РЕШЕНИЕ № 1194/2011/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 16 ноември 2011 година
за предприемане на действие от страна на Европейския съюз за Знака за европейско наследство
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 167, параграф 5, първо тире от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Комитета на регионите (1),
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
Договорът за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) има за цел постигането на един все по-тесен съюз между народите на Европа и поставя на Съюза задачата, inter alia, да допринася за разцвета на културите на държавите-членки, като зачита тяхното национално и регионално многообразие и същевременно извежда на преден план общото културно наследство. Във връзка с това при необходимост Съюзът подкрепя и допълва действията на държавите-членки за по-добро познаване и разпространение на културата и историята на европейските народи.
(2)
По-доброто разбиране и оценяване, по-специално сред младите хора, на тяхното общо, но многообразно наследство ще помогне за засилване на чувството за принадлежност към Съюза и ще укрепи междукултурния диалог. Ето защо е важно да се насърчава по-големият достъп до културното наследство и да се засилва европейското измерение.
(3)
Договорът за функционирането на ЕС създава също гражданство на Съюза, което допълва националното гражданство на съответните държави-членки и което е важен елемент за опазване и укрепване на процеса на европейска интеграция. За да могат гражданите да се включат възможно най-пълноценно в процеса на европейската интеграция, по-голям акцент следва да бъде поставен върху техните общи ценности, история и култура като ключови елементи на тяхната принадлежност към общество, изградено върху принципите на свобода, демокрация и зачитане на правата на човека, културно и езиково многообразие, толерантност и солидарност.
(4)
На 28 април 2006 г. в Гранада, Испания, беше стартирана междуправителствена инициатива за Знака за европейско наследство („междуправителствена инициатива“).
(5)
На 20 ноември 2008 г. Съветът прие заключения (3), насочени към превръщане на междуправителствената инициатива в действие на Европейския съюз („действие“), като прикани Комисията да му представи предложение за създаване от Съюза на Знак за европейско наследство („знак“) и да определи практическите процедури за изпълнение на този проект.
(6)
Общественото допитване и оценката на въздействието, осъществени от Комисията, потвърдиха ценността на междуправителствената инициатива, но посочиха, че е необходимо проектът да се доразвие, за да разгърне пълния си потенциал и че участието на Съюза може да доведе до явна добавена стойност за него и да спомогне за неговата качествена крачка напред.
(7)
Знакът следва да се ползва от опита, натрупан от междуправителствената инициатива.
(8)
Знакът следва да се стреми към добавена стойност и допълване с други инициативи, като Списъка на световното наследство на ЮНЕСКО, Представителния списък на нематериалното културно наследство на човечеството на ЮНЕСКО и „Европейските културни маршрути“ на Съвета на Европа. Неговата добавена стойност следва да се основава на приноса на подбраните обекти за европейската история и култура, в т.ч. изграждането на Съюза, на ясното образователно измерение, стигащо до гражданите, по-специално до младите хора, и на работата в мрежа между обектите за обмен на опит и най-добри практики. Основният акцент на действието следва да бъде поставен по-скоро върху популяризирането на обектите и достъпа до тях, както и върху качеството на информацията и предлаганите дейности, отколкото върху запазването на обектите, което следва да бъде гарантирано от съществуващите режими за опазване.
(9)
Наред със засилване чувството на европейските граждани за принадлежност към Съюза и насърчаване на междукултурния диалог, действието би могло да допринесе и за повишаване на ценността и популярността на културното наследство, укрепване на ролята на наследството за икономическото и устойчивото развитие на регионите, по-специално чрез културен туризъм, засилване на полезните взаимодействия между културното наследство и съвременното творчество и творческия дух и, по-общо, насърчаване на демократичните ценности и правата на човека, на които се основава процесът на европейската интеграция.
(10)
Тези цели съответстват изцяло на целите, установени в Съобщението на Комисията, озаглавено „Европейска програма за култура в глобализиращия се свят“, които включват поощряване на културното многообразие и междукултурния диалог, както и на културата като творчески двигател.
(11)
От решаващо значение е знакът да бъде присъждан въз основа на общи, ясни и прозрачни критерии и процедури, включително през първите две години на подбор, когато следва да се прилагат преходни разпоредби.
(12)
Процедурата по подбор на обекти съгласно настоящото действие следва да се провежда на два етапа. Следва да се прави първоначален подбор на обектите на национално равнище. Когато е уместно, държавите-членки биха могли да включат местни и регионални органи. След това следва да се извърши подбор на равнището на Съюза. Всеки обект, на който е присъден знакът, подлежи на редовен мониторинг, за да се гарантира, че той продължава да отговаря на критериите, установени за знака.
(13)
По време на първата оценка на действието от Комисията следва да се разгледа разширяването на неговия географски обхват.
(14)
При наличие на явна тематична връзка между няколко обекта, разположени в една държава-членка, настоящото действие следва да позволява съвместни кандидатури. Тези съвместни кандидатури следва да включват разумен брой участващи обекти и да имат европейска добавена стойност в сравнение със самостоятелните кандидатури на същите обекти.
(15)
Също така поради транснационалния характер на определени обекти настоящото действие следва да позволява съвместни кандидатури както за обекти, разположени в различни държави-членки, но насочени към определена тематика, така и за обекти, разположени на територията на най-малко две държави-членки.
(16)
За да се гарантират уеднаквени условия за изпълнение на настоящото решение, и по-конкретно разпоредбите относно определянето на обекти, на които да се присъди знакът, относно отнемането на знака и официалното утвърждаване на отказването от него, на Комисията следва да се предоставят изпълнителни правомощия.
(17)
Административните договорености за знака следва да бъдат опростени и гъвкави в съответствие с принципа на субсидиарност.
(18)
Доколкото целта на настоящото решение не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите-членки поради необходимостта, по-специално, от нови общи, ясни и прозрачни критерии и процедури за Знака, както и от по-добра координация между държавите-членки, и следователно може да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящото решение не надхвърля необходимото за постигането на тези цели,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Предприемане на действие
Предприема се действие от страна на Европейския съюз („действие“), озаглавено „Знак за европейско наследство“ („знак“).
Член 2
Определения
За целите на настоящото решение се прилагат следните определения:
1.
„обекти“ означава паметници, природни, подводни, археологични, индустриални или градски обекти, културни пейзажи, възпоменателни места, културни ценности и предмети, както и нематериално наследство, свързано с определено място, включително съвременно наследство;
2.
„транснационален обект“ означава:
а)
няколко обекта, разположени в различни държави-членки, които се групират около една конкретна тема, за да излязат със съвместна кандидатура; или
б)
един обект, разположен на територията на най-малко две държави-членки;
3.
„национален тематичен обект“ означава няколко обекта, разположени в една и съща държава-членка, които се групират около една конкретна тема, за да излязат със съвместна кандидатура.
Член 3
Цели
1. Действието допринася за следните общи цели:
а)
засилване на чувството за принадлежност на европейските граждани, по-специално на младите хора, към Съюза на основата на споделени ценности и елементи от европейската история и културно наследство, както и на разбиране на националното и регионалното многообразие;
б)
укрепване на междукултурния диалог.
2. С оглед на постигането на целите, установени в параграф 1, с действието се полагат усилия за постигането на следните междинни цели:
а)
подчертаване на символичната стойност и повишаване на популярността на обектите, които са играли значителна роля в историята и културата на Европа и/или в изграждането на Съюза;
б)
подобряване разбирането на европейските граждани за историята на Европа и изграждането на Съюза и на тяхното общо, но многообразно културно наследство, по-специално по отношение на демократичните ценности и правата на човека, на които се основава процесът на европейската интеграция.
