РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 1258/2011 НА КОМИСИЯТА
от 2 декември 2011 година
за изменение на Регламент (ЕО) № 1881/2006 по отношение на максимално допустимите количества на нитрати в храните
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Регламент (ЕИО) № 315/93 на Съвета от 8 февруари 1993 г. за установяване на общностни процедури относно замърсителите в храните (1), и по-специално член 2, параграф 3 от него,
като има предвид, че:
(1)
С Регламент (ЕО) № 1881/2006 на Комисията от 19 декември 2006 г. за определяне на максимално допустимите количества на някои замърсители в храните (2) се установяват максимално допустимите количества на нитрати в определени листни зеленчуци.
(2)
В някои случаи, въпреки отбелязаното развитие при добрите земеделски практики, максимално допустимите количества са надвишени, поради което на определени държави-членки е предоставена временна дерогация от пускането на пазара на определени листни зеленчуци, отглеждани и предназначени за консумация на тяхна територия с нитратно съдържание, по-високо от установените максимално допустими количества.
(3)
От началото на прилагането на максимално допустимите количества на нитрати в марулите и спанака бяха проведени многобройни проучвания на факторите, които влияят на присъствието на нитрати в марулите и спанака, и на мерките, които следва да бъдат предприети за намаляване във възможно максимална степен на тяхното съдържание. Въпреки постигнатия напредък в добрата земеделска практика по намаляване присъствието на нитрати в марулите и спанака и стриктното прилагане на тази добра земеделска практика, в някои региони на Съюза не е възможно да се постигне на постоянна основа съдържание на нитрати в марулите и пресния спанак под сегашните максимални нива. Причината за това е, че климатът, и по-специално светлинните условия, са основният определящ фактор за наличието на нитрати в марулите и спанака. Тези климатични условия не могат да бъдат управлявани или променени от производителя.
(4)
За да се осигури осъвременена научна основа за по-дългосрочната стратегия за управление на риска, свързан с наличието на нитрати в зеленчуците, Европейският орган за безопасност на храните (ЕОБХ) трябваше да извърши научна оценка на този риск, като вземе предвид новата информация. При тази оценка трябваше да бъдат взети под внимание всички релевантни съображения по отношение на рисковете и ползите, например да се съотнесат евентуалните отрицателни последици от присъствието на нитрати към евентуалното положително въздействие на храненето със зеленчуци, и по-конкретно антиоксидантното действие или други свойства, които биха могли по някакъв начин да противодействат на рисковете, произтичащи от нитратите и образуваните от тях нитрозосъединения, или да компенсират тези рискове.
(5)
По искане на Комисията Експертната група по замърсителите в хранителната верига (наричана по-долу „експертната група“) прие на 10 април 2008 г. научно становище относно нитратите в зеленчуците (3). Експертната група сравни риска и ползите от излагане на нитрати чрез зеленчуците. Като обща оценка, малко е вероятно предполагаемото излагане на нитрати чрез зеленчуците да доведе до значителни рискове за здравето; поради това признатото благотворно въздействие на консумацията на зеленчуци преобладава. Експертната група отчете, че съществуват конкретно определени обстоятелства (например неблагоприятни условия за местно/домашно производство) по отношение на зеленчуци, които съставляват важен дял от хранителния режим, или при отделни лица, които са на хранителен режим, богат на зеленчуци, като рукола, при които е необходимо всеки случай да бъде оценяван поотделно.
(6)
След обсъждане на подходящите мерки и изразената загриженост по отношение на възможните рискове за кърмачета и малки деца след остра експозиция от хранителен прием, Комисията поиска от ЕОБХ допълнително научно становище относно нитратите в зеленчуците, в което да бъдат оценени по-подробно възможните рискове за кърмачета и малки деца, свързани с наличието на нитрати в пресни зеленчуци, като същевременно се вземат под внимание случаите на остра експозиция при хранителен прием и се държи сметка за най-новите данни за наличието на нитрати в зеленчуците, по-подробни данни за консумацията на зеленчуци от кърмачета и малки деца, а също и за възможността за установяване на малко по-високи от сегашните максимално допустими количества за нитрати в листните зеленчуци. На 1 декември 2010 г. експертната група излезе със становище относно възможните рискове за общественото здраве при кърмачета и малки деца, свързани с наличието на нитрати в листните зеленчуци (4).
