*****
BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE
van 5 mei 1988
inzake een procedure op grond van artikel 85 van het EEG-Verdrag
(IV/32.075 - Bayer/BP Chemicals)
(Slechts de teksten in de Engelse en de Duitse taal zijn authentiek)
(88/330/EEG)
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE
GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Economische Gemeenschap,
Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, Eerste verordening over de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Spanje en Portugal, en met name op de artikelen 6 en 8,
Gezien het verzoek om een negatieve verklaring en de aanmelding voor een vrijstelling overeenkomstig de artikelen 2 en 4 van Verordening nr. 17 door Bayer AG, Leverkusen, BP Chemicals International Limited, te Londen, en Erdoelchemie GmbH, te Keulen, ingediend op 3 oktober 1986 betreffende de overeenkomsten tussen deze ondernemingen, die op 10 november 1987 zijn getekend,
Gezien de bekendmaking (2) van een samenvatting van het verzoek en de aanmelding overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17,
Na raadpleging van het Adviescomité voor mededingingsregelingen en economische machtsposities,
Overwegende hetgeen volgt:
I. DE FEITEN
A. Het voorwerp van de beschikking
(1) Deze beschikking heeft betrekking op de overeenkomsten tussen Bayer AG (Bayer), BP Chemicals International Limited (BPCL) en Erdoelchemie GmbH (EC), inzake de polyethyleensector, krachtens welke, onder meer, technische samenwerking tussen BPCL en EC wordt ingevoerd en BPCL wordt aangesteld als verkoper van de produktie van EC (inwerkingtreding op 1 maart 1988).
B. De ondernemingen
(2) Bayer is een Duits concern in chemische en farmaceutische produkten. Zijn omzet bedroeg in 1986 40,7 miljard DM (ongeveer 19,2 miljard Ecu). Bayer is werkzaam in de thermoplasticssector via aandelen in EC (50 % van de eigendom en 100 % van de verkoop, voor de onderhavige overeenkomsten) en zijn produktie aan ABS (acrylonitrile-butadiene-styreen) (20 % van de Westeuropese markt in 1986, daarmee de eerste plaats innemend).
(3) BPCL is een Britse dochtermaatschappij voor 100 % van de British Petroleum Company plc (BP). De omzet van BPCL bedroeg in 1986 1,7 miljard pond sterling (ongeveer 2,5 miljard Ecu). BPCL is een vooraanstaand producent van LdPE/LLdPE en vervaardigt nog andere thermoplastics: polystyreen (6-7 % van de EEG-capaciteit in 1986), polypropyleen (3 %), hoge-dichtheidpolyethyleen (8 %). BPCL heeft drie LdPE-fabrieken in Europa (Grangemouth, capaciteit 100 000 ton in 1985; Wilton, 70 000 ton in 1985; Antwerpen 120 000 ton in 1985) en een LLdPE-fabriek in Frankrijk (Lavera, capaciteit 20 000 ton in 1985).
(4) EC is een Duitse vennootschap die het gemeenschappelijk eigendom is van Deutsche BP AG (Deutsche BP: een dochtermaatschappij van BP) en Bayer AG, opgericht in 1957, met hoofdkantoor te Keulen. Haar omzet bedroeg in 1986 2,2 miljard DM (ongeveer 1 miljard Ecu). De produktie van EC omvat het kraken van nafta en derivaten daarvan (bij voorbeeld polyethyleen, propyleen, butadieen, gekraakte gasolie) en synthetische gasproduktie. EC heeft een kraakinstallatie in Dormagen (Keulen) met een capaciteit van 380 000 ton; een andere kraakinstallatie (350 000 ton) wordt sinds 1985 inzetbaar gehouden. EC beschikt over twee LdPE-fabrieken in Koeln-Woerringen met een totale capaciteit van 300 000 ton. Alle produkten van EC worden momenteel door Bayer AG in de handel gebracht; LdPE wordt verhandeld onder het geregistreerde handelsmerk van Bayer: »Baylon".
