ρυθμού ολοκλήρωσης του σχεδίου και αύξηση του συνολικού ποσού που δαπανάται για Ε&Α&Κ. Σε περίπτωση που μπορεί να αποδειχθεί σημαντική επίδραση σε τουλάχιστον ένα από αυτά τα στοιχεία, λαμβανομένης υπόψη της συνήθους συμπεριφοράς μιας επιχείρησης στον αντίστοιχο κλάδο, η Επιτροπή θα συμπεράνει ότι η ενίσχυση δημιούργησε κίνητρα (252).
(306)
Η Επιτροπή παραπέμπει στην ανάλυση που αναπτύσσεται στις αιτιολογικές σκέψεις 196 έως 198 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005 σχετικά με το στρατηγικό συμφέρον, το οποίο παρακολουθείται και εγκρίνεται από τεχνικές επιτροπές, για τις έρευνες που διεξάγονται από τον δημόσιο οργανισμό IFP και τις θυγατρικές του στο πλαίσιο της μακροπρόθεσμης εξασφάλισης του ενεργειακού εφοδιασμού, ιδίως όσον αφορά την ανανέωση και την αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου (αύξηση του ποσοστού επιτυχίας κατά την εκμετάλλευση και του ποσοστού ανάκτησης των κοιτασμάτων, εκμετάλλευση των μη συμβατικών πόρων κλπ.), τη μελέτη διεργασιών διύλισης, των τεχνολογιών μετατροπής, την ανάπτυξη καινοτόμων καυσίμων και αποτελεσματικών τεχνολογιών κίνησης, τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών για την παραγωγή καυσίμων, πολλά από τα οποία περιλαμβάνονται στις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς της έρευνας, της ενεργειακής πολιτικής και της περιβαλλοντικής πολιτικής.
(307)
Όσον αφορά το έτος 2006, η Επιτροπή επαναλαμβάνει την ανάλυσή της στην αιτιολογική σκέψη 199 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, κατά την οποία, χάρη στη δημόσια στήριξη, αναπόσπαστο μέρος της οποίας είναι η απεριόριστη εγγύηση, ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του μπόρεσαν να φέρουν εις πέρας συμπληρωματικές ερευνητικές δραστηριότητες που δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί λόγω των τεχνολογικών κινδύνων ή του ιδιαίτερα αβέβαιου χαρακτήρα της απόδοσης των επενδύσεων.
(308)
Η Επιτροπή διαπιστώνει, βάσει των ετήσιων εκθέσεων που υποβάλλουν οι γαλλικές αρχές, ότι η λογική αυτή συνεχίστηκε το 2007, το 2008 και το 2009. Σε αυτές τις εκθέσεις, οι γαλλικές αρχές ανέφεραν για κάθε σχέδιο τον χαρακτήρα κινήτρου που εξασφαλίστηκε χάρη στην ενίσχυση, ιδίως σε όρους εμβέλειας του σχεδίου, του ρυθμού εφαρμογής του και της αύξησης του συνολικού ποσού που διατέθηκε για Ε&Α.
(309)
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το 2007, στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Axens, ο όμιλος IFP υλοποίησε ιδίως πρότυπα σχέδια […] (*) (253).[…] (*). Χωρίς τη δημόσια ενίσχυση, τα προϊόντα αυτά θα διετίθεντο στην αγορά με καθυστέρηση αρκετών ετών: τα σχέδια Ε&Α θα είχαν τεθεί σε εφαρμογή πολύ αργότερα με χαμηλότερο ρυθμό ανάπτυξης και […] (*).
(310)
Εξάλλου, στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Prosernat, η κρατική ενίσχυση επέτρεψε την έναρξη υλοποίησης του σχεδίου […] (*) σχετικά με […] (*), την τελειοποίηση και την απόκτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας πρωτότυπων μεθόδων […] (*) (254) […] (*). [Ένα τέτοιο σχέδιο] (**) συνεπαγόταν περίπλοκες και δύσκολες πράξεις που απαιτούσαν σημαντικές επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και σε τεχνολογικό και χρηματοδοτικό επίπεδο, που μια εταιρεία όπως η Prosernat δεν είναι σε θέση να υλοποιήσει τελείως μόνη. Ως εκ τούτου, η δημόσια στήριξη που παρείχε ο δημόσιος οργανισμός IFP αποδείχθηκε απολύτως απαραίτητη. Συγκεκριμένα, μόνο ο δημόσιος οργανισμός IFP διέθετε εξειδικευμένους εξοπλισμούς που είχαν την ικανότητα να τελειοποιήσουν τα μοντέλα που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη της διεργασίας και εργαστηριακούς εξοπλισμούς προσαρμοσμένους στην επεξεργασία επικίνδυνων συστατικών για την υγεία.
