РЕШЕНИЕ ЗА ИЗПЪЛНЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 24 юни 2011 година
за освобождаване на търсенето на нефт и природен газ и добива на нефт в Италия от прилагането на Директива 2004/17/ЕО на Европейския парламент и на Съвета относно координирането на процедурите за възлагане на поръчки от възложители, извършващи дейност в секторите на водоснабдяването, енергетиката, транспорта и пощенските услуги
(нотифицирано под номер C(2011) 4253)
(само текстът на италиански език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2011/372/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Директива 2004/17/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 31 март 2004 г. относно координирането на процедурите за възлагане на поръчки от възложители, извършващи дейност в секторите на водоснабдяването, енергетиката, транспорта и пощенските услуги (1), и по-специално член 30, параграф 5 и параграф 6 от нея,
като има предвид, че:
I. ФАКТИ
(1)
На 23 март 2011 г. Италианската асоциация на предприятията от нефтопреработвателната и минната промишленост - Assomineraria - подаде заявление по електронната поща до Комисията в съответствие с член 30, параграф 5 от Директива 2004/17/ЕО. В съответствие с член 30, параграф 5, първа алинея Комисията уведоми италианските власти за това чрез писмо от 1 април 2011 г., на което италианските власти отговориха на 19 април 2011 г. Заявлението, подадено от Assomineraria, се отнася до търсенето на нефт и природен газ и до добива на природен газ в Италия. В съответствие с предходни решения на Комисията в областта на сливанията (2) в заявлението бяха описани две различни дейности, а именно:
а)
търсене на нефт и природен газ, и
б)
добив на нефт.
(2)
В съответствие с гореспоменатите решения на Комисията, понятието „добив“ ще обхваща, за целите на настоящото решение, и „разработването“, т. е. създаване на подходяща инфраструктура за бъдещ добив (нефтени платформи, тръбопроводи, терминали и др.). Освен това, съгласно установената практика на Комисията „разработването, добивът и продажбата на суров нефт“ представлява „един продуктов пазар“ (3). Следователно за целите на настоящото решение под „добив“ се разбира както „разработването“, така и (първата) продажба на нефт.
(3)
Assomineraria е професионална асоциация, която в този контекст действа от името на основните предприятия, занимаващи се с търсене и добив в сектора на въглеводородите в Италия. Четирите основни дружества, които членуват в асоциацията, са ENI S.p.A., Edison S.p.A, Shell Italia E&P S.p.A и Total E&P Italia S.p.A.
II. ПРАВНА УРЕДБА
(4)
В член 30 от Директива 2004/17/ЕО е посочено, че договорите за изпълнение на някоя от дейностите, за които се отнася Директива 2004/17/ЕО, не попадат под действието на цитираната директива, ако в съответната държава-членка, където се извършва дейността, тази дейност е пряко изложена на конкуренция в пазари, достъпът до които не е ограничен. Прякото излагане на конкуренция се оценява въз основа на обективни критерии, като се отчитат характерните особености на съответния сектор. Достъпът се счита за неограничен, ако въпросната държава-членка е изпълнила и прилага съответните разпоредби на правото на ЕС относно отварянето на даден сектор или на част от него.
(5)
Тъй като Италия е въвела и прилага Директива 94/22/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 30 май 1994 г. относно условията за предоставяне и ползване на разрешения за проучване, изследване и производство на въглеводороди (4), в съответствие с член 30, параграф 3, първа алинея от Директива 2004/17/ЕО следва да се счита, че достъпът до пазара не е ограничен. Прякото излагане на конкуренция на определен пазар следва да се оценява въз основа на различни критерии, нито един от които сам по себе си не е от решаващо значение.
(6)
При оценяването дали съответните оператори са подложени на пряка конкуренция в пазарите, за които се отнася настоящото решение, следва да бъдат взети под внимание пазарният дял на основните пазарни участници и степента на концентрация, съществуваща в тези пазари. Тъй като условията за различните видове дейности, попадащи в обхвата на настоящото решение, се различават, следва да се направят отделни оценки за всяка дейност/пазар.