3. Самите обекти полагат усилия за постигането на следните специфични цели:
а)
изтъкване на европейското им значение;
б)
повишаване на осведомеността на европейските граждани, особено на младите хора, за общото им културно наследство;
в)
улесняване на обмена на опит и най-добри практики в целия Съюз;
г)
увеличаване и/или подобряване на достъпа за всички, и по-специално младите хора;
д)
укрепване на междукултурния диалог, особено сред младите хора, чрез образование в областта на изкуствата, културата и историята;
е)
засилване на полезните взаимодействия между културното наследство, от една страна, и съвременното творчество и творчески дух, от друга страна;
ж)
допринасяне за привлекателността и икономическото и устойчивото развитие на регионите, по-специално чрез културния туризъм.
Член 4
Участие в действието
В действието могат да участват държавите-членки на доброволна основа.
Член 5
Добавена стойност и взаимно допълване на действието с други инициативи
Комисията и държавите-членки осигуряват добавената стойност и взаимното допълване на действието по отношение на други инициативи в сферата на културното наследство, като Списъка на световното наследство на ЮНЕСКО, Представителния списък на нематериалното културно наследство на човечеството на ЮНЕСКО и „Европейските културни маршрути“ на Съвета на Европа.
Член 6
Присъждане
Знакът може да бъде присъждан на обекти по смисъла на член 2.
Член 7
Критерии
1. Присъждането на знака се основава на следните критерии („критерии“):
а)
Обектите - кандидати за знака, трябва да имат символична европейска стойност и да са изиграли значителна роля в историята и културата на Европа и/или в изграждането на Съюза. Те следователно трябва да покажат една или повече от следните характеристики:
i)
трансграничен или паневропейски характер: по какъв начин въздействието и привлекателността им в миналото и настоящето надхвърлят националните граници на дадена държава-членка;
ii)
място и роля в европейската история и европейската интеграция и връзки с ключови европейски събития, личности или движения;
iii)
място и роля в развитието и популяризирането на общите ценности, на които се основава европейската интеграция.
б)
Обектите - кандидати за знака, трябва да представят проект, чието изпълнение трябва да започне най-късно до края на годината на определяне и който включва всеки един от следните елементи:
i)
повишаване на осведомеността относно европейското значение на обекта, по-специално чрез подходящи информационни дейности, обозначения и обучение на персонала;
ii)
организиране на образователни дейности, особено за младите хора, които помагат да се разбере по-добре общата история на Европа и нейното общо, но многообразно наследство и които засилват чувството за принадлежност към едно общо пространство;
iii)
насърчаване на многоезичието и улесняване на достъпа до обекта чрез използване на няколко езика на Съюза;
iv)
участие в дейностите на мрежите от обекти, на които е присъден знакът, с цел обмен на опит и стартиране на общи проекти;
v)
повишаване на популярността и привлекателността на обекта в европейски мащаб, inter alia, чрез използване на възможностите, които предлагат новите технологии, чрез цифрови и интерактивни средства и чрез търсене на полезни взаимодействия с други европейски инициативи.
Приветства се организирането на художествени и културни дейности, които увеличават мобилността на европейските професионалисти в областта на културата, на дейците на изкуството и на колекциите и които насърчават междукултурния диалог и поощряват връзката между наследството и съвременното творчество и творчески дух, когато специфичният характер на обекта допуска това.
в)
Обектите - кандидати за знака, трябва да представят работен план, който включва всеки един от следните елементи:
i)
осигуряване на доброто управление на обекта, включително определяне на цели и показатели;
ii)
осигуряване на съхранението на обекта и предаването му на бъдещите поколения съгласно съответните режими за опазване;
iii)
осигуряване на качеството на услугите при посрещане на посетители, като исторически сведения, информация за посетителите и обозначения;
iv)
осигуряване на достъп за възможно най-широката общественост, inter alia, чрез приспособяване на обекта или обучение на персонала;
v)
отделяне на специално внимание на младите хора, по-конкретно чрез предоставяне на достъп до обекта при привилегировани условия;
vi)
популяризиране на обекта като устойчива туристическа дестинация;
vii)
разработване на последователна и цялостна комуникационна стратегия, изтъкваща европейското значение на обекта;
viii)
осигуряване на максимално възможната екологосъобразност на управлението на обекта.
2. Във връзка с критериите, установени в параграф 1, букви б) и в), всеки обект се оценява пропорционално, като се вземат предвид характеристиките му.
Член 8
Европейска група
1. Създава се Европейска група от независими експерти („Европейска група“) за осъществяване на подбора и мониторинга на равнището на Съюза. Групата следи за правилното прилагане на критериите от страна на обектите в държавите-членки.
2. Европейската група се състои от 13 членове, четирима от които се назначават от Европейския парламент, четирима - от Съвета, четирима - от Комисията, и един - от Комитета на регионите, съгласно съответните им процедури. Европейската група определя свой председател.
3. Членовете на Европейската група са независими експерти със значителен опит и специализирани познания в областите, свързани с целите на действието. Всички институции и органи полагат усилия да осигурят максимално взаимно допълване на компетентностите на експертите, които назначават, както и да осигурят балансирано географско представителство на експертите.
4. Членовете на Европейската група се назначават за срок от три години.
Въпреки това през 2012 г. четирима експерти се назначават от Европейския парламент за две години, четирима - от Съвета за три години, четирима - от Комисията за една година, и един - от Комитета на регионите за три години.
5. Членовете на Европейската група декларират всеки настоящ или потенциален конфликт на интереси по отношение на конкретен обект. Когато е налице такава декларация от определен член или такъв конфликт на интереси, съответният член не участва в оценката на обекта или на които и да било други обекти от засегнатата(ите) държава(и)-членка(и).
6. Комисията оповестява всички доклади, препоръки и уведомления на Европейската група.
Член 9
Формуляр за кандидатстване
С цел процедурите да бъдат максимално ускорени и опростени Комисията изготвя общ формуляр за кандидатстване („формуляр за кандидатстване“), който се основава на критериите и се използва от всички обекти - кандидати за знака.
Член 10
Предварителен подбор на национално равнище
1. Държавите-членки отговарят за предварителния подбор на обектите - кандидати за присъждане на знака.
2. Всяка държава-членка може да подбере предварително до два обекта на всеки две години.
3. Предварителният подбор се основава на критериите и на формуляра за кандидатстване.
4. Всяка участваща държава-членка изготвя свои собствени процедури и график за предварителен подбор в съответствие с принципа на субсидиарност, като се стреми към максимално възможната опростеност и гъвкавост на административните договорености. Тя изпраща на Комисията формулярите за кандидатстване на предварително подбраните обекти до 1 март в годината на процедурата по подбор в съответствие с графика, установен в приложението.
5. Комисията публикува пълния списък на предварително подбраните обекти и информира за това Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите незабавно след окончателното завършване на етапа на предварителния подбор, така че Европейският парламент, Съветът, Комитетът на регионите, държавите-членки или всяко друго лице или образувание да могат да представят на Комисията всички забележки, които биха могли да повлияят на подбора на тези обекти.
Член 11
Подбор на равнището на Съюза
1. Европейската група извършва подбора на обектите за присъждане на знака под ръководството на Комисията.
2. Европейската група оценява кандидатурите на предварително подбраните обекти и избира не повече от един обект от държава-членка. При необходимост може да се изиска допълнителна информация и да се организират посещения на обектите.
3. Подборът се основава на критериите и на формуляра за кандидатстване. Европейската група също отчита надлежно забележките, посочени в член 10, параграф 5.