(311)
Το 2008, στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Axens, η κρατική ενίσχυση βοήθησε να αρθούν οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί αποκλεισμοί στην […] (*). Εξάλλου, το σχέδιο […] (*) (255) παρουσίασε επίσης σημαντική εξέλιξη. Η κρατική ενίσχυση επέτρεψε στον δημόσιο οργανισμό IFP να αναπτύξει, σε συνεργασία με βιομηχανικούς εταίρους, διεργασία […] (*) η οποία θα είναι διαθέσιμη στην αγορά μέσω αδειοδότησης. Οι εργασίες για την ανάπτυξη μιας διεργασίας αυτού του τύπου συνεπαγόταν ταυτόχρονα […] (*) και […] (*).
(312)
Εξάλλου, στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Prosernat, τέθηκε σε εφαρμογή σχέδιο […] (*) για την ανάκτηση CO2 στους καπνούς. Η ανάκτηση/ αποθήκευση CO2 (256) (CSC) είναι ένα από τα μέσα που εντοπίστηκαν για τη μείωση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Λαμβανομένης υπόψη της σύστασης των καπνών και της χαμηλής πίεσης τους, ο δημόσιος οργανισμός IFP αντιμετώπισε νέες τεχνολογικές προκλήσεις. Η Prosernat δεν θα ήταν σε θέση να αναπτύξει αυτή τη διεργασία με ίδια κεφάλαια, δεδομένης της αβεβαιότητας που περιβάλλει τη δομή, το μέγεθος, την ανάπτυξη και την κανονιστική πλαισίωση της μελλοντικής αγοράς ανάκτησης του CO2.
(313)
Το 2009, στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας της Axens, μπορεί να αναφερθεί ενδεικτικά το σχέδιο […] (*) για τις διεργασίες […] (*). Αφορούσε την ανάπτυξη […] (*) καθώς και τη βελτίωση ορισμένων διεργασιών […] (*). Χάρη στα δημόσια κεφάλαια […] (*) μπόρεσε να μελετηθεί, γεγονός που επέτρεψε τη σημαντική βελτίωση των […] (*). Το σχέδιο […] (*)μπόρεσε, χάρη στη δημόσια χρηματοδότηση να διερευνήσει λύσεις πέρα από τις υφιστάμενες τεχνολογίες […] (*). Επίσης, το σχέδιο […] (*) συνεχίστηκε για τους καταλύτες οι οποίοι, μετά από παρέκταση, επέτρεψαν τη διαφοροποίηση της προσφοράς στην αγορά που βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη […] (*). Χωρίς τη δημόσια ενίσχυση, η ανάπτυξη των καταλυτών θα ήταν πολύ πιο αποσπαματική και η βελτίωση των επιδόσεων πολύ πιο αργή. Σε θέματα […] (*), το σχέδιο […] (*), που αφορούσε τους καινοτόμος καταλύτες μπόρεσε να διερευνήσει νέες μεθόδους χάρη στη δημόσια ενίσχυση, ενώ το σχέδιο […] (*) το οποίο είχε στόχο να διερευνήσει τα όρια της τεχνολογίας (ιδίως τη μεταβολή των φορτίων) ώστε να είναι δυνατό […] (*), μπόρεσε να επεκτείνει το φάσμα του πέρα από τις υφιστάμενες επιδόσεις.
