РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 9 януари 2012 година
относно държавна помощ SA.30584 (C 38/10, ex NN 69/10), предоставена от Унгария в полза на Malév Hungarian Airlines Zrt.
(нотифицирано под номер C(2011) 9316)
(само текстът на унгарски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2013/150/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС), и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като взе предвид решението на Комисията да открие процедурата, предвидена в член 108, параграф 2 от ДФЕС (1), относно държавна помощ C 38/10, (ex NN 69/10) (2),
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с горепосочените разпоредби и като взе предвид техните мнения,
като имат предвид, че:
I. КОНТЕКСТ И ПРОЦЕДУРА
(1)
След няколко неуспешни опита за приватизация, през 2007 г. унгарската държава сключи споразумение за покупко-продажба с AirBridge Zrt. (наричан по-долу „AirBridge“) относно 99,95 % от акциите на националния превозвач Malév Hungarian Airlines Zrt. (наричан по-долу „Malév“). AirBridge изплати 200 милиона HUF (740 000 EUR (3)) за придобиване на акциите. Комисията получи уведомление относно споразумението за приватизация в съответствие с член 108, параграф 2 от ДФЕС, но впоследствие то беше оттеглено (4).
(2)
Вследствие на финансовите затруднения на новия собственик руската Външноикономическа банка „Внешэкономбанк“ (наричана по-долу „VEB“) придоби дял от 49,5 % в AirBridge и стана непряк акционер в Malév.
(3)
През март 2010 г. Комисията научи от прессъобщения за намерението на унгарската държава да ренационализира Malév. С електронно писмо от 2 март 2010 г. унгарските органи потвърдиха тези прессъобщения.
(4)
На 10 март 2010 г. Комисията получи жалба с електронно писмо от Wizz Air, нискобюджетен въздушен превозвач със седалище в Унгария и основен конкурент на Malév в Унгария. В тази жалба се твърди, че дружеството Malév е получило държавна помощ, която е незаконна и несъвместима с вътрешния пазар, посредством редица различни мерки. С писмо от 29 март 2009 г. Комисията препрати неповерителна версия на жалбата до унгарските органи заедно с искане за допълнителна информация. На 30 април 2010 г. Унгария представи мнения относно същността на тази жалба, като даде отговори на поставените в нея въпроси.
(5)
На среща с унгарските органи на 5 май 2010 г. същите посочиха, че възнамеряват да преструктурират въздушния превозвач. Те обаче изтъкнаха също така, че все още не знаят колко всеобхватно ще бъде това преструктуриране.
(6)
Комисията получи втора жалба (от конкурент, който не се съгласи да бъде разкрита идентичността му) на 5 октомври 2010 г., която беше препратена на унгарските органи с писмо от 21 октомври 2010 г. На 19 ноември 2010 г. унгарските органи представиха мнения относно същността на тази жалба.
(7)
На 14 юли 2010 г. и 8 октомври 2010 г. Комисията поиска допълнителна информация от унгарските органи, като отговори бяха получени на 11 август 2010 г., 16 август 2010 г., 5 октомври 2010 г., 3 ноември 2010 г. и 23 ноември 2010 г.
(8)
При тези обстоятелства на 21 декември 2010 г. Комисията взе решение за откриване на официалната процедура по разследване в съответствие с член 108, параграф 2 от ДФЕС (наричано по-долу „решението за откриване на процедура“) относно твърдението за различни мерки за държавна помощ, приведени в действие в полза на Malév.
(9)
На 24 февруари 2011 г. Унгария представи своите мнения относно решението на Комисията за откриване на процедурата.
(10)
Решението за откриване на процедурата бе публикувано в Официален вестник на Европейския съюз на 26 май 2011 г. (5) Мнения бяха получени от две заинтересовани страни: от Wizz Air на 26 юни 2011 г. и от конкурент (нежелаещ да бъде разкрита идентичността му) на 28 юни 2011 г.
(11)
На 6 юли 2011 г. Комисията препрати тези мнения на Унгария. На 5 септември 2011 г. Унгария представи мнения относно коментарите на третите страни.
(12)
След решението за откриване на процедурата в Брюксел се състояха две срещи между службите на Комисията и унгарските органи: на 10 юни 2011 г. и на 19 октомври 2011 г.
(13)
На 26 септември 2011 г. Комисията поиска допълнителна информация от унгарските органи и Унгария отговори с писмо от 25 октомври 2011 г.
II. MALÉV И РАЗГЛЕЖДАНИТЕ МЕРКИ
II.1. Дружеството
(14)
Седалището на Malév е на Международната аерогара „Ференц Лист“ в Будапеща и към настоящия момент въздушният превозвач работи с парк от 22 въздухоплавателни средства (6) до дестинации в Европа и Близкия Изток. През 2009 г. той е превозил 3,2 милиона пътници (7).
II.2. Периодът преди приватизацията от 2007 г.
(15)
Унгарските органи направиха няколко опита да приватизират Malév. През 1992 г. 35 % от акциите на Malév бяха продадени на контролиран от държавата италиански консорциум от Alitalia и Simest. През 1997 г. Alitalia-Simest продаде своя дял на консорциум от две частни унгарски банки (OTP и MKB). През 1999 г. повечето частно притежавани акции са изкупени обратно от държавата, в резултат на което държавната собственост възлиза на 97 %.
(16)
Дружеството Malév, наред с много други въздушни превозвачи, претърпя значителни щети от спада в авиационния пазар след събитията през септември 2001 г. и започна да реализира загуби (вж. таблица 1 по-долу).
(17)
В този контекст държавата отново взе решение да приватизира Malév.
II.3. Приватизацията от 2007 г. и Malév под частен контрол
II.3.1. Продажбата на AirBridge
(18)
Дружеството има нужда от рекапитализация, а държавата, като собственик, беше с ограничени възможности да финансира такава инвестиция. Поискани са оферти за Malév и в началото на 2007 г. беше решено, че най-добрата оферта е на дружеството със специална цел „AirBridge“. AirBridge предложи атрактивен и икономически осъществим бизнес план и план за преструктуриране.
(19)
На 23 февруари 2007 г. беше сключено споразумение за покупко-продажба, съгласно което 99,95 % от акциите на Malév са продадени на AirBridge. 49 % от акциите на AirBridge са били собственост на Борис Абрамович (8), руски бизнесмен, притежаващ мажоритарен дял в няколко руски авиационни компании (KrasAir и Обединени руски авиационни компании AirUnion), а 51 % - на отделни унгарски граждани. Ето защо очакванията са били, че заедно с бизнес плана и плана за преструктуриране AirBridge ще допринесе с ноу-хау и ефективно управление на Malév.
(20)
Най-съществените елементи от това споразумение са:
а)
AirBridge закупува 99,95 % от акциите на Malév за 200 милиона HUF (740 000 EUR). Не по-късно от 31 декември 2008 г. AirBridge се задължава да осигури финансиране (9) в размер на 50 милиона EUR.
б)
Заем, предоставен през 2003 г. на Malév от Унгарската банка за развитие (Magyar Fejlesztési Bank, наричана по-долу „MFB“), която е 100 % държавна собственост, в размер на 76 милиона EUR, е изваден от счетоводния баланс на Malév и прехвърлен на дружеството със специална цел на Malév (Malév Vagyonkezelő Kft., наричано по-долу „MAVA“), което е 100 % държавна собственост.
в)
Полученият през 2003 г. заем от MFB е деноминиран в EUR, гарантиран на 100 % от държавата, с лихвен процент тримесечна референтна ставка IBOR + 0,5 %. Първоначалният падеж на заема е 2013 г., като главницата трябва да бъде изплатена на една вноска на падежа. С прехвърлянето на главницата и лихвите на MAVA падежът на заема също е удължен до 2017 г.
г)
Според унгарските органи активи на стойност 76 милиона EUR са прехвърлени на MAVA заедно със заема. Тези активи включват търговската марка Malév, керосинопровод и един самолет В767. Ако Malév реализира печалба, дружеството следва да изплати на MAVA и 25 % от печалбите след данъчно облагане. AirBridge предоставя на MAVA и банкова гаранция от VEB за покриване на изплащането на заема в размер до 32 милиона EUR.
д)
Освен това Malév ще изплаща на MAVA сумата от 200 000 EUR годишно като роялти за използване на наименованието и логото „Malév“. AirBridge се задължава да продължи да използва марката и да гарантира дейността на дружеството като въздушен превозвач до 31 декември 2017 г., когато е новият падеж на заема.
е)
Malév ще вземе обратно на лизинг самолета В767 - прехвърлен на MAVA (вж. буква б) по-горе) - от MAVA за периода от 1 януари 2008 г. до 31 декември 2017 г. (10)
(21)
Назначено е ново ръководство и са въведени редица мерки за икономии и генериране на приходи. Последните включват прекратяване на превози на дълги разстояния и съкращения на персонала. Според Унгария обаче, тъй като тези мерки съвпадат с голямо увеличение на цените на горивото, те като цяло не са оказали въздействие върху рентабилността на дружеството.
(22)
Финансовото положение на Malév продължи да се влошава и 4 месеца по-късно на дружеството липсва необходимата ликвидност за изплащане на роялти за използването на търговската марка „Malév“.
(23)
Според Унгария плащанията за самолета В767, взет на лизинг от MAVA, не са „спрени“, след като Malév решава да прекрати полетите на дълги разстояния, тъй като Malév „признава“ тези задължения и е налице само закъснение на плащанията, върху което се изплащат лихви.
(24)
През втората половина на 2008 г. последиците от глобалната финансова криза започват да се усещат от Malév, както и от неговите руски партньори. Няколко от авиационните компании на г-н Абрамович изпадат в несъстоятелност. Оказва се, че самото дружество AirBridge вече не е в състояние да финансира Malév и не изпълнява задължението си да върне заема на VEB. Тъй като 49 % от акционерната собственост в AirBridge са заложени във VEB, VEB придобива тези акции. VEB посочва, че е готова да финансира и занапред Malév, но като банка, а не като собственик.
II.3.2. Продажба на Malév Ground Handling
(25)
Както бе посочено по-горе, в началото на 2009 г. финансовото положение на Malév се влошава още повече. Поради това акционерите му се обръщат към държавното холдингово дружество Magyar Nemzeti Vagyonkezelő Zrt., (наричано по-долу „MNV“) с предложението да продаде на MNV Malév Ground Handling, 100 % дъщерно дружество на Malév (наричано по-долу „Malév GH“).
(26)
Според Унгария Malév GH е било тогава и все още е, стабилно във финансово отношение предприятие.
(27)
През януари 2009 г. е подписано (и през февруари изменено) предварително споразумение за продажба, предвиждащо авансови плащания в размер на 4,3 милиарда HUF (16 милиона EUR). MNV извършва авансови плащания в полза на Malév през януари и февруари 2009 г. Тези авансови плащания подлежат на възстановяване в рамките на два работни дни, ако в резултат на правния и финансовия анализ MNV реши да не подписва окончателното споразумение за покупко-продажба. Това задължение за потенциално възстановяване е гарантирано с обезпечителни споразумения. През юли 2009 г. MNV решава в крайна сметка да прекрати сделката, с което възстановяването на покупната цена става дължимо.
(28)
Авансовото плащане не е възстановено на MNV. Лихвите, дължими по авансовите плащания, не са изплатени на MNV (11).
II.3.3. Отлагане на данъци
(29)
От януари 2007 г. до март 2010 г. унгарската Агенция за данъчен и финансов контрол (Adó- és Pénzügyi Ellenőrzési Hivatal, наричана по-долу „APEH“), разрешава на Malév да отложи или да разсрочи плащанията по различни видове данъчни и социалноосигурителни задължения. APEH не успява да събере просрочените задължения, считано от юли 2008 г., и дори впоследствие разрешава разсрочването на допълнителни плащания. През март 2010 г. данъчните и социалноосигурителните задължения на Malév (главница и лихви за просрочено плащане) възлизат общо на 13,7 милиарда HUF (51 милиона EUR). За цялата група Malév тази сума възлиза на 16,8 милиарда HUF (62 милиона EUR). На 11 март 2010 г. оставащият баланс по текущата сметка на Malév с APEH е уреден чрез използване на част от паричните средства, получени чрез посоченото по-долу увеличение на капитала през февруари 2010 г.
II.4. Ренационализацията от 2010 г. и Malév под държавен контрол
II.4.1. Причини, довели да ренационализацията на Malév
(30)
През 2010 г. е било невъзможно да се намерят частни инвеститори, които да придобият собствеността върху Malév от AirBridge/VEB като главен акционер. По-специално VEB не е имала намерение да финансира въздушния превозвач като стратегически инвеститор. Финансовите резултати на дружеството остават слаби, както се вижда от таблица 1 по-долу.
Таблица 1
Показатели за ефективност на Malév за периода 2003-2010 г. (милиарди HUF)
2003 г.
2004 г.
2005 г.
2006 г.
2007 г.
2008 г.
2009 г.
2010 г.
Печалба преди лихви, данъци и амортизация
печалба/(загуба)
(4,4)
(1,8)
(4,9)
(8,8)
(10,6)
(8,3)
(15,5)
(19,1)
Печалба преди лихви и данъци
печалба/(загуба)
(9,4)
(6,8)
(9,4)
(12,5)
(14,7)
(10,8)
(17,9)
(20,6)
Нетен резултат
печалба/(загуба)
(13,5)
(4,9)
(1,3)
(10,9)
0,7
(14,5)
(24,8)
(24,6)
Източник:
Информация, предоставена от унгарските органи, и от финансовите отчети на Malév за 2010 г.
(31)
Вместо да преминат към ликвидация унгарските органи решават да преговарят с VEB и AirBridge с цел да се опитат да подобрят търговската позиция на Malév в средносрочен до дългосрочен план.
II.4.2. Увеличение на капитала през февруари 2010 г.: замяна на дълг срещу собствен капитал и свеж капитал
(32)
На 26 февруари 2010 г. VEB, AirBridge, MNV, Malév и унгарското правителство се споразумяват за увеличение на капитала с 25,4 милиарда HUF (94 милиона EUR), осъществено отчасти чрез инжекция на свеж капитал от 20,7 милиарда HUF (77 милиона EUR) и отчасти чрез размяна на дълг срещу собствен капитал на авансово плащане в полза на Malév плюс начислени върху това лихви (вж. раздел II.3.2 по-горе), общо 4,7 милиарда HUF (17 милиона EUR). Дружеството AirBridge също заменя 1,5 милиарда HUF (5,4 милиона EUR) срещу собствен капитал. В резултат вземанията срещу Malév отпадат и предишните кредитори стават собственици на част от дружеството.
(33)
Преди увеличението наличният регистриран капитал в Malév е намален почти до нула за компенсиране на част от натрупаните загуби и за да бъде отразен фактът, че наличните акции в Malév са загубили стойността си. Регистрираният капитал на Malév е увеличен след това посредством издаване на нови акции с единична номинална стойност 0,01 HUF. Развитието състоянието на Malév по отношение на собствения капитал е показано на фигура 1 по-долу.
(34)
Сумата от 20,7 милиарда HUF (77 милиона EUR), внесена от MNV в брой, дава възможност на Malév да изплати всички данъчни задължения (вж. съображение 29 по-горе) и да стабилизира временно дейността си.
(35)
След увеличението на капитала държавата става собственик на 94,6 % от акциите на Malév, а делът на AirBridge/VEB е намален до минимум.
Фигура 1
Развитие на състоянието на Malév по отношение на собствения капитал
II.4.3. Май-август 2010 г.: Акционерни заеми и преобразуване в собствен капитал
(36)
През периода от май до август 2010 г. унгарската държава предоставя на Malév чрез MNV редица „акционерни заеми“ на обща сума 9,2 милиарда HUF (34 милиона EUR).
(37)
Първият от тези заеми през май 2010 г. е в размер на 2,16 милиарда HUF (7,9 милиона EUR). Той е описан като тригодишен акционерен заем при лихвен процент 9,97 %. Изплащането е извършено с еднократно плащане на падежа, а залог са акциите на Malév GH.
(38)
Вторият от тези заеми през юни 2010 г. в размер на 1,34 милиарда HUF (4,9 милиона EUR) е отново тригодишен акционерен заем при лихвен процент 9,97 %, изплащането е пак с еднократно плащане на падежа, а като обезщетение служи залог на акциите на Malév GН.
(39)
През август 2010 г. е предоставен трети акционерен заем в размер на 5,7 милиарда HUF (20,8 милиона EUR). Той отново е тригодишен акционерен заем при лихвен процент 9,97 %, който трябва да се изплати чрез еднократно плащане на падежа. В този случай обезпечението е под формата на залог на самолет (реактивен самолет HA-LNA CRJ).
(40)
На 24 септември тези три заема на обща стойност 9,2 милиарда HUF (33,6 милиона EUR), заедно с дължимите по тях лихви (обща сума 9,4 милиарда HUF или 34,3 милиона EUR), са преобразувани от дълг в собствен капитал в Malév и съответните обезпечения отпаднат.
II.4.4. Септември 2010 г.: допълнително увеличение на капитала и акционерен заем
(41)
На 24 септември 2010 г. MNV също увеличава капитала на Malév чрез допълнителна инжекция в размер на 5,3 милиарда HUF (19,3 милиона EUR) парични средства. По този начин акционерното участие на MNV (т.е. на държавата) в Malév се е увеличило до 96,5 %.
(42)
На същата дата държавата предоставя на Malév още един акционерен заем в размер на 5,7 милиарда HUF (20,8 милиона EUR) със срок на изплащане 3 години при лихвен процент 9,97 %. Първото лихвено плащане ставало дължимо шест месеца след датата на предоставяне на заема, а изплащането на главницата е чрез еднократна сума на падежа. Обезпечението по този заем е регистрираният залог на самолета HA-LNA CRJ със стойност на активите от около 1,8 милиарда HUF и залог на приходите от вътрешния и международния трафик на организираните в IATA туристически посредници.
III. ОБОБЩЕНИЕ НА МЕРКИТЕ, КОИТО СА ОБЕКТ НА РАЗСЛЕДВАНЕ
(43)
В решението за откриване на процедурата Комисията проучи дали посочените по-долу мерки представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
-
Мярка 1: поемането на 31 декември 2007 г. от дружество MALÉV MAVA, което е държавна собственост, на заем, предоставен през 2003 г. на Malév от MFB, банка за развитие, която е 100 % държавна собственост, възлизащ на 76 милиона EUR, заедно с някои активи на Malév. Падежът на заема е удължен най-много до 2017 г.;
-
Мярка 2: предоставянето на паричен инструмент от 4,3 милиарда HUF за една година в контекста на заплануваното (впоследствие отпаднало) закупуване от MNV на дъщерното предприятие за наземно обслужване на Malév (Malév GH), което според унгарските органи е стабилно във финансово отношение предприятие. Въпреки че сделката не е реализирана, това авансово плащане по продажната цена не е възстановено;
-
Мярка 3: отлагането на различни данъци социалноосигурителни вноски, дължими между януари 2007 г. и март 2010 г. През март 2010 г. дължимите данъци и социалноосигурителни вноски на Malév възлизат на 13,7 милиарда HUF;
-
Мярка 4: през февруари 2010 г. увеличение на капитала на MNV в размер на 25,4 милиарда HUF, реализирано частично чрез инжекция на свеж капитал от 20,7 милиарда HUF (77 милиона EUR) и частично чрез замяна на дълг срещу собствен капитал на авансовото плащане за GH (вж. мярка 2) плюс лихви на обща стойност 4,7 милиарда HUF. (Дружеството AirBridge също заменя 1,5 милиарда HUF срещу собствен капитал);
-
Мярка 5: от май до август 2010 г. три акционерни заема, възлизащи общо на 9,2 милиарда HUF и предоставени на Malév от MNV. И трите заема в HUF са с лихвен процент 9,97 % при изплащане на главницата чрез еднократна сума на падежа (и трите транша за три години). Първите два транша, възлизащи общо на 3,5 милиарда HUF (13 милиона EUR), са обезпечени от дъщерното дружество Malév GH, а третият транш от 5,7 милиарда HUF (21 милиона EUR) - със самолет (реактивен самолет HA-LNA CRJ);
-
Мярка 6: през септември 2010 г. преобразуване на тези акционерни заеми (заедно с дължимите лихви по тях) от дълг в собствен капитал в размер на 9,4 милиарда HUF;
-
Мярка 7: през септември 2010 г. допълнително увеличение на капитала в размер на 5,3 милиарда HUF в парични средства. Акционерното участие на държавата нараства на 96,5 %;
-
Мярка 8: през септември 2010 г. допълнителен акционерен заем в размер на 5,7 милиарда HUF с лихвен процент 9,97 % и погасяване на главницата чрез еднократна сума на падежа. Заемът е обезпечен чрез посочения по-горе самолет HA-LNA CRJ и залог на приходите от вътрешния и международния трафик на организираните в IATA туристически посредници.
