РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 15 септември 2010 година
относно държавната помощ C 26/09 (ex N 289/09), която Латвия възнамерява да приведе в действие за преструктурирането на AS Parex banka
(нотифицирано под номер C(2010) 6202)
(само текстът на английски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/364/ЕС)
КОМИСИЯТА НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (1),
като има предвид, че:
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
На 10 ноември 2008 г. Латвия уведоми Комисията относно пакет от мерки в полза на AS Parex banka (наричана по-долу „Parex banka“), имащи за цел да подпомогнат стабилността на финансовата система, който бе одобрен с решение от 24 ноември 2008 г. (2) (наричано по-долу „първото решение за оздравяване“) въз основа на поетото от Латвия задължение да представи до шест месеца план за преструктуриране на Parex banka. На 26 януари 2009 г. Латвия уведоми Комисията относно няколко изменения в мерките за публично подпомагане на Parex banka. Тези изменения бяха одобрение с решение от 11 февруари 2009 г. (3). (наричано по-долу „второто решение за оздравяване“). На 29 март 2009 г. Латвия уведоми Комисията за необходимостта от допълнителни изменения на мярката за рекапитализация. Тези изменения бяха одобрени с решение на Комисията от 11 май 2009 г. (4) (наричано по-долу „третото решение за оздравяване“).
(2)
На 11 май 2009 г. Латвия уведоми за план за преструктуриране на Parex banka. На 5 юни 2009 г. искане за информация бе изпратено до латвийските власти. На 15 юни 2009 г. се състоя среща между латвийските власти и Комисията. Латвия отговори отчасти на това искане за информация с писмо от 7 юли 2009 г.
(3)
С писмо от 29 юли 2009 г. Комисията информира Латвия, че е решила да започне процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС (5) (наричана по-долу „решението за откриване на процедурата“), по отношение на мерките за помощ за преструктуриране.
(4)
Решението за откриване на процедурата бе публикувано в Официален вестник на Европейския съюз от 6 октомври 2009 г. и заинтересованите страни бяха поканени да представят своите мнения относно предложените мерки за помощ за преструктуриране в срок от един месец от датата на публикуването му. Комисията не получи мнения от заинтересованите страни. След изтичането на предписания срок обаче Комисията получи писма от 15 юни и 13 юли 2010 г. от Valerijs Kargins и Viktors Krasovickis, предишни мажоритарни акционери на Parex banka (наричани по-долу „предишните мажоритарни акционери“). Освен това Комисията получи писма от членове на латвийския парламент от 22 юни и 1 юли 2010 г.
(5)
С писмо от 12 август 2009 г. латвийските власти поискаха срокът за представянето на допълнителна информация, определен в решението за откриване на процедурата, да бъде продължен до 15 октомври 2009 г. На 4 септември 2009 г. те представиха преразгледан план за преструктуриране на Parex banka, заедно с допълнителна информация в отговор на решението за откриване на процедурата. Преразгледаният план за преструктуриране бе след това актуализиран на 22 септември 2009 г. и бе представена допълнителна информация. На 11 и 17 септември 2009 г. бяха проведени срещи между латвийските власти и Комисията.
(6)
Освен това Латвия представи допълнителна информация и пояснения на 11 септември, 6 и 26 октомври, 9 и 23 декември 2009 г., 19 февруари и 2 март 2010 г.
(7)
На 12 и 26 октомври 2009 г. Латвия представи информация относно възможно изменение на стратегията за преструктуриране на Parex banka. На 22 март 2010 г. се състоя среща между Комисията и латвийските власти. С писмо от 31 март 2010 г. Латвия представи нова версия на плана за преструктуриране на Parex banka от 31 март 2010 г., която бе допълнена по-късно с писма от 14 май, 9, 12, 17 и 21 юни 2010 г.
(8)
На 10 май 2010 г. Комисията поиска допълнителна информация. Латвия отговори с писмо от 7 юли 2010 г. С това писмо Латвия предостави и актуализирана версия на плана за преструктуриране от 31 март 2010 г. Планът за преструктуриране бе по-късно изменен на 18 и 27 август 2010 г. (наричан по-долу „окончателният план за преструктуриране“).
(9)
С писма от 2, 18 и 27 август и 2 септември 2010 г. Латвия представи допълнителни пояснения относно задълженията, които следва да бъдат поети. На 3 септември 2010 г. Комисията получи окончателен списък на поетите задължения.
(10)
На 2 септември 2010 г. латвийските власти информираха Комисията, че те са съгласни настоящото решение да бъде прието по изключение на английски език.
2. ОПИСАНИЕ
2.1. БЕНЕФИЦИЕРЪТ И НЕГОВИТЕ ЗАТРУДНЕНИЯ
(11)
Към 31 декември 2008 г. Parex banka е била втората по големина банка в Латвия с общи активи от 3,4 млрд. LVL (4,9 млрд. EUR). В края на 2007 г., преди кризата, банката е имала най-големия дял (18 %) от пазара на депозити в страната и третия по големина дял (12 %) от нейния кредитен пазар. (6) По тази причина латвийските власти са я считали от системно значение за финансовата система.
(12)
Parex banka е предлагала широка гама от банкови продукти пряко и чрез специализирани дъщерни дружества, в това число предоставяне на заеми, услуги за карти за плащане, лизинг, управление на активи и брокерски операции с ценни книжа. Освен своите банкови операции в Латвия Parex banka е управлявала банкови дъщерни дружества в Литва и Швейцария (AP Anlage & Privatbank AG) и клонове в Естония, Швеция и Германия, като едно панбалтийско дружество за управление на активите и няколко лизингови дружества са действали в Общността на независимите държави (наричана по-долу „ОНД“).
(13)
Parex banka е основана през 1992 г. и е била мажоритарна собственост на две физически лица, които до намесата на държавата са притежавали 84,83 % от дяловия капитал на банката. В резултат на срещаните от нея проблеми Parex banka е била частично национализирана чрез придобиване на цялата собственост на предишните мажоритарни акционери на символична обща покупна цена от 2 LVL (около 3 EUR) (7). През април 2009 г. Европейската банка за възстановяване и развитие (наричана по-долу „ЕБВР“) е сключила споразумение за покупка на акции, по силата на което ЕБВР придобива 25 % от дяловия капитал на Parex banka плюс една акция (8).
(14)
При все че Parex banka е исторически рентабилна институция със силен банков франчайзинг в Латвия, управлението на банката е избрало неподходяща бизнес стратегия и е взело някои високорискови решения, когато е било изправено пред интензивната конкуренция на по-високо развити дъщерни дружества на чужди банки. По-специално, Parex banka е увеличила участието си на пазарите на ОНД, като е разчитала изключително на големи, краткосрочни депозити на чужденци. Финансовата криза е засегнала тежко бързо растящите икономики, включително държавите от ОНД, и е имало слухове относно способността на Parex banka да рефинансира синдикираните си заеми, чийто падеж е бил през февруари 2009 г. Съчетанието на тези събития е довело до загуба на доверието на вложителите, по-специално сред чуждестранните клиенти, което е предизвикало масово изтегляне на суми от банката. Това теглене е стигнало до дневно изтичане до 100 млн. EUR и не е било спряно от частичната национализация на банката. То е довело да спад на депозитите от 36 % спрямо края на 2007 г., като е причинило тежка криза с ликвидността. С цел да се предотврати по-нататъшното изтичане на депозити, ограничения върху изтеглянията са били наложени от латвийския регулатор - Комисията за финансови и капиталови пазари.
(15)
През 2008 г. консолидираните загуби са били 131 млн. LVL (185 млн. EUR) в сравнение с печалба от 40 млн. LVL (58 млн. EUR) през 2007 г. Към края на 2008 г. общият капитал на акционерите е бил с 65 % по-малък спрямо предходната година, като е възлизал на 77 млн. LVL, главно поради ръст на провизиите за кредитна загуба и загуби от портфейла на ценните книжа. Коефициентът на капиталова адекватност (наричан по-долу „ККА“) на Parex banka на индивидуална основа и на групово равнище (9) е бил само 4,1 % и 3,1 % съответно. Ето защо Parex banka не е била вече в състояние да изпълнява регулаторните изисквания за състоятелност.
2.2. ОДОБРЕНИТЕ ВЕЧЕ ОЗДРАВИТЕЛНИ МЕРКИ
(16)
Parex banka е поискала държавна помощ в началото на ноември 2008 г. След нейната национализация Латвия е решила да приложи мерки за оздравяване, които временно са стабилизирали Parex banka. Като цяло Европейската комисия е одобрила временно като помощ за оздравяване: i) инструмент за предоставяне на ликвидност до 1,5 млрд. LVL; ii) държавни гаранции за съществуващите синдикирани заеми в размер от 775 млн. EUR и на нови заеми за рефинансиране на синдикиран заем в размер от 275 млн. EUR; и iii) мерки за рекапитализация, даващи възможност на Parex banka да постигне стойност на ККА от 11 % през етапа на оздравяване (10).
2.3. ПЛАНОВЕТЕ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
2.3.1. ПЪРВОНАЧАЛНИЯТ ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(17)
На 11 май 2009 г. Латвия представи план за преструктуриране на Parex banka като последващо действие на първите мерки за рекапитализация (наричан по-долу „първоначалният план за преструктуриране“), чието съдържание е описано по-подробно в раздел 2.4 от решението за откриване на процедурата.
(18)
Планът включваше предварителен анализ на търговската дейност на Parex banka, предвижданите мерки за помощ за преструктуриране, бъдещата ѝ бизнес стратегия и мерки за възвръщане на жизнеспособността.
(19)
Планът обхващаше период от 2009 до 2013 г. Очакваше се дейностите за корпоративно управление и управление на пазарите на дребно и на благосъстоянието (11) да бъдат в бъдеще основни за Parex banka. Планът предвиждаше прилагане на нова стратегия за Parex banka, имаща за цел превръщането ѝ във водеща панбалтийска банка. Всички „небалтийски“ дейности се считаха за вторични. В плана обаче се изключваше възможността те да бъдат продадени в краткосрочен до средносрочен план.
(20)
Предвижданата бизнес стратегия включваше атрактивни ставки и агресивна маркетингова стратегия, насочена към подпомагане на растежа на Parex banka и на възвръщане на загубената депозитна база. В плана се изхождаше от предпоставката, че Parex banka ще остане зависима от държавните мерки за ликвидност дори след края на периода на преструктуриране.
2.3.2. ПРЕРАЗГЛЕДАНИЯТ ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(21)
На 4 септември 2009 г. Латвия представи преразгледан план за преструктуриране, който беше след това изменен на 22 септември 2009 г. Този план имаше за цел да разсее съмненията, повдигнати от Комисията в решението за откриване на процедурата.
(22)
Преразгледаната стратегия за Parex banka също се основаваше на изграждане на силно присъствие в балтийските страни с дейности за корпоративно управление и управление на пазарите на дребно и на благосъстоянието. Преразгледаният план предвиждаше Parex banka да бъде в състояние да изплати всички държавни мерки за ликвидност до края на периода на преструктуриране.
(23)
За разлика от първоначалния план за преструктуриране обаче преразгледаният план включваше спад на баланса на Parex banka чрез поставяне на ударението върху основните сегменти. По-специално той предвиждаше свиване на дейността на Parex banka за предоставяне на заеми.
(24)
Освен това в плана се посочваше възможността за отделяне на неосновните дейности. Когато Латвия одобри по-късно тази стратегическа промяна, трябваше да се изготви нова съответна версия на плана за преструктуриране.
2.3.3. ОКОНЧАТЕЛНИЯТ ПЛАН ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(25)
В съответствие с окончателния план за преструктуриране приоритетната стратегическа цел е банката да бъде върната на частния сектор, като бъде продадена на стратегически инвеститор при договаряне на условия за държавно финансиране и гарантиране на жизнеспособността в дългосрочен план на банката. Латвия бе привлякла вече ЕБВР като силен външен инвеститор с добра репутация и достатъчни финансови ресурси при поети дългосрочни ангажименти (вж. съображение 12).
(26)
Окончателният план за преструктуриране изхожда от предпоставката за разделяне на активите на Parex banka на една новооснована банка, AS Citadele banka (наричана по-долу „Citadele banka“), така наречената „добра банка“, която ще се съсредоточи върху традиционните банкови операции, и на една така наречена „лоша банка“ (Parex banka), […] (12).
(27)
За да се възстанови жизнеспособността в дългосрочен план, от основната банка ще бъдат отделени неосновните и неефективните активи. Предложеното преструктуриране се основава на „най-благоприятен“ сценарий на базата на учредяване на банка с устойчива капиталова основа под регулаторния надзор на Латвия и насочена към балтийските страни. Всички основни активи и някои неосновни активи (в частност ефективни заеми за ОНД) се изнасят от Parex banka в новоучредената банка. Останалите неосновни и неефективни активи (заеми, ценни книжа и иззети недвижими имоти) ще останат в Parex banka, […].
(28)
На таблица 1 са показани структурите на Citadele banka и Parex banka след разделянето.
Таблица 1
Структура на акционерите след разделянето
(29)
Латвия е предприела вече първи стъпки за изпълнение на най-благоприятния сценарий. Новата банка, Citadele banka, е регистрирана на 30 юни 2010 г. и повечето от активите са прехвърлени на 1 август 2010 г. (13) По принцип пълното оперативно отделяне на Citadele banka от Parex banka трябва да приключи не по-късно от 12 месеца след прехвърлянето.
(30)
В резултат на това следните активи и пасиви ще бъдат прехвърлени от Parex banka на Citadele banka:
-
ефективни заеми в балтийските страни ([между 300 и 800] млн. LVL);
-
ефективни заеми в ОНД ([между 50 и 350] млн. LVL);
-
клонове в Швеция и Германия;
-
депозити, свързани с дейности за управлението на благосъстоянието.
(31)
Следните активи и пасиви ще останат в Parex banka:
-
неефективни заеми в балтийските страни ([между 200 и 800] млн. LVL) (14);
-
заеми на заварените акционери ([…] млн. LVL);
-
лизингови дъщерни дружества в ОНД;
-
неефективни заеми в ОНД ([между 50 и 350] млн. LVL).
(32)
В таблица 2 са посочени активите, прехвърлени на Citadele banka и останалите в Parex banka, както и намаляването на счетоводния баланс спрямо състоянието преди кризата, съгласно прогнозите на окончателния план за преструктуриране и измененията от 27 август 2010 г.:
Таблица 2
Разделяне на активите между Citadele banka и Parex banka
(в хил. LVL)
Parex banka - 2008 г.
Parex banka - 2009 г.
Parex banka 31.7.2010 г. (15)
Citadele banka
Parex banka след разделянето (16)
Активи
Парични средства и депозити в централни банки
79 154
136 769
131 693
119 783
30 876
Останали суми, дължими от кредитни институции
228 752
189 321
227 741
245 069
5 583
Заеми
1 744 871
1 429 466
1 355 831
748 457
627 471
Ценни книжа
941 293
405 800
356 439
224 735
130 936
Инвестиции в дъщерни дружества
51 442
72 725
81 691
5 530
51 962
Други активи
323 797
220 097
75 584
45 604
52 747
Общо активи
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Пасиви и собствен капитал
Латвийска държавна банка
587 183
140 449
-
-
-
Кредитни институции
129 584
50 865
27 295
41 571
51 703
Синдикат
544 673
381 271
163 402
-
163 402
Държавен трезор
676 398
622 048
692 454
131 000
458 454
Депозити на клиенти
1 225 488
911 318
1 006 202
928 686
75 314
Еврооблигации
88 712
87 489
113 136
109 244
-
Подчинени (заварени)
52 848
52 857
52 863
-
52 878
Подчинени (държавни)
-
37 338
37 338
50 270
-
Подчинени (ЕБВР)
-
12 932
12 932
Други пасиви
35 556
31 458
34 754
30 280
21 522
Общо пасиви
3 340 442
2 328 025
2 140 376
1 291 051
823 274
Собствен капитал
28 867
156 476
88 602
98 127 (17)
76 302
Общо
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Съотношение на разделяне, включително прехвърлянето на инвестиции в литовското дъщерно дружество, в AP Anlage & Privatbank AG и депозити в германския филиал (18)
64 %
36 %
За Parex banka - 2008 г.
44 %
(33)
Стратегията на Citadele banka за гарантиране на дългосрочна жизнеспособност се основава на изграждането на силни операции в балтийските страни, като се постави ударението върху Латвия при следните три сектори от дейността: корпоративно управление и управление на пазарите на дребно и на благосъстоянието (19). Дейността по управлението на благосъстоянието ще остане обаче основна за Citadele banka само ако банката бъде продадена до […]. Ако тази продажба не бъде реализирана, дейността по управлението на благосъстоянието ще бъде продадена отделно не по-късно от същата дата.
(34)
Citadele banka няма да се занимава с предоставяне на заеми в ОНД и затова портфейлът за ефективни заеми в ОНД се счита за неосновен. В този сектор няма да се предоставят повече заеми и съществуващият портфейл ще бъде продаден до […].
(35)
Присъствието на Parex banka в Литва и Естония е било значително по-ограничено, отколкото в Латвия. Citadele banka също планира да запази ограничено присъствие на тези пазари в бъдеще.
(36)
Относно двата депозитни клона в Швеция и Германия, прехвърлени на Citadele banka, Латвия обясни, че в резултат на масовото изтегляне на суми от банката значителен дял от балтийското финансиране на банката е бил изчерпан. Освен това при настоящото макроикономическо състояние на Латвия е трудно да бъде привлечено външно финансиране. Общите депозити на лицата, пребиваващи в балтийските държави, са значително по-малко от съответния портфейл за заеми, докато основните конкуренти на Parex banka получават финансиране от техните дружества майки, установени в други страни (главно в Швеция). Ето защо Citadele banka трябва да запази известна база за финансиране в други страни (Швеция и Германия).
(37)
Citadele banka възнамерява да отстрани проблемите, принудили Parex banka да поиска държавна помощ и да възвърне жизнеспособността си в дългосрочен план чрез следните ключови мерки:
(38)
Промяна на стила на ръководство и корпоративното управление. Преди национализацията процесите на вземане на решения в Parex banka са били съсредоточени в основните собственици. Citadele banka ще се придържа към приетото неотдавна подобрено корпоративно управление. Тя ще изпълни редица процедури на Управителния съвет и на Надзорния съвет, чиято цел е да се гарантират високи стандарти на корпоративно управление. Основните принципи на корпоративно управление на Citadele banka са: стриктно разделение между собственост и ръководство; гарантиране на правата на акционерите; откритост и прозрачност; отговорности и структура на съвета и насърчаване на етичното и отговорното вземане на решения.
(39)
Засилено управление на риска. Ръководството на Parex banka е преразгледало и засилило управлението и контрола на риска в банката на дружествено и оперативно равнище във всички основни категории риск (пазарни, кредитни и оперативни рискове). По-специално, контролът на кредитния риск в Citadele banka ще бъде значително преустроен, за да се замени досегашният подход на Parex banka, а именно предоставяне на обезпечени заеми при неизбежно несигурни оценявания, с оценки на базата на паричния поток на възможността на заемополучателя да обслужва дългове. Управлението на риска е съществен елемент на процеса на управление на Citadele banka. Управлението на риска в Citadele banka се контролира от независимо звено. Освен това Надзорният съвет на Citadele banka участва в надзора на управлението на риска и е избрал един от членовете си да отговаря за надзора на управлението на риска, вътрешния одит и съответствието. За Надзорния съвет се изготвят ежемесечни отчети за риска, които включват актуални данни за кредитния риск и съответствието в банката.
(40)
По-малки счетоводни баланси за основните сектори. Основната дейност на Citadele banka ще бъде в балтийските държави, а приоритетът на ръководството ще бъде да върне рентабилността на Citadele banka в този регион. Портфейлът за неосновни ефективни заеми в ОНД ще бъде прехвърлен на Citadele banka, но ще бъде продаден до […]. Като се съсредоточи отново върху основните си дейности и намали материално големината на активния си счетоводен баланс, Citadele banka ще стане устойчиво рентабилна.
(41)
Стабилизиране на състоянието на ликвидност. Стратегията на Citadele banka е да бъде разработен устойчив, нискорисков модел на финансиране, като се разчита по-малко на финансиране „на едро“, както и чрез удължаване на падежите и диверсификация на източниците на финансиране чрез увеличаване на дела на по-дългосрочните депозити на клиенти в базата за финансиране на Citadele banka. Депозитите в Citadele banka не подлежат на ограниченията за изтегляне, наложени от латвийския регулатор.
(42)
Връщане към рентабилност в основния сектор до 2011 г. Citadele banka възнамерява да намали административните разходи и разходите за персонал, както и други административни разходи. Административните разходи на Parex banka са били вече намалени с 39 % или с 32 млн. LVL за 2009 г. Съотношението между разходи и приходи на Citadele banka се очаква да се понижи дори още повече и през 2014 г. да бъде [между 35 и 55] %. Това понижаване ще се постигне чрез намаляване с […] на разходите за персонал, както и чрез преразглеждане на различни процедури в Citadele banka. С цел да понижи оперативните си разходи и да стане финансово стабилна, Citadele banka ще продължи стъпките, вече започнати от Parex banka, за преобразуване на структурата на разходите чрез оптимизиране на мрежата на клоновете […] и други мерки за икономия на разходите. Намаляването на разходите ще бъде допълнено с различни инициативи за увеличаване на приходите и акцентът ще се постави върху управлението на качеството, с цел да бъде подобрена възвръщаемостта на собствения капитал (наричана по-долу „ROE“).
(43)
Съгласно прогнозите, включени в окончателния план за преструктуриране, при базовия сценарий Citadele banka ще очаква да се върне към рентабилност още през 2011 г. и да подобрява непрекъснато резултатите си до 2015 г. През 2014 г. Citadele banka ще постигне стойност на ROE [между 18 и 28] %. Освен това в таблица 3 са показани основните показатели за финансова ефективност на Citadele banka за периода 2010-2014 г. Резултатите от мерките за преструктуриране, осъществени от управлението на банката, се виждат от основните съотношения за 2014 г. при съотношение между разходи и приходи от [между 35 и 55] % и ROE от [между 18 и 28] %. По-солидна структура на капитала се очаква при съотношение собствен капитал/общи активи от [между 8 и 14] % през 2015 г.
Таблица 3
Ключови показатели за финансова ефективност на Citadele banka при базовия сценарий за периода 2010-2014 г.
авг.-дек. 2010 г. пр.
2011 г. пр.
2012 г. пр.
2013 г. пр.
2014 г. пр.
Анализ на разходите
Оперативни разходи/общи приходи
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[35-55] %
Обезценяване/нетни заеми
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[1-3] %
Рентабилност
Нетни приходи (загуби) в млн. LVL
[Загуби]
[печалби]
[печалби]
[печалби]
[печалби]
ROE
[-] %
[…] %
[…] %
[…] %
[18-28] %
Счетоводен баланс
Общи активи (млн. LVL)
[…]
[…]
[…]
[…]
[1 400-1 650]
Депозити/общи активи
[..] %
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
Заеми/депозити на клиенти
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[50-80] %
Собствен капитал/общи активи
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[9-13] %
ККА
[10-14] %
[11-15] %
[12-16] %
[14-19] %
[16-20] %
(44)
При най-неблагоприятния сценарий се очаква Citadele banka да се върне към рентабилност през 2013 г. и да подобри допълнително резултатите си през 2014 г. През 2014 г. банката ще постигне стойност на ROE [ 0] % (20). Планът показва, че при най-неблагоприятния сценарий капиталните съотношения за Citadele banka и за цялата консолидирана група остават доста над минималните регулаторни изисквания. В таблица 4 са показани основните показатели за финансова ефективност на Citadele banka за периода 2010-2014 г. при най-неблагоприятния сценарий.
Таблица 4
Основни показатели за финансова ефективност на Citadele banka при най-неблагоприятния сценарий за периода 2010-2014 г.
авг.-дек. 2010 г. пр.
2011 г. пр.
2012 г. пр.
2013 г. пр.
2014 г. пр.
Анализ на разходите
Оперативни разходи/общи приходи
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[45-60] %
Рентабилност
Нетни приходи (загуби) в млн. LVL
[загуби]
[загуби]
[загуби]
[печалби]
[печалби]
ROE
-
[…] %
[ 0] %
Счетоводен баланс
Заеми/депозити на клиенти
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[40-60] %
ККА
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
(45)
Според резултатите от стрес тестовете на Citadele banka (вж. таблица 5), извършени от Латвийската централна банка, до края на 2015 г. няма да е необходим допълнителен капитал за покриване на изискванията за минимален капитал при коефициентът на капиталова адекватност от [ 8 %].
Таблица 5
Резултати от стрес тестовете на Citadele banka
Нова банка
Основен сценарий
Необходими допълнителни провизии, млн. LVL
Необходим допълнителен капитал, млн. LVL
ККА, %
2010 г.
[…]
[…]
[…]
2011 г.
[…]
[…]
[…]
2012 г.
[…]
[…]
[…]
2013 г.
[…]
[…]
[…]
2014 г.
[…]
[…]
[…]
(46)
След разделянето Parex banka (включително нейните дъщерни дружества) ще бъде в […]. Тя ще продаде и ще ликвидира всички свои активи през периода 2010-2017 г. Главната задача на Parex banka ще бъде да възстанови максималната сума от активите, придобити от нея през целия период на съществуването ѝ, който за целите на прогнозата се приема за осем години. По този начин Parex banka ще избегне необходимостта от спешна продажба на портфейл или от реализиране на обезпечение под натиска на времето. Parex banka ще се съсредоточи върху работа с неефективни заеми, заедно с активи от вече иззети недвижими имоти. Следователно основните дейности на Parex banka са да осъществява процедурите по възстановяване на активите и след това да управлява и разпродава във възможно най-кратък срок и по редовен начин активите на разумни условия.
(47)
След разделянето нито Parex banka, нито нейните дъщерни дружества ще се заемат с нови икономически дейности, освен ако това не се наложи от основната ѝ задача да управлява прехвърлените активи и да ги продава. По-специално, Parex banka ще прекрати предоставянето на заеми. Тя може обаче да предоставя някои активи на отделни дъщерни дружества за управление (продажба).
(48)
Що се отнася до финансирането на лизинговите дружества в ОНД, Parex ще се опита да се освободи от тази дейност. Както бе посочено по-горе, не се предоставят нови заеми, в това число лизингови, и ако не се намерят купувачи, съществуващите лизингови портфейли се очаква да бъдат изцяло приключени до […]. Значителна част от лизинговите портфейли са […].