(314)
Εξάλλου, στον τομέα αποκλειστικής δραστηριότητας της Prosernat, η δημόσια ενίσχυση επέτρεψε να αρχίσουν και να συνεχιστούν οι εργασίες Ε&Α που είχαν αναληφθεί στον τομέα […] (*), αλλά σταδιακά είχαν εγκαταλειφθεί. Η δημόσια στήριξη επέτρεψε, λοιπόν, να αποφευχθεί η απώλεια των προηγούμενων τεχνολογικών κατακτήσεων και να διατηρηθεί ένα φάσμα διεργασιών […] (*) στην αγορά. Επιπλέον, το σχέδιο […] (*) σχετικά με την ανάκτηση CO2 […] (*) συνεχίστηκε χάρη στη δημόσια ενίσχυση.
(315)
Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η θετική εξέλιξη των δεικτών για τη μέτρηση της προσπάθειας Ε&Α που καταβάλλει ο δημόσιος οργανισμός IFP και οι θυγατρικές του Axens και Prosernat την οποία είχε διαπιστώσει στην αιτιολογική σκέψη 200 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005 συνεχίστηκε και το διάστημα 2007 έως 2009
Πίνακας 7
Πρόοδος των δεικτών μέτρησης της προσπάθειας του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens και Prosernat το 2007, 2008 και 2009
Πρόοδος των δεικτών
IFP/Axens
IFP/Prosernat
2007/2003
2008/2003
2009/2003
2007/2003
2008/2003
2009/2003
Δαπάνες που διατέθηκαν για Ε&Α στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
Προσωπικό που διατέθηκε για Ε&Α στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
[…] (*)
(316)
Επιπλέον, η Επιτροπή επιβεβαιώνει τις διαπιστώσεις που διατύπωσε στις αιτιολογικές σκέψεις 201 έως 203 της απόφασής της C 51/2005: το τμήμα των δαπανών Ε&Α επί του κύκλου εργασιών του ομίλου IFP είναι ιδιαίτερα υψηλό, ενώ αυτός δραστηριοποιείται σε ένα περιβάλλον που υπόκειται σε συνεχή εξέλιξη των πολυάριθμων εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων, ιδίως όσον αφορά τους περιβαλλοντικούς κανόνες ή τα καθεστώτα προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας.
(317)
Όπως έπραξε ήδη στην αιτιολογική σκέψη 204 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη την πολυμορφία και τη διάρθρωση της προσφοράς καθώς και τη λειτουργία του ανταγωνισμού (257) στην αγορά των διεργασιών διύλισης ή πετροχημείας. Ως προς αυτό, επισημαίνει ότι ορισμένοι ανταγωνιστές βρίσκονται σε πολύ καλύτερη ανταγωνιστική θέση από αυτήν του ομίλου IFP, εφόσον η εταιρεία UOP Limited διαθέτει, παραδείγματος χάρη, μερίδιο αγοράς στην παγκόσμια αγορά της τάξης του 57 % κατ' αξία, έναντι μόλις 7 % για τον όμιλο IFP. Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί ότι η δημόσια στήριξη που παρέχεται στα σχέδια Ε&Α που υλοποιούνται από τον όμιλο IFP δεν μπορεί, από τη φύση της ή από τα ποσοστά της, να εμποδίσει τη σημαντική δυναμική της αγοράς των τεχνολογιών διύλισης. Εξάλλου, πρέπει να διαπιστωθεί ότι οι εμπορικοί εταίροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, διαθέτουν σημαντικά κεφάλαια για τη χρηματοδότηση της έρευνας στον τομέα της ενέργειας, τα οποία επέτρεψαν τη στήριξη των σχεδίων Ε&Α που υλοποιούν οι ανταγωνιστές του ομίλου IFP. Έτσι, ορισμένοι ανταγωνιστές του ομίλου IFP, ιδίως η εταιρεία UOP Limited, έχουν λάβει σημαντικές δημόσιες ενισχύσεις (258) ή έμμεση δημόσια στήριξη χάρη σε πολλές εταιρικές σχέσεις με ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια.
(318)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή κρίνει ότι η κρατική ενίσχυση υπέρ του ομίλου IFP στον αποκλειστικό τομέα δραστηριότητας των θυγατρικών της Axens και Prosernat είχε χαρακτήρα κινήτρου για τα έτη 2006, 2007, 2008 και 2009.
(319)
Από το έτος 2010, οι ετήσιες εκθέσεις που υποβάλλει η Γαλλία στην Επιτροπή μέχρι τη λήξη της ισχύος των αποκλειστικών συμφωνιών μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens και Prosernat θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι η ενίσχυση εξακολουθεί να έχει χαρακτήρα κινήτρου.