(44)
В решението за откриване на процедурата Комисията постави също така въпроса дали тези мерки, доколкото те представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, са съвместими с вътрешния пазар с оглед на изключенията, залегнали в ДФЕС, и по-специално с Насоките на Общността за държавните помощи за оздравяване и преструктуриране на предприятия в затруднение (12) (наричани по-долу „Насоките за оздравяване и преструктуриране“).
IV. МНЕНИЯ ОТ УНГАРИЯ
(45)
В своя отговор на решението за откриване на процедурата Унгария повтори описаните по-горе факти и даде допълнителни обяснения за причините, довели до затрудненията на въздушния превозвач. Унгария потвърди също така, че Malév е отговаряло на условията за предприятие в „постоянно затруднение“ по смисъла на Насоките за оздравяване и преструктуриране, считано най-малко от второто полугодие на 2006 г.
(46)
Преди откриването на официалната процедура по разследване унгарските органи твърдяха накратко, че всички мерки отговарят на принципите за инвеститор в условията на пазарна икономика и за кредитор в условията на пазарна икономика.
(47)
Във връзка с мерките, съпътстващи продажбата на Malév на AirBridge, унгарските органи твърдяха, че тези мерки съответстват на пазара поради обезпечението, учредено като гаранция за придобиването на заема от MAVA. Що се отнася до неуспешната продажба на Malév GH, те твърдят, че на Malév не е дадено предимство, тъй като късното възстановяване на продажната цена е било адекватно обезпечено и върху продажната цена са начислени лихви. По отношение на отлагането на данъци те твърдят, че за тези суми е имало обезпечение, че са били начислени всички приложими лихви и санкции, както и че подобни отлагания са общи мерки. Относно ренационализацията на Malév унгарските органи заявяват, че са могли да изпълнят принудително вземанията си от Malév, което би довело до несъстоятелност и ликвидация на дружеството. Ако бяха направили това, те биха възстановили според тях само малка част от своите вземания (остатъка след частта, покрита от гаранцията на VEB, посочена в съображение 20 по-горе). Освен това това би предизвикало значителни отрицателни последици за националната икономика (13).
(48)
Във връзка с акционерните заеми и последвалото им преобразуване в собствен капитал на Malév държавата счита, че те не са дали предимство на Malév, тъй като тези заеми са били във всеки момент напълно обезпечени с активи, че са приложени съответстващи на пазара лихвени проценти и че при превръщането в собствен капитал са взети предвид всички дължими лихви.
(49)
Унгарските органи не представиха нови елементи след решението за откриване на процедурата. В мненията на Унгария относно решението за откриване на процедурата не се съдържат нови елементи в подкрепа на твърдението, че по своето естество мерките не са помощ, нито има информация, която да обоснове съвместимостта на приведените в действие мерки с вътрешния пазар и по-специално с Насоките за оздравяване и преструктуриране.
V. МНЕНИЯ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(50)
Двама конкуренти представиха мнения (вж. съображение 10 по-горе) - и двете в подкрепа на разследването на Комисията.
(51)
Конкурентът, който настоява да не се разкрива идентичността му, твърди, че някои частни инвеститори са били заинтересовани да придобият контролно участие в Malév, което доказва, че Унгария е имала реални опции като алтернатива на ренационализацията на Malév през 2010 г.
(52)
Wizz Air оценява общата пазарна стойност на активите, прехвърлени на MAVA заедно със заема на MFB (мярка 1), включително търговската марка Malév, керосинопровод и самолет В767, на не повече от 27 милиона EUR, което е значително по-малко от размера на заема. Поради това Wizz Air заключава, че тази транзакция не може да се счита за извършена на принципа на сделката между несвързани лица и че тя е дала значително предимство на Malév.
(53)
Що се отнася до отлагането на данъци (мярка 3), Wizz Air твърди, че съгласно унгарското законодателство частно предприятие във финансово състояние, подобно на това на Malév, не може нито автоматично, нито по изключение да се възползва от отлагане на данъците, подобно на разглежданото.
VI. СТАНОВИЩЕ НА УНГАРИЯ ОТНОСНО МНЕНИЯТА НА ТРЕТИТЕ СТРАНИ
(54)
След като Комисията удължи срока за отговор, на 5 септември 2011 г. Унгария отговори на тези мнения. Унгария продължава да твърди, че мерките в миналото са били оправдани въс основа на принципа на инвеститора в условията на пазарна икономика (вж. съображение 59 по-долу) и следователно не представляват държавна помощ. Според Унгария наличието на цели на държавната политика не засяга естеството на мерките, които не представляват държавна помощ.
(55)
Унгария заяви, че не е имало реални варианти и че единствено ренационализацията е позволила на унгарските органи да възвърнат пълния си оперативен контрол над Malév, като е дала възможност на националния превозвач да изпълни на практика процедурата по преструктуриране, започната от него през 2007 г. с цел да се осигури търговският успех на дружеството. Относно мярка 1 Унгария счита, че стойността на въпросните активи отговаря на стойността на заема. По отношение на мярка 3 Унгария заяви, че унгарските данъчни органи са третирали Malév като всеки друг данъкоплатец в подобно положение.
VII. НАЛИЧИЕ НА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 107, ПАРАГРАФ 1 ОТ ДФЕС
VII.1. Общи бележки
(56)
За да установи дали разглежданите мерки представляват държавна помощ, Комисията трябва да прецени дали те изпълняват кумулативните условия на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Съгласно тази разпоредба „[о]свен когато е предвидено друго в Договорите, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.“
(57)
С оглед на тази разпоредба Комисията ще оцени дали оспорваните мерки в полза на Malév представляват държавна помощ.
(58)
По отношение на кумулативните критерии за държавна помощ в настоящия случай засягането на търговията и нарушаването на конкуренцията са безспорни и дори не бяха оспорени от унгарските органи. Malév се конкурира с други въздушни превозвачи в Европейския съюз, по-специално след влизането в сила на третия етап от либерализирането на въздушния транспорт („третия пакет“) на 1 януари 1993 г. (14) Въпросните мерки са дали възможност на Malév да продължи своята дейност, така че дружеството не е било принудено да понесе, за разлика от други конкуренти, последиците от своите слаби финансови резултати.
(59)
Що се отнася до държавните ресурси и възможността мерките да се отнесат към държавата, това също не беше оспорено от Унгария. APEH е унгарската данъчна служба и в това си качество очевидно може да бъде отнесена към държавата. MNV е държавното холдингово дружество. Неговите задължения са изложени в най-важните рамкови правила на Закона за държавните активи. MNV изпълнява решенията на правителството и на компетентния министър. Що се отнася до MAVA, това дружество също е 100 % държавна собственост (чрез MNV) и - както поясняват унгарските органи - представлява „еманация на унгарската държава“.
(60)
Колкото до избирателния характер, с изключение на мярка 3 (отлагане на изплащането на данъци), той не беше оспорен от Унгария. Мерките са имали за цел да поставят в по-благоприятно положение само едно дружество, Malév.
(61)
По-долу е представена оценка дали в разглежданите мерки има икономическо предимство в полза на Malév.
(62)
По този въпрос Комисията отбелязва, че в съответствие с утвърдените принципи на общностното право, ако допълнителен капитал бъде предложен на „предприятие“ при условия, които са по-добри от нормалните пазарни условия, това може да попадне в приложното поле на член 107, параграф 1 от ДФЕС, тъй като може да доведе до „поставяне в по-благоприятно положение“ определеното предприятие по смисъла на този член. За да определи дали е предоставено такова предимство, Комисията прилага „принципът на инвеститор в условията на пазарна икономика“. Съгласно този принцип, когато при подобни обстоятелства „частен инвеститор, който действа при нормални пазарни условия на пазарна икономика с големина, съпоставима с тази на органите, действащи в публичния сектор, може да е бил мотивиран да направи въпросната капиталова вноска“, не става въпрос за държавна помощ. Комисията трябва следователно да прецени „дали частен инвеститор би участвал във въпросната транзакция при същите условия“ (15). Поведението на хипотетичния частен инвеститор е това на предпазлив инвеститор (16), чиято цел да максимализира печалбата е съчетана с предпазливост по отношение на равнището на риска, приемливо за даден коефициент на възвръщаемост (17).
(63)
Съгласно практиката на Съда на Европейския съюз „макар действията на частния инвеститор, с които трябва да се сравнява намесата на публичния инвеститор, преследващ цели, свързани с икономическата политика, да не са непременно действия на обикновен инвеститор, който влага капитал с цел повече или по-малко краткосрочно реализиране на печалба, те трябва да бъдат поне действия на частен холдинг или на частна група от предприятия, които следват структурна обща или отраслова политика, и трябва да бъдат ръководени от перспективи за рентабилност в по-дългосрочен план (18).
(64)
Освен това „…[с]равнението между поведението на публичен и частен инвеститор трябва да бъде направено по отношение на това, какво отношение би имал частният инвеститор по време на въпросната транзакция, като се имат предвид наличната информация и предвидените развития към този момент“ (19).
(65)
Анализът и оценката на Комисията трябва да включва „всички съответни елементи на спорната транзакция и на нейния контекст“. Това включва финансовото положение на предприятието получател и на съответния пазар. Въз основа на горепосочените съображения основният въпрос, който Комисията желае да проучи, е дали предприятието е получило „икономическо предимство, което не би получило в нормални пазарни условия“ (20).
(66)
Комисията отбелязва също така, че в съответствие с установената съдебна практика принципът на инвеститор в условията на пазарна икономика се прилага и към заемите. Когато се прилага към предоставянето на заем, възниква въпросът дали частен инвеститор би предоставил заема на получателя при условията, при които той е бил действително предоставен (21).
VII.2. Оценка на съвкупността от мерки
(67)
Както вече беше посочено в решението за откриване на процедурата, за оценката на разглеждания случай се взема предвид решението по делото BP Chemicals (22). Всъщност Комисията счита, че мерките не са автономни, а са свързани по своята хронология, финансовото положение на Malév и окончателния си характер, тъй като всички те имат за цел запазване на жизнеспособността на въздушния превозвач и разрешаване на проблемите с нужната му ликвидност и недостатъчната капитализация поради понесените от дружеството загуби. В мненията си относно решението за откриване на процедурата Унгария твърди също така, че различните стъпки на „процеса“ са „неотделими“ и всички мерки са били насочени към една цел, а именно да се осигури оперативната дейност на въздушния превозвач, като се намери стратегически инвеститор.
(68)
От отговорите на Унгария стана ясно, че мерките, приложени от Унгария в полза на Malév, са мотивирани от съображения на държавната политика, а не от грижа за бъдещата рентабилност на дружеството. Унгария неколкократно подчерта провала на приватизацията и значението на Malév за националната икономика. Признато бе, че при предприемане на мерките държавата се е съобразявала с „ролята на въздушния превозвач за националната инфраструктура, пазара на труда и интереса на доставчиците“. Унгарските органи подчертаха също така, че няма частен инвеститор, който да е готов да придобие дружеството в настоящата му форма. Поради това на Комисията се налага изводът, че никой частен инвеститор не би действал като унгарското правителство при подобни обстоятелства, когато е предприело мерки. В допълнение Комисията напомня също така, че в решението по делото Boch Съдът на Европейския съюз посочва, че „въпросът е по-специално дали при сходни обстоятелства един частен акционер, като се вземат предвид предвидимата възвращаемост и като се оставят настрана всички съображения от социален характер и съображенията, свързани с регионалната политика и конкретния отрасъл, би записал този капитал“ (23).
(69)
С оглед на лошите финансови резултати на Malév в течение на дълъг период от време (вж. таблица 1 и съображения 103-104 по-долу) и твърдението на унгарските органи, че въздушният превозвач е бил в постоянно затруднение поне от 2006 г. насетне, възвращаемост, която да е приемлива за частен инвеститор, би могла да се очаква само ако дружеството беше извършило драстично преструктуриране. Нито Унгария, нито Malév приведоха обаче доказателства, че такъв план за преструктуриране е бил в основата на някоя от разглежданите мерки.
(70)
Въз основа на гореизложеното Комисията счита, че мерки 1-8 в своята съвкупност не отговарят на принципа на инвеститор в условията на пазарна икономика. Тази оценка се потвърждава допълнително от индивидуалния анализ на всяка от мерките.
VII.3. Индивидуална оценка на мерки 1-8
VII.3.1. Мярка 1
(71)
Според Унгария дейността на MAVA е сведена до еднократна функция, а именно притежаване на определени активи, които са бивша собственост на Malév, и дейност като „посредник на определени плащания между Malév и MFB“. Дружеството MAVA е създадено именно за тази цел.
(72)
Относно дълга в размер на 76 милиона EUR, прехвърлен на MAVA, това е по силата на споразумение за заем от 2003 г. между Malév и MFB. Дългът е подлежал на изплащане на една вноска на падежа и е обезпечен с държавна гаранция. Този заем от 2003 г. беше включен в списъка на съществуващите мерки за помощ в Договора за присъединяване (24). В споразумението от 2007 г. падежът на заема беше обаче удължен до 2017 г. Поради това, считано от 2007 г., мярката не може вече да бъде разглеждана като съществуваща мярка за помощ. В действителност продължаването на дадена мярка за помощ представлява нова схема за помощ в съответствие с член 4, параграф 2, буква б) от Регламент (ЕО) № 794/2004 (25).
(73)
Разследването показа, че тази транзакция (т.е. удължаването на падежа на дълга, създаването на MAVA, прехвърлянето на дълга на MAVA, прехвърлянето на активите на MAVA и споразуменията за обратен лизинг) е имала за цел единствено преструктуриране на дълга на Malév. Унгария сама призна, че от MAVA никога не се е очаквало да бъде печелившо дружество. В резултат на тази транзакция дългът (заедно с активите) е бил изваден от счетоводния баланс на Malév.
(74)
Твърдението на Унгария, че финансовите задължения, поети от Malév и AirBridge, са били достатъчни за покриване на разходите на MAVA, не може да бъде прието като доказателство, че транзакцията отговаря на изискванията на пазара, тъй като никой субект на частния пазар не би имал стимул да действа по същия начин. Що се отнася до предложените обезпечения, те са имали за цел да дадат на MAVA възможност да изплати дълга си на падежа на заема, т.е. през 2017 г. (26) Никой частен инвеститор не би поел такъв риск, а именно да придобие активи с несигурна бъдеща стойност срещу определено задължение за изплащане.
(75)
Въпреки че унгарските органи предоставиха доста пълни оценки (27) за самолета В767 (28) и керосинопровода (29), предоставената оценка (метод на дисконтирания паричен поток) за търговската марка Malév (56 милиона EUR) е нелогична и силно зависима от резултатите от дейността на въздушния превозвач, така че резултатът от нея не може да бъде приет като обективна стойност за марката Malév, по-специално като се имат предвид състоянието и резултатите на дружеството. С оглед на факта, че държавата е осъзнавала вероятността Malév да не бъде в състояние да изпълни задълженията си за изплащане на роялти такси за марката, методът на дисконтирания паричен поток би следвало да доведе до нулева стойност. При тази специфична договорна конструкция стойността на марката не може следователно да се приеме като достатъчно обезпечение.
(76)
Договарящите се страни трябва да са били наясно, че Malév, като дружество в затруднение още от 2007 г., не е имало реалната възможност да изпълни в достатъчна степен задължението си за изплащане на роялти такси за марката. В действителност след тази транзакция „разходите“ на MAVA (т.е. лихвените плащания на MFB) не са могли да бъдат покрити от изплащаните от Malév такси за марката. Дружеството MAVA така и не е предприело никакви стъпки за принудително събиране на дължимите плащания.
(77)
Що се отнася до гаранцията на VEB от 32 милиона EUR, тя е била предназначена да покрие не само главницата, но и редовните лихвени плащания, дължими от MAVA на MFB.
(78)
В този контекст и с оглед на факта, че на MAVA не е била прехвърлена подходяща еквивалентна сума, изваждането на дълга от счетоводния баланс на дружеството трябва да се разглежда като предимство в полза на Malév.
VII.3.2. Мярка 2
(79)
Относно авансовото плащане от MNV за (провалилата се впоследствие) продажба на GH, съгласно експертната оценка, представена от Унгария, през 2009 г. GH е имало нетна стойност на активите 1,6 милиарда HUF и очаквана пазарна стойност 3,5 милиарда HUF. В действителност през януари 2009 г. MNV е изплатило на Malév 1,6 милиарда HUF като авансово плащане. Това плащане е обезпечено със залог на реактивен самолет HA-LNA CRJ (прогнозна пазарна стойност 1,8 милиарда HUF). През февруари 2009 г. предварителното споразумение за продажба е изменено и MNV плаща допълнително 2,7 милиарда HUF (общо 4,3 милиарда HUF) и за същия самолет е регистриран втори залог.
(80)
В своите мнения относно решението за откриване на процедурата унгарските органи признават, че всъщност авансовото плащане е предприето, за да се обезпечи ликвидността на Malév по време на етапа на преговори по ренационализацията.
(81)
Във съответствие с предварителното споразумение за продажба изплащането на тази сума става дължимо незабавно (2 работни дни) в случай че транзакцията е неуспешна. MNV не предприема обаче никакви стъпки за връщане на този дълг, след като MNV се оттегля от сделката през юли 2009 г. Начислени са (но така и не са изплатени) само ex post лихви, когато дългът е заменен срещу собствен капитал през 2010 г. По този начин Malév е разполагало с тези парични средства безплатно.
(82)
Комисията счита, че мярката е предоставила на Malév предимство, когато възстановяването на авансовото плащане не е наложено принудително, след като е станало дължимо през юли 2009 г. Освен това предимство е получено дори преди това в момента, когато предварителното споразумение за продажба е изменено през февруари 2009 г. и авансовото плащане се е увеличило (над очакваната пазарна цена на дружеството), без да бъде достатъчно обезпечено.
VII.3.3. Мярка 3
(83)
Относно многократното отлагане на данъци и социалноосигурителни задължения от данъчните органи Комисията отбелязва, че въз основа на отговорите на Унгария става ясно, че през периода 2006-2007 г. Malév е поискала отлагане на данъци в 12 различни случая (отнасящи се до различни плащания). Данъчните органи са разрешили отлагането всеки път. Съгласно съответното унгарско законодателство разрешаването на подобно отлагане подлежи на оценка и може да бъде отказано. Следователно мярката трябва да бъде разглеждана като избирателна (30).
(84)
До юли 2008 г. законоустановените лихви са начислявани и изплащани от Malév съгласно графика за отлагане. В своите решения като причини за това данъчните органи цитират затрудненото положение на Malév и предвиденото на този етап преструктуриране.
(85)
Считано от юли 2008 г. Malév обаче спира изплащането на своите данъци и социалноосигурителни вноски, както и на лихвите (с изключение на едно частично плащане през декември 2008 г.) и данъчните органи нe предприемат нищо за изплащането на тези задължения. Нещо повече, разсрочени са и допълнителни плащания, след като Malév не е спазило споразуменията за отлагане. Считано от април 2009 г. данъците и социалните плащания, дължими от този момент (т.е. не предишните, просрочени вече плащания), вече не са дори разсрочвани, без APEH да предприеме каквито и да било конкретни действия за принудително връщане на някое от задълженията.
