BESCHIKKING VAN DE RAAD van 29 juni 1990 tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling op gezondheidsgebied: analyse van het menselijk genoom (1990-1991) (90/395/EEG)
DE RAAD VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130 Q, lid 2,
Gezien het voorstel van de Commissie (1),
In samenwerking met het Europese Parlement (2),
Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité (3),
Overwegende dat in artikel 130 K van het Verdrag wordt bepaald dat het kaderprogramma ten uitvoer wordt gelegd door middel van specifieke programma's die binnen elke actie worden ontwikkeld;
Overwegende dat de Raad bij Besluit 87/516/Euratom, EEG (4), gewijzigd bij Besluit 88/193/EEG, Euratom (5), een kaderprogramma van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling (1987-1991) heeft vastgesteld, waarin de activiteiten worden omschreven die op gezondheidsgebied moeten worden ondernomen;
Overwegende dat in genoemd besluit wordt bepaald dat communautaire actie gerechtvaardigd is wanneer het onderzoek er onder andere toe bijdraagt de economische en sociale samenhang van de Gemeenschap te versterken en de harmonische ontwikkeling van de Gemeenschap in haar geheel te bevorderen, en dat in overeenstemming met het beoogde wetenschappelijke en technische gehalte;
Overwegende dat twee opeenvolgende meerjarenprogramma's van de Europese Economische Gemeenschap voor onderzoek en opleiding op het gebied van de biotechnologie (6), waarvan het tweede nog aan de gang is, de mogelijkheid en het nut hebben aangetoond van een communautaire actie ter bevordering van het gebruik van de moderne biologie voor wetenschappelijke, medische en industriële doeleinden;
Overwegende dat het kaderprogramma in het raam van de actie "Kwaliteit van het bestaan", onder het punt "Gezond-
PB nr. C 303 van 2. 12. 1989, blz. 18.
PB nr. C 149 van 18. 6. 1990.
PB nr. L 83 van 25. 3. 1985, blz. 1.
heid", heeft voorzien in het op gang brengen van nieuwe activiteiten met betrekking tot de verbetering van de kennis van het menselijk genoom;
Overwegende dat het na de aanneming van een derde kaderprogramma van communautaire werkzaamheden op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling (1990-1994) noodzakelijk is de uitvoering van het tweede kaderprogramma (1987-1991) voort te zetten middels de daarin opgenomen specifieke programma's;
Overwegende dat derhalve een specifiek programma voor studie van het menselijk genoom nodig is en dat het met name nodig is:
- de basistechnologieën in verband met de studie van het menselijk genoom te ontwikkelen en te verspreiden ten einde meer inzicht te verwerven in verschijnselen die van medisch belang zijn;
- de menselijke genenkaart verder te detailleren en de fysische kaart te verfijnen door de totstandbrenging van geordende klonenbanken, zulks als basis voor het lokaliseren van genen van medische betekenis op chromosomen en voor een beter algemeen inzicht in de genfunctie;
- op Europees en internationaal niveau een netwerk op te zetten en cooerdinatie tot stand te brengen tussen onderzoekers uit alle disciplines die op dit gebied activiteiten ontplooien;
Overwegende dat het nastreven van de hierboven genoemde doeleinden op communautair vlak acties vereist voor:
- het vullen van bepaalde leemten in de wetenschappelijke en technologische kennis;
- het bevorderen van samenwerking tussen Europese onderzoekinstituten met als doel verder te werken aan de ontwikkeling van bestaande technologieën met daarnaast stimulering van alle sectoren van het onderzoek die kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van nieuwe benaderingen;
Overwegende dat tegelijkertijd maatregelen moeten worden genomen om samenwerking te bevorderen tussen het communautaire programma en soortgelijke programma's van derde landen en internationale organisaties;
Overwegende dat het recht op genetische identiteit deel uitmaakt van de integriteit en de waardigheid van de mens en dat dit grondbeginsel wordt erkend in de grondwetten en wetten van de Lid-Staten en in het rechtssysteem van de Gemeenschap, als een van de te waarborgen grondrechten;
Overwegende dat de resultaten die kunnen voortvloeien uit het onderzoek aan het menselijk genoom, vereisen dat er een
geïntegreerde aanpak wordt ontwikkeld, waarbij rekening wordt gehouden met de medische, ethische, sociale en juridische aspecten van de eventuele toepassingen van de resultaten en de noodzaak misbruik ervan te voorkomen; dat de ontwikkeling van een geïntegreerde aanpak werd voorgesteld door het Europese Parlement in zijn resolutie van 16 maart 1989 (7);
Overwegende dat het recht van het individu om zelf met kennis van zaken te besluiten om al dan niet in kennis te worden gesteld van zijn of haar genetische eigenschappen, dient te worden gegarandeerd;
Overwegende dat het ontbreken van duidelijke normen en bepalingen inzake bepaalde mogelijke ontwikkelingen van de analyse van het genoom het risico kan inhouden van enerzijds pogingen om in te grijpen in het menselijk genoom ten einde de aldus verkregen wijzigingen erfelijk overdraagbaar te maken en anderzijds genetische analyses die worden verricht voor controledoeleinden en die het maatschappelijk leven ingrijpend kunnen beïnvloeden; dat er derhalve goede redenen zijn om de nodige maatregelen te nemen ten einde onaanvaardbare ontwikkelingen te vermijden, met name wat de prognostische geneeskunde betreft;
Overwegende dat het eveneens noodzakelijk is tijdens de duur van het programma de prenormatieve aspecten uit te werken, die het gevolg zijn van de analyse van het menselijk genoom, door het vaststellen van betrouwbare wetenschappelijke gegevens die de basis zouden kunnen vormen voor politieke besluitvormers om goed onderbouwde, duidelijke en verantwoorde voorschriften vast te stellen;
Overwegende dat het Comité voor Wetenschappelijk en Technisch Onderzoek (CREST) is geraadpleegd,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD:
Artikel 1
Een specifiek programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling voor de Europese Economische Gemeenschap op het gebied van de analyse van het menselijk genoom, zoals omschreven in bijlage II, wordt vastgesteld voor een periode van twee jaar, die begint op 29 juni 1990.