(320)
Βάσει όλων των προαναφερθέντων στοιχείων, η Επιτροπή συνάγει ότι η κρατική ενίσχυση που χορηγείται στον όμιλο IFP για τις δραστηριότητες στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας των θυγατρικών του Axens και Prosernat, συμπεριλαμβανομένου του στοιχείου ενίσχυσης που αποδίδεται στις επιπτώσεις της απεριόριστης εγγύησης που απολαύει ο δημόσιος οργανισμός IFP, είναι σύμφωνη με τις διατάξεις του πλαισίου Ε&Α του 1996 καθώς και με τις διατάξεις του πλαισίου Ε&Α&Κ, με την επιφύλαξη της τήρησης των όρων που ορίζονται σε αυτά.
7.3.3 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΟΥ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΡΟΥ
(321)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή θεωρεί ότι το υπό εξέταση μέτρο είναι συμβατό με την εσωτερική αγορά, με την επιφύλαξη της τήρησης των όρων που παρατίθενται στα μέρη 7.3.1 και 7.3.2.
8 ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ
(322)
Η Επιτροπή οφείλει να επισημάνει ότι δεν αμφισβητεί κατά κανένα τρόπο το γεγονός ότι ο δημόσιος οργανισμός IFP ανήκει στο κράτος ούτε αμφισβητεί το καθεστώς νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου καθαυτό.
(323)
Βάσει του άρθρου 345 της ΣΛΕΕ, η Κοινότητα είναι ουδέτερη όσον αφορά το καθεστώς της ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη και καμία διάταξη της Συνθήκης δεν εμποδίζει το κράτος να κατέχει (εξ ολοκλήρου ή εν μέρει) επιχειρήσεις. Με αυτό το δεδομένο, οι κανόνες ανταγωνισμού πρέπει να εφαρμόζονται κατά τον ίδιο τρόπο και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις και στις δημόσιες επιχειρήσεις. Η εφαρμογή αυτών των κανόνων δεν πρέπει να δημιουργεί πλεονέκτημα ή μειονέκτημα για κανέναν από αυτούς τους δύο τύπους επιχειρήσεων.
(324)
Στην παρούσα περίπτωση, η εγγύηση που λαμβάνει ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν είναι απόρροια του ιδιοκτησιακού καθεστώτος, αλλά του νομικού καθεστώτος της επιχείρησης. Τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επιλέγουν τη νομική μορφή των επιχειρήσεων, οφείλουν όμως, κατά την επιλογή τους, να τηρούν τους κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης. Συγκεκριμένα, το γεγονός ότι η εγγύηση του κράτους συνδέεται αυτόματα με ένα συγκεκριμένο νομικό καθεστώς δεν εμποδίζει από μόνο του η εν λόγω εγγύηση να συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαριθμούνται σε αυτό (259),
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η απόδοση από τη Γαλλία του καθεστώτος δημόσιου οργανισμού βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα στον IFP παρέχει σε αυτόν, από τις 7 Ιουλίου 2006, απεριόριστη δημόσια εγγύηση (εφεξής «κρατική εγγύηση») για το σύνολο των δραστηριοτήτων του.
