РЕШЕНИЕ № 940/2011/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 14 септември 2011 година
относно Европейската година на активния живот на възрастните хора и солидарността между поколенията (2012 г.)
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 153, параграф 2 от него,
като взеха предвид предложението на Европейската комисия,
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
като взеха предвид становището на Европейския икономически и социален комитет (1),
след консултация с Комитета на регионите,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като имат предвид, че:
(1)
В съответствие с член 147, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС) Съюзът съдейства за постигането на високо равнище на заетост, като поощрява сътрудничеството между държавите-членки и подкрепя, и ако е необходимо, допълва техните действия.
(2)
В съответствие с член 153, параграф 1 от ДФЕС Съюзът подкрепя и допълва дейностите на държавите-членки в области като условията на труд, интегрирането на лицата, изключени от пазара на труда, и борбата срещу социалната изолация.
(3)
Съгласно член 3, параграф 3 от Договора за Европейския съюз, Съюзът се бори, inter alia, срещу социалното изключване и дискриминацията и насърчава социалната справедливост и закрила, равенството между жените и мъжете и солидарността между поколенията.
(4)
В член 174 от ДФЕС се признава, че някои региони на Съюза са засегнати от сериозни и постоянни демографски проблеми, които могат да повлияят отрицателно на тяхното развитие и изискват специално внимание с оглед на постигането от Съюза на целта за икономическо, социално и териториално сближаване.
(5)
Съгласно член 25 от Хартата на основните права на Европейския съюз Съюзът признава и зачита правото на възрастните хора да водят достоен и независим живот и да участват в социалния и културния живот.
(6)
Застаряването безспорно е предизвикателство за цялото общество и за всички поколения в Европа, като това също така е въпрос, който се отнася до солидарността между поколенията и ролята на семейството.
(7)
Делът на населението на Съюза, който се състои от лица в края на 50-те и над тази възраст, ще се увеличава много по-бързо от преди. Това е много положително, тъй като то е логична последица от подобряването на здравеопазването и качеството на живот. При все това, поради тези демографски промени Съюзът е изправен пред редица предизвикателства.
(8)
На няколко поредни заседания на Европейския съвет бе призната необходимостта от справяне с последиците от застаряването на населението за европейските социални модели. Ключът за справяне с бързо настъпващата промяна във възрастовата структура се състои в насърчаване на създаването на култура на активен живот на възрастните хора като процес, който обхваща целия живот, а оттам - и в гарантиране на това бързо нарастващото население, състоящо се от лица, които са в края на 50-годишната си възраст и повече, което, като цяло, е по-здраво и по-добре образовано от която и да било подобна възрастова група преди това, да разполага с добри възможности за намиране на работа и за активно участие в социалния и семейния живот, включително чрез доброволческа дейност, обучение през целия живот, изразяване чрез културата и спорта.
(9)
Световната здравна организация определя „активното остаряване“ като процес, в който възможностите за здравни грижи, участие и сигурност се оптимизират, за да се подобри качеството на живот на хората в процеса на остаряване. „Активното остаряване“ позволява на хората да реализират своя потенциал за физическо, социално и ментално благоденствие през целия си живот и да участват в обществото като им се предостави подходяща защита, сигурност и грижи в случаите, когато се нуждаят. Ето защо насърчаването на „активното остаряване“ изисква многоизмерен подход и съпричастност, при наличието на трайна подкрепа между всички поколения.
(10)
Европейската година на активния живот на възрастните хора и солидарността между поколенията (2012 г.) следва да се основава на наследството на Европейската година на борбата с бедността и социалното изключване (2010 г.) и Европейската година на доброволческите дейности за насърчаване на активна гражданска позиция (2011 г.) и ето защо следва да се насърчава постигането на по-голям ефект чрез взаимодействието на тези Европейски години с Европейската година на активния живот на активния живот на възрастните хора и солидарността между поколенията (2012 г.) („Европейската година“).
(11)
С нарастването на дела на възрастните хора в Европа и с увеличаването на хроничните заболявания, придобива все по-голямо значение насърчаването на остаряването в добро здраве за всички и по-специално за възрастните хора, като се подкрепя тяхната жизненост и достойнство, inter alia, чрез гарантиране на достъп до подходящи и висококачествени здравни грижи, дългосрочни грижи и социални услуги и разработване на инициативи, които насърчават предотвратяването на здравните рискове, които са свързани с остаряването. Остаряването в добро здраве може да допринесе за повишаване на участието на възрастните хора на пазара на труда, да им даде възможност да запазят обществената си активност по-дълго време, да подобри индивидуалното им качество на живот и да ограничи натиска върху системите на здравеопазването, социалните грижи и в пенсионните системи.
(12)
Комисията изложи гледната си точка относно демографските предизвикателства, пред които е изправен Съюзът, и възможностите за тяхното преодоляване в съобщенията „Демографското бъдеще на Европа: да превърнем предизвикателството във възможност“ от 12 октомври 2006 г., „Укрепване на връзките между поколенията“ от 10 май 2007 г. и „Справяне с последиците от застаряването на населението в ЕС (доклад от 2009 г. за застаряването на населението)“ от 29 април 2009 г.
(13)
Многообразието на по-възрастните поколения в Европа ще се увеличи още повече. Поради това е необходимо активно да се популяризират равните възможности и да се насърчава участието. Активните граждани, произхождащи от различна среда, имат важни функции по отношение на обединяването на обществото, насърчават интеграцията и допринасят за икономиката.
(14)
На 22 февруари 2007 г. Съветът и представителите на правителствата на държавите-членки, заседаващи в рамките на Съвета, приеха Резолюция „Перспективите и предизвикателства на демографската промяна в Европа: приносът на възрастните хора за икономическото и социалното развитие“, в която се подчертава както необходимостта от увеличаване на възможностите за активно участие на възрастните хора, включително под формата на доброволческа дейност и новите икономически възможности (т. нар. „сребърна икономика“), породени от нарастващото търсене на определени стоки и услуги от страна на възрастните хора, и набляга на необходимостта от изграждане на положителен обществен имидж на възрастните хора.
(15)
На 8 юни 2009 г. Съветът прие заключения относно равните възможности за жените и мъжете: активно и достойно остаряване, в които се отчита, че навсякъде в Съюза възрастните жени и мъже се натъкват на сериозни предизвикателства в стремежа си към активен живот и достойно остаряване, и предложи редица мерки на държавите-членки и Комисията, включително насърчаване на политиките за активен живот на възрастните хора, като се отчитат различните обстоятелства в отделните държави-членки и различните предизвикателства, пред които са изправени жените и мъжете.
(16)
На 30 ноември 2009 г. Съветът прие заключения относно достойното остаряване в добро здраве, в които призовава Комисията, inter alia, „да разработи дейности за повишаване на осведомеността с цел насърчаване на активното остаряване, включително евентуално определяне на 2012 г. за Европейска година на активното остаряване и солидарността между поколенията“.