(49)
Тези мерки се очаква в своята съвкупност да доведат до приток на ликвидност в Parex banka, като по този начин тя ще започне да връща държавните депозити. Капиталът, инвестиран в банката, няма обаче да бъде възстановен от държавата, както показват финансовите прогнози.
(50)
В плана за преструктуриране се предвижда Parex banka да остане капиталово адекватна само до […].
(51)
Parex banka е страдала от продължително и масово изтегляне на депозити. В резултат депозитната база е сега значително по-малка, отколкото преди кризата. Предоставянето на заеми също е било чувствително ограничено поради липса на средства. Латвийските власти поемат задължението да ограничат кредитните и депозитните операции в съответните географски райони (вж. раздел 2.5 по-долу). Ограничените кредитни и депозитни операции няма да позволят по-голям ръст от [между 9 и 13] % на годишна основа спрямо намаленото вече присъствие на пазара.
(52)
В плана за преструктуриране се предвижда намаляване на стопанската дейност на Citadele banka спрямо тази на Parex banka преди кризата. Това намаляване ще се постигне отчасти чрез продажба на някои активи (ефективните заеми в ОНД и дейността по управлението на благосъстоянието, ако се продават отделно от Citadele banka). Освен това Латвия пое задължението да приватизира Citadele banka до 31 декември 2014 г.
(53)
В резултат на национализацията предишните мажоритарни акционери на Parex banka са били заличени (вж. съображение 13). Поради последвалата рекапитализация на Parex banka от държавата и ЕБВР е бил намален значително делът на миноритарните акционери (от предишните 15,2 % на 3,7 % към 7 юли 2010 г.).
2.4. МЕРКИТЕ ЗА ПОМОЩ ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(54)
От окончателния план за преструктуриране се вижда, че съществуващата помощ за оздравяване ще бъде продължена за целия период на преструктуриране и разделена между новосъздадената банка Citadele banka и Parex banka. Предвижда се известна допълнителна държавна помощ освен вече получената.
(55)
Предвижданата подкрепа за осигуряване на ликвидност под формата на държавни депозити в Citadele banka и Parex banka няма да надхвърли сумата от 1,5 млрд. LVL, която е била одобрена като максимална помощ за оздравяване под формата на подкрепа за ликвидността на Parex banka преди разделянето (21). При базовия и при най-неблагоприятния сценарий държавните депозити в Citadele banka ще бъдат изплатени до 2012 г. При най-благоприятния сценарий държавните депозити ще бъдат изцяло изплатени до 2011 г. Държавните депозити в Parex banka остават неуредени в края на периода на преструктуриране при базовия и при най-неблагоприятния сценарий. Неизплатените суми са между [0-100] млн. LVL (базов сценарий) и [100-200] млн. LVL (най-неблагоприятен сценарий). Изплащането може да стане по-рано в случай на продажба на бенефициери или на техните активи. Неуредените салда при различните сценарии са показани в таблица 6.
Таблица 6
Държавни мерки за ликвидност (неуредени салда в края на годината)
Citadele banka
(млн. LVL)
1.8.2010 г.
31.12.10 г.
31.12.11 г.
31.12.12 г.
31.12.13 г.
31.12.14 г.
Базов сценарий
131
143
36
0
-
-
Най-благоприятен сценарий
131
143
-
-
-
-
Най-неблагоприятен сценарий
131
143
36
0
-
-
Parex banka
(млн. LVL)
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Базов сценарий
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[0-100]
Най-благоприятен сценарий
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
0
Най-неблагоприятен сценарий
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[100-200]
(56)
Възнаграждението за ликвидността е определено във второто решение за оздравяване въз основа на препоръките на Европейската централна банка от 20 октомври 2008 г. относно държавните гаранции за банков дълг. В съответствие с плана за преструктуриране цената за Citadele banka и Parex banka ще бъде определена като разходите за държавно финансиране (22) плюс 50 базови пункта допълнителна такса. Освен това за Citadele banka ще бъде въведена поощрителна премия - считано от април 2011 г., таксата ще бъде увеличавана с до 15 базови пункта всяко тримесечие като стимул за банката да се рефинансира на пазарите.
(57)
Прогнозните разходи за държавната подкрепа за осигуряване на ликвидност, съпоставени с тези за депозитите на клиенти в Citadele banka, са обобщени в таблица 7.
Таблица 7
Разходи за държавните депозити в Citadele banka, съпоставени с разходите за депозитите на клиенти
(%)
2010 пр.
2011 пр.
2012 пр.
2013 г. пр.
Разходи за осигуряване на ликвидност
9,6
5,4
6,5
7,9
Разходи за депозитите на клиенти
[…]
[…]
[…]
[…]
(58)
След разделянето съществуващите гаранции за синдикираните кредитори на Parex banka, одобрени съгласно първото и второто решение за оздравяване, ще останат в Parex banka заедно със синдикираните заеми. Планът за преструктуриране предвижда те да бъдат прекратени на 31 декември 2011 г., без да е необходимо правителството да предостави своята гаранция.
(59)
През март 2010 г. Parex banka е подписала споразумение с Европейската инвестиционна банка (наричана по-долу „ЕИБ“), която ще предостави кредитна линия до 100 млн. EUR за финансиране на малки и средни предприятия. Кредитната линия следва да бъде прехвърлена на Citadele banka. ЕИБ изисква държавна гаранция за това финансиране, докато Citadele banka продължава да бъде под инвестиционния рейтинг.
(60)
Citadele banka може също да се нуждае от допълнителна държавна гаранция или ликвидност на сума до 88 млн. LVL (126 млн. EUR) във връзка с неизплатените еврооблигации, които изтичат през май 2011 г.
(61)
Цената на държавните гаранции е одобрената във второто решение за оздравяване (23). Що се отнася до цената на евентуалните допълнителни държавни гаранции, включени в плана за преструктуриране, тя ще бъде определена въз основа на съществуващата държавна гаранция (1,048 %) плюс допълнителна такса от 12,5 процентни пункта, която ще бъде въвеждана и увеличавана с 12,5 процентни пункта в края на всяко тримесечие.
(62)
В плана за преструктуриране се предполага, че собственият капитал (първи ред), който е бил вече инжектиран в Parex banka през периода на оздравяване, ще остане в Parex banka.
(63)
В съответствие с плана за преструктуриране от държавата няма да се изисква допълнителен капитал, освен за:
а)
капитализация от 103 млн. LVL чрез конвертиране на държавни депозити в капитал в Citadele banka в момента на разделянето. Възнаграждението за този капитал ще бъде постигнато чрез продажбата на Citadele banka, която Латвия се е задължила да осъществи до края на 2014 г.;
б)
и капитализация чрез конверсия на някои от държавните депозити и лихва върху тези депозити в Parex banka през периода 2010-2013 г. до максималната сума от 210,7 млн. LVL при базовия сценарий и 218,7 млн. LVL при най-неблагоприятния сценарий. Предвижда се Parex banka да плаща […] % годишна лихва по капитализираните след разделянето държавни депозити до 31 декември 2013 г. Считано от 2014 г. капитализираните държавни депозити ще бъдат отнесени към отчета на приходите/разходите с […] %.
(64)
Съответните суми от капитала от първи ред, които се очаква да бъдат предоставени от държавата на Parex banka при различните сценарии, са показани в таблици 8 и 9.
Таблица 8
Прогнозна капитализация на държавните депозити в Parex banka
(млн. LVL)
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Базов сценарий
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Най-благоприятен сценарий
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Най-неблагопри-ятен сценарий
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Таблица 9
Отсрочена/капитализирана лихва на държавния трезор в Parex banka
(млн. LVL)
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Базов сценарий
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Най-благоприятен сценарий
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Най-неблагопри-ятен сценарий
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
(65)
Латвия пое задължението максималната обща сума на капитала, предоставен на Parex banka, да не надхвърля 218,7 млн. LVL и да не предоставя пряко или косвено допълнителен капитал под каквато и да е форма на Parex banka след края на […].
(66)
Прогнозното изплащане на главницата на държавните депозити и на лихвите от Parex banka е показано в таблица 10.
Таблица 10
Прогнозно изплащане на главницата на държавните депозити и на лихвите от Parex banka
(млн. LVL)
Базов сценарий
Най-неблагоприятен сценарий
Изплащане на главницата на държавни депозити
[…]
[…]
Изплащане на лихвите по държавни депозити
[…]
[…]
Общо
[…]
[…]
(67)
Помощта за оздравяване под формата на подчинен заем (капитал от втори ред) ще бъде прехвърлена на Citadele banka. Възнаграждението беше определено във второто и третото решение за оздравяване (24) въз основа на препоръките на Европейската централна банка от 20 ноември 2008 г. за цените на инструментите за рекапитализация. Считано от декември 2009 г. фиксираният лихвен процент за подчинения заем е бил […] %, като след февруари 2010 г. той е бил увеличен на […] %.
(68)
Капитал от втори ред не е бил и няма да бъде предоставен на Parex banka от държавата при разделянето или след него.
(69)
Както е описано в съображения от 27 до 32, някои активи ще бъдат прехвърлени от Parex banka на Citadele banka, която ще продължи някои от дейностите на Parex banka, докато неосновните и неефективните активи ще останат в Parex banka. Що се отнася до стойността на активите, оставащи в Parex banka, консервативна оценка въз основа на най-неблагоприятния сценарий показва загуби за държавата от [200-400] млн. LVL и [50-300] млн. LVL при базовия сценарий. Загубите ще отговарят на около [20-50] % от балансовата стойност на активите (814 млн. LVL) при най-неблагоприятния сценарий и на около […] % при базовия сценарий. Ако се вземат предвид сумите на съставените резерви, спадът на номиналната стойност на активите ще бъде дори по-голям.
(70)
Съответните прогнози за неизплатени задължения и загубен държавен капитал след ликвидацията на активите в Parex banka са показани в таблица 11.
Таблица 11
Неизплатени задължения и загубен държавен капитал след ликвидацията на активите в Parex banka
(млн. LVL)
Базов сценарий
Неизплатени държавни депозити
[0-100]
Рекапитализация от държавата
[…]
Общо
[50-300]
Най-неблагоприятен сценарий
Неизплатени държавни депозити
[100-200]
Рекапитализация от държавата
[…]
Общо
[200-400]
2.5. ПОЕТИ ЗАДЪЛЖЕНИЯ ОТ ЛАТВИЯ
(71)
За да даде възможност на Комисията да определи помощта за преструктуриране на Citadele banka и Parex banka като съвместима с вътрешния пазар, на 3 септември 2010 г. Латвия представи „Поети задължения към Европейската комисия“ - документ, подписан от Латвия, Citadele banka и Parex banka и съдържащ поети задължения, имащи за цел да се гарантира пълното изпълнение на плана за преструктуриране и да се ограничат нарушенията на конкуренцията, произтичащи от помощта за преструктуриране (наричани по-долу „поетите задължения“). Основните поети задължения са описани по-долу.
2.5.1. ПОЕТИ ЗАДЪЛЖЕНИЯ ОТНОСНО CITADELE BANKA
(72)
Поето задължение за продажба на заеми в ОНД. Citadele banka трябва да продаде или да възложи продажбата на заемите в ОНД до […] на купувач и при условия и параметри на продажбата, одобрени от Комисията. За извършването на продажбата Citadele banka трябва да намери купувач и да сключи окончателно и обвързващо споразумение за покупко-продажба на заемите в ОНД не по-късно от […]. Ако Citadele banka не е сключила такова споразумение до тази дата, тя трябва да предостави на управителя по продажбата изключителен мандат за продажба на заемите в ОНД до […].
(73)
Поето задължение за продажба на дейността по управлението на благосъстоянието. Дейността по управлението на благосъстоянието трябва да бъде продадена до […] като действащо предприятие на купувач и параметри на продажбата, одобрени от Комисията. За тази цел не по-късно от […]:
а)
Латвия трябва да намери купувач и да сключи окончателно и обвързващо споразумение за покупко-продажба на 100 % от своя дял в Citadele banka, включително дейността по управлението на благосъстоянието, или
б)
Citadele banka трябва да намери купувач и да сключи окончателно и обвързващо споразумение за покупко-продажба на дейността по управлението на благосъстояние, отделно от останалата част на Citadele banka.
Ако дейността по управлението на благосъстоянието не бъде продадена заедно с Citadele banka или отделно от нея до […], Citadele banka трябва да предостави на управителя по продажбата изключителен мандат за продажба на дейността по управлението на благосъстояние отделно от останалата част на Citadele banka до […].
(74)
Запазване на жизнеспособността, пазарната реализируемост и конкурентоспособността. До приключване на продажбата на дейността по управлението на благосъстоянието Citadele banka трябва да запази икономическата жизнеспособност, пазарната реализируемост и конкурентоспособността на дейността по управлението на благосъстоянието в съответствие с добрата бизнес практика и да намали доколкото е възможно всеки риск от загуба на своя потенциал на конкурентоспособност.
(75)
Задължение за отделяне. До приключване на продажбата на дейността по управлението на благосъстоянието Citadele banka трябва да поддържа тази дейност отделно от стопанската дейност, която си запазва, и да гарантира, че ключовият персонал по дейността за управлението на благосъстоянието не участва по никакъв начин в която и да е от запазените дейности и обратно. Citadele banka трябва да назначи управител по отделянето, който да отговаря за контрола на управлението на дейността по управлението на благосъстоянието под надзора на контролиращия управител. Управителят по отделянето трябва да управлява дейността по управлението на благосъстоянието независимо и в интерес на тази дейност, с оглед да се гарантира нейната икономическа жизнеспособност, пазарна реализируемост и конкурентоспособност, както и независимостта ѝ от стопанската дейност, запазена от Citadele banka.
(76)
Поето задължение за продажба на Citadele banka. Латвия трябва да продаде или да възложи продажбата на Citadele banka до 31 декември 2015 г. на купувач и при параметри на продажбата, одобрени от Комисията. За извършването на продажбата Латвия трябва да намери купувач и да сключи окончателно и обвързващо споразумение за покупко-продажба на Citadele banka не по-късно от 31 декември 2014 г. За да изпълни това поето задължение, Латвия трябва да продаде всички дялове, които държи пряко или косвено (включително чрез публични предприятия) в Citadele banka. Ако Латвия не е сключила такова споразумение до 31 декември 2014 г., Латвия трябва да предостави на управителя по продажбата изключителен мандат за продажба на Citadele banka до 31 декември 2015 г.
(77)
Ограничения за нови заеми и депозити в балтийските държави. В Латвия, Литва и Естония Citadele banka и свързаните с нея предприятия трябва да ограничат:
а)
новото си брутно предоставяне на заеми като обем и пазарни дялове при предоставяне на заеми от общия кредитен портфейл за Citadele banka и AB „Citadele“ bankas (25); и
б)
своите салда на депозитите като обеми и пазарни дялове
до максимално допустимите суми, посочени в таблици от 12 до 17.
Латвийски пазар
Таблица 12
Ограничения на предоставянето на заеми в Латвия
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Бруто предоставени нови заеми (млн. LVL)
[28-40]
[115-165]
[120-175]
[130-190]
[145-210]
[160-230]
Пазарен дял от основните заеми (без заемите в ОНД) като дял на кредитния портфейл от общо отпуснатите заеми в Латвия (%)
[ 5] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 7] %
[ 7] %
Бруто нови заеми в сектора на управление на капитала на частни лица (РСМ) (26) (млн. LVL)
[0-4]
[9-13]
[9.5-14]
[10-15]
[11-17]
[12.5-18]
Таблица 13
Ограничения на салдата на депозитите в Латвия
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Основно салдо на депозитите (без депозити РСМ) (млн. LVL)
[550-790]
[600-860]
[660-950]
[720-1045]
[795-1150]
[875-1260]
Пазарен дял за основни депозити (%)
[ 7] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
Салдо на депозитите РСМ (млн. LVL)
[340-490]
[405-585]
[375-540]
[410-590]
[440-630]
[475-685]
Пазарни дялове за депозити РСМ (%)
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
Литовски пазар
Таблица 14
Ограничения на отпускането на заеми в Литва
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Бруто предоставени нови заеми (млн. LVL)
[19-27]
[36.5-53]
[40-58]
[44-63]
[48-70]
[53-76]
Пазарен дял като дял на кредитния портфейл от общо отпуснатите заеми в Литва (%)
[ 2.5] %
[ 2.5] %
[ 2.5] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
Таблица 15
Ограничения на общите салда на депозитите в Литва
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Общо салдо на депозитите (млн. LVL)
[115-170]
[130-185]
[140-205]
[155-225]
[170-245]
[190-270]
Пазарен дял (%)
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 4] %
[ 4] %
[ 4] %
Естонски пазар
Таблица 16
Ограничения на отпускането на заеми в Естония
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Бруто предоставени нови заеми (млн. LVL)
[3.2-4.6]
[7-10]
[7.6-11]
[8-12]
[9-13]
[10-14]
Пазарен дял като дял на кредитния портфейл от общо отпуснатите заеми в Естония (%)
[ 1.5] %
[ 1.5] %
[ 1.5] %
[ 1.5] %
[ 1.5] %
[ 1.5] %
Таблица 17
Ограничения на общите салда на депозитите в Естония
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Общо салдо на депозитите (млн. LVL)
[85-125]
[95-135]
[105-150]
[115-165]
[125-180]
[135-195]
Пазарен дял (%)
[ 1] %
[ 1.5] %
[ 2.5] %
[ 2.5] %
[ 2.5] %
[ 2.5] %
(78)
Ограничения на депозитите за германския и шведския филиал. Citadele banka трябва да ограничи салдата на депозитите си в германския и шведския филиал като обеми и като съответни дялове от пазара до максимално допустимите суми, посочени в таблици 18 и 19.
Таблица 18
Ограничения на общите салда на депозитите в германския филиал
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Общо салдо на депозитите (млн. LVL)
[47-69]
[50-75]
[60-85]
[65-90]
[70-100]
[80-110]
Пазарен дял (%)
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
Таблица 19
Ограничения на общите салда на депозитите в шведския филиал
2010 г.
2011 г.
2012 г.
2013 г.
2014 г.
2015 г.
Общо салдо на депозитите (млн. LVL)
[35-50]
[40-55]
[40-60]
[45-70]
[50-75]
[55-80]
Пазарен дял (%)
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
[ 0.5] %
(79)
Да не се увеличава броят на филиалите: Citadele banka няма да увеличава общия брой на филиалите. Това не пречи обаче на Citadele banka да премести някои от своите клонове.
(80)
Поетите задължения, посочени в съображения от 77 до 79, са в сила до пълното изплащане на държавната помощ под формата на мерки за ликвидност, предоставена от Латвия на Citadele banka, и до приключването на продажбата на Citadele banka, и поне до […]. Ако дейността по управлението на благосъстоянието се продаде отделно от останалата част на Citadele banka, ограниченията относно заемите и депозитите по РСМ (част от дейността по управлението на благосъстояние), посочени в съображение 77, престават да бъдат в сила след приключването на отделната продажба на дейността по управлението на благосъстоянието.
(81)
Възнаграждение във връзка с мярката за облекчение на активите: Citadele banka ще възнагради Латвия за облекчението на активите до размера на очакваните загуби за Латвия при най-неблагоприятния сценарий, представляващ сбор от очакваните загуби от мерките за ликвидност, предоставени от Латвия, в края на реализирането на активите ([100-200] млн. LVL), и очаквания общ капитал, който да бъде предоставен на Parex banka, считано от датата на прехвърлянето ([…] млн. LVL). Възнаграждението трябва да бъде под формата на разходи в отчета за приходите и разходите, т.е. преди установяването на годишния нетен приход. Това възнаграждение следва да се изплаща всяка година, през която коефициентът на капиталова адекватност на Citadele banka на индивидуална основа е не по-нисък от 12 %, а коефициентът на капиталова адекватност на групово равнище е не по-нисък от 8 %, при условие че съответната сума няма да породи загуби за Citadele banka през съответната година. Това поето задължение е в сила до приключването на продажбата на Citadele banka.
(82)
Забрана за придобиване. Citadele banka трябва да се въздържа от придобиване както на финансови, така и на нефинансови институции до пълното изплащане на държавната помощ под формата на мерки за ликвидност, предоставена от Латвия на Citadele banka, и до приключването на продажбата на Citadele banka.
(83)
Без нови заеми в ОНД. До приключване на продажбата на заемите в ОНД Citadele banka няма да предоставя нови заеми на клиенти от държави от ОНД и на клиенти, чиито крайни бенефициери са от държави от ОНД. На Citadele banka и свързаните с нея предприятия ще бъде разрешено да предоставят средства само ако формалният договор за заем е бил подписан преди датата на прехвърлянето. Citadele banka трябва да спре да изплаща допълнителни аванси по съществуващи заеми с изключение на случаите, когато това е необходимо, за да бъде запазена или увеличена вероятността на Citadele или на свързаните с нея предприятия да бъдат изплатени оставащите за погасяване заеми. Освен това тези аванси трябва да бъдат ограничени до не повече от 2 % от кредитния портфейл за предходната година.
2.5.2. ПОЕТИ ЗАДЪЛЖЕНИЯ ОТНОСНО PAREX BANKA
(84)
Без нови дейности. Parex banka и свързаните с нея предприятия няма да се включват в нови дейности, които не са необходими за нейната приоритетна задача да управлява активите и да ги продаде след това.
(85)
Parex banka и свързаните с нея предприятия трябва да спрат:
а)
да предоставят нови заеми на корпоративни или частни клиенти, в това число лизингови заеми. На Parex banka и свързаните с нея предприятия ще бъде разрешено да предоставят средства само ако формалният договор за заем е бил подписан преди датата на прехвърлянето или ако няма нови пари и заемът е направен за преструктуриране на заемане, свързано с активите за преструктуриране. Parex banka ще има възможност да предоставя нови заеми на свързаните с нея предприятия, за да управлява обезпечения със сменени права на собственост;
б)
да изплащат допълнителни аванси по съществуващи заеми с изключение на случаите, когато това е необходимо, за да бъде запазена или увеличена вероятността на Parex banka или на свързаните с нея предприятия да бъдат изплатени оставащите за погасяване заеми и когато е необходим допълнителен аванс за финансиране на ремонти и подобрения, които са от съществено значение за структурната цялост на застрахованата собственост. Освен това тези аванси трябва да бъдат ограничени до не повече от 5 % от кредитния портфейл за предходната година;
в)
да приемат нови депозити от населението.
(86)
Parex banka и свързаните с нея предприятия трябва да прекратят или да продадат всички лизингови дейности до […].
(87)
Максималната обща сума на капитала, предоставен пряко или косвено на Parex banka от Латвия под каквато и да е форма, няма да надхвърля 218,7 млн. LVL. Латвия няма да предоставя пряко или косвено допълнителен капитал под каквато и да било форма на Parex banka след […].
2.5.3. ДРУГИ ПОЕТИ ЗАДЪЛЖЕНИЯ
(88)
Забрана за дивиденти и купони. Citadele banka, Parex banka и свързаните с тях предприятия няма да изплащат на инвеститорите дивиденти или купони по съществуващите капиталови инструменти (в това число привилегировани акции, акции В и инструменти от първа и втора група, втори ред), нито ще упражняват права на кол опция по отношение на същите, освен ако не са задължени по закон да го правят. Това поето задължение не се прилага обаче към капитала, притежаван пряко или косвено от Латвия, и към капитала, притежаван от Citadele banka и Parex banka в свързаните с тях предприятия.
(89)
Да не се говори за държавна помощ в рекламите. Citadele banka и Parex banka няма да използват за рекламни цели предоставянето на държавна помощ, държавната собственост, нито каквито и да било конкурентни предимства, породени по какъвто и да е начин от тази помощ или собственост.
(90)
Поетите задължения, изложени в съображения 88 и 89, ще се прилагат към Citadele banka до пълното изплащане на държавната помощ под формата на мерки за ликвидност, предоставена от Латвия на Citadele banka, и до приключването на продажбата на Citadele banka.
(91)
Отделяне на Citadele banka от Parex banka: Citadele banka и Parex banka ще бъдат напълно отделени не по-късно от 1 август 2011 г., с изключение на някои информационнотехнологични дейности и управлението и администрирането на заемите в ОНД. За последната услуга ще се заплаща пазарна такса.
(92)
Доверители. Ще бъде назначен контролиращ доверител, който да изпълнява функциите, посочени в раздел F на поетите задължения.
(93)
Ако Латвия или Citadele banka, в зависимост от случая, не са сключили обвързващо споразумение за покупко-продажба един месец преди края на сроковете, посочени в съображения 72, 73 и 76, ще бъде назначен доверител по продажбата, който да изпълнява функциите, посочени в раздел F на поетите задължения.
(94)
Тези доверители ще бъдат независими от Citadele banka, Parex banka и Латвия, ще притежават необходимата квалификация за изпълнение на своите правомощия и няма да бъдат в конфликт на интереси, нито ще бъдат изложени на такъв.
(95)
Комисията ще има право да одобрява или да отхвърля предложените доверители, както и да одобрява предложените правомощия, като прави всякакви изменения, които счита необходими, за да могат доверителите да изпълняват своите задължения.
(96)
Доверителят (доверителите) ще поеме (поемат) възложените му (им) функции, за да се гарантира спазването на поетите задължения. Комисията може, по собствена инициатива или по искане на доверителя, на Латвия, на Citadele banka или на Parex banka, да дава всякакви нареждания или указания на управителя, за да се гарантира спазването на условията и задълженията, посочени в настоящото решение, и поетите задължения.
3. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
(97)
Комисията откри официалната процедура по разследване на първоначалния план за преструктуриране, представен на 11 май 2009 г. по този случай, тъй като имаше, наред с други неща, съмнения дали първоначалният план за преструктуриране ще бъде в състояние да гарантира връщането на жизнеспособността в дългосрочен план на банката без продължаване на държавната подкрепа.
(98)
По-конкретно, не беше ясно как и кога Parex banka ще възстанови спазването на съответните регулаторни изисквания. В първоначалния план не се отчитаха адекватно и рисковите фактори (в това число рискът от заемополучателите извън ОИСР), посочени в доклада за дю дилиджънс, представен заедно с плана за преструктуриране. Освен това първоначалният план бе очевидно изготвен въз основа на доста оптимистични хипотези относно бъдещите условия на функциониране. Комисията имаше съмнения за това как банката ще успее да се справи с вдигането на ограниченията върху изтегляне на депозитите. Независимо от ограничената ликвидност първоначалният план изглеждаше изграден по стратегия на разширяваща се дейност за всички сектори на предоставянето на заеми и не предвиждаше мерки при отказ или значителен спад на по-рисковите дейности, като например отпускане на заеми на лица с голямо лично богатство в държавите от ОНД. Във връзка с прогнозното увеличаване на депозитните обеми и дейностите за привличане на депозити имаше съмнения дали този план е реалистичен и икономически ефективен. Освен това латвийските власти не бяха представили на този етап резултатите от стрес теста. Поради това в решението за откриване на процедурата Комисията прикани латвийските власти да преразгледат предложената обща бизнес стратегия за Parex banka.
