РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 20 юли 2010 година
относно парафискалната такса за популяризиране на виното, прилагана от Португалия, C 43/04 (ex NN 38/03)
(нотифицирано под номер C(2010) 4891)
(само текстът на португалски език е автентичен)
(2011/6/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) (1), и по-специално член 108, параграф 2, алинея първа от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените по-горе разпоредби (2),
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
Вследствие на жалба, с писмо от 20 януари 2003 г. Европейската комисия направи запитване до португалските власти относно парафискалната такса, предназначена „за популяризиране на виното“, която се събира от Института за лозата и виното, както и за мерките, финансирани с приходите от тази такса.
(2)
Постоянното представителство на Португалия към Европейския съюз отговори на Комисията с писмо от 14 март 2003 г. В отговор на въпросите, зададени от службите на Комисията, с факс от 14 май и 22 декември 2003 г. беше изпратена допълнителна информация с писма от 4 август 2003 г., 2 септември 2003 г., 24 февруари 2004 г. и 15 юли 2004 г.
(3)
Тъй като прилагането на въпросния механизъм е започнало през 1995 г. без предварително разрешение от страна на Комисията, той е вписан в регистъра на помощите, за които не е представено уведомление. Наистина мерките, които Португалия изпълнява, са нови помощи, за които Комисията не е уведомена и поради това са неправомерни по смисъла на член 1, буква е) от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета от 22 март 1999 г. за установяване на подробни правила за прилагането на член 93 (3) (настоящ член 108 от ДФЕС).
(4)
С писмо от 6 декември 2004 г. [C(2004) 4522] Комисията уведоми Португалия за решението си да открие официална процедура по разследване, предвидена в член 108, параграф 2 на ДФЕС по отношение на тази помощ. Решението на Комисията за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (4). Комисията покани заинтересованите страни да представят своите мнения по разглежданата мярка.
(5)
Португалските власти представиха своите мнения с писма от 11 и 13 януари 2005 г. Те допълниха отговора си с писмо от 24 май 2006 г. Комисията не е получила мнения от трета заинтересована страна.
II. ОПИСАНИЕ НА ПОМОЩТА
(6)
В тази глава са изложени накратко контекстът и основните значими факти, свързани с разглежданите в настоящото решение мерки. Подробностите по тези факти са изложени в решението за откриване на процедурата, посочена в съображение 4 по-горе.
1. Институт за лозата и виното
(7)
Институтът за лозата и виното (ИЛВ) е публичен орган, създаден през 1986 г. с цел да гарантира контрола и общата координация на лозаро-винарския сектор в Португалия. Съгласно разпоредбите на Наредба-закон № 99/97 от 26 април 1997 г.„Основен закон на Института за лозата и виното“ (5), той има общи функции за подпомагане, изследване, контрол, наблюдение и популяризиране на производството и предлагането на пазара на вино и производни продукти и за тази цел разполага с административна и финансова независимост.
(8)
Този орган развива дейности, отредени от националното и общностното законодателство във връзка с лозарския сектор, и по-специално, това е националният орган, определен от португалската държава (6) да отговаря за контрола върху спазването на общностните разпоредби относно лозаро-винарския сектор (7), съгласно параграф 1 от член 72 от Регламент (ЕО) № 1493/1999 на Съвета от 17 май 1999 г. относно общата организация на пазара на вино.
(9)
Измежду своите задачи, свързани с общата координация на лозаро-винарския сектор, ИЛВ развива два вида дейности:
-
дейности, насочени основно към вината и лозаро-винарските продукти, произвеждани в Португалия, а именно функциите, свързани с кадастъра и лозарското наследство, както и с одита на системите за качество и сертификацията на качествените вина, произведени в определени райони (КВПОР) и на регионалните вина (средно 2,8 % от бюджета на ИЛВ), и
-
дейности, които са предназначени, без разлика, за вината и лозаро-винарските продукти, произхождащи от Португалия и за тези, произхождащи от други държави-членки или от трети държави и които се продават в Португалия, а именно дейностите по управлението и координацията на пазара на виното, контрола и наблюдението на лозарския сектор съгласно националното и общностното законодателство (дейности, които изразходват почти целия бюджет на ИЛВ).
(10)
ИЛВ действа също и като доставчик на някои услуги на трети лица, а именно: (i) организиране и популяризиране на дейности, свързани с обучението за икономическите оператори, браншовите и междубраншовите организации в лозарския сектор и за служителите на ИЛВ; (ii) предоставя на разположение на икономическите субекти от сектора складов капацитет от инфраструктурата на ИЛВ, и (iii) предоставя услуги от лабораторията на ИЛВ, както и обучение на собствения си персонал и на други оператори в лозаро-винарския сектор (финансирано в голяма степен от общностни и национални програми за подпомагане).
2. Мерки за популяризиране на виното
(11)
ИЛВ осигурява също и организацията на популяризиране на виното. Това се изразява в осигуряване на подкрепа за представителните междубраншови асоциации в лозаро-винарския сектор, които предвиждат да развиват дейности, свързани с популяризиране и рекламата на вино и винарски продукти. Тази подкрепа се финансира с част от постъпленията от приходите от таксата за популяризиране върху националните и вносните продукти, чийто процент се определя годишно от португалските власти, които същевременно установяват критериите за подбор на икономическите субекти, получаващи тази подкрепа (8).
(12)
От 1997 г. подкрепата за общото популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти се предоставя с открита конкурсна процедура на една португалска представителна междубраншова асоциация в лозаро-винарския сектор, наречена Viniportugal. И така, бидейки единствен кандидат от 1997 г. насам, Viniportugal е единственият бенефициер на цялата парафискална такса, предназначена за такива цели.
(13)
Ставката на таксата е предназначена за финансиране на два различни вида кампании за популяризиране:
-
първо, кампании за общо популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти в Португалия без позоваване на произхода;
-
кампании за популяризиране на португалското вино и лозаро-винарски продукти на територията на други държави-членки и трети държави.
2.1. Общо популяризиране на виното в Португалия
(14)
По отношение на кампаниите за общо популяризиране на виното в Португалия португалските власти твърдят, че Viniportugal осъществява функции, свързани с подкрепата и извършването на дейности за популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти като популяризиране на културни и научни дейности, свързани със сектора на виното. В този контекст Viniportugal популяризира културата на виното чрез организирането на панаири и изложения на този специалитет, публикации в същата област, дейности по представянето и разпространяването, както и чрез рекламни кампании поради очакването, че популяризирането на виното по принцип влияе пряко върху консумацията му в Португалия.
(15)
Португалските власти отбелязват, че във всички случаи осъществяваните от Viniportugal насърчителни и рекламни дейности не целят да разубеждават потребителите да купуват винарски продукти от други държави-членки или да омаловажават тези продукти. Също така това не носи полза на дадена марка на конкретно предприятие или на отделен производител.
(16)
Основната цел на рекламните кампании на национално ниво е да привлекат младите хора от двата пола сред възрастните потребители към здравословна консумация на вино като алтернатива на бирата и другите алкохолни напитки.
(17)
Viniportugal насърчава също и публикуването на книги, проспекти и практически ръководства за виното с цел да се популяризира културата на виното; асоциацията сключва договори с висше учебни заведения за популяризиране на обучението на професионалисти в областта на виното и ресторантьорството; подпомага португалската асоциация на сомелиерите с цел подобряване качеството на вината, които се сервират на публични места и гарантиране на познаването на качествата на виното по принцип; и накрая, Viniportugal насърчава умерената и отговорна консумация на вино, като си сътрудничи със здравните институции чрез организирането на семинари за борба с високите нива на алкохол в кръвта и за безопасност по пътищата и чрез предложение за кодекс на добрите практики в рекламата на виното, с цел популяризиране на виното по достоен начин и предотвратяване на популяризирането на употребата на алкохол преди юношеска възраст. Португалските власти представиха и рекламни извадки, които доказват спазването на посочените принципи.
2.2. Популяризиране на португалското вино на пазарите на други държави-членки и трети държави
(18)
От друга страна, относно кампаниите за популяризиране на португалското вино и лозаро-винарски продукти на територията на други държави-членки и на трети държави, португалските власти посочват, че дейностите, развивани на пазарите на други държави-членки и на трети държави, целят популяризирането на португалските вина и се конкретизират в публикуването на рекламни обяви в специализирани списания, разпространяването на Newsletters, участието в специализирани изложения и насърчаването на посещения в Португалия на журналисти, специализирани в тази област. Те гарантират, че кампаниите нямат за цел да разубеждават потребителите да купуват продукти на други държави-членки или да дискредитират въпросните продукти, и че това не носи полза на конкретно предприятие или на отделен производител. В тази връзка португалските власти приведоха примери и мостри от рекламни кампании в специализираната чуждестранна преса.
3. Свързани с обучението мерки
(19)
ИЛВ отговаря за насърчаването и осъществяването на дейности, свързани с техническото обучение и с повишаване на информираността на икономическите субекти в лозаро-винарския сектор, с цел да се гарантира качеството на вината и лозаро-винарските продукти. В периода 1997-2002 г. бяха организирани различни обучения за служителите на ИЛВ (1 449 служители), за други държавни служители и в по-малка степен (135 служители) за операторите в сектора.
(20)
Португалските власти подчертават, че разходите за организираните от ИЛВ обучения през този период, с изключение на едно обучение от общ интерес - „Sistema de Informaçao e Gestão Vitivinícola - 2000“ (Система за лозаро-винарска информация и управление - 2000), възлизащо на 367,12 EUR, са били изцяло поети от програмите за подпомагане на модернизирането на селскостопанските и горските структури (PAMAF) 6 и от програма Агро/Мярка 7, и двете съфинансирани от Европейския социален фонд. Те уточняват, че поради това не се е наложило нито ИЛВ, нито икономическите субекти да участват във финансирането на тези обучения.
4. Такса за популяризиране на виното
(21)
Анализираната мярка касае използването на приходите от една парафискална такса, която Институтът за лозата и виното (за по-кратко ИЛВ) събира от операторите в сектора от 1995 г. (9) насам. Таксата има за цел да осигури на този публичен орган достатъчно средства за осъществяването на задачите, свързани с коо рдинацията в лозаро-винарския сектор в Португалия, които представляват над 62 % от бюджета за функционирането на ИЛВ.
(22)
Съгласно член 1, параграф 1 от Decreto-Lei 119/97 (Наредба-закон 119/97), вината и лозаро-винарските продукти от националната територия, както и продуктите от внос, които се предлагат на пазара в Португалия, се облагат с такса за популяризиране, която представлява компенсация за услугите, предоставени от ИЛВ във връзка с общото популяризиране и общата координация на сектора, или Азорските острови и Мадейра - от съответните регионални служби.
(23)
Таксата за популяризиране се прилага не само за лозаро-винарските продукти, които са произведени и се предлагат на пазара в Португалия, но и за тези, които са произведени в Португалия и предлагат на пазара или в други държави-членки, или в трети държави (износ), както и за лозаро-винарските продукти, произхождащи от други държави-членки или трети държави, които се предлагат на пазара в Португалия (внос).
(24)
Сумата, която трябва да се плати, се определя всяка година от компетентните органи на Министерство на земеделието. Тази сума варира в зависимост от това дали продуктът е разфасован или не, както и от вместимостта на съда (10).
(25)
Приходите от таксата за популяризиране са предназначени, въпреки наименованието ѝ, на първо място - за финансиране на услугите, свързани с общата координация на винарския сектор, които се осъществяват от ИЛВ, и на второ място - за дейностите, свързани с популяризирането на виното и лозаро-винарските продукти.
(26)
При откриването на процедурата Комисията счете, че при упражняването на дейностите, свързани с общата координация на лозаро-винарския сектор, отредени на ИЛВ от националното и общностното законодателство, както и при организирането от него на отпускането на помощ за популяризиране на виното, той действа не само като частен оператор, но и като публичен орган, и че следователно помощта за него не е държавна (вж точка 66 от решението за откриване на процедурата).
(27)
По отношение на дейностите на ИЛВ като доставчик на определени услуги на трети страни съгласно пазарните условия (вж по-горе съображение 15), не е имало икономическо предимство за ИЛВ поради позицията му на пазара и следователно липсва и държавна помощ по отношение на него (вж точка 70 от решението за откриване на процедура).
(28)
Въз основа на информацията, с която разполага, Комисията счете също така, че не е имало икономическо предимство, и следователно помощ в полза на Viniportugal. Тази междубраншова асоциация е само доставчик на услуги, който е бил избран да предоставя такива услуги съгласно обективни критерии и чрез открита, прозрачна и недискриминационна процедура (вж точка 87 от решението за откриване на процедура).
(29)
На етапа на откриване на процедурата по разследване обаче Комисията е счела, че е имало държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС в полза на икономическите оператори във сектора на виното относно финансирането на кампании за популяризиране и реклама на виното и лозаро-винарските продукти (вж точка 80 от решението за откриване на процедура).
(30)
По отношение на дейностите, свързани с обучението, Комисията също е счела, че е налице държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС (вж точки 79 и 80 от решението за откриване на процедурата).
(31)
Комисията е открила процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС, защото е имала съмнения относно съвместимостта на тези два вида помощи с вътрешния пазар.
(32)
И така по отношение на подпомагането на рекламата на португалско вино на пазара на други държави-членки и на трети държави, на етапа на откриване на процедурата Комисията не е имала достатъчно информация, позволяваща ѝ да заключи, че тези кампании, въпреки че упоменават произхода на вината, предават само информация за обективните характеристики на съответните продукти и не съдържат субективни твърдения относно качеството на продуктите, което се основава единствено на произхода им (вж точка 119 от решението за откриване на процедурата).
(33)
По отношение финансирането на помощите за популяризиране и обучение, съгласно практиката на Съда, Комисията счете, че помощ за националните производители може да се финансира от парафискални такси, налагани и върху вноса на същия продукт от производителите в другите държави-членки само доколкото бъдат осигурени гаранции, че те ще могат да ползват тези предимства по същия начин като националните производители. Но на етапа на откриването на процедурата Комисията не разполагаше с достатъчно информация, която да ѝ позволи да заключи, че в конкретния случай не е имало дискриминация между националните продукти и вносните такива. Тоест, тя не е могла да заключи, че продуктите, произхождащи от други държави-членки, които също е трябвало да платят таксата, са ползвали по същия начин и в същата степен като националните продукти всички предимства, произтичащи от таксата (вж точка 135 от решението за откриване на процедура).
(34)
И така Комисията поиска от португалските власти да предоставят всякаква информация, която би била полезна за оценяването на въпросните мерки, конкретно по повод на недискриминационния характер на метода на финансиране на разглежданите помощи (тоест, помощите за популяризиране и реклама на виното и лозаро-винарските продукти, както в Португалия, така и на територията на други държави-членки и трети държави) и на обективния характер на рекламните кампании, осъществени на пазарите на държави-членки и трети държави.
(35)
Това решение се ограничава до разследването на прилагането на парафискалната такса от момента на влизането ѝ в сила до 31 декември 2006 г., датата на влизането в сила на новите Основни насоки на Общността за държавните помощи за земеделския и горския сектор за периода 2007-2013 г., без да се засяга позицията, която Комисията ще вземе относно прилагането на таксата за популяризиране след тази дата.
III. МНЕНИЯ, ПРЕДСТАВЕНИ ОТ ПОРТУГАЛИЯ
(36)
Вследствие решението за откриване на процедура съгласно член 108, параграф 2 от ДФЕС, португалските власти изпратиха своите мнения с писма от 11 и 13 януари 2005 г. Те допълниха отговора си с писмо от 24 май 2006 г.
1. Помощи за обучение
(37)
По отношение на помощите за обучение португалските власти уточниха следните факти:
(38)
Между 1997 г. и 2000 г. ИЛВ е предприел дейности, свързани с обучението, във връзка с основни въпроси на лозаро-винарския сектор в Португалия, насочени главно към служители на ИЛВ и на други държавни органи, и в по-малка степен към представители на лозаро-винарския сектор.
(39)
Разходите за всички насърчавани и приключени дейности от ИЛВ през въпросния период са изцяло поети от „програмите за подпомагане на модернизирането на селскостопанските и горските структури“ (PAMAF) 6 и от програма „Агро/Мярка 7“, която е отчасти финансирана от Общността - Европейски социален фонд (ЕСФ), и отчасти на национално равнище - чрез „плана за инвестиции и разходи за развитието на централната администрация“ (PIDDAC).
(40)
Единствената дейност през въпросния период, разходите за която са били реално покрити от бюджета на ИЛВ е обучението от общ интерес „Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola 2000“, проведено през 2000 г., на обща стойност от 367,12 EUR, насочено към служителите на регионалните отдели за селско стопанство (регионалните служби на Министерство на земеделието) и служителите на регионалните комитети по лозарство, които са компетентните органи за гарантирането на автентичността и качеството на вината от конкретни райони.
(41)
И накрая португалските власти считат за необходимо да подчертаят, че поради незначителните разходи за тази дейност - само 367,12 EUR - влиянието върху конкуренцията на вътрешен пазар е незначително, или поне de minimus.
2. Помощи за популяризиране и реклама на португалското вино на пазарите на други държави-членки и трети държави.
(42)
По отношение на съмненията, изразени от Комисията по повод подпомагането на рекламата на португалско вино на пазара на други държави-членки и трети държави, португалските власти предоставиха следната информация:
(43)
Дейностите на Viniportugal, свързани с популяризирането и рекламата в Португалия и на територията на други държави-членки и трети държави, са от общ характер и нямат за цел популяризирането на определени предприятия или отделни производители.
(44)
Тези кампании не целят да дискредитират лозаро-винарските продукти на други държави-членки и не би следвало да разубеждават потребителите да купуват лозаро-винарски продукти, произхождащи от други държави-членки; те съответстват на приложимото общностно законодателство (именно законодателството относно етикетирането, представянето и рекламата на хранителните продукти). Следователно рекламните дейности на Viniportugal в други държави-членки на Европейския съюз и в трети държави спазват отрицателните критерии, установени в параграфи 18-30 на Основните насоки на Общността, приложими за държавните помощи за рекламата на продуктите, изброени в Приложение I към Договора за ЕО, и на някои продукти, които не фигурират в Приложение I (11) (наричани по-нататък „Основни насоки за държавните помощи за рекламата“), които са в сила по време на прилагането на въпросната помощ.
(45)
Също така тези дейности изпълняват положителните критерии, изложени в параграф 31 и следващи Основните насоки за държавните помощи за рекламата. В действителност тези дейности целят да запознаят потребителите в други държави-членки с португалските вина, улеснявайки по този начин развитието на дейностите в португалския сектор на лозарството, по смисъла на член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС.
(46)
Кампаниите на Viniportugal извън Португалия целят да направят публично достояние основните характеристики на португалското вино, приканвайки консуматорите в други държави-членки и трети държави да опитат тези продукти, с които те не са запознати. Кампаниите не съдържат никакви субективни твърдения относно качеството на продуктите, основаващи се единствено на техния произход, което е в съответствие с Основните насоки за държавните помощи за рекламата.
(47)
Следователно португалските власти заявяват, че рекламните дейности на Viniportugal в други държави-членки на Европейския съюз, както и тези в трети държави трябва да се считат за съвместими с вътрешния пазар по смисъла на член 107, параграф 3 буква в) на ДФЕС и на Основните насоки за държавните помощи за рекламата.
(48)
В подкрепа на своето становище португалските власти представят примери и извадки от рекламни кампании в чуждестранната специализирана преса.
3. Финансиране на кампаниите за популяризиране и реклама на португалското вино в други държави-членки и в трети държави
(49)
По отношение на съмненията, изказани от Комисията спрямо финансирането на кампаниите за популяризиране и реклама на вино в други държави-членки и в трети държави, португалските власти изтъкват, че за периода 1997-2005 г. постъпленията от събирането на таксата върху продуктите, произхождащи от други държави-членки представляват едва 15 % от общите постъпления от тази такса.