(7)
Настоящото решение не засяга прилагането на правилата за защита на конкуренцията.
III. ОЦЕНКА
(8)
В посоченото в съображения 1 и 2 по-горе предишно решение на Комисията се счита, че всяка една от двете дейности, предмет на това искане (търсене на нефт и природен газ и добив на нефт), представлява отделен продуктов пазар. Поради това те следва да бъдат разгледани поотделно.
(9)
Съгласно практиката на Комисията (5) търсенето на нефт и природен газ представлява един продуктов пазар, тъй като не е възможно от самото начало да бъде определено дали търсенето ще доведе до откриване на нефт или на природен газ. На пазара на търсене на находища на нефт и природен газ дружествата, които развиват тази дейност, получават лицензи от „страната домакин“, обикновено чрез тръжни процедури (6). Освен това, в рамките на тази дългогодишна практика на Комисията бе установено, че географският обхват на този пазар включва целия свят. Тъй като нищо не показва, че в този случай определянето ще е различно, то се запазва за целите на настоящото решение.
(10)
Пазарните дялове на операторите, развиващи дейности в областта на търсенето на нефт и природен газ, могат да бъдат измерени посредством три показателя: капиталови разходи, доказани запаси и очакван добив. Използването на капиталовите разходи като показател за пазарните дялове е неподходящо, като една от причините за това са големите различия между специфичните инвестиции, които са необходими в различните географски райони. Така например, необходимите специфични инвестиции при търсене на нефт и газ в Северно море са значително по-големи в сравнение със съответните инвестиции в Близкия изток.
(11)
Обикновено за оценка на пазарните дялове в този сектор се използват останалите два параметъра, а именно дяловете от доказаните запаси и от очаквания добив (7).
(12)
Към 31 декември 2009 г. доказаните световни запаси на нефт и природен газ, взети заедно, възлизат според наличната информация (8) на общо 385,58 милиарда нормални кубични метра нефтен еквивалент („нм3 н.е.“). Към 1 януари 2010 г. общите доказани запаси на нефт и газ в Италия възлизат на малко над 0,205 милиарда нм3 н.е. (9), или малко повече от 0,05 %. Делът на отделни възлагащи органи или фирми, които развиват дейност в Италия, е дори още по-малък. Съгласно наличната информация, съществува пряка корелационна връзка между доказаните запаси на нефт и природен газ и очаквания бъдещ добив. В този смисъл, нищо в наличната информация не показва, че пазарният дял на отделните възлагащи органи или фирми, които развиват дейност в Италия, би бил съществено различен, ако бъде изразен на база очакван добив вместо на база на доказаните запаси. Като се имат предвид зависимостите между доказаните запаси и реалния добив, тези факти могат да бъдат разглеждани и като показатели за степента на конкурентност на разглеждания тук пазар.
(13)
Пазарът на търсене на находища на нефт и природен газ не е силно концентриран. Освен с присъствието на държавни дружества, този пазар се характеризира и с участието на международни вертикално интегрирани частни дружества от групата на свръхголемите нефтодобивни фирми (BP, ExxonMobil и Shell), както и няколко от така наречените „големи“ нефтодобивни дружества. Така посочените данни показват наличието на пряка изложеност на конкуренция.
(14)
Съгласно установената практика на Комисията (10) разработването, добивът и продажбата на (суров) нефт представляват отделен продуктов пазар, чийто географски обхват включва целия свят. Тъй като нищо не показва, че в този случай определянето ще е различно, то се запазва за целите на настоящото решение.
(15)
Съгласно наличната информация (11) общият световен добив на нефт през 2009 г. е възлизал на 79,948 милиона барела дневно. През същата година добивът в Италия e бил 0,095 милиона барела дневно, което съответства на пазарен дял от 0,11 %. Делът на отделни възлагащи органи или фирми, които развиват дейност в Италия, през 2009 г. е следният: при дневен световен добив от 1 007 хиляди барела (12), делът на ENI е 1,26 % от световния добив на нефт; световният добив на Shell е 1 581 хиляди барела нефт дневно (13), което му определя пазарен дял от 1,98 % от световния добив на нефт; световният добив на Total е 1 381 хиляди барела нефт дневно (14), което му определя пазарен дял от 1,73 % от световния добив на нефт; на последно място, Edison има дневен добив (15) от 5 хиляди барела нефт в целия свят, което съответства на пазарен дял от 0,006 % от световния добив на нефт.