(7)
В посоченото становище експертната група стигна до заключението, че е малко вероятно експозицията на нитрати, в рамките на сегашните или планираните максимално допустими количества, в спанак, приготвен от пресен спанак, да бъде причина за опасения за здравето, въпреки че не може да бъде изключен известен риск за някои кърмачета, хранени със спанак повече от един път на ден. ЕОБХ отбеляза, че в становището си не e взела под внимание възможните промени в нитратното съдържание, дължащи се на обработката на хранителните продукти, като например измиване, обелване и/или готвене, тъй като това не е могло да бъде направено поради липсата на представителни данни. Неотчитането на количественото въздействие на обработката, на която се подлагат храните, върху съдържанието на нитрати, съответно може да доведе до надценяване на експозицията. Освен това бе направено заключението, че количеството на нитратите в марулите не е причина за опасения за здравето на децата. Прилагането на сегашните максимално допустими количества за нитрати в марулите и спанака, или на предвидените максимални количества, които са с 500 mg/kg по-високи от сегашните максимално допустими количества, би имало незначително въздействие.
(8)
С цел осигуряване на правна сигурност за производителите от всички региони на Европейския съюз, които стриктно прилагат добрите земеделски практики за намаляване във възможно най-голяма степен на наличието на нитрати в спанака и марулите, на горното основание е целесъобразно леко да се увеличи максимално допустимото количество нитрати в пресния спанак и марулите, без да се застрашава общественото здраве.
(9)
Предвид откриваните в рукола понякога много високи количества нитрати, е целесъобразно да се определи максимално допустимото количество за рукола. Максимално допустимото количество за рукола следва да бъде преразгледано след 2 години, с оглед евентуално намаляване на максимално допустимите количества, след определянето на факторите, влияещи на наличието на нитрати в рукола, и пълното въвеждане на добрата земеделска практика по отношение на рукола.
(10)
Като се има предвид, че на ЕОБХ бе възложен мандат от Комисията да събере в една база данни всички данни за наличие на замърсители, включително и нитрати, в храните, е целесъобразно резултатите да бъдат съобщавани пряко на ЕОБХ.
(11)
Мерките, предвидени в настоящия регламент, са в съответствие със становището на Постоянния комитет по хранителната верига и здравето на животните и не бяха обект на възражение нито от страна на Европейския парламент, нито от страна на Съвета,
ПРИЕ НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
Член 1
Регламент (ЕО) № 1881/2006 се изменя, както следва:
1)
В член 7 параграфи 1, 2 и 3 се заличават.
2)
В член 9 параграф 1 се заменя със следното:
„1. Държавите-членки наблюдават допустимите количества на нитрати в зеленчуците, които могат да съдържат значителни стойности, и по-специално в зелените листни зеленчуци, и докладват резултата на ЕОБХ редовно.“
3)
В приложението раздел 1: Нитрати се заменя с раздела в приложението към настоящия регламент.
Член 2
Настоящият регламент влиза в сила на двадесетия ден след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Настоящият регламент се прилага от деня на влизането му в сила. Максимално допустимите количества за рукола, предвидени в точка 1.5 от приложението, обаче се прилагат от 1 април 2012 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Брюксел на 2 декември 2011 година.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΌΣ (ΕΕ) αριθ. 1258/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 2ας Δεκεμβρίου 2011
σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 όσον αφορά τον καθορισμό μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων για τα νιτρικά σε τρόφιμα
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 315/93 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1993, για τη θέσπιση κοινοτικών διαδικασιών για τις προσμείξεις των τροφίμων (1), και ιδίως το άρθρο 2 παράγραφος 3,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, για καθορισμό μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων για ορισμένες ουσίες οι οποίες επιμολύνουν τα τρόφιμα (2), καθορίζει τα μέγιστα επίπεδα για τα νιτρικά σε ορισμένα φυλλώδη λαχανικά.
(2)
Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρά τις εξελίξεις στην ορθή γεωργική πρακτική, διαπιστώνεται υπέρβαση των μέγιστων επιπέδων. Για τον λόγο αυτό, χορηγήθηκε προσωρινή παρέκκλιση σε κράτη μέλη όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά ορισμένων φυλλωδών λαχανικών τα οποία καλλιεργούνται και προορίζονται για κατανάλωση στο έδαφός τους και στα οποία τα επίπεδα των νιτρικών είναι υψηλότερα από τα καθορισμένα μέγιστα επίπεδα.