Годишни постъпления от събирането на таксата за популяризиране на виното (Средногодишно за 1998-2005 г. (12))
Произход
Сума
(EUR)
%
Национални вина и лозаро-винарски продукти
7 327 957
85 %
Вина и лозаро-винарски продукти от други държави-членки и трети държави
1 293 169
15 %
Общо средногодишни постъпления (1998-2005)
8 621 126
100 %
(50)
В този контекст португалските власти считат, че вносните продукти допринасят само за плащането на част от осъщественото в Португалия общо популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти, която е в полза и на националните продукти, и на тези произхождащи от други държави-членки. Също така според португалските власти останалата част от финансирането на общото популяризиране се осигурява от частта от облагането на националните продукти, които ползват в същата степен предимствата, произтичащи от тях. От друга страна португалските власти уточняват, че средните разходи за общо популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти са много по-високи, отколкото частта от сумата, отпусната на Viniportugal, която е получена от таксата за популяризиране, начислявана върху продуктите на други държави-членки. Според португалските власти отпусканата годишно помощ на Viniportugal за въпросния период представлява между 25 % и 45 % от приходите от таксата за популяризиране на виното (вж по-горе съображение 15). Само 15 % от тази сума се формират от събраната такса от продукти, внос от други държави-членки. Колкото до останалите 85 %, те са от приходите от таксата върху националните продукти (13). Следователно дейността на Viniportugal се финансира най-вече от постъпленията от събраната такса върху националните продукти.
(51)
Португалските власти добавят, че през същия този период разходите на Viniportugal за акциите, свързани с общото популяризиране на виното в Португалия, представляват средно 32 % от разходите на тази асоциация.
Разходи на Viniportugal (средно годишно за 1998 - 2005 (14))
Акции
Сума
(EUR)
%
Промоционални и рекламни акции в други държави-членки и трети държави
1 119 293
68 %
Акции за общо популяризиране в Португалия
525 698
32 %
Общо средни разходи годишно (1998-2005)
1 644 991
100 %
(52)
Като се има предвид, че приносът на таксата върху продуктите от други държави-членки за дейностите на Viniportugal представлява едва 15 % от общите приходи на асоциацията от таксата за популяризиране, португалските власти заключават, че следователно той се ограничава до финансирането само на част от разходите за акциите за общо популяризиране, осъществени от Viniportugal в Португалия.
(53)
Тези акции, които според португалските власти могат да бъдат от полза както за националните продукти, така и за внесените такива от други държави-членки, от една страна са финансирани от таксата върху продуктите на други държави-членки, а от друга, от таксата върху националните продукти.
(54)
Останалата част от таксата, събрана върху националните продукти - за дейността на Viniportugal, е предназначена за финансиране на всички акции за популяризиране и реклама на португалските вина в други държави-членки и в трети държави, бидейки по този начин единственият източник за финансиране на тези дейности.
(55)
В заключение португалските власти заявяват, че няма дискриминация между националните вина и лозаро-винарски продукти и произхождащите от други държави-членки, доколкото i) и едните и другите допринасят за финансирането на дейностите, свързани с общото популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти в Португалия, и доколкото тези дейности са в полза и на националните продукти и на внасяните от други-държави-членки; ii) промоционалните и рекламните кампании, осъществявани от Viniportugal в други държави-членки и в трети държави, които носят полза изключително за португалското вино, са изключително финансирани с част от постъпленията от събраната такса върху националните вина и лозаро-винарски продукти.
(56)
Според португалските власти механизмът на финансиране на въпросните помощи следва да се счита съвместим с членове 107 и 110 на ДФЕС.
IV. ПРЕЦЕНКА
1. Наличие на помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС
(57)
Членове 107-109 от ДФЕС са приложими за производството на продукти от лозаро-винарския сектор и търговията с тях по силата на член 71 от Регламент (ЕО) № 1493/99 (15) относно общата организация на пазарите на тези продукти.
(58)
Съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС, освен когато е предвидено друго в Договора, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(59)
За попадането на дадена мярка в приложното поле на член 107, параграф 1 от ДФЕС трябва да бъдат кумулативно изпълнени следните четири условия: 1) мярката трябва да се финансира от държавата или с държавни средства, 2) тя трябва да касае избирателно определени производствени предприятия или сектори, 3) тя трябва да включва икономическо предимство за предприятията бенефициери, 4) тя трябва да засяга търговията в рамките на Общността и да нарушава или да представлява заплаха от нарушаване на конкуренцията.
(60)
В решението за откриване на официалната процедура по разследване Комисията изразява съмнения по следните въпроси: първо, относно съвместимостта на мерките за популяризиране на пазари на други държави-членки и трети държави с член 107 от ДФЕС; второ, относно съвместимостта на мерките, свързани с обученията, организирани от ИЛВ, с член 107 от ДФЕС; и трето, относно съвместимостта на финансирането чрез парафискалната такса на мерките, свързани с популяризиране на пазарите на други държави-членки и трети държави. Следователно Комисията ограничава своето разследване до тези въпроси.
1.1. Държавни средства
(61)
Помощите, които са обект на настоящата процедура по разследване, са финансирани чрез парафискална такса, предназначена за популяризиране на виното.
(62)
По отношение на въпроса дали приходите от парафискалните такси могат да се разглеждат като държавни средства, следва да се отбележи, че не трябва да се прави никаква разлика по отношение на държавните средства, когато помощта се отпуска директно от държавата и когато помощта се отпуска от държавни или частни организации, които са посочени или създадени от държавата. (16)
(63)
На 15 юли 2004 г. Съдът на Европейските общности в решението си по делото Pearle (17) (дело C-345/02) постанови, че задължителните такси, събирани от посреднически орган за всички предприятия в определен професионален сектор, не трябва да се разглеждат като държавни средства, ако са спазени следните четири кумулативни условия:
а)
Съответната мярка е определена от професионална организация, която представлява предприятията и работещите в даден професионален сектор, и не служи като инструмент за осъществяване на определена от държавата политика;
б)
Така определените цели се финансират изцяло от вноските на предприятията в този сектор;
в)
Начинът на финансиране и ставката/сумата на вноските се определят в професионалната организация в сектора, от представители на служителите и работниците, без никаква намеса от страна на държавата.
г)
Вноските се използват задължително за финансирането на мярката, без евентуална намеса на държавата.
(64)
Мярката, за която е направено уведомление, изглежда не отговаря на всичките тези условия. Таксата, предвидена „за популяризиране на виното“, е установена от португалски орган с наредба-закон (вж. съображение 11), като инструмент за изпълнение на политика, която е определена от португалското правителство, а именно популяризиране на виното. Освен това, португалският орган има възможност, в качеството си на законодател, да се намесва при определянето на финансовите условия за мярката и използването на вноските. В разглеждания случай интервенцията на португалската държава в този смисъл личи ясно от разпоредбите на Наредбите-закони № 137/95 от 14 юни и № 119/97 от 15 май.
(65)
Тъй като условията a), в) и г) от решението по случая Pearle не са изпълнени, приходите от така наречената такса за популяризиране следователно се приемат като „държавни средства“.
1.2. Наличие на селективно предимство
(66)
Следователно има основание да се провери дали анализираният механизъм „нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки“. Наличието на помощ следва да бъде установено при потенциалните бенефициери на популяризирането на вино и неговото финансиране.
(67)
И така, за да представлява помощ по смисъла на член 107, отпуснатата компенсация с държавни средства трябва да носи икономическо предимство, която не би била получена при нормални пазарни условия, и Това предимство трябва да бъде селективно. Критерият за селективност е изпълнен, когато споменатото предимство е предвидено за някои предприятия или за даден сектор на дейност. В разглеждания случай, в който виненият сектор и винарските продукти са ясно определени, това условие следователно е изпълнено.
(68)
При откриването на процедурата по разследване Комисията идентифицира като бенефициери икономическите оператори, ползващи се от услугите, предоставени от ИЛВ и Viniportugal. Независимо от въпроса дали финансирането на дейностите на ИЛВ представлява държавна помощ за този орган, поставя се също и въпросът за възможната квалификация като държавни помощи, по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, на услугите предоставени от този орган на винарския сектор. Няма съмнение, че операторите във въпросния сектор (производители, преработватели, търговци на едро, търговци на дребно и др.) са предприятия, упражняващи икономическа дейност.
(69)
Съгласно практиката на Съда се приемат именно като помощи интервенциите, които под различна форма облекчават разходите, които обикновено обременяват бюджета на предприятието и които, по този начин, без да бъдат субсидии в точния смисъл на думата, са от същото естество и водят до същия резултат (18).
(70)
Следователно е важно, на второ място, да се отговори на въпроса дали, и евентуално доколко, дейностите, финансирани с тези „държавни средства“, а именно услугите, предлагани на сектора от ИЛВ и промоционалните кампании, организирани от Viniportugal, представляват икономическо предимство за операторите от сектора.
(71)
По отношение на услугите на ИЛВ е уместно да се разбере от една страна дали, и евентуално доколко, ако ги нямаше осигурените от ИЛВ услуги, икономическите оператори от лозаро-винарския сектор в Португалия би трябвало да поемат разходите за тези услуги и дали те представляват разходи, които обикновено обременяват бюджета на предприятието. За тази цел услугите следва да се разделят на три групи:
1.2.1. Услуги на ИЛВ като общ координатор на сектора
(72)
Комисията счита, че услугите и дейностите на ИЛВ като общ координатор на лозаро-винарския сектор, и по-специално функциите, свързани с надзора, контрола, сертификацията, одита, управлението на пазарните механизми, са следствие от прилагането на изискванията, установени от общностното и националното законодателство, и като такива те не са нормално обременяващи бюджета на предприятието дейности, а са дейности, които са свързани с основни функции на държавата.
1.2.2. Услуги, свързани с обучението
(73)
Все пак по отношение на финансирането на организирането на обученията, от които са могли да се възползват икономическите оператори в сектора, ясно личи, че става въпрос за предимство за тях, защото обучението е дейност, която обикновено натоварва бюджета на предприятията.
(74)
Според информацията, предоставена от португалските власти при откриването на процедурата, с изключение на едно обучение от общ интерес - „Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola - 2000“, което е струвало 367,12 EUR, всички организирани от ИЛВ обучения са били съфинансирани от Европейския социален фонд и следователно не са били финансирани от приходите от парафискалната такса. Поради тази причина тези обучения не са предмет на настоящата процедура по разследване.
(75)
По отношение на единственото обучение, финансирано с приходи от таксата за популяризиране на виното, а именно обучението от общ интерес „Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola - 2000“, Комисията констатира, че една нова информация би могла да промени квалификацията му като държавна помощ. Съгласно новата информация, която беше предоставена, това обучение е било изключително предназначено за служителите на регионалните отдели на Министерство на земеделието и на служителите на Регионалните лозарски комитети, които са компетентни държавни органи за контрол и проверка на автентичността и качеството на вината в съответните региони. От тази информация следва, че не става въпрос за мярка за помощ, предназначена за бенефициерите на услугите, предоставяни от ИЛВ, а за мярка за вътрешно обучение на държавната администрация.
(76)
Следователно тази мярка за обучение не представлява държавна помощ съгласно член 107, параграф 1 от ДФЕС.
1.2.3. Услуги, свързани с осъществяването на промоционални кампании
(77)
По отношение на осъществяването на кампании за популяризиране на вино и винарски продукти чрез Viniportugal, действително има икономическо предимство за икономически оператори от сектора, особено лозаро-винарския сектор в Португалия. Организацията на популяризирането на тези продукти е разход, който обикновено обременява бюджета на предприятието.
(78)
Следователно Комисията заключава, че предоставянето на услуги, състоящи се в осъществяване на промоционални кампании, представлява селективно предимство посредством държавни средства за икономически оператори от лозаро-винарския сектор в Португалия.
1.3. Ефект върху търговията и нарушаване на конкуренцията
(79)
С цел да се установи дали въпросните помощи попадат в приложното поле на член 107, параграф 1 от ДФЕС, трябва на последно място да се определи дали те могат да засегнат търговията между държавите-членки и дали нарушават или заплашват да нарушат конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производства.
(80)
Съдът констатира, че когато дадено предимство, осигурено от държава-членка, укрепва позицията на една категория предприятия спрямо други конкурентни предприятия във вътреобщностната търговия, последните следва да се считат засегнати от това предимство (19).
(81)
Изглежда, че разглежданите мерки могат да засегнат търговията между държави-членки, доколкото те облагодетелстват националната продукция в ущърб на продукцията на други държави-членки. В действителност лозарският сектор е изключително отворен за конкуренцията на общностно ниво и следователно е много чувствителен към всякакви мерки в полза на производството на една или друга държава-членка.
(82)
Фактът, че има търговски обмен между държави-членки в сектора на виното и винарските продукти, изглежда е доказан от наличието на обща организация на пазарите в този сектор.
(83)
Следващата таблица показва като пример нивото на вътреобщностния търговски обмен на тези продукти от 1999 до 2004 г. (20).
1 000 хл
Година
Внос ЕС
Износ ЕС
1999 (ЕС-15)
35 595
40 921
2000 (ЕС-15)
-
-
2001 (ЕС-15)
32 699
35 558,4
2002 (ЕС-15)
31 810,3
35 002,9
2003 (ЕС-15)
33 024,7
35 343
2004 (ЕС-25)
35 513,3
38 696,4
(84)
Следователно по отношение на финансирането на кампаниите за популяризиране и реклама на вино и лозаро-винарски продукти с част от приходите от така наречената такса за популяризиране на виното, Комисията потвърждава своята позиция относно наличието на държавна помощ за икономическите оператори в сектора на виното и лозаро-винарските продукти по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
1.4. Заключения относно характера на „помощ“ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС
(85)
Комисията счита, че мерките в полза на икономическите оператори в сектора на виното и лозаро-винарските продукти им осигуряват предимство, финансирано с държавни средства, което другите оператори не могат да ползват. Това предимство нарушава или заплашва да наруши конкуренцията, като облагодетелства определени предприятия и производства, щом като може да засегне търговията между държави-членки. Следователно Комисията заключава, че тези мерки попадат в обхвата на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
2. Законосъобразност на помощите за популяризиране и реклама
(86)
Португалските власти не са уведомили Комисията по смисъла на член 108, параграф 3 от ДФЕС за механизмите, с които е установена въпросната парафискална такса, нито за финансирането на акциите в полза на сектора на виното.
3. Разследване на съвместимостта на помощите за популяризиране и реклама
(87)
Принципът на несъвместимост, посочен в член 107, параграф 1 от ДФЕС, обаче има изключения.
(88)
По-специално член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС предвижда, че могат да се считат като съвместими с вътрешния пазар помощите, които имат за цел да улеснят развитието на някои икономически дейности или на някои икономически региони, доколкото тези помощи не засягат по неблагоприятен начин условията на търговия до степен, която противоречи на общия интерес.
(89)
Според Съобщение на Комисията относно определянето на правила за оценка на незаконните държавни помощи, всяка неправомерна помощ по смисъла на член 1, буква е) от Регламент (ЕО) № 659/1999, трябва да се оценява съгласно правилата и основните насоки, които са в сила в момента на отпускането на помощта.
(90)
Така съвместимостта на помощите, отпуснати преди 1 януари 2002 г., трябва да бъде проверена с оглед на Рамката за националните помощи за реклама на селскостопанските продукти и някои продукти, изброени в Приложение II към Договора за ЕИО (21), а за помощите, отпуснати след тази дата, с оглед на цитираните по-горе Основни насоки, приложими за държавните помощи за рекламата, без да се нарушават специалните правила за временно прилагане, установени в гореспоменатите Основни насоки.
(91)
Рамката от 1987 г. и Основните насоки обаче по същество споделят едни и същи принципи. Те предвиждат отрицателни и положителни критерии, които трябва да бъдат спазвани от всички режими за национални помощи. Така че не следва да става въпрос за рекламни акции, които противоречат на член 28 от Договора (настоящият член 34 от ДФЕС) или на производното общностно право и те не трябва да бъдат насочени в зависимост от определени предприятия.
3.1. Кампании за общо популяризиране в Португалия
(92)
Според информацията, изпратена от португалските власти, може да се заключи, че целите на тези мерки съчетават много положителни критерии, приети във визираните по-горе документи, тъй като те се вписват в целите за развитието на малките и средните предприятия и на някои региони, или дори в целите за разработване на висококачествени продукти и за здравословно хранене.
(93)
Освен това португалските власти обясняват, че посланията, предадени чрез промоционалните и рекламните акции са от общ характер, състоят се главно в организация на изложения, участия в панаири, издаване на каталози и други носители, нямат за цел да разубеждават потребителите да купуват продукти на други държави-членки или да дискредитират въпросните продукти, и не са в полза на марка на конкретно предприятие или отделен производител.
(94)
В решението за откриване на официална процедура по разследване (точка 108), Комисията е счела, че публичните помощи, изплатени за финансиране на промоционалните мерки в разглеждания случай до 1 януари 2002 г., са спазили критериите, установени в общностните разпоредби, приложими в тази област.
(95)
Считано от 1 януари 2002 г. точка 8 от Основните насоки на Общността за държавните помощи за реклама на продуктите, изброени в приложение I към Договора за ЕО, и на някои продукти, които не фигурират в приложение I предвижда, че промоционалните акции, като популяризирането на научни знания, организирането на панаири и изложения, участието в тях и подобните на тях акции за връзки с обществеността, включително анкети и пазарни проучвания, не се считат като реклама. Държавните помощи относно това популяризиране в широк смисъл са предмет на точки 13 и 14 от Основните насоки на Общността за държавните помощи в селскостопанския сектор.
(96)
Точка 13.2 от Основните насоки на Общността за държавните помощи в селскостопанския сектор предвижда, че помощи могат да бъдат отпускани за използване на експерти или услуги от този тип, включително технически проучвания, проучвания за осъществимост и проектиране, както и пазарни проучвания, когато тези дейности са свързани с развитието на качеството на селскостопанските продукти. Освен това в точка 14 се разрешава отпускането на помощи за предоставяне на техническа помощ в селскостопанския сектор. По-специално, разрешени са помощи за разпространяване на нови техники.
(97)
Описаните по-горе помощи могат да бъдат причислени към една или друга от тези категории, тъй като в крайна сметка те имат за цел предоставяне на техническа помощ за съответното производство чрез осигуряване на подкрепа за качествените селскостопански продукти, както и общото разпространение на техните характеристики.
(98)
В тези случаи са разрешени помощи, покриващи 100 % от разходите. Но за да се избегне отпускането на значителни суми на големи компании, общата сума на помощта, която може да бъде отпусната по тези две точки, не може да надвишава 100 000 EUR на бенефициер за срок от три години или, ако става въпрос за помощи, отпускани на предприятия, които влизат в категорията на малките и средни предприятия, съгласно дефиницията за тях, дадена от Комисията, 50 % от допустимите разходи, като се прилага най-високият размер. За целите на изчисляването на размера на помощта, получателят на услугата се приема за бенефициер.
(99)
Португалските власти обясниха, че по отношение на общите акции с общ обхват, реалната полза от които е изцяло разпределена между всички участници в лозаро-винарската индустрия, нивото на помощта за отделния бенефициер следователно ще бъде под прага от 100 000 EUR за три години.
(100)
В решението за откриване на официална процедура по разследване (точка 114), Комисията счита, че публичните помощи, изплатени за финансиране на промоционални акции в разглеждания случай след 1 януари 2002 г., изглежда отговарят на критериите, установени в общностните документи, приложими в тази област.
(101)
Предвид информацията, предоставена от португалските власти през цялото време на разследването на този случай и при липсата на противоречащи мнения на трети страни след откриването на официалната процедура по разследване, Комисията потвърждава позицията, изразена при откриване на процедурата (22) относно съвместимостта с общностните разпоредби, приложими към кампаниите за общо популяризиране на вино, организирани от Viniportugal в Португалия.
