РЕШЕНИЕ НА СЪВЕТА
от 23 юли 2012 година
отправено към Испания и предвиждащо специални мерки за укрепване на финансовата стабилност
(2012/443/ЕС)
СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 136, параграф 1, буква б) във връзка с член 126, параграф 6 от него,
като взе предвид предложението на Европейската комисия,
като има предвид, че:
(1)
В член 136, параграф 1, буква б) от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) се предвижда възможността за разработване на насоки на икономическа политика, отнасящи се за държавите членки, чиято парична единица е еврото.
(2)
В своята Препоръка относно националната програма за реформи на Испания за 2012 г. и съдържаща становището относно програмата за стабилност на Испания за периода 2012-2015 г. (1) Съветът препоръчва Испания да предприеме действия „да осъществи реформата на финансовия сектор, по-специално като допълни текущото преструктуриране на банковия сектор с действия за справяне с положението на все още слабите институции, да изработи всеобхватна стратегия за ефективно справяне с наследените активи в счетоводните баланси на банките, и да определи ясна позиция относно финансирането и използването на защитни механизми“.
(3)
Възможността за получаване на външно финансиране в големи размери при ниски разходи през първото десетилетие на ХХ век доведе до нарастване на вътрешното търсене, стимулирано от кредитирането, и траен растеж на цените на активите в Испания, концентриран главно в областта на недвижимите имоти. Испанският банков сектор бе засегнат неблагоприятно от спукването на балона в сектора на недвижимите имоти и строителството и от последвалата икономическа рецесия. В резултат на това испанските банки, с изключение на няколко големи кредитни институции с диверсифицирана в международен план дейност, загубиха до голяма степен достъпа до пазарите за финансиране на едро при поносими условия и по този начин станаха силно зависими от рефинансирането от Евросистемата. Освен това капацитетът им за намиране на кредитиране бе сериозно ограничен поради въздействието на намаления рейтинг върху наличните обезпечения.
(4)
Мащабното свиване на икономиката през последните години, което се отразява много неблагоприятно върху заетостта и безработицата, значително влоши състоянието на бюджета в Испания. Според актуализираната прогноза на службите на Комисията от пролетта на 2012 г. бюджетният дефицит се очаква да бъде 6,3 % от БВП през 2012 г., което е сравнимо с очаквания дефицит от 5,3 % от БВП, посочен в програмата за стабилност от 2012 г. и в проектозакона за бюджета за 2012 г. Брутният публичен дълг нарасна до 68,5 % от БВП през 2011 г. и според актуализираната прогноза на службите на Комисията от пролетта на 2012 г. той ще достигне 80,9 % от БВП през 2012 г. и 86,8 % през 2013 г., при условие че политическият курс се запази, като превишава заложената в Договора референтна стойност през всички посочени години. Рисковете, свързани с макроикономическия сценарий и бюджетните цели, както и с допълнителните мерки за финансова помощ, могат да доведат до допълнително увеличаване на публичния дълг. Предвид тези тенденции на 10 юли 2012 г. Съветът отправи препоръка към Испания в рамките на процедурата при прекомерен дефицит да премахне съществуващия прекомерен дефицит до 2014 г.
(5)
Испанските власти предприеха редица важни мерки за решаване на проблемите в банковия сектор. Тези мерки включват изчистване на счетоводните баланси на банките, увеличаване на минималните капиталови изисквания, преструктуриране на сектора на спестовните банки и значително повишаване на изискванията за провизии на заемите, свързани със сектора на недвижимите имоти, и на активите, получени поради неизправност на длъжниците. Тези мерки обаче не бяха достатъчни за облекчаване на пазарния натиск.
(6)
През февруари 2011 г. испанските власти повишиха на 8 % минимално изискваното съотношение на капитала (капитала от първи ред) към рисково претеглените активи на банките и определиха на банките срок до септември 2011 г. да се съобразят с тази нова разпоредба. За банките, които са по-зависими от финансирането на едро и които имат ограничен достъп до пазара, минимално изискваното съотношение на капиталова адекватност бе увеличено на 10 %. През февруари и май 2012 г. бяха въведени нови законодателни изисквания за банките да въведат по-високи капиталови буфери и провизии срещу възможни загуби от обслужваните и необслужваните наследени заеми, свързани със сектора на строителството и недвижимите имоти. Очакваният общ обем на тези нови изисквани провизии възлизаше на около 84 милиарда евро.
(7)
Към април 2012 г. общата брутна финансова помощ от испанската държава (с изключение на обезпеченията по емитирани облигации) възлезе на около 15 милиарда евро. Капиталовата помощ бе предоставена чрез Фонда за организирано преструктуриране на банките (ФОПБ), който разполага с капитал от 15 милиарда евро, от които 9 милиарда евро вече са изплатени. Държавата също така предостави гаранции за емисии на облигации с първостепенен ранг от страна на банките в размер около 86 милиарда евро (от които около 58 милиарда евро не са погасени). Въпреки че ФОПБ все още разполага с капацитет, тройно по-голям от своя капитал, публичните средства за оказване на помощ няма да са достатъчни, за да се осигури достатъчно голям предпазен марж за провеждане на необходимото изчистване на балансите на банките в целия сектор.