(86)
Комисията счита, че никой частен кредитор не би постъпил като унгарската държава. В действителност не са били предприети никакви конкретни стъпки за принудително връщане на дълга, считано от юли 2008 г. Освен това въпреки известни усилия за преструктуриране финансовото положение на дружеството остава много слабо (вж. таблица 1 по-горе) и е имало много малко или изобщо не е имало никакви изгледи дружеството да стане отново рентабилно. При подобни обстоятелства един частен кредитор би предприел принудително изпълнение на споразумението. Освен това след като Malév не е спазило споразуменията за разсрочване, никой частен кредитор не би се съгласил на допълнително разсрочване.
(87)
Следователно, считано не по-късно от юли 2008 г., отказът на митническите органи да предприемат принудително изплащане на данъците и социалноосигурителните вноски и допълнителното разсрочване са предоставили предимство на Malév.
VII.3.4. Мярка 4
(88)
По отношение на увеличението на капитала от февруари 2010 г., посредством което държавата ренационализира въздушния превозвач, в който тя не притежава участие след неговата приватизация, най-поразителният факт е, че докато 99,5 % от Malév са продадени за цена, равностойна приблизително на 740 000 EUR през 2007 г., през 2010 г. държавата заплаща де факто равностойността на 94 милиона EUR, за да си върне 94,6 % от собствеността (посредством увеличението на капитала, реализирано частично чрез инжекция на свеж капитал от 20,7 милиарда HUF и частично чрез замяна на дълг срещу собствен капитал на авансовото плащане за GH в размер на 4,7 милиарда HUF), т.е. 127 пъти повече от първоначалната продажна цена. Това поведение на държавата, по-специално с оглед на факта, че междувременно дружеството трупа загуби, продължава да има отрицателен собствен капитал и липсва план за преструктуриране, не съответства на пазара. В действителност унгарските органи сами признаха, че дружеството е било в „постоянно затруднение“ и никой частен инвеститор не е бил готов да закупи Malév в началото на 2010 г.
(89)
Докато увеличението на капитала възлиза на 25,4 милиарда HUF (т.е. на сумата, платена от унгарската държава за възвръщане на 94,6 % от собствеността на въздушния превозвач), към момента на замяната на дълг срещу собствен капитал дружеството Malév има отрицателен собствен капитал в размер на 41 милиарда HUF (152 милиона EUR), натрупани загуби в размер на 51 милиарда HUF (189 милиона EUR) и общ дълг в размер на 75 милиарда HUF (278 милиона EUR) (31). Съгласно финансовите отчети за 2010 г. в началото на 2010 г. „финансовите проблеми на въздушния превозвач бяха сериозни, дългът достигна драматично равнище, на практика източници на финансиране не съществуват. […] Поради отсъствието на стратегически собственик търговско финансиране липсваше.“ В действителност въздушният превозвач е понасял загуби най-малко от 2003 г. насетне без реалистични изгледи за връщане към жизнеспособност, като дори частният собственик не е успял да промени положението в дружеството. При тези обстоятелства е било ясно, че увеличението на капитала няма да бъде достатъчно за връщане на дружеството към жизнеспособност и че след ренационализацията Malév ще има нужда от допълнителен капитал и ликвидност, за да може просто да продължи дейността си. Комисията достига до заключението, че при тези обстоятелства ренационализацията на Malév от февруари 2010 г. посредством увеличение на капитала е предоставила предимство на дружеството.
(90)
Относно твърдението на Унгария, че за държавата е било по-изгодно да национализира дружеството, отколкото да предяви искове срещу Malév, Комисията отбелязва следното. Както признава Унгария, в случай на несъстоятелност тя би си върнала много малка част от своите вземания, като се изключат покритите от гаранцията на VEB вземания. (В действителност стойността на активите на Malév е отрицателна към момента на транзакцията.) От друга страна, унгарската държава е решила да запази жизнеспособността на въздушния превозвач чрез замяна на дълга му и инжекция на свежи парични средства в размер на 20,7 милиарда HUF (около 77 милиона EUR). Никой частен инвеститор не би поел тази допълнителна финансова тежест при подобни обстоятелства, особено когато няма реални шансове за връщане на дружеството към жизнеспособност.
(91)
Комисията отбелязва също така, че по същото време, когато унгарската държава увеличава капитала на Malév, AirBridge (непряко VEB) също заменя своя дълг в размер на 1,4 милиарда HUF срещу собствен капитал. Тази сума обаче представлява само 5 % от новия капитал, като освен заменения дълг държавата също внася значителна сума свеж капитал. В действителност инжекцията на свежи пари възлиза на 77 % от увеличението на капитала. Освен това, с оглед на лошото финансово състояние на Malév, изгледите на AirBridge да бъде изплатена тази сума са били много ограничени или изобщо са липсвали. Следователно поведението на частната страна в този случай се различава съществено от това на унгарската държава и въз основа на него не може да се приеме, че държавата е имала поведение на частен инвеститор.
Таблица 2
Увеличение на капитала през 2010 г.
Участник в увеличението на капитала
Вноска, милиарди HUF
Вид на вноската
Дял на вноската
MNV
20,7
Свеж капитал
77 %
MNV
4,7
Замяна дълг с/у капитал
18 %
AirBridge /VEB
1,4
Замяна дълг с/у капитал
5 %
ОБЩО
26,8
100 %
(92)
Въз основа на гореизложените съображения Комисията достига до заключението, че при тези обстоятелства ренационализацията на Malév от февруари 2010 г. посредством увеличение на капитала е предоставила предимство на дружеството.
VII.3.5. Мерки 5-8
(93)
По отношение на мерките след ренационализацията е ясно, че акционерните заеми и капиталовите инжекции имат за цел да се финансира текущата дейност на Malév и да се избегне заплахата от несъстоятелност. Държавата следователно предприема тези мерки със същата цел: продължаване на дейността на Malév. Освен това те са тясно свързани по своята хронология, тъй като са осъществени през много кратки интервали от време (а именно от май до септември 2010 г.). Следователно Комисията счита, че съгласно BP Chemicals тези акционерни заеми не могат да бъдат оценени в съответствие с принципа на инвеститор в условията на пазарна икономика и по-специално чрез прилагане на Съобщението за референтните проценти (32), тъй като те всички са пряко свързани с мярка 4 и поради това естеството им на държавна помощ не може да бъде оценено изолирано.
(94)
От отговорите на Унгария става ясно, че никой частен инвеститор не е бил готов да финансира Malév, като единствените източници за финансиране на дружеството са били кредитите от доставчици и ликвидността, осигурена от държавата. Към момента на предоставяне на заемите държавата не е могла да разчита сериозно, че Malév ще изплати дължимите лихви и ще върне заема. Под въпрос е освен това дали един частен кредитор би поел риска да предостави заем, който трябва да бъде върнат с еднократно плащане на падежа, на дружество в положение, сравнимо с това на Malév (т.е. в постоянно затруднение). И накрая, с оглед на кредитната история на дружеството по отношение на държавата (като невъзстановяване на авансовото плащане за GH, многократното отлагане и неплащане на данъци) държавата и всеки друг инвеститор не биха могли да имат реални очаквания, че Malév ще изпълни своите задължения.
(95)
От друга страна, дори в съответствие със Съобщението за референтните проценти, договорените лихви и обезпечения не биха били достатъчни, за да се изключи наличието на държавна помощ. Определеният лихвен процент е бил 9,97 %, докато референтният процент за HUF към момента на предоставяне на заема е възлизал на 5,97 %. Маржът от само 400 базови пункта над основния процент за HUF е недостатъчен, като се имат предвид резултатите от миналата дейност и финансовото положение на Malév (дружество, което е изправено постоянно пред заплахата от несъстоятелност). Що се отнася до обезпечението на заемите, пазарната стойност на GH (3,5 милиарда HUF) при изпадане на Malév в несъстоятелност е под въпрос, тъй като Malév е било най-важният партньор на GH: през 2009 г. 63 % от неговите приходи са генерирани от Malév. Следователно поне в краткосрочен план неговите икономически резултати са зависели от съществуването на Malév, така че пазарната му стойност би спаднала съществено, ако Malév обяви несъстоятелност.
(96)
При липсата на надежден план за преструктуриране от самото начало е ясно, че нито заемите, нито увеличението на капитала биха променили положението на дружество с нулева пазарна стойност, което остава в критично състояние. Ето защо тези мерки са практически равностойни на безвъзмездна помощ, тъй като държавата не е имала никакви изгледи да си възстанови „инвестираните“ средства.
(97)
Следователно Комисията счита, че мерки 5-8 са предоставили предимство на Malév.
VII.4. Заключение относно наличието на държавна помощ
(98)
В съответствие с изложената по-горе оценка всички разглеждани мерки (мерки 1-8) предоставят предимство на Malév. Това предимство е предоставено от държавни ресурси.
(99)
Освен това Malév е въздушен превозвач и в това си качество се определя като предприятие. Това предприятие се конкурира с други въздушни превозвачи, които не се ползват със същото предимство. Следователно мерките нарушават конкуренцията. Освен това дружеството извършва дейност в сектор (въздушни превози), в който определено съществува търговия между държавите членки, така че критерият за въздействие върху търговията в рамките на Съюза също е изпълнен.
(100)
И накрая, мерките са специфични и избирателни, тъй като поставят в по-благоприятно положение само едно предприятие (а именно Malév).
(101)
Въз основа на изложените по-горе съображения Комисията достига до заключението, че мерки 1-8 отговарят на критериите, залегнали в член 107, параграф 1 от ДФЕС. При тези обстоятелства те трябва да бъдат разглеждани като държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
VII.5. Съвместимост на помощта с вътрешния пазар
(102)
Член 107, параграф 2 и член 107, параграф 3 от ДФЕС предоставят изключения от общото правило, че държавната помощ е несъвместима с вътрешния пазар, както е посочено в член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(103)
Комисията счита, че дружеството Malév е било в постоянно затруднение най-малко от 2006 г. По-специално, то е губещо най-малко от 2003 г. (вж. таблица 1 по-горе) и още през 2006 г. собственият му капитал е отрицателен (фигура 1 по-горе). Освен това унгарските органи потвърдиха постоянните затруднения на въздушния превозвач и това, че от второто полугодие на 2006 г. насетне дружеството отговаря на критериите за започване на процедура по колективна несъстоятелност, с което изпълнява изискванията на параграф 10, буква в) от Насоките за оздравяване и преструктуриране. Следователно единственото основание за съвместимост могат да бъдат Насоките за оздравяване и преструктуриране.
(104)
По отношение на допустимостта и условието за еднократност на помощта („one time, last time“) Комисията отбелязва, че разглежданите мерки не представляват цялостен и непрекъснат процес на преструктуриране. Въздушният превозвач е сменил собственика си два пъти през съответния период (2007-2010 г.), тъй като е бил приватизиран и ренационализиран. Той е бил в процес на постоянно „преструктуриране“, но без съгласуван план. В действителност някои инициативи за намаляване на разходите (съкращения на персонал и на маршрути) са започнали след приватизацията, но единичните разходи не са намалени достатъчно. Според унгарските органи през 2009 г. е била изготвена нова „стратегическа ориентация“, която е преразгледана отново от консултантската фирма Roland Berger в контекста на ренационализацията. Следователно въпросните мерки са различни мерки за преструктуриране, които по принцип нарушават принципа за еднократност на помощта.
(105)
Комисията отбелязва, че дори ако Malév отговаряше на изискванията за предоставяне на помощ в съответствие с Насоките за оздравяване и преструктуриране (т.е. ако условието за еднократност на помощта беше изпълнено, quod non), изискванията за съвместима помощ за оздравяване и преструктуриране нямаше да бъдат изпълнени поради изложените по-долу основания.
(106)
По отношение на помощта за оздравяване не е изпълнен параграф 25, букви а)-д) от Насоките за оздравяване и преструктуриране. По-специално разглежданите мерки не са ограничени до необходимия минимум, не са представени доказателства, че те са обосновани от сериозни социални затруднения и че нямат неблагоприятно въздействие спрямо другите държави членки. Освен това, с изключение на мерки 5 и 8, повечето от тях не са предоставени под формата на заеми или гаранции.
(107)
Що се отнася до помощта за преструктуриране, не е изпълнено нито едно от условията съгласно Насоките за оздравяване и преструктуриране.
(108)
По-специално във връзка с параграфи 34-35 от Насоките за оздравяване и преструктуриране, „възстановяване на дългосрочната жизнеспособност“, унгарските органи не са представили доказателства за изгледите за жизнеспособност на въздушния превозвач, нито план за преструктуриране, отговарящ на изискванията, изложени в параграфи 36-37 от Насоките за оздравяване и преструктуриране.
(109)
Освен това, по отношение на изискването за „избягване на неправомерното нарушаване на конкуренцията“ (параграфи 38-42 от Насоките за оздравяване и преструктуриране) Комисията отбелязва, че не са осъществени компенсационни мерки.
(110)
Накрая, по отношение на условието за „помощ, ограничена до минимум“ (параграфи 43-45 от Насоките за оздравяване и преструктуриране) не е представено собствено становище.
(111)
С оглед на гореизложеното, мерките 1-8, осъществени в полза на Malév от 2007 г. насам, не са съвместими с Насоките за оздравяване и преструктуриране. Тъй като мерките са предоставени на дружество в затруднение, не може да бъде приложено друго основание за съвместимост. Следователно мерките са несъвместими с вътрешния пазар.
VIII. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ
VIII.1. Общи бележки
(112)
Съгласно ДФЕС и установената практика на Съда на Европейския съюз Комисията е компетентна да вземе решение, че съответната държава трябва да отмени или да измени помощта (33), за която Комисията е счела, че е несъвместима с вътрешния пазар. Съдът също така нееднократно е постановявал, че задължението на дадена държава да отмени помощ, счетена от Комисията за несъвместима с вътрешния пазар, цели да възстанови съществувалата преди това ситуация (34). В този контекст Съдът е постановил, че целта е постигната, когато получателят е изплатил сумите, предоставени чрез неправомерна помощ, като така се е отказал от предимството, което е имал над конкурентите си на пазара, и ситуацията от преди плащането на помощта е възстановена (35).
(113)
В съответствие с тази съдебна практика член 14 от Регламент (ЕО) № 659/1999 (36) гласи, че „когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателя“.
(114)
Следователно, тъй като въпросните мерки представляват помощ, която е неправомерна и несъвместима с вътрешния пазар, помощта следва да бъде възстановена, за да бъде възстановено положението на пазара преди предоставянето на помощта. Началният момент за възстановяването на сумата следва да бъде датата на предоставяне на предимството на получателя, т.е. датата, на която помощта е предоставена на разположение на получателя, който трябва да плати лихви за възстановяване до датата на нейното действително възстановяване.
VIII.2. Елемент на помощта в отделните мерки
VIII.2.1. Мярка 1
(115)
Комисията признава, че търговската марка на унгарския национален превозвач „Malév“, осъществяващ дейност от десетилетия, има известна стойност на авиационния пазар. От друга страна, Комисията счита, че при специфичната договорна конструкция стойността на марката, заявена от унгарските органи, не може да бъде приета. Обективната стойност следва да се основава на независима оценка, която да вземе предвид и общото финансово положение на Malév.
(116)
Въз основа на гореизложеното елементът на помощ при мярка 1 е изчислен на 56 милиона EUR, т.е. 76 милиона EUR минус стойността на керосинопровода и самолета (възлизаща на 20 милиона EUR), минус обективната стойност на търговската марка „Malév“ (37). Точният елемент на помощта трябва да бъде изчислен от Унгария. Ако Унгария не представи убедителни доводи за обективна стойност на търговската марка към датата на сключване на транзакцията по прехвърлянето на марката на MAVA, елементът на помощ ще се счита за равен на цялата сума от 56 милиона EUR.
VIII.2.2. Мярка 2
(117)
Както бе посочено по-горе, Комисията счита, че мярката е предоставила на Malév предимство, когато възстановяването на авансовото плащане не е било наложено принудително, след като е станало дължимо. Освен това предимството е било получено дори преди това, най-малко от момента, когато предварителното споразумение за продажба е било изменено през февруари 2009 г. и авансовото плащане се е увеличило (над прогнозната пазарна цена на дружеството).
(118)
Комисията заключава, че никой частен оператор не би предоставил паричен механизъм в подобен размер. В действителност никой частен оператор на пазара не би се съгласил да постави тези средства на разположение на Malév, още по-малко безплатно и без да направи нищо за тяхното възстановяване. Всъщност, в своите мнения относно решението за откриване на процедурата самите унгарски органи признават, че авансовото плащане е имало за цел да гарантира оцеляването на Malév (вж. съображение 80 по-горе). Следователно елементът на помощ е целият размер на сумата за периода, през който тя е била на разположение на получателя: от февруари 2009 г. до юли 2009 г. 0,8 милиарда HUF (разликата между пазарната стойност на GH и „надплатената“ сума) и от юли 2009 г. до февруари 2010 г. 4,3 милиарда HUF (цялата сума на авансовото плащане). Следователно при възстановяването следва да се вземе предвид фактът, че сумата е заменена със собствен капитал през февруари 2010 г. (вж. мярка 4 по-долу).
VIII.2.3. Мярка 3
(119)
Относно отлагането и отказа от принудително събиране на данъците и социалноосигурителните вноски Комисията счита, че всички просрочени задължения на Malév към APEH от юли 2008 г. до март 2010 г. представляват държавна помощ. Освен това цялата разсрочена сума след тази дата (юли 2008 г.) също представлява държавна помощ. В действителност няма данни, че частен кредитор би предоставил подобно отлагане и разсрочване. При възстановяването следва да се вземе предвид фактът, че просрочените суми са изплатени през март 2010 г.
VIII.2.4. Мярка 4
(120)
По отношение на увеличението на капитала Комисията счита, че с оглед на финансовото положение на Malév, очевидната нужда от допълнително подпомагане след увеличението на капитала и липсата на реалистична перспектива за възстановяване на „инвестираните“ средства, никой частен инвеститор не би предоставил тези средства на разположение на Malév. Елементът на помощ е капиталовата инжекция от 25,4 милиарда HUF плюс замяната на дълг от 4,7 милиарда HUF срещу собствен капитал за авансовите плащания в полза на Мalév GH.
VIII.2.5. Мярка 5
(121)
Що се отнася до заемите в общ размер на 9,2 милиарда HUF, Комисията счита, че с оглед на историята на задълженията и положението на въздушния превозвач към датата на предоставяне на тези заеми, държавата няма абсолютно никакви основания да очаква изплащането им, а към датата на предоставяне на заема е било дори съмнително дали Malév ще бъде в състояние да изплати лихвите. В действителност начислените лихви не са били изплатени, а конвертирани по-късно в собствен капитал.
(122)
Поради това Комисията счита, че заемът може да бъде сравнен с безвъзмездна помощ, следователно елементът на помощта е цялата сума на заема от 9,2 милиарда HUF за периода, през който е бил на разположение на получателя, т.е. между предоставянето на траншовете (май, юни и юли 2010 г.) и преобразуването на заемите в собствен капитал (септември 2010 г.). Дължимите и неизплатени лихви следва да бъдат включени в елемента на помощта. При възстановяването трябва следователно да бъде отчетен фактът, че сумата е заменена със собствен капитал през септември 2010 г. (вж. мярка 6 по-долу).
VIII.2.6. Мярка 6
(123)
Поради основанията, изложени в съображение 120 по-горе, Комисията счита, че целият размер на дълга, заменен със собствен капитал, може да се разглежда като безвъзмездна помощ и затова елементът на помощта е цялата сума от 9,4 милиарда HUF, считано от септември 2010 г.
VIII.2.7. Мярка 7
(124)
Поради основанията, изложени в съображение 120 по-горе, Комисията счита, елементът на помощта е капиталът от 5,3 милиарда HUF, внесен от септември 2010 г. насетне.
VIII.2.8. Мярка 8
(125)
Поради основанията, изложени в съображение 120 по-горе, Комисията счита, че целият размер на заема е сравним с безвъзмездна помощ и затова цялата сума от 5,7 милиарда HUF е елементът на помощта, считано от септември 2010 г.