-
в това изразяване на позиция Комисията отбелязва специално уверенията, представени от страна на португалските власти относно: целите на мярката - развитие на малките и средните предприятия на някои региони, дори разработване на висококачествени продукти и здравословно хранене (точка 32 от Основните насоки за държавните помощи за реклама);
-
същността на кампаниите: посланията, предадени чрез промоционалните и рекламните акции, са от общ характер, състоят се главно в организация на изложения, участия в панаири, издаване на каталози и други носители, нямат за цел да разубеждават потребителите да купуват продукти на други държави-членки или да омаловажават съответните продукти и не са в полза на марка на конкретно предприятие или на отделен производител.
-
определянето на таван за подпомагането: мерките се финансират изцяло от парафискалните такси и финансовите усилия на професионалистите в тези кампании по дефиниция достигат 50 % от разходите им. Освен това, тъй като се касае за акции с общ обхват, реалната полза от които е изцяло разпределена между всички участници в лозаро-винарската индустрия, нивото на помощта за отделния бенефициер, ще бъде следователно под прага от 100 000 EUR за три години.
3.2. Кампании за популяризиране и реклама на португалското вино на пазарите на други държави-членки и трети държави
(102)
По отношение на кампаниите за популяризиране и реклама на португалското вино на пазарите на други държави-членки и трети държави, осъществени от Viniportugal, по-специално след 1 януари 2002 г., Комисията изрази съмнения относно съвместимостта на тези кампании с разпоредбите на Основните насоки за държавните помощи за реклама.
(103)
Съгласно точка 4.1 на основните насоки, приемливи са рекламните кампании, пряко или косвено организирани от държава-членка на пазара на други държави-членки с цел да запознаят потребителите с цяла една категория продукти на друга държава-членка. Все пак тези кампании трябва да предоставят обективна информация за характеристиките на съответните продукти и не трябва да включват субективни твърдения за качеството на продуктите, основаващи се единствено на техния произход.
(104)
При откриването на процедурата обаче Комисията не разполагаше с достатъчно информация, за да може да стигне до заключение, че тези кампании, въпреки че отбелязват произхода на вината, предоставят само информация за обективните характеристики на съответните продукти и не съдържат субективни твърдения относно качеството на продуктите, основаващи се единствено на техния произход. Така че португалските власти бяха приканени да докажат, че евентуалното позоваване на произхода на продуктите наистина спазва тези условия.
(105)
Комисията отчита уверенията, представени от страна на португалските власти по отношение на i) общия характер на промоционалните кампании на Viniportugal (вж по-горе съображение 37); ii) факта, че дейностите по насърчаване и рекламните дейности на Viniportugal в Португалия и на територията на други държави-членки и трети държави не касаят специфични браншове и нямат за цел популяризиране на определени предприятия или отделни производители (вж по-горе съображение 37); iii) факта, че кампаниите не целят омаловажаването на лозаро-винарските продукти на други държави-членки, че те не би следвало да разубеждават потребителите да купуват лозаро-винарски продукти, произхождащи от други държави-членки и че те са в съответствие с приложимото общностно законодателство (а именно законодателството свързано с етикетирането, представянето и рекламата на хранителни продукти) (вж по-горе съображение 38); iv) факта, че тези дейности целят запознаването на потребителите от други държави-членки с португалските вина, улеснявайки по този начин развитието на дейностите на португалския винарски сектор по смисъла на член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС (вж по-горе съображение 39); и накрая, v) факта, че кампаниите на Viniportugal извън Португалия целят да направят публично достояние основните характеристики на португалското вино, приканвайки консуматорите в други държави-членки и трети държави да опитат тези продукти, с които те не са запознати, и че те не съдържат никакво субективно твърдение относно качеството на продуктите, основаващо се единствено на техния произход (вж по-горе съображение 40).
(106)
На базата на допълнителната информация, предоставена от португалските власти, и при липсата на противоречащи мнения на трети страни след откриването на формалната разследваща процедура, Комисията е в състояние да заключи, че съмненията, изразени при откриването на процедурата, относно субективния характер на кампаниите за популяризиране и реклама, организирани на пазарите на държави-членки и трети държави, са разсеяни.
(107)
С оглед на изложените доводи Комисията счита, че помощта за общото популяризиране на виното в Португалия, както и помощта за популяризирането и рекламата на португалско вино на пазарите на други държави-членки и трети държави, е съвместима с положителните и отрицателните критерии, установени в Основните насоки за държавните помощи за реклама.
4. Финансиране на помощите
(108)
По отношение на държавните помощи, финансирани чрез парафискална такса, финансираните с помощите акции както и финансирането на самите помощи трябва да бъдат проучени от Комисията. В действителност евентуалната несъвместимост на финансирането на държавна помощ с общия пазар би направила несъвместими и самите помощи, дори и когато отпускането на помощта е в съответствие с приложимите правила за конкуренцията.
(109)
Според постоянната съдебна практика таксите не попадат в приложното поле на разпоредбите на ДФЕС относно държавните помощи, освен ако те не представляват начин на финансиране на мярка за помощ, така че те да бъдат част от мярката (23). С оглед на възможността такса или част от такса да се разглеждат като неразделна част от мярка за помощ, непременно трябва да има задължителна връзка между предназначението на таксата и това на помощта, съгласно релевантното национално законодателство (24), в смисъл, че приходите от таксата задължително се насочват за финансиране на помощта. Ако такава връзка съществува, приходите от таксата влияят пряко върху размера на помощта (25) и следователно върху оценката на съвместимостта на тази помощ с вътрешния пазар (26).
(110)
Следователно е уместно да се разгледа дали таксата за популяризиране на виното отговаря на посочените по-горе условия.
4.1. Таксата за популяризиране на виното като неразделна част от помощите за популяризиране
(111)
На първо място следва да се разгледа дали приходите от таксата са непременно предназначени за финансиране на помощта. В този контекст следва да се отбележи, че както Decreto-Lei 137/95, така и Decreto-Lei 119/97, чиято дерогация е той, определят, че „процент от приходите от таксата за популяризиране, който се определя всяка година от министъра на земеделието, който обаче никога не е по-малко от 25 %, ще бъде предназначен за акциите за общо популяризиране на виното и винарските продукти“ (член 11, параграф 2 от Decreto-Lei 119/97). В този смисъл една част от приходите от таксата, съгласно съответното национално законодателство, е задължително предназначена за финансирането на мерки за насърчаване, които са предмет на помощта.
(112)
Освен това член 1, параграф 1 от Decreto-Lei 119/97, който определя рамката за прилагане на таксата, постановява, че „вината и лозаро-винарските продукти […] подлежат на облагане с такса за популяризиране, която представлява равностойността на услугите, предоставени от ИЛВ във връзка с общо популяризиране и общата координация на сектора“. На второ място трябва да се разгледа дали приходите от таксата влияят директно върху размера на помощта. В този контекст следва да се отбележи, че таксата за популяризиране е единственият източник за финансиране на помощите за популяризиране и реклама, които са предмет на настоящото проучване, така че намаляването на приходите от таксата предполага намаляване на средствата за финансиране на мерките за популяризиране.
(113)
Следователно Комисията счита, че в разглеждания случай приходите от таксата са задължително предназначени за финансирането на помощта и че приходите от таксата влияят директно върху размера на помощта. В крайна сметка следва да се заключи, съгласно практиката на Съда на ЕС, че съществува връзка на задължително предназначение между таксата и помощта по силата на приложимото национално законодателство и че таксата за популяризиране на виното е неразделна част от разглежданата мярка за помощ. Следователно финансирането на акциите с таксата трябва също да бъде разгледано от Комисията.
4.2. Облагане с таксата на продуктите за износ
(114)
Както бе посочено по-горе в съображение 9, с таксата се облагат както португалските продукти, предназначени за консумация в Португалия, така и продуктите за износ.
(115)
Въпреки това в решението за откриване на официална процедура по разследване (точка 143) Комисията твърди, че изглежда няма дискриминация между предназначените за националния пазар национални продукти и предназначените за износ при осъществяването на кампании за популяризиране и реклама извън португалската територия.
(116)
По отношение на въпроса в каква степен продуктите, предназначени за износ, се ползват в същата степен от мерките за общо популяризиране в Португалия, предвид информацията, предоставена от португалските власти през цялото време на разследването на този случай, и при липсата на мнения на трети лица в обратен смисъл след откриването на официалната процедура по разследване, Комисията е в състояние да заключи, че последната категория продукти се ползва в голяма степен от всички предимства, произтичащи от таксата, а от друга страна се ползва значително от промоционалните дейности на територията на други държави-членки и трети държави.
4.3. Облагане на вносните продукти с таксата
(117)
Съгласно практиката на Съда на ЕС (27) Комисията обикновено приема, че финансирането на помощ посредством задължителни такси може да окаже влияние върху помощта, като има защитен ефект, който се простира отвъд самата помощ. Въпросната такса наистина представлява задължителен налог. Също според практиката на съда Комисията счита, че помощ за националните производители може да бъде финансирана с парафискални такси, които се прилагат и върху вноса на същия продукт от производители в други държави-членки, само доколкото има гаранции, че те могат да ползват всичките тези предимства по същия начин като националните производители.
(118)
Така при откриването на официална процедура по разследване Комисията отбеляза, че доколкото е трябвало да се плати таксата и за продуктите, произхождащи от други държави-членки, португалските власти трябва да докажат и че не е имало никаква дискриминация между националните продукти и тези от внос, и че следователно продуктите, произхождащи от други държави-членки, за които също е трябвало да се плати таксата, са ползвали като националните продукти, по същия начин и в еднаква степенвсички предимства произтичащи от нея (28).
(119)
Вече бе установено, че кампаниите за популяризиране и реклама на вино и лозаро-винарски продукти, осъществени от Viniportugal, са финансирани с част от постъпленията от таксата за популяризиране на вино.
(120)
В своето становище и в допълнителната информация, португалските власти гарантират, че приносът на постъпленията от събраната такса върху продуктите от внос се ограничава до финансирането само на една част от разходите за акциите за общо популяризиране, които Viniportugal е организирал в Португалия. Те твърдят, че промоционалните и рекламни кампании, осъществени на пазарите на други държави-членки и трети държави в подкрепа на португалското вино и лозаро-винарски продукти, са финансирани изключително с постъпленията от събраната такса за националните продукти.
(121)
Информацията, предоставена от португалските власти, доказва, че кампаниите за общо популяризиране в Португалия носят съразмерна полза на вносните продукти. Действително, както е описано по-горе в съображения 16-17, главната цел на рекламните кампании на национално ниво е да привлекат младите пълнолетни потребители от двата пола към здравословна консумация на вино като алтернатива на бирата и другите алкохолни напитки. Португалските власти представиха и рекламни извадки от кампаниите за популяризиране, целящи да насърчат консумацията на вино, и по принцип вносните продукти се възползват в същата степен от посочените мерки.
(122)
Предоставената информация обаче не е достатъчна, за да се докаже, че постъпленията от събраната такса за вносните продукти не са допринесли за финансирането на кампаниите за насърчаване и рекламните кампании, осъществени на пазарите на държави-членки и трети държави, които за сметка на това носят полза изключително за португалското вино. По-специално, според представените от португалските власти данни през периода от 1998 до 2005 г. средно постъпленията от събраната такса за вносните продукти е била 1 293 169 EUR, докато през същия този период Viniportugal е заделял средно годишно 525 698 EUR за акции за общо популяризиране в Португалия (вж по-горе съображения 36 и 38).
(123)
Освен това, дори и националното законодателство да предвижда задължението да се задели процент, който никога не е по-нисък от 25 %, от приходите от таксата за акции за общо популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти, не съществува отделно счетоводство за тези две части на прихдите от таксата. Португалските власти можаха да представят само приблизителни оценки на частта от приходите от събраната такса за вносните продукти, предназначена за общо популяризиране.
(124)
Но като се има предвид съдебната практика, цитирана по-горе в събажение 116, поради това, че финансираните с таксата мерки представляват държавна помощ по смисъла на член 107 от ДФЕС, както и поради факта, че таксата приема дискриминационен характер, против разпоредбите на член 110 от ДФЕС, доколкото за продуките, произхождащи от други-държави членки, също трябва да се плати такса, без обаче тези продукти да ползват всички предимства произтичащи от нея, Комисията счита, че приходите, получени от облагането с таксата на внасяните от други държави-членки продукти, с оглед финансирането на осъщетвяваните от Viniportugal акции за насърчаване на пазарите на други държави-членки и трети държави, представляват несъвместимо финансиране на помощта от гледна точка на правилата за свободното движение на стоките, и следователно така финансираните държавни помощи са в същата степен несъвместими с договора.
(125)
Комисията може основателно да заключи въз основа на предоставените от португалските власти сведения и уверения (вж. съображение 104 от настоящото решение), че производителите и търговците от други държави-членки са се възползвали в същата степен като португалските производители от мерките за помощ за общо популяризиране, осъществени в Португалия.
(126)
В замяна на това португалските власти не оспорват, че производителите и търговците от други държави-членки не могат да се възползват от мерките за помощ за популяризиране и реклама извън страната, осъществявани изключително в подкрепа на португалските вина.
(127)
Действително съгласно постоянната практика на Съда, когато приходите от облагането на националните и вносните продукти въз основа на идентични критерии са предназначени за финансиране на дейности, които носят полза специално за обложените национални продукти, може а се получи така, че таксата, събирана по едни и същи критерии, представява все пак една дискриминационна такса, доколкото тежестта ѝ върху националните продукти се неутрализира от предимствата, за чието финансиране тя служи, докато тази върху вносните продукти представлява нетен разход (29).
(128)
Следователно в разглеждания случай не може да се изключи, че е имало дискриминация по отношение на вносните продукти. И обратното, от предоставената от португалските власти информация следва, че вносните продукти са били облагани с таксата в същата степен като националните продукти, но не са ползвали предимствата, финансирани от нея, в същата степен като националните продукти. Както бе посочено по-горе в съображение 122, съгласно цифровите данни, предоставени от португалските власти, през периода 1998-2005 г. средните приходи от събирането на таксата върху вносните продукти са били 1 293 169 EUR, докато за същия период Viniportugal е заделял средногодишно 525 698 EUR за акции за общо популяризиране в Португалия. Не съществува отделно счетоводство, което да може да удостовери, че приходите от таксата, получени от вносните продукти, са изключително предназначени за общо популяризиране в Португалия. Следователно парафискалните такси и приходите от тях са в нарушение на член 110 от ДФЕС.
(129)
Въз основа на информацията, която ѝ беше предоставена след откриването на официална процедура по разследване, Комисията не е в състояние да заключи, че помощите за популяризиране на португалското вино и лозаро-винарски продукти на пазарите на други държави-членки и трети държави не са били финансирани, дори и частично, с приходи от таксата за популяризиране на виното върху вносните продукти. В действителност не е работа на Комисията да разглежда служебно каква информация е можело да ѝ бъде представена, но Комисията трябва, от една страна, да търси всички необходими гледни точки, а от друга страна, да се основава на информацията, с която разполага в момента на приемане на решението (30). Следователно Комисията счита и заключава, че финансирането на тези мерки за помощ трябва да се приема като несъвместимо с вътрешния пазар.
(130)
В заключение, доколкото финансирането на държавна помощ се приема като несъвместимо с приложимите правила на договора, така финансираната помощ трябва също да се разглежда от Комисията като несъвместима за времето, през което е съществувало неправомерното финансиране, защото правомерността на финансирането на държавната помощ е необходимо условие за декларирането на нейната съвместимост (31).
V. ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(131)
Комисията изразява съжалението си, че Португалия е приложила горепосочените мерки в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС.
(132)
Комисията стигна до следните заключения:
-
Португалия е извършила неправомерно финансиране на кампаниите за общо популяризиране на виното посредством такса върху националните и вносните продукти от други държави-членки в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС;
-
единствената акция, свързана с обучението, финансирана с приходите от парафискалната такса, не представлява помощ;
-
помощите за популяризиране и реклама на вино и лозаро-винарски продукти, осъществявани на територията на Португалия, могат да бъдат обявени за съвместими с вътрешния пазар;
-
помощите за популяризиране и реклама на вино и лозаро-винарски продукти с португалски произход на територията на други държави-членки и трети държави, финансирани чрез такса върху производството на вино и лозаро-винарски продукти, с която се облагат и продуктите, произхождащи от други държави-членки, отговарят на общностните разпоредби, приложими за горепосочените бенефициери. Комисията обаче констатира също и наличието на нарушение на член 110 от ДФЕС по отношение на финансирането на помощите. Поради тази причина Комисията не може да обяви въпросния режим за съвместим, тъй като той създава дискриминация между вносните и националните продукти.
(133)
Настоящото решение се ограничава до проучване на прилагането на парафискалната такса от момента на влизането ѝ в сила до 31 декември 2006 г., датата на която влизат в сила новите Основни насоки на Общността относно държавните помощи в сектор селско и горско стопанство 2007-2013 г., без това да засяга позицията, която Комисията ще вземе по отношение на прилагането на таксата след посочената дата.
(134)
Комисията счита за уместно в разглеждания случай да приеме условно решение, като използва възможността, предвидена в член 7, параграф 4 от Регламент (ЕО) № 659/1999 съгласно който Комисията може да придружи своето положително решение с условия, позволяващи ѝ да признае съвместимостта с общия пазар, както и със задължения, позволяващи ѝ да контролира спазването на решението.
(135)
С цел да коригира нарушението на член 110 и по този начин да премахне дискриминацията от по-задна дата, Португалия трябва да възстанови частта от таксата, събрана за продукти, произхождащи от други държави-членки, в срока и при условията, определени от Комисията. Коригирането на това нарушение ще направи въпросните помощи съвместими с член 107 от ДФЕС.
(136)
Комисията определя условията, които трябва да бъдат спазени при горепосоченото изплащане. Така Португалия трябва да възстанови на задължените с тази такса лица частта от таксата, събрана за продуктите, произхождащи от други държави-членки, от датата на въвеждане на таксата до 31 декември 2006 г., като изцяло бъдат спазени следните условия:
-
ако могат да представят доказателство, че таксата за популяризиране е била наложена върху вносните продукти, задължените с тази такса лица могат да изискат да им бъде възстановена пропорционална част от приходите от таксата, предназначена за финансиране на промоционални услуги, които са в полза изключително на националните продукти, в срок, установен съгласно националното право, който обаче в никакъв случай не може да бъде по-малък от шест месеца, считано от уведомлението за настоящото решение;
-
Португалия ще установи степента на евентуалната дискриминация, на която са подложени вносните продукти. За тази цел Португалия ще провери за референтния период паричната равностойност между общо събраните суми от разглежданата такса за националните продукти и предимствата, от които се ползват изключително тези продукти;
-
възстановяването трябва да стане в срок от максимум шест месеца, считано от датата на подаване на молбата;
-
възстановените суми следва да бъдат актуализирани, като се вземат предвид лихвите, считано от датата на събирането на тези суми до датата на тяхното действително възстановяване. Лихвите се изчисляват на базата на референтния лихвен процент на Комисията, предвиден по метода на определяне на референтите и сконтовите лихвени проценти (32);
-
португалските власти трябва да приемат всякакви разумни доказателства от страна на задължените лица, които доказват частта от платената такса върху продукти, произхождащи от други държави-членки;
-
правото на възстановяване не може да бъде предмет на други условия, по-специално условието таксата да не е била прехвърляна;
-
когато задълженото лице още не е платило таксата, португалските власти категорично трябва да откажат плащането ѝ, включително и на свързаните с нея евентуални лихви за забава;
-
при поискване от страна на Комисията, Португалия се задължава да представи пълен отчет, доказващ правилното изпълнение на мярката за възстановяване;
-
ако в друга държава-членка е била наложена такса върху същите продукти, които са били облагани в Португалия с такса за популяризиране на виното, португалските власти поемат задължението да върнат на задължените лица частта от таксата върху продуктите, произхождащи от тази друга държава-членка;
-
Португалия се ангажира да сведе настоящото решение до знанието на всички потенциално задължени с тази такса лица.