(99)
Планът предвиждаше стратегия за разширяване на бизнеса, която разчиташе главно на агресивна ценова и маркетингова политика за връщане на загубените дялове от пазара, като се разчита на конкурентното предимство на банката, дължащо се на държавната помощ. Той обаче не включваше подходящи мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
(100)
Що се отнася до въпроса за споделяне на тежестта/собствения принос, първоначалният план не предлагаше ясна информация за цялата сума на необходимата държавна помощ и собствения принос на Parex banka. Комисията имаше съмнения дали първоначалният план е насочен така, че да ограничи държавната помощ до минимум. При всички сценарии, дори в края на периода на преструктуриране банката остава зависима от държавната подкрепа за осигуряване на ликвидност или от гаранциите. В този контекст Комисията трябваше освен това да разследва до каква степен нуждите от финансиране на Parex banka могат да бъдат намалени чрез поставяне на по-голямо ударение върху основните дейности и общо по-нататъшно намаление на големината на банката.
4. МНЕНИЯ ОТ ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(101)
В предписаните срокове не бяха получени мнения от заинтересовани трети страни относно решението за откриване на процедурата.
5. МНЕНИЯ ОТ ЛАТВИЯ
(102)
В отговор на решението за откриване на процедурата латвийските власти представиха преразгледан план за преструктуриране от 4 септември 2009 г., в който си поставят за цел да разсеят някои от съмненията, изказани от Комисията, чрез изменение на стратегията за преструктуриране на Parex banka. Съдържанието на плана е описано в раздел 3.2. След окончателното решение за разделяне на Parex banka този план обаче бе заменен с окончателния план за преструктуриране, представен на 7 юли 2010 г.
6. ДРУГИ МНЕНИЯ
(103)
След изтичането на предписания срок Комисията получи писма от 15 юни и 13 юли 2010 г. от предишните мажоритарни акционери на Parex banka. Освен това Комисията получи писма от членове на латвийския парламент от 22 юни и 1 юли 2010 г. Основният въпрос, повдигнат в писмата от 15 юни и 13 юли 2010 г., се отнасяше до избора между „най-благоприятния“ и „най-неблагоприятния“ сценарий за преструктурирането на банката. В писмата от 22 юни и от 1 юли ударението бе поставено върху последиците, до които могат да доведат избраната стратегия за Parex banka и текущите законодателни инициативи, с оглед на латвийската правна система.
(104)
Комисията отбелязва, че там където е целесъобразно, е взела предвид проблемите, поставени в тези писма, при своята на оценка на окончателния план за преструктуриране, доколкото те са уместни и доколкото въпросът е от нейната компетенция.
7. ОЦЕНКА
7.1. НАЛИЧИЕ НА ПОМОЩ
(105)
Комисията трябва да прецени дали въпросните мерки представляват държавна помощ. В член 107, параграф 1 от ДФЕС се предвижда, че всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(106)
Комисията отбелязва, че относно мерките за оздравяване под формата на гаранция, подкрепа за осигуряване на ликвидност и рекапитализация, предоставени на Parex banka, които се запазват след разделянето на Parex banka през етапа на преструктуриране, тя вече е установила в своето първо решение за оздравяване (27), че тези мерки представляват държавна помощ. Комисията няма основания да променя своята предишна оценка в това отношение. По същия начин, тъй като тези мерки облагодетелстват значителна част от икономическата дейност, осъществявана преди това от Parex banka, която е продължена от Citadele banka, те представляват държавна помощ и за Citadele banka.
(107)
Относно мерките за помощ, описани в съображения 63 и 69, Латвия ги изпълнява за преструктурирането на Parex banka, която е участвала и отчасти продължава да участва в трансгранични и международни дейности. Citadele banka, която поема икономическите дейности на Parex banka, също е и ще бъде активна на пазари, открити за международна конкуренция. Следователно всяко предимство от държавни ресурси ще повлияе на конкуренцията в банковия сектор и ще окаже въздействие върху търговията вътре в Съюза. Освен това въпросните мерки са селективни, тъй като облагодетелстват само Citadele banka и Parex banka, и са финансирани от държавни ресурси. При настоящите условия на финансова криза и с оглед на финансовите затруднения на Parex banka един инвеститор в условията на пазарна икономика не би предоставил такива мерки при съпоставими условия.
(108)
Освен това, що се отнася до мерките за капитализация, счита се, че един инвеститор в условията на пазарна икономика очаква възвращаемост, която да съответства на предполагаемия риск за разглежданите инвестиции. Това е особено вярно за Citadele banka, която към настоящия момент е без присъден рейтинг и е възникнала от банката със затруднения в процеса на преструктуриране.
(109)
Счита се, че прехвърлянето на активи от Parex banka в Citadele banka, извършено при най-благоприятния сценарий (вж. съображение 69), е мярка за облекчение на активите, тъй като новосъздадената банка (Citadele banka) е освободена от тежестта на възможни загуби от неосновните и неефективните активи, останали в Parex banka. Това облекчение на свой ред дава възможност на Citadele banka да избегне последващо изчерпване на своя капитал. Следователно въпросната мярка предоставя предимство на Citadele banka.
(110)
Мярката за облекчение на активите се финансира от ресурси на държавата, тъй като в съответствие с окончателния план за преструктуриране Латвия ще предостави капитал на Parex banka за сума до 218,7 млн. LVL до […], който, заедно с неизплатените депозити на сума [100-200] млн. LVL, не се очаква да бъде изплатен в края на прогнозния […] период (вж. таблица 11 по-горе).
(111)
С оглед на тези съображения се счита, че допълнителната рекапитализация по време на разделянето под формата на капиталова инжекция в Citadele banka от 103 млн. LVL и конверсията на държавните депозити и лихвите върху тези депозити в Parex banka при разделянето и след него (вж. по-горе съображение 63) и мярката за облекчение на активите (вж. по-горе съображение 69) също представляват държавна помощ съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС.
7.2 СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА
7.2.1 ПРАВНО ОСНОВАНИЕ ЗА ОЦЕНКАТА НА СЪВМЕСТИМОСТТА
(112)
Член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС оправомощава Комисията да счита помощите съвместими с вътрешния пазар, ако те са предназначени за „преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава-членка“. Както бе вече посочено в решението за откриване на процедурата, Комисията счита, че поради важното значение на Parex banka член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС може да бъде приложен в този случай и че помощите, за които е постъпило уведомление, могат да бъдат оценени на тази база.
(113)
Въз основа на трите съобщения (28), приети в условията на настоящата финансова криза, които бяха в сила към момента, когато настоящото решение бе взето, в решението за откриване на процедурата случаят бе подложен на предварителна оценка в съответствие с принципите на Насоките за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение (29), като същевременно бяха взети предвид специфичните характеристики на кризата на финансовите пазари.
(114)
Въпреки че решението за откриване на процедурата се позоваваше на Насоките за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение, Комисията е пояснила в съображение 49 от Съобщението относно връщане на жизнеспособността и оценка на мерките за преструктуриране във финансовия сектор според правилата за държавна помощ в настоящата криза (наричано по-долу „съобщението за преструктуриране“) (30), че всяка помощ за финансови институции, за която тя е получила уведомление преди 31 декември 2010 г., ще бъде оценена като помощ за преструктуриране на банки съобразно съобщението за преструктуриране вместо по Насоките за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение.
(115)
Що се отнася до мярката за облекчение на активите, тя следва също да бъде оценена въз основа на Съобщението относно обработването на обезценените активи в банковия сектор на Общността (31) (наричано по-долу „съобщението за обезценените активи“).
(116)
В контекста на първото решение за оздравяване (и потвърдено по-късно inter alia в решението за откриване на процедурата) бе вече установено, че Parex banka е институция в затруднение и следователно е необходимо задълбочено преструктуриране на банката.
7.2.2. СЪОТВЕТСТВИЕ НА МЕРКИТЕ СЪС СЪОБЩЕНИЕТО ЗА ОБЕЗЦЕНЕНИТЕ АКТИВИ
(117)
Както бе вече изтъкнато в съображения 109, 108 и 111, трансакцията по прехвърлянето на активите от Parex banka в Citadele banka може да бъде считана като мярка за облекчаване на активите. Държавата ще понесе значителен дял от загубите от неосновните и неефективните активи.
(118)
Специфичните условия, приложими към мерките за облекчаване на активите, са изложени в съобщението за обезценените активи. Съгласно раздел 5.2 от това съобщение мярката за облекчение на активите трябва да гарантира ex ante прозрачност и равностойно споделяне на тежестта, последвани от точното остойностяване на активите, които отговарят на условията, и справедливо възнаграждение на държавата, така че мярката за облекчение на активите да гарантира отговорността на акционерите и да не нарушава неоправдано конкуренцията.
(119)
Общо взето, когато този случай се отклонява от подобни трансакции (32), това става по положителен начин, тъй като Латвия няма да покрие всички загуби от обезценения портфейл. Вместо това покриването е гарантирано само до определена максимална сума и до степента, необходима, за да стане Parex banka капиталово адекватна до […]. При сценариите с разделяне на активите, когато се избере най-благоприятният начин, както е и в настоящия случай, тежестта на загубите от неосновните и неефективните активи се понася частично и от предишните мажоритарни акционери и заварените миноритарни акционери. На този начин се гледа положително от гледна точка на държавната помощ, тъй като той ограничава до известна степен необходимостта от пълно остойностяване на обезценените активи.
(120)
В съответствие със съобщението за обезценените активи трябва да бъдат оценени подходящата цена и възнаграждението. В настоящия случай е ясно, че балансовата стойност на активите, останали в Parex banka, е по-висока от тяхната пазарна стойност и следователно представлява държавна помощ за Citadele banka, както бе вече установено в съображения от 109 до 111.
(121)
В съответствие с точки 23 и 41 от съобщението за обезценените активи трансферната цена при мерките за продажба на активи трябва да се базира на тяхната основна икономическа стойност в дългосрочен план. При най-благоприятния сценарий добрата банка трябва следователно да покрива по принцип разликата между трансферната стойност и действителната икономическа стойност. Ако това не е възможно, за да се избегне техническа неплатежоспособност, тази разлика ще трябва да бъде възстановена например посредством механизъм за дължими възстановявания.
(122)
В настоящия случай и както бе вече установено в съображение 69, консервативен подход въз основа на най-неблагоприятния сценарий ще доведе до загуби за държавата от [между 100 и 400] млн. LVL; при базовия сценарий загубите за държавата ще бъдат […] млн. LVL. Като се има предвид, че повечето заеми са обезпечени, тези остойностявания на икономическата стойност на активите в дългосрочен план във финансовите прогнози не изглеждат прекалено оптимистични. Ако Citadele banka можеше да покрие напълно тези загуби, мярката щеше да бъде равностойна на прехвърляне на активите на действителната икономическа стойност.
(123)
Освен това в съответствие с раздел 5.2 от съобщението за обезценените активи Комисията счита, че Citadele banka трябва да изплати подходящо възнаграждение за облекчението на капитала, постигнато посредством мерките за обезценените активи.
(124)
Целта да се иска възнаграждение (включително, когато е приложимо, дължими възстановявания) е двойна: да се гарантира споделяне на тежестта и да се гарантират равнопоставени условия на конкуренция (т.е. да бъдат сведени до минимум нарушенията на конкуренцията).
(125)
С оглед на очакваните последици от облекчението на активите и прогнозния нетен доход (вж. таблици 3 и 4 по-горе) Комисията е на мнение, че Citadele banka няма да може да изплати необходимото възнаграждение (включително пълните дължими възстановявания) за облекчението на активите, като същевременно си връща жизнеспособността. Все пак прогнозният нетен доход би трябвало да ѝ даде възможност да изплати поне част от това възнаграждение, след като се върне към рентабилност и капиталовата ѝ основа стане адекватна.
(126)
Ето защо Комисията приветства задължението, поето от Латвия, по силата на което Citadele banka ще изплати възнаграждение на държавата за облекчението на активите до размера на очакваните загуби при най-неблагоприятния сценарий, равен на сумата от държавните депозити, изгубени в края на реализирането на активите ([между 100 и 200] млн. LVL) и държавните мерки за рекапитализация ([…] млн. LVL). Изплащането на възнаграждението ще стане под формата на разход в отчета за разходите и приходите, т.е. преди изчисляването на годишния нетен резултат, и следва да се изплаща всяка година, през която коефициентът на капиталова адекватност на Citadele banka е не по-нисък от 12 %, до сума, която няма да породи загуби за Citadele banka през съответната година. Това поето задължение е в сила до приключването на продажбата на Citadele banka (вж. съображение 81). Като цяло, Комисията счита, че този механизъм осигурява в максимално възможна степен принос на Citadele banka към разходите, произтичащи от […].
(127)
Тъй като обаче възнаграждението и дължимите възстановявания може да не достигнат равнището, предвидено в съобщението за обезценените активи, в точка 41 от съобщението за обезценените активи се изисква коренно преструктуриране. Преструктурирането трябва по-специално да включва значително ограничение на големината на банката в затруднено положение като компенсация за факта, че Citadele banka не поема изцяло загубите и не изплаща изцяло адекватно възнаграждение.
(128)
За да се установи дали преструктурирането е достатъчно, то трябва да бъде оценено според постигането на целите за възнаграждението и дължимите възстановявания, т.е. споделяне на тежестта и ограничаване на нарушенията на конкуренцията. Необходимо е по-специално да се установи дали е постигнато достатъчно споделяне на тежестта посредством други начини и дали нарушенията на конкуренцията са ограничени, като се провери пазарното положение и големината на Citadele banka. Тази оценка ще трябва да вземе предвид другите мерки за помощ, които са облагодетелствали Parex banka и Citadele banka, и е отразена в частта от настоящото решение, в която се анализира съответствието на мерките за помощ със съобщението за преструктуриране (вж. съображение 144 и следващите).
(129)
След разделянето Parex banka ще бъде отделена и организационно независима от Citadele banka, както се изисква в раздел 5.6 от съобщението за обезценените активи.
(130)
В заключение Комисията счита, че настоящият случай е в съответствие със съобщението за обезценените активи.
7.2.3. СЪОТВЕТСТВИЕ СЪГЛАСНО СЪОБЩЕНИЕТО ЗА ПРЕСТРУКТУРИРАНЕ
(131)
В съобщението за преструктуриране се определят правилата за държавни помощи, приложими към преструктурирането на финансови институции при настоящата криза. За да бъде съвместимо с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС, преструктурирането на финансова институция в условията на настоящата финансова криза трябва:
i)
да води до връщането на жизнеспособността на банката в дългосрочен план;
ii)
да включва достатъчен собствен принос от бенефициера (споделяне на тежестта);
iii)
да съдържа достатъчни мерки за ограничаване на нарушаването на конкуренцията.
(132)
Съгласно раздел 2 от съобщението за преструктуриране държавите-членки трябва да представят последователен, цялостен и подробен план за преструктуриране. В него следва да се посочва как възможно най-бързо банката ще възвърне жизнеспособността си в дългосрочен план без държавна помощ. В плана следва да се набележат причините за трудностите на банката и собствените ѝ слабости и да се очертае начинът, по който предложените мерки за преструктуриране решават присъщите на банката проблеми.
(133)
В съответствие с изискванията, изложени в точка 11 от съобщението за преструктуриране, окончателният план за преструктуриране, представен от Латвия, е последователен, цялостен и подробен. В него се предоставя подробна информация за бизнес модела, базови хипотези и съответни финансови прогнози. В съответствие с точка 10 от това съобщение в плана се набелязват също причините за трудностите, пред които е изправена Parex banka, по-специално изборът на неадекватна бизнес стратегия и някои високорискови решения (вж. раздел 2.1 и съображения от 38 до 42 от настоящото решение). Дейностите по преструктуриране, изложени в плана, са подходящо решение за отстраняване на слабостите на банката. По този начин причините за безпокойство във връзка с плана за преструктуриране, представен с първоначалното уведомление, които бяха изложени в решението за откриване на процедурата, се отстраняват в окончателния план за преструктуриране.
(134)
По-специално, що се отнася до насочеността на бизнес модела - една от главните причини за безпокойство в решението за откриване на процедурата - съгласно окончателния план за преструктуриране Citadele banka ще постави отново ударението върху традиционните банкови дейности в балтийските държави. Съответно Citadele banka ще се съсредоточи върху основните си дейности, като се оттегли от областите, които са утежнявали финансовите ѝ затруднения. По-специално, като положително развитие се отчита, че всички лизингови (включително на дъщерните дружества) и неефективни заеми в ОНД са останали в Parex banka. Що се отнася до ефективните заеми в ОНД, въпреки че бяха прехвърлени на Citadele banka, Латвия пое задължението те да бъдат продадени, като в никой случай няма да се предоставят нови заеми (вж. съображения 72 и 83). Освен това дейността по управлението на благосъстоянието ще бъде продадена или отделно от Citadele banka до […], или заедно със Citadele banka, ако се намери инвеститор за цялата банка до тази дата (вж. съображение 73 от настоящото решение).
(135)
В допълнение, както посочи Комисията в решението за откриване на процедурата, новата Citadele banka ще бъде много по-малка, отколкото е била Parex banka преди кризата. Тази по-малка големина се дължи по-специално на разделянето и на продажбите, които ще бъдат извършени. Агресивното разширяване на кредитния и депозитния пазар, предвидено в първоначалния план за преструктуриране, бе преразгледано в консервативен аспект и занижено в окончателния план за преструктуриране и ще бъде ограничено съгласно поетото от Латвия задължение (вж. съображения 77 и 78 от настоящото решение).
(136)
Дава се положителна оценка на промените в стила на управление (основни акционери и членове на съветите бяха вече подменени) и в корпоративното ръководство на Citadele banka, както и на засилването на управлението и контрола на риска. Parex banka е намалила вече административните разходи с 39 %. Очакваното съотношение между разходи и приходи на Citadele banka ще се намали до [между 35 и 55] % през 2014 г., главно благодарение на оптимизацията на мрежата на филиалите и разходите за персонал.
(137)
Съгласно изискванията, изложени в точки 12-15 от съобщението за преструктуриране, окончателният план за преструктуриране следва също да посочва как възможно най-бързо банката ще възвърне жизнеспособността си в дългосрочен план без продължаваща държавна помощ. По-специално, банката следва да бъде в състояние да създава адекватна възвръщаемост на собствения капитал, като същевременно покрива всички разходи за нормалните си дейности и спазва съответните регулаторни изисквания.
(138)
Първо, в плана за преструктуриране се предоставят подробни финансови данни и прогнози за периода 2006-2015 г., като се дава информация за приходите, разходите, обезценяванията, печалбите и капиталовата позиция на банката. Комисията счита, че предоставените прогнози при базовия сценарий се основават на разумни базови макроикономически хипотези (те са по-малко оптимистични от тези в икономическата прогноза на Европейската комисия от пролетта на 2010 г.).
(139)
Очаква се Citadele banka да генерира отново печалби през 2011 г. и да подобрява постоянно своите годишни резултати в течение на периода на преструктуриране. През 2014 г. се планира ROE да достигне равнище от [между 18 и 28] %, което изглежда достатъчна степен на възвращаемост при нормални пазарни условия в Латвия. Тази стойност ще бъде съпоставима с историческото равнище на ROE от 28 % през 2006 г. и от 20 % през 2007 г. Капиталовите съотношения за Citadele banka и за групата остават доста над минималните регулаторни изисквания. Като се има предвид стабилният бизнес модел на банката и досегашната дейност на Parex banka във връзка с нейните основни операции, въз основа на предоставената информация Комисията счита, че изложените прогнози са реални.
(140)
Второ, с оглед на резултатите от стрес тестовете, проведени от Централната банка (вж. съображение 45), Комисията счита, че Citadele banka е в състояние да понесе стресов сценарий, без да се нуждае от допълнителна помощ. Стресовият сценарий показва, че банката отговаря на регулаторните капиталови изисквания към нея. Освен това анализът на чувствителността, използван при стрес теста, показва, че една значително променена икономическа среда няма да застраши жизнеспособността на банката.
(141)
Трето, ограниченията върху изтегляне на депозитите няма да се прилагат за Citadele banka и всички други регулаторни изисквания ще бъдат изпълнени. Що се отнася до ограниченията върху изтегляне на депозитите, основната част от главните вложители са приели да задържат депозитите си в банката известно време след вдигането на ограниченията. Тези депозити са били ефективно прехвърлени на Citadele banka (както се вижда от таблица 2). Освен това Комисията приветства предложения нискорисков модел на финансиране, който разчита в по-голяма степен на дългосрочно финансиране и по този начин запълва съществуващата преди това разлика между матуритета на пасивите и активите.
(142)
Накрая, в плана се предвижда Citadele banka да изплати държавните мерки за ликвидност до 31 декември 2012 г. дори при най-неблагоприятния сценарий. Така предвиденото изплащане отстранява безпокойствата, изложени в съображение 80 от решението за откриване на процедурата, че банката ще продължи да разчита на държавна подкрепа за ликвидността след изтичането на периода на преструктуриране. Освен това Комисията отбелязва, че държавният капитал от 103 млн. LVL, вложен в Citadele banka в края на разделянето, ще бъде изплатен в съответствие със задължението, поето от Латвия във връзка с продажбата на Citadele banka, до 31 декември 2014 г. (вж. съображение 76).
(143)
С оглед на гореизложеното Комисията счита, че новият бизнес модел на Citadele banka е жизнеспособен и устойчив в дългосрочен план. Следователно преструктурираната банка ще бъде в състояние да се конкурира на пазара с помощта на собствените си предимства в съответствие с подходящите регулаторни изисквания и жизнеспособността ѝ няма да бъде застрашена дори в значително променяща се среда. Следователно Комисията е на мнение, че планът за преструктуриране на Parex banka изпълнява изискванията на съобщението за преструктуриране във връзка с възвръщането на жизнеспособността в дългосрочен план.
(144)
В раздел 3 от съобщението за преструктуриране се предвижда банките и техните акционери да допринесат за преструктурирането възможно най-много със собствените си ресурси, за да ограничат размера на помощта до минимум и да отстранят нарушенията на конкуренцията и моралния риск. Това изискване предполага банките да използват свои собствени ресурси за финансиране на преустройството, например чрез продажба на активи, докато акционерите следва да поемат загубите на банката, когато това е възможно. Съгласно точка 23 от плана за преструктуриране помощта за преструктуриране следва да бъде ограничена до покриване на разходите, необходими за възвръщане на жизнеспособността.
(145)
Окончателният план за преструктуриране, за разлика от първоначалния план, представен на 11 май 2009 г., има ясна насоченост, а стратегията за разширяване, първоначално предвиждана за Parex banka, се изоставя. Този целеви подход допринесе за ограничаване на необходимата помощ. В този контекст на предложените продажби на активи и редуцирането на счетоводния баланс на Citadele banka, както и на поставянето на Parex banka в […], се дава положителна оценка. По-специално, средствата от реализирането на активите ще финансират част от разходите за преструктуриране и ще ограничат необходимата помощ. Комисията подчертава, че латвийските власти са предоставили подробен график за планираните продажби на активи и са се задължили да назначат контролиращ доверител и доверител по продажбата, за да гарантират спазването на поетите задължения. Освен това във връзка с приноса към разходите за преструктуриране чрез вътрешни ресурси, генерирани от банката, Комисията отбелязва, че банката изпълнява сериозни мерки за съкращаване на разходите.
(146)
Счита се, че мерките, които са вече изпълнени, и тези, за които Латвия е поела задължение, гарантират, че се използват собствени ресурси и че притежателите на частния капитал на Parex banka дават адекватен принос за преструктурирането.
(147)
Тежестта за предишните мажоритарни акционери може да бъде доказана с факта, че Латвия е изкупила цялата им акционерна собственост в Parex banka на символичната цена от 2 LVL. Те са били заличени и поради това може да се приеме, че са понесли последиците от неуспеха на Parex banka. Освен отстраняването на предишните мажоритарни акционери акционерната собственост на миноритарните акционери е била значително намалена в резултат на рекапитализацията на банката от държавата и ЕБВР. Собствеността им е била намалена от предишното равнище от 15,2 % на настоящото равнище от 3,7 % и те ще останат в Parex banka след разделянето ([…]). Тези мерки служат като важен сигнал срещу моралния риск.
(148)
Освен това подчинените заеми от заварените акционери ще бъдат подчинени пасиви в Parex banka. Ликвидацията на активите на Parex banka при базовия сценарий не предвижда получаването на достатъчно средства за покриване на повече от общите пасиви на банката. Тъй като падежите на подчинените заеми са през периода 2015-2018 г. и държавата ще подкрепи само капитала на Parex banka […], като същевременно получава адекватно възнаграждение за държавните депозити, притежателите на подчинен дълг вероятно ще понесат загуби от инвестирания от тях капитал […].
(149)
Проблемът с моралния риск се решава от собствения принос на предишните притежатели на капитала в банката. Следователно планът за преструктуриране на Parex banka осигурява достатъчно споделяне на тежестта и собствен принос за преструктурирането. По този начин окончателният план за преструктуриране е в съответствие с раздел 3 от съобщението за преструктуриране.
(150)
В раздел 4 от съобщението за преструктуриране се изисква планът за преструктуриране да включва мерки за ограничаване на нарушенията на конкуренцията и за осигуряване на конкурентоспособност на банковия сектор. Освен това тези мерки трябва да гарантират, че държавната помощ не се използва за финансиране на антиконкурентно поведение.
(151)
Комисията счита, че пакетът от мерки, съдържащ се в окончателния план за преструктуриране, представлява значително подобрение в сравнение с първоначалния план за преструктуриране, което отстранява съмненията по този въпрос, изказани в решението за откриване на процедурата. С оглед на значителните продажби и ограничения на пазара, както и на намаляването на размера на банката (вж. таблица 20), Комисията счита, че планът представлява подходящ пакет от мерки, който ще допринесе за запазване на равнопоставени условия на конкуренция и конкурентни пазари. Първоначалната стратегия на плана, за който е подадено уведомление, основана на разширяване на дейността, предизвика изразяване на съществени съмнения в решението за откриване на процедурата, но тя е променена и окончателният план за преструктуриране се основава на значително намаляване на големината на банката, изразена както чрез общата счетоводна стойност, така и чрез пазарните дялове на основните пазари.