(3)
Από τη στιγμή που άρχισαν να εφαρμόζονται τα μέγιστα επίπεδα για τα νιτρικά στο μαρούλι και στο σπανάκι, έχουν διενεργηθεί πολλές έρευνες σχετικά με τους παράγοντες που εμπλέκονται στην παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι καθώς και σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να μειωθεί η παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι όσο το δυνατόν περισσότερο. Παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην ορθή γεωργική πρακτική με σκοπό τη μείωση της παρουσίας νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι και παρά την αυστηρή εφαρμογή αυτής της ορθής γεωργικής πρακτικής, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί με συνέπεια η παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο νωπό σπανάκι σε επίπεδα χαμηλότερα από τα ισχύοντα μέγιστα επίπεδα σε ορισμένες περιφέρειες της Ένωσης. Ο λόγος είναι ότι το κλίμα, και ιδίως οι συνθήκες φωτός, συνιστούν τον κύριο καθοριστικό παράγοντα για την παρουσία νιτρικών στο μαρούλι και στο σπανάκι. Αυτές τις κλιματικές συνθήκες ο παραγωγός δεν μπορεί ούτε να τις διαχειριστεί ούτε να τις αλλάξει.
(4)
Για να επικαιροποιηθεί η επιστημονική βάση που θα χρησιμοποιηθεί στην πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική με στόχο τη διαχείριση του κινδύνου που προκύπτει από τα νιτρικά στα λαχανικά, ήταν αναγκαίο να διενεργηθεί επιστημονική εκτίμηση του κινδύνου από την Ευρωπαϊκή Αρχή για τη Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), η οποία θα λάμβανε υπόψη νέα στοιχεία. Αυτή η εκτίμηση έπρεπε να συνυπολογίσει τυχόν σχετικές παρατηρήσεις ως προς τους κινδύνους και τα οφέλη, για παράδειγμα, να συγκρίνει τον πιθανό αρνητικό αντίκτυπο των νιτρικών με τα πιθανά θετικά αποτελέσματα της κατανάλωσης λαχανικών, όπως τις αντιοξειδωτικές λειτουργίες ή άλλες ιδιότητες που μπορεί, κατά κάποιον τρόπο, να αντισταθμίζουν ή να εξισορροπούν τους κινδύνους που προκύπτουν από τα νιτρικά και τις προκύπτουσες νιτρωδοενώσεις.
(5)
Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, η ομάδα για τις μολυσματικές προσμείξεις στην τροφική αλυσίδα (στο εξής «η ομάδα») εξέδωσε στις 10 Απριλίου 2008 επιστημονική γνώμη σχετικά με τα νιτρικά στα λαχανικά (3). Η ομάδα συνέκρινε τον κίνδυνο και τα οφέλη που συνεπάγεται η έκθεση σε νιτρικά που υπάρχουν σε λαχανικά. Γενικώς, η εκτιμώμενη έκθεση σε νιτρικά που υπάρχουν σε λαχανικά είναι απίθανο να προκαλέσει αξιόλογους κινδύνους για την υγεία. Ως εκ τούτου, τα αναγνωρισμένα οφέλη της κατανάλωσης λαχανικών είναι σημαντικότερα. Η ομάδα αναγνώρισε ότι, κατά καιρούς, υπάρχουν περιπτώσεις (π.χ. δυσμενείς συνθήκες παραγωγής σε τοπικό επίπεδο και σε επίπεδο νοικοκυριών) για λαχανικά που αποτελούν μεγάλο μέρος της διατροφής ή για άτομα με διατροφή πλούσια σε λαχανικά όπως η ρόκα, οι οποίες πρέπει να εκτιμηθούν μεμονωμένα.
(6)
Μετά τη συζήτηση για τα κατάλληλα μέτρα και τους προβληματισμούς όσον αφορά τους πιθανούς κινδύνους για τα βρέφη και τα μικρά παιδιά από οξεία έκθεση μέσω της διατροφής, η Επιτροπή ζήτησε από την EFSA συμπληρωματική επιστημονική δήλωση για τα νιτρικά στα λαχανικά· στη δήλωση αυτή έπρεπε, αφενός, να εκτιμώνται λεπτομερέστερα οι πιθανοί κίνδυνοι που συνεπάγεται για τα βρέφη και τα μικρά παιδιά η παρουσία νιτρικών σε νωπά λαχανικά και, αφετέρου, να εξετάζεται η οξεία λήψη μέσω της διατροφής, ενώ έπρεπε να συνυπολογίζονται πρόσφατα στοιχεία σχετικά με την παρουσία νιτρικών σε λαχανικά, αναλυτικότερα στοιχεία σχετικά με την κατανάλωση λαχανικών από βρέφη και μικρά παιδιά, καθώς και η δυνατότητα να καθοριστούν μέγιστα επίπεδα ελαφρώς υψηλότερα από τα ισχύοντα όσον αφορά τα νιτρικά στα φυλλώδη λαχανικά. Την 1η Οκτωβρίου 2010 η Ομάδα εξέδωσε δήλωση σχετικά με τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία των βρεφών και των μικρών παιδιών από την παρουσία νιτρικών σε φυλλώδη λαχανικά (4).