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Единствено акцията за обучение, финансирана с приходите от парафискалната такса, възлизаща на 367,12 EUR, не представлява помощ.
Член 2
Държавните помощи за общо популяризиране на виното и лозаро-винарските продукти на португалска територия, неправомерно приведени в изпълнение от Португалия в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС чрез парафискална такса, установена с Наредба-закон 137/95 от 14 юни 1995 г., представляват държавни помощи, съвместими с общия пазар съгласно член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС, по отношение на периода от влизането ѝ в сила до 31 декември 2006 г.
Член 3
1. Държавните помощи за популяризиране и реклама на вино и лозаро-винарски продукти с португалски произход на територията на други държави-членки и трети държави, неправомерно приведени в изпълнение от Португалия в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС чрез парафискална такса, установена с Наредба-закон 137/95 от 14 юни 1995 г., представляват, без да се засяга прилагането на член 2, държавни помощи, съвместими с вътрешния пазар съгласно член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС, по отношение на периода от влизането ѝ в сила до 31 декември 2006 г., при условие че Португалия спази условията, посочени в параграф 2 на настоящия член.
2. Португалия възстановява на задължените с таксата лица частта от таксата, събрана за продуктите, произхождащи от други държави-членки, за периода от датата на въвеждане на таксата до 31 декември 2006 г., като изцяло бъдат спазени следните условия:
-
ако могат да представят доказателство, че таксата за популяризиране е била наложена върху вносните пр одукти, задължените с тази такса лица могат да изискат да им бъде възстановена пропорционална част от приходите от таксата, предназначена за финансиране на промоционални услуги, които са в полза изключително на националните продукти, в срок, установен съгласно националното право, който обаче в никакъв случай не може да бъде по-малък от шест месеца, считано от уведомлението за настоящото решение;
-
Португалия установява степента на евентуалната дискриминация, на която са подложени вносните продукти. За тази цел Португалия проверява за референтния период паричната равностойност между общо събраните суми от разглежданата такса за националните продукти и предимствата, които тези продукти ползват изключително;
-
възстановяването се извършва в срок от максимум шест месеца, считано от датата на подаването на молбата;
-
възстановените суми се актуализират, като се вземат предвид лихвите, считано от датата на събирането на тези суми до датата на тяхното действително възстановяване. Лихвите се изчисляват на базата на референтния лихвен процент на Комисията, предвиден по метода на определяне на референтите и сконтовите лихвени проценти (33);
-
португалските власти приемат всякакви разумни доказателства от страна на задължените лица, които доказват частта от платената такса върху продукти, произхождащи от други държави-членки;
-
правото на възстановяване не може да бъде предмет на други условия, по-специално условието таксата да не е била прехвърляна;
-
когато задълженото лице още не е платило таксата, португалските власти категорично отказват плащането ѝ, включително и на свързаните с нея евентуални лихви за забава;
-
при поискване от страна на Комисията, Португалия се задължава да представи пълен отчет, доказващ правилното изпълнение на мярката за възстановяване;
-
ако в друга държава-членка е била наложена такса върху същите продукти, които са били облагани в Португалия с такса за популяризиране на виното, португалските власти поемат задължението да върнат на задължените лица частта от таксата върху продуктите, произхождащи от тази друга държава-членка;
-
Португалия се ангажира да сведе настоящото решение до знанието на всички потенциално задължени с тази такса лица.
Член 4
Португалия информира Комисията в срок от два месеца от датата на уведомлението за настоящото решение за предприетите мерки за неговото изпълнение.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Португалската република.
Съставено в Брюксел на 20 юли 2010 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 20ής Ιουλίου 2010
σχετικά με την εισφορά για την προώθηση του οίνου που επέβαλε η Πορτογαλία C 43/04 (ex NN 38/03)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2010) 4891]
(Το κείμενο στην πορτογαλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(2011/6/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία την Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) (1), και ιδίως το άρθρο 108, παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Μετά από καταγγελία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απηύθυνε στις πορτογαλικές αρχές, με επιστολή της 20ής Ιανουαρίου 2003, αίτημα παροχής πληροφοριών σχετικά με εισφορά για την προώθηση του οίνου που εισπράττει το Instituto da Vinha e do Vinho (Αμπελοοινικό Ινστιτούτο), καθώς και ορισμένα μέτρα χρηματοδοτούμενα με το προϊόν της εισφοράς αυτής.
(2)
Η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση απάντησε στην Επιτροπή με επιστολή της 14ης Μαρτίου 2003. Συμπληρωματικές πληροφορίες διαβιβάστηκαν με επιστολές της 4ης Αυγούστου 2003, της 2ας Σεπτεμβρίου 2003, της 24ης Φεβρουαρίου 2004 και της 15ης Ιουλίου 2004 σε απάντηση στα ερωτήματα που έθεσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής με τηλεομοιοτυπικό μήνυμα στις 14 Μαΐου και στις 22 Δεκεμβρίου 2003.
(3)
Δεδομένου ότι η υπό εξέταση διάταξη τέθηκε σε εφαρμογή από το 1995 χωρίς την προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής καταχωρίστηκε στο μητρώο των μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων. Πράγματι, τα μέτρα που εκτέλεσε η Πορτογαλία συνιστούν νέες ενισχύσεις, οι οποίες δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή και, ως εκ τούτου, είναι παράνομες κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 (νυν άρθρο 108 της ΣΛΕΕ) (3).
(4)
Με επιστολή της 6ης Δεκεμβρίου 2004 [C(2004)4522], η Επιτροπή κοινοποίησε στην Πορτογαλία την απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ σχετικά με την ενίσχυση αυτή. Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν παρατηρήσεις όσον αφορά το σχετικό μέτρο.
(5)
Οι πορτογαλικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολές της 11ης και της 13ης Ιανουαρίου 2005. Συμπλήρωσαν την απάντησή τους με επιστολή της 24ης Μαΐου 2006. Δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις στην Επιτροπή από τρίτους ενδιαφερόμενους.
II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
(6)
Στο παρόν κεφάλαιο παρουσιάζονται συνοπτικά το πλαίσιο και τα κυριότερα πραγματικά περιστατικά των μέτρων που εξετάζονται στην παρούσα απόφαση. Οι λεπτομέρειες σχετικά με τα εν λόγω περιστατικά συμπεριλαμβάνονται στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας που αναφέρεται στην παράγραφο 4 ανωτέρω.
1. Το Αμπελοοινικό Ινστιτούτο
(7)
Το Αμπελοοινικό Ινστιτούτο (εφεξής: IVV) είναι ένας δημόσιος οργανισμός που ιδρύθηκε το 1986 με σκοπό τη διασφάλιση του ελέγχου και του γενικού συντονισμού του αμπελοοινικού τομέα στην Πορτογαλία. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 99/97 της 26ης Απριλίου 1997«Οργανικού νόμου για το Αμπελοοινικό Ινστιτούτο» (5), ανατίθενται στο IVV γενικά καθήκοντα τα οποία αφορούν τη στήριξη, τη μελέτη, τον έλεγχο, την εποπτεία και την προώθηση της παραγωγής και εμπορίας των κρασιών και των αμπελοοινικών προϊόντων και, προς τον σκοπό αυτό, ο οργανισμός αυτός έχει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια.
(8)
Ο οργανισμός αυτός αναπτύσσει δραστηριότητες οι οποίες του ανατέθηκαν βάσει της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τον αμπελοοινικό τομέα και, ιδίως, είναι η εθνική υπηρεσία που έχει οριστεί από το πορτογαλικό κράτος (6) ως υπεύθυνη για τον έλεγχο της τήρησης των κοινοτικών διατάξεων για τον αμπελοοινικό τομέα, σύμφωνα με το άρθρο 72 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1493/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (7).
(9)
Στο πλαίσιο των καθηκόντων του γενικού συντονισμού του αμπελοοινικού τομέα, το IVV αναπτύσσει δραστηριότητες δύο ειδών:
-
δραστηριότητες που αφορούν κατά κύριο λόγο τα κρασιά και τα αμπελοοινικά προϊόντα που παράγονται στην Πορτογαλία, και συγκεκριμένα τις αναγνωρίσεις τις σχετικές με το αμπελουργικό μητρώο και την αμπελοοινική κληρονομιά, καθώς και τον έλεγχο των συστημάτων ελέγχου και πιστοποίησης των οίνων VQPRD και των τοπικών οίνων (κατά μέσο όρο, 2,8 % του προϋπολογισμού του IVV), και
-
δραστηριότητες που αφορούν αδιακρίτως τα κρασιά και τα αμπελοοινικά προϊόντα καταγωγής Πορτογαλίας και καταγωγής των λοιπών κρατών μελών ή/και των τρίτων χωρών που διατίθενται στο εμπόριο στην Πορτογαλία, και συγκεκριμένα δραστηριότητες διαχείρισης και συντονισμού της αγοράς των προϊόντων αμπελουργίας, ελέγχου και εποπτείας του αμπελουργικού τομέα σύμφωνα με την εθνική και κοινοτική νομοθεσία (δραστηριότητες που απορροφούν σχεδόν το σύνολο του προϋπολογισμού του IVV).
(10)
Το IVV ενεργεί επίσης ως πάροχος ορισμένων υπηρεσιών σε τρίτους όπως: i) οργάνωση και προώθηση δραστηριοτήτων κατάρτισης για τους επιχειρηματίες, τις επαγγελματικές και διεπαγγελματικές οργανώσεις του αμπελουργικού τομέα και τους υπαλλήλους του IVV· ii) διάθεση στους επιχειρηματίες του τομέα της χωρητικότητας αποθεματοποίησης των υποδομών του IVV, και iii) παροχή υπηρεσιών «εργαστηρίου» του IVV, καθώς και κατάρτιση του δικού του προσωπικού και άλλων απασχολούμενων στον αμπελοοινικό τομέα (κατάρτιση χρηματοδοτούμενη σε μεγάλο μέρος από κοινοτικά και εθνικά προγράμματα στήριξης).
2. Μέτρα προώθησης του κρασιού
(11)
Το IVV εξασφαλίζει επίσης την οργάνωση της προώθησης του κρασιού. Αυτό σημαίνει ότι παρέχει στήριξη στις διεπαγγελματικές ενώσεις που είναι αντιπροσωπευτικές του αμπελοοινικού τομέα και οι οποίες προτίθενται να αναπτύξουν δραστηριότητες προώθησης και διαφήμισης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων. Η στήριξη αυτή χρηματοδοτείται με μέρος των εσόδων της εισφοράς προώθησης που επιβάλλεται στα εγχώρια και εισαγόμενα προϊόντα. Το σχετικό ποσοστό καθορίζεται ετησίως από τις πορτογαλικές αρχές που θεσπίζουν συγχρόνως τα κριτήρια επιλογής των δικαιούχων της στήριξης (8).
(12)
Από το 1997, η στήριξη της γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων ανατέθηκε, με ανοικτή διαδικασία διαγωνισμού, στην Viniportugal, πορτογαλική διεπαγγελματική ένωση, αντιπροσωπευτική του πορτογαλικού αμπελοοινικού τομέα. Η Viniportugal, μοναδικός υποψήφιος ανάδοχος από το 1997, εισέπραξε έτσι το σύνολο των εσόδων της εισφοράς που προοριζόταν για τέτοιους σκοπούς.
(13)
Αυτό το ποσοστό της εισφοράς προοριζόταν για τη χρηματοδότηση δύο διαφορετικών ειδών εκστρατειών προώθησης:
-
πρώτον, εκστρατείες γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων, χωρίς αναφορά της καταγωγής, στην Πορτογαλία,
-
δεύτερον, εκστρατείες γενικής προώθησης του πορτογαλικού κρασιού και των πορτογαλικών αμπελοοινικών προϊόντων στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών.
2.1. Γενική προώθηση του κρασιού στην Πορτογαλία
(14)
Όσον αφορά τις εκστρατείες γενικής προώθησης του κρασιού στην Πορτογαλία, οι πορτογαλικές αρχές ισχυρίζονται ότι η Viniportugal εκτελεί καθήκοντα στήριξης και υλοποίησης των δραστηριοτήτων προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων, όπως η προώθηση πολιτιστικών και επιστημονικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με τον τομέα του οίνου. Στο πλαίσιο αυτό, η Viniportugal προωθεί την κουλτούρα του κρασιού με τη διοργάνωση εμπορικών πανηγύρεων και εκθέσεων με θέμα το κρασί, δημοσιεύσεις στον τομέα αυτό, δράσεις παρουσίασης και διάδοσης, καθώς και με διαφημιστικές εκστρατείες, από την οπτική γωνία ότι η προώθηση του κρασιού γενικά επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση κρασιού στην Πορτογαλία.
(15)
Οι πορτογαλικές αρχές επισημαίνουν ότι, εν πάση περιπτώσει, οι δραστηριότητες προώθησης και διαφήμισης που αναπτύσσει η Viniportugal δεν έχουν στόχο να αποτρέψουν τους καταναλωτές να αγοράσουν αμπελοοινικά προϊόντα άλλων κρατών μελών ή να δυσφημίσουν τα εν λόγω προϊόντα. Ούτε ωφελούν το εμπορικό σήμα συγκεκριμένης επιχείρησης ή μεμονωμένου παραγωγού.
(16)
Κύριος σκοπός των διαφημιστικών εκστρατειών σε εθνικό επίπεδο είναι να προσελκύσουν τους νέους ενήλικες καταναλωτές των δύο φύλων για υγιή κατανάλωση κρασιού εναλλακτικά αντί για μπίρα και άλλα οινοπνευματώδη ποτά.
(17)
Η Viniportugal προωθεί επίσης τη δημοσίευση βιβλίων, φυλλαδίων και πρακτικών οδηγών για το κρασί, με σκοπό τη διάδοση της κουλτούρας του κρασιού· συνάπτει συμφωνίες με ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για την προώθηση της κατάρτισης επαγγελματιών του τομέα του οίνου και της εστίασης· υποστηρίζει την πορτογαλική ένωση των οινοχόων, με σκοπό την αύξηση της ποιότητας των κρασιών που προσφέρονται στους δημόσιους χώρους και τη διασφάλιση της γνώσης των ιδιοτήτων του κρασιού εν γένει· τέλος, η Viniportugal προωθεί τη συνετή και υπεύθυνη κατανάλωση κρασιού, μέσω της συνεργασίας της με υγειονομικά ιδρύματα με τη διοργάνωση σεμιναρίων για την καταπολέμηση της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ και για την οδική ασφάλεια, και την πρόταση ενός κώδικα ορθών πρακτικών για τη διαφήμιση του κρασιού, ώστε να προωθείται το κρασί με αξιοπρέπεια και να αποφεύγεται η προώθηση της κατανάλωσης αλκοόλ πριν από την εφηβεία. Οι πορτογαλικές αρχές έδωσαν επίσης δείγματα διαφημιστικού υλικού που αποδεικνύουν ότι τηρούνται οι εν λόγω αρχές.
2.2. Προώθηση του πορτογαλικού κρασιού στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών
(18)
Όσον αφορά τις εκστρατείες προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων της Πορτογαλίας στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών, οι πορτογαλικές αρχές ανέφεραν ότι οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών αποβλέπουν στην προώθηση των πορτογαλικών κρασιών και πραγματοποιούνται με τη δημοσίευση διαφημιστικών μηνυμάτων σε εξειδικευμένα περιοδικά, τη διάδοση ενημερωτικών δελτίων, τη συμμετοχή σε εξειδικευμένες εκθέσεις και την προώθηση επισκέψεων ειδικευμένων δημοσιογράφων στην Πορτογαλία. Οι πορτογαλικές αρχές επιβεβαιώνουν ότι οι εν λόγω εκστρατείες δεν έχουν ως στόχο να αποτρέψουν τους καταναλωτές να αγοράσουν τα προϊόντα άλλων κρατών μελών ή να δυσφημίσουν τα εν λόγω προϊόντα και ότι δεν ωφελούν το εμπορικό σήμα συγκεκριμένης επιχείρησης ή μεμονωμένου παραγωγού. Στο πλαίσιο αυτό, οι πορτογαλικές αρχές έδωσαν παραδείγματα και δείγματα των διαφημιστικών εκστρατειών στον ειδικευμένο ξένο Τύπο.
3. Μέτρα κατάρτισης
(19)
Το IVV είναι υπεύθυνο για την προώθηση και την υλοποίηση των δραστηριοτήτων τεχνικής κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των επιχειρηματιών του αμπελοοινικού τομέα, προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα των κρασιών και των αμπελοοινικών προϊόντων. Κατά την περίοδο 1997 έως 2002, η υπηρεσία αυτή διοργάνωσε διάφορες δράσεις κατάρτισης για τους υπαλλήλους του IVV (1 449 υπαλλήλους), άλλους δημόσιους υπαλλήλους και, σε μικρότερο βαθμό (135 απασχολούμενους), για τους επιχειρηματίες του τομέα.
(20)
Οι πορτογαλικές αρχές υπογραμμίζουν ότι το κόστος των δράσεων κατάρτισης που διοργανώθηκαν από το IVV κατά την περίοδο αυτή, με εξαίρεση μία δράση κατάρτισης γενικού ενδιαφέροντος με τίτλο «Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola - 2000», κόστους ύψους 367,12 ευρώ, καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από τα προγράμματα στήριξης για τον εκσυγχρονισμό της γεωργίας και της δασοκομίας (PAMAF) 6 και από το πρόγραμμα Agro/Medida 7, τα οποία συγχρηματοδοτήθηκαν και τα δύο από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Διευκρινίζουν ότι, ως εκ τούτου, δεν χρειάστηκε να συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση αυτών των δράσεων κατάρτισης ούτε το IVV ούτε οι επιχειρηματίες.
4. Η εισφορά για την προώθηση του κρασιού
(21)
Το υπό εξέταση μέτρο αφορά τη χρησιμοποίηση των εσόδων μιας εισφοράς που εισπράττει το Αμπελοοινικό Ινστιτούτο (IVV) από τους επιχειρηματίες του τομέα από το 1995 (9). Στόχος της εισφοράς είναι να διατεθούν στον εν λόγω δημόσιο οργανισμό επαρκείς πόροι για την ανάπτυξη των καθηκόντων συντονισμού του αμπελοοινικού τομέα στην Πορτογαλία και αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 62 % του προϋπολογισμού για τη λειτουργία του IVV.
(22)
Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 1 του νομοθετικού διατάγματος 119/97, τα κρασιά και τα αμπελοοινικά προϊόντα που παράγονται στο εθνικό έδαφος, καθώς και εκείνα που παράγονται στο εξωτερικό και διατίθενται στο εμπόριο στην Πορτογαλία, υπόκεινται στην επιβολή μιας εισφοράς, προώθησης, που αποτελεί το αντιστάθμισμα για τις υπηρεσίες τις οποίες παρέχει το IVV σχετικά με τη γενική προώθηση και τον γενικό συντονισμό του τομέα ή, στις αυτόνομες περιφέρειες των Αζορών και της Μαδέρας, από τις αντίστοιχες περιφερειακές υπηρεσίες.
(23)
Η εισφορά προώθησης επιβάλλεται όχι μόνο στα αμπελοοινικά προϊόντα που παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο στην Πορτογαλία, αλλά και στα προϊόντα που παράγονται στην Πορτογαλία και διατίθενται στο εμπόριο είτε στα λοιπά κράτη μέλη είτε σε τρίτες χώρες (εξαγωγή), καθώς και στα αμπελοοινικά προϊόντα καταγωγής άλλων κρατών μελών ή τρίτων χωρών τα οποία διατίθενται στο εμπόριο στην Πορτογαλία (εισαγωγή).