4. Европейската група изготвя доклад за предварително подбраните обекти и го изпраща на Комисията най-късно до края на годината на процедурата по подбор. Този доклад включва препоръка за присъждане на знака и представя придружителна обосновка за заключенията си относно обектите, които са избрани, и за тези, които не са избрани. Комисията незабавно препраща този доклад за сведение на Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите.
5. Обектите - кандидати за знака, които не са избрани, могат да кандидатстват отново за предварителен подбор на национално равнище през следващите години.
Член 12
Транснационални обекти
1. За да бъде допустимо присъждането на знака на транснационален обект, той трябва да отговаря на всяко едно от следните условия:
а)
пълно спазване на критериите от всеки участващ обект;
б)
определяне на един от участващите обекти за координатор, който ще бъде точката за контакт за Комисията;
в)
кандидатстване под общо име;
г)
когато е уместно, демонстриране на явната тематична връзка.
2. Кандидатурите за транснационални обекти следват същата процедура като кандидатурите за другите обекти. След консултация между участващите обекти с участието на съответните национални органи всеки участващ обект попълва формуляр за кандидатстване и го изпраща на координатора. Транснационалните обекти се подбират предварително от държавата-членка на координатора в рамките на максималния брой обекти, посочен в член 10, параграф 2, и се предлагат от името на всички засегнати държави-членки със съгласието на тези държави-членки.
3. Когато даден транснационален обект бъде избран, знакът се присъжда на транснационалния обект като цяло и под общото му име.
4. Ако един транснационален обект отговаря на всички условия, този обект се ползва с приоритет при подбора.
Член 13
Национални тематични обекти
1. За да бъде допустимо присъждането на знака на национален тематичен обект, той трябва да отговаря на всяко едно от следните условия:
а)
демонстриране на европейската добавена стойност на съвместната кандидатура в сравнение със самостоятелните кандидатури;
б)
демонстриране на явната тематична връзка;
в)
пълно спазване на критериите от всеки участващ обект;
г)
определяне на един от участващите обекти за координатор, който ще бъде точката за контакт за Комисията;
д)
кандидатстване под общо име.
2. Кандидатурите за национални тематични обекти се разглеждат по същата процедура като кандидатурите за другите обекти. Всеки участващ обект попълва формуляр за кандидатстване и го изпраща на координатора. Националните тематични обекти се подбират предварително от съответната държава-членка в рамките на максималния брой обекти, посочен в член 10, параграф 2.
3. Когато даден национален тематичен обект бъде избран, знакът се присъжда на националния тематичен обект като цяло и под общото му име.
Член 14
Определяне
1. Комисията определя обектите, на които да се присъди Знакът за европейско наследство, при надлежно отчитане на препоръката на Европейската група. Комисията уведомява за това определяне Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите.
2. Знакът се присъжда за постоянно при условията, изложени в член 15, и ако действието продължава, без да се засяга член 16.
Член 15
Мониторинг
1. Всеки обект, на който е присъден знакът, подлежи на редовен мониторинг, за да се гарантира, че той продължава да отговаря на критериите и че спазва проекта и работния план, представени при кандидатстването.
2. Държавите-членки отговарят за мониторинга на всички обекти, които са разположени на съответната им територия. За мониторинга на транснационален обект отговаря държавата-членка на координатора.
3. Държавите-членки събират цялата необходима информация и изготвят доклад на всеки четири години в съответствие с изложения в приложението график. Държавите-членки изпращат доклада на Комисията до 1 март в годината на процедурата на мониторинг. Комисията представя доклада за разглеждане от Европейската група.
4. Европейската група изготвя доклад относно състоянието на обектите, на които е присъден знакът, до края на годината на процедурата на мониторинг, включващ при необходимост препоръки, които да се вземат предвид през следващия период на мониторинг.
5. Комисията в сътрудничество с Европейската група определя общи показатели за държавите-членки с цел да се гарантира съгласуван подход при процедурата на мониторинг.
Член 16
Отнемане на знака или отказване от него
1. Ако Европейската група установи, че даден обект е престанал да отговаря на критериите или вече не спазва проекта и работния план, представени при кандидатстването, тя започва диалог със съответната държава-членка чрез Комисията, за да се подпомогне внасянето на необходимите корекции в обекта.
2. Ако в срок 18 месеца след началото на диалога необходимите корекции в обекта не са направени, Европейската група уведомява за това Комисията. Уведомлението се придружава от изложение на съображенията и включва практически препоръки за подобряване на положението.
3. Ако в срок 18 месеца след посоченото в параграф 2 уведомление практическите препоръки не са изпълнени, Европейската група отправя препоръка до Комисията за отнемането на знака от съответния обект.
4. Ако Европейската група установи, че даден обект, участващ в транснационален обект или в национален тематичен обект, е престанал да отговаря на критериите или вече не спазва проекта и работния план, представени при кандидатстването, се прилага процедурата, установена в параграфи 1, 2 и 3. Отнемането съгласно настоящия параграф се прилага за транснационалния обект или националния тематичен обект като цяло. Въпреки това в случаите, когато не се застрашава съгласуваността на транснационалния обект или националния тематичен обект, Европейската група може да препоръча отнемането да се ограничи до съответния участващ обект.
5. Комисията взема решението за отнемане на знака при надлежно отчитане на препоръката, посочена в параграф 3. Комисията уведомява за отнемането Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите.
6. Обектите могат да се откажат от знака по всяко време и в тези случаи те уведомяват съответната държава-членка, която от своя страна уведомява Комисията за отказването. Комисията утвърждава официално отказването и за целта уведомява за него Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите.
Член 17
Практически договорености
1. Комисията изпълнява действието. Тя по-специално:
а)
осигурява общата съгласуваност и качеството на действието;
б)
осигурява координацията между държавите-членки и Европейската група;
в)
в светлината на целите и критериите изготвя насоки в подкрепа на процедурите по подбор и мониторинг в тясно сътрудничество с Европейската група;
г)
подпомага дейността на Европейската група.
2. Комисията отговаря за съобщаване на информацията относно знака и за осигуряване на неговата публичност на равнището на Съюза, по-специално чрез създаването и поддържането на специален уебсайт. Комисията прави необходимото да бъде създадено лого на действието.
3. Комисията насърчава работата в мрежа между обектите, на които е присъден знакът.
4. Действията съгласно параграфи 2 и 3 от настоящия член, както и разходите за Европейската група се финансират чрез финансовия пакет, предвиден в член 20.
Член 18
Оценка
1. Комисията осигурява външна и независима оценка на действието. Тази оценка се прави на всеки шест години в съответствие с графика, посочен в приложението, като се оценяват всички аспекти, в т.ч. ефикасността на процесите, свързани с управлението на действието, броят на обектите, последиците от действието, разширяването на географския му обхват, начините, по които то може да бъде подобрено, и дали то следва да бъде продължено.
2. Комисията представя доклад за оценката, предвидена в параграф 1, на Европейския парламент, Съвета и Комитета на регионите в рамките на шест месеца от окончателното ѝ завършване и по целесъобразност го придружава със съответни предложения.
Член 19
Преходни разпоредби
1. Държавите-членки, които не са участвали в междуправителствената инициатива за Знак за европейско наследство от 2006 г. („междуправителствена инициатива“), могат през 2013 г. да подберат предварително не повече от четири обекта за присъждане на знака.
2. Държавите-членки, които са участвали в междуправителствената инициатива, могат през 2014 г. да подберат предварително не повече от четири обекта за присъждане на знака. Те могат да предлагат обекти, на които вече е присъден знак в рамките на междуправителствената инициатива.