2. Η κάλυψη από την κρατική εγγύηση των δραστηριοτήτων μη οικονομικού χαρακτήρα του δημόσιου οργανισμού IFP, και ιδίως των δραστηριοτήτων του στον τομέα της κατάρτισης με στόχο την αύξηση και την εξειδίκευση των ανθρώπινων πόρων, των ανεξάρτητων δραστηριοτήτων του Ε&Α για τη διεύρυνση των γνώσεων και την καλύτερη κατανόηση και των δραστηριοτήτων διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας, δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
3. Η κάλυψη από την κρατική ενίσχυση των δραστηριοτήτων μεταφοράς τεχνολογίας από τον δημόσιο οργανισμό IFP στους τομείς οι οποίοι προβλέπονται από την αποκλειστική σύμβαση ανάπτυξης, εμπορίας και χρησιμοποίησης που έχει συνάψει με τη θυγατρική του Beicip-Franlab δεν συνιστά κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
4. Η κάλυψη από την κρατική εγγύηση των δραστηριοτήτων μεταφοράς τεχνολογίας που ασκούνται από τον δημόσιο οργανισμό IFP στους τομείς οι οποίοι προβλέπονται από τις αποκλειστικές συμβάσεις που έχει συνάψει με τις θυγατρικές του Axens και Prosernat, οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης της Επιτροπής της 16ης Ιουλίου 2008 σχετικά με μέτρο ενίσχυσης που εφάρμοσε η Γαλλία υπέρ του ομίλου IFP (εφεξής «απόφαση C 51/2005») συνιστά κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
5. Η κάλυψη από την κρατική εγγύηση των υπηρεσιών έρευνας επί συμβάσει και των παρεχόμενων από τον δημόσιο οργανισμό IFP υπηρεσιών, τόσο για λογαριασμό τρίτων όσο και για λογαριασμό των θυγατρικών του, συνιστά κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
Άρθρο 2
Σε περίπτωση τροποποίησης της σύμβασης μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και της θυγατρικής του Beicip-Franlab, η οποία αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της παρούσας απόφασης, η Γαλλία κοινοποιεί την εν λόγω σύμβαση στην Επιτροπή, λαμβανομένης υπόψη της ενδεχόμενης επίπτωσης της κρατικής εγγύησης στην εκτίμηση του ενδεχόμενου συνολικού ποσού δημόσιας χρηματοδότησης, εκτός εάν οι νέοι συμβατικοί όροι επιτρέπουν να αποκλειστεί η παρουσία κρατικής ενίσχυσης.
Άρθρο 3
Για το διάστημα από την 1η Ιουλίου 2006 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2009, η κάλυψη από την κρατική εγγύηση των οικονομικών δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 4 και 5 της παρούσας απόφασης συνιστά ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 4
Από 1ης Ιανουαρίου 2010 και μέχρι τη λήξη των αποκλειστικών συμφωνιών μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens και Prosernat, οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης C 51/2005, η κάλυψη από την κρατική εγγύηση των οικονομικών δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 4 της παρούσας απόφασης, συνιστά ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, με την επιφύλαξη της τήρησης των όρων οι οποίοι προβλέπονται στα άρθρα 5 και 6 της παρούσας απόφασης.
Άρθρο 5
1. Η ετήσια οικονομική έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης C 51/2005 περιέχει, εκτός από τα στοιχεία που αναφέρονται ήδη στο άρθρο 5 παράγραφος 1 της εν λόγω συμφωνίας, και τα στοιχεία που απαριθμούνται στις παραγράφους 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου.
2. Η ετήσια οικονομική έκθεση περιλαμβάνει το ποσό, το επιτόκιο και τους συμβατικούς όρους των δανείων που συνάπτει ο δημόσιος οργανισμός IFP κατά την εξεταζόμενη ετήσια περίοδο καθώς και εκτίμηση του ακαθάριστου ισοδύναμου επιχορήγησης της ενδεχόμενης επιδότησης επιτοκίου που συνδέεται με την κρατική εγγύηση, εκτός εάν προσκομιστεί απόδειξη ότι οι εν λόγω δανειακές συμβάσεις είναι σύμφωνες με τους συνήθεις όρους της αγοράς, είτε συγκρίνοντας τους όρους με αυτούς που ελάμβανε ο δημόσιος οργανισμός IFP πριν τη μεταβολή του καθεστώτος του, είτε βάσει μιας ακριβέστερης μεθοδολογίας εκ των προτέρων εγκεκριμένης από την Επιτροπή.
3. Η ετήσια οικονομική έκθεση περιλαμβάνει το ποσό των αγαθών και υπηρεσιών που αγοράζει ο δημόσιος οργανισμός IFP από προμηθευτές για την άσκηση των οικονομικών δραστηριοτήτων του που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 4 και 5 της παρούσας απόφασης, κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης ετήσιας περιόδου, καθώς και ανώτατη εκτίμηση του ακαθάριστου ισοδύναμου επιχορήγησης της ενίσχυσης που είναι αποτέλεσμα μιας ευνοϊκότερης εκτίμησης εκ μέρους των προμηθευτών του κινδύνου αθέτησης της επιχείρησης. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται είτε με την εφαρμογή κατ' αποκοπήν ποσοστού 2,5 % στο ποσό των αγορών που έχουν πραγματοποιηθεί, είτε βάσει ακριβέστερης μεθοδολογίας που έχει εγκριθεί εκ των προτέρων από την Επιτροπή.