(17)
Комисията в съобщението си, озаглавено „Европа 2020 - Стратегия за интелигентен, устойчив и приобщаващ растеж“ от 3 март 2010 г., набляга на значението, което има за Съюза насърчаването на доброто здраве и активността на застаряващото население в интерес на социалното сближаване и по-високата продуктивност. На 23 ноември 2010 г. като част от стратегията Европа 2020 Комисията прие водеща инициатива, озаглавена „Програма за нови умения и работни места: европейски принос за пълна заетост“, в рамките на която държавите-членки следва по-специално да насърчават политиките за активен живот на възрастните хора. На 16 декември 2010 Комисията също така прие водеща инициатива „Европейска платформа срещу бедността и социалното изключване: европейска рамка за социално и териториално сближаване“. Постигането на тези цели на политиката се нуждае от предприемане на действия на всички управленски равнища и от страна на редица неправителствени заинтересовани страни; тези цели могат от своя страна да получат подкрепа на равнището на Съюза чрез дейности, насочени към повишаване на осведомеността и насърчаване на обмена на добри практики в рамките на Европейската година. Националните координатори следва да следят за координацията на действията на национално равнище и за тяхната съгласуваност с целите на Европейската година. Следва също да бъде предвидено участието и на други институции и заинтересовани страни.
(18)
На 7 юни 2010 г. Съветът прие заключения относно „Активния живот на възрастните хора“, в които призовава Комисията „да продължи подготовката на Европейска година за активен живот на възрастните хора през 2012 г., в хода на която да бъдат изведени на преден план ползите от активния живот на възрастните хора и неговият принос за солидарността между поколенията и да бъдат популяризирани обещаващи инициативи на всички равнища в подкрепа на активния живот на възрастните хора“.
(19)
На 11 ноември 2010 г. Европейският парламент прие резолюция, озаглавена „Демографските предизвикателства и солидарността между поколенията“, в която държавите-членки се призовават да превърнат активния живот на възрастните хора в един от приоритетите си за идните години. В резолюцията се посочва също така, че Европейската година следва по-специално да подчертае приноса на възрастните хора за обществото и да позволи създаването на възможности за засилване на солидарността, сътрудничеството и разбирателството между поколенията, както и да направи така, че млади и стари да заработят заедно.
(20)
В становища, изготвени от Европейския икономически и социален комитет и от Комитета на регионите, също се подчерта значението за Европа на една култура на активен живот на възрастните хора, като се подчертава inter alia значимостта на здравните грижи, включващи различни поколения.
(21)
Решение 2010/707/ЕС на Съвета от 21 октомври 2010 г. относно насоки за политиките за заетост на държавите-членки (3) призовава в насоки 7 и 8 държавите-членки да увеличат участието на работната сила посредством политики за насърчаване на активния живот на възрастните хора, да повишат равнищата на заетост на възрастните работници посредством насърчаване на иновации в организацията на труда и да подобрят шансовете за заетост на възрастните работници посредством повишаване на тяхната квалификация и участие в схеми за учене през целия живот. В насока 10 се набляга на необходимостта от укрепване на системите за социална закрила, учене през целия живот и активните политики за приобщаване, за да се създават възможности на различните етапи от живота на хората и те да се предпазват от риска от бедност и социално изключване, както и да се засили тяхното активно участие в обществото.
(22)
В съобщението, озаглавено „Програма в областта на цифровите технологии за Европа“, първата водеща инициатива на стратегията Европа 2020, приета на 19 май 2010 г., Комисията наблегна на значението на приложения и услуги на информационните и комуникационните технологии (ИКТ ) за остаряването в добри условия, като предложи по-конкретно укрепване на съвместната програма за интелигентна заобикаляща среда. В Програмата в областта на цифровите технологии за Европа се препоръчва и предприемане на съгласувани действия с цел повишаване на цифровите умения на всички европейци, в това число и на възрастните хора, които представляват съществена част от 150-те милиона граждани, или приблизително 30 % от общия брой на гражданите, които никога не са използвали Интернет. Улесняването на достъпа до нови технологии и осигуряването на обучение за тяхното използване би подобрило допълнително възможностите на възрастните хора.
(23)
В контекста на стратегията Европа 2020 Комисията предложи стартирането на партньорство за иновации в областта на активния и здравословен живот на възрастните хора в рамките на водещата инициатива „Съюз за иновации“. Партньорството за иновации в областта на активния и здравословен живот на възрастните хора също така се стреми да създаде възможност за гражданите да живеят независимо и в добро здраве по-дълго и да доведе до удължаване, в срок до 2020 г., с две години на средната продължителност на периода от живота, в рамките на който гражданите са в добро здраве.
(24)
Комисията въвежда Европейска стратегия за хората с увреждания за периода 2010-2020 г., който включва съответни действия, насочени към възрастните хора, предвид това, че често съществува взаимовръзка между уврежданията и застаряването. По-специално напълно уместни са действия, насочени към подобряване на достъпността, на базата на подходи от типа „дизайн за всички“. Действията в подкрепа на независимия живот и приобщаването към общността също са от значение, включително действията, насочени към възрастни хора с увреждания, които се нуждаят от високо равнище на подкрепа, имат комплексни нужди и са особено уязвими и податливи на социално изключване. Освен това Съюзът и всички държави-членки подписаха Конвенцията на ООН за правата на хората с увреждания, в която, inter alia, са включени разпоредби от значение за възрастните хора.
(25)
Европейският ден на солидарността между поколенията се отбелязва всяка година на 29 април. Той предоставя добра възможност за Съюза да поднови своя ангажимент към засилването на солидарността и сътрудничеството между поколенията, така че да се насърчи установяването на справедливо и устойчиво общество.
(26)
С настоящото решение се установява финансов пакет, който да служи като основна отправна точка за бюджетния орган по смисъла на точка 37 от Междуинституционалното споразумение от 17 май 2006 г. между Европейския парламент, Съвета и Комисията за бюджетната дисциплина и доброто финансово управление (4).
(27)
Активният живот на възрастните хора е също сред целите на редица фондове на Съюза, програми и планове за действие, като Европейския социален фонд (5), Европейския фонд за регионално развитие (6), програмата Прогрес (7), програмата за обучение през целия живот (8), и по-специално нейната програма Grundtvig, програмата в областта на здравето (9), конкретни програми в областта на ИКТ и на социално-икономическите и хуманитарните науки в Седмата рамкова програма за изследователска и развойна дейност (10), плана за действие „Да остаряваме добре в информационното общество“, съвместната програма за подпомагана обкръжаваща среда (11), рамковата програма за конкурентоспособност и иновации (12) с пилотните проекти за значението на ИКТ за остаряването в добри условия, Подготвителното действие във връзка със социалния туризъм в Европа „Калипсо“ и плана за действие относно градската мобилност.
(28)
За да се гарантира участието на широк кръг от организации, събитията и операциите от по-малък мащаб следва, в рамките на възможното, да бъдат улеснени по време на Европейската година.
(29)
Участието на съответните мрежи на равнището на Съюза следва да бъде насърчено и подкрепено чрез достатъчни ресурси по време на Европейската година.
(30)
Тъй като целите на Европейската година не могат да бъдат постигнати в достатъчна степен от държавите-членки поради необходимостта от наднационален обмен на информация и разпространение на примери за добри практики на цялата територия на Съюза, и поради това, предвид мащаба на действието, могат да бъдат реализирани по-добре на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа за пропорционалност, уреден в същия член, настоящото решение не надхвърля необходимото за постигането на тези цели,
ПРИЕХА НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Предмет
2012 г. се определя за Европейска година на активния живот на възрастните хора и солидарността между поколенията („Европейската година“). Тя насърчава жизнеността и достойнството за всички хора.