3. Всички обекти, посочени в параграфи 1 и 2, се оценяват от Европейската група въз основа на същите критерии и следват същата процедура като за другите обекти.
4. Когато един от обектите, посочени в параграфи 1 и 2, не отговаря на критериите или ако е необходима допълнителна информация, Европейската група започва диалог със засегнатата държава-членка чрез Комисията с цел да прецени дали кандидатурата може да бъде подобрена, преди да се вземе решение. Ако е необходимо, може да бъдат организирани посещения на обекта.
Член 20
Финансови разпоредби
1. Финансовият пакет за изпълнение на действието за периода от 1 януари 2012 г. до 31 декември 2013 г. се определя на 650 000 EUR.
2. Годишните бюджетни кредити се одобряват от бюджетния орган в рамките на многогодишната финансова рамка.
Член 21
Влизане в сила
Настоящото решение влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Съставено в Страсбург на 16 ноември 2011 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 1194/2011/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 16ης Νοεμβρίου 2011
σχετικά με τη θέσπιση δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 167 παράγραφος 5 πρώτη περίπτωση,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών (1),
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) αποσκοπεί στην όλο και στενότερη συνένωση των λαών της Ευρώπης και αναθέτει στην Ένωση το καθήκον, μεταξύ άλλων, να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών, σεβόμενη παράλληλα την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους και ταυτόχρονα προβάλλοντας την κοινή πολιτιστική κληρονομιά. Στο πλαίσιο αυτό, όπου είναι απαραίτητο, η Ένωση στηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών για τη βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών.
(2)
Η καλύτερη κατανόηση και εκτίμηση της κοινής και παράλληλα ποικιλόμορφης πολιτιστικής κληρονομιάς, ιδίως από τους νέους, θα βοηθήσει στην ενίσχυση της αίσθησης ότι ανήκουν στην Ένωση και στην προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου. Συνεπώς, έχει σημασία η προώθηση της μεγαλύτερης πρόσβασης στην πολιτιστική κληρονομιά και η αναβάθμιση της ευρωπαϊκής της διάστασης.
(3)
Η ΣΛΕΕ θεσπίζει επίσης την ιθαγένεια της Ένωσης, η οποία συμπληρώνει την εθνική ιθαγένεια των αντίστοιχων κρατών μελών και αποτελεί σημαντικό στοιχείο για τη διαφύλαξη και την ενίσχυση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Προκειμένου να δώσουν οι πολίτες την πλήρη υποστήριξή τους στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στις κοινές αξίες, την ιστορία και τον πολιτισμό τους ως βασικά στοιχεία της συμμετοχής τους σε μια κοινωνία που βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της πολιτιστικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας, της ανεκτικότητας και της αλληλεγγύης.
(4)
Στις 28 Απριλίου 2006 εγκαινιάστηκε διακυβερνητική πρωτοβουλία του Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς («διακυβερνητική πρωτοβουλία») στη Γρανάδα της Ισπανίας.
(5)
Στις 20 Νοεμβρίου 2008, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα (3) με σκοπό τη μετατροπή της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας σε δράση της Ένωσης («δράση»), καλώντας την Επιτροπή να του υποβάλει πρόταση για τη δημιουργία από την Ένωση Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς («σήμα») και να εξειδικεύσει τις πρακτικές διαδικασίες εφαρμογής του σχεδίου.
(6)
Η δημόσια διαβούλευση και η εκτίμηση επιπτώσεων που πραγματοποίησε η Επιτροπή επιβεβαίωσαν την αξία της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας, αλλά υπέδειξαν ότι έπρεπε να αναπτυχθεί περαιτέρω, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές της, και ότι η εμπλοκή της Ένωσης στο πλαίσιο αυτό θα μπορούσε να της παράσχει σαφή προστιθέμενη αξία και να τη βοηθήσει να εξελιχθεί ποιοτικά.
(7)
Το σήμα θα πρέπει να αξιοποιήσει την εμπειρία που έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας.
(8)
Στο πλαίσιο του σήματος θα πρέπει να επιδιώκεται προστιθέμενη αξία και συμπληρωματικότητα σε σχέση με άλλες πρωτοβουλίες όπως ο κατάλογος μνημείων της παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο, ο ενδεικτικός κατάλογος της Ουνέσκο για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας και οι ευρωπαϊκές πολιτιστικές διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η προστιθέμενη αξία του θα πρέπει να βασίζεται στη συμβολή των επιλεγμένων χώρων στην ευρωπαϊκή ιστορία και τον πολιτισμό, συμπεριλαμβανομένης της οικοδόμησης της Ένωσης, στη σαφή εκπαιδευτική διάσταση που απευθύνεται στους πολίτες, ιδιαίτερα τους νέους, και στη δικτύωση μεταξύ των χώρων για την ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών. Η δράση θα πρέπει να επικεντρώνεται κυρίως στην ανάδειξη και στην προσβασιμότητα των χώρων, καθώς και στην ποιότητα των παρεχόμενων στον επισκέπτη πληροφοριών και δραστηριοτήτων, και όχι τόσο στη συντήρηση των χώρων, η οποία θα πρέπει να εξασφαλίζεται από τα υφιστάμενα πλαίσια προστασίας.
(9)
Πέρα από την ενίσχυση της αίσθησης των ευρωπαίων πολιτών ότι ανήκουν στην Ένωση και την ενθάρρυνση του διαπολιτισμικού διαλόγου, η δράση θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στην ανάδειξη της αξίας και των χαρακτηριστικών της πολιτιστικής κληρονομιάς, στην ενίσχυση του ρόλου της πολιτιστικής κληρονομιάς στην οικονομική και βιώσιμη ανάπτυξη των περιφερειών, ιδιαίτερα μέσω του πολιτιστικού τουρισμού, στην καλλιέργεια συνεργειών μεταξύ της πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης δημιουργίας και δημιουργικότητας και, γενικότερα, στην προώθηση των δημοκρατικών αξιών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων που στηρίζουν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.
(10)
Οι εν λόγω στόχοι ευθυγραμμίζονται πλήρως με τους στόχους που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό σ’ έναν κόσμο παγκοσμιοποίησης» και περιλαμβάνουν την προώθηση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας και του διαπολιτισμικού διαλόγου, καθώς και του πολιτισμού ως καταλυτικού παράγοντα για τη δημιουργικότητα.
(11)
Είναι ζωτικής σημασίας η απονομή του σήματος να γίνεται βάσει κοινών, σαφών και διαφανών κριτηρίων και διαδικασιών, μεταξύ άλλων και κατά τα δύο πρώτα χρόνια επιλογής κατά τα οποία θα πρέπει να ισχύουν μεταβατικές διατάξεις.
(12)
Η διαδικασία επιλογής χώρων βάσει της δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει δύο φάσεις. Οι χώροι θα πρέπει αρχικά να προεπιλέγονται σε εθνικό επίπεδο. Εφόσον κρίνεται σκόπιμο, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να προκρίνουν τη συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η επιλογή στη συνέχεια θα πρέπει να πραγματοποιείται σε επίπεδο Ένωσης. Κάθε χώρος που λαμβάνει το σήμα θα πρέπει να παρακολουθείται, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνεχής συμμόρφωση με τα κριτήρια όπως καθορίζονται για το σήμα.
(13)
Κατά την πρώτη αξιολόγηση της δράσης, θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο της γεωγραφικής της επέκτασης.