(24)
Το ποσό προς καταβολή καθορίζεται ετησίως από τις αρμόδιες αρχές του Υπουργείου Γεωργίας. Το ποσό αυτό ποικίλλει ανάλογα με τη συσκευασία ή μη του προϊόντος και με την περιεκτικότητα του περιέκτη (10).
(25)
Τα έσοδα της εισφοράς προώθησης προορίζονται, παρά την ονομασία της, πρώτον για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών γενικού συντονισμού του τομέα του οίνου που αναπτύσσει το IVV και, δεύτερον, για τις δραστηριότητες προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων.
(26)
Κατά την κίνηση της διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή θεώρησε ότι στο πλαίσιο της άσκησης των δραστηριοτήτων γενικού συντονισμού του αμπελοοινικού τομέα που του ανατέθηκαν βάσει της κοινοτικής και της εθνικής νομοθεσίας, καθώς και στις περιπτώσεις που οργανώνει τη διάθεση της ενίσχυσης για την προώθηση του κρασιού, το IVV δεν ενεργεί ως ιδιωτικός φορέας αλλά ως δημόσια αρχή και ότι, συνεπώς, δεν υφίσταται θέμα κρατικής ενίσχυσης έναντι του ινστιτούτου αυτού (βλέπε σημείο 66 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας εξέτασης).
(27)
Όσον αφορά τις δραστηριότητες του IVV ως παρόχου ορισμένων υπηρεσιών σε τρίτους σύμφωνα με τους όρους της αγοράς (βλέπε σημείο 15 ανωτέρω), δεν υπήρξε οικονομικό πλεονέκτημα για το IVV λόγω της θέσης του στην αγορά και ούτε, επομένως, κρατική ενίσχυση έναντι του ινστιτούτου αυτού (βλέπε σημείο 70 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας).
(28)
Η Επιτροπή, με βάση τις πληροφορίες που είχε στη διάθεσή της, θεώρησε επίσης ότι δεν υπήρξε οικονομικό πλεονέκτημα και, άρα, ούτε ενίσχυση υπέρ της Viniportugal. Αυτή η διεπαγγελματική ένωση είναι απλώς ένας φορέας παροχής υπηρεσιών, ο οποίος επελέγη σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια και βάσει ανοικτής, διαφανούς και χωρίς διακρίσεις διαδικασίας για την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών (βλέπε σημείο 87 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας).
(29)
Ωστόσο, στο στάδιο της κίνησης της διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή θεώρησε ότι υπήρξε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ υπέρ των επιχειρηματιών του αμπελοοινικού τομέα όσον αφορά τη χρηματοδότηση των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων (βλέπε σημείο 80 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας).
(30)
Όσον αφορά τις δραστηριότητες κατάρτισης, η Επιτροπή θεώρησε επίσης ότι υπήρξε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ (βλέπε σημεία 79 και 80 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας).
(31)
Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, επειδή διατηρούσε αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά αυτών των δύο τύπων ενίσχυσης.
(32)
Επομένως, όσον αφορά τη στήριξη της διαφήμισης του πορτογαλικού κρασιού στην αγορά των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών, η Επιτροπή δεν διέθετε, στο στάδιο της κίνησης της διαδικασίας, επαρκείς πληροφορίες που να την οδηγούσαν στο συμπέρασμα ότι οι εκστρατείες αυτές, παρόλο που ανέφεραν την καταγωγή των κρασιών, διέδιδαν μόνο πληροφορίες αναφορικά με τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων και δεν περιείχαν υποκειμενικούς ισχυρισμούς για την ποιότητα των προϊόντων με βάση και μόνο την καταγωγή τους (βλέπε σημείο 119 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας).
(33)
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ενισχύσεων προώθησης και κατάρτισης, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή θεώρησε ότι η ενίσχυση των εγχώριων παραγωγών δεν μπορούσε να χρηματοδοτείται από εισφορές επιβαλλόμενες επίσης στις εισαγωγές των παραγωγών του ίδιου προϊόντος των λοιπών κρατών μελών, παρά μόνο στο μέτρο που παρέχονταν διαβεβαιώσεις ότι οι τελευταίοι αυτοί μπορούσαν να ωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα αυτά κατά τον ίδιο τρόπο όπως οι εγχώριοι παραγωγοί. Όμως, η Επιτροπή δεν διέθετε, στο στάδιο της κίνησης της διαδικασίας, επαρκείς πληροφορίες ώστε να συμπεράνει ότι, στην προκειμένη περίπτωση, δεν υπήρξε διάκριση μεταξύ των εγχώριων και των εισαγόμενων προϊόντων. Δηλαδή, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να διαπιστώσει ότι τα προϊόντα με προέλευση τα λοιπά κράτη μέλη, που χρειάστηκε επίσης να καταβάλουν την εισφορά αυτή, ωφελήθηκαν κατά τον ίδιο τρόπο και κατά το ίδιο μέτρο όπως τα εγχώρια προϊόντα από όλα τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την εισφορά αυτή (βλέπε σημείο 135 της απόφασης κίνησης της διαδικασίας).
(34)
Συνεπώς, η Επιτροπή ζήτησε από τις πορτογαλικές αρχές να παράσχουν κάθε χρήσιμη πληροφορία για την αξιολόγηση των συγκεκριμένων μέτρων, ιδίως όσον αφορά τη μη εισαγωγή διακρίσεων με τη μέθοδο χρηματοδότησης των εξεταζόμενων ενισχύσεων (δηλαδή, τις ενισχύσεις για την προώθηση και τη διαφήμιση του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων, τόσο στην Πορτογαλία όσο και στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών, καθώς και τις ενισχύσεις για την κατάρτιση), και όσον αφορά τον αντικειμενικό χαρακτήρα των διαφημιστικών εκστρατειών που αναπτύχθηκαν στις αγορές των κρατών μελών και των τρίτων χωρών.
(35)
Η παρούσα απόφαση περιορίζεται στην εξέταση της επιβολής της εισφοράς από την έναρξη ισχύος της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006, ημερομηνία έναρξης ισχύος των νέων κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας και της δασοκομίας 2007-2013, και με την επιφύλαξη της θέσης που θα λάβει η Επιτροπή όσον αφορά την επιβολή της εισφοράς προώθησης πέραν της ημερομηνίας αυτής.
III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΕΒΑΛΕ Η ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ
(36)
Μετά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολές της 11ης και της 13ης Ιανουαρίου 2005. Συμπλήρωσαν την απάντησή τους με επιστολή της 24ης Μαΐου 2006.
1. Ενισχύσεις κατάρτισης
(37)
Όσον αφορά τις ενισχύσεις κατάρτισης, οι πορτογαλικές αρχές διευκρίνισαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά.
(38)
Μεταξύ του 1997 και του 2000, το IVV ανέλαβε δραστηριότητες κατάρτισης σχετικά με θεμελιώδη θέματα του αμπελοοινικού τομέα στην Πορτογαλία, με κύριους αποδέκτες τους υπαλλήλους του IVV και άλλων δημόσιων οργανισμών και, σε μικρότερο βαθμό, τους απασχολούμενους στον αμπελοοινικό τομέα.
(39)
Το κόστος όλων των δραστηριοτήτων που προώθησε και ολοκλήρωσε το IVV κατά την εν λόγω περίοδο καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από τα «προγράμματα στήριξης του εκσυγχρονισμού της γεωργίας και της δασοκομίας» (PAMAF) 6 και το πρόγραμμα «Agro/Medida 7», που χρηματοδοτήθηκαν εν μέρει από την Κοινότητα μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και εν μέρει με εθνικά κονδύλια, και το «σχέδιο επενδύσεων και δαπανών ανάπτυξης της κεντρικής διοίκησης» (PIDDAC).
(40)
Η μοναδική δραστηριότητα, κατά την υπό εξέταση περίοδο, της οποίας το κόστος καλύφθηκε πράγματι από τον προϋπολογισμό του IVV ήταν η δράση κατάρτισης γενικού ενδιαφέροντος με τίτλο «Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola 2000», που πραγματοποιήθηκε το 2000, συνολικού κόστους 367,12 ευρώ, η οποία προοριζόταν για τους υπαλλήλους των περιφερειακών διευθύνσεων γεωργίας (που είναι οι περιφερειακές υπηρεσίες του ίδιου του Υπουργείου Γεωργίας) και τους υπαλλήλους των περιφερειακών επιτροπών αμπελουργίας, που είναι οι αρμόδιοι οργανισμοί για τη διασφάλιση της γνησιότητας και της ποιότητας των κρασιών των συγκεκριμένων περιφερειών.
(41)
Τέλος, οι πορτογαλικές αρχές θεωρούν αναγκαίο να υπογραμμίσουν ότι το αμελητέο κόστος της δραστηριότητας αυτής -μόνον 367,12 ευρώ- καθιστά τις επιπτώσεις της στον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά ανύπαρκτες ή, το πολύ, ήσσονος σημασίας.
2. Ενισχύσεις για την προώθηση και τη διαφήμιση του πορτογαλικού κρασιού στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών
(42)
Όσον αφορά τις αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή σχετικά με τη στήριξη που χορηγήθηκε για τη διαφήμιση του πορτογαλικού κρασιού στην αγορά των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών, οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν τις ακόλουθες πληροφορίες.
(43)
Οι δραστηριότητες προώθησης και διαφήμισης της Viniportugal στην Πορτογαλία και στο έδαφος των άλλων κρατών μελών και των τρίτων χωρών είναι γενικής φύσης, δεν αφορούν συγκεκριμένους κλάδους ούτε αποσκοπούν στην προώθηση ορισμένων επιχειρήσεων ή μεμονωμένων παραγωγών.
(44)
Αυτές οι εκστρατείες δεν έχουν ως στόχο να δυσφημίσουν τα αμπελοοινικά προϊόντα άλλων κρατών μελών ούτε να αποτρέψουν τους καταναλωτές να αγοράσουν αμπελοοινικά προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών και είναι σύμφωνες με την εφαρμοστέα κοινοτική νομοθεσία (δηλαδή, τη νομοθεσία όσον αφορά την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων). Κατά συνέπεια, οι διαφημιστικές δραστηριότητες της Viniportugal σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε τρίτες χώρες πληρούν τα αρνητικά κριτήρια που προβλέπονται στις παραγράφους 18 έως 30 των Κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων που αφορούν στη διαφήμιση προϊόντων που παρατίθενται στο παράρτημα I της συνθήκης ΕΚ και ορισμένων προϊόντων εκτός παραρτήματος I (11) (εφεξής: «Κατευθυντήριες γραμμές περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση»), που ίσχυαν κατά τη διάρκεια της εφαρμογής της υπό εξέταση ενίσχυσης.
(45)
Ομοίως, οι δραστηριότητες αυτές πληρούν τα θετικά κριτήρια των παραγράφων 31 και επομένων των κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση. Πράγματι, στόχος των εν λόγω δραστηριοτήτων είναι να εξοικειωθούν οι καταναλωτές άλλων κρατών μελών με τα πορτογαλικά κρασιά, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του πορτογαλικού αμπελουργικού τομέα, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.
(46)
Στόχος των εκστρατειών της Viniportugal εκτός Πορτογαλίας είναι να προβληθούν τα βασικά χαρακτηριστικά του πορτογαλικού κρασιού, ώστε να παροτρυνθούν οι καταναλωτές άλλων κρατών μελών και τρίτων χωρών να δοκιμάσουν αυτά τα προϊόντα με τα οποία δεν είναι εξοικειωμένοι. Οι εκστρατείες δεν περιλαμβάνουν καμία αντικειμενική δήλωση για την ποιότητα των προϊόντων με βάση και μόνο την καταγωγή τους, πράγμα που είναι σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση.
(47)
Κατά συνέπεια, οι πορτογαλικές αρχές δηλώνουν ότι οι διαφημιστικές δραστηριότητες της Viniportugal σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και σε τρίτες χώρες θα πρέπει να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά, βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ και των κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση.
(48)
Για να υποστηρίξουν τις παρατηρήσεις τους, οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν παραδείγματα και δείγματα διαφημιστικών εκστρατειών στον ειδικευμένο ξένο Τύπο.
3. Χρηματοδότηση των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης του πορτογαλικού κρασιού στα λοιπά κράτη μέλη και στις τρίτες χώρες
(49)
Όσον αφορά τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή σχετικά με τη χρηματοδότηση των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης του κρασιού στα λοιπά κράτη μέλη και στις τρίτες χώρες, οι πορτογαλικές αρχές υπογραμμίζουν ότι, κατά την περίοδο 1997 έως 2005, τα έσοδα από την είσπραξη της εισφοράς επί των προϊόντων καταγωγής των λοιπών κρατών μελών αντιπροσώπευσαν μόνον το 15 % των συνολικών εσόδων από την εν λόγω εισφορά.
Ετήσια έσοδα από την είσπραξη της εισφοράς για την προώθηση του κρασιού [ετήσιος μέσος όρος για τα έτη 1998-2005] (12)
Καταγωγή
Ποσό
(EUR)
%
Εγχώρια κρασιά και αμπελοοινικά προϊόντα
7 327 957
85
Κρασιά και αμπελοοινικά προϊόντα των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών
1 293 169
15
Σύνολο των ετήσιων μέσων εσόδων (1998-2005)
8 621 126
100
(50)
Στο πλαίσιο αυτό, οι πορτογαλικές αρχές θεωρούν ότι τα εισαγόμενα προϊόντα συνεισφέρουν μόνο στην πληρωμή μέρους της γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων που πραγματοποιείται στην Πορτογαλία και η οποία ωφελεί εξίσου τα εγχώρια προϊόντα και τα προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών. Σύμφωνα πάντα με τις πορτογαλικές αρχές, η υπόλοιπη χρηματοδότηση των ενεργειών γενικής προώθησης εξασφαλίζεται από το τμήμα της εισφοράς που καταβάλλεται για τα εγχώρια προϊόντα, που ωφελούνται κατά τον ίδιο βαθμό από τα απορρέοντα πλεονεκτήματα. Εξάλλου, οι πορτογαλικές αρχές διευκρίνισαν ότι το μέσο κόστος της γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων είναι κατά πολύ υψηλότερο από το τμήμα του ποσού που χορηγήθηκε στην Viniportugal από την εισφορά προώθησης που επιβάλλεται στα προϊόντα των λοιπών κρατών μελών. Σύμφωνα με τις πορτογαλικές αρχές, η στήριξη που χορηγήθηκε ετησίως στη Viniportugal, κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, αντιπροσώπευε μεταξύ 25 % και 45 % του προϊόντος της εισφοράς για την προώθηση του κρασιού (βλέπε αιτιολογική σκέψη 15 ανωτέρω). Από το ποσό αυτό, μόνο το 15 % προκύπτει από την είσπραξη εισφοράς επί των εισαγόμενων προϊόντων από τα λοιπά κράτη μέλη. Το υπόλοιπο 85 % προέρχεται από έσοδα της εισφοράς επί των εγχώριων προϊόντων (13). Κατά συνέπεια, η δραστηριότητα της Viniportugal χρηματοδοτείται κυρίως από τα έσοδα της εισφοράς που επιβάλλεται στα εγχώρια προϊόντα.
(51)
Οι πορτογαλικές αρχές προσθέτουν ότι κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, οι δαπάνες της Viniportugal για δράσεις γενικής προώθησης του κρασιού στην Πορτογαλία αντιπροσώπευαν κατά μέσο όρο το 32 % του συνόλου των δαπανών της εν λόγω ένωσης.
Δαπάνες της Viniportugal (ετήσιος μέσος όρος για τα έτη 1998-2005) (14)
Δρασεισ
Ποσό
(EUR)
%
Δράσεις προώθησης και διαφήμισης σε άλλα κράτη μέλη και τρίτες χώρες
1 119 293
68
Δράσεις γενικής προώθησης στην Πορτογαλία
525 698
32
Σύνολο των μέσων δαπανών ανά έτος (1998-2005)
1 644 991
100
(52)
Δεδομένου ότι η συνεισφορά των προϊόντων των άλλων κρατών μελών στις δραστηριότητες της Viniportugal αντιπροσωπεύει μόλις το 15 % των συνολικών εσόδων της ένωσης αυτής που προέρχονται από την εισφορά για την προώθηση, οι πορτογαλικές αρχές συμπεραίνουν ότι η συνεισφορά των προϊόντων αυτών περιορίστηκε επομένως στη χρηματοδότηση ελάχιστου μέρους του κόστους των δράσεων γενικής προώθησης που ανέπτυξε η Viniportugal στην Πορτογαλία.
(53)
Αυτές οι δράσεις που, σύμφωνα με τις πορτογαλικές αρχές, μπορεί να ωφελήσουν εξίσου τα εγχώρια προϊόντα όπως και τα εισαγόμενα προϊόντα από τα άλλα κράτη μέλη, χρηματοδοτήθηκαν εν μέρει με τη συνεισφορά των προϊόντων των άλλων κρατών μελών και εν μέρει με τη συνεισφορά των εγχώριων προϊόντων.
(54)
Το εναπομένον μέρος της συνεισφοράς που εισπράχθηκε από τα εγχώρια προϊόντα -για τη δραστηριότητα της Viniportugal- διατέθηκε για τη χρηματοδότηση του συνόλου των δράσεων προώθησης και διαφήμισης των πορτογαλικών κρασιών σε άλλα κράτη μέλη και σε τρίτες χώρες, αποτελώντας έτσι τη μοναδική πηγή χρηματοδότησης αυτών των δραστηριοτήτων.
(55)
Συμπερασματικά, οι πορτογαλικές αρχές δηλώνουν ότι δεν υφίσταται διάκριση στη μεταχείριση μεταξύ των εγχώριων κρασιών και αμπελοοινικών προϊόντων και εκείνων με καταγωγή από τα λοιπά κράτη μέλη, και τούτο στο μέτρο που (i) και οι δύο κατηγορίες προϊόντων συνεισφέρουν στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων στην Πορτογαλία και οι δραστηριότητες αυτές ωφελούν εξίσου τα εγχώρια προϊόντα και τα προϊόντα τα εισαγόμενα από άλλα κράτη μέλη· (ii) οι εκστρατείες προώθησης και διαφήμισης που αναπτύσσει η Viniportugal στα λοιπά κράτη μέλη και στις τρίτες χώρες, που ωφελούν αποκλειστικά το πορτογαλικό κρασί, χρηματοδοτούνται αποκλειστικά με το τμήμα των εσόδων από την εισφορά που εισπράττεται από τα εγχώρια κρασιά και αμπελοοινικά προϊόντα.
(56)
Σύμφωνα με τις πορτογαλικές αρχές ο μηχανισμός χρηματοδότησης των υπό εξέταση ενισχύσεων πρέπει επομένως να θεωρηθεί συμβιβάσιμος με τα άρθρα 107 και 110 της ΣΛΕΕ.
IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(57)
Τα άρθρα 107, 108 και 109 της ΣΛΕΕ εφαρμόζονται στην παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα δυνάμει του άρθρου 71 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1493/99 του Συμβουλίου (15) για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς.
(58)
Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινοτική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως.
(59)
Προκειμένου ένα μέτρο να υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες τέσσερις προϋποθέσεις: (1) το μέτρο πρέπει να χρηματοδοτείται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους, (2) το μέτρο πρέπει να αφορά με επιλεκτικό τρόπο ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής, (3) το μέτρο πρέπει να συνεπάγεται οικονομικό πλεονέκτημα για τις δικαιούχους επιχειρήσεις, (4) το μέτρο πρέπει να επηρεάζει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.