IX. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(126)
Въз основа на гореизложените съображения Комисията достига до заключението, че мерки 1-8, приведени в действие от Унгария в полза на Malév, представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС.
(127)
Освен това Комисията заключава, че мерки 1-8 са несъвместими с вътрешния пазар.
(128)
Тази несъвместима помощ трябва да бъде възстановена от Malév, както е посочено в раздел VIII.2 по-горе, с цел възстановяване на ситуацията, съществувала на пазара преди предоставянето на помощта. Точната обща сума за възстановяване плюс лихвите върху нея следва да бъдат изчислени от унгарските органи,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Следните мерки, приведени в действие от Унгария в полза на Malév Hungarian Airlines Zrt., представляват държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС:
а)
Мярка 1: поемането на 31 декември 2007 г. от MAVA, дружество, което е държавна собственост, на заем, предоставен през 2003 г. на Malév от MFB, банка за развитие, която е 100 % държавна собственост;
б)
Мярка 2: предоставянето на паричен механизъм от 4,3 млрд. HUF за една година в контекста на заплануваното (впоследствие неуспяло) закупуване от MNV на дъщерното предприятие Malév GH;
в)
Мярка 3: всички просрочени данъчни и социалноосигурителни задължения от юли 2008 г. до март 2010 г. и отлагането на различни данъци и социалноосигурителни вноски, считано от юли 2008 г.;
г)
Мярка 4: увеличение на капитала от MNV през февруари 2010 г. в размер на 25,4 милиарда HUF (реализирано частично чрез инжекция на свеж капитал от 20,7 милиарда HUF и частично чрез замяна на дълг срещу собствен капитал на авансовото плащане в полза на GH в размер на 4,7 милиарда HUF);
д)
Мярка 5: от май до август 2010 г. три акционерни заема на обща сума 9,2 милиарда HUF, предоставени на Malév от MNV, плюс дължимите, но неизплатени лихви;
е)
Мярка 6: през септември 2010 г. преобразуването на тези акционерни заеми (заедно с дължимите лихви по тях), посочено в член 1, буква д), от дълг в собствен капитал в размер на 9,4 милиарда HUF;
ж)
Мярка 7: през септември 2010 г. допълнително увеличение на капитала в размер на 5,3 милиарда HUF;
з)
Мярка 8: през септември 2010 г. допълнителен акционерен заем в размер на 5,7 милиарда HUF плюс дължимите, но неизплатени лихви.
Член 2
Мерките за държавна помощ, посочени в член 1 и неправомерно приведени в действие от Унгария в полза на Malév Hungarian Airlines Zrt. в нарушение на член 108, параграф 3 от ДФЕС, са несъвместими с вътрешния пазар.
Член 3
(1) Унгария следва да направи необходимото за възстановяването от получателя на помощта, посочена в член 1.
(2) Сумите, които следва да се възстановят, включват лихви от датата, на която са били предоставени на разположение на получателя, до датата на действителното им възстановяване.
(3) Лихвата се начислява с натрупване в съответствие с глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията.
Член 4
(1) Възстановяването на помощта, посочена в член 1, се извършва незабавно и ефективно.
(2) Унгария гарантира изпълнението на настоящото решение в срок от четири месеца, считано от датата, на която е уведомена за него.
Член 5
(1) В срок от два месеца след уведомяването за настоящото решение Унгария изпраща следната информация на Комисията:
а)
общата сума (главница и лихва по възстановяване), която получателят възстановява;
б)
подробно описание на мерките, които вече са предприети и които са планирани за изпълнение на настоящото решение;
в)
документи, доказващи, че на получателя е наредено да върне помощта.
(2) Унгария информира Комисията за напредъка на националните мерки, предприети за изпълнение на настоящото решение до окончателното възстановяване на помощта, посочена в член 2, параграф 3, заедно с лихвите. По искане на Комисията тя предоставя незабавно информация за вече предприетите и планирани мерки за изпълнение на настоящото решение. Тя предоставя също така подробна информация относно размера на помощта и лихвите по възстановяване, които вече са възстановени от получателя.
Член 6
Адресат на настоящото решение е Унгария.
Съставено в Брюксел на 9 януари 2012 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 9ης Ιανουαρίου 2012
σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.30584 (C 38/10, πρώην NN 69/10) που χορηγήθηκε από την Ουγγαρία στη Malév Magyar Légiközlekedési Zrt.
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 9316]
(Το κείμενο στην ουγγρική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2013/150/ΕΕ)
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (1) όσον αφορά την ενίσχυση C 38/10 (πρώην NN 69/10) (2),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις που διαβιβάστηκαν,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Το 2007, έπειτα από πολλές άκαρπες προσπάθειες ιδιωτικοποίησης, το ουγγρικό κράτος συνήψε συμφωνία αγοραπωλησίας με την AirBridge Ltd. (στο εξής: «AirBridge») για το 99,95 % των μετοχών του εθνικού αερομεταφορέα Malév Magyar Légiközlekedési Zrt. (στο εξής: «Malév»). Η AirBridge κατέβαλε 200 εκατ. HUF (740 000 EUR) (3) ως αντάλλαγμα για τις μετοχές. Η συμφωνία ιδιωτικοποίησης κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ αλλά στη συνέχεια ανακλήθηκε (4).
(2)
Λόγω των χρηματοοικονομικών προβλημάτων του νέου ιδιοκτήτη, η ρωσική τράπεζα Vnyesekonombank (στο εξής: «VEB») εξαγόρασε το 49,5 % των μετοχών της AirBridge και έγινε έμμεσος μέτοχος της Malév.
(3)
Τον Μάρτιο του 2010, η Επιτροπή έλαβε γνώση από δημοσιεύματα του Τύπου της πρόθεσης του ουγγρικού κράτους να επανεθνικοποιήσει τη Malév. Με ηλεκτρονικό μήνυμα της 2ας Μαρτίου 2010, οι ουγγρικές αρχές επιβεβαίωσαν τα εν λόγω δημοσιεύματα του Τύπου.
(4)
Στις 10 Μαρτίου 2010, η Επιτροπή έλαβε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο καταγγελία της Wizz Air, αεροπορικής εταιρείας χαμηλού κόστους εγκατεστημένης στην Ουγγαρία και κύριου ανταγωνιστή της Malév στην Ουγγαρία. Στην καταγγελία, η Wizz Air υποστήριζε ότι η Malév είχε λάβει κρατικές ενισχύσεις, μέσω σειράς μέτρων, οι οποίες ήταν παράνομες και ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά. Με επιστολή της 29ης Μαρτίου 2009, η Επιτροπή διαβίβασε μη εμπιστευτικό κείμενο της καταγγελίας στις ουγγρικές αρχές, ζητώντας συγχρόνως συμπληρωματικές πληροφορίες. Στις 30 Απριλίου 2010, η Ουγγαρία έστειλε τις παρατηρήσεις της ως προς την ουσία της εν λόγω καταγγελίας, απαντώντας στα ζητήματα που θίγονταν σ’ αυτήν.
(5)
Σε συνεδρίαση της 5ης Μαΐου 2010, οι ουγγρικές αρχές δήλωσαν ότι σκόπευαν να προβούν σε αναδιάρθρωση της αεροπορικής εταιρείας, διευκρινίζοντας, ωστόσο, ότι δεν γνώριζαν ακόμη την έκταση της εν λόγω αναδιάρθρωσης.
(6)
Στις 5 Οκτωβρίου 2010, περιήλθε στην Επιτροπή δεύτερη καταγγελία (από ανταγωνιστή που επιθυμούσε να μην δημοσιοποιηθεί η ταυτότητά του), η οποία διαβιβάστηκε στις ουγγρικές αρχές με επιστολή της 21ης Οκτωβρίου 2010. Στις 19 Νοεμβρίου 2010, οι ουγγρικές αρχές διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους ως προς την ουσία της εν λόγω καταγγελίας.
(7)
Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από τις ουγγρικές αρχές στις 14 Ιουλίου 2010 και στις 8 Οκτωβρίου 2010 και έλαβε απαντήσεις στις 11 Αυγούστου 2010, στις 16 Αυγούστου 2010, στις 5 Οκτωβρίου 2010, στις 3 Νοεμβρίου 2010 και στις 23 Νοεμβρίου 2010.
(8)
Στο πλαίσιο αυτό, στις 21 Δεκεμβρίου 2010 η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας, σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ (στο εξής: «η απόφαση για την κίνηση διαδικασίας») σχετικά με διάφορα εικαζόμενα κρατικά μέτρα ενισχύσεων υπέρ της Malév.
(9)
Στις 24 Φεβρουαρίου 2011, η Ουγγαρία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση διαδικασίας.
(10)
Η απόφαση για την κίνηση διαδικασίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 26 Μαΐου 2011 (5). Ελήφθησαν παρατηρήσεις από δύο ενδιαφερόμενα μέρη: τη Wizz Air στις 26 Ιουνίου 2011 και έναν άλλο ανταγωνιστή (που ζήτησε να μην δημοσιοποιηθεί η ταυτότητά του) στις 28 Ιουνίου 2011.
(11)
Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις αυτές στην Ουγγαρία στις 6 Ιουλίου 2011. Στις 5 Σεπτεμβρίου 2011, η Ουγγαρία υπέβαλε σχόλια σχετικά με τις παρατηρήσεις των τρίτων ενδιαφερόμενων μερών.
(12)
Μετά την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, πραγματοποιήθηκαν δύο συναντήσεις στις Βρυξέλλες μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των ουγγρικών αρχών: στις 10 Ιουνίου 2011 και στις 19 Οκτωβρίου 2011.
(13)
Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες από τις ουγγρικές αρχές στις 26 Σεπτεμβρίου 2011, και η Ουγγαρία απάντησε με επιστολή της 25ης Οκτωβρίου 2011.
II. Η ΜΑLEV ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΙΜΑΧΑ ΜΕΤΡΑ
II.1. Η επιχείρηση
(14)
Η Malév έχει την έδρα της στον διεθνή αερολιμένα της Βουδαπέστης «Liszt Ferenc» και εκμεταλλεύεται επί του παρόντος στόλο 22 αεροσκαφών (6) με προορισμούς στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Το 2009 μετέφερε περίπου 3,2 εκατ. επιβάτες (7).
II.2. Περίοδος πριν από την ιδιωτικοποίηση του 2007
(15)
Οι ουγγρικές αρχές προσπάθησαν επανειλημμένως να ιδιωτικοποιήσουν τη Malév. Το 1992, επωλήθη το 35 % των μεριδίων της Malév σε κοινοπραξία αποτελούμενη από την Alitalia και τη Simest και ελεγχόμενη από το ιταλικό κράτος. Το 1997, η κοινοπραξία Alitalia-Simest επώλησε το μερίδιό της σε άλλη κοινοπραξία αποτελούμενη από δύο ιδιωτικές ουγγρικές τράπεζες (την OTP και την MKB). Το 1999, το κράτος αγόρασε εκ νέου το μεγαλύτερο μέρος των μετοχών που ανήκαν σε ιδιώτες, με αποτέλεσμα να περιέλθει στην ιδιοκτησία του το 97 %.
(16)
Η Malév, όπως και πολλές άλλες αεροπορικές εταιρείες, δοκιμάστηκε ιδιαίτερα από την κάμψη της αγοράς αεροπορικών μεταφορών που ακολούθησε τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου 2001 και άρχισε να γίνεται ζημιογόνος (βλ. πίνακα 1 κατωτέρω).
(17)
Σ’ αυτό ακριβώς το πλαίσιο αποφάσισε και πάλι το κράτος να ιδιωτικοποιήσει τη Malév.
II.3. Η ιδιωτικοποίηση του 2007 και ο έλεγχος της Malév από ιδιώτες
II.3.1. Πώληση στην AirBridge
(18)
Η εταιρεία είχε ανάγκη ανακεφαλαιοποίησης και το κράτος, ως ιδιοκτήτης, είχε περιορισμένες δυνατότητες χρηματοδότησης της επένδυσης αυτής. Δημοσιεύθηκε πρόσκληση υποβολής προσφορών για την εξαγορά της Malév, και στις αρχές του 2007 επελέγη μια εταιρεία ειδικού σκοπού, η AirBridge, που θεωρήθηκε ότι είχε υποβάλει την πιο ενδιαφέρουσα προσφορά. Η AirBridge πρότεινε ένα ελκυστικό και, κατά τους ισχυρισμούς, εμπορικά βιώσιμο πρόγραμμα εκμετάλλευσης και αναδιάρθρωσης.
(19)
Στις 23 Φεβρουαρίου 2007, συνήφθη σύμβαση αγοραπωλησίας που προέβλεπε την πώληση του 99,95 % των μετοχών της Malév στην AirBridge. Η AirBridge ανήκε κατά 49 % στον Boris Abramovich (8), ρώσο επιχειρηματία που διέθετε πλειοψηφική συμμετοχή σε διάφορες ρωσικές αεροπορικές εταιρείες (στην KrasAir και τη ρωσική αεροπορική συμμαχία AirUnion) και κατά 51 % σε ούγγρους ιδιώτες. Επομένως, αναμενόταν ότι η AirBridge θα προσέφερε στη Malév βιομηχανική τεχνογνωσία και ηγετικό ρόλο, πέραν των σχεδίων εκμετάλλευσης και αναδιάρθρωσης.
(20)
Τα σημαντικότερα στοιχεία της εν λόγω συμφωνίας ήταν τα ακόλουθα:
α)
Η AirBridge εξαγόρασε το 99,95 % των μετοχών της Malév έναντι 200 εκατ. HUF (740 000 EUR) και, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2008 το αργότερο, ήταν υποχρεωμένη να παράσχει κεφάλαια ύψους 50 εκατ. EUR (9).
β)
Το 2003, η Ουγγρική Τράπεζα Ανάπτυξης (Magyar Fejlesztési Bank, στο εξής: «MFB») που ανήκει εξ ολοκλήρου στο κράτος, χορήγησε δάνειο ύψους 76 εκατ. EUR στη Malév, ποσό που απαλείφθηκε από τον ισολογισμό της Malév και μεταφέρθηκε σε εταιρεία ειδικού σκοπού που ανήκε εξ ολοκλήρου στο κράτος, την Εταιρεία Διαχείρισης Περιουσιακών Στοιχείων της Malév (Malév Vagyonkezelő Kft., στο εξής: «MAVA»).
Το δάνειο αυτό που παρέσχε η MFB το 2003 συνοδευόταν από εξ ολοκλήρου κρατική εγγύηση εκφραζόμενη σε EUR, με τριμηνιαίο επιτόκιο IBOR + 0,5 %. Η αρχική ημερομηνία λήξης του δανείου είχε καθοριστεί για το 2013, ημερομηνία κατά την οποία το βασικό κεφάλαιο του δανείου έπρεπε να αποπληρωθεί εφάπαξ στη λήξη του. Με τη μεταβίβαση του αρχικού κεφαλαίου του δανείου και των τόκων στη MAVA, παρατάθηκε επίσης η λήξη του δανείου έως το 2017.
Σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές, μαζί με το δάνειο μεταβιβάστηκαν στη MAVA περιουσιακά στοιχεία αξίας 76 εκατ. EUR. Τα περιουσιακά αυτά στοιχεία περιελάμβαναν το εμπορικό σήμα «Malév», αγωγό μεταφοράς κηροζίνης και ένα αεροσκάφος B767. Αν η Malév καθίστατο κερδοφόρα, θα έπρεπε να καταβάλει το 25 % των κερδών της μετά την αφαίρεση των φόρων. Η AirBridge εξασφάλισε επίσης στη MAVA τραπεζική εγγύηση από την VEB για να καλύψει την επιστροφή του δανείου μέχρι το ποσό των 32 εκατ. EUR.
γ)
Η Malév έπρεπε επίσης να καταβάλλει ετησίως στη MAVA το ποσό των 200 000 EUR ως τέλος άδειας χρήσεως της ονομασίας και του λογότυπου «Malév». Η AirBridge ήταν υποχρεωμένη να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το εμπορικό σήμα και να διασφαλίζει τη λειτουργία της επιχείρησης ως αεροπορικής εταιρείας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017, τη νέα ημερομηνία λήξεως του δανείου.
δ)
Η Malév θα επαναμίσθωνε το αεροσκάφος B767 από τη MAVA - το οποίο μόλις είχε μεταβιβαστεί στη MAVA (βλ. στοιχείο β) ανωτέρω) - από την 1η Ιανουαρίου 2008 έως την 31η Δεκεμβρίου 2017 (10).
(21)
Διορίστηκε νέα Διεύθυνση και ελήφθησαν διάφορα μέτρα για τη μείωση του κόστους και την παραγωγή εσόδων, όπως η κατάργηση πτήσεων μεγάλων αποστάσεων και οι περικοπές προσωπικού. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, ωστόσο, επειδή τα μέτρα αυτά συνέπεσαν με αισθητή αύξηση των τιμών των καυσίμων, δεν είχαν συνολικά επιπτώσεις στην αποδοτικότητα της επιχείρησης.
(22)
Η χρηματοοικονομική κατάσταση της Malév εξακολούθησε να επιδεινώνεται και, τέσσερις μήνες αργότερα, η εταιρεία δεν διέθετε πλέον την απαιτούμενη ρευστότητα για να καταβάλει ούτε τα δικαιώματα χρήσης του εμπορικού σήματος «Malév».
(23)
Σύμφωνα με την Ουγγαρία, τα τέλη μίσθωσης για τη χρήση του αεροσκάφους B767 που εκμίσθωνε η MAVA δεν διακόπηκαν μετά την απόφαση της Malév να καταργήσει τα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων, δεδομένου ότι η Malév αναγνωρίζει τις εν λόγω οφειλές, και υπήρξε μόνο υπερημερία πληρωμών επί των οποίων καταβάλλεται τόκος.
(24)
Το δεύτερο εξάμηνο του 2008, η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση άρχισε να πλήττει τη Malév καθώς και τους Ρώσους εταίρους της. Διάφορες αεροπορικές εταιρείες του Boris Abramovich χρεοκόπησαν. Η AirBridge δεν ήταν πλέον σε θέση να χρηματοδοτεί τη Malév και έπαψε να εξυπηρετεί το δάνειο έναντι της VEB. Δεδομένου ότι το 49 % της συμμετοχής στην AirBridge είχε ενεχυριαστεί υπέρ της VEB, οι μετοχές αυτές περιήλθαν στην κατοχή της τελευταίας. Η VEB δήλωσε ότι ήταν πρόθυμη να εξακολουθήσει να χρηματοδοτεί τη Malév, αλλά ως τράπεζα και όχι ως ιδιοκτήτης.
II.3.2. Πώληση της επιχείρησης επίγειας εξυπηρέτησης της Malév (Malév GH)
(25)
Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, η χρηματοοικονομική κατάσταση της Malév επιδεινώθηκε περισσότερο στις αρχές του 2009. Για τον λόγο αυτό, οι μέτοχοι της εταιρείας πρότειναν στην κρατική εταιρεία χαρτοφυλακίου (Magyar Nemzeti Vagyonkezelő Zrt., στο εξής: «MNV») να της πουλήσουν την «Malév Ground Handling» (στο εξής: «Malév GH»), τη θυγατρική για τις υπηρεσίες επίγειας εξυπηρέτησης που ανήκε εξ ολοκλήρου στη Malév.
(26)
Σύμφωνα με την Ουγγαρία, η Malév GH ήταν οικονομικά υγιής επιχείρηση τη στιγμή εκείνη, όπως και εξακολουθεί να είναι μέχρι σήμερα.
(27)
Τον Ιανουάριο του 2009, υπεγράφη προκαταρκτική συμφωνία (η οποία τροποποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2009) που προέβλεπε τη χορήγηση προκαταβολής ύψους 4,3 δισεκατ. HUF (16 εκατ. EUR). Η MNV κατέβαλε την προκαταβολή αυτή στη Malév τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2009. Η εν λόγω προκαταβολή έπρεπε να επιστραφεί εντός δύο εργάσιμων ημερών αν, μετά τη διαδικασία δέουσας επιμέλειας, η MNV αποφάσιζε να ματαιώσει την τελική συμφωνία αγοραπωλησίας. Η υποχρέωση αυτή ενδεχόμενης επιστροφής καλυπτόταν από εμπράγματες εξασφαλίσεις. Τον Ιούλιο του 2009, η MNV αποφάσισε τελικά να ματαιώσει τη συναλλαγή και το τίμημα της αγοράς κατέστη απαιτητό.