(14)
Σε περίπτωση σαφούς θεματικής σύνδεσης μεταξύ διαφορετικών χώρων που βρίσκονται στο ίδιο κράτος μέλος, η δράση θα πρέπει να προβλέπει την υποβολή κοινών αιτήσεων. Αυτές οι κοινές αιτήσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν εύλογο αριθμό συμμετεχόντων χώρων και να καταδεικνύουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σε σύγκριση με μεμονωμένες αιτήσεις σχετικά με τους ίδιους χώρους.
(15)
Ομοίως, λόγω της διακρατικής διάστασης ορισμένων χώρων, η δράση θα πρέπει να προβλέπει την υποβολή κοινών αιτήσεων τόσο στην περίπτωση χώρων που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη αλλά εστιάζουν σε ένα κοινό θέμα, όσο και στην περίπτωση χώρων που βρίσκονται στην επικράτεια τουλάχιστον δύο κρατών μελών.
(16)
Για την εξασφάλιση ενιαίων όρων εφαρμογής της παρούσας απόφασης και, ιδίως, των διατάξεων σχετικά με τον καθορισμό των χώρων που θα λάβουν το σήμα, την ανάκληση του σήματος και την επισημοποίηση της αποποίησης του σήματος, θα πρέπει να ανατεθούν στην Επιτροπή εκτελεστικές αρμοδιότητες.
(17)
Οι διοικητικές ρυθμίσεις για το σήμα θα πρέπει να είναι απλές και ευέλικτες, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.
(18)
Δεδομένου ότι οι στόχοι της παρούσας απόφασης δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη λόγω της ανάγκης, ειδικότερα, για νέα κοινά, σαφή και διαφανή κριτήρια και διαδικασίες για το σήμα, όπως και για λόγους καλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών, και μπορεί, ως εκ τούτου να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να εγκρίνει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα απαιτούμενα όρια για την επίτευξη των εν λόγω στόχων,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Θέσπιση
Θεσπίζεται δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης («δράση») με τίτλο «Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς» («σήμα»).
Άρθρο 2
Ορισμοί
Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1)
ως «χώροι» νοούνται τα μνημεία, οι φυσικοί, οι ενάλιοι, οι αρχαιολογικοί, οι βιομηχανικοί ή οι αστικοί χώροι, τα πολιτιστικά τοπία, οι τόποι ιστορικής μνήμης, τα πολιτιστικά αγαθά και αντικείμενα και η άυλη κληρονομιά που συνδέεται με έναν τόπο, συμπεριλαμβανομένης της σύγχρονης πολιτιστικής κληρονομιάς·
2)
ως «διακρατικός χώρος» νοούνται:
α)
διάφοροι χώροι που βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη μέλη και εστιάζονται σε συγκεκριμένο θέμα με σκοπό την υποβολή κοινής αίτησης· ή
β)
ένας χώρος τοποθετούμενος γεωγραφικά στην επικράτεια τουλάχιστον δύο κρατών μελών.
3)
ως «εθνικός θεματικός χώρος» νοούνται διάφοροι χώροι που βρίσκονται στο ίδιο κράτος μέλος, οι οποίοι εστιάζουν σε ένα συγκεκριμένο θέμα με σκοπό την υποβολή κοινής αίτησης.
Άρθρο 3
Στόχοι
1. Η δράση συμβάλλει στους ακόλουθους γενικούς στόχους:
α)
ενίσχυση της αίσθησης των Ευρωπαίων πολιτών, ιδίως των νέων, ότι ανήκουν στην Ένωση, με βάση κοινές αξίες και στοιχεία της ευρωπαϊκής ιστορίας και πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και κατανόηση της εθνικής και περιφερειακής ποικιλομορφίας·
β)
ενίσχυση του διαπολιτισμικού διαλόγου.
2. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της παραγράφου 1, η δράση επιδιώκει την επίτευξη των εξής ενδιάμεσων στόχων:
α)
ανάδειξη της συμβολικής αξίας και προβολή των χαρακτηριστικών των χώρων που έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ιστορία και τον πολιτισμό της Ευρώπης και/ή την οικοδόμηση της Ένωσης·
β)
ενίσχυση της κατανόησης των Ευρωπαίων πολιτών όσον αφορά την ιστορία της Ευρώπης και την οικοδόμηση της Ένωσης, καθώς και την κοινή αλλά ποικιλόμορφη πολιτιστική τους κληρονομιά, ιδίως σε σχέση με τις δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα που αποτελούν τη βάση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
3. Οι ίδιοι οι χώροι επιδιώκουν την επίτευξη των εξής ειδικών στόχων:
α)
προβολή της ευρωπαϊκής τους σημασίας·
β)
ενίσχυση της συνείδησης των Ευρωπαίων πολιτών, ιδίως των νέων, για την κοινή πολιτιστική τους κληρονομιά·
γ)
διευκόλυνση της ανταλλαγής εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών ανά την Ένωση·
δ)
αύξηση και/ή βελτίωση της πρόσβασης για όλους και ιδίως τους νέους·
ε)
εδραίωση του διαπολιτισμικού διαλόγου, ιδίως μεταξύ των νέων, μέσω της καλλιτεχνικής, της πολιτιστικής και της ιστορικής εκπαίδευσης·
στ)
καλλιέργεια συνεργειών μεταξύ της πολιτιστικής κληρονομιάς αφενός και της σύγχρονης δημιουργίας και δημιουργικότητας αφετέρου·
ζ)
συμβολή στην ελκυστικότητα και την οικονομική και βιώσιμη ανάπτυξη των περιφερειών, ιδίως μέσω του πολιτιστικού τουρισμού.
Άρθρο 4
Συμμετοχή στη δράση
Η συμμετοχή στη δράση είναι ανοικτή, επί προαιρετικής βάσεως, στα κράτη μέλη.
Άρθρο 5
Προστιθέμενη αξία της δράσης και συμπληρωματικότητα με άλλες πρωτοβουλίες
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την προστιθέμενη αξία και τη συμπληρωματικότητα της δράσης έναντι άλλων πρωτοβουλιών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως είναι ο κατάλογος μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο, ο ενδεικτικός κατάλογος της Ουνέσκο για την άυλη πολιτιστική κληρονομιά και οι ευρωπαϊκές πολιτιστικές διαδρομές του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Άρθρο 6
Επιλεξιμότητα
Οι χώροι κατά την έννοια του άρθρου 2 είναι επιλέξιμοι για την απονομή του σήματος.