Таблица 20
Намаляване на големината на Citadele banka и на присъствието ѝ на основните пазари
Активи на Citadele banka, отнесени към тези на Parex banka преди кризата
Citadele banka в края на периода на преструктуриране,
2014 г.
(вкл. постъпателния растеж)
Намаление на пазарния дял на основните кредитни пазари в края на преструктурирането
(вкл. постъпателния растеж)
Намаление на пазарния дял на депозитните (основна дейност и управление на благосъстоянието) пазари в края на преструктурирането (вкл. постъпателния растеж)
След разделянето: 44 %
(общите активи намалени с 1,9 млрд. EUR);
Ако се отчете продажбата на заемите в ОНД ([…] г.): [35-50] %
(общите активи намалени с [1,6-2,3] млрд. EUR)
[40-55] % (намалени с [1,9-2,3] млрд. EUR)
Предкризисен пазарен дял 11,7 % спрямо [ 7] % през 2014 г. (ограничен): присъствието на пазара намалено с [50-60] %
Предкризисен пазарен дял 20 % (33) спрямо [ 13] % (намаляващ до [ 10] % до 2015 г.): присъствието на пазара намалено с [55-65] %
(152)
Преструктурирането на банката включва съществено намаляване на присъствието на банката в основните пазарни сектори. Първо, в резултат на изпълнението на мерките за преструктуриране Citadele banka ще намали общите си активи с около 60 % и присъствието си на всички основни пазари с повече от 50 % спрямо Parex banka от периода преди кризата. Намаленото присъствие на банката на пазара, както и предвижданите продажби на активи ще освободят съответни пазарни сектори за конкурентите. Второ, както бе вече посочено в раздел 2.5, Citadele banka ще бъде продадена или от Латвия не по-късно от 31 декември 2014 г., или от доверител по продажбата до 31 декември 2015 г., а дейността по управлението на благосъстоянието ще бъде продадена до […] (в рамките на Citadele banka или отделно), с което на евентуално ощетените конкуренти ще се даде възможност да подадат оферти за тези дейности. Продажбата може да се счита като мярка за ограничаване на нарушенията на конкуренцията (34).
(153)
Мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията са оценени като адекватни и поради сравнително ограничената абсолютна големина на банката в процес на преструктруриране (около 2,2 млрд. EUR). След края на преструктурирането ще останат само нейните основни дейности. Най-важната от тях ще бъде присъствието на Citadele banka в Латвия, чийто пазар е вече доста концентриран и доминиран от няколко чужди банки (35). Ограниченият пазарен дял на Citadele banka от около [4-7] % заеми и [7-10] % депозити (вж. съображение 77) може да се приеме като адекватно ограничаване на евентуални нарушения на конкуренцията, като се сравни с пазарния ѝ дял от 12 % от заемите и около 20 % от депозитите преди кризата.
(154)
Присъствието на банката на други географски пазари е слабо и ще бъде ограничено за по-нататъшно избягване на евентуални нарушения на конкуренцията, така че да не надхвърля пазарни дялове от [ 4] % на литовските кредитни и депозитни пазари, [ 1.5] % на естонския кредитен пазар, [ 2.5] % на естонския депозитен пазар и [ 0.5] % на шведските и германските депозитни пазари (вж. съображения 77 и 78). Ограниченията дават възможност за известен растеж на тези пазари поради необходимостта банката да диверсифицира своите източници на финансиране. При настоящото макроикономическо състояние на Латвия е трудно да бъде привлечено външно финансиране. Депозитите на постоянно пребиваващите в Латвия лица са значително по-малко от общия портфейл на заемите в тази държава-членка. Основните конкуренти на банката получават финансиране от своите дружества майки, установени извън страната. Ето защо се приема, че Citadele banka има нужда да запази известна база за финансиране извън страната (по един филиал в Швеция и Германия), за да диверсифицира своята база за финансиране. Поради слабото присъствие на банката на тези пазари и необходимостта от диверсифицирано финансиране за жизнеспособността на банката, Комисията счита, че приетите ограничения за тези пазари са адекватни.
(155)
Комисията освен това приветства забрана на държавна подкрепа за рекламата, която ще предотврати използването от Citadele banka на помощта за антиконкурентно пазарно поведение, и забрана за придобиване като допълнителна гаранция, че държавната помощ няма да бъде използвана за изкупване на конкурентите. Освен това Citadele banka няма да увеличи броя на клоновете.
(156)
След отделянето Parex banka и нейните дъщерни дружества ще бъдат реално […] извън периода на нейното съществуване, който се приема за равен на осем години. Този период се счита за достатъчен за приключване на процедурите по възстановяване на активите и на продажбата на активи, като се избегне необходимостта от спешна разпродажба.
(157)
Въпреки че Parex banka ще запази банковия си лиценз, нито тя, нито дъщерните ѝ дружества ще имат право да извършват нови дейности, освен необходимите за управлението и продажбата на придобитите активи. По-специално, Parex banka ще спре предоставянето на заеми и приемането на нови депозити от населението (вж. съображения 84 и 85). Освен това тя ще спира постепенно или ще продаде лизинговите си дейности до […].
(158)
Латвия пое задължението да ограничи строго допълнителния капитал по време ([…]) и размер (до 218,7 млн. LVL) (вж. по-горе съображение 87).
(159)
С оглед на гореизложеното се счита, че помощта за Parex banka (след разделянето) е ограничена до минимално необходимата за […] и следователно са избегнати неоправдани нарушения на конкуренцията.
(160)
Ето защо мащабът и характерът на мерките, по-специално значителното намаление на големината и на пазарното присъствие, в съчетание с продажбата по разумен график, предложен във връзка с Citadele banka и Parex banka, са достатъчни и адекватни за избягване на неоправдани нарушения на конкуренцията. Освен това дълбочината на преструктурирането, в съчетание с продажбата на Citadele banka, ще бъде достатъчна за компенсиране на евентуални нарушения на конкуренцията, които може да бъдат причинени от евентуално неадекватно възнаграждение и недостатъчни дължими възстановявания.
(161)
В точка 46 от съобщението за преструктуриране е изложено изискването, че за да се следи правилното прилагане на плана за преструктуриране, ще са необходими редовни подробни доклади от държавите-членки. В съответствие с това изискване латвийските власти поеха задължението да представят на Комисията на всеки шест месеца, считано от датата на настоящото решение, такива доклади за Citadele banka и Parex banka.
(162)
Латвия пое задължението да назначи контролиращ доверител, който ще следи за спазването на поетите задължения и ще представя доклади на Комисията.
(163)
Комисията констатира, че планът за преструктуриране на Parex banka, изложен в раздел 2 на настоящото решение, е съвместим с член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС и изпълнява изискванията на съобщението за преструктуриране по отношение на жизнеспособността, споделянето на тежестта и мерките за ограничаване на нарушенията на конкуренцията.
(164)
Латвийските власти се съгласиха настоящото решение да бъде прието по изключение на английски език,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Като взе предвид плана за преструктуриране и задълженията, поети от Република Латвия, помощта за преструктуриране, която Латвия привежда в действие за AS Parex banka и AS Citadele banka, се смята за съвместима с вътрешния пазар по смисъла на член 107, параграф 3, буква б) от Договора за функционирането на Европейския съюз.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Република Латвия.
Съставено в Брюксел на 15 септември 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 15ης Σεπτεμβρίου 2010
σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 26/09 (πρώην N 289/09) που η Λετονία προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή για την αναδιάρθρωση της AS Parex banka
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 6202]
(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/364/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις εν λόγω διατάξεις (1),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στις 10 Νοεμβρίου 2008 η Λετονία κοινοποίησε στην Επιτροπή μία δέσμη μέτρων υπέρ της AS Parex banka (εφεξής «Parex banka»), που σχεδιάστηκαν για τη στήριξη της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα οποία εγκρίθηκαν στις 24 Νοεμβρίου 2008 (2) (εφεξής «πρώτη απόφαση διάσωσης») βάσει της δέσμευσης της Λετονίας να υποβάλει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka εντός έξι μηνών. Στις 26 Ιανουαρίου 2009, η Λετονία ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με ορισμένες αλλαγές στα δημόσια μέτρα στήριξης στην Parex banka. Αυτές οι αλλαγές εγκρίθηκαν στις 11 Φεβρουαρίου 2009 (3) (εφεξής «δεύτερη απόφαση διάσωσης»). Στις 29 Μαρτίου 2009, η Λετονία κοινοποίησε στην Επιτροπή την ανάγκη για περαιτέρω αλλαγές στο μέτρο ανακεφαλαιοποίησης. Αυτές οι αλλαγές εγκρίθηκαν με απόφαση της Επιτροπής της 11ης Μαΐου 2009 (4) (εφεξής «τρίτη απόφαση διάσωσης»).
(2)
Στις 11 Μαΐου 2009, η Λετονία κοινοποίησε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka. Στις 5 Ιουνίου 2009 εστάλη στις λετονικές αρχές αίτημα για πληροφορίες. Στις 15 Ιουνίου 2009 έλαβε χώρα συνεδρίαση μεταξύ των λετονικών αρχών και της Επιτροπής. Η Λετονία απάντησε εν μέρει στο αίτημα για πληροφορίες με επιστολή της 7ης Ιουλίου 2009.
(3)
Με επιστολή της 29ης Ιουλίου 2009, η Επιτροπή πληροφόρησε τη Λετονία ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (5) (εφεξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης για τη διάσωση.
(4)
Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 6ης Οκτωβρίου 2009 και από τα ενδιαφερόμενα μέρη ζητήθηκε να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για τα προτεινόμενα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, εντός ενός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσης. Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από ενδιαφερόμενα μέρη. Ωστόσο, μετά τη λήξη της ταχθείσας προθεσμίας, η Επιτροπή έλαβε επιστολές με ημερομηνία 15 Ιουνίου και 13 Ιουλίου 2010 από τους Valerijs Kargins και Viktors Krasovickis, πρώην μετόχους πλειοψηφίας της Parex banka (εφεξής «πρώην μέτοχοι πλειοψηφίας»). Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε επιστολές από μέλη του λετονικού κοινοβουλίου με ημερομηνία 22 Ιουνίου και 1 Ιουλίου 2010.
(5)
Με επιστολή της 12ης Αυγούστου 2009, οι λετονικές αρχές ζήτησαν παράταση, μέχρι τις 15 Οκτωβρίου 2009, της προθεσμίας για την υποβολή των συμπληρωματικών πληροφοριών που είχαν ζητηθεί στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Στις 4 Σεπτεμβρίου 2009, οι ίδιες υπέβαλαν αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka μαζί με συμπληρωματικές πληροφορίες σε απάντηση της απόφασης κίνησης της διαδικασίας. Το αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης επικαιροποιήθηκε περαιτέρω στις 22 Σεπτεμβρίου 2009 και χορηγήθηκαν συμπληρωματικές πληροφορίες. Στις 11 και 17 Σεπτεμβρίου 2009 έλαβαν χώρα συνεδριάσεις μεταξύ των λετονικών αρχών και της Επιτροπής.
(6)
Επιπρόσθετα, η Λετονία παρέσχε περαιτέρω πληροφορίες και διευκρινίσεις στις 11 Σεπτεμβρίου, στις 6 και 26 Οκτωβρίου, στις 9 και 23 Δεκεμβρίου 2009, καθώς και στις 19 Φεβρουαρίου και2 Μαρτίου 2010.
(7)
Στις 12 και 26 Οκτωβρίου 2009, η Λετονία παρέσχε πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενη αλλαγή της στρατηγικής αναδιάρθρωσης της Parex banka. Στις 22 Μαρτίου 2010 έλαβε χώρα συνεδρίαση μεταξύ της Επιτροπής και των λετονικών αρχών. Με επιστολή της 31ης Μαρτίου 2010, η Λετονία υπέβαλε νέα έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Parex banka με ημερομηνία 31 Μαρτίου 2010, η οποία συμπληρώθηκε αργότερα με υποβολή στοιχείων στις 14 Μαΐου, στις 9, 12, 17 και 21 Ιουνίου 2010.
(8)
Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες στις 10 Μαΐου 2010. Η Λετονία απάντησε με επιστολή της 7ης Ιουλίου 2010. Με αυτή την επιστολή η Λετονία υπέβαλε επίσης επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της 31ης Μαρτίου 2010. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης τροποποιήθηκε ακολούθως στις 18 και 27 Αυγούστου 2010 (εφεξής «τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης»).
(9)
Με επιστολές της 2ας, 18ης και 27ης Αυγούστου και της 2ας Σεπτεμβρίου 2010 η Λετονία παρέσχε συμπληρωματικές διευκρινίσεις όσον αφορά τις δεσμεύσεις προς ανάληψη. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2010, η Επιτροπή έλαβε τελικό κατάλογο των δεσμεύσεων.
(10)
Στις 2 Σεπτεμβρίου 2010, οι λετονικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι δέχονται κατ’ εξαίρεση την έκδοση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα.
2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
2.1. Η ΔΙΚΑΙΟΥΧΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΗΣ
(11)
Η Parex banka ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Λετονίας με σύνολο ενεργητικού 3,4 δισεκατ. λετονικών λατ (εφεξής «LVL») (4,9 δισεκατ. ευρώ) στις 31 Δεκεμβρίου 2008. Στο τέλος του 2007, πριν από την κρίση, η τράπεζα είχε το υψηλότερο μερίδιο (18 %) στην αγορά καταθέσεων της χώρας και το τρίτο υψηλότερο μερίδιο (12 %) στην αγορά δανείων της χώρας (6). Κατά συνέπεια, οι λετονικές αρχές έκριναν ότι η τράπεζα είχε συστημική σημασία για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
(12)
Η Parex banka προσέφερε ευρεία δέσμη τραπεζικών προϊόντων άμεσα καθώς και μέσω εξειδικευμένων θυγατρικών, συμπεριλαμβανομένης της χορήγησης δανείων, των υπηρεσιών καρτών πληρωμής, της χρηματοδοτικής μίσθωσης, της διαχείρισης χαρτοφυλακίου και των δραστηριοτήτων διαμεσολάβησης σε πράξεις επί τίτλων. Επιπλέον των τραπεζικών συναλλαγών της στη Λετονία, η Parex banka διέθετε θυγατρική τράπεζα στη Λιθουανία και στην Ελβετία (AP Anlage & Privatbank AG) και υποκαταστήματα στην Εσθονία, Σουηδία και Γερμανία, ένα παν-Βαλτικό διαχειριστή περιουσιακών στοιχείων και ορισμένες εταιρείες χρηματοδοτικής μίσθωσης που λειτουργούσαν στην Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών (εφεξής «ΚΑΚ»).
(13)
Η Parex banka ιδρύθηκε το 1992 και ανήκε κατά πλειοψηφία σε δύο φυσικά πρόσωπα τα οποία πριν από την κρατική παρέμβαση κατείχαν το 84,83 % του μετοχικού κεφαλαίου της τράπεζας. Ως συνέπεια των προβλημάτων που αντιμετώπισε, η Parex banka κρατικοποιήθηκε εν μέρει μέσω αγοράς ολόκληρης της ιδιοκτησίας των πρώην μετόχων πλειοψηφίας με συνολική συμβολική τιμή αγοράς 2 LVL (περίπου 3 ευρώ) (7). Τον Απρίλιο 2009, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (εφεξής «ΕΤΑΑ») συνήψε συμφωνία αγοράς μετοχών, με την οποία η ΕΤΑΑ θα εξαγόραζε το 25 % συν μία μετοχή του μετοχικού κεφαλαίου της Parex banka (8).
(14)
Μολονότι η Parex banka ιστορικά υπήρξε κερδοφόρο ίδρυμα με ισχυρή τραπεζική παρουσία στη Λετονία, η διοίκηση της τράπεζας επέλεξε μια ακατάλληλη επιχειρηματική στρατηγική και έλαβε ορισμένες αποφάσεις υψηλού κινδύνου έναντι του έντονου ανταγωνισμού από ορισμένες υψηλής τεχνολογίας θυγατρικές ξένων τραπεζών. Ιδίως, η Parex banka ενεπλάκη όλο και περισσότερο στις αγορές ΚΑΚ, βασιζόμενη υπερβολικά σε μεγάλες, βραχυπρόθεσμες καταθέσεις μη κατοίκων. Η χρηματοοικονομική κρίση έπληξε σοβαρά τις αναδυόμενες αγορές μεταξύ των οποίων και των χωρών ΚΑΚ, και κυκλοφόρησαν φήμες όσον αφορά τη δυνατότητα της Parex banka να επαναχρηματοδοτήσει τα κοινοπρακτικά της δάνεια που έληγαν τον Φεβρουάριο 2009. Συνδυασμός αυτών των συμβάντων είχε ως συνέπεια την απώλεια της εμπιστοσύνης των καταθετών, ιδίως των πελατών μη κατοίκων, γεγονός που οδήγησε σε μαζικές αναλήψεις από την τράπεζα. Οι αναλήψεις από την τράπεζα κορυφώθηκαν σε ημερήσια εκροή έως και 100 εκατ. ευρώ και δεν ανακόπηκαν ούτε και από τη μερική κρατικοποίηση της τράπεζας. Απ’ αυτό προέκυψε πτώση των καταθέσεων κατά 36 % σε σύγκριση με το τέλος του 2007, γεγονός που προκάλεσε σοβαρή κρίση ρευστότητας. Για να αποτρέψει περαιτέρω εκροές καταθέσεων, η Επιτροπή Χρηματοοικονομικών και Κεφαλαιουχικών Αγορών, δηλαδή η Λετονική Ρυθμιστική Αρχή, επέβαλε περιορισμούς στις αναλήψεις.
(15)
Το 2008, οι ενοποιημένες ζημίες ανήλθαν σε 131 εκατ. LVL (185 εκατ. ευρώ) σε σύγκριση με κέρδος 40 εκατ. LVL (58 εκατ. ευρώ) το 2007. Στο τέλος του 2008 το συνολικό ίδιο κεφάλαιο είχε μειωθεί κατά 65 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ανερχόμενο σε 77 εκατ. LVL, κυρίως λόγω της αύξησης των προβλέψεων για απώλειες από δάνεια και απώλειες στο χαρτοφυλάκιο τίτλων. Ο συντελεστής κεφαλαιακής επάρκειας (εφεξής «CAR») σε επίπεδο μόνο της Parex banka και σε επίπεδο ομίλου (9) ήταν μόνο 4,1 % και 3,1 % αντιστοίχως. Κατά συνέπεια, η Parex banka δεν ήταν πλέον σε θέση να τηρήσει τις κανονιστικές απαιτήσεις φερεγγυότητας.
2.2. ΤΑ ΉΔΗ ΕΓΚΡΙΘΈΝΤΑ ΜΈΤΡΑ ΔΙΆΣΩΣΗΣ
(16)
Η Parex banka ζήτησε κρατική βοήθεια στις αρχές του Νοεμβρίου 2008. Μετά την κρατικοποίησή της, η Λετονία αποφάσισε να εφαρμόσει μέτρα διάσωσης που προσωρινά θα σταθεροποιούσαν την Parex banka. Συνολικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης: i) ένα μέσο ρευστότητας έως 1,5 δισεκατ. LVL· ii) κρατικές εγγυήσεις που καλύπτουν υφιστάμενα κοινοπρακτικά δάνεια μέχρι ποσού 775 εκατ. ευρώ και νέα δάνεια που εκδόθηκαν για την αναχρηματοδότηση κοινοπρακτικού δανείου ύψους 275 εκατ. ευρώ· και iii) μέτρα ανακεφαλαιοποίησης, που επιτρέπουν στην Parex banka να επιτύχει CAR 11 % κατά τη διάρκεια του σταδίου διάσωσης (10).
2.3. ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
2.3.1. ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(17)
Στις 11 Μαΐου 2009, η Λετονία υπέβαλε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Parex banka ως συνέχιση των πρώτων μέτρων ανακεφαλαιοποίησης (εφεξής το «αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης»), τα στοιχεία του οποίου είχαν περιγραφεί λεπτομερώς στο τμήμα 2.4 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας.
(18)
Το σχέδιο συμπεριελάμβανε μια προκαταρκτική ανάλυση της επιχείρησης της Parex banka, τα προβλεπόμενα μέτρα ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, τη μελλοντική της επιχειρηματική στρατηγική και μέτρα για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(19)
Το σχέδιο κάλυπτε χρονική περίοδο από το 2009 έως το 2013. Οι βασικές μελλοντικές δραστηριότητες της τράπεζας θα ήταν η διαχείριση επιχειρηματικών κεφαλαίων, η παροχή καταναλωτικών τραπεζικών υπηρεσιών και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων (11). Το σχέδιο προέβλεπε την εφαρμογή νέας στρατηγικής, με την Parex banka να στοχεύει να καταστεί η κυρίαρχος τράπεζα στις χώρες της Βαλτικής. Όλες οι «μη βαλτικές» δραστηριότητες θεωρήθηκαν ως μη βασικές. Ωστόσο, το σχέδιο απέκλειε την ενδεχόμενη πώλησή τους στη μεσοβραχυπρόθεσμη περίοδο.
(20)
Η προβλεπόμενη επιχειρηματική στρατηγική συμπεριελάμβανε ελκυστικά επιτόκια και επιθετική στρατηγική μάρκετινγκ για τη στήριξη της ανάπτυξης της Parex banka και την επανάκτηση της απολεσθείσας βάσης των καταθέσεων. Το σχέδιο προέβλεπε ότι η Parex banka θα παρέμενε εξαρτώμενη από τα κρατικά μέτρα ρευστότητας και πέραν της περιόδου αναδιάρθρωσης.
2.3.2. ΤΟ ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(21)
Στις 4 Σεπτεμβρίου 2009, η Λετονία υπέβαλε αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο ακολούθως τροποποιήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2009. Το εν λόγω σχέδιο στόχευε να διαλύσει τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας.
(22)
Η αναθεωρημένη στρατηγική για την Parex banka βασιζόταν επίσης στην ανάπτυξη μιας ισχυρής επιχείρησης στη Βαλτική μέσω των δραστηριοτήτων διαχείρισης επιχειρηματικών κεφαλαίων, της παροχής καταναλωτικών τραπεζικών υπηρεσιών και της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Το αναθεωρημένο σχέδιο προέβλεπε ότι η Parex banka θα ήταν σε θέση να εξοφλήσει όλα τα κρατικά μέτρα ρευστότητας πριν το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης.
(23)
Ωστόσο, αντίθετα με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, το αναθεωρημένο σχέδιο συμπεριλάμβανε μείωση του ισολογισμού της Parex banka μέσω επικέντρωσης σε βασικές δραστηριότητες. Ιδίως, προέβλεπε τη συρρίκνωση της δανειοδοτικής δραστηριότητας της Parex banka,
(24)
Επιπλέον, το σχέδιο ανέφερε τη δυνατότητα εκχώρησης των μη βασικών δραστηριοτήτων. Όταν αργότερα η Λετονία ενέκρινε αυτή τη στρατηγική αλλαγή, απαιτήθηκε η κατάρτιση νέας αντίστοιχης έκδοσης του σχεδίου αναδιάρθρωσης.
2.3.3. ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(25)
Σύμφωνα με το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, ο βασικός στρατηγικός στόχος είναι η επιστροφή της τράπεζας στον ιδιωτικό τομέα μέσω της πώλησής της σε στρατηγικό επενδυτή σε θέση να την ελευθερώσει από τις συμφωνίες χρηματοδότησης από το κράτος, διασφαλίζοντας παράλληλα τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της τράπεζας. Η Λετονία έχει ήδη ελκύσει το ενδιαφέρον της ΕΤΑΑ, ισχυρού και αξιόπιστου εξωτερικού επενδυτή με επαρκείς χρηματοοικονομικούς πόρους και δεσμευόμενος μακροπρόθεσμα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 13).
(26)
Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης προϋποθέτει τον διαχωρισμό των στοιχείων ενεργητικού της Parex banka σε μία νεοσυσταθείσα τράπεζα με την επωνυμία AS Citadele banka (εφεξής «Citadele banka»), αποκαλούμενη «καλή τράπεζα», η οποία θα επικεντρωθεί στις παραδοσιακές τραπεζικές λειτουργίες και σε μία καλούμενη «κακή τράπεζα» (Parex banka), […] (12).
(27)
Για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, οι βασικές τραπεζικές λειτουργίες θα διαχωριστούν από τις μη βασικές και από τα μη αποδοτικά στοιχεία ενεργητικού. Η προτεινόμενη αναδιάρθρωση στηρίζεται σε ένα σενάριο «good-out» το οποίο βασίζεται στη δημιουργία μιας τράπεζας με ισχυρή βάση κεφαλαίου που υπόκειται στην εποπτεία της λετονικής ρυθμιστικής αρχής και είναι επικεντρωμένη στη Βαλτική. Όλα τα βασικά στοιχεία ενεργητικού και ορισμένα μη βασικά στοιχεία ενεργητικού (ιδίως τα κερδοφόρα δάνεια ΚΑΚ) μεταφέρονται από την Parex banka στη νεοσυσταθείσα τράπεζα. Τα υπόλοιπα μη βασικά και μη κερδοφόρα στοιχεία ενεργητικού (δάνεια, τίτλοι και επανακτηθέντα ακίνητα) θα παραμείνουν στην Parex banka, […].
(28)
Ο πίνακας 1 απεικονίζει τη διάρθρωση της Citadele banka και της Parex banka μετά τον διαχωρισμό.
Πίνακας 1
Διάρθρωση των μετόχων μετά τον διαχωρισμό
(29)
Η Λετονία έχει ήδη πραγματοποιήσει τα πρώτα βήματα για την εφαρμογή του σεναρίου «good-out». Η νέα τράπεζα, η Citadele banka, καταχωρίσθηκε στις 30 Ιουνίου 2010 και τα περισσότερα από τα στοιχεία ενεργητικού μεταφέρθηκαν την 1η Αυγούστου 2010 (13). Καταρχήν, ο πλήρης λειτουργικός διαχωρισμός της Citadele banka και της Parex banka έπρεπε να ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών μετά τη μεταφορά.