(28)
Η MNV δεν έλαβε ποτέ ούτε την προκαταβολή ούτε τους οφειλόμενους τόκους επί της προκαταβολής αυτής (11).
II.3.3. Αναβολή καταβολής φόρου
(29)
Μεταξύ του Ιανουαρίου 2007 και του Μαρτίου 2010, η ουγγρική Αρχή Φορολογικού και Δημοσιονομικού Ελέγχου (Adó- és Pénzügyi Ellenőrzési Hivatal, στο εξής:«APEH») επέτρεψε αναβολή ή αναδιάταξη των πληρωμών για διάφορα είδη φορολογικών υποχρεώσεων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης της Malév. Η APEH όχι μόνο δεν προέβη σε αναγκαστική είσπραξη της ληξιπρόθεσμης, από τον Ιούλιο του 2008, οφειλής, αλλά στη συνέχεια επέτρεψε την αναδιάταξη και νέων ποσών. Τον Μάρτιο του 2010, οι φορολογικές οφειλές και οι οφειλές εισφορών κοινωνικής ασφάλισης της Malév ανέρχονταν σε 13,7 δισεκατ. HUF (51 εκατ. EUR) (βασικό κεφάλαιο του δανείου και τόκοι υπερημερίας). Όσον αφορά το σύνολο του ομίλου Malév, το ποσό αυτό ανερχόταν σε 16,8 δισεκατ. HUF (62 εκατ. EUR). Στις 11 Μαρτίου 2010, το υπόλοιπο του τρέχοντος λογαριασμού της Malév με την APEH διακανονίστηκε με τη χρησιμοποίηση ενός μέρους των μετρητών που συγκεντρώθηκαν με την αύξηση του κεφαλαίου, τον Φεβρουάριο του 2010, που αναφέρεται κατωτέρω.
II.4. Η επανεθνικοποίηση του 2010 και ο έλεγχος της Malév από το Δημόσιο
II.4.1. Λόγοι της επανεθνικοποίησης της Malév
(30)
Το 2010, δεν ήταν δυνατόν να βρεθούν ιδιώτες επενδυτές που θα αναλάμβαναν τη Malév από την AirBridge/VEB ως κύριοι μέτοχοι. Ειδικότερα, η VEB δεν είχε την πρόθεση να χρηματοδοτήσει την αεροπορική εταιρεία ως στρατηγικός επενδυτής. Τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα της εταιρείας εξακολούθησαν να είναι ανεπαρκή, όπως προκύπτει από τον πίνακα 1 κατωτέρω.
Πίνακας 1
Δείκτες επιδόσεων της Malév την περίοδο 2003-2010 (σε δισεκατ. HUF)
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
EBITDA
Κέρδη/(ζημίες)
(4,4)
(1,8)
(4,9)
(8,8)
(10,6)
(8,3)
(15,5)
(19,1)
EBIT
Κέρδη/(ζημίες)
(9,4)
(6,8)
(9,4)
(12,5)
(14,7)
(10,8)
(17,9)
(20,6)
Καθαρό αποτέλεσμα
Κέρδη/(ζημίες)
(13,5)
(4,9)
(1,3)
(10,9)
0,7
(14,5)
(24,8)
(24,6)
Πηγή:
πληροφορίες που έχουν παράσχει οι ουγγρικές αρχές και χρηματοοικονομικοί λογαριασμοί της Malév για το 2010.
(31)
Αντί να προβούν στην εκκαθάριση της Malév, οι ουγγρικές αρχές αποφάσισαν να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με τη VEB και την AirBridge για να προσπαθήσουν να βελτιώσουν την εμπορική θέση της Malév μεσομακροπρόθεσμα.
II.4.2. Αύξηση του κεφαλαίου τον Φεβρουάριο του 2010: μετοχοποίηση του χρέους και εισφορά νέου κεφαλαίου
(32)
Στις 26 Φεβρουαρίου 2010, η VEB, η AirBridge, η MNV, η Malév και η ουγγρική κυβέρνηση συμφώνησαν να αυξήσουν το κεφάλαιο κατά 25,4 δισεκατ. HUF (94 εκατ. EUR), εν μέρει με εισφορά νέου κεφαλαίου ύψους 20,7 δισεκατ. HUF (77 εκατ. EUR) και εν μέρει με μετοχοποίηση της οφειλής που προήλθε από την προκαταβολή για τη Malév GH (βλ. τμήμα II.3.2 ανωτέρω), προσαυξημένης με τους τόκους που εφαρμόστηκαν, συνολικά 4,7 δισεκατ. (17 εκατ. EUR). Η AirBridge μετοχοποίησε επίσης 1,5 δισεκατ. (5,4 εκατ. EUR). Συνεπώς, οι απαιτήσεις κατά της Malév απαλείφθησαν και οι πρώην πιστωτές έγιναν ιδιοκτήτες μέρους της εταιρείας.
(33)
Πριν από την αύξηση του κεφαλαίου, το υφιστάμενο εγγεγραμμένο κεφάλαιο της Malév μειώθηκε σε μηδενικό σχεδόν ποσό για να απορροφήσει μέρος των συσσωρευθεισών ζημιών και να εκφράσει το γεγονός ότι οι υφιστάμενες μετοχές της Malév είχαν χάσει πλέον την αξία τους. Στη συνέχεια, το εγγεγραμμένο κεφάλαιο της Malév αυξήθηκε με την έκδοση νέων μετοχών ονομαστικής αξίας 0,01 HUF η καθεμία. Η πορεία της κατάστασης του μετοχικού κεφαλαίου της Malév εμφανίζεται στο σχήμα 1 κατωτέρω.
(34)
Η συμβολή κεφαλαίων της MNV σε μετρητά ύψους 20,7 δισεκατ. HUF (77 εκατ. EUR) επέτρεψε στη Malév να εξοφλήσει όλες τις εκκρεμούσες φορολογικές οφειλές της (βλ. αιτιολογική σκέψη 29 ανωτέρω) και να σταθεροποιήσει προσωρινά τα λειτουργία της.
(35)
Μετά την αύξηση του κεφαλαίου, το κράτος έγινε μέτοχος της Malév κατά 94,6 % και το μερίδιο των AirBridge/VEB μειώθηκε στο ελάχιστο.
Σχήμα 1
Εξέλιξη της κατάστασης του μετοχικού κεφαλαίου της Malév
II.4.3. Μάιος - Αύγουστος 2010: μετοχικά δάνεια και μετατροπή σε μετοχικό κεφάλαιο
(36)
Μεταξύ του Μαΐου και του Αυγούστου 2010, το ουγγρικό κράτος παρέσχε στη Malév, μέσω της MNV, σειρά «μετοχικών δανείων» συνολικού ύψους 9,2 δισεκατ. HUF (34 εκατ. EUR).
(37)
Το πρώτο από τα δάνεια αυτά, του Μαΐου 2010, ανερχόταν σε 2,16 δισεκατ. HUF (7,9 εκατ. EUR). Επρόκειτο για τριετές μετοχικό δάνειο με επιτόκιο 9,97 %. Η αποπληρωμή ήταν απαιτητή εφάπαξ στη λήξη του δανείου και το δάνειο ήταν εξασφαλισμένο με ενέχυρο επί των μετοχών της Malév GH.
(38)
Το δεύτερο από τα δάνεια αυτά, που χορηγήθηκε τον Ιούνιο του 2010, ανερχόταν σε 1,34 δισεκατ. HUF (4,9 εκατ. EUR). Επρόκειτο εκ νέου για τριετές μετοχικό δάνειο με επιτόκιο 9,97 %, με εφάπαξ εξόφληση στη λήξη του. Το δάνειο αυτό ήταν εξασφαλισμένο με ενέχυρο επί των μετοχών της Malév GH.
(39)
Τον Αύγουστο του 2010, χορηγήθηκε τρίτο μετοχικό δάνειο ύψους 5,7 δισεκατ. HUF (20,8 εκατ. EUR). Επρόκειτο επίσης για τριετές μετοχικό δάνειο με επιτόκιο 9,97 % και με εφάπαξ εξόφληση στη λήξη του. Στην περίπτωση αυτή, το δάνειο εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση αεροσκάφους (HA-LNA, τζετ CRJ).
(40)
Στις 24 Σεπτεμβρίου, τα τρία αυτά δάνεια, που ανέρχονταν συνολικά σε 9,2 δισεκατ. HUF (33,6 εκατ. EUR), μαζί με τους αντίστοιχους τόκους (δηλαδή συνολικό ποσό 9,4 δισεκατ. HUF ή 34,3 εκατ. EUR), μετατράπηκαν από χρέος σε μετοχικό κεφάλαιο στη Malév και οι σχετικές εγγυήσεις αποδεσμεύθηκαν.
II.4.4. Σεπτέμβριος 2010: περαιτέρω αύξηση κεφαλαίου και μετοχικό δάνειο
(41)
Στις 24 Σεπτεμβρίου 2010, η MNV αύξησε επίσης το κεφάλαιο της Malév εισφέροντας άλλα 5,3 δισεκατ. HUF (19,3 εκατ. EUR) σε μετρητά στην εταιρεία. Με τον τρόπο αυτό, η MNV (δηλαδή το κράτος) αύξησε σε 96,5 % τη συμμετοχή της στη Malév.
(42)
Την ίδια περίοδο, το κράτος χορήγησε στη Malév νέο τριετές μετοχικό δάνειο, ύψους 5,7 δισεκατ. HUF (20,8 εκατ. EUR) με επιτόκιο 9,97 %. Η πρώτη καταβολή των τόκων ήταν απαιτητή έξι μήνες από την ημερομηνία εκταμίευσης ενώ το βασικό κεφάλαιο του δανείου έπρεπε να αποπληρωθεί εφάπαξ στη λήξη του. Οι εγγυήσεις του δανείου αυτού ήταν η εγγραφή ενεχύρου επί του αεροσκάφους HA-LNA CRJ, αξίας 1,8 δισεκατ. HUF περίπου, και η σύσταση ενεχύρου επί των εσόδων πωλήσεων των διεθνών και εθνικών εμπορικών αντιπροσώπων που είναι διαπιστευμένοι από την ΙΑΤΑ.
III. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΥΠΟ ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΕΤΡΩΝ
(43)
Στην απόφαση για κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον τα κατωτέρω μέτρα αποτελούσαν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
-
Μέτρο 1: ανάληψη, στις 31 Δεκεμβρίου 2007, από την κρατική MAVA του δανείου ύψους 76 εκατ. EUR που χορηγήθηκε στη Malév το 2003 από την MFB (τράπεζα ανάπτυξης εξ ολοκλήρου κρατική), καθώς και ορισμένων περιουσιακών στοιχείων της Malév. Η λήξη του δανείου παρατάθηκε έως το 2017.
-
Μέτρο 2: χορήγηση «ταμειακής διευκόλυνσης» ύψους 4,3 δισεκατ. HUF για ένα έτος στο πλαίσιο προβλεπόμενης αγοράς από την MNV (αγορά που ματαιώθηκε στη συνέχεια) της θυγατρικής Malév GH της Malév, η οποία σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές ήταν οικονομικά υγιής επιχείρηση. Παρότι η συναλλαγή αυτή ματαιώθηκε, το τίμημα της αγοράς δεν επιστράφηκε.
-
Μέτρο 3: αναβολή της πληρωμής διαφόρων φορολογικών υποχρεώσεων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης που οφείλονταν μεταξύ Ιανουαρίου 2007 και Μαρτίου 2010. Τον Μάρτιο του 2010, το ποσό των καθυστερούμενων φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης της Malév ανερχόταν σε 13,7 δισεκατ. HUF.
-
Μέτρο 4: τον Φεβρουάριο του 2010, αύξηση του κεφαλαίου κατά 25,4 δισεκατ. HUF από την MNV, εν μέρει με εισφορά νέων κεφαλαίων 20,7 δισεκατ. HUF (77 εκατ. EUR) και εν μέρει με μετοχοποίηση της προκαταβολής που ελήφθη για τη Malév GH (βλ. μέτρο 2), προσαυξημένης με τόκο, δηλαδή συνολικά 4,7 δισεκατ. HUF (η AirBridge μετοχοποίησε επίσης 1,5 δισεκατ. HUF).
-
Μέτρο 5: από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του 2010, χορήγηση τριών μετοχικών δανείων συνολικού ύψους 9,2 δισεκατ. HUF στη Malév από την MNV. Τα τρία αυτά δάνεια είχαν επιτόκιο 9,97 % και προέβλεπαν εφάπαξ εξόφληση του αρχικού κεφαλαίου του δανείου στη λήξη του (που είχε καθοριστεί σε τρία έτη για καθένα από αυτά). Τα πρώτα δύο δάνεια ανέρχονταν συνολικά σε 3,5 δισεκατ. HUF (13 εκατ. EUR) και ήταν εξασφαλισμένα από τη θυγατρική Malév GH, ενώ το τρίτο δάνειο ύψους 5,7 δισεκατ. HUF (21 εκατ. EUR) εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση ενός αεροσκάφους (HA-LNA, τζετ CRJ).
-
Μέτρο 6: Τον Σεπτέμβριο του 2010, μετατροπή σε ίδιο κεφάλαιο των προαναφερόμενων μετοχικών δανείων (και των αντίστοιχων τόκων) για ποσό ύψους 9,4 δισεκατ. HUF.
-
Μέτρο 7: Τον Σεπτέμβριο του 2010, νέα αύξηση κεφαλαίου για ποσό 5,3 δισεκατ. HUF σε μετρητά. Το μερίδιο του κράτους αυξήθηκε σε 96,5 %.
-
Μέτρο 8: Τον Σεπτέμβριο του 2010, νέο μετοχικό δάνειο ύψους 5,7 δισεκατ. HUF με επιτόκιο 9,97 % και εφάπαξ εξόφληση του αρχικού κεφαλαίου δανεισμού στη λήξη της προθεσμίας. Το δάνειο ήταν εξασφαλισμένο από το προαναφερόμενο αεροσκάφος HA-LNA CRJ και από τη σύσταση ενεχύρου επί των εσόδων πωλήσεων των διεθνών και εθνικών εμπορικών αντιπροσώπων που είναι διαπιστευμένοι από την IATA.
(44)
Στην απόφαση για την κίνηση διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες για το κατά πόσον τα μέτρα αυτά, στον βαθμό που συνιστούσαν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά, ιδίως με βάση τις παρεκκλίσεις της ΣΛΕΕ και, ιδίως, με τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (12) (στο εξής: «κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης»).
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ
(45)
Στην απάντησή της σχετικά με την κίνηση διαδικασίας, η Ουγγαρία επανέλαβε τα προαναφερόμενα περιστατικά και εξέθεσε διεξοδικώς τις αιτίες που προκάλεσαν τα προβλήματα της αεροπορικής εταιρείας. Η Ουγγαρία επιβεβαίωσε επίσης ότι η Malév μπορούσε να θεωρηθεί «προβληματική» κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης, τουλάχιστον από το δεύτερο εξάμηνο του 2006 και μετά.
(46)
Πριν από την κίνηση της επίσημης έρευνας, οι ουγγρικές αρχές υποστήριξαν, συνοπτικά, ότι όλα τα μέτρα είναι σύμφωνα προς τις αρχές του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και του ιδιώτη πιστωτή σε οικονομία της αγοράς.
(47)
Όσον αφορά τα μέτρα που συνοδεύουν την πώληση της Malév στην AirBridge, οι ουγγρικές αρχές υποστήριξαν ότι αυτά συμμορφώνονται με την αγορά, λόγω της εμπράγματης εγγύησης που προβλέφθηκε για την εξασφάλιση της εξαγοράς του δανείου από τη MAVA. Όσον αφορά τη ματαιωθείσα πώληση της Malév GH, υποστήριξαν ότι η Malév δεν είχε τύχει ευνοϊκής μεταχείρισης, δεδομένου ότι η υπερήμερη επιστροφή της τιμής πώλησης είχε καλυφθεί δεόντως με εμπράγματη εγγύηση και ότι ο τόκος επί της εν λόγω τιμής πώλησης είχε υπολογιστεί. Όσον αφορά την αναβολή καταβολής του φόρου, οι ουγγρικές αρχές προβάλλουν το επιχείρημα ότι τα ποσά αυτά καλύπτονταν με εμπράγματη εγγύηση, ότι είχαν απαιτηθεί όλες οι εφαρμοστέες επιβαρύνσεις τόκου και ποινές και, επιπλέον, ότι τέτοιες αναβολές αποτελούν συνήθη πρακτική. Όσον αφορά την επανεθνικοποίηση της Malév, οι ουγγρικές αρχές υποστηρίζουν ότι αν είχαν προβεί στην αναγκαστική είσπραξη των απαιτήσεών τους από τη Malév, θα είχαν προκαλέσει τη χρεοκοπία και την εκκαθάριση της εταιρείας. Αν είχαν πράξει κάτι τέτοιο, θεωρούν ότι θα είχαν ανακτήσει μικρό μόνο μέρος των απαιτήσεών τους (πέραν του μεριδίου το οποίο καλυπτόταν από την εγγύηση της VEB που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 20 ανωτέρω). Επιπλέον, τούτο θα είχε σημαντικές αρνητικές συνέπειες για την εθνική οικονομία (13).
(48)
Όσον αφορά τα μετοχικά δάνεια και τη μετατροπή τους σε μετοχικό κεφάλαιο στη Malév, το ουγγρικό κράτος θεωρεί ότι τα δάνεια αυτά δεν εξασφάλισαν κανένα πλεονέκτημα στη Malév, επειδή καλύπτονταν πλήρως από εγγύηση εφ’ όλων των περιουσιακών στοιχείων διαρκώς, επειδή τα επιτόκιά τους ήταν σύμφωνα με την αγορά και επειδή, τη στιγμή της μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, ελήφθησαν πλήρως υπόψη όλοι οι απαιτητοί τόκοι.
(49)
Οι ουγγρικές αρχές δεν υπέβαλαν νέα στοιχεία μετά την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας. Οι παρατηρήσεις της Ουγγαρίας σχετικά με την απόφαση για κίνηση διαδικασίας δεν περιείχαν νέα στοιχεία που αποκλείουν τον χαρακτήρα κρατικής ενίσχυσης, ούτε πληροφορίες που αποδεικνύουν το συμβιβάσιμο των εφαρμοσθέντων μέτρων με την εσωτερική αγορά, και ιδίως με τις κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(50)
Δύο ανταγωνιστές υπέβαλαν παρατηρήσεις (βλ. αιτιολογική σκέψη 10 ανωτέρω), υποστηρίζοντας αμφότεροι την έρευνα της Επιτροπής.
(51)
Ο ανταγωνιστής που ζήτησε να μην δημοσιοποιηθεί η ταυτότητά του υποστήριξε ότι ορισμένοι ιδιώτες επενδυτές είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον να αποκτήσουν πλειοψηφική συμμετοχή στη Malév, γεγονός που αποδεικνύει ότι η Ουγγαρία διέθετε εναλλακτικές δυνατότητες πέραν της επανεθνικοποίησης της Malév του 2010.
(52)
Η Wizz Air εκτίμησε ότι τα περιουσιακά στοιχεία που μεταβιβάστηκαν στη MAVA μαζί με το δάνειο της MFB (μέτρο 1), καθώς και με το εμπορικό σήμα «Malév», τον αγωγό μεταφοράς κηροζίνης και ένα αεροσκάφος B767, είχαν συνολική αγοραία αξία 27 εκατ. EUR, η οποία είναι σημαντικά χαμηλότερη από το ποσό του δανείου. Επομένως, η Wizz Air κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συναλλαγή αυτή δεν πραγματοποιήθηκε υπό συνήθεις όρους ανταγωνισμού και ότι, επομένως, παρέσχε σημαντικό πλεονέκτημα στη Malév.