(16)
За целите на настоящия анализ е важно да се вземе предвид степента на концентрация, съществуваща в съответния пазар като цяло. С оглед на горепосоченото Комисията отбелязва, че пазарът за добив на суров нефт се характеризира с присъствието на големи държавни дружества, както и на три международни вертикално интегрирани частни дружества (от групата на така наречените „свръхголеми“ нефтодобивни фирми: BP, ExxonMobil и Shell, чиито дялове от добива на нефт през 2009 г. възлизат съответно на 3,2 %, 3,0 % и 2,0 % (16), както и на определен брой т. нар. „големи участници на пазара“ (17). Тези фактори показват, че на пазара присъстват няколко участници, между които може да се предполага, че съществува реална конкуренция.
IV. ЗАКЛЮЧЕНИЯ
(17)
Предвид факторите, разгледани в съображения 8-16, условието за пряко излагане на конкуренция, посочено в член 30, параграф 1 от Директива 2004/17/ЕО, се счита за изпълнено в Италия по отношение на следните услуги:
а)
търсене на нефт и природен газ, и
б)
добив на нефт.
(18)
Тъй като условието за свободен достъп до пазара се счита за изпълнено, Директива 2004/17/ЕО следва да не се прилага нито при възлагане на поръчки от възложителите с оглед предоставянето на посочените в съображение 17, букви а) и б) услуги в Италия, нито при организирането на конкурси за проекти за упражняване на такава дейност в посочените географски райони.
(19)
Според заявката, в Италия в повечето от находищата се добива както нефт, така и природен газ, в различно съотношение (18). Добивът на природен газ не е предмет на настоящото заявление за освобождаване и разпоредбите на Директива 2004/17/ЕО продължават да се прилагат за този сектор. В този контекст се напомня, че по отношение на договорите за възлагане на обществени поръчки, покриващи няколко дейности, се прилага член 9 от Директива 2004/17/ЕО. Това означава, че когато възлагащият орган провежда „смесена“ обществена поръчка - т.е. обществена поръчка, която подпомага извършването както на дейности, освободени от прилагането на Директива 2004/17/ЕО, така и на дейности, които не са освободени - под внимание ще се вземат дейностите, за които договорът е основно предназначен. При подобни смесени обществени поръчки, целящи основно да подпомогнат добива на природен газ, се прилагат разпоредбите на Директива 2004/17/ЕО. Ако действително е невъзможно да се определи за коя дейност е предназначен основно договорът, поръчката се възлага в съответствие с правилата, посочени в член 9, параграфи 2 и 3 от Директива 2004/17/ЕО.
(20)
Настоящото решение се основава на правната и фактическата обстановка от март 2011 г. до април 2011 г., както е видно от информацията, предоставена от Assomineraria и от италианските власти, както и от Статистическия преглед на Бритиш Петролиум на световната енергетика за 2010 г. То може да бъде преразгледано, ако вследствие на съществени промени в правната или фактическата обстановка престанат да бъдат изпълнени условията за прилагането на член 30, параграф 1 от Директива 2004/17/ЕО.
(21)
Мерките, предвидени в настоящото решение, са в съответствие със становището на Консултативния комитет по обществени поръчки,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Директива 2004/17/ЕО не се прилага за поръчки, възложени от възложители на поръчки и предназначени да способстват осъществяването на следните услуги в Италия:
а)
търсене на нефт и природен газ, и
б)
добив на нефт.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Италианската република.
Съставено в Брюксел на 24 юни 2011 година.