(60)
Στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες ως προς τα ακόλουθα ζητήματα: πρώτον, το συμβιβάσιμο με το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ των μέτρων προώθησης στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών· δεύτερον, το συμβιβάσιμο με το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ των μέτρων κατάρτισης που οργάνωσε το IVV· και τρίτον, το συμβιβάσιμο με το άρθρο 110 της ΣΛΕΕ της χρηματοδότησης μέσω της εισφοράς των μέτρων προώθησης στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή περιορίζει την εξέτασή της στα ζητήματα αυτά.
1.1. Κρατικοί πόροι
(61)
Οι ενισχύσεις που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας εξέτασης χρηματοδοτήθηκαν μέσω της εισφοράς για την προώθηση του οίνου.
(62)
Όσον αφορά το ερώτημα κατά πόσο τα έσοδα της εισφοράς μπορούν να θεωρηθούν κρατικός πόρος, πρέπει να επισημανθεί ότι καμία διάκριση δεν πρέπει να γίνεται σχετικά με τους κρατικούς πόρους μεταξύ των περιπτώσεων στις οποίες η ενίσχυση χορηγείται απευθείας από το κράτος και των περιπτώσεων στις οποίες η ενίσχυση χορηγείται από δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς που έχει ορίσει ή ιδρύσει το κράτος (16).
(63)
Στις 15 Ιουλίου 2004, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στην απόφαση που εξέδωσε στην υπόθεση Pearle (17) (υπόθεση C-345/02), έκρινε ότι οι υποχρεωτικές εισφορές που εισπράττει ένα ενδιάμεσος φορέας για όλες τις επιχειρήσεις ενός επαγγελματικού τομέα δεν πρέπει να θεωρηθούν κρατικοί πόροι αν πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες τέσσερις προϋποθέσεις:
α)
το υπό εξέταση μέτρο καθορίζεται από την επαγγελματική οργάνωση που εκπροσωπεί τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους ενός επαγγελματικού τομέα και δεν χρησιμεύει ως μέσο για την εκτέλεση πολιτικής του κράτους·
β)
οι καθοριζόμενοι με τον τρόπο αυτό στόχοι χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου με εισφορές των επιχειρήσεων του τομέα·
γ)
ο τρόπος χρηματοδότησης και το ποσοστό/ποσό των εισφορών καθορίζονται στην επαγγελματική οργάνωση του τομέα από τους εκπροσώπους των εργοδοτών και των εργαζομένων, χωρίς καμία παρέμβαση του κράτους·
δ)
οι εισφορές διατίθενται υποχρεωτικά για τη χρηματοδότηση του μέτρου, χωρίς δυνατότητα παρέμβασης του κράτους.
(64)
Το κοινοποιηθέν μέτρο δεν φαίνεται να πληροί όλες τις προϋποθέσεις. Η εισφορά προώθησης του κρασιού θεσπίζεται από την πορτογαλική αρχή με νομοθετικό διάταγμα (βλέπε σημείο 11) ως μέσο για την εκτέλεση πολιτικής την οποία ορίζει η πορτογαλική κυβέρνηση, και συγκεκριμένα την προώθηση του κρασιού. Επιπλέον, ως νομοθέτης η πορτογαλική αρχή έχει τη δυνατότητα να παρέμβει στον καθορισμό των λεπτομερών χρηματοδοτικών όρων του μέτρου και στη χρήση των εισφορών. Στην προκειμένη περίπτωση, η παρέμβαση του πορτογαλικού κράτους υπό την έννοια αυτή προκύπτει σαφώς από τις διατάξεις των νομοθετικών διαταγμάτων αριθ. 137/95 της 14ης Ιουνίου και αριθ. 119/97 της 15ης Μαΐου.
(65)
Δεδομένου ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις α), γ) και δ) της απόφασης Pearle, τα έσοδα της εισφοράς προώθησης του κρασιού θεωρούνται «κρατικοί πόροι».
1.2. Ύπαρξη επιλεκτικού πλεονεκτήματος
(66)
Είναι επίσης σκόπιμο να εξακριβωθεί αν ο υπό εξέταση μηχανισμός «νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής». Η ύπαρξη ενίσχυσης πρέπει να διαπιστώνεται σε επίπεδο δυνητικών δικαιούχων της προώθησης του κρασιού και της χρηματοδότησής της.
(67)
Έτσι, για να συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107, το αντιστάθμισμα που χορηγείται με κρατικούς πόρους πρέπει να παρέχει οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχε εξασφαλιστεί υπό κανονικές συνθήκες αγοράς και το πλεονέκτημα αυτό πρέπει να είναι επιλεκτικό. Το κριτήριο της επιλεκτικότητας πληρούται όταν το εν λόγω πλεονέκτημα ευνοεί αποκλειστικά ορισμένες επιχειρήσεις ή έναν συγκεκριμένο κλάδο δραστηριοτήτων. Επομένως, η προϋπόθεση αυτή πληρούται στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι ο τομέας του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων είναι σαφώς προσδιορισμένος.
(68)
Κατά την κίνηση της διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή προσδιόρισε ως δικαιούχους τους επιχειρηματίες αποδέκτες των υπηρεσιών του IVV και της Viniportugal. Ανεξάρτητα από το αν η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του IVV αντιπροσωπεύει κρατική ενίσχυση υπέρ του οργανισμού αυτού, τίθεται επίσης το ερώτημα του ενδεχόμενου χαρακτηρισμού ως κρατικών ενισχύσεων, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, των υπηρεσιών που παρέχονται από τον οργανισμό αυτό στον αμπελοοινικό τομέα. Είναι αναμφισβήτητο ότι οι επιχειρηματίες του εν λόγω τομέα (παραγωγοί, μεταποιητές, χονδρέμποροι, λιανέμποροι κ.λπ.) είναι επιχειρήσεις οι οποίες ασκούν οικονομική δραστηριότητα.
(69)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, θεωρούνται μεταξύ άλλων ως ενισχύσεις οι παρεμβάσεις οι οποίες, ανεξαρτήτως μορφής, ελαφρύνουν τις επιβαρύνσεις που κανονικώς βαρύνουν τον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης και οι οποίες, κατά συνέπεια, χωρίς να είναι επιδοτήσεις υπό τη στενή έννοια του όρου, είναι της ίδιας φύσης ή έχουν τα ίδια αποτελέσματα (18).
(70)
Είναι επομένως σκόπιμο, κατά δεύτερον, να απαντηθεί το ερώτημα αν και, ενδεχομένως, σε ποιο βαθμό οι δραστηριότητες που χρηματοδοτήθηκαν με αυτούς τους «κρατικούς πόρους», ήτοι οι υπηρεσίες που πρόσφερε στον τομέα το IVV και οι εκστρατείες προώθησης που διοργάνωσε η Viniportugal, αποτελούν οικονομικό πλεονέκτημα για τους επιχειρηματίες του τομέα.
(71)
Όσον αφορά τις εργασίες του IVV, πρέπει να εξακριβωθεί, αφενός, αν και, ενδεχομένως, σε ποιο βαθμό, χωρίς τις εργασίες που εξασφαλίζει το IVV, οι επιχειρηματίες του αμπελοοινικού τομέα στην Πορτογαλία, θα βαρύνονταν με το κόστος των εν λόγω εργασιών, και αν αποτελούν επιβαρύνσεις που κανονικώς βαρύνουν τον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ τριών διαφορετικών ομάδων εργασιών:
1.2.1. Υπηρεσίες του IVV ως γενικού συντονιστή του τομέα
(72)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι υπηρεσίες και οι δραστηριότητες του IVV ως γενικού συντονιστή του αμπελοοινικού τομέα, και ιδίως οι δραστηριότητες εποπτείας, ελέγχου, πιστοποίησης, λογιστικού ελέγχου, διαχείρισης των μηχανισμών της αγοράς αποτελούν συνέπεια της εφαρμογής των απαιτήσεων που προβλέπονται από την κοινοτική και την εθνική νομοθεσία και, ως εκ τούτου, δεν συνιστούν δραστηριότητες που κανονικώς βαρύνουν τον προϋπολογισμό επιχείρησης, αλλά δραστηριότητες που εμπίπτουν στις ουσιώδεις λειτουργίες του κράτους.
1.2.2. Υπηρεσίες κατάρτισης
(73)
Ωστόσο, όσον αφορά τη χρηματοδότηση της διοργάνωσης των δράσεων κατάρτισης από τις οποίες ωφελήθηκαν οι επιχειρηματίες του τομέα, είναι σαφές ότι πρόκειται για πλεονέκτημα προς όφελός τους, διότι η κατάρτιση είναι μια δραστηριότητα που κανονικώς βαρύνει τον προϋπολογισμό των επιχειρήσεων.
(74)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές κατά την κίνηση της διαδικασίας, με εξαίρεση μία δράση κατάρτισης γενικού ενδιαφέροντος με τίτλο «Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola - 2000», της οποίας το κόστος ανήλθε σε 367,12 ευρώ, όλες οι δράσεις κατάρτισης που διοργάνωσε το IVV συγχρηματοδοτήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και, επομένως, δεν χρηματοδοτήθηκαν με τα έσοδα της εισφοράς. Για τον λόγο αυτό, οι εν λόγω δράσεις κατάρτισης δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας εξέτασης.
(75)
Όσον αφορά τη μοναδική δράση κατάρτισης που χρηματοδοτήθηκε με τα έσοδα της εισφοράς προώθησης του κρασιού, δηλαδή, την κατάρτιση γενικού ενδιαφέροντος με τίτλο «Sistema de Informação e Gestão Vitivinícola - 2000», η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μια νέα πληροφορία αλλάζει τον χαρακτηρισμό της και την περιγράφει ως κρατική ενίσχυση. Σύμφωνα με τις νέες πληροφορίες που υποβλήθηκαν, η συγκεκριμένη δράση κατάρτισης προοριζόταν αποκλειστικά για τους υπαλλήλους των περιφερειακών διευθύνσεων του Υπουργείου Γεωργίας και τους υπαλλήλους των περιφερειακών επιτροπών αμπελουργίας, που είναι οι αρμόδιες δημόσιες αρχές για τον έλεγχο και την επαλήθευση της γνησιότητας και της ποιότητας των κρασιών στις σχετικές περιφέρειες. Προκύπτει από τις πληροφορίες αυτές ότι δεν πρόκειται για μέτρο ενίσχυσης που προοριζόταν για τους δικαιούχους των υπηρεσιών του IVV, αλλά για μέτρο εσωτερικής κατάρτισης της δημόσιας διοίκησης.
(76)
Κατά συνέπεια, το εν λόγω μέτρο κατάρτισης δεν συνιστά κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
1.2.3. Υπηρεσίες υλοποίησης των εκστρατειών προώθησης
(77)
Όσον αφορά την υλοποίηση των εκστρατειών προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων διαμέσου της Viniportugal, υπάρχει πράγματι οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ των επιχειρηματιών του τομέα και ιδίως του αμπελοοινικού τομέα στην Πορτογαλία. Η διοργάνωση της προώθησης των προϊόντων αυτών αποτελεί επιβάρυνση που κανονικώς βαρύνει τον προϋπολογισμό μιας επιχείρησης.
(78)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η παροχή υπηρεσιών που συνίστανται στην πραγματοποίηση εκστρατειών προώθησης αποτελεί επιλεκτικό πλεονέκτημα μέσω κρατικών πόρων προς όφελος των επιχειρηματιών του αμπελοοινικού τομέα στην Πορτογαλία.
1.3. Επηρεασμός των συναλλαγών και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού
(79)
Προκειμένου να εξακριβωθεί αν οι υπό εξέταση ενισχύσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ πρέπει, τέλος, να προσδιοριστεί αν δύνανται να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και αν νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής.
(80)
Το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι όταν με πλεονέκτημα το οποίο παρέχεται από κράτος μέλος ενισχύεται η θέση μιας κατηγορίας επιχειρήσεων σε σχέση με άλλες ανταγωνίστριες επιχειρήσεις στο πλαίσιο των ενδοκοινοτικών συναλλαγών, οι συναλλαγές αυτές πρέπει να θεωρούνται ότι επηρεάζονται από το πλεονέκτημα αυτό (19).
(81)
Φαίνεται ότι τα υπό εξέταση μέτρα δύνανται να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών στο μέτρο που ευνοούν την εγχώρια παραγωγή σε βάρος της παραγωγής των λοιπών κρατών μελών. Πράγματι, ο αμπελοοινικός τομέας είναι εξαιρετικά ανοικτός στον ανταγωνισμό σε κοινοτικό επίπεδο και, συνεπώς, ιδιαίτερα ευαίσθητος σε κάθε μέτρο που ευνοεί την παραγωγή στο ένα ή στο άλλο κράτος μέλος.
(82)
Το γεγονός ότι υπάρχουν συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών στον τομέα του οίνου και των αμπελοοινικών προϊόντων φαίνεται να αποδεικνύεται από την ύπαρξη κοινής οργάνωσης των αγορών στον τομέα αυτό.
(83)
Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει, ως παράδειγμα, το επίπεδο των ενδοκοινοτικών εμπορικών συναλλαγών για τα προϊόντα αυτά μεταξύ των ετών 1999 και 2004 (20).
1 000 Hl
Έτος
Εισαγωγές ΕΕ
Εξαγωγές ΕΕ
1999 (ΕΕ15)
35 595
40 921
2000 (ΕΕ15)
-
-
2001 (ΕΕ15)
32 699
35 558,4
2002 (ΕΕ15)
31 810,3
35 002,9
2003 (ΕΕ15)
33 024,7
35 343
2004 (ΕΕ25)
35 513,3
38 696,4
(84)
Κατά συνέπεια, όσον αφορά τη χρηματοδότηση των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων με μέρος των εσόδων της εισφοράς προώθησης του κρασιού, η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη θέση της σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης υπέρ των επιχειρηματιών του τομέα του οίνου και των αμπελοοινικών προϊόντων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
1.4. Συμπεράσματα σχετικά με τον χαρακτήρα «ενίσχυσης» κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ
(85)
Με βάση τα προαναφερθέντα, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα υπέρ των επιχειρηματιών του τομέα του οίνου και των αμπελοοινικών προϊόντων, τους παρέχουν ένα πλεονέκτημα το οποίο χρηματοδοτήθηκε με κρατικούς πόρους και από το οποίο δεν μπορούν να ωφεληθούν άλλοι επιχειρηματίες. Αυτό το πλεονέκτημα νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, ευνοώντας ορισμένες επιχειρήσεις και ορισμένους κλάδους παραγωγής, εφόσον δύναται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι τα μέτρα αυτά εμπίπτουν στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
2. Νομιμότητα των ενισχύσεων για την προώθηση και τη διαφήμιση
(86)
Οι πορτογαλικές αρχές δεν κοινοποίησαν στην Επιτροπή, κατά την έννοια του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, τις διατάξεις με τις οποίες θεσπίστηκε η εν λόγω εισφορά ούτε τη χρηματοδότηση των δράσεων προς όφελος του τομέα του οίνου.
3. Εξέταση του συμβιβάσιμου των ενισχύσεων για την προώθηση και τη διαφήμιση
(87)
Εντούτοις, υπάρχουν εξαιρέσεις από την αρχή του ασυμβίβαστου που ορίζεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(88)
Ειδικότερα, το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι δύνανται να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.
(89)
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τον καθορισμό των εφαρμοστέων κανόνων για την αξιολόγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης, κάθε παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 πρέπει να αξιολογείται σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν τη χρονική στιγμή χορήγησης της ενίσχυσης.
(90)
Συνεπώς, το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν πριν από την 1η Ιανουαρίου 2002 πρέπει να αξιολογηθεί βάσει του πλαισίου των εθνικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση γεωργικών προϊόντων και ορισμένων προϊόντων που δεν υπάγονται στο παράρτημα II της συνθήκης ΕΟΚ (21) και, όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν μετά την ημερομηνία αυτή, βάσει των προαναφερόμενων κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση, με την επιφύλαξη των ειδικών κανόνων χρονικής εφαρμογής που καθορίζονται στις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.
(91)
Το πλαίσιο του 1987 και οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές συμμερίζονται, κατ’ ουσίαν, τις ίδιες αρχές. Προβλέπουν αρνητικά και θετικά κριτήρια που πρέπει να τηρούνται από όλα τα καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων. Έτσι, οι διαφημιστικές ενέργειες δεν πρέπει να είναι αντίθετες στο άρθρο 28 της συνθήκης (νυν άρθρο 34 της ΣΛΕΕ) ή στο παράγωγο κοινοτικό δίκαιο ούτε να αφορούν συγκεκριμένες επιχειρήσεις.
3.1. Εκστρατείες γενικής προώθησης στην Πορτογαλία
(92)
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που απέστειλαν οι πορτογαλικές αρχές, είναι δυνατό να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα μέτρα αυτά θα έχουν στόχους που συμπίπτουν με ορισμένα από τα θετικά κριτήρια τα οποία προβλέπονται στις προαναφερόμενες διατάξεις, εφόσον θα εντάσσονται είτε στον στόχο της ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων ή ορισμένων περιοχών ή ακόμη στον στόχο της ανάπτυξης προϊόντων υψηλής ποιότητας και υγιεινής διατροφής.
(93)
Οι πορτογαλικές αρχές εξήγησαν επίσης ότι τα μηνύματα που διαδίδονται στο πλαίσιο των δράσεων προώθησης και διαφήμισης είναι γενικού χαρακτήρα, συνίστανται κυρίως στην πραγματοποίηση εμπορικών εκθέσεων, στη συμμετοχή σε πανηγύρεις, στην έκδοση καταλόγων και άλλων μέσων, και δεν έχουν ως στόχο να αποτρέψουν τους καταναλωτές να αγοράσουν προϊόντα άλλων κρατών μελών ή να δυσφημίσουν τα εν λόγω προϊόντα ούτε ωφελούν το εμπορικό σήμα συγκεκριμένης επιχείρησης ή μεμονωμένου παραγωγού.
(94)
Στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης (σημείο 108), η Επιτροπή θεώρησε ότι οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για τη χρηματοδότηση των δράσεων προώθησης εν προκειμένω έως την 1η Ιανουαρίου 2002, τήρησαν τα κριτήρια που καθορίζονται στις εφαρμοστέες κοινοτικές ρυθμίσεις.
(95)
Από την 1η Ιανουαρίου 2002, το σημείο 8 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων που αφορούν στη διαφήμιση προϊόντων που παρατίθενται στο παράρτημα I της συνθήκης ΕΚ και ορισμένων προϊόντων εκτός παραρτήματος I ορίζει ότι οι ενέργειες προώθησης, όπως η διάδοση επιστημονικών γνώσεων στο ευρύ κοινό, η διοργάνωση εμπορικών πανηγύρεων ή εκθέσεων, η συμμετοχή σε αυτές και παρεμφερείς δραστηριότητες δημοσίων σχέσεων, συμπεριλαμβανομένων ερευνών της αγοράς και δημοσκοπήσεων, δεν θεωρούνται διαφήμιση. Οι κρατικές ενισχύσεις για τέτοια προώθηση με την ευρύτερη έννοια αποτελούν αντικείμενο των σημείων 13 και 14 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας.
(96)
Το σημείο 13.2 των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας προβλέπει ότι οι ενισχύσεις μπορούν να χορηγηθούν για τη χρήση εμπειρογνωμόνων ή παρόμοιων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων τεχνικών μελετών, μελετών σκοπιμότητας και σχεδιασμού καθώς και ερευνών αγοράς, όταν οι σχετικές δραστηριότητες αποβλέπουν στην ανάπτυξη γεωργικών προϊόντων ποιότητας. Επιπλέον, το σημείο 14 επιτρέπει τη χορήγηση ενισχύσεων τεχνικής υποστήριξης στον γεωργικό τομέα. Ειδικότερα, επιτρέπονται οι ενισχύσεις με σκοπό την εκλαΐκευση νέων τεχνικών.