Άρθρο 7
Κριτήρια
1. Η απονομή του σήματος βασίζεται στα ακόλουθα κριτήρια («κριτήρια»):
α)
Οι υποψήφιοι χώροι για την απονομή του σήματος πρέπει να διαθέτουν συμβολική ευρωπαϊκή αξία και να έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ιστορία και τον πολιτισμό της Ευρώπης και/ή την οικοδόμηση της Ένωσης. Επομένως πρέπει να επιδεικνύουν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα:
i)
τον διασυνοριακό ή πανευρωπαϊκό χαρακτήρα τους: πώς η επιρροή και η ελκυστικότητά τους στο παρελθόν αλλά και σήμερα υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα ενός κράτους μέλους·
ii)
τη θέση και τον ρόλο τους στην ευρωπαϊκή ιστορία και την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και τη σχέση τους με σημαντικά ευρωπαϊκά γεγονότα, προσωπικότητες ή ρεύματα·
iii)
τη θέση και το ρόλο τους στην ανάπτυξη και την προώθηση των κοινών αξιών που αποτελούν τη βάση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
β)
Οι υποψήφιοι χώροι για την απονομή του σήματος πρέπει να υποβάλουν σχέδιο του οποίου η υλοποίηση πρέπει να αρχίσει το αργότερο έως τα τέλη του έτους απονομής και το οποίο περιλαμβάνει τα εξής στοιχεία:
i)
προβολή της ευρωπαϊκής σημασίας του χώρου, ειδικότερα μέσω των κατάλληλων ενημερωτικών δράσεων, της σήμανσης του χώρου και της εκπαίδευσης του προσωπικού·
ii)
διοργάνωση εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ιδίως για νέους, που αυξάνουν την κατανόηση της κοινής ιστορίας της Ευρώπης, καθώς και της κοινής αλλά ποικιλόμορφης κληρονομιάς της, και ενισχύουν την αίσθηση ότι ανήκουμε σε έναν κοινό χώρο·
iii)
προώθηση της πολυγλωσσίας και διευκόλυνση της πρόσβασης στους χώρους μέσα από τη χρήση διάφορων γλωσσών της Ένωσης·
iv)
συμμετοχή στις δραστηριότητες των δικτύων χώρων που έχουν λάβει το σήμα, με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών και τη δρομολόγηση κοινών σχεδίων δράσης·
v)
αναβάθμιση των επιμέρους χαρακτηριστικών και της ελκυστικότητας του χώρου σε ευρωπαϊκή κλίμακα, μεταξύ άλλων μέσα από την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες και τα ψηφιακά και διαδραστικά μέσα, καθώς και μέσα από την αναζήτηση συνεργειών με άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.
Η διοργάνωση καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων οι οποίες ενθαρρύνουν την κινητικότητα των Ευρωπαίων επαγγελματιών από τον χώρο του πολιτισμού, των καλλιτεχνών και των συλλογών και οι οποίες ευνοούν τον διαπολιτισμικό διάλογο και προωθούν τη διασύνδεση της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη δημιουργία και δημιουργικότητα, είναι επιθυμητή όταν το επιτρέπει η ιδιαίτερη φύση του χώρου.
γ)
Οι χώροι που είναι υποψήφιοι για την απονομή του σήματος πρέπει να υποβάλουν πρόγραμμα εργασιών που να περιλαμβάνει όλα τα ακόλουθα στοιχεία:
i)
εξασφάλιση της ορθής διαχείρισης του χώρου, μεταξύ άλλων με τον καθορισμό στόχων και δεικτών·
ii)
εξασφάλιση της διαφύλαξης του χώρου και της παράδοσής του στις μελλοντικές γενεές σύμφωνα με τα σχετικά πλαίσια προστασίας·
iii)
εξασφάλιση της ποιότητας των υποδομών για το κοινό, όπως η ιστορική παρουσίαση, η ενημέρωση των επισκεπτών και η σήμανση του χώρου·
iv)
διασφάλιση της πρόσβασης για όσο το δυνατόν περισσότερες ομάδες κοινού, μεταξύ άλλων μέσω της προσαρμογής των χώρων ή της εκπαίδευσης του προσωπικού·
v)
ιδιαίτερη επικέντρωση στους νέους, κυρίως εξασφαλίζοντάς τους προνομιακή πρόσβαση στον χώρο·
vi)
προβολή του χώρου ως βιώσιμου τουριστικού προορισμού·
vii)
ανάπτυξη μιας συνεκτικής και ολοκληρωμένης επικοινωνιακής στρατηγικής που να αναδεικνύει την ευρωπαϊκή σημασία του χώρου·
viii)
μέριμνα ώστε η διαχείριση του χώρου να είναι όσο το δυνατόν φιλικότερη προς το περιβάλλον.
2. Όσον αφορά τα κριτήρια που ορίζονται στα στοιχεία β) και γ) της παραγράφου 1, κάθε χώρος αξιολογείται κατά αναλογικό τρόπο, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών του.
Άρθρο 8
Ευρωπαϊκή ομάδα
1. Συγκροτείται ευρωπαϊκή ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων («ευρωπαϊκή ομάδα») στην οποία ανατίθενται η επιλογή και η παρακολούθηση σε ενωσιακό επίπεδο. Η ευρωπαϊκή ομάδα εξασφαλίζει την ορθή εφαρμογή των κριτηρίων από τους χώρους όλων των κρατών μελών.
2. Η ευρωπαϊκή ομάδα αποτελείται από 13 μέλη, τέσσερα εκ των οποίων ορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τέσσερα από το Συμβούλιο, τέσσερα από την Επιτροπή και ένα από την Επιτροπή των Περιφερειών, σύμφωνα με τις αντίστοιχες διαδικασίες τους. Η ευρωπαϊκή ομάδα ορίζει τον πρόεδρό της.
3. Τα μέλη της ευρωπαϊκής ομάδας είναι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες με σημαντική πείρα και ειδικές γνώσεις στους τομείς που συνδέονται με τους στόχους της δράσης. Κάθε θεσμικό όργανο και οργανισμός επιδιώκει να αλληλοσυμπληρώνονται κατά το δυνατόν οι αρμοδιότητες των εμπειρογνωμόνων που ορίζει και να προέρχονται οι εν λόγω εμπειρογνώμονες από ένα ισορροπημένο γεωγραφικό φάσμα.
4. Τα μέλη της ευρωπαϊκής ομάδας διορίζονται για τρία έτη.
Ωστόσο, το 2012 τέσσερις εμπειρογνώμονες θα διορισθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για δύο έτη, τέσσερις από το Συμβούλιο για τρία έτη, τέσσερις από την Επιτροπή για ένα έτος και ένας από την Επιτροπή των Περιφερειών για τρία έτη.
5. Τα μέλη της ευρωπαϊκής ομάδας δηλώνουν κάθε υφιστάμενη ή δυνητική σύγκρουση συμφερόντων σε σχέση με ένα συγκεκριμένο χώρο. Σε περίπτωση υποβολής τέτοιας δήλωσης από ένα μέλος ή αποκάλυψης κάποιας σύγκρουσης συμφερόντων, το εν λόγω μέλος δεν συμμετέχει στην αξιολόγηση του χώρου ή οποιωνδήποτε άλλων χώρων του σχετικού κράτους μέλους ή των σχετικών κρατών μελών.
6. Όλες οι εκθέσεις, οι συστάσεις και οι ανακοινώσεις της ευρωπαϊκής ομάδας δημοσιοποιούνται από την Επιτροπή.
Άρθρο 9
Έντυπο υποψηφιότητας
Προκειμένου να είναι οι διαδικασίες όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικές και απλές, καταρτίζεται από την Επιτροπή ένα κοινό έντυπο υποψηφιότητας («έντυπο υποψηφιότητας») βάσει των κριτηρίων επιλογής, το οποίο χρησιμοποιείται από όλους τους υποψήφιους χώρους.
Άρθρο 10
Προεπιλογή σε εθνικό επίπεδο
1. Η προεπιλογή των χώρων για την απονομή του σήματος αποτελεί αρμοδιότητα των κρατών μελών.
2. Κάθε κράτος μέλος δύναται να προεπιλέξει έως δύο χώρους ανά διετία.
3. Η προεπιλογή βασίζεται στα κριτήρια και το έντυπο υποψηφιότητας.
4. Κάθε συμμετέχον κράτος μέλος θεσπίζει τις διαδικασίες του και το χρονοδιάγραμμά του για την προεπιλογή σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, επιδιώκοντας όσο το δυνατόν πιο απλές και ευέλικτες διοικητικές ρυθμίσεις. Διαβιβάζει τα έντυπα αίτησης σχετικά με τους προεπιλεγμένους χώρους στην Επιτροπή έως την 1η Μαρτίου του έτους της διαδικασίας επιλογής, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του παραρτήματος.