Член 2
Цели
Общата цел на Европейската година е да улесни създаването на устойчива култура на активен живот на възрастните хора в Европа, основаваща се на общество за всички възрасти. В рамките на тази цел Европейската година насърчава и подкрепя усилията на държавите-членки, на техните регионални и местни органи, на социалните партньори, на гражданското общество и на бизнес средите, включително на малките и средните предприятия, да насърчават активния живот на възрастните хора и да положат повече усилия за оползотворяване на потенциала на бързо нарастващия дял на населението в края на 50-те и над тази възраст. По този начин се насърчава солидарността и сътрудничеството между поколенията, като се вземат предвид различията и равенството между половете. Насърчаването на активен живот на възрастните хора предполага създаване на по-добри възможности, които да позволяват на възрастните жени и мъже да участват на пазара на труда, борба с бедността, по-специално сред жените, и със социалното изключване, насърчаване на доброволческата дейност и активното участие в семейния живот и обществото и създаване на благоприятни условия за достойно остаряване. Това включва inter alia адаптиране на условията на труд, борба с отрицателните стереотипи относно възрастта и дискриминацията във връзка с възрастта, подобряване на здравословните условия и безопасността на работното място, адаптиране на системите за учене през целия живот към потребностите на застаряващата работна сила и осигуряване на адекватни системи за социална закрила, които предлагат подходящи стимули.
С оглед на първа алинея целите на Европейската година включват:
а)
повишаване на общата осведоменост за положителните страни на активния живот на възрастните хора и неговите различни измерения и гаранция за това, че този въпрос заема приоритетно положение в политическия дневен ред на заинтересованите страни на всички равнища, с цел подчертаване на важната роля, която възрастните хора играят в обществения и икономическия живот, като се повиши нейната оценка, насърчаване воденето на активен живот сред възрастните хора, поощряване на солидарността между поколенията, запазване на жизнеността и зачитане на достойнството на всички хора, както и полагане на повече усилия за оползотворяване на потенциала на възрастните хора, независимо от техния произход, и предоставянето им на възможност да водят независим живот;
б)
стимулиране на дебат, обмен на информация и разширяване на взаимното обогатяване със знания между държавите-членки и заинтересованите страни на всички равнища с цел насърчаване на политиките за активен живот на възрастните хора, определяне и разпространение на добри практики и насърчаване на сътрудничеството и ефективните взаимодействия;
в)
предлагане на рамка за поемане на ангажименти и конкретни действия, която да позволи на Съюза, държавите-членки и заинтересованите страни на всички равнища, с активното участие на гражданското общество, социалните партньори и предприятията, и като се обърне специално внимание на насърчаването на информационните стратегии, да разработят иновативни решения, политики и дългосрочни стратегии, включително чрез цялостни стратегии за управление, обхващащи всички възрасти, свързани със заетостта и работата, посредством конкретни действия и да се преследват конкретни цели, свързани с активния живот на възрастните хора и солидарността между поколенията;
г)
поощряване на дейности, които ще спомогнат за борба с дискриминацията във връзка с възрастта, за преодоляване на стереотипите по отношение на възрастта и премахване на прегради, по-специално по отношение на пригодността за трудова заетост.
Член 3
Съдържание на мерките
1. Мерките, които трябва да бъдат предприети, за да се постигнат целите, установени в член 2, включват следните действия на равнището на Съюза, на национално, регионално или местно равнище:
а)
провеждане на конференции, събития и инициативи, с активното участие на всички заинтересовани страни, за насърчаване на дебата, повишаване на осведомеността и поощряване поемането на конкретни ангажименти, допринасящи за устойчиво и трайно въздействие;
б)
провеждане на информационни и образователни кампании и на кампании за популяризиране чрез използването на мултимедийни средства;
в)
обмен на информация, опит и добри практики чрез използването inter alia на отворения метод на координация, мрежи от заинтересованите страни, работещи за постигане на целите на Европейската година,
г)
извършване на изследователска дейност и провеждане на проучвания на равнището на Съюза или на национално или регионално равнище и популяризиране на резултатите, като се акцентира върху икономическите и социалните последици от насърчаването на политиката за активен живот на възрастните хора и на други политики, позитивно ориентирани към активния живот на възрастните хора.
2. При изпълнение на дейностите, посочени в параграф 1, се обръща внимание на включването на всички поколения в постигането на целите на Европейската година, по-специално чрез стремеж към разработване на подход, включващ всички поколения, и чрез насърчаване участието на възрастните и младите хора в общи инициативи.
3. Комисията или държавите-членки могат да преценят, че и други действия допринасят за осъществяването на целите на Европейската година и да позволят името на Европейската година да се използва за насърчаване на тези действия, при условие че допринасят за постигането на целите, установени в член 2.
4. Комисията и държавите-членки вземат предвид въпросите, свързани с равенството на половете, във всички техни дейности във връзка с провеждане на Европейската година.
5. Комисията взема предвид потенциала на трансграничните дейности, които се осъществяват на регионално или местно равнище за постигането на установените в член 2 цели.
6. Полагат се усилия, за да се гарантира, че всички дейности на Европейската година, предназначени за широката общественост, са лесно достъпни за всички, включително за лицата с увреждания.
Член 4
Координация с държавите-членки
1. Всяка държава-членка назначава национален координатор, отговорен за организирането на нейното участие в Европейската година, и информира Комисията за това назначение.
2. Националните координатори се грижат също за правилната координация на националните дейности в рамките на Европейската година и могат да насърчават и улесняват дейностите на местно и регионално равнище в тази връзка. Националните координатори също така насърчават участието в дейностите в рамките на Европейската година на всички заинтересовани страни, включително на гражданското общество.
3. До 25 ноември 2011 г. държавите-членки информират Комисията за своята работна програма, която включва подробна информация за националните дейности, планирани в рамките на Европейската година.
Член 5
Участващи държави
Участието в Европейската година е отворено за:
а)
държави-членки;
б)
държавите кандидатки;
в)
държавите от Западните Балкани, и
г)
държави от Европейската асоциация за свободна търговия, които са страни по Споразумението за Европейското икономическо пространство.
Член 6
Координация на равнището на Съюза
1. Комисията организира провеждането на Европейската година на равнището на Съюза.
2. Комисията свиква събрания на националните координатори с оглед координация на дейностите в рамките на Европейската година на равнището на Съюза и обмен на информация и знания, включително относно възможните ангажименти и тяхното изпълнение в държавите-членки.
3. Комисията улеснява и подпомага дейностите в рамките на Европейската година на национално, регионално и местно равнище, включително като предлага, ако е необходимо, нови пътища и средства за постигане на целите на Европейската година и тяхната оценка.
4. Координацията на дейностите в рамките на Европейската година на равнището на Съюза е въпрос, с който се занимават и съществуващите политически комитети и консултативни групи.
5. Комисията свиква събрания и на представители на европейските организации или органи, които работят по въпросите на активния живот на възрастните хора, за да ги подпомогне в провеждането на Европейската година.