(8)
Опасенията за необходимостта от допълнителна рекапитализация на банковия сектор допринесоха за нарастващия пазарен натиск върху испанските държавни облигации. Доходността на държавните облигации достигна равнища от над 500 базисни пункта в края на юни 2012 г. и началото на юли 2012 г., което увеличи разходите за финансиране на испанската държава. Нарастващата тежест на лихвените разходи затруднява допълнително консолидирането на публичните финанси в Испания и коригирането на прекомерния дефицит. Следователно цялостното преструктуриране на банковия сектор и рекапитализацията са важни фактори за намаляването на натиска върху публичните финанси.
(9)
На 25 юни 2012 г. испанските власти поискаха официално външна финансова подкрепа в контекста на текущото преструктуриране и рекапитализация на испанския банков сектор. Помощта бе поискана при условията за отпускане на финансова помощ за рекапитализация на финансовите институции от Европейския инструмент за финансова стабилност. Предоставената помощ е обвързана с определени условия за финансовия сектор съгласно предвиденото в меморандума за разбирателство, договорен между испанското правителство и Комисията, съгласувано с Европейската централна банка (ЕЦБ) и Европейския банков орган (ЕБО), с техническата помощ на Международния валутен фонд (МВФ). Тези условия ще включват както конкретни условия за всяка банка, в съответствие с правилата за държавна помощ, така и хоризонтални условия. Успоредно с това Испания ще трябва да изпълни изцяло своите ангажименти и задължения съгласно процедурата при прекомерен дефицит, както и препоръките за справяне с макроикономическите дисбаланси в рамките на европейския семестър.
(10)
Повишаването на дългосрочната устойчивост на испанския банков сектор е от критично значение за запазването на финансовата стабилност в Испания и за ограничаването на преминаването на финансовите проблеми към други икономики от еврозоната, а следователно и за предотвратяването на отрицателните ефекти за правилното функциониране на икономиката и Икономическия и паричен съюз. Взетите досега значими мерки за разрешаване на тези проблеми не бяха напълно достатъчни. Поради това са необходими допълнителни мерки. По-конкретно Испания следва да предприеме още специални мерки за успешно справяне с наследените активи, за възстановяване на финансирането на пазарни принципи и за понижаване на зависимостта на банките от подкрепата за поддържане на ликвидността, получавана от централната банка, както и за осигуряване на по-ефективни механизми за откриване на рисковете и управление на кризите.
(11)
Като част от общата стратегия е много важно действително да бъде разрешен проблемът с наследените активи, като се наложи ясно отделяне на проблемните активи на подпомаганите банки от счетоводните им баланси. Това следва да се приложи особено за заемите, свързани със сектора на недвижимите имоти, и активите, придобити поради неизправност на длъжниците. Това отделяне би довело до отхвърляне на оставащите евентуални съмнения за състоянието на балансите на банките, като им се позволи да извършват по-добре дейността си по финансово посредничество.
(12)
Освен това повишаването на прозрачността на балансите на банките по този начин може да улесни организираното намаляване на експозициите им по отношение на сектора на недвижимите имоти, да възстанови финансирането на пазарни принципи и да понижи зависимостта на банките от подкрепата за поддържане на ликвидността, получавана от централната банка.
(13)
За осигуряването на надеждна рамка за испанския банков сектор е необходимо усъвършенстване на механизмите за откриване на рисковете и управление на кризите. Ефективната стратегия следва да включва промени, целящи въвеждането на по-строга нормативна и надзорна уредба, като се отчита опитът от финансовата криза. Освен това корпоративното управление следва да се подобри съгласно най-добрите практики в международен план,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Комисията, като се консултира с ЕЦБ, ЕБО и МВФ, договори с испанските власти свързаните с финансовата помощ конкретни условия относно политиката във финансовия сектор. Тези условия са изложени в меморандум за разбирателство, който ще бъде подписан от Комисията и испанските власти. Подробните финансови условия ще бъдат посочени в споразумение за финансова помощ.
Испания рекапитализира адекватно банковата си система и я преструктурира изцяло. Във връзка с това Испания, като си сътрудничи с Комисията и се консултира с ЕЦБ, разработва стратегия за бъдещата структура, функциониране и жизнеспособност на испанските банки, в която ще определи как да се осигури способността им да работят без допълнителна държавна помощ. Тази стратегия ще бъде доуточнена в меморандум за разбирателство, в който ще се разработят допълнително условията относно политиката, залегнали в настоящото решение.