C. De produkten
(5) Het contractsprodukt is polyethyleen, een thermoplastic dat hetzij uit ethyleen, een van het kraken van nafta gederiveerd monomeer, hetzij uit ethaan en het kraken van oliegas wordt geproduceerd. In West-Europa vormt nafta de basisgrondstof; ethaan wordt meer in het Midden-Oosten gebruikt. Polyethyleen wordt in de handel gebracht als lage-dichtheid-polyethyleen (LdPE), lineaire lage-dichtheid-polyethyleen (LLdPE) en hoge-dichtheid-polyethyleen (HdPE). LdPE en LLdPE, de produkten die door de contracten meer in het bijzonder worden bestreken, worden voornamelijk (67 %) gebruikt voor goedkope buigzame folieverpakking (waaronder vuilniszakken, agrarische folie voor grondbedekkingskassen, kunstmestzakken en krimpverpakking). Op het restant van de markt (6 % in 1986) is extrusiebekleding het belangrijkst (bekleed karton voor drank- en melkkartons). De andere toepassingen zijn kabels, buizen en profielen, speelgoed en huishoudelijke artikelen.
(6) LLdPE heeft betere eigenschappen dan LdPE en biedt de producenten van lage-dichtheid-hars kostenbesparingen. Voor LLdPE wordt een snelle marktgroei verwacht (20 % per jaar tot 1990), maar deze zal ten koste gaan van LdPE; de traditionele LdPE-markt wordt steeds meer gepenetreerd door LLdPE; LdPE-fabrieken kunnen thans - met gebruikmaking van de nieuwste technologie - naar de produktie van LLdPE worden omgeschakeld.
D. De markt
(7) De relevante geografische markt voor LdPE en LLdPE is de gehele Gemeenschap, aangezien de betrokken produkten veilig en gemakkelijk kunnen worden vervoerd. In 1987 waren er 14 LdPE-producenten (de beschikbare cijfers hebben zowel betrekking op LdPE als op LLdPE). Ten aanzien van produktiecapaciteit neemt BPCL een gedeelde derde plaats in met een aandeel van 8,5 % van de EEG-capaciteit en heeft EC een aandeel van 6,5 % van de EEG-capaciteit. De grootste LL/LdPE-producent in de Gemeenschap heeft een aandeel van 13 % en er zijn nog vijf fabrikanten (BPCL inbegrepen) met een aandeel begrepen tussen 8,5 % en 11 %.
(8) De LdPE-industrie begon sterk te groeien in het begin van de jaren zestig. De Westeuropese produktie bereikte in de jaren zeventig een overcapaciteit; evenals de rest van de petrochemische industrie ondervond de LdPE-sector nadelige gevolgen van de eerste en de tweede olieprijzencrisis: de capaciteitsbenutting daalde dientengevolge tot 74 % in 1978 en tot 65 % in 1982. De capaciteitsbenutting van LdPE in West-Europa begon in 1983 te stijgen (76 %; 85 % in 1986); zij zal, naar men verwacht, in de nabije toekomst dalen (tot 1990). Een factor die deze daling beïnvloedt, is de toegenomen invoer uit derde landen als gevolg van het ontbreken van barrières voor toegang tot de gemeenschappelijke markt en van de lage grondstofkosten.
De LLdPE-markt groeit ten koste van de LdPE-markt omdat Westeuropese fabrikanten hun aandacht steeds meer richten op speciale kwaliteiten LLdPE voor folie- en modelleertoepassingen waarin gebruik wordt gemaakt van de grotere taaiheid en resistentie van lineaire harsen van klein moleculair gewicht. In 1986/1987 installeerden de volgende producenten LLdPE-capaciteit in de Gemeenschap (of zullen dit binnenkort doen): Atochem, Alcudia, BP, CdF (Copenor: 60 % CdF, 40 % Qatar), Dow, DSM en Enichem. Het LLdPE-verbruik in West-Europa steeg in 1985 van 320 000 ton tot 440 000 ton; men verwacht een voortduren van de groei met ongeveer 20 % per jaar en een vraag van meer dan 1 miljoen ton in 1990.
(9) Zoals hierboven is vermeld, levert het vervoer van LL/LdPE geen grote moeilijkheden op. Er bestaat derhalve binnen de gemeenschappelijke markt een aanzienlijke handel tussen de staten in deze produkten. Zelfs met overcapaciteit bevoorraadt de invoer uit andere Lid-Staten een groot deel van de markt van elk van die Staten.
(10) Alle technologieën zetten heden ten dage ethyleen in LdPE om via een reactie onder zeer hoge druk in aanwezigheid van zuurstof als initiator. Ongeveer 20 % van de ethyleen die door de reactor gaat, wordt omgezet in LdPE, de niet-gereageerde ethyleen wordt voor nieuw gebruik met verse ethyleen gerecycleerd. Na dit procédé wordt LdPE tot korrels verwerkt voor het vervoer naar de klant, in zakken of in bulk. Het verwerkingssysteem dat thans door EC in haar LdPE-fabrieken wordt toegepast, gaat gepaard met hoge kosten (elektriciteit, additieven) wegens de beperkingen in de speciale autoclave reactors en de ingewikkeldheid van het procédé. Men verwacht dat de moderne procédé's van BPCL deze kosten zullen doen dalen. De technologie van BPCL maakt ook een begin van LLdPE-produktie mogelijk - krachtens de overeenkomsten zullen BPCL en Bayer een LLdPE-fabriek opzetten - teneinde de produktie van EC te moderniseren en het assortiment van EC uit te breiden.