(97)
Οι ενισχύσεις που περιγράφονται ανωτέρω μπορούν να ενταχθούν στη μία ή την άλλη από τις κατηγορίες αυτές, δεδομένου ότι αποβλέπουν, τελικά, στην παροχή τεχνικής υποστήριξης για τη συγκεκριμένη παραγωγή μέσω της στήριξης για τη διάθεση στο εμπόριο γεωργικών προϊόντων ποιότητας και τη γενική εκλαΐκευση των χαρακτηριστικών της.
(98)
Στις περιπτώσεις αυτές επιτρέπεται η χορήγηση ενισχύσεων που καλύπτουν το 100 % του κόστους. Ωστόσο, προκειμένου να αποφευχθεί η χορήγηση σημαντικών ποσών σε μεγάλες εταιρείες, το συνολικό ποσό της ενίσχυσης που μπορεί να χορηγηθεί στο πλαίσιο των δύο αυτών σημείων δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 100 000 ευρώ ανά δικαιούχο σε διάστημα τριών ετών ή, εφόσον πρόκειται για ενισχύσεις που χορηγούνται σε επιχειρήσεις που υπάγονται στην κατηγορία των ΜΜΕ όπως ορίζονται από την Επιτροπή, το 50 % των επιλέξιμων δαπανών εάν το ποσό αυτό είναι υψηλότερο. Για τους σκοπούς του υπολογισμού του ποσού της ενίσχυσης, δικαιούχος θεωρείται ο αποδέκτης των υπηρεσιών.
(99)
Οι πορτογαλικές αρχές εξήγησαν ότι, εφόσον πρόκειται για δράσεις γενικής φύσης και εμβέλειας των οποίων το πραγματικό όφελος κατανέμεται πλήρως μεταξύ όλων των παραγόντων του αμπελοοινικού τομέα, το επίπεδο της ενίσχυσης ανά δικαιούχο θα παραμείνει κάτω από το όριο των 100 000 ευρώ ανά τριετή περίοδο.
(100)
Στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης (σημείο 114), η Επιτροπή θεώρησε ότι οι δημόσιες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν για τη χρηματοδότηση των δράσεων προώθησης εν προκειμένω μετά την 1η Ιανουαρίου 2002, φαίνεται ότι τήρησαν τα κριτήρια που καθορίζονται στις εφαρμοστέες κοινοτικές ρυθμίσεις.
(101)
Με βάση τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης του φακέλου αυτού και ελλείψει αντιθέτων παρατηρήσεων από τρίτους μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη θέση που εξέφρασε κατά την κίνηση της διαδικασίας (22) όσον αφορά το συμβιβάσιμο με τις εφαρμοστέες κοινοτικές διατάξεις των εκστρατειών γενικής προώθησης του κρασιού που ανέπτυξε η Viniportugal στην Πορτογαλία.
-
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή λαμβάνει ιδίως υπόψη τις διαβεβαιώσεις που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές όσον αφορά: τους στόχους του μέτρου, δηλαδή ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ανάπτυξη ορισμένων περιφερειών ή ακόμη ανάπτυξη προϊόντων υψηλής ποιότητας και υγιεινής διατροφής (σημείο 32 των κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση),
-
τη φύση των εκστρατειών: τα μηνύματα που διαδίδονται στο πλαίσιο των δράσεων προώθησης και διαφήμισης είναι γενικού χαρακτήρα, συνίστανται κυρίως στην πραγματοποίηση εμπορικών εκθέσεων, στη συμμετοχή σε πανηγύρεις, στην έκδοση καταλόγων και άλλων μέσων, και δεν έχουν ως στόχο να αποτρέψουν τους καταναλωτές να αγοράσουν προϊόντα άλλων κρατών μελών ή να δυσφημίσουν τα εν λόγω προϊόντα ούτε ωφελούν το εμπορικό σήμα συγκεκριμένης επιχείρησης ή μεμονωμένου παραγωγού (σημείο 20 των κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση),
-
το ανώτατο όριο της στήριξης: τα μέτρα χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από εισφορές και οι χρηματοδοτικές προσπάθειες των επαγγελματιών στις εκστρατείες αυτές ανέρχονται εξ ορισμού στο 50 % του κόστους τους. Επιπλέον, δεδομένου ότι πρόκειται για δράσεις γενικής φύσης και εμβέλειας, των οποίων το πραγματικό όφελος κατανέμεται πλήρως μεταξύ όλων των παραγόντων του αμπελοοινικού τομέα, το επίπεδο της ενίσχυσης ανά δικαιούχο θα παραμείνει κάτω από το όριο των 100 000 ευρώ ανά τριετή περίοδο.
3.2. Εκστρατείες προώθησης και διαφήμισης του πορτογαλικού κρασιού στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών
(102)
Όσον αφορά τις εκστρατείες προώθησης και διαφήμισης του πορτογαλικού κρασιού στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών που ανέπτυξε η Viniportugal, ιδίως μετά την 1η Ιανουαρίου 2002, η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο των εκστρατειών αυτών με τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση.
(103)
Σύμφωνα με το σημείο 4.1 των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών, είναι αποδεκτές οι εκστρατείες διαφήμισης που αναλαμβάνονται άμεσα ή έμμεσα από το κράτος μέλος στην αγορά των λοιπών κρατών μελών, με σκοπό να εξοικειωθούν οι καταναλωτές με τα γεωργικά προϊόντα των λοιπών κρατών μελών ή περιοχών ή με ολόκληρη κατηγορία προϊόντων άλλου κράτους μέλους. Εντούτοις, οι εκστρατείες αυτές πρέπει να διαδίδουν αντικειμενικές πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων και να μην περιλαμβάνουν υποκειμενικούς ισχυρισμούς για την ποιότητα των προϊόντων με βάση και μόνο την καταγωγή τους.
(104)
Ωστόσο, κατά την κίνηση της διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή δεν είχε επαρκείς πληροφορίες στη διάθεσή της ώστε να συμπεράνει ότι οι εκστρατείες αυτές, παρότι αναφέρεται η καταγωγή των κρασιών, διαδίδουν μόνο πληροφορίες για τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά των σχετικών προϊόντων και δεν περιλαμβάνουν υποκειμενικούς ισχυρισμούς σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων με βάση και μόνο την καταγωγή τους. Συνεπώς, ζητήθηκε από τις πορτογαλικές αρχές να αποδείξουν ότι η ενδεχόμενη αναφορά της καταγωγής των προϊόντων τηρεί πράγματι τους όρους αυτούς.
(105)
Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις διαβεβαιώσεις που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές όσον αφορά (i) τη γενική φύση των εκστρατειών προώθησης της Viniportugal (βλέπε σημείο 37 ανωτέρω)· (ii) το γεγονός ότι οι δραστηριότητες προώθησης και διαφήμισης της Viniportugal στην Πορτογαλία, και στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών, δεν αφορούν συγκεκριμένους κλάδους ούτε αποβλέπουν στην προώθηση ορισμένων επιχειρήσεων ή μεμονωμένων παραγωγών (βλέπε σημείο 37 ανωτέρω)· (iii) το γεγονός ότι οι εκστρατείες δεν έχουν ως στόχο να δυσφημίσουν τα αμπελοοινικά προϊόντα άλλων κρατών μελών ούτε επιδιώκουν να αποτρέψουν τους καταναλωτές να αγοράσουν αμπελοοινικά προϊόντα σε άλλα κράτη μέλη και είναι σύμφωνες με την εφαρμοστέα κοινοτική νομοθεσία (δηλαδή, τη νομοθεσία όσον αφορά την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων) (βλέπε σημείο 38 ανωτέρω)· (iv) το ότι στόχος των δραστηριοτήτων αυτών είναι να εξοικειωθούν οι καταναλωτές άλλων κρατών μελών με τα πορτογαλικά κρασιά, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του πορτογαλικού αμπελουργικού τομέα, κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ (βλέπε σημείο 39 ανωτέρω)· και, τέλος, (v) το ότι οι εκστρατείες της Viniportugal εκτός Πορτογαλίας αποβλέπουν στην προβολή των βασικών χαρακτηριστικών του πορτογαλικού κρασιού, ενθαρρύνοντας τους καταναλωτές σε άλλα κράτη μέλη και τρίτες χώρες να δοκιμάσουν τα προϊόντα αυτά με τα οποία δεν είναι εξοικειωμένοι, και δεν περιλαμβάνουν καμία υποκειμενική δήλωση σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων με βάση και μόνο την καταγωγή τους (βλέπε σημείο 40 ανωτέρω).
(106)
Με βάση τις συμπληρωματικές πληροφορίες που διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές και ελλείψει αντιθέτων παρατηρήσεων από τρίτους μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή είναι, συνεπώς, σε θέση να συμπεράνει ότι άρθηκαν οι αμφιβολίες που είχε διατυπώσει κατά την κίνηση της διαδικασίας όσον αφορά τον αντικειμενικό χαρακτήρα των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης που αναπτύχθηκαν στις αγορές των κρατών μελών και των τρίτων χωρών.
(107)
Με βάση το προαναφερθέν σκεπτικό, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση για τη γενική προώθηση του κρασιού στην Πορτογαλία, καθώς και η ενίσχυση προώθησης και διαφήμισης των πορτογαλικών κρασιών στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών, είναι συμβιβάσιμες με τα θετικά και αρνητικά κριτήρια που καθορίζονται στις ισχύουσες κατευθυντήριες γραμμές περί κρατικών ενισχύσεων για τη διαφήμιση.
4. Η χρηματοδότηση των ενισχύσεων
(108)
Δεδομένου ότι πρόκειται για κρατικές ενισχύσεις που χρηματοδοτήθηκαν μέσω εισφοράς, οι δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν με τις ενισχύσεις καθώς και η χρηματοδότηση των ίδιων των ενισχύσεων πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης από την Επιτροπή. Πράγματι, το ενδεχόμενο του ασυμβίβαστου της χρηματοδότησης κρατικής ενίσχυσης με την κοινή αγορά θα είχε ως συνέπεια οι ίδιες οι ενισχύσεις να είναι επίσης ασυμβίβαστες, ακόμη και σε περίπτωση που η ενίσχυση έχει τηρήσει τους εφαρμοστέους κανόνες ανταγωνισμού.
(109)
Κατά πάγια νομολογία, οι φόροι δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της ΣΛΕΕ σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις εκτός αν αποτελούν τον τρόπο χρηματοδότησης του μέτρου ενίσχυσης, οπότε αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του μέτρου αυτού (23). Για να θεωρηθεί ότι μια εισφορά ή μέρος της εισφοράς αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενίσχυσης, πρέπει να υφίσταται οπωσδήποτε αναγκαστική σχέση μεταξύ της εισφοράς και της ενίσχυσης βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας (24), υπό την έννοια ότι το προϊόν της εισφοράς πρέπει να προορίζεται απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης. Εάν υπάρχει τέτοια σχέση, το προϊόν της εισφοράς επηρεάζει άμεσα το ύψος της ενίσχυσης (25) και, κατά συνέπεια, την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου του μέτρου ενίσχυσης με την κοινή αγορά. (26)
(110)
Επομένως, είναι σκόπιμο να εξεταστεί αν η εισφορά για την προώθηση του κρασιού πληροί τις προαναφερόμενες προϋποθέσεις.
4.1. Η εισφορά προώθησης του κρασιού ως αναπόσπαστο μέρος των ενισχύσεων προώθησης
(111)
Πρώτον, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο το προϊόν της εισφοράς προορίζεται απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της ενίσχυσης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι τόσο το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 137/95 όσο και το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 119/97 με το οποίο καταργήθηκε, προβλέπει ότι «ένα ποσοστό του προϊόντος της εισφοράς προώθησης, το οποίο καθορίζεται ετησίως από τον Υπουργό Γεωργίας, αλλά δεν είναι ποτέ χαμηλότερο του 25 %, θα προορίζεται για τις δράσεις γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων»(άρθρο 11 παράγραφος 2 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 119/97). Υπό την έννοια αυτή, ένα μέρος του προϊόντος της εισφοράς διατίθεται υποχρεωτικά -δυνάμει των συναφών εθνικών κανονιστικών διατάξεων- στη χρηματοδότηση των μέτρων προώθησης που αποτελούν αντικείμενο της ενίσχυσης.
(112)
Επιπλέον, το άρθρο 1 παράγραφος 1 του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 119/97, που ορίζει το πλαίσιο εφαρμογής του νόμου, αναφέρει ότι «τα κρασιά και τα αμπελοοινικά προϊόντα […] υπόκεινται στην επιβολή μιας εισφοράς, προώθησης, που αποτελεί το αντιστάθμισμα για τις υπηρεσίες τις οποίες παρέχει το IVV όσον αφορά τη γενική προώθηση και τον γενικό συντονισμό του τομέα». Δεύτερον, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο το προϊόν της εισφοράς επηρεάζει άμεσα το ύψος της ενίσχυσης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι η εισφορά προώθησης αποτελεί τη μοναδική πηγή χρηματοδότησης των ενισχύσεων για την προώθηση και τη διαφήμιση που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας εξέτασης, με συνέπεια η μείωση του προϊόντος της εισφοράς να συνεπάγεται μείωση των πόρων χρηματοδότησης των μέτρων προώθησης.
(113)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι στην προκειμένη περίπτωση το προϊόν της εισφοράς διατίθεται υποχρεωτικά στη χρηματοδότηση της ενίσχυσης και το προϊόν της εισφοράς επηρεάζει άμεσα το ύψος της ενίσχυσης. Τέλος, συνάγεται το συμπέρασμα, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, ότι υπάρχει αναγκαστική σχέση μεταξύ της εισφοράς και της ενίσχυσης δυνάμει των συναφών εθνικών κανονιστικών διατάξεων και ότι η εισφορά για την προώθηση του κρασιού αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του υπό εξέταση μέτρου ενίσχυσης. Συνεπώς, η χρηματοδότηση των δράσεων με την εισφορά πρέπει επίσης να αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης από την Επιτροπή.
4.2. Επιβολή της εισφοράς στα εξαγόμενα προϊόντα
(114)
Όπως επισημαίνεται στο σημείο 9 ανωτέρω, η εισφορά επιβάλλεται τόσο στα πορτογαλικά προϊόντα που προορίζονται για κατανάλωση στην Πορτογαλία όσο και στα προϊόντα που προορίζονται για εξαγωγή.
(115)
Ωστόσο, στην απόφασή για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης (σημείο 143), η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι δεν φαίνεται να υπάρχει διάκριση μεταξύ των εγχώριων προϊόντων που προορίζονται για την εθνική αγορά και των προϊόντων που προορίζονται για εξαγωγή κατά την ανάπτυξη των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης εκτός του πορτογαλικού εδάφους.
(116)
Όσον αφορά το ζήτημα κατά πόσο τα προϊόντα που προορίζονται για εξαγωγή ωφελούνται κατά το ίδιο μέτρο από τα μέτρα γενικής προώθησης στην Πορτογαλία, με βάση τις πληροφορίες που διέθεσαν οι πορτογαλικές αρχές καθ’ όλη τη διάρκεια της εξέτασης της υπόθεσης και ελλείψει αντιθέτων αρατηρήσεων από τρίτους μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή είναι σε θέση να συμπεράνει ότι η τελευταία αυτή κατηγορία των προϊόντων ωφελείται σε σημαντικό βαθμό, αφενός, από όλα τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την εισφορά και, αφετέρου, από τις δραστηριότητες προώθησης στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών και τρίτων χωρών.
4.3. Επιβολή της εισφοράς στα εισαγόμενα προϊόντα
(117)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (27), η Επιτροπή θεωρεί κατά κανόνα ότι η χρηματοδότηση κρατικής ενίσχυσης με υποχρεωτικές επιβαρύνσεις ενδέχεται να επηρεάσει την ενίσχυση, έχοντας προστατευτικό αποτέλεσμα που υπερβαίνει την ενίσχυση αυτή καθεαυτή. Η υπό εξέταση εισφορά συνιστά πράγματι υποχρεωτική επιβάρυνση. Σύμφωνα με την ίδια νομολογία, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια ενίσχυση μπορεί να χρηματοδοτείται από τέλη υπέρ τρίτων που επιβαρύνουν επίσης τις εισαγωγές των παραγωγών του ίδιου προϊόντος των λοιπών κρατών μελών μόνον εφόσον υπάρχουν διαβεβαιώσεις ότι οι τελευταίοι αυτοί μπορούν να ωφεληθούν κατά τον ίδιο τρόπο όπως οι εγχώριοι παραγωγοί από όλα τα πλεονεκτήματα αυτά.
(118)
Συνεπώς, κατά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή επεσήμανε ότι στο μέτρο που τα προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών χρειάστηκε επίσης να καταβάλουν την εισφορά, οι πορτογαλικές αρχές έπρεπε ακόμη να αποδείξουν ότι δεν υπήρξε καμία διάκριση μεταξύ των εγχώριων προϊόντων και των εισαγόμενων προϊόντων και ότι, επομένως, τα προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών, τα οποία χρειάστηκε επίσης να καταβάλουν την εισφορά αυτή, ωφελούνταν κατά τον ίδιο τρόπο και κατά το ίδιο μέτρο όπως τα εγχώρια προϊόντα από όλα τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από την καταβολή της εισφοράς αυτής (28).
(119)
Έχει ήδη διαπιστωθεί ότι οι εκστρατείες προώθησης και διαφήμισης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων που πραγματοποίησε η Viniportugal χρηματοδοτούνται με μέρος των εσόδων της εισφοράς για την προώθηση του κρασιού.
(120)
Στις παρατηρήσεις και τις συμπληρωματικές πληροφορίες τους, οι πορτογαλικές αρχές διαβεβαιώνουν ότι η συνεισφορά των εσόδων από την εισφορά που επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα περιορίστηκε στη χρηματοδότηση ελάχιστου μέρους του κόστους των δράσεων γενικής προώθησης τις οποίες πραγματοποίησε η Viniportugal στην Πορτογαλία. Ισχυρίζονται ότι οι εκστρατείες προώθησης και διαφήμισης που πραγματοποιήθηκαν στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών, προς όφελος του πορτογαλικού κρασιού και των πορτογαλικών αμπελοοινικών προϊόντων, χρηματοδοτούνται αποκλειστικά με τα έσοδα της εισφοράς που επιβλήθηκε στα εγχώρια προϊόντα.
(121)
Οι πληροφορίες που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές αποδεικνύουν ότι οι εκστρατείες γενικής προώθησης στην Πορτογαλία ωφελούν αναλογικά τα εισαγόμενα προϊόντα. Πράγματι, όπως περιγράφεται στα σημεία 16 και 17 ανωτέρω, ο κύριος στόχος των εκστρατειών διαφήμισης σε εθνική κλίμακα είναι η προσέλκυση των ενήλικων νέων καταναλωτών των δύο φύλων για συνετή κατανάλωση κρασιού εναλλακτικά αντί για μπίρα ή άλλα οινοπνευματώδη ποτά. Οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν επίσης διαφημιστικά δείγματα των εκστρατειών και έργων διάδοσης που χρηματοδοτήθηκαν με την εισφορά. Στο μέτρο που οι εκστρατείες προώθησης αποβλέπουν στην προώθηση της κατανάλωσης κρασιού, γενικά, τα εισαγόμενα προϊόντα ωφελούνται κατά το ίδιο μέτρο από τα εν λόγω μέτρα.