2. Главните компоненти на тази стратегия са реформа на слабите части на испанския банков сектор и въвеждането на по-строга нормативна и надзорна уредба за сектора.
3. Реформата на слабите части на испанския банков сектор се състои от следните три елемента:
а)
набелязване на потребностите от капитал на отделните банки чрез всеобхватен анализ на качеството на активите на банковия сектор и извършване на тест за устойчивост за всяка банка поотделно въз основа на посочения анализ на качеството на активите. Въз основа на резултатите от теста за устойчивост банките, които се нуждаят от вливане на капитал, ще бъдат разделени на три отделни групи. Всяка група ще има задължението да представи планове за преструктуриране и контролирано оздравяване, както и всички допълнителни и последващи мерки, съгласно предвиденото в меморандума за разбирателство;
б)
рекапитализация, преструктуриране и/или контролирано оздравяване на слабите банки въз основа на планове за преодоляване на евентуален недостиг на капитал, установен чрез тестовете за устойчивост. Тези планове ще се основават на принципите за жизнеспособност, намаляване на разходите за данъкоплатците (поделяне на тежестта) и ограничаване на случаите на нарушаване на конкуренцията. За тази цел Испания ще приеме законодателство за i) допускане прилагането на процедури за непривилегировани задължения, включително задължителни форми на поделяне на тежестта, и ii) подобряване на рамката за контролирано оздравяване на банките с оглед на включването на съответните правомощия за това за ФОПБ и Фонда за гарантиране на влоговете (ФГВ), и като се вземе предвид регулаторното предложение на ЕС за управление на кризите и оздравяване на банките, включително специални инструменти за преструктуриране на нежизнеспособни банки;
в)
разделяне на активите в банките, които получават държавна помощ за рекапитализация, и прехвърляне на обезценените активи към външно дружество за управление на активи с цел реализиране на дългосрочната им стойност. Като провежда тесни консултации с Комисията, ЕЦБ и ЕБО, и с техническата помощ на МВФ Испания ще изготви всеобхватна законодателна рамка за учредяването и функционирането на дружеството за управление на активи, така че до ноември 2012 г. то да се превърне в напълно работеща структура.
4. За да се осигури надеждна рамка за банковия сектор, Испания въвежда освен това по-строга нормативна и надзорна уредба и засилва управлението. Стратегията и условията, които са указани изчерпателно в меморандума за разбирателство, включват наред с другото следните мерки:
а)
изискване испанските кредитни институции да повишат съотношението на базовия собствен капитал от първи ред до най-малко 9 % съгласно определението за капитал, въведено с процедурата на ЕБО по рекапитализация;
б)
изискване от 1 януари 2013 г. испанските кредитни институции да прилагат определението за капитал, въведено с Регламента за капиталовите изисквания;
в)
преразглеждане на нормативната уредба за провизиите срещу загуби по заеми. По-конкретно въз основа на опита от финансовата криза испанските власти представят предложения за изменения на тази уредба, като отчитат временните мерки, приети през последните месеци, както и нормативната уредба на ЕС в областта на счетоводството;
г)
допълнително засилване на оперативната независимост на централната банка (Banco de España); в съответствие с международните препоръки и стандарти правомощията на Министерството на икономиката по издаване на лицензи и налагане на санкции в банковия сектор се прехвърлят на Banco de España;
д)
допълнително усъвършенстване на процедурите за надзор от страна на Banco de España въз основа на вътрешен одит;
е)
преразглеждане на нормите за управлението на гаранционните органи във финансовия сектор (ФОПБ и ФГВ) с цел предотвратяване на възможни конфликти на интереси;
ж)
въвеждане на по-строги правила за управлението на спестовните банки и банките, притежавани от спестовни банки;
з)
изменение на законодателството за защита на потребителите и за ценните книжа с цел ограничаване на разпродажбата от страна на банки на инструменти за подчинен дълг (или инструменти без покритие от ФГП) на неквалифицирани клиенти на дребно, както и засилване на контрола върху спазването им от страна на властите;
и)
предприемане на действия за намаляване на разходите за данъкоплатците, свързани с преструктурирането на банките. След разпределяне на загубите към притежателите на собствен капитал испанските власти ще изискат мерки за поделяне на тежестта от притежателите на хибриден капитал и на подчинен дълг в банки, получаващи публичен капитал;
й)
поемане на ангажимент за налагане на горна граница за възнагражденията на членовете на изпълнителните и надзорните съвети на всички банки, получаващи държавна помощ;
к)
подобряване на публичния кредитен регистър.
5. Властите ще предоставят на Комисията, ЕЦБ, ЕБО и МВФ, при условия на строга поверителност, необходимите данни за наблюдение на банковия сектор.