E. De overeenkomsten
(11) De overeenkomsten hebben ten doel BPCL aan te stellen tot verkoper van de produkten van EC in de plaats van Bayer en voorts aan EC BPCL's nieuwste polyethyleen (LdPE en LLdPE)-technologie over te dragen. Van de vijf overeenkomsten is de zogeheten »hoofdovereenkomst" tussen BPCL en Bayer gesloten; de andere overeenkomsten, tussen BPCL en EC, herhalen enkele bepalingen van de »hoofdovereenkomst" en verruimen de strekking ervan. Zij kunnen als volgt worden samengevat:
a) Hoofdovereenkomst (»Grundsaetze ueber Polyethylen der EC Erdoelchemie GmbH"): krachtens deze overeenkomst neemt BPCL, in haar hoedanigheid van verkoper, de wederverkoop aan derden van de bij EC geproduceerde polyethyleen over. BPCL belooft een minimumhoeveelheid af te nemen of anders bij EC tegen een in de overeenkomst omschreven marktprijs de hoeveelheid ethyleen af te nemen die overeenstemt met de hoeveelheid polyethyleen welke niet was aangekocht. BPCL waarborgt dat zij een bepaalde minimumhoeveelheid van EC's polyethyleen op de Westeuropese markt zal doorverkopen; EC is derhalve verplicht BPCL die hoeveelheid polyethyleen beschikbaar te stellen; indien EC om technische of economische redenen verhinderd is die hoeveelheid beschikbaar te stellen, dan gelden speciale regelingen.
De andere bedingen hebben betrekking op de procedure voor de vaststelling van de uitkoopprijs voor de door BPCL van EC verkregen polyethyleen; zij bevatten bepalingen voor de produktontwikkeling en de technische samenwerking waarbij een »permanente uitwisseling van technische informatie tussen BPCL en EC" wordt ingevoerd en bevatten de looptijd van de overeenkomst (dit wil zeggen voor zolang EC in Keulen-Worringen polyethyleen produceert.
Als tegenprestatie voor het contract dat betrekking heeft op de distributie, spreken BPCL en Bayer tevens af om te Keulen-Worringen een nieuwe LLdPE-fabriek te bouwen (waarvan de capaciteit per jaar de Commissie bekend is), met gebruikmaking van de nieuwste technologie van BPCL: een specifieke verbintenis in deze zin is jegens de Commissie aangegaan. Over een »Technologie-Licentie-overeenkomst" wordt tussen partijen onderhandeld. Een ontwerp van de tekst is de Commissie voorgelegd. De nieuwe fabriek zal worden beheerd door EC; het in bedrijf stellen ervan is voor begin 1991 gepland. Partijen verbinden zich tevens - hoewel er in de overeenkomst geen uitdrukkelijk beding dienaangaande is opgenomen - op basis van de huidige vooruitzichten voor de toekomstige vraag, na de inbedrijfstelling van de nieuwe LLdPE-eenheid en na een onderzoek naar de polyethyleen marktsituatie op dat tijdstip, de oudste van de twee huidige LdPE-fabrieken van EC te sluiten.
b) Een leveringscontract voor polyethyleen tussen EC en BPCL.
In deze overeenkomst is opnieuw de verplichting van BPCL neergelegd om ieder jaar een minimumhoeveelheid aan te kopen. Voorts zijn daarin bepalingen opgenomen voor de afzet van EC-polyethyleen door BPCL.
c) Een overeenkomst voor de levering van ethyleen tussen EC en BPCL.
Deze overeenkomst houdt bepalingen in voor de toepassing van bepaalde bedingen van de hoofdovereenkomst.
d) Overeenkomst inzake technische diensten en produktontwikkeling voor polyethyleen tussen EC en BPCL.
Volgens deze overeenkomst zal BPCL bij polyethyleen haar eigen technische diensten in haar laboratoria voor eigen rekening blijven beheren. BPCL is verantwoordelijk (met gebruikmaking van eigen personeel en uitrusting) voor produktclassificatie en voor een aantal technische taken die in de overeenkomst zijn omschreven. EC is verantwoordelijk voor de kwaliteitscontrole van het produkt.