6. Темата за Европейската година се въздига от Комисията в приоритет в комуникационните дейности на нейните представителства в държавите-членки и от съответните ключови мрежи на равнището на Съюза, които получават подкрепа от общия бюджет на Съюза за своите оперативни разходи по работните си програми.
7. Европейският парламент, държавите-членки, Европейският икономически и социален комитет и Комитетът на регионите се привличат за участие в дейностите в рамките на Европейската година.
Член 7
Финансова и нефинансова подкрепа
1. Дейностите, посочени в член 3, параграф 1, които се осъществяват на равнището на Съюза, могат да бъдат основание за възлагането на договори за обществени поръчки или до предоставянето на безвъзмездни средства, финансирани от общия бюджет на Съюза.
2. Когато е целесъобразно, в подкрепа на Европейската година могат да бъдат включени програми и политики в области, които допринасят за насърчаване на активния живот на възрастните хора, като заетост, социални въпроси и равни възможности, образование и култура, здравеопазване, изследователската дейност, информационното общество, регионалната политика и транспортната политика, в съответствие с приложимите разпоредби и в съответствие със съществуващите в тях възможности за определяне на приоритети.
3. Съюзът може да предоставя нефинансова подкрепа за дейности, предприети от публични и частни организации, в съответствие с член 3, параграф 3.
Член 8
Бюджет
1. Финансовият пакет за изпълнение на настоящото решение на равнището на Съюза, и по-специално във връзка с дейностите, установени в член 3, параграф 1, за периода от 1 януари 2011 г. до 31 декември 2012 г. възлиза на 5 000 000 EUR.
2. Бюджетният орган дава разрешение за отпускането на годишни бюджетни кредити в рамките на ограниченията на финансовата рамка.
Член 9
Съгласуваност
Заедно с държавите-членки Комисията гарантира, че мерките, предвидени в настоящото решение, са съгласувани с всички други схеми и инициативи на равнището на Съюза, както и на национално и регионално равнище, които спомагат за постигането на целите на Европейската година.
Член 10
Международно сътрудничество
За целите на Европейската година Комисията може да си сътрудничи със съответни международни организации, по-специално с Организацията на обединените нации и Съвета на Европа, като гарантира насочване на подобаващо обществено внимание към усилията на Съюза за насърчаване на активния живот на възрастните хора.
Член 11
Оценка
1. До 30 юни 2014 г. Комисията представя доклад на Европейския парламент, Съвета, Европейския икономически и социален комитет и Комитета на регионите, който съдържа обща оценка на инициативите, предвидени в настоящото решение, с подробни данни за изпълнението и резултатите, който да служи като основа за бъдещи политики, мерки и действия на Съюза в тази област.
2. Докладът, посочен в параграф 1, дава също така информация за начина на отчитане на равенството между половете при провеждане на дейностите в рамките на Европейската година, както и за това как е гарантирана достъпността на тези дейности за хората с увреждания.
3. В доклада, посочен в параграф 1, се изтъква също така по какъв начин Европейската година е довела до трайни последици за насърчаване на активния живот на възрастните хора в Съюза.
Член 12
Влизане в сила
Настоящото решение влиза в сила в деня след публикуването му в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 13
Адресати
Адресати на настоящото решение са държавите-членки.
Съставено в Страсбург на 14 септември 2011 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ αριθ. 940/2011/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΫ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΊΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΊΟΥ
της 14ης Σεπτεμβρίου 2011
σχετικά με το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 153 παράγραφος 2,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (1),
Αφού ζήτησαν τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,
Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία (2),
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)
Σύμφωνα με το άρθρο 147 παράγραφος 1 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), η Ένωση συμβάλλει στην επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, υποστηρίζοντας και, εάν χρειάζεται, συμπληρώνοντας τη δράση τους.
(2)
Σύμφωνα με το άρθρο 153 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, η Ένωση υποστηρίζει και συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών όσον αφορά τους όρους εργασίας, την αφομοίωση των αποκλειομένων από την αγορά εργασίας προσώπων και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού.
(3)
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σκοπός της Ένωσης είναι, μεταξύ άλλων, να καταπολεμά τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις διακρίσεις και να προωθεί την κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία, την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών.
(4)
Το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ αναγνωρίζει ότι ορισμένες περιοχές της Ένωσης πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα δημογραφικά προβλήματα που ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά το επίπεδο ανάπτυξής τους και να απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου η Ένωση να επιτύχει τον στόχο της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής.
(5)
Σύμφωνα με το άρθρο 25 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ένωση αναγνωρίζει και σέβεται το δικαίωμα των ηλικιωμένων να διάγουν αξιοπρεπή και ανεξάρτητη ζωή και να συμμετέχουν στον κοινωνικό και πολιτιστικό βίο.
(6)
Η γήρανση συνιστά αδιαμφισβήτητα πρόκληση για ολόκληρη την κοινωνία και για όλες τις γενεές στην Ευρώπη και αποτελεί επίσης ζήτημα αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών και οικογένειας.
(7)
Το τμήμα του πληθυσμού της Ένωσης που αποτελείται από άτομα που πλησιάζουν ή έχουν ξεπεράσει την ηλικία των 60 ετών θα αυξάνεται με πολύ ταχύτερο ρυθμό από ό,τι στο παρελθόν. Τούτο είναι ιδιαίτερα θετικό διότι αποτελεί λογική συνέπεια της βελτίωσης της υγείας και της ποιότητας ζωής. Ωστόσο, λόγω αυτής της δημογραφικής αλλαγής, η Ένωση αντιμετωπίζει μια σειρά προκλήσεων.
(8)
Διαδοχικά Ευρωπαϊκά Συμβούλια έχουν αναγνωρίσει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις που έχει η γήρανση του πληθυσμού στα ευρωπαϊκά κοινωνικά μοντέλα. Η καίρια απάντηση σε αυτήν την ταχεία αλλαγή της ηλικιακής διάρθρωσης του πληθυσμού συνίσταται στην προαγωγή της δημιουργίας μιας κουλτούρας ενεργού γήρανσης ως μιας διά βίου διεργασίας και, κατά συνέπεια, στη διασφάλιση ότι ο ταχέως αυξανόμενος πληθυσμός που αποτελείται από άτομα ηλικίας πλησίον ή άνω των 60 ετών, ο οποίος είναι εν γένει υγιέστερος και διαθέτει καλύτερη μόρφωση από οποιαδήποτε προηγούμενη ηλικιακή ομάδα, έχει κατάλληλες ευκαιρίες για απασχόληση και ενεργό συμμετοχή στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή, μεταξύ άλλων μέσω του εθελοντισμού, της διά βίου μάθησης, της πολιτισμικής έκφρασης και του αθλητισμού.