(7)
Σ’ αυτή τη δήλωσή της η Ομάδα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η έκθεση στα ισχύοντα ή εξεταζόμενα μέγιστα επίπεδα νιτρικών σε σπανάκι που μαγειρεύεται από νωπό σπανάκι είναι απίθανο να προκαλέσουν προβλήματα στην υγεία, αν και ο κίνδυνος για ορισμένα βρέφη που λαμβάνουν περισσότερα από ένα γεύματα με σπανάκι ημερησίως δεν μπορεί να αποκλειστεί. Η EFSA επισήμανε ότι δεν έλαβε υπόψη πιθανές μεταβολές ως προς την περιεκτικότητα σε νιτρικά λόγω επεξεργασίας των τροφίμων, όπως πλυσίματος, ξεφλουδίσματος και/ή μαγειρέματος, αφού αυτό δεν θα μπορούσε να εξεταστεί επειδή δεν υπάρχουν αντιπροσωπευτικά στοιχεία. Κατά συνέπεια, η μη εξέταση του ποσοτικού αντικτύπου που έχει η επεξεργασία των τροφίμων στα επίπεδα των νιτρικών μπορεί να οδηγήσει σε υπερεκτίμηση της έκθεσης. Επιπλέον, συνήχθη το συμπέρασμα ότι τα επίπεδα των νιτρικών στο μαρούλι δεν συνιστούν κίνδυνο για την υγεία των παιδιών. Η επιβολή των ισχυόντων μέγιστων επιπέδων όσον αφορά τα νιτρικά στο μαρούλι και στο σπανάκι ή η επιβολή εξεταζόμενων μέγιστων επιπέδων σε 500 mg/kg άνω των ισχυόντων μέγιστων επιπέδων θα έχει ελάχιστο αντίκτυπο.
(8)
Για να υπάρξει ασφάλεια δικαίου σε όλες τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τον παραγωγό που εφαρμόζει αυστηρά τις ορθές γεωργικές πρακτικές ώστε να μειώσει την παρουσία νιτρικών στο σπανάκι και στο μαρούλι όσο το δυνατόν περισσότερο, κρίνεται σκόπιμο να αυξηθεί ελαφρώς το μέγιστο επίπεδο νιτρικών στο νωπό σπανάκι και μαρούλι, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δημόσια υγεία.
(9)
Δεδομένων των ιδιαίτερα υψηλών επιπέδων νιτρικών που διαπιστώνονται μερικές φορές στη ρόκα, είναι σκόπιμο να καθοριστεί μέγιστο επίπεδο για τη ρόκα. Το μέγιστο επίπεδο για τη ρόκα θα πρέπει να αναθεωρηθεί εντός δύο ετών, με σκοπό τη μείωση των επιπέδων μετά τον εντοπισμό των παραγόντων που εμπλέκονται στην παρουσία νιτρικών στη ρόκα και την πλήρη εφαρμογή της ορθής γεωργικής πρακτικής όσον αφορά τη ρόκα, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η περιεκτικότητα σε νιτρικά.
(10)
Δεδομένου ότι η EFSA έλαβε εντολή από την Επιτροπή να συγκεντρώσει σε μία βάση δεδομένων όλα τα στοιχεία σχετικά με την εμφάνιση των προσμείξεων, συμπεριλαμβανομένων των νιτρικών, στα τρόφιμα, κρίνεται σκόπιμο να κοινοποιηθούν τα αποτελέσματα απευθείας στην EFSA.
(11)
Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της μόνιμης επιτροπής για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων και ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο αντιτάχθηκαν σ’ αυτά,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1881/2006 τροποποιείται ως εξής:
1)
Στο άρθρο 7 απαλείφονται οι παράγραφοι 1, 2, και 3.
2)
Στο άρθρο 9, η παράγραφος 1 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:
«1. Τα κράτη μέλη παρακολουθούν τα επίπεδα νιτρικών στα λαχανικά που ενδέχεται να περιέχουν νιτρικά σε σημαντικά επίπεδα, ιδίως στα λαχανικά με πράσινα φύλλα, και κοινοποιούν τα αποτελέσματα στην EFSA τακτικά.».
3)
Στο παράρτημα, το τμήμα 1, «Νιτρικά», αντικαθίσταται από το τμήμα του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού.
Άρθρο 2
Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφαρμόζεται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του. Ωστόσο, τα μέγιστα επίπεδα για τη ρόκα που ορίζονται στο σημείο 1.5 του παραρτήματος αρχίζουν να εφαρμόζονται από την 1η Απριλίου 2012.
Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.
Βρυξέλλες, 2 Δεκεμβρίου 2011.