EC en BPCL treden in gemeenschappelijk overleg op en nemen beslissingen inzake de opname of het afstoten van produkten in het produktieprogramma, speciale formuleringen en produktspecificaties. Uitvindingen van BPCL-werknemers in het kader van de overeenkomst behoren toe aan EC; EC is bereid BPCL voor dergelijke uitvindingen een niet-exclusieve licentie te verlenen.
e) Samenwerkingsovereenkomst inzake polyethyleen tussen EC en BPCL.
In deze overeenkomst staan bepalingen voor een uitwisseling van technische informatie tussen BPCL en EC op het gebied van polyethyleen, waaronder vertrouwelijke informatie met een verplichting tot geheimhouding.
(1) PB nr. 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62.
(2) PB nr. C 253 van 23. 9. 1987, blz. 5.
F. Economische en structurele gevolgen van de overeenkomst
(12) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC weerspiegelen de individuele strategieën van de drie vennootschappen met het oog op reorganisatie en rationalisatie van hun respectieve petrochemische activiteiten, met name in de polyethyleensector, ten einde te moderniseren, hun concurrentievermogen te herstellen en geleidelijk hun verliezen te reduceren. BPCL bevindt zich thans in de tweede fase van de herstructurering en heeft reeds capaciteit gerationaliseerd via de ruil met ICI, hetgeen de goedkeuring van de Commissie heeft verkregen (1).
(13) De gevolgen van de overeenkomsten voor het marktmilieu moeten zowel in het stadium van produktie als van dat van de afzet worden nagegaan.
a) Op produktieniveau zijn er gevolgen voor de structuur van de installaties, met name als gevolg van de belofte een nieuwe LLdPE-fabriek te bouwen en de toezegging de oudste van de twee huidige LdPE-eenheden van EC te sluiten. Voorts vloeien de gevolgen voor de produktie voort uit de regelingen voor de uitwisseling van technische informatie en voor technische samenwerking tussen BPCL en EC. Bijgevolg zal EC in haar bestaande LdPE-fabrieken de jongste technologie van BPCL kunnen invoeren en zal zij van BPCL alle bestaande en toekomstige technische informatie ontvangen. Zoals hierboven is vermeld, zal EC bij de bouw van de nieuwe LLdPE-eenheid van BPCL's know-how gebruik maken.
b) Wat de distributie betreft moet worden opgemerkt dat Bayer vóór de overeenkomsten (sinds 1957) altijd EC's gehele produktie op de LdPE-markt in de handel had gebracht. De verkopen waren voornamelijk in Duitsland geconcentreerd, op de tweede en derde plaats kwamen Italië en Frankrijk. Bovendien is BPCL reeds op de LdPE-markt aanwezig met de verkoop van haar eigen LdPE-produktie, welke verkoop voornamelijk is geconcentreerd op het Verenigd Koninkrijk, met Duitsland en Frankrijk op de tweede, respectievelijk derde plaats.
Als gevolg van de overeenkomst treedt enerzijds Bayer (die 50 % van de eigendom van EC behoudt) niet langer op als onafhankelijke verkoper op de LdPE-markt. Anderzijds brengt BPCL de produktie van de eenheden van EC en BPCL in de handel waarbij BPCL aldus haar marktaandeel vergroot en de voornaamste onderneming op de communautaire markt wordt.
c) Algemeen gevolg van de overeenkomsten is een arbeidsdeling tussen de partijen die in feite tot een specialisatie leidt. Bayer zal zich meer concentreren op fijne chemicaliën en BPCL op basischemicaliën, met name op bepaalde thermoplastics (bij voorbeeld polyethyleen).
(14) De betrokken overeenkomsten en de daaruit voortvloeiende rationalisatie en industriële operaties zijn van invloed op het marktmilieu in de Gemeenschap. Hun relevantie voor de handel en de mededinging tussen Lid-Staten ligt voornamelijk in de LdPE/LLdPE-sector. De situatie als gevolg van de regelingen is zowel in het kader van de ruimere EEG-markt als in dat van de nationale markten waar de gevolgen het grootste zijn, nagegaan. Uit de cijfers waarover de Commissie beschikt, blijkt dat in 1987 een groot deel van de gemeenschappelijke markt door concurrenten van BPCL en Bayer/EC wordt bevoorraad; bovendien is de marktpositie van concurrenten van betekenis in die Lid-Staten waar de partijen produktie-eenheden bezitten.