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΉ ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 24ης Ιουνίου 2011
σχετικά με την εξαίρεση της αναζήτησης πετρελαίου και αερίου και της εκμετάλλευσης πετρελαίου στην Ιταλία από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 4253]
(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2011/372/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/17/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (1), και ιδίως το άρθρο 30 παράγραφοι 5 και 6,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ
(1)
Στις 23 Μαρτίου 2011 η Italian Petroleum and Mining Industry Association - Assomineraria διαβίβασε στην Επιτροπή, με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, αίτημα δυνάμει του άρθρου 30 παράγραφος 5 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 30 παράγραφος 5 πρώτο εδάφιο, η Επιτροπή πληροφόρησε σχετικά τις ιταλικές αρχές, με επιστολή της 1 Απριλίου 2011, στην οποία οι ιταλικές αρχές απάντησαν με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 19 Απριλίου 2011. Το αίτημα που υπέβαλε η Assomineraria αφορά την αναζήτηση πετρελαίου και αερίου και την εκμετάλλευση πετρελαίου στην Ιταλία. Ευθυγραμμιζόμενο με παλαιότερες αποφάσεις της Επιτροπής για συγχωνεύσεις (2), το αίτημα περιλάμβανε δύο διακριτές δραστηριότητες, και συγκεκριμένα:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου
(2)
Σύμφωνα με τις προαναφερθείσες αποφάσεις της Επιτροπής, για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας θα θεωρηθεί ότι η «παραγωγή» περιλαμβάνει και την «ανάπτυξη», δηλαδή τη συγκρότηση επαρκούς υποδομής για μελλοντική παραγωγή (εξέδρες πετρελαίου, σωληνώσεις, τερματικοί σταθμοί κ.λπ.). Επι πλέον, σύμφωνα με πάγια πρακτική της Επιτροπής, «η ανάπτυξη, η παραγωγή και οι πωλήσεις αργού πετρελαίου» συνιστούν «μια σχετική αγορά προϊόντος» (3). Έτσι, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η «παραγωγή» θα εκλαμβάνεται ότι συμπεριλαμβάνει τόσο την «ανάπτυξη», όσο και την (πρώτη) πώληση πετρελαίου.
(3)
Η Assomineraria αποτελεί εμπορική ένωση η οποία, στο πλαίσιο αυτό, ενεργεί εξ ονόματος των βασικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της αναζήτησης και παραγωγής υδρογονανθράκων στην Ιταλία. Οι τέσσερις κύριες εταιρείες που είναι συνδεδεμένες με την ένωση είναι η ENI SpA, η Edison SpA, η Shell Italia E&P SpA και η Total E&P Italia SpA.
II. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
(4)
Το άρθρο 30 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ προβλέπει ότι οι συμβάσεις που προορίζονται να επιτρέψουν την άσκηση δραστηριότητας που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ δεν υπόκεινται στην εν λόγω οδηγία, εάν η δραστηριότητα, στο κράτος μέλος όπου ασκείται, είναι απευθείας εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σε αγορές στις οποίες η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη. Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό εκτιμάται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών του οικείου τομέα. Θεωρείται ότι η πρόσβαση σε μία αγορά δεν περιορίζεται, εφόσον το κράτος μέλος έχει ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο και εφαρμόζει τις διατάξεις της σχετικής νομοθεσίας της ΕΕ για την ελευθέρωση ενός συγκεκριμένου τομέα ή μέρους του.
(5)
Δεδομένου ότι η Ιταλία έχει ενσωματώσει και θέσει σε εφαρμογή την οδηγία 94/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 1994, για τους όρους χορήγησης και χρήσης των αδειών έρευνας, αναζήτησης και παραγωγής υδρογονανθράκων (4), η πρόσβαση στην αγορά πρέπει να θεωρείται ότι δεν είναι περιορισμένη, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 30 παράγραφος 3 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Η απευθείας έκθεση στον ανταγωνισμό σε συγκεκριμένη αγορά πρέπει να εκτιμάται βάσει διαφόρων κριτηρίων, κανένα από τα οποία δεν είναι, από μόνο του, αποφασιστικής σημασίας.