6. Комисията, съгласувано с ЕЦБ и ЕБО, ще проверява периодично изпълнението на свързаните с финансовата помощ условия относно политиката чрез мисии и редовни доклади на испанските власти всяко тримесечие. Ще се провежда редовно наблюдение на дейностите на ФОПБ в контекста на програмата.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Кралство Испания.
Съставено в Брюксел на 23 юли 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 23ης Ιουλίου 2012
που απευθύνεται στην Ισπανία σχετικά με ειδικά μέτρα για την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
(2012/443/ΕΕ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 136 παράγραφος 1 στοιχείο β) σε συνδυασμό με το άρθρο 126 παράγραφος 6,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Το άρθρο 136 παράγραφος 1 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει τη δυνατότητα κατάρτισης κατευθυντηρίων γραμμών για την οικονομική πολιτική ειδικά των κρατών μελών με νόμισμα το ευρώ.
(2)
Στη σύσταση σχετικά με το εθνικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της Ισπανίας για το 2012 και στη γνώμη σχετικά με το πρόγραμμα σταθεροποίησης της Ισπανίας για την περίοδο 2012-2015 (1), το Συμβούλιο συνιστά στην Ισπανία να λάβει μέτρα για να «να εφαρμόσει τη μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα, ιδίως δε να συμπληρώσει την υπό εξέλιξη αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα με τη διευθέτηση της κατάστασης όσων ασθενών χρηματοπιστωτικών οργανισμών έχουν απομείνει, να προωθήσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κληροδοτημένων περιουσιακών στοιχείων στους ισολογισμούς των τραπεζών, και να καθορίσει έναν σαφή προσανατολισμό όσον αφορά τη χρηματοδότηση και τη χρήση προστατευτικών μηχανισμών».
(3)
Η άφθονη διαθεσιμότητα εξωτερικής χρηματοδότησης με χαμηλό κόστος κατά τη δεκαετία του 2000 αποτέλεσε το έναυσμα για την εκρηκτική ανάπτυξη που σημειώθηκε με κινητήριο μοχλό τον δανεισμό στον χώρο της εγχώριας ζήτησης και των περιουσιακών στοιχείων στην Ισπανία, που συγκεντρώθηκε ιδίως στον τομέα των κτηματομεσιτικών συναλλαγών. Η έκρηξη της φούσκας στους τομείς των ακινήτων και της οικοδομής και η οικονομική ύφεση που ακολούθησε επηρέασαν αρνητικά τον ισπανικό τραπεζικό κλάδο. Αυτό είχε ως συνέπεια να χάσουν οι ισπανικές τράπεζες σε μεγάλο βαθμό την πρόσβαση με προσιτούς όρους στις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης, με αποτέλεσμα να εξαρτώνται σε υπέρογκο βαθμό από την αναχρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, με την εξαίρεση ορισμένων μεγάλων και διεθνώς διαφοροποιημένων πιστωτικών ιδρυμάτων. Επιπλέον, η ικανότητα δανεισμού τους έχει περιοριστεί σοβαρά από τον αντίκτυπο που είχαν οι υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής τους ικανότητας εμπράγματων ασφαλειών.
(4)
Η σημαντική συρρίκνωση της οικονομίας κατά τα τελευταία έτη, η οποία πλήττει την απασχόληση και την ανεργία με πολύ αρνητικό τρόπο, επιδείνωσε σε σημαντικό βαθμό τη δημοσιονομική θέση της Ισπανίας. Με βάση την επικαιροποίηση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής των εαρινών προβλέψεων για το 2012, το γενικό δημόσιο έλλειμμα προβλέπεται ότι θα ανέλθει σε 6,3 % του ΑΕΠ το 2012 σε σύγκριση με αναμενόμενο έλλειμμα 5,3 % του ΑΕΠ στο πρόγραμμα σταθερότητας για το 2012 και στο νομοσχέδιο του προϋπολογισμού για το έτος 2012. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αυξήθηκε σε 68,5 % του ΑΕΠ το 2011, ενώ σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία των υπηρεσιών της Επιτροπής για τις εαρινές προβλέψεις το 2012, αναμένεται να εκτιναχθεί σε 80,9 % του ΑΕΠ το 2012 και σε 86,8 % το 2013 με βάση τα σενάρια χωρίς μεταβολή πολιτικής, υπερβαίνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την τιμή αναφοράς της Συνθήκης για όλα τα έτη. Οι κίνδυνοι που συνδέονται με το μακροοικονομικό σενάριο και τους δημοσιονομικούς στόχους, καθώς και με τα πρόσθετα χρηματοοικονομικά μέτρα διάσωσης, ενδέχεται να συμβάλουν στην περαιτέρω αύξηση του δημόσιου χρέους. Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις αυτές, το Συμβούλιο απηύθυνε στις 10 Ιουλίου 2012 σύσταση στην Ισπανία βάσει της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) να θέσει πέρας στην παρούσα κατάσταση υπερβολικού ελλείμματος έως το 2014.