5. Η Επιτροπή δημοσιεύει τον πλήρη κατάλογο των προεπιλεγμένων χώρων και ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών άνευ χρονοτριβής μετά την ολοκλήρωση της προεπιλογής, προκειμένου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών, τα κράτη μέλη ή οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο ή φορέας να δύνανται να υποβάλουν στην Επιτροπή τυχόν παρατηρήσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την επιλογή των χώρων αυτών.
Άρθρο 11
Επιλογή σε επίπεδο Ένωσης
1. Η επιλογή των χώρων για την απονομή του σήματος διενεργείται από την ευρωπαϊκή ομάδα υπό την ευθύνη της Επιτροπής.
2. Η ευρωπαϊκή ομάδα αξιολογεί τις αιτήσεις σχετικά με τους προεπιλεγμένους χώρους και επιλέγει έναν χώρο, κατά ανώτατο όριο, ανά κράτος μέλος. Εάν κριθεί απαραίτητο, μπορούν να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες, ενώ μπορούν και να διοργανωθούν επισκέψεις στους χώρους.
3. Η επιλογή βασίζεται στα κριτήρια και το έντυπο υποψηφιότητας. Η ευρωπαϊκή ομάδα λαμβάνει επίσης δεόντως υπόψη τις κατά το άρθρο 10 παράγραφος 5 παρατηρήσεις.
4. Η ευρωπαϊκή ομάδα καταρτίζει έκθεση για τους προεπιλεγμένους χώρους και τη διαβιβάζει στην Επιτροπή το αργότερο έως το τέλος του έτους της διαδικασίας επιλογής. Η εν λόγω έκθεση περιλαμβάνει σύσταση για την απονομή του σήματος και συνοδεύεται από αιτιολόγηση των συμπερασμάτων της σχετικά με τους χώρους εκείνους που επιλέγονται και εκείνους που δεν επιλέγονται. Η Επιτροπή διαβιβάζει αμελλητί την εν λόγω έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών προς ενημέρωσή τους.
5. Οι υποψήφιοι χώροι που δεν επελέγησαν μπορούν να υποβάλουν νέες αιτήσεις για προεπιλογή σε εθνικό επίπεδο κατά τα επόμενα έτη.
Άρθρο 12
Διακρατικοί χώροι
1. Προκειμένου ένας διακρατικός χώρος να είναι επιλέξιμος για την απονομή του σήματος, πρέπει να πληροί όλους τους ακόλουθους όρους:
α)
πλήρη εφαρμογή των κριτηρίων από κάθε συμμετέχοντα χώρο·
β)
ορισμό ενός από τους συμμετέχοντες χώρους ως συντονιστή, που θα αποτελεί το αποκλειστικό σημείο επαφής για την Επιτροπή·
γ)
αίτηση υπό κοινή ονομασία·
δ)
κατά περίπτωση, επίδειξη σαφούς θεματικής σύνδεσης των χώρων.
2. Για τις αιτήσεις σχετικά με διακρατικούς χώρους τηρείται η ίδια διαδικασία με τους υπόλοιπους χώρους. Κατόπιν διαβουλεύσεων μεταξύ των συμμετεχόντων χώρων και με την εμπλοκή των αρμόδιων εθνικών αρχών, κάθε συμμετέχων χώρος συμπληρώνει το έντυπο υποψηφιότητας και το διαβιβάζει στον συντονιστή. Οι διακρατικοί χώροι προεπιλέγονται από το κράτος μέλος του συντονιστή εντός των αριθμητικών περιορισμών για τους χώρους που τίθενται στο άρθρο 10 και προτείνονται εξ ονόματος όλων των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, ύστερα από σχετική συμφωνία αυτών των κρατών μελών.
3. Όταν επιλέγεται ένας διακρατικός χώρος, το σήμα απονέμεται στον διακρατικό χώρο ως σύνολο και με την κοινή ονομασία.
4. Εάν ένας διακρατικός χώρος καλύπτει όλα τα κριτήρια, δίδεται προτεραιότητα σε αυτόν τον χώρο κατά την τελική επιλογή.
Άρθρο 13
Εθνικοί θεματικοί χώροι
1. Προκειμένου ένας εθνικός θεματικός χώρος να είναι επιλέξιμος για την απονομή του σήματος, πρέπει να πληροί όλους τους ακόλουθους όρους:
α)
επίδειξη της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας της κοινής αίτησης σε σύγκριση με τις μεμονωμένες αιτήσεις·
β)
επίδειξη μιας σαφούς θεματικής σύνδεσης των χώρων·
γ)
πλήρη εφαρμογή των κριτηρίων από κάθε συμμετέχοντα χώρο·
δ)
ορισμό ενός από τους συμμετέχοντες χώρους ως τον συντονιστή που θα αποτελεί το αποκλειστικό σημείο επαφής για την Επιτροπή·
ε)
αίτηση υπό κοινή ονομασία.
2. Για τις αιτήσεις σχετικά με εθνικούς θεματικούς χώρους τηρείται η ίδια διαδικασία με τις αιτήσεις για τους υπόλοιπους χώρους. Κάθε συμμετέχων χώρος συμπληρώνει το έντυπο υποψηφιότητας και το αποστέλλει στον συντονιστή. Οι εθνικοί θεματικοί χώροι προεπιλέγονται από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εντός των αριθμητικών περιορισμών για τους χώρους που τίθενται στο άρθρο 10 παράγραφος 2.
3. Όταν επιλέγεται ένας εθνικός θεματικός χώρος, το σήμα απονέμεται στον εθνικό θεματικό χώρο ως σύνολο και με την κοινή ονομασία.
Άρθρο 14
Καθορισμός χώρων
1. Η Επιτροπή καθορίζει τους χώρους που θα λάβουν το σήμα, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη σύσταση της ευρωπαϊκής ομάδας. Η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τον χαρακτηρισμό.
2. Το σήμα απονέμεται σε μόνιμη βάση υπό τους όρους του άρθρου 15 και με την προϋπόθεση της συνέχισης της δράσης, καθώς και με την επιφύλαξη του άρθρου 16.
Άρθρο 15
Παρακολούθηση
1. Κάθε χώρος που λαμβάνει το σήμα παρακολουθείται σε τακτική βάση προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι εξακολουθεί να πληροί τα κριτήρια και ότι τηρεί το σχέδιο και το πρόγραμμα εργασιών που υπέβαλε με την αίτησή του.
2. Τα κράτη μέλη έχουν την ευθύνη για την παρακολούθηση όλων των χώρων που βρίσκονται στην επικράτειά τους. Η παρακολούθηση ενός διακρατικού χώρου αποτελεί αρμοδιότητα του κράτους μέλους του συντονιστή.
3. Τα κράτη μέλη συλλέγουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και καταρτίζουν έκθεση ανά τετραετία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιλαμβάνεται στο παράρτημα. Τα κράτη μέλη αποστέλλουν την έκθεση στην Επιτροπή το αργότερο την 1η Μαρτίου του έτους της διαδικασίας παρακολούθησης. Η Επιτροπή υποβάλλει την έκθεση στην ευρωπαϊκή ομάδα για εξέταση.