(30)
Κατά συνέπεια, τα ακόλουθα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού θα μεταφερθούν από την Parex banka στην Citadele banka:
-
Βαλτικά εξυπηρετούμενα δάνεια ([μεταξύ 300 και 800] εκατ. LVL),
-
Εξυπηρετούμενα δάνεια ΚΑΚ ([μεταξύ 50 και 350] εκατ. LVL),
-
Υποκαταστήματα στη Σουηδία και Γερμανία,
-
Καταθέσεις σχετικά με τη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων.
(31)
Τα ακόλουθα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού θα παραμείνουν στην Parex banka:
-
Βαλτικά μη εξυπηρετούμενα δάνεια ([μεταξύ 200 και 800] εκατ. LVL) (14),
-
Δάνεια σε παλαιούς μετόχους ([…] εκατ. LVL),
-
Θυγατρικές ΚΑΚ χρηματοδοτικής μίσθωσης,
-
Μη εξυπηρετούμενα δάνεια ΚΑΚ ([μεταξύ 50 και 350] εκατ. LVL).
(32)
Ο πίνακας 2 απεικονίζει τα στοιχεία ενεργητικού τα οποία μεταφέρονται στη Citadele banka και εκείνα που παρέμειναν στην Parex banka, καθώς και τη μείωση του ισολογισμού σε σχέση με την περίοδο πριν από την κρίση, όπως εκτιμήθηκαν στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και τροποποιήθηκαν στις 27 Αυγούστου 2010:
Πίνακας 2
Διαχωρισμός των στοιχείων ενεργητικού μεταξύ της Citadele banka και της Parex banka
(σε χιλιάδες LVL)
Parex banka - 2008
Parex banka - 2009
Parex banka - 31.7.2010 (15)
Citadele banka
Parex banka Μετά τον διαχωρισμό (16)
Στοιχεία ενεργητικού
Μετρητά και καταθέσεις σε κεντρικές τράπεζες
79 154
136 769
131 693
119 783
30 876
Οφειλόμενα υπόλοιπα από πιστωτικά ιδρύματα
228 752
189 321
227 741
245 069
5 583
Δάνεια
1 744 871
1 429 466
1 355 831
748 457
627 471
Χρεόγραφα
941 293
405 800
356 439
224 735
130 936
Επενδύσεις σε θυγατρικές
51 442
72 725
81 691
5 530
51 962
Άλλα στοιχεία ενεργητικού
323 797
220 097
75 584
45 604
52 747
Σύνολο ενεργητικού
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Παθητικό και ίδια κεφάλαια
Τράπεζα της Λετονίας
587 183
140 449
-
-
-
Πιστωτικά ιδρύματα
129 584
50 865
27 295
41 571
51 703
Κοινοπραξία
544 673
381 271
163 402
-
163 402
Δημόσιο ταμείο
676 398
622 048
692 454
131 000
458 454
Καταθέσεις πελατών
1 225 488
911 318
1 006 202
928 686
75 314
Eurobond
88 712
87 489
113 136
109 244
-
Μειωμένης εξασφαλίσεως απαιτήσεις (Παλαιές)
52 848
52 857
52 863
-
52 878
Μειωμένης εξασφαλίσεως απαιτήσεις (Δημοσίου)
-
37 338
37 338
50 270
-
Μειωμένης εξασφαλίσεως απαιτήσεις (ΕΤΑΑ)
-
12 932
12 932
Άλλα στοιχεία παθητικού
35 556
31 458
34 754
30 280
21 522
Σύνολο παθητικού
3 340 442
2 328 025
2 140 376
1 291 051
823 274
Ίδια κεφάλαια
28 867
156 476
88 602
98 127 (17)
76 302
Σύνολο
3 369 309
2 484 501
2 228 978
1 389 179
899 576
Συντελεστής διαχωρισμού, που περιλαμβάνει τη μεταφορά επενδύσεων στη λιθουανική θυγατρική, στην AP Anlage & Privatbank AG και καταθέσεων στο γερμανικό υποκατάστημα (18)
64 %
36 %
Για την Parex banka - 2008
44 %
(33)
Η στρατηγική της Citadele banka για τη διασφάλιση μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας βασίζεται στην ανάπτυξη ισχυρής επιχείρησης στη Βαλτική, επικεντρωμένης στη Λετονία μέσω των τριών βασικών επιχειρησιακών δραστηριοτήτων (19). Ωστόσο, η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα παραμείνει ως κεντρική λειτουργία της Citadele banka μόνο εάν η τράπεζα πωληθεί εντός […]. Εάν δεν πραγματοποιηθεί αυτή η πώληση, η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα πωληθεί ξεχωριστά εντός της ίδιας ημερομηνίας.
(34)
Η Citadele banka δεν θα χορηγήσει δάνεια ΚΑΚ και, κατά συνέπεια, το χαρτοφυλάκιο ανακτήσιμων δανείων ΚΑΚ δεν θεωρείται βασικό. Σε αυτόν τον τομέα δεν θα χορηγηθούν νέα δάνεια και το υπάρχον χρηματοφυλάκιο θα εκχωρηθεί εντός της […].
(35)
Η παρουσία της Parex banka στη Λιθουανία και την Εσθονία ήταν σημαντικά μειωμένη σε σχέση με την παρουσία της στη Λετονία. Επίσης, η Citadele banka σχεδιάζει για το μέλλον περιορισμένη παρουσία σ’ αυτές τις αγορές.
(36)
Όσον αφορά τα δύο υποκαταστήματα καταθέσεων στη Σουηδία και τη Γερμανία που μεταφέρθηκαν στη Citadele Banka, η Λετονία εξήγησε ότι, εξαιτίας των μαζικών αναλήψεων καταθέσεων από την τράπεζα, μειώθηκε ένα σημαντικό μερίδιο της βαλτικής χρηματοδότησης της τράπεζας. Επιπλέον, στο παρόν μακροοικονομικό πλαίσιο της Λετονίας, είναι δύσκολο να προσελκυστεί εξωτερική χρηματοδότηση. Οι συνολικές καταθέσεις των κατοίκων των βαλτικών κρατών είναι σημαντικά χαμηλότερες από το αντίστοιχο χαρτοφυλάκιο των δανείων, ενώ οι κύριοι ανταγωνιστές της Parex banka λαμβάνουν χρηματοδότηση από τις μητρικές τους εταιρείες που είναι εγκατεστημένες σε άλλες χώρες (κυρίως στη Σουηδία). Ως εκ τούτου, η Citadele banka πρέπει να διατηρήσει κάποια βάση χρηματοδότησης στο εξωτερικό (στη Σουηδία και στη Γερμανία).
(37)
Η Citadele banka προτίθεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που ανάγκασαν την Parex banka να αναζητήσει κρατική βοήθεια και να αποκαταστήσει τη μακρόχρονη βιωσιμότητα μέσω των ακόλουθων βασικών μέτρων.
(38)
Αλλαγή του τρόπου διαχείρισης και της εταιρικής διακυβέρνησης: Πριν από την κρατικοποίηση, οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Parex banka ήταν επικεντρωμένες στους βασικούς ιδιοκτήτες. Η Parex banka θα τηρήσει τις διατάξεις για την ενισχυμένη εταιρική διακυβέρνηση που θεσπίστηκαν προσφάτως. Η ίδια θα εφαρμόσει μια δέσμη διαδικασιών του διοικητικού συμβουλίου και του εποπτικού συμβουλίου με στόχο τη διασφάλιση υψηλών προτύπων εταιρικής διακυβέρνησης. Οι βασικές αρχές εταιρικής διακυβέρνησης της Citadele banka είναι: ο αυστηρός διαχωρισμός της ιδιοκτησίας από τη διαχείριση· η διασφάλιση των δικαιωμάτων των μετόχων· η δημοσιοποίηση πληροφοριών και η διαφάνεια· οι αρμοδιότητες και η δομή του Συμβουλίου· και η προαγωγή ηθικής και υπεύθυνης διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
(39)
Καλύτερη διαχείριση του κινδύνου: Η διοίκηση της Parex banka αναθεώρησε και ενίσχυσε τους ελέγχους και τη διαχείριση των κινδύνων εντός της τραπέζης τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο σε όλες τις βασικές κατηγορίες κινδύνων (κίνδυνοι στην αγορά, στην πίστη και στη λειτουργία). Ιδίως, θα αναδιαμορφωθούν σημαντικά οι έλεγχοι του πιστωτικού κινδύνου στην Citadele banka, για να τροποποιηθεί η προηγούμενη προσέγγιση της Parex banka, η οποία βασιζόταν σε δανειοδότηση με βάση εμπράγματες ασφάλειες με εγγενώς αβέβαιες εκτιμήσεις, σε εκτιμήσεις βασισμένες στην ταμειακή ροή της ικανότητας εξυπηρέτησης του δανείου του δανειολήπτη. Η διαχείριση των κινδύνων αποτελεί βασικό στοιχείο της διαδικασίας διαχείρισης της Citadele banka. Η διαχείριση κινδύνων εντός της Citadele banka ελέγχεται από ανεξάρτητη μονάδα. Επιπλέον, το εποπτικό συμβούλιο της Citadele banka λαμβάνει μέρος στην εποπτεία της διαχείρισης των κινδύνων και έχει ορίσει ένα από τα μέρη του ως αρμόδιο για την εποπτεία της διαχείρισης κινδύνων, του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και της λειτουργίας της συμμόρφωσης. Τα εποπτικό συμβούλιο συντάσσει μηνιαίες εκθέσεις κινδύνου, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν ενημέρωση για τον πιστωτικό κίνδυνο και για τη συμμόρφωση στο πλαίσιο της τράπεζας.
(40)
Μικρότερος προϋπολογισμός επικεντρωμένος σε βασικούς τομείς: Η βασική δραστηριότητα της Citadele banka θα διεξάγεται στις βαλτικές χώρες και στόχος της διαχείρισης θα είναι η επιστροφή της Citadele banka στη βιωσιμότητα όσον αφορά αυτή την περιοχή. Το χαρτοφυλάκιο των μη σημαντικών ανακτήσιμων δανείων ΚΑΚ θα μεταφερθεί στη Citadele banka, αλλά θα πωληθεί εντός της […]. Η Citadele banka, επανεστιάζοντας στις βασικές δραστηριότητές της και μειώνοντας ουσιαστικά το μέγεθος του ενεργητικού του ισολογισμού της, η Citadele banka θα είναι κερδοφόρος κατά βιώσιμο τρόπο.
(41)
Σταθεροποίηση της θέσης ρευστότητας: Η στρατηγική της Citadele banka είναι να αναπτύξει ένα μοντέλο χρηματοδότησης, βιώσιμο και χαμηλού κινδύνου, με μείωση της εξάρτησης από τη χρηματοδότηση στην αγορά χονδρικής, επιμηκύνοντας τις προθεσμίες εξόφλησης και διαφοροποιώντας τις πηγές χρηματοδότησης μέσω αύξησης της αναλογίας μακροπρόθεσμων καταθέσεων πελατών στη βάση χρηματοδότησης της Citadele banka. Οι καταθέσεις στη Citadele banka δεν υπόκεινται στους περιορισμούς ανάληψης που επιβάλλει η λετονική ρυθμιστική αρχή.
(42)
Επιστροφή στην κερδοφορία στον βασικό τομέα από το 2011: Η Citadele banka σχεδιάζει να μειώσει τα διοικητικά έξοδα και τις δαπάνες προσωπικού, καθώς και άλλα διοικητικά έξοδα. Τα διοικητικά έξοδα της Parex banka έχουν ήδη μειωθεί κατά 39 % ή 32 εκατ. LVL το 2009. Ο συντελεστής κόστους/εσόδων της Citadele banka αναμένεται να μειωθεί ακόμη περισσότερο, και να ανέλθει σε [μεταξύ 35 και 55] % το 2014. Αυτή η μείωση θα επιτευχθεί μέσω περικοπών […] στις δαπάνες προσωπικού, καθώς και στην αναθεώρηση διαφόρων διαδικασιών εντός της Citadele banka. Για να μειώσει τα λειτουργικά της έξοδα και να καταστεί οικονομικά σταθερή, η Citadele banka θα συνεχίσει τα βήματα που έχει ήδη αρχίσει η Parex banka για την αναθεώρηση της δομής του κόστους μέσω βελτιστοποίησης του δικτύου υποκαταστημάτων, […] και άλλων μέτρων εξοικονόμησης εξόδων. Οι περικοπές στο κόστος θα συνοδευτούν από διάφορες πρωτοβουλίες αύξησης εισοδήματος και θα επικεντρωθούν στην ποιοτική διαχείριση των στοιχείων ενεργητικού ώστε να βελτιωθεί η απόδοση ιδίων κεφαλαίων (εφεξής, «ROE»).
(43)
Σύμφωνα με τις προβλέψεις που συμπεριλαμβάνονται στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, η Citadele banka αναμένεται να επιστρέψει στην κερδοφορία ήδη το 2011 και να βελτιώνει συνεχώς τα αποτελέσματά της μέχρι το 2015. Το 2014, η Citadele banka θα επιτύχει ROE [μεταξύ 18 και 28] %. Επιπλέον, ο πίνακας 3 εμφανίζει τους βασικούς δείκτες οικονομικών επιδόσεων της Citadele banka για τα έτη 2010-2014. Τα αποτελέσματα των μέτρων αναδιάρθρωσης που έλαβε η διοίκηση της τράπεζας εμφανίζονται στους βασικούς δείκτες 2014 με σχέση κόστους/εσόδων [μεταξύ 35 και 55] % και ROE [μεταξύ 18 και 28] %. Το 2015 θα εδραιωθεί μια πιο ισχυρή δομή κεφαλαίου με σχέση ιδίων κεφαλαίων/σύνολο ενεργητικού [μεταξύ 8 και 14] %.
Πίνακας 3
Οι κύριοι δείκτες των οικονομικών επιδόσεων της Citadele banka στο βασικό σενάριο για τα έτη 2010-2014
Αύγ.-Δεκ. 2010
2011
2012
2013
2014
Ανάλυση κόστους
Έξοδα εκμετάλλευσης/σύνολο εσόδων
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[35-55] %
Απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία/καθαρά δάνεια
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[1-3] %
Αποδοτικότητα
Καθαρό εισόδημα (Ζημία), εκατ. LVL
[ζημία]
[κέρδος]
[κέρδος]
[κέρδος]
[κέρδος]
ROE
[-] %
[…] %
[…] %
[…] %
[18-28] %
Ισολογισμός
Σύνολο ενεργητικού (εκατ. LVL)
[…]
[…]
[…]
[…]
[1,400-1,650]
Καταθέσεις/Σύνολο ενεργητικού
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
Δάνεια/Καταθέσεις πελατών
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[50-80] %
Ίδια κεφάλαια/Σύνολο ενεργητικού
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[9-13] %
CAR
[10-14] %
[11-15] %
[12-16] %
[14-19] %
[16-20] %
(44)
Στο χειρότερο σενάριο η Citadele banka αναμένεται να επιστρέψει στην κερδοφορία το 2013 και να βελτιώσει τα αποτελέσματά της περαιτέρω το 2014. Το 2014 η τράπεζα θα επιτύχει ROE [ 0] %. (20) Το σχέδιο δείχνει ότι στο χειρότερο σενάριο οι κεφαλαιουχικοί δείκτες της Citadele banka και ολόκληρου του ενοποιημένου ομίλου παραμένουν σαφώς άνω των ελάχιστων κανονιστικών απαιτήσεων. Ο πίνακας 4 εμφανίζει τους βασικούς οικονομικούς δείκτες επιδόσεων της Citadele banka για τα έτη 2010-2014 στο χειρότερο σενάριο.
Πίνακας 4
Οι κύριοι δείκτες των οικονομικών επιδόσεων της Citadele banka στο χειρότερο σενάριο για τα έτη 2010-2014
Αύγ.-Δεκ. 2010
2011
2012
2013
2014
Ανάλυση κόστους
Έξοδα εκμετάλλευσης/σύνολο εσόδων
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[45-60] %
Αποδοτικότητα
Καθαρό εισόδημα (Ζημία), εκατ. LVL
[ζημία]
[ζημία]
[ζημία]
[κέρδος]
[κέρδος]
ROE
-
[…] %
[ 0] %
Ισολογισμός
Δάνεια/Καταθέσεις πελατών
[…] %
[…] %
[…] %
[…] %
[40-60] %
CAR
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
(45)
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων της Citadele banka (βλέπε πίνακα 5) που διενήργησε η Κεντρική Τράπεζα της Λετονίας, δεν θα χρειάζονταν συμπληρωματικά κεφάλαια για την εκπλήρωση των ελάχιστων κεφαλαιουχικών απαιτήσεων πριν το τέλος του 2015 με τον συντελεστή επάρκειας κεφαλαίων [ 8 %].
Πίνακας 5
Αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για τη Citadele banka
Νέα τράπεζα
Βασικό σενάριο
Απαιτούμενες συμπληρωματικές χορηγήσεις, εκατ. LVL
Απαιτούμενα συμπληρωματικά κεφάλαια, εκατ. LVL
CAR, %
2010
[…]
[…]
[…]
2011
[…]
[…]
[…]
2012
[…]
[…]
[…]
2013
[…]
[…]
[…]
2014
[…]
[…]
[…]
(46)
Μετά τον διαχωρισμό η Parex banka (συμπεριλαμβανομένων και των θυγατρικών της) θα είναι […]. Θα πωλήσει και θα εκχωρήσει όλα τα περιουσιακά της στοιχεία κατά τη διάρκεια της περιόδου 2010-2017. Το βασικό καθήκον της Parex banka θα είναι να ανακτήσει το μέγιστο ποσό από τα περιουσιακά της στοιχεία που θα της καταλογιστούν κατά τη διάρκεια της ύπαρξής της, η οποία για σκοπούς πρόβλεψης εκτιμάται σε οκτώ έτη. Ως εκ τούτου, η Parex banka θα αποφύγει την ανάγκη για έκτακτη πώληση χαρτοφυλακίου αξιών ή για βεβιασμένη εκποίηση της ασφάλειας. Η Parex banka θα επικεντρωθεί στην επίλυση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων, μαζί με τα ήδη ανακτηθέντα ακίνητα περιουσιακά στοιχεία. Κατά συνέπεια, οι κύριες δραστηριότητες της Parex banka θα συνίστανται στην εφαρμογή των διαδικασιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και ακολούθως στη διαχείριση και εκποίηση περιουσιακών στοιχείων με ομαλό τρόπο το συντομότερο δυνατόν και υπό λογικούς όρους.
(47)
Μετά τον διαχωρισμό, τόσο η Parex banka όσο και οι θυγατρικές της, δεν θα εμπλακούν σε νέες οικονομικές δραστηριότητες εκτός εάν αυτό απαιτείται από το βασικό της καθήκον της διαχείρισης μεταφερθέντων περιουσιακών στοιχείων και της πώλησης αυτών. Ιδίως, η Parex banka θα παύσει τη χορήγηση νέων δανείων. Ωστόσο, αυτή μπορεί να διαχωρίσει ορισμένα περιουσιακά στοιχεία σε χωριστές θυγατρικές για σκοπούς διαχείρισης (πώληση).
(48)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης ΚΑΚ, η Parex θα προσπαθήσει να εκποιήσει αυτές τις δραστηριότητες. Όπως προαναφέρθηκε, κανένα νέο δάνειο, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδοτικής μίσθωσης, δεν παρέχεται και, εάν δεν εξευρεθούν αγοραστές, τα υφιστάμενα χαρτοφυλάκια χρηματοδοτικής μίσθωσης αναμένεται να τα διαχειρίζεται πλήρως […]. Ένα σημαντικό μερίδιο των χαρτοφυλακίων χρηματοδοτικής μίσθωσης είναι […].
(49)
Αυτές οι συνδυασμένες δράσεις αναμένεται να καταλήξουν σε εισροή ρευστότητας στην Parex banka, έτσι ώστε αυτή να μπορεί να αρχίσει την επιστροφή των κρατικών καταθέσεων. Ωστόσο, βάσει των χρηματοοικονομικών προβλέψεων, το επενδεδυμένο στην τράπεζα κεφάλαιο δεν θα ανακτηθεί από το κράτος.
(50)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι η Parex banka παραμένει υπόλογος όσον αφορά το μετοχικό κεφάλαιο μόνο μέχρι […].
(51)
Η Parex banka έχει πληγεί από τη συνεχή μαζική ανάληψη καταθέσεων. Αποτέλεσμα αυτού, η βάση καταθέσεων σήμερα είναι σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη πριν από την κρίση. Επίσης, η δανειοδοτική δραστηριότητα ήταν σημαντικά περιορισμένη λόγω της έλλειψης χρηματοδότησης. Οι λετονικές αρχές δεσμεύτηκαν να ορίσουν ένα ανώτατο όριο χορήγησης δανείων και αποδοχής καταθέσεων από την Citadele banka στα σχετικά γεωγραφικά τμήματα (βλέπε τμήμα 2.5 κατωτέρω). Αυτό το ανώτατο όριο δεν θα επιτρέψει αύξηση των πράξεων χορήγησης δανείων και συλλογής καταθέσεων που να υπερβαίνει [μεταξύ 9 και 13] % ετησίως σε σχέση με την ήδη περιορισμένη παρουσία στην αγορά.
(52)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη μείωση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της Citadele banka σε σύγκριση με την Parex banka προ κρίσης. Η μείωση αυτή θα επιτευχθεί εν μέρει με την εκποίηση ορισμένων στοιχείων ενεργητικού (τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ΚΑΚ και τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, εάν πωληθούν ξεχωριστά από τη Citadele banka). Επιπλέον, η Λετονία δεσμεύτηκε να ιδιωτικοποιήσει τη Citadele banka έως τις 31 Δεκεμβρίου 2014.
(53)
Ως αποτέλεσμα της κρατικοποίησης, οι προηγούμενοι μέτοχοι πλειοψηφίας της Parex banka αποπέμφθηκαν (βλέπε αιτιολογική σκέψη 13). Λόγω της ακόλουθης ανακεφαλαιοποίησης της Parex από το κράτος και την ΕΤΑΑ, οι μετοχές που κατείχαν οι μέτοχοι μειοψηφίας μειώθηκαν (από το προηγούμενο 15,2 % σε 3,7 % στις 7 Ιουλίου 2010).
2.4. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ
(54)
Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης δείχνει ότι οι υφιστάμενες ενισχύσεις διάσωσης θα επεκταθούν κατά την περίοδο της αναδιάρθρωσης και θα κατανεμηθούν μεταξύ της νεοσυσταθείσας Citadele banka και της Parex banka. Κάποια συμπληρωματική κρατική ενίσχυση σχεδιάζεται επιπλέον της ήδη ληφθείσας.
(55)
Η προβλεπόμενη στήριξη της ρευστότητας υπό μορφή κρατικών καταθέσεων για αμφότερες τη Citadele banka και την Parex banka δεν θα υπερβούν το ποσό του 1,5 δισεκατ. LVL το οποίο εγκρίθηκε ως ανώτατη ενίσχυση διάσωσης υπό μορφή στήριξης ρευστότητας για την Parex banka πριν τον διαχωρισμό (21). Τόσο στο βασικό σενάριο όσο και στο χειρότερο σενάριο οι κρατικές καταθέσεις στην Citadele banka θα έπρεπε να εξοφληθούν εντός του 2012. Στο καλύτερο σενάριο οι κρατικές καταθέσεις θα έπρεπε να εξοφληθούν εντελώς εντός του 2011. Οι κρατικές καταθέσεις στην Parex banka παραμένουν σε εκκρεμότητα στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης τόσο στο πλαίσιο του βασικού σεναρίου όσο και του χειρότερου σεναρίου. Τα μη εξοφληθέντα ποσά κυμαίνονται μεταξύ [0-100] εκατ. LVL (το βασικό σενάριο) έως [100-200] εκατ. LVL (το χειρότερο σενάριο). Η εξόφληση μπορεί να λάβει χώρα νωρίτερα σε περίπτωση πώλησης των δικαιούχων ή των περιουσιακών τους στοιχείων. Στον πίνακα 6 αναφαίνονται τα υπόλοιπα στο πλαίσιο των διαφόρων σεναρίων.
Πίνακας 6
Κρατικά μέτρα ρευστότητας (υπόλοιπα στο τέλος του έτους)
Citadele banka
(εκατ. LVL)
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
Βασικό σενάριο
131
143
36
0
-
-
Καλύτερο σενάριο
131
143
-
-
-
-
Χειρότερο σενάριο
131
143
36
0
-
-
Parex banka
(εκατ. LVL)
1.8.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Βασικό σενάριο
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[0-100]
Καλύτερο σενάριο
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
0
Χειρότερο σενάριο
[400-550]
[400-550]
[400-550]
[250-400]
[250-400]
[150-400]
[150-400]
[100-250]
[100-200]
(56)
Η αποζημίωση της ρευστότητας καθορίστηκε στη δεύτερη απόφαση διάσωσης βάσει των συστάσεων της 20ής Οκτωβρίου 2008 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας σχετικά με κρατικές εγγυήσεις για το τραπεζικό χρέος. Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η αποζημίωση που πρέπει να καταβάλει η Citadele banka και η Parex banka θα υπολογιστεί σύμφωνα με το κόστος της δημόσιας χρηματοδότησης (22) στην οποία προστίθεται πρόσθετο τέλος 50 μονάδων βάσης. Επιπλέον, για τη Citadele banka θα εισαχθεί ένα τέλος κινήτρου -αρχής γενομένης από τον Απρίλιο 2011 το τέλος θα αυξηθεί έως 15 μονάδες βάσης ανά τρίμηνο, ως κίνητρο για την τράπεζα να αναχρηματοδοτηθεί προσφεύγοντας στις αγορές.
(57)
Στον πίνακα 7 εμφανίζεται το προβλεπόμενο κόστος της χορήγησης ρευστότητας από το κράτος σε σύγκριση με εκείνο των καταθέσεων των πελατών στην Citadele banka.
Πίνακας 7
Κόστος των κρατικών καταθέσεων στη Citadele banka σε σχέση με το κόστος των καταθέσεων πελατών
(%)
2010
2011
2012
2013
Κόστος στήριξης της ρευστότητας
9,6 %
5,4 %
6,5 %
7,9 %
Κόστος καταθέσεων πελατών
[…]
[…]
[…]
[…]
(58)
Μετά τον διαχωρισμό, οι υφιστάμενες εγγυήσεις για τους κοινοπρακτικούς δανειστές της Parex banka, όπως εγκρίθηκαν στην πρώτη και δεύτερη απόφαση διάσωσης, θα παραμείνουν στην Parex banka μαζί με τα κοινοπρακτικά δάνεια. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι θα λήξουν στις 31 Δεκεμβρίου 2011, χωρίς να ζητηθεί από την κυβέρνηση να εκπληρώσει την εγγυητική της υποχρέωση.