(6)
Για τους σκοπούς αξιολόγησης του κατά πόσον οι σχετικοί φορείς είναι απευθείας εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό στις αγορές που αφορά η παρούσα απόφαση, λαμβάνεται υπόψη το μερίδιο αγοράς των κύριων παραγόντων και ο βαθμός συγκέντρωσης στις εν λόγω αγορές. Δεδομένου ότι για τις διάφορες δραστηριότητες που καλύπτονται από την παρούσα απόφαση οι συνθήκες ποικίλλουν, διενεργείται χωριστή αξιολόγηση για κάθε δραστηριότητα/αγορά.
(7)
Με την παρούσα απόφαση δεν θίγεται η εφαρμογή των κανόνων περί ανταγωνισμού.
III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
(8)
Στις προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται ανωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2, κάθε μια από τις δύο δραστηριότητες που αποτελούν αντικείμενο του αιτήματος αυτού (αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και παραγωγή πετρελαίου) έχει θεωρηθεί ότι αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Κατά συνέπεια οι δραστηριότητες αυτές πρέπει να εξεταστούν ξεχωριστά.
(9)
Σύμφωνα με πάγια πρακτική της Επιτροπής (5), η αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου αποτελεί μια από τις σχετικές αγορές προϊόντος, δεδομένου ότι δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί εξαρχής κατά πόσον η αναζήτηση θα καταλήξει στην ανακάλυψη πετρελαίου ή φυσικού αερίου. Στην αγορά της αναζήτησης, οι εταιρείες αναζήτησης αποκτούν άδειες αναζήτησης οι οποίες χορηγούνται από «χώρες υποδοχής», που συνήθως προσφεύγουν στις διαδικασίες διαγωνισμών υποβολής προσφορών (6). Επιπλέον, βάσει της ίδιας μακροχρόνιας πρακτικής της Επιτροπής έχει διαπιστωθεί ότι το γεωγραφικό πεδίο της εν λόγω αγοράς είναι παγκόσμιο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ορισμός θα διέφερε στην περίπτωση αυτή, θα διατηρηθεί για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.
(10)
Τα μερίδια στην αγορά των φορέων που ασκούν δραστηριότητα αναζήτησης μπορούν να μετρηθούν με τη χρησιμοποίηση τριών μεταβλητών: δαπάνες κεφαλαίου, βεβαιωμένα αποθέματα και αναμενόμενη παραγωγή. Η χρησιμοποίηση των δαπανών κεφαλαίου για τη μέτρηση των μεριδίων των φορέων στην αγορά αναζήτησης έχει αποδειχθεί ακατάλληλη, μεταξύ άλλων λόγω των σημαντικών διαφορών ανάμεσα στα απαιτούμενα επίπεδα επενδύσεων που είναι αναγκαίες στις διάφορες γεωγραφικές περιοχές. Δηλαδή απαιτούνται μεγαλύτερες επενδύσεις αναζήτησης για πετρέλαιο και για αέριο στη Βόρειο Θάλασσα σε σχέση με την αναζήτηση, π.χ. στη Μέση Ανατολή.
(11)
Για την αξιολόγηση των μεριδίων αγοράς που ελέγχουν οι επιχειρήσεις στον εν λόγω τομέα έχουν κατά κανόνα εφαρμοστεί δύο άλλες παράμετροι, δηλαδή το μερίδιο βεβαιωμένων αποθεμάτων τους και η αναμενόμενη παραγωγή (7).