(5)
Οι ισπανικές αρχές έχουν λάβει ορισμένα σημαντικά μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του τραπεζικού τομέα. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται η εκκαθάριση των ισολογισμών των τραπεζών, η αύξηση των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων, η αναδιάρθρωση του κλάδου των ταμιευτηρίων καθώς και η σημαντική αύξηση των προβλέψεων για απαιτήσεις σε σχέση με τα δάνεια Ανάπτυξης της Ακίνητης Περιουσίας (ΑΑΠ) και τα υποθηκευμένα περιουσιακά στοιχεία. Τα μέτρα αυτά δεν αποδείχτηκαν ωστόσο επαρκή για να μειωθούν οι πιέσεις των αγορών.
(6)
Τον Φεβρουάριο του 2011, οι ισπανικές αρχές αύξησαν τον απαιτούμενο ελάχιστο συντελεστή ιδίων κεφαλαίων («βασικό κεφάλαιο») σε 8 % των σταθμισμένων βάσει κινδύνου στοιχείων ενεργητικού των τραπεζών και έθεσαν στις τράπεζες προθεσμία έως τον Σεπτέμβριο του 2011 για να συμμορφωθούν με το νέο αυτό κανονισμό. Για τις τράπεζες που εξαρτώνται περισσότερο από τη χρηματοδότηση στις αγορές χονδρικής και χαρακτηρίζονται από περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά, ο ελάχιστος δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας αυξήθηκε σε 10 %. Τον Φεβρουάριο και τον Μάιο του 2012 εκδόθηκαν νέες νομοθετικές διατάξεις, με τις οποίες επιβάλλεται στις τράπεζες η υποχρέωση να σχηματίζουν αυξημένες προβλέψεις και κεφαλαιουχικά αποθέματα εφεδρείας έναντι πιθανών ζημιών τόσο για τα εξυπηρετούμενα, όσο και για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια από τον κληροδοτημένο όγκο των περιουσιακών στοιχείων από τους χώρους της οικοδομής και των ακινήτων. Το αναμενόμενο συνολικό ύψος των εν λόγω νέων απαιτήσεων για τις προβλέψεις ανέρχεται σε περίπου 84 δισεκατ. ευρώ.
(7)
Από τον Απρίλιο του 2012, η συνολική ακαθάριστη χρηματοδοτική συνεισφορά από το ισπανικό κράτος (εξαιρουμένων των εγγυήσεων από την έκδοση ομολόγων) ανήλθε σε περίπου 15 δισεκατ. ευρώ. Η κεφαλαιακή υποστήριξη δόθηκε μέσω του Ταμείου για την ομαλή αναδιάρθρωση του τραπεζικού κλάδου (FROB) το οποίο εξοπλίστηκε με μετοχικό κεφάλαιο ύψους 15 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 9 δισεκατ. ευρώ είχαν ήδη καταβληθεί. Το κράτος χορήγησε επίσης εγγυήσεις για μη εξαρτημένα τραπεζικά ομολογιακά δάνεια συνολικού ύψους περίπου 86 δισεκατ. ευρώ (από το συνολικό αυτό ποσό, εκκρεμεί η χορήγηση εγγυήσεων για ποσό περίπου 58 δισεκατ. ευρώ). Μολονότι το Ταμείο FROB διέθετε ακόμα ένα υπόλοιπο δυναμικό ανερχόμενο στο τριπλάσιο του χορηγούμενου κεφαλαίου, η διαθέσιμη υποστήριξη προς το δημόσιο τομέα στο εσωτερικό της χώρας δεν πρόκειται να επαρκέσει, ώστε να εγκαθιδρυθεί ένα αρκετά εκτεταμένο προστατευτικό δίκτυο αντιστήριξης για τη διενέργεια των απαιτούμενων μέτρων συστηματικής εκκαθάρισης του τραπεζικού κλάδου.
(8)
Οι ανησυχίες σχετικά με την ανάγκη για περαιτέρω ανακεφαλαιοποίηση του τραπεζικού τομέα έχουν συμβάλει στην αύξηση των πιέσεων της αγοράς στα ισπανικά κρατικά ομόλογα. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έφτασαν σε επίπεδα σαφώς ανώτερα των 500 μονάδων βάσης στα τέλη Ιουνίου 2012 και στις αρχές Ιουλίου 2012, αυξάνοντας το κόστος χρηματοδότησης για το ισπανικό κρατικό χρέος. Η αυξανόμενη επιβάρυνση από τους τόκους έρχεται να προστεθεί στα καυτά ζητήματα των δημοσιονομικών της Ισπανίας και της διόρθωσης του υπερβολικού ελλείμματος. Συνεπώς, η συνολική αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα και η ανακεφαλαιοποίηση συνιστούν σημαντικά στοιχεία για τη μείωση των πιέσεων που ασκούνται στα δημόσια οικονομικά.