(59)
Τον Μάρτιο του 2010, η Parex banka συνήψε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (εφεξής «ΕΤΕ»), η οποία θα παράσχει ένα πιστωτικό όριο έως 100 εκατ. ευρώ προοριζόμενο να χρηματοδοτήσει μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Το πιστωτικό όριο θα μεταφερθεί στη Citadele banka. Η ΕΤΕ απαιτεί κρατική εγγύηση για αυτή τη χρηματοδότηση ενόσω η Citadele banka παραμένει κάτω του επενδυτικού βαθμού (investment grade).
(60)
Η Citadele banka ενδέχεται επίσης να χρειασθεί πρόσθετες κρατικές ενισχύσεις ή ρευστότητα έως 88 εκατ. LVL (126 εκατ. ευρώ) για τα οφειλόμενα Eurobonds που λήγουν τον Μάιο του 2011.
(61)
Η αποζημίωση των κρατικών εγγυήσεων είναι η αποζημίωση που εγκρίθηκε στη δεύτερη απόφαση διάσωσης (23). Όσον αφορά την αποζημίωση των ενδεχόμενων συμπληρωματικών κρατικών εγγυήσεων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, αυτή θα υπολογιστεί βάσει της υφιστάμενης κρατικής εγγύησης (1,048 %) συν ένα συμπληρωματικό τέλος 12,5 μονάδων βάσης που θα εισαχθεί και θα αυξάνεται κατά 12,5 μονάδες βάσης στο τέλος κάθε τριμήνου.
(62)
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προϋποθέτει ότι τα ίδια κεφάλαια (κατηγορία 1) που ήδη χορηγήθηκαν στην Parex banka κατά τη διάρκεια της περιόδου διάσωσης θα παραμείνουν στην Parex banka.
(63)
Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν απαιτείται από το κράτος συμπληρωματικό κεφάλαιο εκτός για:
α)
Κεφαλαιοποίηση 103 εκατ. LVL μέσω μετατροπής κρατικών καταθέσεων σε ίδια κεφάλαια της Citadele banka τη στιγμή του διαχωρισμού. Η αποζημίωση αυτού του κεφαλαίου θα πραγματοποιηθεί μέσω της πώλησης της Citadele banka που η Λετονία έχει δεσμευτεί να φέρει εις πέρας μέχρι τα τέλη του 2014·
β)
Κεφαλαιοποίηση μέσω μετατροπής ορισμένων κρατικών καταθέσεων και τόκων επί αυτών των καταθέσεων στην Parex banka κατά τα έτη 2010-2013 έως το ανώτατο ποσό των 210,7 εκατ. LVL στη βασική υπόθεση και 218,7 εκατ. LVL στη χειρότερη υπόθεση. Η Parex banka προβλέπεται να πληρώσει ετήσιο επιτόκιο […] % των κρατικών καταθέσεων που κεφαλαιοποιήθηκαν μετά τον διαχωρισμό μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2013. Από το 2014 και μετά, οι κεφαλαιοποιημένες κρατικές καταθέσεις θα εγγραφούν στον λογαριασμό κέρδη/ζημίες με επιτόκιο […] %.
(64)
Τα αντίστοιχα ποσά του κεφαλαίου κατηγορίας 1 που το κράτος θα παράσχει στην Parex banka στο πλαίσιο διαφόρων σεναρίων εμφαίνονται στους πίνακες 8 και 9.
Πίνακας 8
Προβλεπόμενη κεφαλαιοποίηση των κρατικών καταθέσεων στην Parex banka
(εκατ. LVL)
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Βασικό σενάριο
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Καλύτερο σενάριο
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Χειρότερο σενάριο
-
-
[10-30]
[30-60]
[0-20]
-
-
-
-
Πίνακας 9
Προεισπραχθέντες/κεφαλαιοποιημένοι τόκοι δημοσίου ταμείου στην Parex banka
(εκατ. LVL)
31.7.10
31.12.10
31.12.11
31.12.12
31.12.13
31.12.14
31.12.15
31.12.16
31.12.17
Βασικό σενάριο
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Καλύτερο σενάριο
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
Χειρότερο σενάριο
-
[0-10]
[20-40]
[20-40]
[20-40]
-
-
-
-
(65)
Η Λετονία δεσμεύτηκε ότι το συνολικό ανώτατο κεφάλαιο που χορηγείται στην Parex banka δεν πρέπει να υπερβεί τα 218,7 εκατ. LVL και ότι η ίδια δεν θα χορηγήσει άμεσα ή έμμεσα οιοδήποτε περαιτέρω κεφάλαιο υπό οιαδήποτε μορφή στην Parex banka μετά το τέλος του […].
(66)
Στον πίνακα 10 εμφαίνεται η προβλεπόμενη εξόφληση του κεφαλαίου των κρατικών καταθέσεων και των τόκων από την Parex banka.
Πίνακας 10
Προβλεπόμενη επιστροφή του κεφαλαίου των κρατικών καταθέσεων και των τόκων από την Parex banka
(εκατ. LVL)
Βασικό σενάριο
Χειρότερο σενάριο
Επιστροφή του κεφαλαίου των κρατικών καταθέσεων
[…]
[…]
Επιστροφή των τόκων των κρατικών καταθέσεων
[…]
[…]
Σύνολο
[…]
[…]
(67)
Η ενίσχυση διάσωσης υπό μορφή εξαρτημένου δανείου (κεφάλαιο κατηγορίας 2) θα μεταφερθεί στη Citadele banka. Η αποζημίωση ορίστηκε στη δεύτερη και τρίτη απόφαση διάσωσης (24) βάσει των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας της 20ής Νοεμβρίου 2008 για τον υπολογισμό της τιμής των μέσων ανακεφαλαιοποίησης. Τον Δεκέμβριο 2009, το σταθερό επιτόκιο για τα εξαρτημένα δάνεια ήταν […] %, μετά δε τον Φεβρουάριο 2010 αυξήθηκε σε […] %.
(68)
Κανένα κεφάλαιο κατηγορίας 2 δεν χορηγήθηκε ή δεν θα χορηγηθεί στην Parex banka κατά ή μετά τον διαχωρισμό.
(69)
Όπως περιγράφτηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 27-32, ορισμένα περιουσιακά στοιχεία θα μεταφερθούν από την Parex banka στη Citadele banka η οποία θα συνεχίσει ορισμένες δραστηριότητες της Parex banka ενώ τα μη βασικά και τα μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν στην Parex banka. Όσον αφορά την αξία των περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν στην Parex banka, μία συντηρητική εκτίμηση βάσει του σεναρίου της χειρότερης υπόθεσης αναφέρει ενδεχόμενες ζημίες για το κράτος [200-400] εκατ. LVL και [50-300] εκατ. LVL βάσει του σεναρίου βασικής υπόθεσης. Οι ζημίες θα αντιστοιχούν σε περίπου [20-50] % της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων (επί 814 εκατ. LVL) στο χειρότερο σενάριο και περίπου […] % στο βασικό σενάριο. Εάν ληφθούν υπόψη τα στοιχεία των προβλέψεων η μείωση επί της ονομαστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
(70)
Οι αντίστοιχες εκτιμήσεις του τρέχοντος υπολοίπου των υποχρεώσεων και των απολεσθέντων κρατικών ιδίων κεφαλαίων μετά την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων της Parex banka εμφαίνονται στον πίνακα 11.
Πίνακας 11
Τρέχον υπόλοιπο των υποχρεώσεων και απώλεια κρατικών ιδίων κεφαλαίων μετά την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων στην Parex banka
Εκατ. LVL
Βασικό σενάριο
Υπόλοιπο κρατικών καταθέσεων
[0-100]
Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος
[…]
Σύνολο
[50-300]
Χειρότερο σενάριο
Υπόλοιπο κρατικών καταθέσεων
[100-200]
Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος
[…]
Σύνολο
[200-400]
2.5. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΤΟΝΙΑΣ
(71)
Για να δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να κρίνει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης στη Citadele banka και την Parex banka συμβατή με την εσωτερική αγορά, στις 3 Σεπτεμβρίου 2010 η Λετονία υπέβαλε «δεσμεύσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή», έγγραφο που συνυπέγραψε η Λετονία, η Citadele banka και η Parex banka και το οποίο περιλαμβάνει δεσμεύσεις με στόχο τη διασφάλιση της πλήρους υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης και του περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που προκύπτουν από την ενίσχυση αναδιάρθρωσης (εφεξής «οι δεσμεύσεις»). Οι βασικές δεσμεύσεις περιγράφονται κατωτέρω.
2.5.1. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ CITADELE BANKA
(72)
Δέσμευση για την εκποίηση των δανείων ΚΑΚ. Η Citadele banka θα εκποιήσει ή θα εκχωρήσει την εκποίηση των δανείων ΚΑΚ εντός της […] σε έναν αγοραστή και με όρους πώλησης εγκεκριμένους από την Επιτροπή. Για να πραγματοποιήσει την εκποίηση, η Citadele banka θα εξεύρει έναν αγοραστή και θα συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία αγοράς και πώλησης για την πώληση των δανείων ΚΑΚ όχι αργότερα από […]. Εάν η Citadele banka μέχρι αυτή την ημερομηνία δεν έχει συνάψει αυτή τη συμφωνία, θα παράσχει στον εντολοδόχο της εκποίησης αποκλειστική εντολή πώλησης των δανείων ΚΑΚ εντός της […].
(73)
Δέσμευση για την εκποίηση της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων. Η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα εκποιηθεί εντός της […] ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα σε έναν αγοραστή και με όρους πώλησης εγκεκριμένους από την Επιτροπή. Γι’ αυτό τον σκοπό, όχι αργότερα από […]:
α)
Η Λετονία οφείλει να εξεύρει έναν αγοραστή και να συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς για την πώληση του 100 % της συμμετοχής της στην Citadele banka συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, ή
β)
Η Citadele banka οφείλει να εξεύρει έναν αγοραστή και να συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς για την πώληση της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele banka.
Εάν η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων δεν εκποιηθεί, μαζί με την Citadele banka ή ξεχωριστά, εντός της […], η Citadele banka οφείλει να χορηγήσει στον εντολοδόχο της εκποίησης αποκλειστική εντολή να πωλήσει τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele banka εντός της […].
(74)
Διατήρηση της βιωσιμότητας, της εμπορευσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας. Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, η Citadele banka θα διατηρήσει την οικονομική βιωσιμότητα, εμπορευσιμότητα και ανταγωνιστικότητα της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων σύμφωνα με την ορθή επιχειρηματική πρακτική, και θα περιορίσει στο ελάχιστο δυνατόν οποιοδήποτε κίνδυνο απώλειας του ανταγωνιστικού δυναμικού της.
(75)
Υποχρέωση για τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων. Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων, η Citadele banka θα διατηρήσει τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων χωριστά από εκείνες που διατηρεί και θα διασφαλίσει ότι το βασικό προσωπικό της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων δεν θα εμπλακεί σε καμία διατηρούμενη δραστηριότητα και αντιστρόφως. Η Citadele banka θα ορίσει έναν διαχειριστή υπεύθυνο για τον διαχωρισμό ο οποίος θα είναι επιφορτισμένος με την επιτήρηση της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων υπό την εποπτεία του εντολοδόχου παρακολούθησης. Αυτός ο διαχειριστής θα διαχειρίζεται τη δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων ανεξάρτητα και προς το βέλτιστο συμφέρον της δραστηριότητας, με στόχο τη διασφάλιση της διατήρησης της οικονομικής βιωσιμότητάς της, της εμπορευσιμότητάς της και της ανταγωνιστικότητάς της και της ανεξαρτησίας της από τις διατηρούμενες από τη Citadele banka δραστηριότητες.
(76)
Δέσμευση για την πώληση της Citadele banka. Η Λετονία θα εκποιήσει ή θα εκχωρήσει την εκποίηση της Citadele banka εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2015 σε έναν αγοραστή και με όρους πώλησης εγκεκριμένους από την Επιτροπή. Για να πραγματοποιήσει την εκποίηση, η Λετονία θα εξεύρει έναν αγοραστή και θα συνάψει τελική δεσμευτική συμφωνία αγοράς και πώλησης για την πώληση της Citadele banka όχι αργότερα από τις 31 Δεκεμβρίου 2014. Για να πραγματοποιήσει αυτή τη δέσμευση, η Λετονία πρέπει να πωλήσει όλες τις μετοχές που κατέχει άμεσα ή έμμεσα (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων μέσω δημοσίων επιχειρήσεων) στη Citadele banka. Εάν η Λετονία δεν έχει συνάψει αυτή τη συμφωνία εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2014, θα παράσχει στον εντολοδόχο της εκποίησης αποκλειστική εντολή πώλησης της Citadele banka εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2015.
(77)
Περιορισμοί των νέων χορηγήσεων δανείων και των καταθέσεων στις βαλτικές χώρες. Στη Λετονία, τη Λιθουανία και την Εσθονία, η Citadele banka και οι θυγατρικές της εταιρείες πρέπει να περιορίσουν:
α)
τη νέα μεικτή δανειοδότησή τους όσον αφορά τον όγκο και τα μερίδια αγοράς των δανείων σχετικά με το συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων για τη Citadele banka και τις AB «Citadele» bankas (25)· και
β)
τα υπόλοιπα καταθέσεών τους όσον αφορά τον όγκο και τα μερίδια αγοράς,
μέχρι το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των ποσών που προβλέπονται στους πίνακες 12-17.
Αγορά Λετονίας
Πίνακας 12
Ανώτατα όρια δανεισμού στη Λετονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Ακαθάριστα νέα βασικά δάνεια (εκατ. LVL)
[28-40]
[115-165]
[120-175]
[130-190]
[145-210]
[160-230]
Μερίδιο αγοράς για βασικά δάνεια (χωρίς δάνεια ΚΑΚ) όσον αφορά το ποσοστό του χαρτοφυλακίου δανείων επί του συνόλου των δανείων στη Λετονία (%)
[ 5] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 6] %
[ 7] %
[ 7] %
Νέα ακαθάριστα δάνεια στον τομέα της διαχείρισης του ιδιωτικού κεφαλαίου (PCM) (26) (εκατ. LVL)
[0-4]
[9-13]
[9,5-14]
[10-15]
[11-17]
[12,5-18]
Πίνακας 13
Ανώτατα όρια υπολοίπου καταθέσεων στη Λετονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Υπόλοιπο βασικών καταθέσεων (χωρίς καταθέσεις PCM) (εκατ. LVL)
[550-790]
[600-860]
[660-950]
[720-1045]
[795-1150]
[875-1260]
Μερίδιο αγοράς βασικών καταθέσεων (%)
[ 7] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
[ 8] %
Υπόλοιπο καταθέσεων PCM (εκατ. LVL)
[340-490]
[405-585]
[375-540]
[410-590]
[440-630]
[475-685]
Μερίδιο αγοράς καταθέσεων PCM (%)
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
[ 5] %
Αγορά Λιθουανίας
Πίνακας 14
Ανώτατα όρια δανεισμού στη Λιθουανία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Ακαθάριστα νέα βασικά δάνεια (εκατ. LVL)
[19-27]
[36.5-53]
[40-58]
[44-63]
[48-70]
[53-76]
Μερίδιο αγοράς όσον αφορά το ποσοστό του χαρτοφυλακίου δανείων επί του συνόλου των δανείων στη Λιθουανία (%)
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
Πίνακας 15
Ανώτατα όρια υπολοίπου καταθέσεων στη Λιθουανία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[115-170]
[130-185]
[140-205]
[155-225]
[170-245]
[190-270]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 3] %
[ 3] %
[ 3] %
[ 4] %
[ 4] %
[ 4] %
Αγορά Εσθονίας
Πίνακας 16
Ανώτατα όρια δανεισμού στην Εσθονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Ακαθάριστα νέα βασικά δάνεια (εκατ. LVL)
[3,2-4,6]
[7-10]
[7,6-11]
[8-12]
[9-13]
[10-14]
Μερίδιο αγοράς όσον αφορά το ποσοστό του χαρτοφυλακίου δανείων επί του συνόλου των δανείων στην Εσθονία (%)
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
[ 1,5] %
Πίνακας 17
Ανώτατα όρια υπολοίπου καταθέσεων στην Εσθονία
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[85-125]
[95-135]
[105-150]
[115-165]
[125-180]
[135-195]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 1] %
[ 1,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
[ 2,5] %
(78)
Περιορισμοί στις καταθέσεις για τα υποκαταστήματα στη Γερμανία και στη Σουηδία. Η Citadele banka θα περιορίσει τις καταθέσεις της στο γερμανικό και στο σουηδικό υποκατάστημα όσον αφορά τόσο τον όγκο όσο και τα αντίστοιχα μερίδια αγοράς μέχρι τα ανώτατα επιτρεπόμενα ποσά που προβλέπονται στους πίνακες 18 και 19.
Πίνακας 18
Ανώτατα όρια συνολικού υπολοίπου καταθέσεων στο γερμανικό υποκατάστημα
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[47-69]
[50-75]
[60-85]
[65-90]
[70-100]
[80-110]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
Πίνακας 19
Ανώτατα όρια συνολικού υπολοίπου καταθέσεων στο σουηδικό υποκατάστημα
2010
2011
2012
2013
2014
2015
Σύνολο υπολοίπου καταθέσεων (εκατ. LVL)
[35-50]
[40-55]
[40-60]
[45-70]
[50-75]
[55-80]
Μερίδιο αγοράς (%)
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
[ 0,5] %
(79)
Καμία αύξηση του αριθμού των υποκαταστημάτων: Η Citadele banka δεσμεύεται να μην αυξήσει τον συνολικό αριθμό των υποκαταστημάτων της. Ωστόσο, αυτό δεν εμποδίζει τη Citadele banka να ανακατανείμει ορισμένα από τα υποκαταστήματά της.
(80)
Οι δεσμεύσεις που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις (77)-(79) εφαρμόζονται έως ότου η ενίσχυση που χορηγήθηκε από τη Λετονία στη Citadele banka υπό μορφή μέτρων ενίσχυσης της ρευστότητας επιστραφεί εξ ολοκλήρου, και έως ότου η πώληση της Citadele banka ολοκληρωθεί, και τουλάχιστον έως […]. Εάν η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων πωληθεί ξεχωριστά από το υπόλοιπο της Citadele banka, οι περιορισμοί που αφορούν τα δάνεια διαχείρισης ιδιωτικού κεφαλαίου (PCM) (μέρος της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων) και τις καταθέσεις που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 77 παύουν να εφαρμόζονται μετά την ολοκλήρωση της ξεχωριστής πώλησης της δραστηριότητας διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων.
(81)
Αποζημίωση για το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία: Η Citadele banka αποζημιώνει τη Λετονία για την αρωγή για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία μέχρι του ύψους των, κατ’ εκτίμηση, ζημιών που η Λετονία ενδέχεται να υποστεί στο χειρότερο σενάριο, δηλαδή το άθροισμα των ενισχύσεων ρευστότητας που χορήγησε η Λετονία και που θα μπορούσαν να απολεσθούν στο τέλος της εκποίησης των περιουσιακών στοιχείων ([100-200] εκατ. LVL) μαζί με το συνολικό κεφάλαιο που προβλέπεται να χορηγηθεί στην Parex banka αρχής γενομένης από την ημερομηνία μεταφοράς ([…] εκατ. LVL). Η αποζημίωση εγγράφεται ως κόστος στον λογαριασμό κέρδη/ζημίες, δηλαδή πριν τον καθορισμό των καθαρών ετήσιων εσόδων. Αυτή η αποζημίωση θα πρέπει να καταβάλλεται κάθε έτος στο οποίο ο συντελεστής επάρκειας κεφαλαίων σε ατομική βάση δεν είναι χαμηλότερος του 12 % και ο συντελεστής επάρκειας κεφαλαίων σε επίπεδο ομίλου δεν είναι χαμηλότερος από 8 % εφόσον το σχετικό ποσό δεν οδηγεί σε ζημίες της Citadele banka κατά το σχετικό έτος. Αυτή η δέσμευση εφαρμόζεται έως ότου ολοκληρωθεί η πώληση της Citadele banka.
(82)
Απαγόρευση εξαγοράς. Η Citadele banka θα απέχει από εξαγορές τόσο πιστωτικών όσο και μη πιστωτικών ιδρυμάτων, τόσο έως ότου εξοφληθεί το σύνολο των ενισχύσεων στην αναδιάρθρωση που χορήγησε η Λετονία υπό μορφή μέτρων ρευστότητας όσο και έως να περατωθεί η διαδικασία πώλησης της τράπεζας.
(83)
Κανένα νέο δάνειο ΚΑΚ. Μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης των δανείων ΚΑΚ, η Citadele banka δεν θα χορηγήσει κανένα νέο δάνειο σε πελάτες από τις χώρες ΚΑΚ και πελάτες των οποίων οι τελικοί αποδέκτες προέρχονται από τις χώρες ΚΑΚ. Στη Citadele banka και στις θυγατρικές της εταιρείες θα επιτρέπεται να εκταμιεύουν κεφάλαια μόνο όταν η επίσημη δανειακή σύμβαση έχει συναφθεί πριν από την ημερομηνία μεταφοράς. Η Citadele banka πρέπει να παύσει τη χορήγηση περαιτέρω προκαταβολών επί υφιστάμενων δανείων, εκτός από καταστάσεις στις οποίες αυτό είναι αναγκαίο για τη διατήρηση ή την αύξηση της πιθανότητας για τη Citadele ή τις θυγατρικές της επιχειρήσεις να επιτύχουν την επιστροφή των εκκρεμών δανείων. Επιπλέον, αυτές οι προκαταβολές θα πρέπει να περιοριστούν κατά ανώτατο όριο στο 2 % του χαρτοφυλακίου δανείων του προηγουμένου έτους.
2.5.2. ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΤΗΝ PAREX BANKA
(84)
Καμία νέα δραστηριότητα. Η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες δεν μπορούν να συμμετάσχουν σε νέες δραστηριότητες οι οποίες δεν είναι αναγκαίες για την αρχική αποστολή της διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων και της ακόλουθης πώλησης αυτών.
(85)
Η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες θα παύσουν να:
α)
χορηγούν νέα δάνεια σε επιχειρήσεις ή ιδιώτες πελάτες, συμπεριλαμβανομένων των δανείων χρηματοδοτικής μίσθωσης. Στην Parex banka και στις θυγατρικές της εταιρείες θα επιτρέπεται να εκταμιεύουν κεφάλαια μόνο όταν η επίσημη δανειακή σύμβαση έχει συναφθεί πριν από την ημερομηνία μεταφοράς ή όταν δεν υπάρχουν νέα χρήματα και το δάνειο συνάπτεται για την αναδιάρθρωση των δανείων που συνδέονται με προς αναδιάρθρωση περιουσιακά στοιχεία. Η Parex banka θα είναι σε θέση να εκδώσει νέα δάνεια στις θυγατρικές της εταιρείες για τη διαχείριση επανακτηθεισών εμπράγματων εγγυήσεων·
β)
χορηγούν περαιτέρω προκαταβολές επί υφιστάμενων δανείων εκτός από περιστάσεις στις οποίες είναι αναγκαίο για τη διατήρηση ή την αύξηση της πιθανότητας της Parex banka ή των θυγατρικών της εταιρειών να τύχουν επιστροφής των εκκρεμών δανείων και όπου απαιτείται περαιτέρω προκαταβολή για τη χρηματοδότηση επιδιορθώσεων και βελτιώσεων οι οποίες είναι απαραίτητες για τη δομική ακεραιότητα της ασφαλισμένης ιδιοκτησίας. Επιπλέον, αυτές οι προκαταβολές θα πρέπει να περιορίζονται κατά ανώτατο όριο στο 5 % του χαρτοφυλακίου δανείων του προηγουμένου έτους·
γ)
λαμβάνουν νέες καταθέσεις από το κοινό.
(86)
Η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες πρέπει να εκκαθαρίσουν ή να εκποιήσουν όλες τις δραστηριότητες χρηματοδοτικής μίσθωσης εντός της […].
(87)
Το συνολικό ανώτατο ποσό κεφαλαίου που χορηγείται άμεσα ή έμμεσα στην Parex banka από τη Λετονία υπό οιαδήποτε μορφή δεν θα υπερβαίνει τα 218,7 εκατ. LVL. Η Λετονία δεν θα χορηγήσει άμεσα ή έμμεσα κανένα συμπληρωματικό κεφάλαιο υπό οιαδήποτε μορφή στην Parex banka μετά την […].
2.5.3. ΑΛΛΕΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
(88)
Απαγόρευση καταβολής μερισμάτων και τοκομεριδίων. Η Citadele banka, η Parex banka και οι θυγατρικές της εταιρείες δεσμεύονται να μην καταβάλλουν στους επενδυτές οιοδήποτε μέρισμα ή τοκομερίδιο επί υφισταμένων κεφαλαιουχικών μέσων (συμπεριλαμβανομένων των προνομιούχων μετοχών, των μετοχών Β, και μέσων κεφαλαίων ανώτερης και κατώτερης κατηγορίας 2) ή να ασκήσουν δικαιώματα ανάκλησης σε σχέση με αυτά τα μέσα, εκτός εάν υπέχουν τη νομική υποχρέωση να το πράξουν. Η παρούσα δέσμευση, ωστόσο, δεν εφαρμόζεται στα κεφάλαια που κατέχει άμεσα ή έμμεσα η Λετονία και στα κεφάλαια που κατέχουν η Citadele banka και η Parex banka στις θυγατρικές τους εταιρείες.
(89)
Απαγόρευση οιασδήποτε αναφοράς στην κρατική ενίσχυση για διαφημιστικούς σκοπούς. Η Citadele banka και η Parex banka δεσμεύονται να μη χρησιμοποιήσουν τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης, της κρατικής ιδιοκτησίας ή οιαδήποτε ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν κατά οιονδήποτε τρόπο από την ενίσχυση ή την ιδιοκτησία για διαφημιστικούς σκοπούς.