(53)
Όσον αφορά την αναβολή καταβολής του φόρου (μέτρο 3), η Wizz Air υποστήριξε ότι, σύμφωνα με την ουγγρική νομοθεσία, μια ιδιωτική εταιρεία ευρισκόμενη σε κατάσταση παρόμοια με την κατάσταση της Malév δεν μπορούσε να τύχει αναβολής καταβολής φόρου παρόμοιας με την εξεταζόμενη, ούτε αυτοδικαίως ούτε κατ’ εξαίρεση.
VI. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ
(54)
Μετά την παράταση της προθεσμίας απάντησης που έδωσε η Επιτροπή, η Ουγγαρία αντέδρασε στις παρατηρήσεις αυτές, στις 5 Σεπτεμβρίου 2011, επαναλαμβάνοντας την άποψή της σύμφωνα με την οποία το κριτήριο της αρχής του επενδυτή σε οικονομία της αγοράς (βλ. αιτιολογική σκέψη 59 κατωτέρω) δικαιολογεί τα προηγούμενα μέτρα τα οποία, επομένως, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως κρατικές ενισχύσεις. Σύμφωνα με την Ουγγαρία, η ύπαρξη στόχων δημόσιας πολιτικής δεν σημαίνει ότι τα μέτρα έχουν χαρακτήρα κρατικής ενίσχυσης.
(55)
Η Ουγγαρία υποστήριξε ότι δεν υπάρχουν βιώσιμες επιλογές και ότι μόνο με την επανεθνικοποίηση μπορούσαν οι ουγγρικές αρχές να επανακτήσουν τον πλήρη επιχειρησιακό έλεγχο της Malév, επιτρέποντας στον εθνικό μεταφορέα να εφαρμόσει στην πράξη τη διαδικασία αναδιάρθρωσης που είχε αρχίσει από το 2007 για να εξασφαλίσει την εμπορική επιτυχία της επιχείρησης. Όσον αφορά το μέτρο 1, η Ουγγαρία θεώρησε ότι η αξία των επίμαχων περιουσιακών στοιχείων αντιστοιχούσε στην αξία του δανείου. Όσον αφορά το μέτρο 3, η Ουγγαρία υποστήριξε ότι οι ουγγρικές φορολογικές αρχές αντιμετώπισαν τη Malév όπως οποιονδήποτε άλλο φορολογούμενο σε παρόμοια κατάσταση.
VII. ΎΠΑΡΞΗ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΛΕΕ
VII.1. Γενικές διατάξεις
(56)
Για να καθοριστεί αν τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει αν πληρούν τις σωρευτικές προϋποθέσεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ που ορίζει ότι «Ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν οι Συνθήκες ορίζουν άλλως».
(57)
Με βάση τη διάταξη αυτή, η Επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσον τα επίμαχα μέτρα που ελήφθησαν υπέρ της Malév συνιστούν κρατική ενίσχυση.
(58)
Όσον αφορά τα σωρευτικά κριτήρια που καθορίζουν την κρατική ενίσχυση, οι επιπτώσεις στο εμπόριο και η νόθευση του ανταγωνισμού είναι γεγονός αναμφισβήτητο, το οποίο δεν αρνήθηκαν ούτε οι ουγγρικές αρχές. Η Malév βρίσκεται σε ανταγωνισμό με άλλες αεροπορικές εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως από την έναρξη ισχύος της τρίτης φάσης ελευθέρωσης των αεροπορικών μεταφορών («τρίτη δέσμη»), την 1η Ιανουαρίου 1993 (14). Τα εν λόγω μέτρα επέτρεψαν στη Malév να συνεχίσει να λειτουργεί και με τον τρόπο αυτό δεν χρειάστηκε να βρεθεί αντιμέτωπη, όπως άλλοι ανταγωνιστές της, με τις συνήθεις συνέπειες που συνεπάγονταν τα πενιχρά χρηματοοικονομικά της αποτελέσματα.
(59)
Η Ουγγαρία δεν αμφισβήτησε ούτε το γεγονός ότι πρόκειται για κρατικούς πόρους και ότι τα μέτρα καταλογίζονται στο κράτος. Η APEH είναι η ουγγρική φορολογική αρχή και, ως εκ τούτου είναι υπόλογη στο κράτος. Οι κυριότεροι κανόνες-πλαίσια του ουγγρικού νόμου περί κρατικής περιουσίας καθορίζουν τα καθήκοντα της κρατικής εταιρείας χαρτοφυλακίου MNV, η οποία εκτελεί τις αποφάσεις της κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργού. Όσον αφορά τη MAVA είναι επίσης εξ ολοκλήρου κρατική (μέσω της MNV) και - όπως εξηγούν οι ουγγρικές αρχές - αντιπροσωπεύει μία από τις «εκφάνσεις του ουγγρικού κράτους».
(60)
Όσον αφορά τον επιλεκτικό χαρακτήρα, με εξαίρεση το μέτρο 3 (αναβολή της καταβολής των φόρων), η Ουγγαρία δεν τον αμφισβητεί. Τα μέτρα είχαν στόχο να ευνοήσουν μία μόνο επιχείρηση, τη Malév.
(61)
Για να καθοριστεί κατά πόσον τα υπό εξέταση μέτρα ευνόησαν οικονομικά τη Malév, έγιναν οι ακόλουθες εκτιμήσεις.
(62)
Εν προκειμένω, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, σύμφωνα με τις παγιωμένες αρχές του δικαίου της ΕΕ, όταν διατίθενται πρόσθετα κεφάλαια σε μια επιχείρηση υπό όρους ευνοϊκότερους από τους συνήθεις όρους της αγοράς, τότε η συγκεκριμένη επιχείρηση εμπίπτει στους κανόνες του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι, κατά την έννοια του άρθρου αυτού, η εν λόγω επιχείρηση θα ετύγχανε ευνοϊκής μεταχείρισης. Για να καθορίσει κατά πόσον χορηγήθηκε ένα τέτοιο πλεονέκτημα, η Επιτροπή εφαρμόζει την «αρχή του επενδυτή που δραστηριοποιείται σε οικονομία της αγοράς». Σύμφωνα με την αρχή αυτή, δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση αν, υπό παρεμφερείς συνθήκες, «ένας ιδιώτης επενδυτής υπό τις συνήθεις συνθήκες της οικονομίας αγοράς, μεγέθους συγκρίσιμου με το μέγεθος των οργανισμών που διαχειρίζονται τον δημόσιο τομέα, θα είχε προβεί στην εισφορά τόσο σημαντικών κεφαλαίων». Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να εκτιμήσει «κατά πόσον ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε προβεί στην επίμαχη πράξη υπό τους ίδιους όρους (15)». Ένας υποθετικός επενδυτής συμπεριφέρεται όπως ένας συνετός κεφαλαιοδότης (16), που επιδιώκει να μεγιστοποιήσει τα κέρδη του χωρίς ωστόσο να διατρέξει πολλούς κινδύνους σε σχέση με τη χρηματοδοτική απόδοση που θα επιτύγχανε (17).
(63)
Σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, καίτοι η συμπεριφορά του ιδιώτη επενδυτή, προς τον οποίο πρέπει να συγκριθεί η παρέμβαση του δημοσίου επενδυτή που επιδιώκει στόχους οικονομικής πολιτικής, δεν αντιστοιχεί κατ’ ανάγκη προς τη συμπεριφορά του κοινού επενδυτή που τοποθετεί κεφάλαια χάριν αποδοτικότητας υπό κατά το μάλλον ή ήττον βραχυπρόθεσμη προοπτική, οφείλει, τουλάχιστον, να ακολουθεί τη συμπεριφορά μιας ιδιωτικής εταιρείας holding ή ενός ιδιωτικού ομίλου επιχειρήσεων που επιδιώκουν μία διαρθρωτική πολιτική, γενική ή κλαδική, με γνώμονα προοπτικές μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας (18).
(64)
Επιπλέον, «… η σύγκριση μεταξύ της συμπεριφοράς δημόσιου και ιδιώτη επενδυτή πρέπει να στοιχειοθετηθεί ενόψει της συμπεριφοράς που θα επιδείκνυε, κατά την επίδικη πράξη, ιδιώτης επενδυτής, βάσει των διαθεσίμων τότε στοιχείων και των προβλέψιμων τότε εξελίξεων (19).»
(65)
Η ανάλυση και αξιολόγηση της Επιτροπής πρέπει να περιλαμβάνουν «όλα τα κρίσιμα στοιχεία της επίμαχης πράξεως και το πλαίσιό της», περιλαμβανομένης της χρηματοοικονομικής κατάστασης της ωφελούμενης επιχείρησης και της οικείας αγοράς. Με βάση τις προαναφερόμενες εκτιμήσεις, το βασικό ζήτημα που επιθυμεί να διερευνήσει η Επιτροπή είναι αν παρεσχέθη στην επιχείρηση «οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα αποκόμιζε υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς (20)».
(66)
Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι, σύμφωνα με την πάγια νομολογία, η αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς εφαρμόζεται και στα δάνεια. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, όταν πρόκειται για χορήγηση δανείου, τίθεται το ζήτημα αν ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε χορηγήσει το δάνειο στον δικαιούχο υπό τους όρους υπό τους οποίους πράγματι χορηγήθηκε (21).
VII.2. Αξιολόγηση του συνόλου των μέτρων
(67)
Όπως διαπιστώθηκε ήδη στην απόφαση για κίνηση διαδικασίας, η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση BP Chemicals (22) ενδείκνυται για την αξιολόγηση της παρούσας υπόθεσης. Πράγματι, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα όχι μόνο δεν είναι αυτοτελή, αλλά και συνδέονται με τη χρονολογική τους σειρά, τη χρηματοοικονομική κατάσταση της Malév και το γεγονός ότι ο σκοπός τους ήταν να διατηρηθεί η εταιρεία σε λειτουργία και να αντιμετωπιστεί η ανάγκη ρευστότητας και υποκεφαλαιοποίησης που οφειλόταν στις ζημίες της. Η Ουγγαρία υποστηρίζει επίσης στις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση για κίνηση διαδικασίας ότι τα διαφορετικά στάδια της «διαδικασίας» είναι «άρρηκτα συνδεδεμένα» και ότι όλα τα μέτρα απέβλεπαν σε έναν στόχο, και συγκεκριμένα στο να διασφαλίσουν τη λειτουργία της αεροπορικής εταιρείας με την εξεύρεση στρατηγικού επενδυτή.
(68)
Από τις παρατηρήσεις της Ουγγαρίας κατέστη σαφές ότι τα μέτρα που εφάρμοσε η ίδια υπέρ της Malév υποκινούνταν από στόχους δημόσιας πολιτικής και δεν βασίζονταν στις εκτιμήσεις για τη μελλοντική αποδοτικότητα της εταιρείας. Η Ουγγαρία υπογράμμισε επανειλημμένως την αποτυχία ιδιωτικοποίησης και τη σημασία της Malév για την εθνική οικονομία. Όπως αναγνώρισε, κατά τη λήψη των μέτρων, το κράτος είχε λάβει υπόψη «τον ρόλο της αεροπορικής εταιρείας για την εθνική υποδομή, την αγορά εργασίας και τα συμφέροντα των προμηθευτών». Οι ουγγρικές αρχές υπογράμμισαν επίσης ότι δεν υπάρχει ιδιώτης επενδυτής που θα ήταν διατεθειμένος να εξαγοράσει την αεροπορική εταιρεία υπό την παρούσα μορφή της. Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να ξεκινήσει από την παραδοχή ότι κανένας επενδυτής δεν θα είχε ενεργήσει όπως η ουγγρική κυβέρνηση, υπό παρόμοιες συνθήκες, όταν ελήφθησαν τα μέτρα. Εν προκειμένω, η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι στην απόφαση στην υπόθεση Boch, το Δικαστήριο δήλωσε ότι «πρέπει ιδίως να κριθεί αν, υπό παρόμοιες περιστάσεις, ιδιώτης εταίρος στηριζόμενος στις προβλέψιμες δυνατότητες αποδοτικότητας, ανεξάρτητα από κάθε άποψη κοινωνικής, περιφερειακής ή κλαδικής πολιτικής, θα είχε προβεί σε παρόμοια εισφορά κεφαλαίου (23)».
(69)
Με βάση τα πενιχρά οικονομικά αποτελέσματα της Malév για μεγάλο χρονικό διάστημα (βλ. πίνακα 1 και αιτιολογικές σκέψεις 103 έως 104 κατωτέρω), καθώς και το επιχείρημα των ουγγρικών αρχών, σύμφωνα με το οποίο η αεροπορική εταιρεία αντιμετώπιζε συνεχώς προβλήματα τουλάχιστον από το 2006, ένας ιδιώτης επενδυτής θα ανέμενε αποδεκτή απόδοση μόνο αν η εταιρεία είχε υποβληθεί σε δραστική αναδιάρθρωση. Ωστόσο, ούτε η Ουγγαρία ούτε η Malév απέδειξαν ποτέ ότι υπήρχε ένα τέτοιο σχέδιο αναδιάρθρωσης πίσω από τα υπό εξέταση μέτρα.
(70)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα 1 έως 8 στο σύνολό τους δεν συμβιβάζονται με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Η εκτίμηση αυτή επιβεβαιώνεται περαιτέρω από χωριστή ανάλυση για κάθε μέτρο.
VII.3. Αξιολόγηση καθενός από τα μέτρα 1 έως 8
VII.3.1. Μέτρο 1
(71)
Σύμφωνα με την Ουγγαρία, οι δραστηριότητες της MAVA περιορίζονταν σε ένα μόνο καθήκον, και συγκεκριμένα στην κατοχή ορισμένων περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν προηγουμένως στη Malév, καθώς και σε «ρόλο συνδέσμου για συγκεκριμένες πληρωμές μεταξύ της Malév και της MFB». Γι' αυτόν και μόνο τον σκοπό δημιουργήθηκε η MAVA.
(72)
Το χρέος των 76 εκατ. EUR που μεταβιβάστηκε στη MAVA προέρχεται από δανειακή συμφωνία που συνήφθη μεταξύ της Malév και της MFB το 2003. Το δάνειο επρόκειτο να αποπληρωθεί εφάπαξ στη λήξη του και καλυπτόταν από κρατική εγγύηση. Το δάνειο αυτό του 2003 περιλαμβανόταν στον κατάλογο των υφιστάμενων μέτρων ενισχύσεων της συνθήκης προσχώρησης (24). Ωστόσο, στη συμφωνία του 2007, η λήξη του δανείου παρατάθηκε έως το 2017. Για τον λόγο αυτό, από το 2007, το μέτρο αυτό δεν μπορεί να θεωρείται πλέον ως υφιστάμενο μέτρο ενίσχυσης. Πράγματι, η παράταση της ισχύος υφιστάμενου μέτρου ενίσχυσης αποτελεί νέο καθεστώς ενισχύσεων σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (25).
(73)
Η έρευνα κατέδειξε ότι η συναλλαγή αυτή (δηλαδή η παράταση της λήξης του χρέους, η σύσταση της MAVA, η μεταβίβαση του χρέους και των περιουσιακών στοιχείων στη MAVA και οι συμφωνίες επανεκμίσθωσης) απέβλεπαν αποκλειστικά στην αναδιάρθρωση του χρέους της Malév. Η ίδια η Ουγγαρία παραδέχθηκε ότι η MAVA ουδέποτε είχε ως στόχο να αποκομίσει κέρδος. Ως αποτέλεσμα της συναλλαγής αυτής, το χρέος (μαζί με τα περιουσιακά στοιχεία) απαλείφθηκε από τον ισολογισμό της Malév.
(74)
Το επιχείρημα της Ουγγαρίας σύμφωνα με το οποίο οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που ανέλαβαν η Malév και η AirBridge επαρκούσαν για να καλύψουν τα έξοδα της MAVA, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ως απόδειξη της συμμόρφωσης της συναλλαγής με την αγορά, δεδομένου ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής που δραστηριοποιείται στην αγορά δεν θα είχε κίνητρο να ενεργήσει με τον ίδιο τρόπο. Όσον αφορά τις παρεχόμενες εγγυήσεις, ο στόχος τους ήταν να επιτρέψουν στη MAVA να αποπληρώσει το χρέος στη λήξη του δανείου, δηλαδή το 2017 (26). Κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα αναλάμβανε τέτοιο κίνδυνο, δηλαδή να αποδεχθεί περιουσιακά στοιχεία αβέβαιης μελλοντικής αξίας έναντι συγκεκριμένης υποχρέωσης πληρωμής.
(75)
Παρότι οι ουγγρικές αρχές υπέβαλαν αρκετά διεξοδικές αξιολογήσεις (27) για το αεροσκάφος B767 (28) και τον αγωγό μεταφοράς κηροζίνης (29), η αξιολόγηση που υποβλήθηκε (μέθοδος των προεξοφλημένων ταμειακών ροών) σχετικά με το εμπορικό σήμα «Malév» (56 εκατ. EUR) φαίνεται να στηρίζεται σε κυκλική συλλογιστική και να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επιδόσεις της αεροπορικής εταιρείας. Για τους λόγους αυτούς, οι επιδόσεις της δεν μπορούν να θεωρηθούν ως η αντικειμενική αξία του εμπορικού σήματος «Malév», ιδίως αν ληφθούν υπόψη η κατάσταση και οι επιδόσεις της αεροπορικής εταιρείας. Δεδομένου ότι το κράτος είχε επίγνωση της ενδεχόμενης αδυναμίας της Malév να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ως προς τα δικαιώματα χρήσης, η μέθοδος των προεξοφλημένων ταμειακών ροών έπρεπε να είχε οδηγήσει στην πράξη σε μηδενική αξία. Στο πλαίσιο αυτής της ιδιαίτερης συμβατικής δομής, η αξία του εμπορικού σήματος δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ως επαρκής εγγύηση.
(76)
Τα συμβαλλόμενα μέρη έπρεπε να γνωρίζουν ότι η Malév, που ήταν ήδη προβληματική το 2007, δεν θα ήταν αντικειμενικώς σε θέση να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ως προς την καταβολή των δικαιωμάτων χρήσης. Πράγματι, τα «έξοδα» της MAVA (δηλαδή η καταβολή των τόκων στην MFB) που συνεπαγόταν η συναλλαγή δεν θα μπορούσαν να καλυφθούν από τα δικαιώματα χρήσης που κατέβαλε η Malév για τη χρήση του εμπορικού σήματος. Η MAVA, από την πλευρά της, ουδέποτε έλαβε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης για την είσπραξη των ληξιπρόθεσμων πληρωμών.
(77)
Όσον αφορά την εγγύηση της VEB για το ποσό των 32 εκατ. EUR, η εγγύηση αυτή επρόκειτο να καλύψει όχι μόνο το βασικό κεφάλαιο του δανείου αλλά και τις τακτικές πληρωμές τόκων της MAVA στην MFB.
(78)
Στο πλαίσιο αυτό και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι δεν μεταβιβάστηκε στην MAVA ανάλογο αντάλλαγμα, η απαλοιφή του χρέους από τον ισολογισμό της εταιρείας πρέπει να θεωρηθεί ως πλεονέκτημα υπέρ της Malév.
VII.3.2. Μέτρο 2
(79)
Όσον αφορά την προκαταβολή που χορήγησε η ΜΝV για την πώληση (που ματαιώθηκε στη συνέχεια) της Malév GH, σύμφωνα με την αξιολόγηση των εμπειρογνωμόνων που υπέβαλε η Ουγγαρία το 2009, η καθαρή αξία του ενεργητικού της Malév GH ανερχόταν σε 1,6 δισεκατ. HUF και η εκτιμώμενη αγοραία αξία σε 3,5 δισεκατ. HUF. Πράγματι, τον Ιανουάριο του 2009 η MNV κατέβαλε στη Malév 1,6 δισεκατ. HUF ως προκαταβολή. Η πληρωμή αυτή εξασφαλίστηκε με ενεχυρίαση ενός αεροσκάφους τύπου HA-LNA, τζετ CRJ (εκτιμώμενης αγοραίας αξίας 1,8 δισεκατ. HUF). Τον Φεβρουάριο του 2009, η προκαταρκτική σύμβαση αγοράς τροποποιήθηκε, η MNV κατέβαλε άλλα 2,7 δισεκατ. HUF (οπότε η συνολική προκαταβολή ανήλθε σε 4,3 δισεκατ. HUF) και ενεγράφη δεύτερο ενέχυρο επί του ιδίου αεροσκάφους.