(12)
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στις 31 Δεκεμβρίου 2009, τα συνδυασμένα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου και αερίου ανέρχονταν συνολικά σε 385,58 δισεκατ. κανονικά κυβικά μέτρα ισοδύναμου πετρελαίου (εφεξής: Sm3 ι. π.) παγκοσμίως (8). Από την 1η Ιανουαρίου 2010, τα συνδυασμένα βεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ιταλία ήταν ελαφρά μεγαλύτερα από 0,205 δισεκατ. Sm3 ι. π (9), δηλαδή ήταν ανεπαίσθητα μεγαλύτερα από 0,05 %. Το αντίστοιχο μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην Ιταλία είναι αναγκαστικά ακόμη μικρότερο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, υπάρχει άμεση συνάρτηση μεταξύ των βεβαιωμένων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου και της προσδοκώμενης μελλοντικής παραγωγής. Συνεπώς, κανένα από τα διαθέσιμα πληροφοριακά στοιχεία δεν υποδεικνύει ότι το μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην αγορά στην Ιταλία θα ήταν σημαντικά διαφορετικό εάν είχε μετρηθεί με βάση την προσδοκώμενη παραγωγή μάλλον, παρά με βάση το μερίδιό τους στα βεβαιωμένα αποθέματα. Δεδομένης της συνάφειας μεταξύ βεβαιωμένων αποθεμάτων και πραγματικής παραγωγής, τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία μπορούν να θεωρηθούν ως ένδειξη επίσης της κατάστασης του ανταγωνισμού στην εδώ εξεταζόμενη αγορά.
(13)
Η αγορά στη δραστηριότητα αναζήτησης δεν εμφανίζει υψηλή συγκέντρωση. Με εξαίρεση ορισμένες εταιρείες κρατικής ιδιοκτησίας, η αγορά χαρακτηρίζεται από την παρουσία δύο άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες ονομάζονται «υπέρογκες» (BP και ExxonMobil), καθώς και ορισμένων άλλων που ανήκουν στις αποκαλούμενες «μεγάλες». Τα στοιχεία αυτά συνιστούν ένδειξη άμεσης έκθεσης σε ανταγωνισμό.
(14)
Κατά την πάγια πρακτική της Επιτροπής (10), η ανάπτυξη, η παραγωγή και η πώληση (αργού) πετρελαίου αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της οποίας είναι παγκόσμιο. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι ο ορισμός θα διέφερε στην περίπτωση αυτή, διατηρείται για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.
(15)
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία (11), η συνολική παγκόσμια ημερήσια παραγωγή πετρελαίου ανήλθε σε 79 948 εκατ. βαρέλια, το 2009. Το ίδιο έτος, η συνολική ημερήσια παραγωγή της Ιταλίας ανήλθε σε 0,095 εκατ. βαρέλια, με αποτέλεσμα το μερίδιο αγοράς της να ανέρχεται σε 0,11 %. Εξετάζοντας το μερίδιο των μεμονωμένων αναθετουσών αρχών που δραστηριοποιούνται στην αγορά στην Ιταλία για το 2009, η κατάσταση έχει ως εξής: με παγκόσμια παραγωγή 1 007 χιλιάδες (12) βαρέλια ημερησίως, η ENI ελέγχει μερίδιο 1,26 % επί της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα· η παγκόσμια παραγωγή της Shell, που ανέρχεται σε 1 581 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (13) της δίνει μερίδιο αγοράς που ανέρχεται σε 1,98 % της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα· η παγκόσμια παραγωγή της Total, που ανέρχεται σε 1 381 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (14) της δίνει μερίδιο αγοράς που ανέρχεται σε 1,73 % της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα· τέλος, η παγκόσμια παραγωγή της Edison, που ανέρχεται σε 5 χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως (15) της δίνει μερίδιο αγοράς που ανέρχεται, αντιστοίχως, σε 0,006 % της παραγωγής πετρελαίου σε παγκόσμια κλίμακα.
(16)
Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης, είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη ο βαθμός συγκέντρωσης και η σχετική αγορά στο σύνολό τους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η αγορά παραγωγής αργού πετρελαίου χαρακτηρίζεται από την παρουσία μεγάλων κρατικών εταιρειών και δύο άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνή κλίμακα (των αποκαλούμενων «υπέρογκων»: BP και ExxonMobil, των οποίων τα μερίδια στην παραγωγή πετρελαίου ανέρχονταν το 2009 σε 3,2 %, 3,0 % και 2,0 % αντιστοίχως (16)) όπως και ορισμένων επονομαζομένων «μεγάλων» εταιρειών (17). Τα στοιχεία αυτά υποδεικνύουν ότι η αγορά περιλαμβάνει ορισμένο αριθμό παραγόντων μεταξύ των οποίων μπορούμε να συνάγουμε ότι υφίσταται αποτελεσματικός ανταγωνισμός.
IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
(17)
Λαμβανόμενων υπόψη των παραγόντων οι οποίοι εξετάζονται στις αιτιολογικές σκέψεις 8 έως 16 ο όρος της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό που τίθεται στο άρθρο 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ πρέπει να θεωρηθεί ότι πληρούται στην Ιταλία όσον αφορά τις ακόλουθες υπηρεσίες:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
(18)
Εφόσον θεωρείται ότι πληρούται η προϋπόθεση της χωρίς περιορισμό πρόσβασης στην αγορά, η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν πρέπει να εφαρμόζεται όταν οι αναθέτουσες αρχές συνάπτουν συμβάσεις που έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των υπηρεσιών οι οποίες παρατίθενται στα στοιχεία α) και β) της αιτιολογικής σκέψης 17 στην Ιταλία, ούτε όταν προκηρύσσονται διαγωνισμοί σχεδιασμού για την άσκηση τέτοιας δραστηριότητας στις εν λόγω γεωγραφικές περιοχές.
(19)
Σύμφωνα με την αίτηση, στην Ιταλία, τα περισσότερα πεδία εκμετάλλευσης παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο, σε διαφορετικά ποσοστά (18). Η παραγωγή φυσικού αερίου δεν υπόκειται στην παρούσα αίτηση εξαίρεσης, και για τον τομέα αυτόν εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται ότι οι συμβάσεις που αφορούν διάφορες δραστηριότητες εξετάζονται σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Αυτό σημαίνει ότι όταν ένας αναθέτων φορέας δεσμεύεται σε «μεικτή» σύναψη συμβάσεων, δηλαδή σε σύμβαση για τη στήριξη τόσο των δραστηριοτήτων που εξαιρούνται από την εφαρμογή της οδηγίας 2004/17/ΕΚ όσο και των δραστηριοτήτων που δεν εξαιρούνται, πρέπει να δίνεται προσοχή στις δραστηριότητες για τις οποίες προορίζεται κυρίως η σύμβαση. Σε περίπτωση τέτοιας μεικτής σύμβασης, όπου κύριος σκοπός είναι η υποστήριξη της παραγωγής φυσικού αερίου, εφαρμόζονται οι διατάξεις της οδηγίας 2004/17/ΕΚ. Εάν είναι αντικειμενικά αδύνατο να προσδιοριστεί για ποια δραστηριότητα προορίζεται κυρίως η σύμβαση, η σύμβαση συνάπτεται σύμφωνα με τους κανόνες που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφοι 2 και 3 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ.
(20)
Η παρούσα απόφαση βασίζεται στη νομική και πραγματική κατάσταση από τον Μάρτιιο του 2011 έως τον Απρίλιο του 2011, όπως προκύπτει από τις πληροφορίες που διαβίβασαν η Assomineraria, η επιθεώρηση «BP Statistical Review of World Energy 2010» και οι αρχές της Ιταλίας. Δύναται να αναθεωρηθεί εφόσον, λόγω σημαντικών μεταβολών στη νομική ή στην πραγματική κατάσταση, δεν πληρούνται πλέον οι όροι εφαρμογής του άρθρου 30 παράγραφος 1 της οδηγίας 2004/17/ΕΚ,
(21)
Τα μέτρα τα προβλεπόμενα στην παρούσα απόφαση συμφωνούν με τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις δημόσιες συμβάσεις,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η οδηγία 2004/17/ΕΚ δεν εφαρμόζεται στις συμβάσεις που συνάπτουν οι αναθέτουσες αρχές και οι οποίες έχουν σκοπό να επιτρέψουν την παροχή των κατωτέρω υπηρεσιών στην Ιταλία:
α)
αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου και
β)
παραγωγή πετρελαίου.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.
Βρυξέλλες, 24 Ιουνίου 2011.