(90)
Οι δεσμεύσεις που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 88-89 θα εφαρμόζονται στη Citadele banka έως ότου ολοκληρωθεί η πλήρης εξόφληση της κρατικής ενίσχυσης υπό μορφή μέτρων ρευστότητας που παρέσχε η Λετονία στη Citadele banka και η ολοκλήρωση της πώλησης της Citadele banka.
(91)
Διαχωρισμός μεταξύ της Citadele banka και Parex banka: ο επιχειρησιακός διαχωρισμός της Citadele banka και της Parex banka θα πρέπει να ολοκληρωθεί πλήρως εντός της 1ης Αυγούστου 2011, εκτός σε ό,τι αφορά ορισμένες δραστηριότητες στον τομέα της πληροφορικής και της διαχείρισης και διοίκησης των δανείων ΚΑΚ. Η αποζημίωση της τελευταίας υπηρεσίας θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στα ισχύοντα επίπεδα της αγοράς.
(92)
Εντολοδόχος Θα οριστεί ένας εντολοδόχος επιτήρησης που θα ασκεί τις λειτουργίες που διευκρινίζονται στο τμήμα F των δεσμεύσεων.
(93)
Στην περίπτωση κατά την οποία η Λετονία ή η Citadele banka, κατά περίπτωση, δεν έχουν συνάψει δεσμευτική συμφωνία πώλησης και αγοράς ένα μήνα πριν από το τέλος των προθεσμιών που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 72, 73 και 76, θα οριστεί ένας εντολοδόχος εκποίησης με σκοπό να ασκήσει τις λειτουργίες που διευκρινίζονται στο τμήμα F των δεσμεύσεων.
(94)
Οι εντολοδόχοι θα είναι ανεξάρτητοι από τη Citadele banka, την Parex banka και τη Λετονία, θα διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα για να φέρουν εις πέρας την αποστολή τους και να μην αποτελούν ούτε και να αποτελέσουν αντικείμενα σύγκρουσης συμφερόντων.
(95)
Η Επιτροπή θα διαθέτει τη διακριτική ευχέρεια να εγκρίνει ή να απορρίπτει τους προτεινόμενους εντολοδόχους και να εγκρίνει την προτεινόμενη εντολή υπό την επιφύλαξη κάθε τροποποίησης που αυτή θεωρεί αναγκαία ώστε οι εντολοδόχοι να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.
(96)
Ο (-οι) εντολοδόχος(-οι) θα αναλάβει(-ουν) τα ειδικά καθήκοντά του (τους) ώστε να διασφαλίσει(-ουν) την τήρηση των δεσμεύσεων. Η Επιτροπή δύναται, με δική της πρωτοβουλία ή ύστερα από αίτηση του εντολοδόχου, της Λετονίας, της Citadele banka ή της Parex banka, να δώσει εντολές ή οδηγίες στον εντολοδόχο για να διασφαλιστεί η τήρηση των όρων και των υποχρεώσεων που αναφέρονται στην παρούσα απόφαση και στις δεσμεύσεις.
3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
(97)
Η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 11 Μαΐου 2009 για την παρούσα υπόθεση επειδή είχε, μεταξύ άλλων, αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν κατάλληλο για να διασφαλίσει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας χωρίς συνεχή κρατική στήριξη.
(98)
Ειδικότερα, δεν ήταν σαφές με ποιον τρόπο και πότε η Parex banka θα πληρούσε εκ νέου τις σχετικές ρυθμιστικές απαιτήσεις. Επίσης, το αρχικό σχέδιο δεν αντιμετώπιζε κατάλληλα τους παράγοντες κινδύνου (συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε δανειολήπτες εκτός ΟΟΣΑ) που ταυτοποιήθηκαν στη δέουσας επιμέλειας έκθεση που υποβλήθηκε με το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, το αρχικό σχέδιο φαινόταν να βασίζεται σε μάλλον αισιόδοξες υποθέσεις όσον αφορά τις μελλοντικές επιχειρησιακές συνθήκες. Η Επιτροπή είχε αμφιβολίες για το κατά πόσον η τράπεζα θα ήταν σε θέση να διαχειριστεί την άρση των περιορισμών ανάληψης καταθέσεων. Παρά τους περιορισμούς ρευστότητας, το αρχικό σχέδιο φαινόταν να στηρίζεται σε μια στρατηγική επέκτασης των δραστηριοτήτων για όλα τα τμήματα χορήγησης δανείων και δεν προέβλεπε την εγκατάλειψη ή τη σημαντική μείωση των περισσότερο επικινδύνων δραστηριοτήτων, όπως η δανειοδότηση ιδιωτών με μεγάλη ατομική περιουσία στις χώρες ΚΑΚ. Όσον αφορά την τότε προβλεφθείσα επέκταση των όγκων των καταθέσεων και των δραστηριοτήτων αποδοχής καταθέσεων, υπήρχαν αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτό το σχέδιο ήταν ρεαλιστικό και αποδοτικό ως προς το κόστος. Επιπλέον, οι λετονικές αρχές δεν είχαν παράσχει σε εκείνο το στάδιο τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Ως εκ τούτου, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή κάλεσε τις λετονικές αρχές να επαναθεωρήσουν τη συνολική προτεινόμενη επιχειρηματική στρατηγική για την Parex banka.
(99)
Το σχέδιο προέβλεπε μια επεκτατική επιχειρηματική στρατηγική η οποία φαινόταν να στηρίζεται κυρίως σε μια επιθετική πολιτική τιμών και μάρκετινγκ για την επανάκτηση χαμένων μεριδίων αγοράς χρησιμοποιώντας το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της κρατικής ενίσχυσης στην τράπεζα. Ωστόσο, δεν περιελάμβανε τα κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(100)
Όσον αφορά το ζήτημα του καταμερισμού των επιβαρύνσεων/της ίδιας συνεισφοράς, το αρχικό σχέδιο δεν παρείχε σαφείς πληροφορίες για το συνολικό ποσό της απαιτούμενης κρατικής στήριξης και για την ίδια συνεισφορά της Parex banka. Η Επιτροπή είχε αμφιβολίες για το κατά πόσον το αρχικό σχέδιο ήταν επικεντρωμένο στον περιορισμό της ενίσχυσης στο ελάχιστο. Στο πλαίσιο όλων των σεναρίων, ακόμη και στο τέλος της περιόδου της αναδιάρθρωσης, η τράπεζα παρέμεινε εξαρτημένη από τις ταμειακές διευκολύνσεις ή εξασφαλίσεις. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή χρειαζόταν επίσης να ερευνήσει σε ποιο βαθμό οι ανάγκες χρηματοδότησης της Parex banka θα μπορούσαν να μειωθούν από μια μεγαλύτερη επικέντρωση στις βασικές δραστηριότητες και από μια περαιτέρω συνολική μείωση του μεγέθους της τράπεζας.
4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(101)
Δεν ελήφθησαν παρατηρήσεις από τρίτα ενδιαφερόμενα μέρη όσον αφορά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, εντός της ταχθείσας προθεσμίας.
5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΤΟΝΙΑΣ
(102)
Σε απάντηση στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας οι λετονικές αρχές υπέβαλαν αναθεωρημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης με ημερομηνία 4 Σεπτεμβρίου 2009, στο οποίο αυτές στόχευαν να διαλύσουν τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή, μέσω αλλαγής της στρατηγικής της αναδιάρθρωσης για την Parex banka. Το περιεχόμενο του σχεδίου περιγράφεται στο τμήμα 3.2. Ωστόσο, ύστερα από την τελική απόφαση για τον διαχωρισμό της Parex banka, αυτό το σχέδιο αντικαταστάθηκε από το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, που υποβλήθηκε στις 7 Ιουλίου 2010.
6. ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
(103)
Μετά τη λήξη της ταχθείσα προθεσμίας, η Επιτροπή έλαβε επιστολές με ημερομηνία 15 Ιουνίου και 13 Ιουλίου 2010 από τους πρώην μετόχους πλειοψηφίας της Parex banka. Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε επιστολές από μέλη του λετονικού κοινοβουλίου με ημερομηνία 22 Ιουνίου και 1η Ιουλίου 2010. Το βασικό ζήτημα που θιγόταν στις επιστολές της 15ης Ιουνίου και 13ης Ιουλίου 2010 αφορούσε την επιλογή μεταξύ των σεναρίων «good-out» και «bad-out» για την αναδιάρθρωση της τράπεζας. Οι επιστολές της 22ας και 1ης Ιουλίου επικεντρώθηκαν στις ενδεχόμενες επιπτώσεις που θα είχαν η επιλεχθείσα στρατηγική για την Parex banka και οι εν εξελίξει νομοθετικές πρωτοβουλίες λαμβανομένου υπόψη του λετονικού συστήματος δικαίου.
(104)
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι στην αξιολόγησή της του τελικού σχεδίου αναδιάρθρωσης έλαβε υπόψη, κατά περίπτωση, τα ζητήματα που εθίγησαν σ’ αυτές τις επιστολές στον βαθμό που αυτά ήταν συναφή και το αντικείμενο ενέπιπτε στην αρμοδιότητά της.
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
7.1. ΥΠΑΡΞΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(105)
Η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσο τα εξεταζόμενα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση. Το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.
(106)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, όσον αφορά τα μέτρα διάσωσης υπό μορφή εγγύησης, στήριξης ρευστότητας και ανακεφαλαιοποίησης που χορηγήθηκαν στην Parex banka, τα οποία διατηρούνται μετά τον διαχωρισμό της Parex banka κατά τη διάρκεια της φάσης αναδιάρθρωσης, έχει ήδη αποφανθεί στην πρώτη απόφαση διάσωσης (27) ότι αυτά τα μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση. Η Επιτροπή δεν έχει λόγους να μεταβάλει την προηγούμενη σχετική αξιολόγησή της. Ομοίως, επειδή αυτά τα μέτρα συνιστούν πλεονέκτημα για σημαντικό μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που προηγουμένως ασκούσε η Parex banka και η οποία συνεχίζεται από τη Citadele banka, αυτά συνιστούν επίσης κρατική ενίσχυση στη Citadele banka.
(107)
Όσον αφορά τα μέτρα ενίσχυσης που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 63 και 69, η Λετονία τα υλοποιεί για την αναδιάρθρωση της Parex banka η οποία ήταν και εν μέρει παραμένει ενεχόμενη σε διασυνοριακές και διεθνείς δραστηριότητες. Επίσης η Citadele banka, η οποία αναλαμβάνει τις οικονομικές δραστηριότητες της Parex banka, δραστηριοποιείται και θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται σε αγορές ανοιχτές στον διεθνή ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, οποιοδήποτε πλεονέκτημα από κρατικούς πόρους θα επηρέαζε τον ανταγωνισμό στον τραπεζικό τομέα και θα είχε αντίκτυπο στο εμπόριο εντός της Ένωσης. Επιπλέον, τα σχετικά μέτρα είναι επιλεκτικά αφού χορηγούν πλεονέκτημα μόνο στην Citadele banka και στην Parex banka και χρηματοδοτούνται με κρατικούς πόρους. Στην τρέχουσα οικονομική κρίση και ενόψει των οικονομικών δυσκολιών της Parex banka ένας ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς δεν θα είχε λάβει αυτά τα μέτρα υπό ανάλογους όρους.
(108)
Επιπλέον, όσον αφορά τα μέτρα κεφαλαιοποίησης, θεωρήθηκε ότι ο ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς αναμένει απόδοση ανάλογη με την αντίληψη του κινδύνου για την υπό θεώρηση επένδυση. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές για τη Citadele banka η οποία προς το παρόν δεν έχει πιστοληπτική αξιολόγηση και δημιουργήθηκε από την προβληματική τράπεζα στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης.
(109)
Θεωρείται ότι η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων από την Parex banka στη Citadele banka που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ενός σεναρίου «good-out» (βλέπε αιτιολογική σκέψη 69) ως ένα μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, απαλλάσσεται των επιβαρύνσεων των ενδεχομένων ζημιών επί μη βασικών και μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων που παρέμειναν στην Parex banka. Αυτή η απαλλαγή, με τη σειρά της, επιτρέπει στη Citadele banka να αποφύγει την ακόλουθη μείωση κεφαλαίων. Κατά συνέπεια, το εν λόγω μέτρο παρέχει πλεονέκτημα στην Citadele banka.
(110)
Το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους δεδομένου ότι σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης η Λετονία θα παράσχει κεφάλαια στην Parex banka μέχρι 218,7 εκατ. LVL εντός της […] τα οποία, μαζί με το υπόλοιπο των καταθέσεων [100-200] εκατ. LVL, κινδυνεύει να μην εξοφληθεί στο τέλος της προβλεπόμενης […] περιόδου (βλέπε πίνακα 11 ανωτέρω).
(111)
Βάσει των ανωτέρω, θεωρείται ότι περαιτέρω ανακεφαλαιοποίηση τη στιγμή του διαχωρισμού υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου στη Citadele banka 103 εκατ. LVL και τη μετατροπή των κρατικών καταθέσεων και των τόκων επί αυτών των καταθέσεων στην Parex banka τη στιγμή του διαχωρισμού και ακολούθως (βλέπε την αιτιολογική σκέψη 63) και του μέτρου αρωγής των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων (βλέπε ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 69) συνιστά επίσης κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
7.2 ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
7.2.1. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΥ
(112)
Το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να κρίνει μια ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά εάν προορίζεται για «την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους». Όπως ήδη αναφέρθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω της συστημικής σημασίας της Parex banka, το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ δύναται να εφαρμοστεί στην παρούσα υπόθεση και ότι τα κοινοποιηθέντα μέτρα ενίσχυσης μπορούν να αξιολογηθούν σ’ αυτή τη βάση.
(113)
Βάσει των τριών ανακοινώσεων (28) που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της τρέχουσας οικονομικής κρίσης οι οποίες ίσχυαν τη στιγμή λήψης της απόφασης, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η υπόθεση είχε αξιολογηθεί προκαταρκτικά σύμφωνα με τις αρχές των κατευθυντηρίων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (29), λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της κρίσης στις χρηματαγορές.
(114)
Μολονότι η απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφερόταν στις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, η Επιτροπή διασαφήνισε στην αιτιολογική σκέψη 49 της ανακοίνωσης περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (εφεξής «η ανακοίνωση αναδιάρθρωσης») (30) ότι όλες οι ενισχύσεις σχετικά με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που κοινοποιήθηκαν σε αυτήν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2010 θα αξιολογηθούν ως ενισχύσεις αναδιάρθρωσης στις τράπεζες σύμφωνα με την ανακοίνωση αναδιάρθρωσης αντί για τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση.
(115)
Όσον αφορά το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, και αυτό θα έπρεπε να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (31) (εφεξής, «ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία»).
(116)
Στο πλαίσιο της πρώτης απόφασης διάσωσης (και που ακολούθως επιβεβαιώθηκε, μεταξύ άλλων, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας), είχε ήδη καθοριστεί ότι η Parex banka είναι ένα προβληματικό ίδρυμα και εξ αυτού ήταν αναγκαία μία ευρεία αναδιάρθρωση της τράπεζας.
7.2.2. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΜΕΙΩΜΕΝΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
(117)
Όπως προηγουμένως επισημάνθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 109, 108 και 111, η πράξη που αφορά τη μεταφορά των περιουσιακών στοιχείων από την Parex banka στη Citadele banka δύναται να θεωρηθεί ως μέτρο αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Το κράτος θα αναλάβει ένα σημαντικό μερίδιο των ζημιών από τα μη βασικά και μη αποδοτικά περιουσιακά στοιχεία.
(118)
Οι ειδικοί όροι που εφαρμόζονται στα μέτρα αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία ορίζονται στην ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία. Σύμφωνα με το τμήμα 5.2 αυτής της ανακοίνωσης, ένα μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία πρέπει να διασφαλίζει ex-ante διαφάνεια και να προβλέπει τον κατάλληλο καταμερισμό των επιβαρύνσεων και να ακολουθείται από την ορθή εκτίμηση των επιλέξιμων περιουσιακών στοιχείων και την ορθή αποζημίωση του κράτους, έτσι ώστε το μέτρο αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία να διασφαλίζει την ευθύνη των μετόχων και να μη στρεβλώνει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό.
(119)
Συνολικά, εκεί όπου η παρούσα υπόθεση διίσταται από παρόμοιες συναλλαγές (32), το πράττει κατά θετικό τρόπο δεδομένου ότι η Λετονία δεν θα καλύψει όλες τις ζημίες του χαρτοφυλακίου απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Αντιθέτως, η κάλυψη διασφαλίζεται έως και μόνο το ανώτατο ποσό και στον βαθμό που είναι απαραίτητη για να καταστήσει την Parex banka ικανή να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ιδίων κεφαλαίων μέχρι τις […]. Στα σενάρια διαχωρισμού των περιουσιακών στοιχείων, όταν επιλέγεται η μέθοδος «good-out», όπως στην παρούσα περίπτωση, το βάρος των ζημιών των μη βασικών και μη αποδοτικών περιουσιακών στοιχείων επωμίζονται επίσης και εν μέρει οι πρώην μέτοχοι πλειοψηφίας και οι παλαιοί μέτοχοι μειοψηφίας. Αυτή η μέθοδος κρίνεται θετικά από την άποψη των κρατικών ενισχύσεων επειδή περιορίζει σε κάποιο βαθμό την ανάγκη για πλήρη αξιολόγηση της έκτασης των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.
(120)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, πρέπει να αξιολογηθεί η καταλληλότητα της τιμής μεταφοράς και η αποζημίωση. Στην παρούσα περίπτωση, είναι σαφές ότι η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν στην Parex banka είναι υψηλότερη από την αγοραία αξία τους και κατά συνέπεια συνιστούν κρατική ενίσχυση προς τη Citadele banka, όπως έχει ήδη καθοριστεί στις αιτιολογικές σκέψεις 109-111.
(121)
Σύμφωνα με τα σημεία 23 και 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η τιμή μεταφοράς για τα μέτρα αγοράς περιουσιακών στοιχείων θα έπρεπε να βασίζεται στη μακροπρόθεσμη υποκείμενη οικονομική αξία τους. Κατά συνέπεια, σε ένα σενάριο «good-out», η υγιής τράπεζα θα έπρεπε καταρχήν να καλύπτει τη διαφορά μεταξύ της αξίας μεταφοράς και της πραγματικής οικονομικής αξίας. Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, για να αποφευχθεί η τεχνική αφερεγγυότητα, αυτή η διαφορά θα έπρεπε να ανακτηθεί για παράδειγμα μέσω ρήτρας επιστροφής.
(122)
Στην παρούσα περίπτωση και όπως ήδη έχει αναφερθεί στην αιτιολογική σκέψη 69, μία συντηρητική προσέγγιση βάσει του σεναρίου της χειρότερης περίπτωσης θα οδηγούσε σε ζημίες για το κράτος ύψους [μεταξύ 100 και 400] εκατ. LVL, ενώ στο βασικό σενάριο οι ζημίες για το κράτος θα ανέρχονταν σε […] εκατ. LVL. Δεδομένου ότι τα περισσότερα από τα δάνεια είναι εξασφαλισμένα, αυτές οι εκτιμήσεις της μακροπρόθεσμης οικονομικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων στις οικονομικές προβλέψεις δεν εμφανίζονται πολύ αισιόδοξες. Εάν η Citadele banka ήταν σε θέση να καλύψει πλήρως αυτές τις ζημίες, το μέτρο θα ισοδυναμούσε με μεταφορά περιουσιακών στοιχείων στην πραγματική τους οικονομική αξία.
(123)
Επιπλέον, σύμφωνα με το τμήμα 5.2 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Citadele banka πρέπει να καταβάλει την προσήκουσα αποζημίωση για την κεφαλαιακή ελάφρυνση που επετεύχθη από τα μέτρα αρωγής για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(124)
Ο στόχος απαίτησης αποζημίωσης (συμπεριλαμβανομένης, κατά περίπτωση, ρήτρας επιστροφής) είναι διττός: να διασφαλίσει καταμερισμό των επιβαρύνσεων και ίσους όρους ανταγωνισμού (δηλαδή να ελαχιστοποιήσει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού).
(125)
Λαμβανομένου υπόψη του εκτιμηθέντος αποτελέσματος της αρωγής για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία και του προβλεπόμενου καθαρού εισοδήματος (βλέπε πίνακες 3 και 4 ανωτέρω) η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η Citadele banka δεν θα είναι σε θέση να πληρώσει την απαιτούμενη αποζημίωση (συμπεριλαμβανομένης της πλήρους επιστροφής) για την αρωγή για τα περιουσιακά στοιχεία ενώ παράλληλα είναι ακόμα υπό αποκατάσταση η βιωσιμότητά της. Ωστόσο, το προβλεπόμενο καθαρό εισόδημα θα πρέπει να της επιτρέψει να πληρώσει τουλάχιστον μέρος αυτής της αποζημίωσης αφ’ ότου καταστεί εκ νέου κερδοφόρος και διαθέτει τα κατάλληλα ίδια κεφάλαια.
(126)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση που ανέλαβε η Λετονία σύμφωνα με την οποία η Citadele banka θα αποζημιώσει το κράτος για την αρωγή για τα περιουσιακά στοιχεία μέχρι το ποσό των εκτιμημένων ζημιών στο χειρότερο σενάριο, δηλαδή τα ποσά που αντιστοιχούν στις κρατικές καταθέσεις που θα μπορούσε να απολέσει στο τέλος της εκποίησης των περιουσιακών της στοιχείων ([μεταξύ 100 και 200] εκατ. LVL) και στα κρατικά μέτρα ανακεφαλαιοποίησης ([…] εκατ. LVL). Η πληρωμή της αποζημίωσης θα εγγραφεί ως δαπάνη στον λογαριασμό κερδών και ζημιών, δηλαδή πριν τον καθορισμό του ετήσιου καθαρού αποτελέσματος, και θα πρέπει να πληρώνεται κάθε έτος κατά το οποίο ο συντελεστής επάρκειας κεφαλαίων της Citadele banka δεν είναι χαμηλότερος από το 12 % έως ένα ποσό που δεν οδηγεί σε ζημίες της Citadele banka κατά το εν λόγω έτος. Αυτή η δέσμευση πρέπει να τηρηθεί μέχρι την ολοκλήρωση της πώλησης της Citadele banka (βλέπε αιτιολογική σκέψη 81). Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτός ο μηχανισμός διασφαλίζει, στο μέτρο του δυνατού, μία συνεισφορά της Citadele banka στα έξοδα που προκύπτουν από […].
(127)
Ωστόσο, δεδομένου ότι η αποζημίωση και η επιστροφή ενδεχομένως δεν θα φτάσουν στο επίπεδο που προβλέπεται από την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία, στο σημείο 41 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία απαιτείται ευρεία αναδιάρθρωση. Αυτή η αναδιάρθρωση πρέπει να περιλαμβάνει, ιδίως, σημαντικό περιορισμό του μεγέθους της προβληματικής τράπεζας, για να αντισταθμίσει το γεγονός ότι η Citadele banka δεν επωμίζεται πλήρως τις ζημίες και δεν καταβάλει μια πλήρως κατάλληλη αποζημίωση.
(128)
Για να διαπιστωθεί κατά πόσον η αναδιάρθρωση είναι επαρκής, πρέπει να αξιολογηθεί σε σχέση με τους στόχους της αποζημίωσης και της επιστροφής, δηλαδή τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και τον μετριασμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Ιδίως, πρέπει να καθοριστεί κατά πόσον έχει επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων με άλλα μέσα και κατά πόσον οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι περιορισμένες, μέσω εξέτασης της αγοραίας θέσης και του μεγέθους της Citadele banka. Σε αυτή την αξιολόγηση πρέπει να ληφθούν υπόψη τα άλλα μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Parex banka και στη Citadele banka και αντικατοπτρίζεται στο μέρος της παρούσας απόφασης που αναλύει το σύννομο των μέτρων ενίσχυσης με την ανακοίνωση αναδιάρθρωσης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 144) και ακόλουθες).
(129)
Μετά τον διαχωρισμό, η Parex banka θα αποτελέσει ξεχωριστή οντότητα και θα καταστεί ανεξάρτητη σε επίπεδο οργάνωσης από τη Citadele banka, όπως απαιτείται στο τμήμα 5.6 της ανακοίνωσης για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
(130)
Εν κατακλείδι, η Επιτροπή κρίνει ότι η παρούσα υπόθεση είναι σύμφωνη με την ανακοίνωση για τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία.
7.2.3. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ
(131)
Η ανακοίνωση αναδιάρθρωσης ορίζει τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων που εφαρμόζονται στην αναδιάρθρωση πιστωτικών ιδρυμάτων κατά την τρέχουσα κρίση. Για να είναι συμβατή με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ, η αναδιάρθρωση ενός πιστωτικού ιδρύματος στο πλαίσιο της παρούσας οικονομικής κρίσης πρέπει να:
i)
οδηγεί σε αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της τράπεζας·
ii)
να περιλαμβάνει επαρκή ίδια συνεισφορά του δικαιούχου (καταμερισμός επιβαρύνσεων)·
iii)
να περιέχει επαρκή μέτρα περιορισμού της στρέβλωσης του ανταγωνισμού.
(132)
Στο τμήμα 2 της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης ορίζεται ότι το κράτος μέλος πρέπει να υποβάλει ένα συνεκτικό, ολοκληρωμένο και λεπτομερές σχέδιο αναδιάρθρωσης. Το ίδιο πρέπει να αποδείξει με ποιο τρόπο η τράπεζα θα αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της χωρίς χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, το συντομότερο δυνατόν. Επίσης, το σχέδιο θα πρέπει να αναφέρει τις αιτίες των δυσκολιών και των αδυναμιών της τράπεζας και να περιγράφει με ποιο τρόπο τα προτεινόμενα μέτρα αναδιάρθρωσης θα επιλύσουν τα υποκείμενα προβλήματα της τράπεζας.