(80)
Στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την απόφαση για κίνηση διαδικασίας, οι ουγγρικές αρχές παραδέχονται ότι η προκαταβολή σκοπό είχε πράγματι να διασφαλίσει τη ρευστότητα της Malév κατά τη φάση των διαπραγματεύσεων για την επανεθνικοποίηση.
(81)
Σύμφωνα με την προκαταρκτική σύμβαση αγοράς, η επιστροφή του ποσού αυτού ήταν αμέσως απαιτητή (εντός δύο εργάσιμων ημερών) σε περίπτωση αποτυχίας της συναλλαγής. Ωστόσο, η MNV δεν έλαβε μέτρα για την είσπραξη του χρέους αυτού μετά την υπαναχώρησή της από τη συμφωνία, τον Ιούλιο του 2009. Το 2010 μόνο, όταν το χρέος είχε μετοχοποιηθεί, επέβαλε εκ των υστέρων τόκους, οι οποίοι ουδέποτε καταβλήθηκαν. Οπότε, η Malév είχε στη διάθεσή της την ταμειακή αυτή διευκόλυνση χωρίς αντάλλαγμα.
(82)
Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο απέφερε πλεονέκτημα στη Malév, από τη στιγμή που δεν επιδιώχθηκε η αναγκαστική επιστροφή της προκαταβολής όταν κατέστη απαιτητή, τον Ιούλιο του 2009. Επιπλέον, είχε ήδη παρασχεθεί πλεονέκτημα ενωρίτερα, όταν τροποποιήθηκε η προκαταρκτική σύμβαση αγοράς, τον Φεβρουάριο του 2009, και αυξήθηκε η προκαταβολή (πάνω από την εκτιμώμενη αγοραία αξία της εταιρείας) χωρίς να καλύπτεται από επαρκείς εμπράγματες εγγυήσεις.
VII.3.3. Μέτρο 3
(83)
Όσον αφορά την επανειλημμένη αναβολή καταβολής φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από τη φορολογική αρχή, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, βάσει των παρατηρήσεων της Ουγγαρίας, είναι σαφές ότι, κατά την περίοδο 2006-2007, η Malév ζήτησε 12 φορές την αναβολή της καταβολής των φορολογικών της υποχρεώσεων (για διάφορες πληρωμές). Η φορολογική αρχή ενέκρινε κάθε φορά την αναβολή καταβολής. Σύμφωνα με τη σχετική ουγγρική νομοθεσία, η χορήγηση τέτοιων αναβολών έχει χαρακτήρα διακριτικής ευχέρειας και θα μπορούσε να είχε απορριφθεί. Επομένως, το μέτρο πρέπει να θεωρηθεί επιλεκτικό (30).
(84)
Έως τον Ιούλιο του 2008, το νόμιμο επιτόκιο εφαρμόστηκε στην Malév και καταβλήθηκε από αυτήν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα για τις αναβολές. Στις αποφάσεις της, η φορολογική αρχή αιτιολογούσε την αναβολή αυτή αναφερόμενη στην προβληματική κατάσταση της Malév και στην αναδιάρθρωση που προβλεπόταν σε εκείνο το στάδιο.
(85)
Ωστόσο, από τον Ιούλιο του 2008, η Malév έπαψε να καταβάλλει τους φόρους, τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και τους τόκους (με εξαίρεση μία μερική πληρωμή τον Δεκέμβριο του 2008), και η φορολογική αρχή δεν έλαβε μέτρα για την είσπραξη της οφειλής αυτής. Επιπλέον, ενώ η Malév δεν τήρησε τις συμφωνίες αναδιάταξης, έγινε αναδιάταξη και νέων πληρωμών. Από τον Απρίλιο του 2009, δεν έγινε καν αναδιάταξη των απαιτητών υποχρεώσεων καταβολής φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (όχι των προηγούμενων ήδη ληξιπρόθεσμων πληρωμών) και η APEH δεν προέβη σε καμία συγκεκριμένη ενέργεια για την αναγκαστική είσπραξη του χρέους.
(86)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι κανένας ιδιώτης πιστωτής δεν θα είχε ενεργήσει όπως το ουγγρικό κράτος. Πράγματι, από τον Ιούλιο του 2008 και μετά, δεν ελήφθησαν ποτέ συγκεκριμένα μέτρα για την αναγκαστική είσπραξη του χρέους. Επιπλέον, η χρηματοοικονομική κατάσταση της εταιρείας, παρά ορισμένες προσπάθειες αναδιάρθρωσης, εξακολούθησε να είναι ιδιαίτερα επισφαλής (βλ. πίνακα 1 ανωτέρω), και οι προοπτικές ανάκαμψης της εταιρείας ήταν ελάχιστες ή μηδενικές. Υπό παρόμοιες συνθήκες, ένας ιδιώτης πιστωτής θα είχε επιδιώξει την εκτέλεση της συμφωνίας. Επιπλέον, μετά την αθέτηση των συμφωνιών αναδιάταξης από τη Malév, κανένας ιδιώτης πιστωτής δεν θα είχε δεχθεί αναδιάταξη άλλων πληρωμών.
(87)
Επομένως, από τον Ιούλιο του 2008 το αργότερο, η μη αναγκαστική είσπραξη των φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από τη φορολογική αρχή και η περαιτέρω αναδιάταξη του χρέους απέφεραν πλεονέκτημα στη Malév.
VII.3.4. Μέτρο 4
(88)
Όσον αφορά την αύξηση του κεφαλαίου του 2010, με την οποία το κράτος επανεθνικοποίησε την αεροπορική εταιρεία στην οποία δεν διέθετε μετοχές από την ιδιωτικοποίησή της και μετά, το γεγονός που εκπλήσσει περισσότερο είναι ότι, ενώ το 2007, το 99,5 % της Malév πουλήθηκε σε τιμή που ισοδυναμούσε με 740 000 EUR περίπου, το 2010 το κράτος πλήρωσε de facto ισοδύναμο 94 εκατ. EUR για να επανακτήσει κυριότητα 94,6 % (μέσω της αύξησης του κεφαλαίου: εν μέρει με την εισφορά νέων κεφαλαίων ύψους 20,7 δισεκατ. HUF και εν μέρει με τη μετοχοποίηση της προκαταβολής ύψους 4,7 δισεκατ. HUF που ελήφθη για την Malév GH), δηλαδή ποσό 127 φορές μεγαλύτερο από την αρχική τιμή πώλησης. Η συμπεριφορά αυτή του κράτους δεν είναι σύμφωνη με την αγορά, ιδίως αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, εν τω μεταξύ, η αεροπορική εταιρεία είχε συσσωρεύσει ζημίες, εξακολουθούσε να έχει αρνητικό μετοχικό κεφάλαιο και δεν διέθετε αξιόπιστο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Πράγματι, οι ουγγρικές αρχές αναγνώρισαν ότι η Malév αντιμετώπιζε προβλήματα επί μακρό χρονικό διάστημα και ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν ήταν διατεθειμένος να την αγοράσει στις αρχές του 2010.
(89)
Παρότι η αύξηση του κεφαλαίου ανερχόταν σε 25,4 δισεκατ. HUF (αυτό ήταν το ποσό που κατέβαλε το ουγγρικό κράτος για να επανακτήσει συμμετοχή 94,6 % στην αεροπορική εταιρεία), τη στιγμή της μετοχοποίησης, η Malév είχε αρνητικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 41 δισεκατ. HUF (152 εκατ. EUR), σωρευθείσες ζημίες ύψους 51 δισεκατ. HUF (189 εκατ. EUR) και συνολικό χρέος ύψους 75 δισεκατ. HUF (278 εκατ. EUR) (31). Σύμφωνα με τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς του 2010, στις αρχές του εν λόγω οικονομικού έτους «τα προβλήματα χρηματοδότησης της αεροπορικής εταιρείας ήταν σοβαρά. Το χρέος είχε καταστεί δυσβάστακτο και οι πηγές χρηματοδότησης ήταν στην πράξη ανύπαρκτες. […] Ελλείψει στρατηγικού ιδιοκτήτη, δεν υπήρχαν ιδιωτικά κεφάλαια χρηματοδότησης». Πράγματι, η αεροπορική εταιρεία ήταν ζημιογόνα τουλάχιστον από το 2003 χωρίς ρεαλιστικές προοπτικές αποκατάστασης της βιωσιμότητας, και ούτε ο ιδιώτης ιδιοκτήτης είχε κατορθώσει να βελτιώσει την κατάσταση. Με βάση το πλαίσιο αυτό, ήταν προφανές ότι η αύξηση του κεφαλαίου δεν θα αρκούσε για να καταστεί εκ νέου βιώσιμη η εταιρεία και ότι, μετά την επανεθνικοποίηση, η Malév θα χρειαζόταν επιπλέον κεφάλαια και ρευστότητα για να επιβιώσει και μόνο. Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, η επανεθνικοποίηση της Malév τον Φεβρουάριο 2010 με την αύξηση του κεφαλαίου απέφερε πλεονέκτημα στην εταιρεία.
(90)
Όσον αφορά το επιχείρημα της Ουγγαρίας σύμφωνα με το οποίο το κράτος είχε μεγαλύτερο συμφέρον να εθνικοποιήσει την εταιρεία από το να απαιτήσει την επιστροφή των απαιτήσεών του από τη Malév, η Επιτροπή παρατηρεί τα ακόλουθα: όπως αναγνωρίζει η Ουγγαρία, σε περίπτωση χρεοκοπίας, θα μπορούσε να ανακτηθεί περιορισμένο μόνο ποσό των απαιτήσεων, πέραν του ποσού που καλυπτόταν από την εγγύηση της VEB (πράγματι, η αξία των περιουσιακών στοιχείων της Malév ήταν αρνητική τη στιγμή της συναλλαγής). Αντίθετα, το ουγγρικό κράτος αποφάσισε να διατηρήσει σε λειτουργία την αεροπορική εταιρεία μετοχοποιώντας το χρέος της και εισφέροντας νέα κεφάλαια ύψους 20,7 δισεκατ. HUF (περίπου EUR 77 εκατ. EUR). Κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε αναλάβει αυτό το επιπλέον χρηματοδοτικό βάρος σε παρόμοια κατάσταση, τη στιγμή ιδίως που δεν υπήρχαν ρεαλιστικές δυνατότητες να ανακτήσει η εταιρεία τη βιωσιμότητά της.
(91)
Η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι, συγχρόνως, ενώ το ουγγρικό κράτος αύξανε το κεφάλαιο της Malév, η AirBridge (έμμεσα μέσω της VEB) μετοχοποιούσε επίσης το χρέος της που ανερχόταν σε 1,4 δισεκατ. HUF. Ωστόσο, το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει μόνο το 5 % του νέου κεφαλαίου και, επιπλέον, το κράτος, πέραν της μετατροπής του χρέους, εισέφερε και σημαντικό ποσό νέων κεφαλαίων. Πράγματι, η εισφορά νέων κεφαλαίων αντιπροσώπευε το 77 % της αύξησης του κεφαλαίου. Επιπλέον, λόγω της κακής χρηματοοικονομικής κατάστασης της Malév, οι προοπτικές απόδοσης στην AirBridge του ποσού αυτού ήταν πολύ περιορισμένες αν όχι ανύπαρκτες. Έτσι, η συμπεριφορά του ιδιωτικού τομέα στην περίπτωση αυτή είναι ουσιωδώς διαφορετική από τη συμπεριφορά του ουγγρικού κράτους και δεν μπορεί να ληφθεί ως σημείο αναφοράς για να θεωρηθεί ότι το ουγγρικό κράτος ενήργησε ως ιδιώτης επενδυτής.
Πίνακας 2
Η αύξηση του κεφαλαίου το 2010
Συμμετέχοντες στην αύξηση του κεφαλαίου
Συνεισφορά σε δισεκατ. HUF
Είδος συνεισφοράς
Ποσοστό συνεισφοράς
MNV
20,7
Νέο κεφάλαιο
77 %
MNV
4,7
Μετοχοποίηση χρέους
18 %
AirBridge / VEB
1,4
Μετοχοποίηση χρέους
5 %
ΣΥΝΟΛΟ
26,8
100 %
(92)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, η επανεθνικοποίηση της Malév το 2010 που πραγματοποιήθηκε με την αύξηση κεφαλαίου απέφερε πλεονέκτημα στην εταιρεία.
VII.3.5. Μέτρα 5 έως 8
(93)
Όσον αφορά τα μέτρα μετά την επανεθνικοποίηση, είναι προφανές ότι τα μετοχικά δάνεια και οι εισφορές κεφαλαίων σκοπό είχαν να χρηματοδοτήσουν τις τρέχουσες συναλλαγές της Malév και να αποτρέψουν την επικείμενη αδυναμία πληρωμών της. Για τον λόγο αυτό, το κράτος έλαβε τα μέτρα αυτά με τον ίδιο στόχο: να διατηρήσει τη Malév σε δραστηριότητα. Επιπλέον, τα μέτρα αυτά είναι αλληλένδετα ως προς τη χρονολογία τους, δεδομένου ότι πραγματοποιήθηκαν σε βραχύτατα διαστήματα (δηλαδή από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο του 2010). Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι, σύμφωνα με την απόφαση στην υπόθεση BP Chemicals, τα εν λόγω μετοχικά δάνεια δεν μπορούν να αξιολογηθούν δυνάμει της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και, ιδίως, με την εφαρμογή της ανακοίνωσης για το επιτόκιο αναφοράς (32), δεδομένου ότι είναι όλα άμεσα συνδεδεμένα με το μέτρο 4 και, επομένως, ο χαρακτήρας τους ως κρατικής ενίσχυσης δεν μπορεί να εκτιμηθεί μεμονωμένα.
(94)
Από τις παρατηρήσεις των ουγγρικών αρχών προκύπτει σαφώς ότι κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν ήταν διατεθειμένος να χρηματοδοτήσει τη Malév, και ότι οι μοναδικές πηγές χρηματοδότησής της προέρχονταν από τις πιστώσεις των προμηθευτών και τη ρευστότητα που παρείχε το κράτος. Τη στιγμή της χορήγησης των κρατικών δανείων, το κράτος δεν μπορούσε να προσδοκά σοβαρά ότι η Malév θα εξυπηρετούσε τις τοκοχρεωλυτικές της υποχρεώσεις και ότι θα εξοφλούσε το δάνειο. Επιπλέον, είναι αμφίβολο αν ένας ιδιώτης πιστωτής θα αναλάμβανε τον κίνδυνο να χορηγήσει δάνειο που έπρεπε να αποπληρωθεί εφάπαξ στη λήξη του σε μια εταιρεία σε παρόμοια κατάσταση με τη Malév (δηλαδή προβληματική). Τέλος, λαμβανομένου υπόψη του ιστορικού της εταιρείας ως δανειολήπτη του Δημοσίου (για παράδειγμα μη επιστροφή της προκαταβολής για την Malév GH, κατ’ επανάληψη αναβολές καταβολής φόρων και αθέτηση πληρωμών), το Δημόσιο και οποιοσδήποτε άλλος επενδυτής δεν θα μπορούσε στην πραγματικότητα να προσδοκά ότι η Malév θα εξυπηρετούσε τις υποχρεώσεις της.
(95)
Από την άλλη πλευρά, ακόμη και σύμφωνα με την ανακοίνωση για το ποσοστό αναφοράς, οι τόκοι και οι εγγυήσεις που συμφωνήθηκαν δεν θα επαρκούσαν για να αποκλείσουν την παρουσία των κρατικών ενισχύσεων. Το συμφωνηθέν επιτόκιο ανερχόταν σε 9,97 % ενώ το ποσοστό αναφοράς σε HUF τη στιγμή της χορήγησης ανερχόταν σε 5,97 %. Ένα απλό περιθώριο 400 βασικών μονάδων άνω του βασικού ποσοστού HUF δεν επαρκεί σε σχέση με τα προηγούμενα αποτελέσματα και τη χρηματοοικονομική κατάσταση της Malév (μιας εταιρείας συνεχώς στο χείλος της χρεοκοπίας). Όσον αφορά τις εγγυήσεις των δανείων, η αγοραία αξία της Malév GH (3,5 δισεκατ. HUF) σε περίπτωση χρεοκοπίας της Malév είναι αμφισβητήσιμη, δεδομένου ότι η Malév ήταν ο σημαντικότερος εταίρος της θυγατρικής επίγειας εξυπηρέτησης: το 2009 το 63 % των εσόδων είχε παραχθεί από τη Malév. Επομένως, βραχυπρόθεσμα τουλάχιστον, οι οικονομικές επιδόσεις της Malév GH ήταν εξαρτημένες από την ύπαρξη της Malév, και η αγοραία αξία της θα μειωνόταν αισθητά σε περίπτωση χρεοκοπίας της Malév.
(96)
Επειδή δεν υπήρχε αξιόπιστο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ήταν σαφές ευθύς εξ αρχής ότι ούτε τα δάνεια ούτε η αύξηση του κεφαλαίου θα συνέβαλλαν στην ανάκαμψη μιας εταιρείας με μηδενική αγοραία αξία που εξακολουθούσε να βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση. Επομένως, τα μέτρα αυτά ισοδυναμούν στην πράξη με απλή επιχορήγηση, δεδομένου ότι το κράτος δεν είχε προοπτικές είσπραξης των «επενδεδυμένων» κεφαλαίων.
(97)
Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα 5 έως 8 απέφεραν πλεονέκτημα στη Malév.
VII.4. Συμπεράσματα σχετικά με την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης
(98)
Σύμφωνα με την ανωτέρω εκτίμηση, όλα τα επίμαχα μέτρα (από το 1ο έως το 8ο) αποφέρουν πλεονέκτημα στη Malév, βασιζόμενο σε κρατικούς πόρους.
(99)
Εξάλλου, η Malév είναι αεροπορική εταιρεία και, ως εκ τούτου, θεωρείται επιχείρηση, ανταγωνιζόμενη άλλες αεροπορικές εταιρείες που δεν ωφελήθηκαν με το ίδιο πλεονέκτημα. Ως εκ τούτα τα μέτρα αυτά νοθεύουν τον ανταγωνισμό. Επιπλέον, η Malév δραστηριοποιείται σε έναν τομέα (αεροπορικές μεταφορές) στον οποίο υπάρχουν σαφώς εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών· έτσι, πληρούται το κριτήριο των επιπτώσεων στις εσωτερικές συναλλαγές της Ένωσης.
(100)
Τέλος, τα μέτρα είναι ειδικά και επιλεκτικά, δεδομένου ότι ευνοούν μόνο μία επιχείρηση (δηλαδή τη Malév).
(101)
Με βάση τα επιχειρήματα που εκτίθενται ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα 1 έως 8 ανταποκρίνονται στα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1) της ΣΛΕΕ. Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να θεωρηθούν ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1) της ΣΛΕΕ.