(9)
Οι ισπανικές αρχές ζήτησαν επισήμως χρηματοδοτική συνδρομή στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης αναδιάρθρωσης και ανακεφαλαιοποίησης του ισπανικού τραπεζικού τομέα στις 25 Ιουνίου 2012. Η συνδρομή ζητείται με βάση τους όρους της χρηματοδοτικής συνδρομής για την ανακεφαλαιοποίηση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ). Η παρεχόμενη συνδρομή υπόκειται σε συγκεκριμένους όρους για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο, όπως προβλέπει το μνημόνιο κατανόησης (ΜΚ) που διαπραγματεύτηκαν η ισπανική κυβέρνηση και η Επιτροπή, σε σύνδεση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ), με την τεχνική βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Η συνδρομή θα περιλαμβάνει όρους ειδικά για τις τράπεζες, οι οποίοι θα συνάδουν με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, και οριζόντιους όρους. Παράλληλα, η Ισπανία οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως προς τις δεσμεύσεις και τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει βάσει της ΔΥΕ και προς τις συστάσεις για την αντιμετώπιση μακροοικονομικών ανισορροπιών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.
(10)
Η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αντοχής του ισπανικού τραπεζικού τομέα έχει καθοριστική σημασία για τη διαφύλαξη της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στην Ισπανία και τον περιορισμό της μετάδοσης της οικονομικής πίεσης σε άλλες οικονομίες της ευρωζώνης και, επομένως, για την αποτροπή δυσμενών επιπτώσεων για την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας και της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Τα σημαντικά μέτρα που έχουν ληφθεί έως σήμερα για την αντιμετώπιση των προαναφερόμενων προβλημάτων δεν αποδείχθηκαν απολύτως επαρκή. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η λήψη περαιτέρω μέτρων. Η Ισπανία θα πρέπει ιδίως να θέσει σε εφαρμογή πρόσθετα ειδικά μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχει κληρονομήσει από τα στοιχεία του ενεργητικού, για την αποκατάσταση των μηχανισμών χρηματοδότησης με πηγή την αγορά, για τη μείωση της εξάρτησης των τραπεζών από την υποστήριξη μέσω της παροχής ρευστότητας από την κεντρική τράπεζα και για την ενδυνάμωση των μηχανισμών επισήμανσης των κινδύνων και διαχείρισης των κρίσεων.
(11)
Ως σκέλος της συνολικής στρατηγικής, εκείνο που έχει ζωτική σημασία για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν κληροδοτηθεί από τα στοιχεία του ενεργητικού είναι να επιβληθεί ο σαφής διαχωρισμός των προβληματικών περιουσιακών στοιχείων των ενισχυόμενων τραπεζών από τους ισολογισμούς των τραπεζών. Αυτό θα πρέπει να ισχύσει ιδίως για τα δάνεια που συνδέονται με την Ανάπτυξη της Ακίνητης Περιουσίας (ΑΑΠ) και τα υποθηκευμένα περιουσιακά στοιχεία. Με τον εν λόγω διαχωρισμό θα αρθούν οι αμφιβολίες που εξακολουθούν να υφίστανται σχετικά με την ποιότητα των ισολογισμών των τραπεζών, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να ασκήσουν καλύτερα το ρόλο της χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης.
(12)
Επιπλέον, η βελτίωση της διαφάνειας στους ισολογισμούς των τραπεζών με αυτό τον τρόπο μπορεί να διευκολύνει την ομαλή συρρίκνωση των χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των τραπεζών έναντι του κλάδου των κτηματομεσιτικών συναλλαγών, να αποκαταστήσει τη χρηματοδότηση με πηγή την αγορά και να μειώσει την εξάρτηση των τραπεζών από την υποστήριξη μέσω της παροχής ρευστότητας από την κεντρική τράπεζα.
(13)
Η εξασφάλιση ενός υγιούς πλαισίου για τον ισπανικό τραπεζικό τομέα απαιτεί την ενίσχυση των μηχανισμών εντοπισμού των κινδύνων και των μηχανισμών διαχείρισης κρίσεων. Η αποτελεσματική στρατηγική πρέπει να συμπεριλαμβάνει τις αλλαγές που αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου, λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Θα πρέπει επιπλέον να ενισχυθεί η εταιρική διακυβέρνηση εναρμονιζόμενη με τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η Επιτροπή, σε συνεννόηση με την ΕΚΤ, την ΕΤΕ και το ΔΝΤ, έχει συμφωνήσει με τις ισπανικές αρχές όσον αφορά τους ειδικούς όρους σχετικά με την πολιτική στο χρηματοοικονομικό τομέα που ισχύουν για τη χορήγηση της χρηματοδοτικής συνδρομής. Οι όροι περιλαμβάνονται σε ένα μνημόνιο κατανόησης που θα υπογραφεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις ισπανικές αρχές. Οι λεπτομερείς όροι χρηματοδότησης θα περιληφθούν σε μια συμφωνία διευκόλυνσης οικονομικής ενίσχυσης.