G. Opmerkingen van belanghebbenden
(15) Er zijn naar aanleiding van de bekendmaking van de Commissie overeenkomstig artikel 19, lid 3, van Verordening nr. 17 van de zijde van belanghebbende derden geen opmerkingen met bezwaren tegen de onderhavige overeenkomsten binnengekomen.
II. JURIDISCHE BEOORDELING
(16) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC vallen onder artikel 85, lid 1, omdat zij de mededinging beperken en de handel tussen Lid-Staten ongunstig beïnvloeden. Er kan derhalve geen negatieve verklaring voor worden afgegeven zoals partijen in hun primaire verzoek vragen. Zij kunnen echter wel in aanmerking komen voor vrijstelling krachtens artikel 85, lid 3.
A. Artikel 85, lid 1
(17) Bayer, BPCL en EC zijn ondernemingen in de zin van artikel 85, lid 1, en hun onderlinge regelingen zijn overeenkomsten en onderling afgestemde feitelijke gedragingen die onder die bepaling vallen.
a) Doel en gevolg van het beperken van de mededinging
(18) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC moeten als één geheel worden beoordeeld met bijzondere aandacht voor hun economische en industriële gevolgen. In de gegeven omstandigheden moeten de overeenkomsten worden geacht ten doel en ten gevolge te hebben dat de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt wordt beperkt, en wel om de volgende redenen.
(19) Vóór de overeenkomsten waren gesloten, had BPCL al haar eigen produktie en afzet in de polyethyleensector, terwijl Bayer's enige activiteit zijn deelneming in EC was die overeenstemde met een 50/50 gemeenschappelijke deelneming op het vlak van de produktie en zijn aanwezigheid op de communautaire markt als alleenverkoper van de produkten van EC.
Volgens hetgeen partijen verklaren en volgens de bevindingen van de Commissie, bestond er in feite
mededinging op het gebied van de produktie en de afzet tussen, respectievelijk BPCL en EC en tussen BPCL en Bayer ondanks het feit dat BP 100 % zeggenschap in BPCL heeft en (via haar dochter »Deutsche BP") 50 % van EC bezit.
(20) De overeenkomsten bevatten geen bepalingen voor overdracht van activa tussen partijen. De overeenkomsten houden in dat EC een andere polyethyleenproducent en -verkoper, BPCL, tot verkoper van haar polyethyleenproduktie aanstelt. Dientengevolge blijven BPCL en EC in feite concurrenten op het vlak van de produktie. Die aanstelling schakelt echter Bayer in de communautaire polyethyleenmarkt als feitelijke concurrent in het afzetstadium uit.
Overeenkomsten tussen concurrerende producenten betreffende de gemeenschappelijke verkoop, beperken uit hun aard de mededinging.
(21) De overeenkomsten regelen de samenwerking tussen partijen op technologisch gebied. Met name verleent BPCL licenties over haar hoogontwikkelde technologie aan EC. Op industrieel vlak is het gevolg de bouw van een nieuwe LLdPE-fabriek en de toezegging de LdPE-capaciteit te verminderen door de oudste van de twee huidige LdPE-eenheden van EC te sluiten.
Overeenkomsten tussen concurrenten die beogen de produktiecapaciteit of de investeringen te beheersen of te beperken hebben een rechtstreeks gevolg voor de mededinging.
(22) De blijvende samenwerking tussen BPCL en EC op technologisch gebied vormt een onlosmakelijk en wezenlijk onderdeel van de gehele regeling en is noodzakelijk voor de doeltreffende toepassing ervan.
De blijvende samenwerking tussen concurrenten op O & O-niveau moet onvermijdelijk voor hun onderlinge mededinging rechtstreekse gevolgen hebben.
(23) BPCL en Bayer blijven potentiële concurrenten bij de verkoop. Voor een zo groot concern als Bayer, met zijn ervaring in de handel in polyethyleen en zijn aandeel van 50 % in EC zou het betrekkelijk gemakkelijk en goedkoop zijn de polyethyleenmarkt opnieuw binnen te komen, indien EC bij voorbeeld zou besluiten Bayer opnieuw als haar verkoper te benoemen. De positie van Bayer kan derhalve niet worden vergeleken met die van enige andere firma die de polyethyleenmarkt voor de eerste keer wenst binnen te komen zonder grondige ervaring als verkoper en nauwe financiële banden met EC.
b) Gevolgen voor de handel tussen Lid-Staten
(24) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC hebben betrekking op produkten waarin binnen de Gemeenschap intensief handel wordt gedreven. De produkten zijn gemakkelijk en veilig vervoerbaar; zowel BPCL als Bayer voerden deze uit naar andere Lid-Staten en door concurrenten uit de andere Lid-Staten worden aanzienlijke hoeveelheden in de landen waar hun produktie-eenheden zijn gevestigd, ingevoerd. Een zekere hoeveelheid invoer komt daarenboven de gemeenschappelijke markt uit derde landen binnen.