4. Η ευρωπαϊκή ομάδα καταρτίζει έκθεση σχετικά με την κατάσταση των χώρων στους οποίους έχει απονεμηθεί το σήμα, το αργότερο μέχρι το τέλος του έτους της διαδικασίας παρακολούθησης, η οποία περιλαμβάνει, εφόσον κριθεί απαραίτητο, τις συστάσεις που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την επόμενη περίοδο παρακολούθησης.
5. Η Επιτροπή καταρτίζει, σε συνεργασία με την ευρωπαϊκή ομάδα, κοινούς δείκτες για τα κράτη μέλη, ώστε να εξασφαλισθεί μια συνεκτική προσέγγιση για τη διαδικασία παρακολούθησης.
Άρθρο 16
Ανάκληση ή αποποίηση του σήματος
1. Εάν η ευρωπαϊκή ομάδα διαπιστώσει ότι ένας χώρος δεν πληροί πλέον τα κριτήρια ή ότι δεν τηρεί πλέον το σχέδιο και το πρόγραμμα εργασιών που υπέβαλε με την αίτησή του, αρχίζει διάλογο με το εμπλεκόμενο κράτος μέλος μέσω της Επιτροπής, με σκοπό να διευκολυνθεί η πραγματοποίηση των απαιτούμενων προσαρμογών του χώρου.
2. Εάν παρέλθουν 18 μήνες από την έναρξη του διαλόγου και δεν έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες προσαρμογές στον χώρο, η ευρωπαϊκή ομάδα ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με το εν λόγω γεγονός. Η εν λόγω ενημέρωση συνοδεύεται από αιτιολογία και περιλαμβάνει πρακτικές συστάσεις για τους τρόπους βελτίωσης της κατάστασης.
3. Εάν παρέλθουν 18 μήνες από την ενημέρωση που αναφέρεται στην παράγραφο 2 και δεν έχουν εφαρμοσθεί οι πρακτικές συστάσεις, η ευρωπαϊκή ομάδα διατυπώνει σύσταση προς την Επιτροπή για την ανάκληση του σήματος από τον συγκεκριμένο χώρο.
4. Εάν η ευρωπαϊκή ομάδα διαπιστώσει ότι ένας χώρος που συμμετέχει σε διακρατικό χώρο ή σε εθνικό θεματικό χώρο δεν πληροί πλέον τα κριτήρια ή ότι δεν τηρεί πλέον το σχέδιο και το πρόγραμμα εργασιών που υπέβαλε με την αίτησή του, εφαρμόζεται η διαδικασία που εκτίθεται στις παραγράφους 1, 2 και 3. Η ανάκληση, σύμφωνα με την παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται στο σύνολο του διακρατικού χώρου ή του εθνικού θεματικού χώρου. Ωστόσο, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν θίγεται η συνοχή του διακρατικού χώρου ή του εθνικού θεματικού χώρου, η ευρωπαϊκή ομάδα μπορεί να συστήσει τον περιορισμό της ανάκλησης στον συγκεκριμένο συμμετέχοντα χώρο.
5. Η Επιτροπή λαμβάνει την απόφαση ανάκλησης του σήματος λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη σύσταση που αναφέρεται στην παράγραφο 3. Η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την ανάκληση.
6. Οι χώροι μπορούν ανά πάσα στιγμή να αποποιηθούν το σήμα και, στις περιπτώσεις αυτές, ενημερώνουν τα σχετικά κράτη μέλη, τα οποία με τη σειρά τους ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με την αποποίηση. Η Επιτροπή επισημοποιεί την αποποίηση και ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών.
Άρθρο 17
Πρακτικές ρυθμίσεις
1. Η Επιτροπή εκτελεί τη δράση. Συγκεκριμένα, έχει τα ακόλουθα καθήκοντα:
α)
εξασφαλίζει τη γενική συνοχή και ποιότητα της δράσης·
β)
εξασφαλίζει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών και της ευρωπαϊκής ομάδας·
γ)
υπό το πρίσμα των στόχων και των κριτηρίων, καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τις διαδικασίες επιλογής και παρακολούθησης, σε στενή συνεργασία με την ευρωπαϊκή ομάδα·
δ)
παρέχει υποστήριξη στην ευρωπαϊκή ομάδα.
2. Η Επιτροπή είναι αρμόδια να παρέχει πληροφορίες σχετικά με το σήμα και να διασφαλίζει την προβολή του σε επίπεδο Ένωσης, συγκεκριμένα μέσω της δημιουργίας και της τήρησης ειδικού δικτυακού τόπου. Η Επιτροπή μεριμνά επίσης για τη δημιουργία λογοτύπου για τη δράση.
3. Η Επιτροπή ενθαρρύνει δραστηριότητες δικτύωσης μεταξύ των χώρων που έχουν λάβει το σήμα.
4. Οι δράσεις στο πλαίσιο των παραγράφων 2 και 3 του παρόντος άρθρου, καθώς και οι δαπάνες της ευρωπαϊκής ομάδας χρηματοδοτούνται από τη δέσμη χρηματοδότησης που προβλέπεται στο άρθρο 20.
Άρθρο 18
Αξιολόγηση
1. Η Επιτροπή εξασφαλίζει την εξωτερική και ανεξάρτητη αξιολόγηση της δράσης. Η εν λόγω αξιολόγηση διεξάγεται ανά εξαετία σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που περιέχεται στο παράρτημα και εξετάζει όλα τα στοιχεία, μεταξύ άλλων την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών για την εκτέλεση της δράσης, τον αριθμό των χώρων, τον αντίκτυπο της δράσης, την επέκταση του γεωγραφικού της πεδίου, τους τρόπους βελτίωσής της και τη σκοπιμότητα συνέχισής της.
2. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση για την αξιολόγηση που καθορίζεται στην παράγραφο 1 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών, εντός έξι μηνών από την ολοκλήρωσή της, συνοδευόμενη, εφόσον απαιτείται, από σχετικές προτάσεις.
Άρθρο 19
Μεταβατικές διατάξεις
1. Τα κράτη μέλη που δεν συμμετείχαν στη διακυβερνητική πρωτοβουλία του 2006 για το Σήμα Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς («διακυβερνητική πρωτοβουλία») δύνανται να προεπιλέξουν έως τέσσερις χώρους το 2013 για την απονομή του σήματος.
2. Τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στη διακυβερνητική πρωτοβουλία δύνανται να προεπιλέξουν έως τέσσερις χώρους το 2014 για την απονομή του σήματος. Μπορούν να προτείνουν χώρους στους οποίους έχει ήδη απονεμηθεί σήμα στο πλαίσιο της διακυβερνητικής πρωτοβουλίας.
3. Όλοι οι χώροι που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 αξιολογούνται από την ευρωπαϊκή ομάδα βάσει των ίδιων κριτηρίων και με την ίδια διαδικασία όπως για τους υπόλοιπους χώρους.
4. Εάν ένας από τους χώρους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 δεν πληροί τα κριτήρια ή εάν απαιτούνται συμπληρωματικές πληροφορίες, η ευρωπαϊκή ομάδα αρχίζει διάλογο με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος μέσω της Επιτροπής με σκοπό να διερευνήσει εάν η αίτηση μπορεί να βελτιωθεί προτού ληφθεί ορισμένη απόφαση. Εάν κριθεί σκόπιμο, μπορεί να διοργανωθεί επίσκεψη στον χώρο.
Άρθρο 20
Δημοσιονομικές διατάξεις
1. Το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς για την εφαρμογή της δράσης για την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2012 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 είναι 650 000 ευρώ.
2. Οι ετήσιες πιστώσεις εγκρίνονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εντός των ορίων του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 21
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στρασβούργο, 16 Νοεμβρίου 2011.