(9)
Κατά την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η ενεργός γήρανση είναι η διεργασία για τη βελτιστοποίηση των δυνατοτήτων υγείας, της συμμετοχής και της ασφάλειας, ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ανθρώπων κατά τη γήρανση. Η ενεργός γήρανση επιτρέπει στα άτομα να υλοποιούν τις δυνατότητές τους για σωματική, κοινωνική και πνευματική ευεξία καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους και να συμμετέχουν στην κοινωνία, παρέχοντάς τους ταυτόχρονα κατάλληλη προστασία, ασφάλεια και φροντίδα όταν τη χρειάζονται. Συνεπώς, η προαγωγή της ενεργού γήρανσης απαιτεί μια πολυδιάστατη προσέγγιση και αίσθημα πολύτιμης κληρονομιάς και διαρκή στήριξη από όλες τις γενεές.
(10)
Το Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών (2012) θα πρέπει να οικοδομηθεί με βάση την κληρονομιά του ευρωπαϊκού έτους για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (2010) και του ευρωπαϊκού έτους εθελοντικών δραστηριοτήτων που προωθούν την ενεργό συμμετοχή του πολίτη (2011) και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να προωθηθούν οι συνέργειες μεταξύ των εν λόγω ευρωπαϊκών ετών και του ευρωπαϊκού έτους ενεργού γήρανσης και αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών (2012) («ευρωπαϊκό έτος»).
(11)
Το αυξανόμενο ποσοστό ηλικιωμένων στην Ευρώπη και η αύξηση των χρόνιων παθήσεων καθιστούν σημαντικότερη από ποτέ την προαγωγή της ενεργού γήρανσης όλων, ιδίως των ηλικιωμένων, με την υποστήριξη της ζωτικότητας και της αξιοπρέπειάς τους, μεταξύ άλλων με τη διασφάλιση πρόσβασης σε κατάλληλη περίθαλψη υψηλού επιπέδου, μακροχρόνια φροντίδα και κοινωνικές υπηρεσίες και με την ανάπτυξη πρωτοβουλιών για την προώθηση της πρόληψης των κινδύνων υγείας που συνδέονται με τη διαδικασία γήρανσης. Η υγιής γήρανση μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της συμμετοχής των ηλικιωμένων στην αγορά εργασίας, να τους επιτρέψει να παραμένουν ενεργοί στην κοινωνία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, να βελτιώσει την ατομική ποιότητα της ζωής τους και να αμβλύνει τις πιέσεις που ασκούνται στα συστήματα υγείας, κοινωνικής πρόνοιας και συντάξεων.
(12)
Η Επιτροπή παρουσίασε τις απόψεις της σχετικά με τις δημογραφικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση και τις ευκαιρίες αντιμετώπισής τους στις ανακοινώσεις της «Το δημογραφικό μέλλον της Ευρώπης, μετατροπή μιας πρόκλησης σε ευκαιρία» της 12ης Οκτωβρίου 2006, «Προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών» της 10ης Μαΐου 2007 και «Η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της δημογραφικής γήρανσης στην ΕΕ (Έκθεση για τη δημογραφική γήρανση 2009)» της 29ης Απριλίου 2009.
(13)
Η ποικιλομορφία των γηραιότερων γενεών στην Ευρώπη θα αυξηθεί περαιτέρω. Είναι επομένως αναγκαία η ενεργός προαγωγή ίσων ευκαιριών και η ενθάρρυνση της συμμετοχής. Ενεργοί πολίτες με διαφορετικές καταβολές έχουν σημαντική γεφυροποιό λειτουργία μέσα στην κοινωνία, προωθούν την ενσωμάτωση και συνεισφέρουν στην οικονομία.
(14)
Στις 22 Φεβρουαρίου 2007, το Συμβούλιο και οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών, συνερχόμενοι στο πλαίσιο του Συμβουλίου, εξέδωσε ψήφισμα για τις «Ευκαιρίες και προκλήσεις της δημογραφικής μεταβολής στην Ευρώπη: η συμβολή των ηλικιωμένων στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη», όπου τονίζονται τόσο η ανάγκη για αύξηση των δυνατοτήτων ενεργού συμμετοχής των ηλικιωμένων, μεταξύ άλλων μέσω της εθελοντικής εργασίας, όσο και οι νέες οικονομικές ευκαιρίες («η πολιά οικονομία») που προκύπτουν από την αυξανόμενη ζήτηση συγκεκριμένων αγαθών και υπηρεσιών από τους ηλικιωμένους, καθώς και η σημασία της θετικής δημόσιας εικόνας των ηλικιωμένων.
(15)
Στις 8 Ιουνίου 2009, το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα με θέμα «Ισότητα ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών: ενεργός και αξιοπρεπής γήρανση», στα οποία αναγνωρίζεται ότι, σε όλη την Ένωση, οι ηλικιωμένοι αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις στην προσπάθειά τους να διάγουν μια ενεργό ζωή και να γεράσουν με αξιοπρέπεια και πρότεινε στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή μια σειρά από μέτρα που περιλαμβάνουν την προώθηση πολιτικών για την ενεργό γήρανση, λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών καταστάσεων στα επιμέρους κράτη μέλη και των διαφορετικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες και οι άνδρες.
(16)
Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 30 Νοεμβρίου 2009 συμπεράσματα με θέμα την υγιή και αξιοπρεπή γήρανση, στα οποία καλεί την Επιτροπή, μεταξύ άλλων, «να αναπτύξει δραστηριότητες αύξησης της ευαισθητοποίησης για την προώθηση της δραστήριας γήρανσης, μεταξύ άλλων ενδεχομένως με τη θέσπιση ευρωπαϊκού έτους για τη δραστήρια γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών το 2012».
(17)
Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Ευρώπη 2020 - Στρατηγική για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη» της 3ης Μαρτίου 2010, τονίζει τη σημασία που έχει για την Ένωση η εξασφάλιση ενός υγιούς και ενεργά γηράσκοντος πληθυσμού προς όφελος της κοινωνικής συνοχής και της υψηλότερης παραγωγικότητας. Στις 23 Νοεμβρίου 2010, ως μέρος της στρατηγικής Ευρώπη 2020, η Επιτροπή ενέκρινε μια εμβληματική πρωτοβουλία με τίτλο «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας: Η Ευρωπαϊκή συμβολή για την πλήρη απασχόληση», σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει κυρίως να προωθούν τις πολιτικές ενεργού γήρανσης. Στις 16 Δεκεμβρίου 2010 η Επιτροπή ενέκρινε επίσης μια εμβληματική πρωτοβουλία με τίτλο «Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: Ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή». Η επίτευξη αυτών των στόχων πολιτικής απαιτεί τη συμμετοχή όλων των κυβερνητικών επιπέδων και διάφορων μη κυβερνητικών ενδιαφερόμενων μερών· οι εν λόγω στόχοι με τη σειρά τους μπορούν να υποστηριχθούν, σε επίπεδο Ένωσης, από τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους που στοχεύουν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης και την ενθάρρυνση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών. Οι εθνικοί συντελεστές θα πρέπει να μεριμνούν για τον συντονισμό των εθνικών μέτρων και τη συμμόρφωσή τους με τους στόχους του ευρωπαϊκού έτους. Θα πρέπει να προγραμματιστεί επίσης η συμμετοχή άλλων οργάνων και ενδιαφερόμενων μερών.