De overeenkomsten hebben derhalve invloed op de handel binnen de Gemeenschap, omdat zij een ingrijpende verandering in de gehele structuur van de mededinging teweeg brengen.
B. Artikel 85, lid 3,
(25) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC voldoen aan de voorwaarden voor vrijstelling zoals vervat in artikel 85, lid 3. Zij dragen bij tot verbetering van de produktie en de verdeling der produkten en tot de bevordering van de technische en economische vooruitgang, terwijl de gebruikers een billijk aandeel ontvangen in de daaruit voortvloeiende voordelen. Zij leggen de betrokken ondernemingen geen beperkingen op die niet onmisbaar zijn voor het bereiken van deze doelstellingen en geven hun niet de mogelijkheid de mededinging voor een wezenlijk deel van de betrokken produkten uit te schakelen.
(26) De vrijstelling is voornamelijk gerechtvaardigd omdat de overeenkomsten partijen in staat stellen het polyethyleenbedrijf van EC - dat deel uitmaakt van een industrie die in de gehele Gemeenschap sterke behoefte heeft aan herstructurering - te rationaliseren en te moderniseren op een snellere en radicalere wijze dan hun individueel mogelijk zou zijn geweest. De overeenkomsten roepen aldus voordelen in het leven, met name via de voorgenomen industriële investeringen, die opwegen tegen de bovengenoemde beperkingen van de mededinging.
Verbetering van de produktie en de verdeling der produkten, bevordering van de technische en economische vooruitgang
(27) Via de nauwe technische samenwerking op grond van de overeenkomsten zal EC in haar bedrijven de laatste generatie van technologie van BPCL op het gebied van polyethyleen kunnen invoeren. Dit zal een zeer grote vooruitgang bij de rationalisatie van de produktie van EC mogelijk maken door in een bedrijfstak die onder sterke druk staat van invoer van buiten de Gemeenschap, de technische efficiency en de produktkwaliteit te verbeteren. (28) De bilaterale regelingen die leiden tot een grondige herstructurering in sectoren waar een structurele crisis heerst, passen in het huidige beleid van de Commissie, met name in de petrochemische sector. In dit opzicht geven de overeenkomsten EC in het bijzonder toegang tot BPCL's specifieke kennis in de LLdPE-sector zodat zij via de bouw van een nieuwe eenheid de markt kan binnenkomen: het gevolg zal zijn dat de produktie van EC wordt gemoderniseerd en haar assortiment wordt uitgebreid. Daarom zal die industriële investering, die EC in staat stelt de markt voor een beter produkt (namelijk LLdPE) binnen te komen, tot wezenlijke verbeteringen van de produktie in de zin van artikel 85, lid 3, leiden.
(29) Bovendien zal zij, gezien de huidige vooruitzichten voor de toekomstige vraag, de sluiting van het oudste van de twee LdPE-bedrijven die thans in het eigendom van EC zijn, mogelijk maken. De sluiting van een verouderd LdPE-bedrijf zal de overcapaciteit die deze sector in de Gemeenschap als geheel sinds het eind van de jaren zeventig kenmerkte, verminderen.
(30) De overeenkomsten houden ook in dat BPCL tot nieuwe verkoper van de polyethyleenproduktie van EC wordt aangesteld. Deze verandering integreert praktisch het bedrijf van EC in de organisatie van BPCL, daarmee EC de toegang tot een breder verkoopnet verschaffend, dat uitstekend functioneert en gericht is op polyethyleen als een van zijn voornaamste strategische produkten.
(31) Hierdoor zal in het kader van de algemene herstructurering ook een zekere verschuiving binnen de produktie-eenheden van BPCL en EC mogelijk worden, ten aanzien van de natuurlijke markten voor de verschillende typen en kwaliteiten polyethyleen. Voorts zal de nieuwe afzetstructuur beslissingen over bedrijfsrationalisatie vergemakkelijken, om de produktie in de modernste bedrijven te concentreren. Zo zullen deze bedrijven een groter percentage van hun officiële capaciteit benutten.