Η Ισπανία πρέπει να προχωρήσει σε επαρκή ανακεφαλαιοποίηση και σε ενδελεχή αναδιάρθρωση του τραπεζικού της συστήματος. Όσον αφορά το σημείο αυτό, η Ισπανία θα αναπτύξει σε συνεργασία με την Επιτροπή και σε συνεννόηση με την ΕΚΤ τη στρατηγική που θα διέπει τη μελλοντική δομή, τη λειτουργία και τη βιωσιμότητα των ισπανικών τραπεζών, στην οποία θα προσδιορίζεται ο τρόπος με τον οποίο θα εξασφαλίζεται ότι θα είναι σε θέση να λειτουργούν χωρίς περαιτέρω κρατική στήριξη. Η στρατηγική αυτή θα περιληφθεί σε ΜΚ, όπου θα αναλύονται περαιτέρω οι όροι πολιτικής που ενσωματώνονται στην παρούσα απόφαση.
2. Οι βασικές συνιστώσες της στρατηγικής αυτής είναι η αναμόρφωση των αδύναμων τμημάτων του ισπανικού τραπεζικού τομέα και η ενίσχυση των ρυθμιστικών και εποπτικών πλαισίων για τον τραπεζικό τομέα.
3. Η αναμόρφωση των αδύναμων τμημάτων του ισπανικού τραπεζικού τομέα θα πρέπει να συναποτελείται από τα ακόλουθα τρία στοιχεία:
α)
τον εντοπισμό των μεμονωμένων αναγκών για τραπεζικά κεφάλαια μέσω της συνολικής επισκόπησης της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού του τραπεζικού τομέα και της διενέργειας προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων για κάθε μεμονωμένη τράπεζα, με κριτήριο την εν λόγω επισκόπηση της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού. Βάσει των αποτελεσμάτων της προσομοίωσης αυτής, οι τράπεζες που χρειάζονται εισφορές σε κεφάλαιο θα χωριστούν σε τρεις ομάδες. Κάθε ομάδα θα αναλάβει την υποχρέωση να παρουσιάσει σχέδιο αναδόμησης και σχέδιο ανάκαμψης και εξυγίανσης, καθώς και όλα τα συμπληρωματικά και επακόλουθα μέτρα, σύμφωνα με το ΜΚ·
β)
την ανακεφαλαιοποίηση, την αναδιάρθρωση και/ή την ανάκαμψη και εξυγίανση με μεθοδευμένο τρόπο για τις αδύναμες τράπεζες, με βάση τα σχέδια για την αντιμετώπιση της τυχόν έλλειψης κεφαλαίων που εντοπίζεται στις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων. Τα σχέδια αυτά θα βασίζονται στις αρχές της βιωσιμότητας, της ελαχιστοποίησης του κόστους για τους φορολογουμένους (καταμερισμός του βάρους) και του περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Προς το σκοπό αυτό η Ισπανία θα εκδώσει νομοθετικές πράξεις με σκοπό i) να επιτραπεί η εφαρμογή της υποχρέωσης μειωμένης εξασφάλισης, συμπεριλαμβανομένων και υποχρεωτικών μορφών καταμερισμού του φόρτου, ii) αναβάθμιση του πλαισίου εξυγίανσης των τραπεζών με σκοπό να ενσωματωθούν σχετικές εξουσίες εξυγίανσης στο FROB και το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων (TEK) και λαμβάνοντας υπόψη τη ρυθμιστική πρόταση της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων και την εξυγίανση των τραπεζών, μεταξύ άλλων με τη χρήση ειδικών εργαλείων για την εξυγίανση μη βιώσιμων τραπεζών·
γ)
τον διαχωρισμό των περιουσιακών στοιχείων σε εκείνες τις τράπεζες που λαμβάνουν δημόσια στήριξη κατά τις προσπάθειες ανακεφαλαιοποίησής τους και τη μεταφορά τους από τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία σε εξωτερική Εταιρεία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων (ΕΔΠΣ) με σκοπό την υλοποίηση της μακροπρόθεσμης αξίας τους. Η Ισπανία, σε στενή διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων και την ΕΤΕ και με την τεχνική βοήθεια του ΔΝΤ, θα ετοιμάσει ένα συνεκτικό νομοθετικό πλαίσιο για τη θέσπιση και λειτουργία της ΕΔΠΣ κατά τρόπον ώστε να είναι πλήρως επιχειρησιακή έως τον Νοέμβριο 2012.