(18)
Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 7 Ιουνίου 2010, συμπεράσματα με θέμα την ενεργό γήρανση στα οποία καλεί την Επιτροπή «να δρομολογήσει την προετοιμασία ενός ευρωπαϊκού έτους για την ενεργό γήρανση το 2012, κατά τη διάρκεια του οποίου θα μπορούν να προβληθούν τα οφέλη της ενεργού γήρανσης και η συμβολή της στην αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και θα μπορούν να δημοσιοποιηθούν ελπιδοφόρες πρωτοβουλίες που υποστηρίζουν την ενεργό γήρανση σε κάθε επίπεδο».
(19)
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, στις 11 Νοεμβρίου 2010, ψήφισμα με τίτλο «Δημογραφική πρόκληση και αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών», καλώντας τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν την ενεργό γήρανση στις προτεραιότητες των προσεχών ετών. Στο ψήφισμα τονίζεται επίσης ότι το ευρωπαϊκό έτος θα πρέπει, ειδικότερα, να τονίζει την συμβολή των ηλικιωμένων στην κοινωνία και να παρέχει ευκαιρίες για την προαγωγή της αλληλεγγύης, της συνεργασίας και της κατανόησης μεταξύ των γενεών και να επιτυγχάνει τη συνεργασία μεταξύ των νέων και των ηλικιωμένων.
(20)
Σε γνωμοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής και της Επιτροπής των Περιφερειών τονίζεται επίσης η σημασία που έχει για την Ευρώπη η ενεργός γήρανση και επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, η αξία που έχει η υγειονομική περίθαλψη για όλες τις γενεές.
(21)
Στην απόφαση 2010/707/ΕΕ του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2010, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (3), καλούνται τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές 7 και 8, να αυξήσουν τη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό μέσω πολιτικών προώθησης της ενεργού γήρανσης, να αυξήσουν τα ποσοστά απασχόλησης των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων με την προαγωγή της καινοτομίας στην οργάνωση της εργασίας και να αυξήσουν την ικανότητα απασχόλησής τους μέσω αναβάθμισης των δεξιοτήτων τους και συμμετοχής σε προγράμματα διά βίου μάθησης. Η κατευθυντήρια γραμμή 10 τονίζει την ανάγκη βελτίωσης των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, της διά βίου μάθησης και των πολιτικών ενεργού ένταξης με στόχο τη δημιουργία ευκαιριών σε διάφορα στάδια της ζωής των ανθρώπων, την προστασία τους από τον κίνδυνο της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και την ενίσχυση της ενεργού συμμετοχής τους στην κοινωνία.
(22)
Στην ανακοίνωσή της «Ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη», την πρώτη εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρώπης 2020, που εγκρίθηκε στις 19 Μαΐου 2010, η Επιτροπή τονίζει τη σημασία των εφαρμογών και υπηρεσιών των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) για την ευγηρία, προτείνοντας συγκεκριμένα την ενίσχυση του κοινού προγράμματος «αυτόνομη διαβίωση υποβοηθούμενη από το περιβάλλον (AAL)». Το ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη συνιστά επίσης τη λήψη συντονισμένων μέτρων για την αύξηση των ψηφιακών δεξιοτήτων όλων των Ευρωπαίων, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων, μιας ομάδας που υπερεκπροσωπείται μεταξύ των 150 εκατομμυρίων πολιτών, ήτοι περίπου 30 % του συνολικού αριθμού των πολιτών, οι οποίοι δεν έχουν χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες και η παροχή κατάρτισης σε αυτές αναμένεται ότι θα αυξήσουν σημαντικά τις ευκαιρίες των ηλικιωμένων.
(23)
Στο πλαίσιο της στρατηγικής της Ευρώπης 2020, η Επιτροπή έχει προτείνει τη δρομολόγηση ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την ενεργό και υγιή γήρανση (AHAIP) στο πλαίσιο της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ένωση Καινοτομίας». Επιδίωξη της AHAIP θα είναι να μπορούν οι πολίτες να ζουν ανεξάρτητα και σε καλή υγεία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και να αυξηθεί κατά δύο χρόνια ο μέσος αριθμός ετών υγιούς ζωής έως το 2020.
(24)
Η Επιτροπή υλοποιεί την ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020, η οποία, δεδομένης της συχνής συσχέτισης μεταξύ αναπηρίας και γήρανσης, περιέχει σχετικές δράσεις για ηλικιωμένους. Ειδικότερα, είναι κατάλληλο να αναληφθούν δράσεις για την προσβασιμότητα που να βασίζονται σε προσεγγίσεις «Σχεδιασμός για όλους». Είναι επίσης κατάλληλες δράσεις για να υποστηριχθεί η ανεξάρτητη διαβίωση και η ένταξη στην κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων που απευθύνονται σε ηλικιωμένους με αναπηρία, οι οποίοι χρειάζονται αυξημένη στήριξη και έχουν σύνθετες ανάγκες, είναι δε ιδιαίτερα ευάλωτοι και εκτεθειμένοι στον κοινωνικό αποκλεισμό. Επιπρόσθετα, η Ένωση και όλα τα κράτη μέλη έχουν υπογράψει τη σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, που περιέχει, μεταξύ άλλων, διατάξεις σχετικές με τους ηλικιωμένους.
(25)
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών εορτάζεται κάθε χρόνο στις 29 Απριλίου. Η ημέρα αυτή αποτελεί μια καλή ευκαιρία για την Ένωση να ανανεώσει τη δέσμευσή της για την ενίσχυση της αλληλεγγύης και της συνεργασίας μεταξύ των γενεών με στόχο την προαγωγή μιας δίκαιης και βιώσιμης κοινωνίας.
(26)
Η παρούσα απόφαση θεσπίζει ένα χρηματοδοτικό κονδύλιο, που αποτελεί προνομιακή αναφορά για την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, κατά την έννοια του σημείου 37 της διοργανικής συμφωνίας της 17ης Μαΐου 2006 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για δημοσιονομική πειθαρχία και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση (4).
(27)
Η ενεργός γήρανση αποτελεί επίσης αντικείμενο πολλών ταμείων, προγραμμάτων και σχεδίων δράσης της Ένωσης, όπως είναι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (5), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (6), το πρόγραμμα Progress (7), το πρόγραμμα διά βίου μάθησης (8) και, ιδίως, το πρόγραμμα Grundtvig αυτού, το πρόγραμμα υγείας (9), τα ειδικά προγράμματα ΤΠΕ και κοινωνικοοικονομικών και ανθρωπιστικών επιστημών του έβδομου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης (10), το σχέδιο δράσης«Η ευγηρία στην κοινωνία της πληροφορίας», το κοινό πρόγραμμα AAL (11), το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (12) με πιλοτικά σχέδια προς άμεση υλοποίηση με θέμα τις ΤΠΕ για την ευγηρία, η προπαρασκευαστική δράση Calypso για τον κοινωνικό τουρισμό και το σχέδιο δράσης για την αστική κινητικότητα.
(28)
Για να διασφαλιστεί η συμμετοχή ποικίλου φάσματος οργανώσεων, κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους θα πρέπει να υποστηρίζονται κατά το δυνατόν εκδηλώσεις και ενέργειες μικρότερης κλίμακας.