VII.5. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά
(102)
Το άρθρο 107 παράγραφοι 2 και 3 της ΣΛΕΕ προβλέπει εξαιρέσεις από τον γενικό κανόνα του μη συμβιβάσιμου των κρατικών ενισχύσεων με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς, όπως αναφέρεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(103)
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Malév ήταν προβληματική τουλάχιστον από το 2006. Ειδικότερα, ήταν ζημιογόνα τουλάχιστον από το 2003 (βλ. πίνακα 1 ανωτέρω) και ήδη το 2006 το μετοχικό της κεφάλαιο ήταν αρνητικό (πίνακας 1 ανωτέρω). Επιπλέον, οι ουγγρικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι η εταιρεία αντιμετώπιζε προβλήματα επί μακρό χρονικό διάστημα και ότι από το δεύτερο εξάμηνο του 2006 πληρούσε τις προϋποθέσεις για την κίνηση συλλογικής πτωχευτικής διαδικασίας σύμφωνα με το σημείο 10 στοιχείο γ) των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Συνεπώς, η μοναδική βάση συμβατότητας θα ήταν οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές
(104)
Όσον αφορά την επιλεξιμότητα και την αρχή της «εφάπαξ ενίσχυσης», η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα υπό εξέταση μέτρα δεν αποτελούν «ενιαίο σύνολο μέτρων αναδιάρθρωσης». Η αεροπορική εταιρεία άλλαξε ιδιοκτήτη δύο φορές κατά την περίοδο αναφοράς (δηλαδή 2007-2010), δεδομένου ότι ιδιωτικοποιήθηκε και επανεθνικοποιήθηκε. Βρισκόταν υπό συνεχή «αναδιάρθρωση» αλλά χωρίς συνεκτικό πρόγραμμα. Πράγματι, μετά την ιδιωτικοποίηση, ξεκίνησαν ορισμένες πρωτοβουλίες για τη μείωση του κόστους (απολύσεις και μείωση δρομολογίων), χωρίς όμως να μειωθεί αρκετά το ανά μονάδα κόστος. Σύμφωνα με τις ουγγρικές αρχές, το 2009 εκπονήθηκε νέος «στρατηγικός προσανατολισμός», ο οποίος αναθεωρήθηκε εκ νέου από την εταιρεία παροχής συμβουλών Roland Berger στο πλαίσιο της επανεθνικοποίησης. Επομένως, τα υπό εξέταση μέτρα αποτελούν διαφορετικά μέτρα αναδιάρθρωσης που παραβιάζουν κατ’ αρχήν το κριτήριο της «εφάπαξ ενίσχυσης».
(105)
Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, ακόμη και αν η Malév ήταν επιλέξιμη για τη χορήγηση ενίσχυσης δυνάμει των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης (δηλαδή αν συνέτρεχε η προϋπόθεση της «εφάπαξ ενίσχυσης», γεγονός που δεν συμβαίνει), οι απαιτήσεις για το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης δεν θα πληρούνταν για τους λόγους που αναφέρονται στη συνέχεια.
(106)
Όσον αφορά τις ενισχύσεις διάσωσης, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του σημείου 25 στοιχεία α) έως ε) των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Ειδικότερα, τα εν λόγω μέτρα δεν περιορίζονται στο απολύτως αναγκαίο και ούτε αποδεικνύεται ότι δικαιολογούνται από σοβαρούς κοινωνικούς λόγους και ότι δεν παράγουν αθέμιτα δυσμενείς δευτερογενείς συνέπειες σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, με εξαίρεση τα μέτρα 5 και 8, τα περισσότερα από αυτά δεν χορηγήθηκαν υπό μορφή δανείων ή εγγυήσεων.
(107)
Όσον αφορά τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, δεν πληρούν καμία από τις προϋποθέσεις του συμβιβάσιμου δυνάμει των κατευθυντηρίων αρχών διάσωσης και αναδιάρθρωσης.
(108)
Ειδικότερα, όσον αφορά τα σημεία 34 και 35 των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης που αφορούν την «αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας», οι ουγγρικές αρχές δεν απέδειξαν τις προοπτικές βιωσιμότητας της αεροπορικής εταιρείας και δεν υπέβαλαν σχέδιο διάσωσης και αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις των σημείων 36 και 37 των ιδίων κατευθυντηρίων γραμμών.
(109)
Επιπλέον, όσον αφορά την απαίτηση «αποτροπής αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού» (σημεία 38 έως 42 των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης), η Επιτροπή παρατηρεί ότι δεν εφαρμόστηκαν αντισταθμιστικά μέτρα.
(110)
Τέλος, όσον αφορά την προϋπόθεση παροχής «ενίσχυσης περιοριζόμενης στο ελάχιστο» (σημεία 43 έως 45 των κατευθυντηρίων γραμμών διάσωσης και αναδιάρθρωσης), δεν υπάρχει καμία συνεισφορά ιδίων κεφαλαίων.
(111)
Με βάση τα ανωτέρω, τα μέτρα 1 έως 8 που εφαρμόστηκαν υπέρ της Malév από το 2007 δεν συμβιβάζονται με τις κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Δεδομένου ότι τα μέτρα χορηγήθηκαν σε προβληματική εταιρεία, το συμβιβάσιμο δεν μπορεί να αξιολογηθεί σε καμία άλλη βάση. Συνεπώς, τα μέτρα είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
VIII. ΑΝΑΚΤΗΣΗ
VIII.1. Γενικές διατάξεις
(112)
Σύμφωνα με την ΣΛΕΕ και την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η Επιτροπή έχει αρμοδιότητα, όταν διαπιστώσει το ασυμβίβαστο μιας ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά, να αποφασίσει ότι το ενδιαφερόμενο κράτος πρέπει να την καταργήσει ή να την τροποποιήσει (33). Επίσης, σύμφωνα πάντα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η υποχρέωση που επιβάλλεται σε ένα κράτος να καταργήσει μια ενίσχυση που θεωρείται από την Επιτροπή ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά σκοπό έχει την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση (34). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο αποφάσισε ότι ο στόχος έχει επιτευχθεί όταν ο λαβών την ενίσχυση έχει αποδώσει τα ποσά που χορηγήθηκαν με παράνομη ενίσχυση, χάνοντας με τον τρόπο αυτό το πλεονέκτημα που απολάμβανε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του, και επανέρχονται τα πράγματα στην προ της καταβολής της ενίσχυσης κατάσταση (35).
(113)
Σύμφωνα με την εν λόγω νομολογία, το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου (36) καθόρισε ότι «σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο.»
(114)
Έτσι, δεδομένου ότι τα εν λόγω μέτρα αποτελούν ενίσχυση αθέμιτη και ασυμβίβαστη με την εσωτερική αγορά, η ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί ώστε να αποκατασταθεί η προ της καταβολής κατάσταση στην αγορά. Επομένως, η ανάκτηση πρέπει να εφαρμοστεί από τη στιγμή που άρχισε να παρέχεται το πλεονέκτημα στον δικαιούχο, δηλαδή από τη στιγμή που η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του τελευταίου και πρέπει να περιλαμβάνει τους εφαρμοστέους τόκους μέχρι τη στιγμή της πραγματικής ανάκτησης.
VIII.2. Το στοιχείο ενίσχυσης στα επιμέρους μέτρα
VIII.2.1. Μέτρο 1
(115)
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το εμπορικό σήμα «Malév» του ουγγρικού εθνικού αερομεταφορά που λειτουργούσε επί δεκαετίες έχει σχετική αξία στην αγορά των αεροπορικών μεταφορών. Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή θεωρεί ότι, υπό τη σημερινή συμβατική δομή, η αξία του εμπορικού σήματος, όπως αξιώνεται από τις ουγγρικές αρχές, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Μια αντικειμενική αξία θα έπρεπε να βασίζεται σε ανεξάρτητη αξιολόγηση που να λαμβάνει επίσης υπόψη τη συνολική χρηματοοικονομική κατάσταση της «Malév».
(116)
Βάσει των ανωτέρω, το στοιχείο ενίσχυσης του μέτρου 1 έχει υπολογιστεί επομένως έως το ποσό των 56 εκατ. EUR, δηλαδή 76 εκατ. EUR μείον την αξία του αγωγού μεταφοράς κηροζίνης και του αεροσκάφους (20 εκατ. EUR), μείον την αντικειμενική αξία του εμπορικού σήματος της Malév (37). Το ακριβές στοιχείο της ενίσχυσης πρέπει να υπολογιστεί από την Ουγγαρία. Αν η Ουγγαρία δεν προσκομίσει πειστικά αποδεικτικά επιχειρήματα για τον καθορισμό της αντικειμενικής αξίας του εμπορικού σήματος τη στιγμή που συνήφθη η συναλλαγή για τη μεταβίβασή του στη MAVA, το στοιχείο της ενίσχυσης θα θεωρηθεί ότι ισοδυναμεί με ολόκληρο το ποσό των 56 εκατ. EUR.
VIII.2.2. Μέτρο 2
(117)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο απέφερε πλεονέκτημα στη Malév από τη στιγμή που δεν επιδιώχθηκε η αναγκαστική επιστροφή της προκαταβολής όταν κατέστη απαιτητή. Επιπλέον, είχε ήδη παρασχεθεί πλεονέκτημα ενωρίτερα, όταν, τον Φεβρουάριο του 2009, τροποποιήθηκε η προκαταρκτική σύμβαση αγοράς και αυξήθηκε η προκαταβολή (άνω της εκτιμώμενης αγοραίας αξία της εταιρείας).
(118)
Η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι κανένας ιδιώτης επιχειρηματίας δεν θα είχε χορηγήσει μια τέτοια ταμειακή διευκόλυνση. Πράγματι, κανένας ιδιωτικός φορέας σε οικονομία της αγοράς δεν θα είχε δεχθεί να διαθέσει τα κεφάλαια αυτά στη Malév, ιδίως χωρίς αντάλλαγμα και χωρίς να λάβει μέτρα για την ανάκτησή τους. Πράγματι, στις παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για κίνηση διαδικασίας, οι ουγγρικές αρχές αναγνώρισαν ότι η χορήγηση της προκαταβολής σκοπό είχε να εγγυηθεί την επιβίωση της Malév (βλ. αιτιολογική σκέψη 80 ανωτέρω). Συνεπώς, το στοιχείο ενίσχυσης ισοδυναμεί με ολόκληρο το ποσό της διευκόλυνσης για την περίοδο που βρισκόταν στη διάθεση του δικαιούχου: 0,8 δισεκατ. HUF (η διαφορά μεταξύ της αγοραίας αξίας της Malév GH και της «επιπλέον πληρωμής») μεταξύ του Φεβρουαρίου 2009 και του Ιουλίου 2009, και 4,3 δισεκατ. HUF (ολόκληρο το ποσό της προκαταβολής) μεταξύ του Ιουλίου 2009 και του Φεβρουαρίου 2010. Επομένως, κατά την ανάκτηση πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το ποσό μετατράπηκε σε μετοχικό κεφάλαιο τον Φεβρουάριο του 2010 (βλ. μέτρο 4 κατωτέρω).
VIII.2.3. Μέτρο 3
(119)
Όσον αφορά την αναβολή της προθεσμίας καταβολής και τη μη αναγκαστική είσπραξη των φορολογικών υποχρεώσεων και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλες οι ληξιπρόθεσμες οφειλές της Malév έναντι της APEH από τον Ιούλιο του 2008 έως τον Μάρτιο 2010 συνιστούσαν κρατική ενίσχυση. Επιπλέον, ολόκληρο το ποσό που αναδιατάχθηκε μετά την ημερομηνία αυτή (Ιούλιος 2008) συνιστά επίσης κρατική ενίσχυση. Πράγματι, τίποτα δεν αφήνει να εννοηθεί ότι ένας ιδιώτης πιστωτής θα ενέκρινε τέτοιες αναβολές προθεσμίας και αναδιατάξεις χρέους. Για τους σκοπούς της ανάκτησης πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τα ληξιπρόθεσμα ποσά επιστράφηκαν τον Μάρτιο του 2010.
VIII.2.4. Μέτρο 4
(120)
Όσον αφορά την αύξηση του κεφαλαίου, η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν ληφθούν υπόψη η χρηματοοικονομική κατάσταση της Malév, η προφανής ανάγκη περαιτέρω στήριξης μετά την αύξηση του κεφαλαίου και η έλλειψη ρεαλιστικών προοπτικών είσπραξης των «επενδεδυμένων» κεφαλαίων, κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα διέθετε τα εν λόγω κεφάλαια στη Malév. Το στοιχείο ενίσχυσης συνίσταται στην εισφορά κεφαλαίου 25,4 δισεκατ. HUF, καθώς και στη μετοχοποίηση της προκαταβολής ύψους 4,7 δισεκατ. που καταβλήθηκε για τη Malév GH.
VIII.2.5. Μέτρο 5
(121)
Όσον αφορά τα δάνεια συνολικού ποσού 9,2 δισεκατ. HUF, η Επιτροπή θεωρεί ότι, λόγω των προηγούμενων οφειλών και της κατάστασης της αεροπορικής εταιρείας τη στιγμή που χορηγήθηκαν τα εν λόγω δάνεια, το κράτος δεν είχε κανένα λόγο να περιμένει την επιστροφή τους. Επιπλέον, τη στιγμή χορήγησης των δανείων ήταν μάλιστα αμφίβολο αν η Malév θα ήταν σε θέση να καταβάλει τους τόκους. Πράγματι, οι τόκοι που καθορίστηκαν δεν καταβλήθηκαν αλλά μετατράπηκαν στη συνέχεια σε μετοχικό κεφάλαιο.
(122)
Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το δάνειο μπορεί να συγκριθεί με απλή επιχορήγηση και, ως εκ τούτου, το στοιχείο ενίσχυσης συνίσταται σε ολόκληρο το ποσό του δανείου (9,2 δισεκατ. HUF) για την περίοδο που παρέμεινε στη διάθεση του δικαιούχου, δηλαδή μεταξύ της χορήγησης των δόσεων (Μαΐου, Ιουνίου και Ιουλίου 2010) και της μετατροπής των δανείων σε μετοχικό κεφάλαιο (Σεπτέμβριος 2010). Το στοιχείο της ενίσχυσης πρέπει να συμπεριλάβει και τους οφειλόμενους και μη καταβληθέντες τόκους. Επομένως, κατά την ανάκτηση πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το ποσό μετοχοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2010 (βλ. μέτρο 6 κατωτέρω).
VIII.2.6. Μέτρο 6
(123)
Για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 120 ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το συνολικό ποσό του χρέους που μετατράπηκε σε μετοχικό κεφάλαιο μπορεί να θεωρηθεί ως απλή επιχορήγηση και, ως εκ τούτου, το στοιχείο της ενίσχυσης συνίσταται σε ολόκληρο το ποσό των 9,4 δισεκατ. HUF από τον Σεπτέμβριο του 2010.
VIII.2.7. Μέτρο 7
(124)
Για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 120, η Επιτροπή θεωρεί ότι το στοιχείο ενίσχυσης συνίσταται στην εισφορά κεφαλαίου 5,3 δισεκατ. HUF που χορηγήθηκε από τον Σεπτέμβριο του 2010.
VIII.2.8. Μέτρο 8
(125)
Για τους λόγους που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 120 ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι το συνολικό ποσό του δανείου μπορεί να συγκριθεί με απλή επιχορήγηση και, ως εκ τούτου, το στοιχείο της ενίσχυσης συνίσταται σε ολόκληρο το ποσό των 5,7 δισεκατ. HUF από τον Σεπτέμβριο του 2010.
IX. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(126)
Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι τα μέτρα 1 έως 8 που εφαρμόστηκαν από την Ουγγαρία υπέρ της Malév συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.
(127)
Επιπλέον, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι τα μέτρα 1 έως 8 είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
(128)
Η ασυμβίβαστη αυτή ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί από τη Malév, όπως καθορίζεται στο τμήμα VIII.2 ανωτέρω, για να αποκατασταθεί η προ της χορήγησης της ενίσχυσης κατάσταση. Το ακριβές συνολικό ποσό της ανάκτησης, προσαυξημένο με τον τόκο ανάκτησης πρέπει να υπολογιστεί από τις ουγγρικές αρχές.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Τα ακόλουθα μέτρα που χορηγήθηκαν από την Ουγγαρία στη Malév Magyar Légiközlekedési Zrt. συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ:
α)
Μέτρο 1: στις 31 Δεκεμβρίου 2007, ανάληψη από την κρατική εταιρεία MAVA του δανείου που χορήγησε το 2003 στη Malév η MFB, εξ ολοκλήρου κρατική τράπεζα ανάπτυξης·
β)
Μέτρο 2: παροχή δανειακής διευκόλυνσης ύψους 4,3 δισεκατ. HUF για ένα έτος στο πλαίσιο προβλεπόμενης αγοράς (που ματαιώθηκε στη συνέχεια), από την MNV, της θυγατρικής της Malév για τις υπηρεσίες επίγειας εξυπηρέτησης (Malév GH)·
γ)
Μέτρο 3: όλες οι ληξιπρόθεσμες οφειλές τόκων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από τον Ιούλιο του 2008 έως τον Μάρτιο του 2010, και η αναβολή της προθεσμίας καταβολής των διαφόρων φόρων και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης από τον Ιούλιο του 2008·
δ)
Μέτρο 4: τον Φεβρουάριο του 2010, αύξηση κεφαλαίου ύψους 25,4 δισεκατ. HUF από την MNV (εν μέρει με εισφορά νέων κεφαλαίων 20,7 δισεκατ. HUF και εν μέρει με μετοχοποίηση του χρέους ύψους 4,7 δισεκατ. HUF που προήλθε από την προκαταβολή για τη Malév GH)·
ε)
Μέτρο 5: από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του 2010, χορήγηση τριών μετοχικών δανείων συνολικού ύψους 9,2 δισεκατ. HUF στη Malév από την MNV, προσαυξημένων με οφειλόμενους αλλά μη καταβληθέντες τόκους·
στ)
Μέτρο 6: τον Σεπτέμβριο του 2010, μετατροπή των μετοχικών δανείων (μαζί με τους οφειλόμενους τόκους) που αναφέρονται στο άρθρο 1 στοιχείο ε), από χρέος σε μετοχικό κεφάλαιο ύψους 9,4 δισεκατ. HUF·
ζ)
Μέτρο 7: τον Σεπτέμβριο του 2010, νέα αύξηση κεφαλαίου ύψους 5,3 δισεκατ. HUF·
η)
Μέτρο 8: τον Σεπτέμβριο του 2010, νέο μετοχικό δάνειο ύψους 5,7 δισεκατ. HUF, προσαυξημένο με τους οφειλόμενους και μη καταβληθέντες τόκους.
Άρθρο 2
Τα κρατικά μέτρα ενίσχυσης του άρθρου 1, τα οποία χορηγήθηκαν παράνομα από την Ουγγαρία στη Malév Magyar Légiközlekedési Zrt. κατά παράβαση του άρθρου 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, είναι ασυμβίβαστα με την εσωτερική αγορά.
Άρθρο 3
(1) Η Ουγγαρία υποχρεούται να ανακτήσει την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 από τον δικαιούχο.
(2) Τα ποσά που πρέπει να ανακτηθούν περιλαμβάνουν τόκους από την ημερομηνία που τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της πραγματικής τους ανάκτησης.
(3) Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με το κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) 794/2004 της Επιτροπής.
Άρθρο 4
(1) Η ανάκτηση των ενισχύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1 είναι άμεση και αποτελεσματική.
(2) Η Ουγγαρία πρέπει να διασφαλίσει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησής της.
Άρθρο 5
(1) Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ουγγαρία πρέπει να υποβάλει τις ακόλουθες πληροφορίες στην Επιτροπή:
α)
το συνολικό ποσό (βασικό κεφάλαιο του δανείου και τόκοι) που πρέπει να ανακτηθεί από τον δικαιούχο·
β)
λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί και που προβλέπονται για τη συμμόρφωσή της προς την παρούσα απόφαση·
γ)
τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει δοθεί στην αποδέκτρια επιχείρηση εντολή επιστροφής της ενίσχυσης.
(2) Η Ουγγαρία οφείλει να τηρεί την Επιτροπή ενήμερη σχετικά με την πρόοδο των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι την εις το ακέραιο ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3. Υποβάλλει αμέσως, με απλή αίτηση της Επιτροπής, στοιχεία σχετικά με τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και τα μέτρα που προβλέπονται για τη συμμόρφωσή της προς την παρούσα απόφαση. Επίσης, υποβάλλει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα ποσά της ενίσχυσης και τους τόκους που έχουν ήδη ανακτηθεί από την αποδέκτρια επιχείρηση.
Άρθρο 6
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ουγγαρία.
Βρυξέλλες, 9 Ιανουαρίου 2012.