Voordelen voor de verbruikers
(32) Door de overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC krijgen de afnemers, die voornamelijk te vinden zijn boven in de bedrijfskolom van de polyethyleenverwerkende industrie, een billijk aandeel in de opkomende voordelen, mits, zoals hier het geval is, een daadwerkelijke mededinging behouden blijft.
(33) Krachtens de technische samenwerkingsovereenkomsten krijgen EC's afnemers meer in het bijzonder een keuze uit een groter assortiment produkten, waaronder met name LLdPE, dat moderner is en van betere kwaliteit: dit zou zonder de regelingen niet mogelijk zijn geweest. De overeenkomst inzake de verdeling versterkt deze rationalisatie en verzekert de klanten een continue aanvoer van de produkten met inachtneming van de vereiste specificaties.
(34) De afnemers profiteren op middellange tot lange termijn bovendien van de kostenbesparingen in het produktiestadium, omdat de produktie als boven omschreven wordt verplaatst en de capaciteiten beter worden benut. Een betere bedrijfsbenutting is met name van betekenis in de polyethyleensector, - evenals voor de andere thermoplastics - waar hoge vaste produktiekosten rechtstreeks van invloed zijn op de kosten per eenheid. Door op deze wijze een spreiding van de vaste kosten over een grotere produktie mogelijk te maken, zullen de kosten per eenheid dalen.
Onmisbaarheid van de mededingingsbeperkingen
(35) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC zijn, met de mededingingsbeperkingen die zij meebrengen, onmisbaar voor het bereiken van de bovengenoemde voordelen. De herstructurering en de rationalisatie die door de overeenkomsten mogelijk worden gemaakt konden zo snel en in dezelfde omvang niet worden verwezenlijkt indien zij geheel zouden zijn overgelaten aan de krachten van vraag en aanbod op de markt en zonder de samenwerking tussen partijen.
(36) Ten aanzien van de onmisbaarheid van de technische samenwerkingsovereenkomsten moet worden opgemerkt dat deze regelingen het fundament van de gehele industriële operatie uitmaken en van wezenlijke betekenis zijn voor het verkrijgen en versterken van de verwachte voordelen van de rationalisatie. EC is niet in staat individueel de nodige investeringen voor haar herstructurering en modernisering te doen, die in de eerste plaats gericht is op de bouw van de nieuwe LLdPE-fabriek.
(37) De benoeming van BPCL als verkoper van de polyethyleen van EC vormt een wezenlijke voorwaarde voor de doeltreffende exploitatie van de eenheden van EC op basis van BPCL's technologie, op grond van de noodzaak van een zeer nauwe samenwerking tussen afzet en technische service en onderzoek- en ontwikkelingsactiviteiten. Polyethyleen van alle hoofdtypen wordt in verschillende kwaliteiten verkocht: iedere afnemer heeft zijn eigen behoeften en het is voor een fabrikant dikwijls noodzakelijk om voor een individuele afnemer een speciale kwaliteit te fabriceren. De informatie over de behoeften van de afnemers welke door de verkoopafdelingen op de markt wordt verzameld, vergemakkelijkt derhalve nieuwe ontwikkelingen in technologie en produkten, indien deze informatie snel en doeltreffend wordt doorgegeven aan de O & O-centra.
(1) PB nr. L 212 van 8. 8. 1984, blz. 1.
Uitschakeling van de mededinging
(38) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC geven partijen niet de mogelijkheid de mededinging voor een wezenlijk deel van de markt voor de betrokken produkten uit te schakelen.
(39) Zoals hierboven is aangetoond, vindt er, ten dele wegens de lage vervoerkosten, intensief handelsverkeer in polyethyleen in de Gemeenschap in West-Europa plaats, markten die worden gekenmerkt door geringe barrières voor het binnenkomen van nieuwe producenten of importeurs. Hoewel de gemeenschappelijke markt nog niet volkomen is geïntegreerd, komt de Gemeenschap, gezien de invloed van de invoer, overeen met de omschrijving van de relevante geografische markt.
(40) In dit opzicht moet de invloed van de overeenkomsten met name in het stadium van de afzet van de produkten worden beoordeeld. Als gevolg van haar aanstelling als verkoper van de produktie van EC wordt BPCL de voornaamste verkoper van polyethyleen in de Gemeenschap. Uit een oogpunt van structuur, gedrag en prestatie, zou de mededingingsbeperkende invloed van de overeenkomsten daarom van betekenis kunnen zijn. Zowel op de gemeenschappelijke markt als op de nationale markten van de Lid-Staten blijft echter een daadwerkelijke mededingingsstructuur gehandhaafd (afhankelijk van het onderzoek naar de aanwezigheid van mogelijke beperkingen die het gevolg zijn van tussen ondernemingen afgestemde handelingen op multilateraal niveau).