(29)
Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έτος σημαντικών, σε ενωσιακό επίπεδο, δικτύων με την κατάλληλη χρηματοδότηση.
(30)
Δεδομένου ότι οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους δεν μπορούν να επιτευχθούν ικανοποιητικά από τα κράτη μέλη λόγω της ανάγκης για διακρατική ανταλλαγή πληροφοριών και διάδοση ορθών πρακτικών σε όλη την Ένωση και μπορούν συνεπώς, λόγω της κλίμακας της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε ενωσιακό επίπεδο, η Ένωση μπορεί να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του άρθρου 5 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας του ιδίου άρθρου, η παρούσα απόφαση δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών,
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Αντικείμενο
Το έτος 2012 ανακηρύσσεται «Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών» («ευρωπαϊκό έτος»). Προάγει τη ζωτικότητα και την αξιοπρέπεια όλων.
Άρθρο 2
Στόχοι
Γενικός στόχος του ευρωπαϊκού έτους είναι να διευκολύνει τη δημιουργία μιας κουλτούρας ενεργού γήρανσης στην Ευρώπη που θα βασίζεται σε μια κοινωνία για όλες τις ηλικίες. Στο πλαίσιο αυτό, το ευρωπαϊκό έτος ενθαρρύνει και υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, οι περιφερειακές και τοπικές αρχές τους, οι κοινωνικοί εταίροι, η κοινωνία των πολιτών και η επιχειρηματική κοινότητα, περιλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, για να προωθήσουν την ενεργό γήρανση και να αξιοποιήσουν αποτελεσματικότερα το δυναμικό του ταχέως αυξανόμενου πληθυσμού ηλικίας πλησίον ή άνω των 60 ετών. Με αυτό τον τρόπο ενισχύει την αλληλεγγύη και τη συνεργασία μεταξύ των γενεών, λαμβάνοντας υπόψη την πολυμορφία και την ισότητα των φύλων. Η προώθηση της ενεργού γήρανσης συνεπάγεται τη δημιουργία καλύτερων ευκαιριών ώστε οι ηλικιωμένοι, γυναίκες και άνδρες, να μπορούν να διαδραματίσουν τον ρόλο που τους αναλογεί στην αγορά εργασίας, καταπολεμώντας τη φτώχεια, ιδίως τη φτώχεια των γυναικών, και τον κοινωνικό αποκλεισμό, προάγοντας τον εθελοντισμό και την ενεργό συμμετοχή στην οικογενειακή ζωή και την κοινωνία και ενθαρρύνοντας την υγιή και αξιοπρεπή γήρανση. Τούτο προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, την προσαρμογή των συνθηκών εργασίας, την καταπολέμηση των αρνητικών στερεοτύπων και διακρίσεων λόγω ηλικίας, τη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία, τον προσανατολισμό των προγραμμάτων διά βίου μάθησης στις ανάγκες ενός γηράσκοντος εργατικού δυναμικού και την εξασφάλιση της επάρκειας των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και της παροχής των κατάλληλων κινήτρων.
Στη βάση του πρώτου εδαφίου, οι στόχοι του ευρωπαϊκού έτους είναι οι ακόλουθοι:
α)
αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με την αξία της ενεργού γήρανσης και τις ποικίλες διαστάσεις της και διασφάλιση απόδοσης προτεραιότητας στο θέμα αυτό στην πολιτική ατζέντα των ενδιαφερόμενων μερών σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να τονιστεί η χρήσιμη συμβολή των ηλικιωμένων στην κοινωνία και την οικονομία, να ανυψωθεί η εκτίμηση της οποίας χαίρουν, να προωθηθούν η ενεργός γήρανση, η αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και η ζωτικότητα και η αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων και να αξιοποιηθεί αποτελεσματικότερα το δυναμικό των ηλικιωμένων, ανεξαρτήτως προέλευσης, και να τους δοθεί η δυνατότητα να διάγουν αξιοπρεπή και ανεξάρτητο βίο,
β)
ενίσχυση του διαλόγου, ανταλλαγή πληροφοριών και ανάπτυξη της αμοιβαίας μάθησης μεταξύ των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να προωθηθούν οι πολιτικές για την ενεργό γήρανση, να προσδιοριστούν και να διαδοθούν ορθές πρακτικές και να ενθαρρυνθούν η συνεργασία και οι συμπράξεις,
γ)
διαμόρφωση ενός πλαισίου για ανάληψη δεσμεύσεων και συγκεκριμένων δράσεων, ώστε να είναι σε θέση η Ένωση, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη σε όλα τα επίπεδα, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των επιχειρήσεων και με ιδιαίτερη έμφαση στην προώθηση στρατηγικών πληροφόρησης, να διαμορφώσουν καινοτόμες λύσεις, πολιτικές και μακρόπνοες στρατηγικές, περιλαμβανομένων συνολικών στρατηγικών διαχείρισης της ηλικίας για τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την απασχόληση και την εργασία, μέσω συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και να επιδιώξουν την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων σχετικά με την ενεργό γήρανση και την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών,
δ)
προαγωγή δραστηριοτήτων που θα βοηθήσουν να καταπολεμηθούν οι διακρίσεις λόγω ηλικίας, να ξεπεραστούν τα σχετικά με την ηλικία στερεότυπα και να αρθούν τα εμπόδια, ιδίως όσον αφορά την ικανότητα απασχόλησης.
Άρθρο 3
Περιεχόμενο των μέτρων
1. Τα μέτρα που λαμβάνονται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στο άρθρο 2 περιλαμβάνουν τις ακόλουθες δραστηριότητες σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο:
α)
συνέδρια, εκδηλώσεις και πρωτοβουλίες, με την ενεργό συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, για την προώθηση του διαλόγου, την ευαισθητοποίηση και την ενθάρρυνση της δέσμευσης για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων που συμβάλλουν σε συνεχή και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα,
β)
εκστρατείες ενημέρωσης, προβολής και εκπαίδευσης, με τη χρήση πολυμέσων,
γ)
ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και ορθών πρακτικών, με τη χρήση, μεταξύ άλλων, της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού και δικτύων των ενδιαφερόμενων μερών που εργάζονται την υλοποίηση των στόχων του ευρωπαϊκού έτους,
δ)
έρευνα και μελέτες σε ενωσιακή, εθνική ή περιφερειακή κλίμακα και διάδοση των αποτελεσμάτων, με επίκεντρο τον οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο της προαγωγής μιας πολιτικής για την ενεργό γήρανση και φιλικών προς την ενεργό γήρανση πολιτικών.
2. Κατά την εφαρμογή των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, δίνεται προσοχή στη συμμετοχή όλων των γενεών στην επιδίωξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους, ιδίως με την επιδίωξη της ανάπτυξης συμμετοχικής προσέγγισης και με την ενθάρρυνση της συμμετοχής ηλικιωμένων και νεότερων ανθρώπων σε κοινές πρωτοβουλίες.
3. Η Επιτροπή ή τα κράτη μέλη μπορούν να προσδιορίσουν περαιτέρω δραστηριότητες που συμβάλλουν στους στόχους του ευρωπαϊκού έτους και μπορούν να επιτρέψουν τη χρησιμοποίηση της ονομασίας του ευρωπαϊκού έτους για την προώθηση των δραστηριοτήτων αυτών, υπό την προϋπόθεση ότι συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στο άρθρο 2.
4. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, κατά την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους, λαμβάνουν υπόψη τους την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλες τις δραστηριότητές τους.
5. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το δυναμικό των διασυνοριακών δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο για την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 2.
6. Καταβάλλονται οι δέουσες προσπάθειες ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι όλες οι δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους που απευθύνονται στο ευρύτερο κοινό είναι προσιτές σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία.
Άρθρο 4
Συντονισμός με τα κράτη μέλη
1. Κάθε κράτος μέλος ορίζει έναν εθνικό συντονιστή επιφορτισμένο με την οργάνωση της συμμετοχής του στο ευρωπαϊκό έτος και ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τον εν λόγω ορισμό.
2. Οι εθνικοί συντονιστές οφείλουν επίσης να μεριμνούν για τον κατάλληλο συντονισμό των εθνικών δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους και μπορούν επίσης σε αυτό το πλαίσιο να προωθούν και να διευκολύνουν τις δραστηριότητες που αναλαμβάνονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι εθνικοί συντονιστές προάγουν επίσης την πλήρη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, περιλαμβανομένης της κοινωνίας των πολιτών, στις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους.
3. Έως τις 25 Νοεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη καλούνται να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με το πρόγραμμα εργασίας τους, το οποίο περιγράφει λεπτομερώς τις εθνικές δραστηριότητες που έχουν προγραμματισθεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους.
Άρθρο 5
Συμμετέχουσες χώρες
Η συμμετοχή στο ευρωπαϊκό έτος είναι ανοιχτή:
α)
σε κράτη μέλη,
β)
σε υποψήφιες χώρες,
γ)
στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και
δ)
στα κράτη της Ευρωπαϊκής Ζώνης Ελευθέρων Συναλλαγών που είναι μέλη της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.
Άρθρο 6
Συντονισμός σε επίπεδο Ένωσης
1. Η Επιτροπή υλοποιεί το ευρωπαϊκό έτος σε επίπεδο Ένωσης.
2. Η Επιτροπή συγκαλεί συνεδριάσεις των εθνικών συντονιστών με σκοπό τον συντονισμό των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο Ένωσης και την ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσεων, μεταξύ άλλων, και όσον αφορά ενδεχόμενες δεσμεύσεις και την υλοποίησή τους στα κράτη μέλη.
3. Η Επιτροπή διευκολύνει και παρακολουθεί τις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, μεταξύ άλλων προτείνοντας, όπου ενδείκνυται, νέους τρόπους και εργαλεία για την επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους και την αξιολόγησή τους.
4. Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού έτους σε επίπεδο Ένωσης αποτελεί επίσης αντικείμενο των υφιστάμενων επιτροπών διαμόρφωσης πολιτικής και των συμβουλευτικών ομάδων.
5. Η Επιτροπή συγκαλεί, επίσης, συνεδριάσεις των εκπροσώπων των ευρωπαϊκών οργανώσεων ή φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενεργού γήρανσης, προκειμένου να συμβάλουν στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους.
6. Το θέμα του ευρωπαϊκού έτους καθίσταται προτεραιότητα από την Επιτροπή στις δραστηριότητες επικοινωνίας των αντιπροσωπειών της στα κράτη μέλη και από τα συναφή, κρίσιμης σημασίας και ενωσιακού επιπέδου, δίκτυα που λαμβάνουν ενίσχυση για τις δαπάνες λειτουργίας τους από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης στα προγράμματα εργασίας τους.
7. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών συμμετέχουν στις εν λόγω δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους.
Άρθρο 7
Χρηματοδοτική και μη στήριξη
1. Οι δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 και λαμβάνουν χώρα σε επίπεδο Ένωσης μπορούν να οδηγήσουν στη σύναψη δημόσιων συμβάσεων ή στη χορήγηση δανείων που χρηματοδοτούνται από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.
2. Όπου κρίνεται σκόπιμο, προγράμματα και πολιτικές που εφαρμόζονται σε τομείς που συμβάλλουν στην προώθηση της ενεργού γήρανσης, όπως στην απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις και τις ίσες ευκαιρίες, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, την υγεία, την έρευνα, την κοινωνία της πληροφορίας, την περιφερειακή πολιτική και την πολιτική μεταφορών, είναι δυνατόν να στηρίζουν το ευρωπαϊκό έτος σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες και στο πλαίσιο των υφιστάμενων δυνατοτήτων θέσπισης προτεραιοτήτων στα προγράμματα αυτά.
3. Η Ένωση μπορεί να χορηγεί στήριξη μη χρηματοδοτικού χαρακτήρα για δραστηριότητες που αναλαμβάνονται από δημόσιες και ιδιωτικές οργανώσεις σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3.
Άρθρο 8
Προϋπολογισμός
1. Το χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης, σε επίπεδο Ένωσης, και ιδίως σε σχέση με τις δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1, για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2011 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012 ανέρχεται σε 5 000 000 EUR.
2. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εγκρίνει ετήσιες πιστώσεις εντός των ορίων του δημοσιονομικού πλαισίου.
Άρθρο 9
Συνοχή
Η Επιτροπή - από κοινού με τα κράτη μέλη - εξασφαλίζει τη συνοχή των μέτρων που προβλέπονται από την παρούσα απόφαση με άλλα ενωσιακά, εθνικά και περιφερειακά προγράμματα και πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων του ευρωπαϊκού έτους.
Άρθρο 10
Διεθνής συνεργασία
Για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού έτους, η Επιτροπή μπορεί να συνεργαστεί με αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, ιδίως με τα Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο της Ευρώπης, φροντίζοντας παράλληλα να εξασφαλιστεί η προβολή των προσπαθειών της Ένωσης για την προώθηση της ενεργού γήρανσης.
Άρθρο 11
Αξιολόγηση
1. Έως τις 30 Ιουνίου 2014, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση γενικής αξιολόγησης των πρωτοβουλιών που προβλέπονται στην παρούσα απόφαση, η οποία περιέχει λεπτομέρειες σχετικά με την εφαρμογή και τα αποτελέσματα που θα χρησιμεύσει ως βάση για μελλοντικές πολιτικές, μέτρα και δράσεις της Ένωσης στον τομέα αυτό.
2. Η έκθεση της παραγράφου 1 παρέχει επίσης πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ενσωμάτωσης της διάστασης της ισότητας των φύλων στις δραστηριότητες του ευρωπαϊκού έτους και τον τρόπο διασφάλισης της προσβασιμότητας των ατόμων με αναπηρία στις εν λόγω δραστηριότητες.
3. Η έκθεση της παραγράφου 1 επισημαίνει επίσης με ποιο τρόπο το ευρωπαϊκό έτος παρήγαγε διαρκή αποτελέσματα για την προώθηση της ενεργού γήρανσης σε ολόκληρη την Ένωση.
Άρθρο 12
Έναρξη ισχύος
Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρθρο 13
Αποδέκτες
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Στρασβούργο, 14 Σεπτεμβρίου 2011.