Artikel 2
1. Het bedrag dat noodzakelijk wordt geacht voor de uitvoering van het programma beloopt 15 miljoen ecu met inbegrip van de uitgaven voor een personeelsbestand van twee personen.
2. Een indicatieve verdeling van de middelen is opgenomen in bijlage I.
Artikel 3
Nadere regels voor de uitvoering van het programma en de percentages van de financiële deelneming door de Gemeenschap zijn opgenomen in bijlage II.
Artikel 4
1. De Commissie brengt het Europese Parlement en de Raad jaarlijks verslag uit over het verloop van het programma.
2. In het tweede jaar van uitvoering van het programma onderwerpt de Commissie dit aan een onderzoek en brengt zij aan het Europese Parlement en aan de Raad over de resultaten van dit onderzoek verslag uit; de Commissie voegt daarbij zo nodig voorstellen voor wijziging of verlenging van het programma.
3. Door onafhankelijke deskundigen wordt een evaluatie van de bereikte resultaten uitgevoerd die wordt gepubliceerd in de vorm van een mededeling aan het Europese Parlement en aan de Raad.
4. De hierboven bedoelde verslagen worden opgesteld in het licht van de doelstellingen en evaluatiecriteria omschreven in bijlage II en in overeenstemming met het bepaalde in artikel 2, lid 2, van Besluit 87/516/Euratom, EEG.
Artikel 5
De Commissie is verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma. Zij wordt bijgestaan door een Raadgevend Comité, hierna "het Comité" te noemen, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie.
Artikel 6
1. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het Comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het Comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming.
2. Het advies wordt opgenomen in de notulen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen.
3. De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het Comité uitgebrachte advies. Zij brengt het Comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies.
Artikel 7
De procedure van artikel 6 is met name van toepassing ten aanzien van:
- de inhoud van de uitnodiging tot het indienen van voorstellen;
- de beoordeling van de voorgestelde projecten en het geraamde bedrag van het aandeel van de Gemeenschap daarin;
- afwijkingen van de algemene regels met betrekking tot de bijdrage van de Gemeenschap, opgenomen in bijlage II;
- de deelneming aan een project door organisaties en ondernemingen uit derde landen, bedoeld in artikel 8, lid 2;
- een aanpassing van de in bijlage I opgenomen indicatieve verdeling van middelen;
- de maatregelen ter evaluatie van het programma;
- regelingen voor verspreiding, bescherming en exploitatie van de resultaten van het in het kader van het programma verrichte onderzoek.
Artikel 8
1. De Commissie is gemachtigd om overeenkomstig artikel 130 N van het Verdrag te onderhandelen over overeenkomsten met derde landen en internationale organisaties, in het bijzonder met derde landen die deelnemen aan de Europese Samenwerking op het gebied van het Wetenschappelijk en Technisch Onderzoek (COST) en met landen die kaderovereenkomsten inzake wetenschappelijke en technische samenwerking met de Gemeenschap hebben gesloten, ten einde deze bij het programma te betrekken.
2. Wanneer er kaderovereenkomsten voor wetenschappelijke en technische samenwerking zijn gesloten tussen derde landen en de Europese Gemeenschappen, kunnen in die landen gevestigde organisaties en ondernemingen, op de grondslag van het criterium van wederzijds voordeel, deelnemen aan in het kader van dit programma opgezette projecten.
3. De communautaire financiering van het programma mag niet ten goede komen aan buiten de Gemeenschap gevestigde contractanten die als partner deelnemen aan een project in het kader van het programma. De contractant moet bijdragen in de algemene beheerskosten.
Artikel 9
Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten.
Gedaan te Luxemburg, 29 juni 1990.