(133)
Σε συμφωνία με τις απαιτήσεις που ορίζονται στο σημείο 11 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η Λετονία είναι συνεκτικό, ολοκληρωμένο και λεπτομερές. Αυτό παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες για το επιχειρηματικό μοντέλο, τις υποκείμενες υποθέσεις και τις προκύπτουσες οικονομικές προβλέψεις. Σε συμφωνία με το σημείο 10 αυτής της ανακοίνωσης, το σχέδιο αναφέρει επίσης τις αιτίες των δυσκολιών που αντιμετώπισε η Parex banka, ιδίως την επιλογή από τη διοίκησή της μιας ακατάλληλης επιχειρηματικής στρατηγικής και ορισμένων αποφάσεων υψηλού κινδύνου (βλέπε τμήμα 2.1 αιτιολογικές σκέψεις 38-42 της παρούσας απόφασης). Οι δραστηριότητες αναδιάρθρωσης που περιγράφονται στο τελικό σχέδιο αντιμετωπίζουν δεόντως τις αδυναμίες της τράπεζας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι ανησυχίες όσον αφορά το αρχικά κοινοποιηθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης όπως παρατίθεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αντιμετωπίζονται στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης.
(134)
Ειδικότερα, όσον αφορά το κεντρικό θέμα του επιχειρηματικού μοντέλου, μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες στην απόφαση κίνηση της διαδικασίας, η Citadele banka σύμφωνα με το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, θα επικεντρωθεί εκ νέου στις παραδοσιακές τραπεζικές επιχειρηματικές δραστηριότητες στις χώρες της Βαλτικής. Συνεπώς, η Citadele banka θα επικεντρωθεί στις βασικές δραστηριότητές της, ενώ θα αποσυρθεί από τους τομείς στους οποίους επιδεινώθηκαν οι οικονομικές της δυσκολίες. Ιδίως, κρίνεται θετικά ότι όλες οι χρηματοδοτικές μισθώσεις ΚΑΚ (συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών) και τα μη αποδοτικά δάνεια ΚΑΚ παραμένουν στην Parex banka. Όσον αφορά τα αποδοτικά δάνεια ΚΑΚ, μολονότι αυτά είχαν μεταφερθεί στη Citadele banka, η Λετονία έχει δεσμευθεί ότι αυτά θα εκποιηθούν και εν πάση περιπτώσει δεν θα χορηγηθούν νέα δάνεια (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 72 και 83). Επιπλέον, η δραστηριότητα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων θα εκχωρηθεί είτε ξεχωριστά από τη Citadele banka εντός […] είτε θα πωληθεί με τη Citadele bank εάν ευρεθεί εντός της ταχθείσας ημερομηνίας επενδυτής για ολόκληρη την τράπεζα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 73 της παρούσας απόφασης).
(135)
Επιπλέον, όπως ανέφερε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η εμφανιζόμενη νέα Citadele banka θα είναι πολύ μικρότερης κλίμακας από αυτή της Parex banka πριν από την κρίση. Αυτό το μειωμένο μέγεθος οφείλεται ιδίως στον διαχωρισμό και στις εκποιήσεις που θα πραγματοποιηθούν. Η επιθετική επέκταση στις αγορές χορηγήσεων και καταθέσεων που προβλέπονταν στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης έχει αναθεωρηθεί συντηρητικά προς τα κάτω στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης και θα περιορισθεί κατά τον τρόπο που δεσμεύθηκε η Λετονία (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 77 και 78) της παρούσας απόφασης).
(136)
Οι αλλαγές στη διοίκηση (οι μεγαλύτεροι μέτοχοι και τα μέλη των διοικητικών συμβουλίων έχουν ήδη αντικατασταθεί) και στην εταιρική διακυβέρνηση της Citadele banka, καθώς και η ενισχυμένη διαχείριση και έλεγχοι κινδύνων εντός της τράπεζας αντιμετωπίζονται θετικά. Η Parex banka έχει ήδη μειώσει τις διοικητικές δαπάνες κατά 39 %. Ο αναμενόμενος συντελεστής κόστους/εσόδων της Citadele banka θα μειωθεί σε [μεταξύ 35 και 55] % το 2014, κυρίως χάρη στη βελτιστοποίηση του δικτύου υποκαταστημάτων και των δαπανών προσωπικού.
(137)
Σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται στα σημεία 12 έως 15 της ανακοίνωσης αναδιάρθρωσης, το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης θα έπρεπε επίσης να αποδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η τράπεζα θα αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της χωρίς να προσφύγει σε συνεχή κρατική ενίσχυση, το συντομότερο δυνατόν. Ιδίως, η τράπεζα θα πρέπει να είναι σε θέση να επιτύχει την προσήκουσα απόδοση ιδίων κεφαλαίων, καλύπτοντας παράλληλα όλες τις δαπάνες των κανονικών πράξεών της και τηρώντας τις σχετικές κανονιστικές απαιτήσεις.
(138)
Πρώτον, το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρέχει λεπτομερή οικονομικά στοιχεία και προβλέψεις για την περίοδο 2006-2015, δίδοντας πληροφορίες σχετικά με έσοδα, δαπάνες, απομειώσεις, κέρδη και κεφαλαιακή θέση της τράπεζας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εκδοθείσες προβλέψεις του βασικού σεναρίου στηρίζονται σε λογικές υποκείμενες μακροοικονομικές υποθέσεις (είναι λιγότερο αισιόδοξες από εκείνες των Ευρωπαϊκών Οικονομικών Προβλέψεων της άνοιξης 2010).
(139)
Η Citadele banka αναμένει να επιτύχει εκ νέου κέρδη το 2011 και να βελτιώνει συνεχώς τα ετήσια αποτελέσματά της κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης. Το 2014 η ROE προβλέπεται να φθάσει σε επίπεδο [μεταξύ 18 και 28] %, το οποίο φαίνεται να είναι ένα επαρκές επίπεδο κέρδους σε ομαλές συνθήκες αγοράς στη Λετονία. Αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να είναι συγκρίσιμο με την ιστορική ROE του 28 % το 2006 και του 20 % το 2007. Οι δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας της Citadele banka και εκείνοι του ομίλου παραμένουν αρκετά επάνω από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις. Δεδομένου του σταθερού επιχειρηματικού μοντέλου της τράπεζας και των θετικών αποτελεσμάτων που κατέγραψε η Parex banka στο παρελθόν όσον αφορά τις βασικές δραστηριότητές της, η Επιτροπή κρίνει, βάσει των πληροφοριών που χορηγήθηκαν, ότι οι προβλέψεις που υποβλήθηκαν είναι εφικτές.
(140)
Δεύτερον, έχοντας υπόψη την άσκηση προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης που διεξήγαγε η Κεντρική Τράπεζα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 45) η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η Citadele banka είναι σε θέση να ανταπεξέλθει σε ένα σενάριο κατάστασης κρίσης χωρίς να προσφύγει σε περαιτέρω ενίσχυση. Το σενάριο κατάστασης κρίσης αποδεικνύει ότι η τράπεζα πληροί τις ρυθμιστικές κεφαλαιακές απαιτήσεις. Επιπλέον, η ανάλυση ευαισθησίας που χρησιμοποιήθηκε στην προσομοίωση καταστάσεων κρίσης δείχνει ότι ένα σημαντικά μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον δεν θα έπρεπε να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της τράπεζας.
(141)
Τρίτον, οι περιορισμοί στην ανάληψη καταθέσεων δεν θα εφαρμόζονται στη Citadele banka και όλες οι άλλες κανονιστικές απαιτήσεις θα τηρούνται. Όσον αφορά τους περιορισμούς στην ανάληψη καταθέσεων, ένα μεγάλο μέρος από τους βασικούς καταθέτες συμφώνησε να διατηρήσει τις καταθέσεις του στην τράπεζα για μια ορισμένη χρονική περίοδο μετά την άρση των περιορισμών. Αυτές οι καταθέσεις μεταφέρθηκαν ουσιαστικά στη Citadele banka (όπως αναφέρεται στον πίνακα 2). Επιπλέον, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το προτεινόμενο μοντέλο χρηματοδότησης χαμηλού κινδύνου το οποίο βασίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό σε μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, και το οποίο επιτρέπει επίσης την αντιμετώπιση της διαφοράς των προθεσμιών λήξης που υπήρχε μεταξύ του παθητικού και του ενεργητικού.
(142)
Τέλος, το σχέδιο προβλέπει ότι η Citadele banka θα εξοφλήσει τις κρατικές ενισχύσεις ρευστότητας εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2012 ακόμα και στο πιο απαισιόδοξο σενάριο. Αυτή η προβλεπόμενη εξόφληση διαλύει τις ανησυχίες που διατυπώθηκαν στην αιτιολογική σκέψη 80 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας ότι η τράπεζα συνέχιζε να στηρίζεται σε κρατική ρευστότητα και μετά την περίοδο αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το κρατικό κεφάλαιο 103 εκατ. LVL που χορηγήθηκε στη Citadele banka κατά την ημερομηνία του διαχωρισμού θα «επιστραφεί» σύμφωνα με τη δέσμευση που ανέλαβε η Λετονία όσον αφορά την πώληση της Citadele banka εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2014 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 76).
(143)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το νέο επιχειρηματικό μοντέλο της Citadele banka είναι βιώσιμο και μακροπρόθεσμα αειφόρο. Κατά συνέπεια, η αναδιαρθρωμένη τράπεζα θα είναι σε θέση να ανταγωνιστεί στην ελεύθερη αγορά στηριζόμενη στις δυνάμεις της σε πλήρη τήρηση των σχετικών κανονιστικών απαιτήσεων και η βιωσιμότητά της δεν θα τεθεί σε κίνδυνο ακόμη και σε ένα σημαντικά μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Συνεπώς, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka πληροί τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
(144)
Το τμήμα 3 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση προβλέπει ότι οι τράπεζες και οι μέτοχοί τους πρέπει να συμβάλλουν στην αναδιάρθρωση όσο το δυνατόν περισσότερο για να περιορίσουν στο ελάχιστο την ενίσχυση και να αντιμετωπίσουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και τον ηθικό κίνδυνο. Αυτή η απαίτηση συνεπάγεται ότι οι τράπεζες χρησιμοποιούν ίδιους πόρους για να χρηματοδοτήσουν την αναδιάρθρωση, για παράδειγμα με πώληση περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι μέτοχοι πρέπει να καλύψουν τις ζημίες της τράπεζας, εκεί όπου αυτό είναι δυνατόν. Οι ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση, σύμφωνα με το σημείο 23 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση, περιορίζονται στην κάλυψη των δαπανών που είναι αναγκαίες για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας.
(145)
Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, αντίθετα με το αρχικό σχέδιο που υποβλήθηκε στις 11 Μαΐου 2009, έχει σαφή προσανατολισμό και εγκαταλείπει την επεκτατική στρατηγική που αρχικά είχε προβλεφθεί για την Parex banka. Αυτή η στοχοθετημένη προσέγγιση συνέβαλε στον περιορισμό της απαιτούμενης ενίσχυσης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προτεινόμενες εκποιήσεις και περιστολή του ισολογισμού της Citadele banka, καθώς και η τοποθέτηση της Parex banka σε […] κρίνονται θετικά. Ιδίως, τα έσοδα από την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων θα χρηματοδοτήσουν μέρος των δαπανών αναδιάρθρωσης και θα περιορίσουν την απαιτούμενη ενίσχυση. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι λετονικές αρχές χορήγησαν λεπτομερές χρονοδιάγραμμα για τις σχεδιαζόμενες εκποιήσεις και δεσμεύθηκαν να ορίσουν έναν εντολοδόχο για την παρακολούθηση, καθώς και έναν εντολοδόχο για την εκποίηση ώστε να διασφαλίσουν την εκπλήρωση των δεσμεύσεων. Επιπλέον, όσον αφορά τη συνεισφορά στις δαπάνες αναδιάρθρωσης μέσω εσωτερικών πόρων που παρήγε η τράπεζα, η Επιτροπή σημειώνει ότι η τράπεζα εφαρμόζει μέτρα περικοπών των δαπανών ευρείας κλίμακας.
(146)
Θεωρείται ότι τα μέτρα που έχουν ήδη υλοποιηθεί και εκείνα για τα οποία έχει δεσμευθεί η Λετονία διασφαλίζουν ότι οι πόροι ήδη χρησιμοποιούνται και ότι οι κάτοχοι ιδιωτικών κεφαλαίων της Parex banka συνεισφέρουν κατάλληλα στην αναδιάρθρωση.
(147)
Το βάρος επί των προηγούμενων μετόχων πλειοψηφίας δύναται να αποδειχθεί από την εξαγορά από μέρους της Λετονίας ολόκληρου του πακέτου συμμετοχής του στην Parex banka έναντι του συμβολικού ποσού των 2 LVL. Αυτοί αποπέμφθηκαν και μπορεί να θεωρηθεί ότι σ’ αυτούς επιρρίφθηκαν οι συνέπειες της πτώχευσης της Parex banka. Πέραν της απομάκρυνσης των προηγούμενων μετόχων πλειοψηφίας, η συμμετοχή των μετόχων μειοψηφίας μειώθηκε σημαντικά λόγω της ανακεφαλαιοποίησης της τράπεζας από το κράτος και από την ΕΤΑΑ. Η συμμετοχή τους μειώθηκε από το προηγούμενο επίπεδο του 15,2 % σε 3,7 % σήμερα, και αυτοί θα παραμείνουν στην Parex banka μετά τον διαχωρισμό ([…]). Αυτά τα μέτρα αποτελούν σαφές σήμα κατά του ηθικού κινδύνου.
(148)
Επιπρόσθετα, τα εξαρτημένα δάνεια από τους παλαιούς μετόχους θα αποτελούν μέρος του δευτερεύοντος παθητικού της Parex banka. Το βασικό σενάριο δεν προβλέπει ότι από την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων της Parex banka θα εισπραχθούν επαρκή έσοδα που θα επιτρέψουν την κάλυψη πέραν του βασικού παθητικού της τράπεζας. Επειδή τα εξαρτημένα δάνεια λήγουν κατά την περίοδο 2015-2018 και το κράτος θα στήριζε μόνο το κεφάλαιο της Parex banka […], λαμβάνοντας ταυτόχρονα κατάλληλη αποζημίωση για τις κρατικές καταθέσεις, οι κάτοχοι οφειλών μειωμένης εξασφάλισης κινδυνεύουν να υποστούν ζημίες επί του κεφαλαίου που έχουν επενδύσει […].
(149)
Η ίδια συνεισφορά των παλαιών κατόχων κεφαλαίου στην τράπεζα επιτρέπει την κατάλληλη αντιμετώπιση του ηθικού κινδύνου. Κατά συνέπεια, το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka προβλέπει επαρκή καταμερισμό επιβαρύνσεων και ίδια συνεισφορά στην αναδιάρθρωση. Το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί κατά συνέπεια τα προβλεπόμενα στο τμήμα 3 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση.
(150)
Το τμήμα 4 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση απαιτεί από το σχέδιο αναδιάρθρωσης να περιλαμβάνει μέτρα που να περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να διασφαλίζουν έναν ανταγωνιστικό τραπεζικό τομέα. Επιπλέον, αυτά τα μέτρα θα έπρεπε να διασφαλίσουν ότι η κρατική ενίσχυση δεν χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς.
(151)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσμη μέτρων που περιέχονται στο τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης αντιπροσωπεύει σημαντική βελτίωση σε σχέση με το αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, σε θέση να διαλύσει τις αμφιβολίες που διατυπώθηκαν στην απόφαση κίνησης διαδικασίας. Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών εκχωρήσεων και των ανώτατων αγοραίων ορίων, καθώς και τη μείωση της παρουσίας της τράπεζας (βλέπε πίνακα 20) η Επιτροπή κρίνει ότι το σχέδιο αποτελεί κατάλληλη δέσμη μέτρων που θα συμβάλει στη διατήρηση ίσων όρων ανταγωνισμού και ανταγωνιστικών αγορών. Η αρχική στρατηγική του κοινοποιηθέντος σχεδίου που βασιζόταν στην επέκταση της δραστηριότητας, και για την οποία η απόφαση κίνησης της διαδικασίας ήγειρε σημαντικές αμφιβολίες, έχει αλλάξει και το τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης βασίζεται σε σημαντική μείωση του μεγέθους της τράπεζας, τόσο όσον αφορά το σύνολο του ισολογισμού όσο και τα μερίδια αγοράς στις βασικές αγορές.
Πίνακας 20
Μείωση της παρουσίας της Citadele banka στις βασικές αγορές
Περιουσιακά στοιχεία της Citadele banka σε σύγκριση με την Parex banka προ κρίσης
Η Citadele banka στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, έτος
2014
(συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης)
Μείωση του μεριδίου αγοράς στις βασικές αγορές δανείων στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης
(συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης)
Μείωση του μεριδίου αγοράς στις αγορές καταθέσεων (βασικές και δραστηριότητα διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων) στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης)
Μετά τον διαχωρισμό: 44 %
(μείωση του συνόλου του ενεργητικού κατά 1,9 δισεκατ. ευρώ)·
Εάν ληφθεί υπόψη η εκποίηση των δανείων ΚΑΚ (έτος […]): [35-50] %
(μείωση του συνόλου του ενεργητικού κατά [1,6-2,3] δισεκατ. ευρώ)
[40-55] % (μείωση κατά [1,9-2,3] δισεκατ. ευρώ)
Μερίδιο αγοράς προ κρίσης 11,7 % έναντι [ 7] % το 2014 (προσαρμοσμένο): μείωση παρουσίας στην αγορά κατά [50-60] %
Μερίδιο αγοράς προ κρίσης 20 % (33) έναντι. [ 13] % (μειούμενο σε [ 10] % μέχρι το 2015): μείωση παρουσίας στην αγορά κατά [55-65] %
(152)
Η αναδιάρθρωση της τράπεζας συμπεριλαμβάνει μια σημαντική μείωση της παρουσίας της τράπεζας στα βασικά τμήματα της αγοράς. Πρώτον, ως συνέπεια της εφαρμογής των μέτρων αναδιάρθρωσης, η Citadele banka θα μειώσει τα συνολικά περιουσιακά της στοιχεία κατά περίπου 60 % και την παρουσία της στην αγορά σε όλες τις βασικές αγορές κατά περισσότερο του 50 % σε σύγκριση με την Parex banka προ κρίσης. Η μειωμένη παρουσία της τράπεζας στην αγορά, καθώς και οι προβλεπόμενες εκποιήσεις θα απελευθερώσουν αντίστοιχα τμήματα της αγοράς για τους ανταγωνιστές. Δεύτερον, όπως ήδη αναφέρθηκε στο τμήμα 2.5, η Citadele banka είτε θα πωληθεί από τη Λετονία εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2014 το αργότερο είτε από έναν εντολοδόχο εκποίησης εντός της 31ης Δεκεμβρίου 2015, και η δραστηριότητα διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων θα πωληθεί εντός […] (είτε μαζί με τη Citadele banka είτε χωριστά), πράγμα που θα δώσει στους δυνάμει πληγέντες ανταγωνιστές τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορές γι’ αυτές τις δραστηριότητες. Η πώληση μπορεί να θεωρηθεί ως μέτρο περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού (34).
(153)
Τα μέτρα με στόχο τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού κρίθηκαν κατάλληλα και λόγω επίσης του σχετικά περιορισμένου απόλυτου μεγέθους της υπό αναδιάρθρωση τράπεζας (περίπου 2,2 δισεκατ. ευρώ). Μετά την αναδιάρθρωση, θα παραμείνουν μόνο οι βασικές δραστηριότητές της. Η πιο σημαντική απ’ αυτές θα είναι η παρουσία της Citadele banka στη Λετονία, η αγορά της οποίας είναι ήδη μάλλον συγκεντρωμένη και στην οποία κατέχει δεσπόζουσα θέση μια σειρά ξένων τραπεζών (35). Ο περιορισμός του μεριδίου της αγοράς της Citadele banka [4-7] % των δανείων και [7-10] % των καταθέσεων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 77) δύναται να θεωρηθεί ως κατάλληλος μετριασμός των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, σε σύγκριση με το μερίδιό της 12 % στην αγορά δανείων και σε περίπου 20 % στις καταθέσεις πριν από την κρίση.
(154)
Η παρουσία της τράπεζας σε άλλες γεωγραφικές αγορές είναι περιορισμένη και θα καθορισθούν ανώτατα όρια ώστε να συνεχιστεί ο περιορισμός των δυνητικών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού έτσι ώστε να μην υπερβαίνουν τα μερίδια αγοράς του [ 4] % στις αγορές δανείων και καταθέσεων, [ 1,5] % στην αγορά δανεισμού της Εσθονίας και [ 2,5] % στην αγορά καταθέσεων της Εσθονίας και [ 0,5] % στις αγορές καταθέσεων της Σουηδίας και της Γερμανίας (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 77 και 78). Αυτά τα ανώτατα όρια επιτρέπουν μια περιορισμένη ανάπτυξη σ’ αυτές τις αγορές λόγω της ανάγκης για την τράπεζα να διαφοροποιήσει τις πηγές χρηματοδότησής της. Το τρέχον μακροοικονομικό πλαίσιο της Λετονίας καθιστά δύσκολη την προσέλκυση εσωτερικής χρηματοδότησης. Οι καταθέσεις των Λετονών κατοίκων είναι σημαντικά χαμηλότερες από το συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων σ’ αυτό το κράτος μέλος. Οι κύριοι ανταγωνιστές της τράπεζας λαμβάνουν χρηματοδότηση από τις μητρικές τους εταιρείες που είναι εγκατεστημένες στο εξωτερικό. Συνεπώς, είναι αποδεκτό ότι η Citadele banka χρειάζεται να διατηρήσει κάποια βάση χρηματοδότησης στο εξωτερικό (ένα υποκατάστημα στη Σουηδία και ένα στη Γερμανία) ώστε να διαφοροποιήσει τη βάση χρηματοδότησής της. Δεδομένης της μικρής παρουσίας της τράπεζας σ’ αυτές τις αγορές και της ανάγκης διαφοροποιημένης χρηματοδότησης για τη βιωσιμότητα της τράπεζας, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα συμφωνηθέντα ανώτατα όρια σ’ αυτές τις αγορές είναι κατάλληλα.
(155)
Επίσης, η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την απαγόρευση διαφήμισης της κρατικής στήριξης, πράγμα που αποτρέπει τη Citadele banka από το να χρησιμοποιεί την ενίσχυση για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά, καθώς και για την απαγόρευση στις εξαγορές, διασφαλίζοντας περαιτέρω ότι η κρατική ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί για την εξαγορά ανταγωνιστών. Επιπλέον, η Citadele banka δεν θα αυξήσει τον αριθμό των υποκαταστημάτων της.
(156)
Μετά τον διαχωρισμό, η Parex banka και οι θυγατρικές της θα είναι στην πραγματικότητα […] κατά τη διάρκεια της ζωής της η οποία υποτίθεται ότι θα ανέλθει σε οκτώ έτη. Αυτή η περίοδος θεωρείται ότι είναι κατάλληλη για τη διεξαγωγή διαδικασιών ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και εκχώρησης περιουσιακών στοιχείων, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την πώληση σε εξευτελιστική τιμή.
(157)
Μολονότι η Parex banka θα διατηρήσει την άδειά της για τραπεζικές δραστηριότητες, τόσο αυτή όσο και οι θυγατρικές της δεν θα επιτρέπεται να πραγματοποιήσουν οποιαδήποτε νέα δραστηριότητα διαφορετική από εκείνες που είναι αναγκαίες για τη διαχείριση και πώληση των καταλογισμένων περιουσιακών στοιχείων. Ιδίως, η Parex banka θα παύσει τη χορήγηση νέων δανείων και την αποδοχή καταθέσεων από το κοινό (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 84 και 85). Επιπλέον, θα παύσει ή θα πωλήσει τις δραστηριότητές της χρηματοδοτικής μίσθωσης εντός της […].
(158)
Η Λετονία έχει δεσμευθεί να περιορίσει στενά την εισφορά συμπληρωματικών κεφαλαίων ορίζοντας λήξη ([…]) και ένα ανώτατο ποσό (218,7 εκατ. LVL) (βλέπε ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 87).
(159)
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, θεωρείται ότι η ενίσχυση στην Parex banka (μετά τον διαχωρισμό) είναι περιορισμένη στο ελάχιστο αναγκαίο για την […] και, κατά συνέπεια, αποφεύγονται οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.
(160)
Κατά συνέπεια, η έκταση και ο χαρακτήρας των μέτρων, ιδίως η σημαντική μείωση του μεγέθους και της παρουσίας στην αγορά σε συνδυασμό με την πώληση εντός ενός λογικού χρονικού πλαισίου που προτάθηκε όσον αφορά τη Citadele banka και την Parex banka, είναι ικανή και κατάλληλη για την αποφυγή των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Επιπρόσθετα, το εύρος της αναδιάρθρωσης σε συνδυασμό με την πώληση της Citadele banka θα είναι αρκετό για να αντισταθμίσει οιεσδήποτε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που ενδεχομένως θα προκύψουν από μια δυνάμει ακατάλληλη αποζημίωση και επιστροφή.
(161)
Το σημείο 46 της ανακοίνωσης για την αναδιάρθρωση προβλέπει την υποχρέωση ότι, για να επαληθευθεί ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης εφαρμόζεται καταλλήλως, είναι αναγκαίες λεπτομερείς τακτικές εκθέσεις του κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, οι λετονικές αρχές δεσμεύθηκαν να χορηγούν στην Επιτροπή ανά έξι μήνες, αρχής γενομένης από την ημερομηνία της παρούσας απόφασης, αυτές τις εκθέσεις τόσο για τη Citadele banka όσο και για την Parex banka.
(162)
Η Λετονία έχει δεσμευθεί να διορίσει έναν εντολοδόχο για την παρακολούθηση ο οποίος θα παρακολουθεί την εκπλήρωση των δεσμεύσεων και θα υποβάλει εκθέσεις στην Επιτροπή.
(163)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Parex banka που παρατίθεται στο τμήμα 2 της παρούσας απόφασης είναι συμβατό με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ και πληροί τις απαιτήσεις της οδηγίας για την αναδιάρθρωση όσον αφορά τη βιωσιμότητα, τον καταμερισμό των επιβαρύνσεων και τα μέτρα για τον μετριασμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.
(164)
Η Λετονία δέχθηκε κατ’ εξαίρεση την έκδοση της παρούσας απόφασης στην αγγλική γλώσσα,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Έχοντας υπόψη το σχέδιο αναδιάρθρωσης και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Δημοκρατία της Λετονίας, διαπιστώθηκε ότι η ενίσχυση για την αναδιάρθρωση που η Λετονία χορηγεί στην AS Parex banka και στην AS Citadele banka είναι συμβατή με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Λετονίας.
Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2010.