(122)
Εντούτοις, οι παρασχεθείσες πληροφορίες δεν επαρκούν ώστε να αποδειχθεί ότι τα έσοδα από την εισφορά που επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα δεν συνέβαλαν στη χρηματοδότηση των εκστρατειών προώθησης και διαφήμισης που πραγματοποιήθηκαν στις αγορές των άλλων κρατών μελών και των τρίτων χωρών και που, αντιθέτως, ωφελούν αποκλειστικά το πορτογαλικό κρασί. Ειδικότερα, σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία που διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές, κατά την περίοδο μεταξύ 1998 και 2005, τα μέσα έσοδα από την είσπραξη της εισφοράς στα εισαγόμενα προϊόντα ήταν 1 293 169 ευρώ, ενώ κατά την ίδια περίοδο, η Viniportugal αφιέρωνε ετησίως 525 698 ευρώ κατά μέσο όρο σε δράσεις γενικής προώθησης στην Πορτογαλία (βλέπε σημεία 36 και 38 ανωτέρω).
(123)
Επιπλέον, ακόμη και αν η εθνική νομοθεσία θεσπίζει την υποχρέωση να προορίζεται ένα ποσοστό, ποτέ χαμηλότερο του 25 %, του προϊόντος της εισφοράς για τις δράσεις γενικής προώθησης του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων, δεν υπάρχουν χωριστά λογιστικά στοιχεία γι’ αυτά τα δύο μέρη του προϊόντος της εισφοράς. Οι πορτογαλικές αρχές μπόρεσαν να παρουσιάσουν μόνον εκτιμήσεις όσον αφορά το μέρος του προϊόντος της εισφοράς που επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα και που προοριζόταν για τη γενική προώθηση.
(124)
Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 116 ανωτέρω, δεδομένου ότι τα μέτρα που χρηματοδοτήθηκαν με την εισφορά συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 της ΣΛΕΕ και ότι η εισφορά ενέχει χαρακτήρα διάκρισης που αντιβαίνει στο άρθρο 110 της ΣΛΕΕ στο μέτρο που τα προϊόντα με προέλευση τα λοιπά κράτη μέλη χρειάστηκε επίσης να καταβάλουν την εισφορά, χωρίς ωστόσο να ωφεληθούν από όλα τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από αυτήν, η Επιτροπή θεωρεί ότι το προϊόν της εισφοράς που επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα των άλλων κρατών μελών με σκοπό τη χρηματοδότηση των δράσεων προώθησης τις οποίες πραγματοποίησε η Viniportugal στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών συνιστά μη συμβιβάσιμη χρηματοδότηση της ενίσχυσης έναντι των κανόνων ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων και ότι, συνεπώς, οι κατ’ αυτόν τον τρόπο χρηματοδοτούμενες κρατικές ενισχύσεις είναι, κατά το ίδιο μέτρο, ασυμβίβαστες με τη συνθήκη.
(125)
Η Επιτροπή μπορεί εύλογα να συμπεράνει, με βάση τις πληροφορίες και τις διαβεβαιώσεις που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές (βλέπε αιτιολογική σκέψη 104 της παρούσας απόφασης), ότι οι παραγωγοί και οι έμποροι των λοιπών κρατών μελών ωφελήθηκαν κατά το ίδιο μέτρο όπως οι πορτογάλοι παραγωγοί από τα μέτρα ενίσχυσης για τη γενική προώθηση που αναπτύχθηκε στην Πορτογαλία.
(126)
Απεναντίας, οι πορτογαλικές αρχές δεν αμφισβητούν ότι οι παραγωγοί και οι έμποροι των λοιπών κρατών μελών δεν μπορούν να ωφεληθούν από τα μέτρα ενίσχυσης για τις δραστηριότητες προώθησης και διαφήμισης στο εξωτερικό που πραγματοποιούνται αποκλειστικά προς όφελος των πορτογαλικών κρασιών.
(127)
Πράγματι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όταν το προϊόν φορολογίας που επιβάλλεται στα εγχώρια και στα εισαγόμενα προϊόντα βάσει των ίδιων κριτηρίων προορίζεται για τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που ωφελούν ιδιαίτερα τα εγχώρια φορολογούμενα προϊόντα, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα η συνεισφορά που επιβάλλεται, βάσει των ίδιων κριτηρίων, να συνιστά παρ’ όλα αυτά μια εισάγουσα διακρίσεις φορολόγηση, στο μέτρο που η φορολογική επιβάρυνση που πλήττει τα εγχώρια προϊόντα εξουδετερώνεται από πλεονεκτήματα για τη χρηματοδότηση των οποίων αυτή χρησιμεύει, ενώ η επιβάρυνση που πλήττει τα εισαγόμενα προϊόντα αποτελεί καθαρό βάρος (29).
(128)
Στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορεί επομένως να αποκλειστεί ότι υπήρξε διάκριση έναντι των εισαγόμενων προϊόντων. Αντιθέτως, προκύπτει από τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τις πορτογαλικές αρχές ότι τα εισαγόμενα προϊόντα επιβαρύνθηκαν με την εισφορά κατά το ίδιο μέτρο όπως τα εγχώρια προϊόντα, ενώ δεν ωφελήθηκαν από τα πλεονεκτήματα που χρηματοδοτήθηκαν με την εισφορά αυτή κατά το ίδιο μέτρο όπως τα εγχώρια προϊόντα. Όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 122 ανωτέρω, σύμφωνα με τα αριθμητικά στοιχεία που διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές, κατά την περίοδο μεταξύ 1998 και 2005, τα μέσα έσοδα από την είσπραξη της εισφοράς στα εισαγόμενα προϊόντα ήταν 1 293 169 ευρώ, ενώ, κατά την ίδια περίοδο, η Viniportugal αφιέρωνε ετησίως 525 698 ευρώ κατά μέσο όρο σε δράσεις γενικής προώθησης στην Πορτογαλία. Δεν υπάρχουν χωριστά λογιστικά στοιχεία από τα οποία να προκύπτει με βεβαιότητα ότι το προϊόν της εισφοράς που επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα αφιερώνεται αποκλειστικά στη γενική προώθηση στην Πορτογαλία. Κατά συνέπεια, οι εισφορές και το προϊόν αυτών παραβιάζουν το άρθρο 110 της ΣΛΕΕ.
(129)
Με βάση τις πληροφορίες που της παρασχέθηκαν μετά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να συμπεράνει ότι οι ενισχύσεις για την προώθηση του πορτογαλικού κρασιού και των πορτογαλικών αμπελοοινικών προϊόντων στις αγορές των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών δεν έχουν χρηματοδοτηθεί, έστω εν μέρει, με έσοδα από την εισφορά για την προώθηση του κρασιού που επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα. Ουσιαστικά, δεν εναπόκειται στην Επιτροπή να εξετάσει αυτεπαγγέλτως ποια είναι τα στοιχεία που θα μπορούσαν να της έχουν υποβληθεί, όμως η Επιτροπή οφείλει, αφενός, να αναζητά όλες τις αναγκαίες απόψεις και, αφετέρου, να στηρίζεται στις πληροφορίες που διαθέτει κατά την ημερομηνία έκδοσης της απόφασής της (30). Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί και συμπεραίνει ότι η χρηματοδότηση των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης πρέπει να θεωρηθεί ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά.
(130)
Συμπερασματικά, στο μέτρο που η χρηματοδότηση κρατικής ενίσχυσης θεωρείται ασυμβίβαστη με τους εφαρμοστέους κανόνες της συνθήκης, η κατ’ αυτόν τον τρόπο χρηματοδοτούμενη ενίσχυση πρέπει επίσης να θεωρείται ασυμβίβαστη από την Επιτροπή, για όσο διάστημα παρατάθηκε χρονικά η παράτυπη χρηματοδότηση. Πράγματι, το νομότυπο μιας χρηματοδοτικής κρατικής ενίσχυσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να κηρυχθεί συμβιβάσιμη (31).
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(131)
Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Πορτογαλία χορήγησε τις εν λόγω ενισχύσεις κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.
(132)
Η Επιτροπή κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:
-
η Πορτογαλία έθεσε παράνομα σε εφαρμογή τη χρηματοδότηση των εκστρατειών γενικής προώθησης του κρασιού που χρηματοδοτήθηκε μέσω εισφοράς η οποία επιβλήθηκε στα εγχώρια προϊόντα και στα προϊόντα εισαγωγής από τα λοιπά κράτη μέλη κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ,
-
η μοναδική δράση κατάρτισης που χρηματοδοτήθηκε με τα έσοδα της εισφοράς δεν συνιστά ενίσχυση,
-
οι ενισχύσεις για τη γενική προώθηση και διαφήμιση του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων που ανέπτυξε η Viniportugal στο έδαφος της Πορτογαλίας μπορούν να κηρυχθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά,
-
οι ενισχύσεις για την προώθηση και τη διαφήμιση του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων πορτογαλικής καταγωγής στο έδαφος των λοιπών κρατών μελών και των τρίτων χωρών, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν μέσω εισφοράς στην παραγωγή κρασιού και αμπελοοινικών προϊόντων που επιβλήθηκε επίσης στα προϊόντα με προέλευση τα λοιπά κράτη μέλη τήρησαν τις εφαρμοστέες κοινοτικές διατάξεις όσον αφορά τους εν λόγω αποδέκτες. Ωστόσο, η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης την ύπαρξη παράβασης του άρθρου 110 της ΣΛΕΕ όσον αφορά τη χρηματοδότηση των ενισχύσεων. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή δεν μπορεί να κηρύξει το εν λόγω καθεστώς συμβιβάσιμο, δεδομένου ότι εφάρμοσε διάκριση μεταξύ εισαγόμενων προϊόντων και εγχώριων προϊόντων.
(133)
Η παρούσα απόφαση περιορίζεται στην εξέταση της επιβολής της εισφοράς από την έναρξη ισχύος της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006, ημερομηνία έναρξης ισχύος των νέων κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της γεωργίας 2007-2013, και με την επιφύλαξη της θέσης την οποία θα λάβει η Επιτροπή όσον αφορά την επιβολή της εισφοράς προώθησης πέραν της ημερομηνίας αυτής.
(134)
Η Επιτροπή κρίνει ενδεδειγμένο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, να εκδώσει μια υπό όρους απόφαση, χρησιμοποιώντας τη δυνατότητα που της προσφέρει το άρθρο 7 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, σύμφωνα με το οποίο, η Επιτροπή δύναται να συνοδεύει τη θετική της απόφαση με όρους υπό τους οποίους μπορεί να θεωρηθεί μια ενίσχυση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά, και με υποχρεώσεις που να της επιτρέπουν να ελέγχει την τήρηση της απόφασής της.
(135)
Προκειμένου να επανορθωθεί η παράβαση του άρθρου 110 και να καταργηθεί έτσι αναδρομικά η διάκριση, η Πορτογαλία οφείλει να επιστρέψει το μέρος εκείνο της εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα προέλευσης των λοιπών κρατών μελών, εντός προθεσμίας και υπό τους όρους που τάσσει η Επιτροπή. Με την επανόρθωση της παράβασης αυτής θα καταστούν οι σχετικές ενισχύσεις συμβιβάσιμες με το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ.
(136)
Η Επιτροπή καθορίζει τους όρους που πρέπει να τηρηθούν για τη διενέργεια της εν λόγω επιστροφής. Έτσι, η Πορτογαλία οφείλει να επιστρέψει στους υπόχρεους εισφοράς το μέρος εκείνο της εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα προέλευσης των λοιπών κρατών μελών μεταξύ της ημερομηνίας έναρξης εφαρμογής της εισφοράς και της 31ης Δεκεμβρίου 2006, τηρώντας πλήρως τους παρακάτω όρους:
-
εάν μπορούν να προσκομίσουν απόδειξη ότι η εισφορά προώθησης επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα, οι υπεύθυνοι για την καταβολή της εισφοράς υπόχρεοι μπορούν να ζητήσουν την επιστροφή του αναλογικού μέρους του προϊόντος της εισφοράς που προορίζεται για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών προώθησης οι οποίες ωφελούν αποκλειστικά τα εγχώρια προϊόντα, εντός προθεσμίας που καθορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και σε καμία περίπτωση κατώτερης των έξι μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης·
-
η Πορτογαλία θα προσδιορίσει την έκταση της τυχόν διάκρισης σε βάρος των εισαγόμενων προϊόντων. Για τον σκοπό αυτό, η Πορτογαλία θα ελέγξει, στο πλαίσιο μιας περιόδου αναφοράς, τη χρηματική αντιστοιχία μεταξύ των ποσών της εν λόγω εισφοράς που εισπράττονται συνολικώς επί των εγχώριων προϊόντων και των πλεονεκτημάτων από τα οποία ωφελούνται αποκλειστικά τα προϊόντα αυτά·
-
η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών από την υποβολή της αίτησης·
-
τα επιστρεφόμενα ποσά πρέπει να είναι επικαιροποιημένα, λαμβανομένων υπόψη των τόκων από την ημερομηνία της είσπραξής τους μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής επιστροφής τους. Οι τόκοι αυτοί υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο αναφοράς της Επιτροπής, που προβλέπεται από τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (32)·
-
οι πορτογαλικές αρχές κάνουν δεκτή κάθε εύλογη απόδειξη εκ μέρους των υπόχρεων εισφοράς στην οποία εξειδικεύεται το μέρος της καταβληθείσας εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών·
-
το δικαίωμα στην επιστροφή ποσών δεν μπορεί να υποβληθεί σε άλλους όρους, ιδίως στον όρο να μην έχει μετακυληθεί η εισφορά·
-
στην περίπτωση που κάποιος φορολογούμενος δεν έχει ακόμη καταβάλει την εισφορά, οι πορτογαλικές αρχές παραιτούνται επισήμως από την πληρωμή του, συμπεριλαμβανομένων των ενδεχόμενων σχετικών τόκων υπερημερίας·
-
εφόσον ζητηθεί από την Επιτροπή, η Πορτογαλία δεσμεύεται να υποβάλει πλήρη έκθεση που να αποδεικνύει την ορθή εκτέλεση του μέτρου επιστροφής των ποσών·
-
εάν άλλο κράτος επέβαλε φόρο στα ίδια προϊόντα τα οποία επιβαρύνθηκαν με την εισφορά προώθησης του κρασιού στην Πορτογαλία, οι πορτογαλικές αρχές δεσμεύονται να επιστρέψουν στους υπόχρεους εισφοράς το μέρος της εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα με προέλευση το εν λόγω άλλο κράτος μέλος·
-
η Πορτογαλία δεσμεύεται να γνωστοποιήσει την παρούσα απόφαση σε όλους τους δυνητικούς υπόχρεους εισφοράς,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Δεν συνιστά ενίσχυση η μοναδική δράση κατάρτισης, κόστους 367,12 ευρώ, που χρηματοδοτήθηκε με τα έσοδα της εισφοράς.
Άρθρο 2
Οι κρατικές ενισχύσεις για τη γενική προώθηση του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων στο πορτογαλικό έδαφος οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή παράνομα από την Πορτογαλία κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ μέσω εισφοράς η οποία θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 137/95, της 14ης Ιουνίου 1995, είναι κρατικές ενισχύσεις συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ όσον αφορά την περίοδο από την έναρξη ισχύος της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006.
Άρθρο 3
1. Οι κρατικές ενισχύσεις για την προώθηση και τη διαφήμιση του κρασιού και των αμπελοοινικών προϊόντων πορτογαλικής καταγωγής στο έδαφος των άλλων κρατών μελών και των τρίτων χωρών οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή παράνομα από την Πορτογαλία κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ μέσω εισφοράς η οποία θεσπίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 137/95, της 14ης Ιουνίου 1995, είναι, με την επιφύλαξη της εφαρμογής του άρθρου 2, κρατικές ενισχύσεις συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ όσον αφορά την περίοδο από την έναρξη ισχύος της έως τις 31 Δεκεμβρίου 2006, εφόσον η Πορτογαλία τηρεί του όρους που παρατίθενται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου.
2. Η Πορτογαλία οφείλει να επιστρέψει στους υπόχρεους εισφοράς το μέρος εκείνο της εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα προέλευσης των λοιπών κρατών μελών μεταξύ της ημερομηνίας έναρξης εφαρμογής της εισφοράς και της 31ης Δεκεμβρίου 2006, τηρώντας πλήρως τους παρακάτω όρους:
-
εάν μπορούν να προσκομίσουν απόδειξη ότι η εισφορά προώθησης επιβλήθηκε στα εισαγόμενα προϊόντα, οι υπεύθυνοι για την καταβολή της εισφοράς υπόχρεοι μπορούν να ζητήσουν την επιστροφή του αναλογικού μέρους του προϊόντος της εισφοράς που προορίζεται για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών προώθησης οι οποίες ωφελούν αποκλειστικά τα εγχώρια προϊόντα, εντός προθεσμίας που καθορίζεται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και σε καμία περίπτωση κατώτερης των έξι μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης,
-
η Πορτογαλία θα προσδιορίσει την έκταση της τυχόν διάκρισης σε βάρος των εισαγόμενων προϊόντων. Για τον σκοπό αυτό, η Πορτογαλία θα ελέγξει, στο πλαίσιο μιας περιόδου αναφοράς, τη χρηματική αντιστοιχία μεταξύ των ποσών της εν λόγω εισφοράς που εισπράττονται συνολικώς επί των εγχώριων προϊόντων και των πλεονεκτημάτων από τα οποία ωφελούνται αποκλειστικά τα προϊόντα αυτά,
-
η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός μέγιστης προθεσμίας έξι μηνών από την υποβολή της αίτησης,
-
τα επιστρεφόμενα ποσά πρέπει να είναι επικαιροποιημένα, λαμβανομένων υπόψη των τόκων από την ημερομηνία της είσπραξής τους μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής επιστροφής τους. Οι τόκοι αυτοί υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο αναφοράς της Επιτροπής, που προβλέπεται από τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης (33),
-
οι πορτογαλικές αρχές κάνουν δεκτή κάθε εύλογη απόδειξη εκ μέρους των υπόχρεων εισφοράς στην οποία εξειδικεύεται το μέρος της καταβληθείσας εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών,
-
το δικαίωμα στην επιστροφή ποσών δεν μπορεί να υποβληθεί σε άλλους όρους, ιδίως στον όρο να μην έχει μετακυληθεί η εισφορά,
-
στην περίπτωση που κάποιος φορολογούμενος δεν έχει ακόμη καταβάλει την εισφορά, οι πορτογαλικές αρχές παραιτούνται επισήμως από την πληρωμή του, συμπεριλαμβανομένων των ενδεχόμενων σχετικών τόκων υπερημερίας,
-
εφόσον ζητηθεί από την Επιτροπή, η Πορτογαλία δεσμεύεται να υποβάλει πλήρη έκθεση που να αποδεικνύει την ορθή εκτέλεση του μέτρου επιστροφής των ποσών,
-
εάν άλλο κράτος επέβαλε φόρο στα ίδια προϊόντα τα οποία επιβαρύνθηκαν με την εισφορά προώθησης του κρασιού στην Πορτογαλία, οι πορτογαλικές αρχές δεσμεύονται να επιστρέψουν στους υπόχρεους εισφοράς το μέρος της εισφοράς με το οποίο επιβαρύνθηκαν τα προϊόντα με προέλευση το εν λόγω άλλο κράτος μέλος,
-
η Πορτογαλία δεσμεύεται να γνωστοποιήσει την παρούσα απόφαση σε όλους τους δυνητικούς υπόχρεους εισφοράς.
Άρθρο 4
Η Πορτογαλία ενημερώνει την Επιτροπή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης για τα μέτρα που έλαβε για την εφαρμογή της.
Άρθρο 5
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 2010.