4. Η ετήσια οικονομική έκθεση περιλαμβάνει το ποσό των οικονομικών δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 4 και 5 της παρούσας απόφασης, που ασκούνται από τον δημόσιο οργανισμό IFP κατά την εξεταζόμενη ετήσια περίοδο καθώς και μέγιστη εκτίμηση του ακαθάριστου ισοδύναμου επιχορήγησης της ενίσχυσης που είναι αποτέλεσμα της μη καταβολής ασφαλίστρου για την παροχή εγγύησης εκτέλεσης της σύμβασης, ή τουλάχιστον καλύτερης προσπάθειας, στους δικαιούχους των εν λόγω οικονομικών υπηρεσιών. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιείται είτε με την εφαρμογή ενός κατ' αποκοπήν ποσοστού 5 % επί του ποσού των υλοποιούμενων δραστηριοτήτων, είτε βάσει ακριβέστερης μεθοδολογίας που εγκρίνεται εκ των προτέρων από την Επιτροπή.
Άρθρο 6
1. Το συνολικό ποσό των δημόσιων κεφαλαίων που διατίθενται στις δραστηριότητες του δημόσιου οργανισμού IFP στους αποκλειστικούς τομείς δραστηριότητας της Axens και Prosernat, συμπεριλαμβανομένης της μέγιστης επίπτωσης της εγγύησης του κράτους, όπως εκτιμάται στο άρθρο 5 παράγραφοι 2, 3 και 4 της παρούσας απόφασης, πρέπει να είναι κατώτερο από τη μέγιστη ένταση ενίσχυσης που επιτρέπει το κοινοτικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων στην έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία.
2. Σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου που αναφέρεται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου, το ποσό που καταβάλλεται καθ' υπέρβαση του ποσού της ενίσχυσης επιστρέφεται από τη θυγατρική Axens ή την Prosernat στον δημόσιο οργανισμό IFP.
Άρθρο 7
Από την 1η Ιανουαρίου 2010, η κάλυψη από την κρατική εγγύηση των οικονομικών δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 5 συνιστά κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, με την επιφύλαξη ότι τηρούνται οι προβλεπόμενοι στο άρθρο 8 της παρούσας απόφασης όροι.
Άρθρο 8
1. Οι δραστηριότητες συμβατικής έρευνας και οι παροχές υπηρεσιών που υλοποιούνται από τον δημόσιο οργανισμό IFP, οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 5 της παρούσας απόφασης, πρέπει να εξακολουθήσουν να έχουν επικουρικό χαρακτήρα προς την κύρια δραστηριότητά του της ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας.
2. Για να θεωρηθούν επικουρικές, οι δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει και οι παροχές υπηρεσιών του δημόσιου οργανισμού IFP πρέπει:
-
να μην επηρεάζουν την συνήθη λειτουργία, την ανεξαρτησία και την ουδετερότητα του δημόσιου οργανισμού IFΡ·
-
να τιμολογούνται σε τιμή της αγοράς, ή ελλείψει τιμής της αγοράς, σε τιμή που να αντανακλά, με εξαίρεση τη δυνητική επίπτωση της κρατικής ενίσχυσης, το σύνολο των δαπανών, προσαυξημένων με ένα εύλογο περιθώριο·
-
να καταχωρίζονται λογιστικά χωριστά από τις δραστηριότητες ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας (λογιστικός διαχωρισμός των αντίστοιχων εξόδων και χρηματοδοτήσεών τους) και τα κέρδη που παράγουν πρέπει να επανεπενδύονται εξ ολοκλήρου στην κύρια δραστηριότητα ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας·
-
να είναι εγγενώς συνδεδεμένες με την κύρια δραστηριότητα ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας του εν λόγω δημόσιου οργανισμού IFP, κυρίως λόγω της χρησιμοποίησης των ίδιων υποδομών, εξοπλισμών, υλικών ή τεχνολογιών ή της απασχόλησης των ίδιων ερευνητών, επιστημόνων, μηχανικών, μελετητών ή τεχνικών·
-
να μην εντάσσονται στο πεδίο των αποκλειστικών συμφωνιών που συνάπτονται μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens και Prosernat, που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της προαναφερθείσας απόφασης C 51/2005, οι οποίες, εάν χρειαστεί, παρατείνονται ή τροποποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης C 51/2005 και το άρθρο 12 παράγραφος 2 της παρούσας απόφασης·
-
να αντιπροσωπεύουν μικρό μέρος του προϋπολογισμού που διαθέτει ο δημόσιος οργανισμός IFP στις δραστηριότητές του ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας.