4. Προκειμένου να εξασφαλισθεί η ύπαρξη ενός υγιούς πλαισίου για τον τραπεζικό τομέα, η Ισπανία θα ενισχύσει επίσης τα ρυθμιστικά και εποπτικά πλαίσια και θα ενισχύσει τη διακυβέρνηση. Στη στρατηγική αυτή και σχετικούς όρους, όπως συνοψίζονται στο ΜΚ, εντάσσονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα μέτρα:
α)
υποχρέωση των ισπανικών πιστωτικών ιδρυμάτων να αυξήσουν την αναλογία τους Κοινών Μετοχών Κατηγορίας (ΚΜΚ) 1 σε τουλάχιστον 9 % σύμφωνα με τον καθορισμό του κεφαλαίου που προέκυψε κατά την άσκηση κεφαλαιοποίησης από την ΕΤΕ·
β)
υποχρέωση, από την 1η Ιανουαρίου 2013, των ισπανικών πιστωτικών ιδρυμάτων να εφαρμόσουν τον ορισμό του κεφαλαίου που καθορίζεται στον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΚΚΑ)·
γ)
επανεξέταση του νομικού πλαισίου όσον αφορά τις προβλέψεις για ζημίες επί δανείων. Με βάση ιδίως τις εμπειρίες από τη χρηματοπιστωτική κρίση, οι ισπανικές αρχές θα πρέπει να υποβάλουν προτάσεις για την αναμόρφωση του μόνιμου πλαισίου όσον αφορά τις προβλέψεις για ζημίες δανείων, λαμβάνοντας υπόψη τα προσωρινά μέτρα που θεσπίστηκαν κατά τους τελευταίους μήνες, καθώς και το λογιστικό πλαίσιο της ΕΕ·
δ)
περαιτέρω ενίσχυση της λειτουργικής ανεξαρτησίας που απολαμβάνει η Banco de España· σε συμφωνία με τις διεθνείς συστάσεις και τα πρότυπα μεταβίβαση των εξουσιών επιβολής κυρώσεων και χορήγησης αδειών του Υπουργείου Οικονομίας όσον αφορά τον τραπεζικό τομέα στην Banco de España·
ε)
περαιτέρω ενίσχυση των εποπτικών διαδικασιών της Banco de España με βάση τον εσωτερικό έλεγχο·
στ)
αναθεώρηση των σχετικών με τη διακυβέρνηση ρυθμίσεις των οργανισμών του χρηματοπιστωτικού δικτύου ασφαλείας (FROB και ΤΕΚ), κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων·
ζ)
ενίσχυση των κανόνων σχετικά με τη διακυβέρνηση του τομέα των τραπεζών καταθέσεων ταμιευτηρίου και των τραπεζών που ανήκουν σε τράπεζες καταθέσεων ταμιευτηρίου·
η)
τροποποίηση της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών και τις κινητές αξίες, με σκοπό τον περιορισμό της πώλησης δευτερευόντων χρεωστικών μέσων από τράπεζες, και ενίσχυση της παρακολούθησης της συμμόρφωσης από τις αρχές·
θ)
λήψη μέτρων για την ελαχιστοποίηση του κόστους της αναδόμησης των τραπεζών για τους φορολογούμενους. Μετά τον προσδιορισμό των ζημιών για τους μετόχους, οι ισπανικές αρχές θα απαιτήσουν μέτρα καταμερισμού του φόρτου από τους μετόχους υβριδικού κεφαλαίου και τμημάτων του χρέους σε τράπεζες στις οποίες χορηγούνται κεφάλαια του δημοσίου·
ι)
δέσμευση για τη θέσπιση ανώτατου ορίου ως προς τις αμοιβές των μελών του διοικητικού ή εποπτικού συμβουλίου όλων των τραπεζών στις οποίες έχει παρασχεθεί κρατική ενίσχυση·
ια)
βελτίωση του μητρώου πιστώσεων του δημοσίου.
5. Οι αρχές θα παρέχουν στην Επιτροπή, την ΕΚΤ, το ΕΤΕ και το ΔΝΤ, υπό αυστηρούς όρους ως προς την εμπιστευτικότητα, τα αναγκαία δεδομένα για την παρακολούθηση του τραπεζικού τομέα.
6. Η Επιτροπή, συνεργαζόμενη με το ΕΤΕ και την ΕΚΤ, θα επαληθεύει σε τακτά διαστήματα ότι πληρούνται οι όροι πολιτικής που απορρέουν από τη χρηματοδοτική συνδρομή, μέσω αποστολών και της υποβολής τριμηνιαίων εκθέσεων από τις ισπανικές αρχές. Η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων του FROB στα πλαίσια του προγράμματος θα εκτελείται σε τακτά διαστήματα.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.
Βρυξέλλες, 23 Ιουλίου 2012.