3. Η Γαλλία υποβάλλει κάθε έτος στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας επί συμβάσει και τις παροχές υπηρεσιών από τον δημόσιο οργανισμό IFP, η οποία διευκρινίζει το ποσοστό συμμετοχής τους στους πόρους του προϋπολογισμού που διαθέτει ο δημόσιος οργανισμός IFP για τις δραστηριότητες ανεξάρτητης δημόσιας έρευνας.
Άρθρο 9
1. Οι γαλλικές αρχές και ο δημόσιος οργανισμός IFP αναφέρουν την ακόλουθη ένδειξη για κάθε πράξη στη σύμβαση χρηματοδότησης (για κάθε μέσο που καλύπτεται από σύμβαση):
«Η έκδοση /το πρόγραμμα /το δάνειο δεν επωφελείται από καμία εγγύηση κανενός είδους, άμεση ή έμμεση, εκ μέρους του κράτους. Σε περίπτωση αφερεγγυότητας, το κράτος δεν είναι υποχρεωμένο να υποκαταστήσει οικονομικά τον δημόσιο οργανισμό IFP για την εξόφληση της απαίτησης».
2. Οι γαλλικές αρχές εισάγουν ανάλογη ρήτρα, η οποία αποκλείει την ευθύνη του κράτους, σε κάθε σύμβαση σχετικά με τις υπηρεσίες έρευνας επί συμβάσει ή τις υπηρεσίες που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 5 της παρούσας απόφασης.
3. Οι γαλλικές αρχές εισάγουν ανάλογη ρήτρα, που αποκλείει την ευθύνη του δημόσιου οργανισμού IFP και του κράτους, σε κάθε σύμβαση που συνεπάγεται απαίτηση την οποία συνάπτουν οι ανώνυμες εταιρείες Axens, Beicip-Franlab, και Prosernat.
4. Ο δημόσιος οργανισμός IFP δεν χορηγεί κανενός είδους ασφάλεια, προκαταβολή, εγγύηση, επιστολή προθέσεων ή υποστήριξης υπέρ των ανώνυμων εταιρειών Axens, Beicip-Franlab και Prosernat που δεν είναι σύμφωνη με τους συνήθεις όρους της αγοράς.
Άρθρο 10
Η Γαλλία κοινοποιεί στην Επιτροπή σε ατομική βάση τις ενισχύσεις ποσού που υπερβαίνει τα όρια που προβλέπονται από το κοινοτικό πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων για την έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία, λαμβάνοντας υπόψη την ενδεχόμενη επίπτωση της κρατικής ενίσχυσης.
Άρθρο 11
Η Γαλλία ενημερώνει την Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έχει λάβει για να συμμορφωθεί με αυτήν.
Άρθρο 12
1. Τα άρθρα 4, 5 και 6 της παρούσας απόφασης εφαρμόζονται μέχρι τη λήξη των αποκλειστικών συμφωνιών μεταξύ του δημόσιου οργανισμού IFP και των θυγατρικών του Axens και Prosernat, οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της απόφασης C 51/2005.
2. Όταν κοινοποιούν στην Επιτροπή παράταση ή τροποποίηση των εν λόγω αποκλειστικών συμφωνιών, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 της απόφασης C 51/2005, οι γαλλικές αρχές λαμβάνουν υπόψη την επίπτωση της κρατικής εγγύησης για να εκτιμήσουν το συνολικό ποσό της δημόσιας χρηματοδότησης.
Άρθρο 13
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 29 Ιουνίου 2011.