(41) Het behoud van daadwerkelijke mededinging wordt met name gewaarborgd door de aanwezigheid van een groot aantal sterke concurrenten onder de Europese producenten en, voorzover de Gemeenschap een open markt is, door de toename van de invoer uit derde landen. Bovendien levert een groot aantal andere producenten, naast het aanbod van BPCL van een groot assortiment kwaliteiten, vergelijkbare assortimenten polyethyleen en/of andere vervangingsprodukten in de thermoplasticssector voor dezelfde eindverbruikers. Op de nationale markten van de Lid-Staten zal BPCL's marktaandeel na de overeenkomsten alleen in Duitsland aanzienlijk toenemen; op deze markt maakt het totaal van de vroeger gescheiden marktaandelen van BPCL en Bayer (als verkoper van de produktie van EC) respectievelijk slechts een betrekkelijk gering verschil voor de concurrentiesituatie in dat land.
Duur van de vrijstelling, voorwaarden en verplichtingen
(42) In artikel 8, lid 1, van Verordening nr. 17 is bepaald dat een vrijstelling krachtens artikel 85, lid 3, alleen voor een bepaalde periode mag worden gegeven en dat daaraan voorwaarden en verplichtingen kunnen worden verbonden.
(43) Gezien de specifieke aard van de overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC en de vooruitzichten op korte en middellange termijn voor de polyethyleensector, en met name gezien de noodzaak de afnemers de kostenbesparingen ten goede te doen komen die alleen mogelijk zijn op middellange tot lange termijn, wordt de beste tijdsduur van de vrijstelling, die de doelstellingen van artikel 85, lid 3, dient, geacht 12 jaar te zijn, te rekenen van de datum van de aanmelding van de overeenkomsten, dat is tot en met 2 oktober 1998. Bij het vaststellen van deze tijdsduur is rekening gehouden met het feit dat de vrijstelling welke door de Commissie voor de eerste stap in de herstructurering van BPCL wordt verleend (namelijk de bovengenoemde ruiltransactie met ICI), ook in 1998 afloopt.
(44) Met het oog op de fundamentele betekenis voor de bij deze beschikking gegeven vrijstelling van het bouwen en de inbedrijfstelling van een nieuwe LLdPE-fabriek, dient de duur van de vrijstelling afhankelijk te worden gesteld van de voorwaarde dat Bayer, BPCL en EC binnen de eerste zes maanden van 1991 aan dit project volledig uitvoering geven.
(45) Ten aanzien van de sluiting van de oudste van de twee LdPE-eenheden van EC, merkt de Commissie op dat zij de partijen, aan de hand van de huidige perspectieven inzake de toekomstige vraag, aan deze sluiting gebonden acht. De duur van de vrijstelling moet dan ook afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat Bayer, BPCL en EC de oudste van de twee LdPE-eenheden van EC vóór eind 1991 sluiten, tenzij de Commissie verklaart dat de situatie in de polyethyleensector, in het licht van artikel 85, lid 3, en de oogmerken van de onderhavige beschikking, objectief een uitstel van deze tweede operatie rechtvaardigt.
(46) Om de Commissie in de gelegenheid te stellen om na te gaan of Bayer, BPCL en EC zich aan de onderhavige beschikking houden en de mededinging niet op ongerechtvaardigde wijze of in sterkere mate wordt beperkt, moeten partijen, elk afzonderlijk, aan de Commissie een rapport uitbrengen. Dit rapport moet alle activiteiten met betrekking tot de produkten in deze beschikking omvatten en specifieke bijzonderheden vermelden inzake de toepassing van de industriële maatregelen en de daarbij gemaakte vorderingen. Het moet onder andere de produktie en verkopen van partijen of van dochtermaatschappijen of door hen beheerste vennootschappen vermelden op de gemeenschappelijke markt in haar geheel en in elke Lid-Staat; de omvang van de door elk der partijen intern verbruikte produktie, met naam en bedrijf van de producent en consument en alle bijzonderheden over de totale produktie aan de betrokken produkten voor elke vennootschap in de Gemeenschap en in derde landen. Het rapport dient bovendien alle veranderingen in de produktiecapaciteit van Bayer, BPCL en EC in de polyethyleensector te bevatten, en bijzonderheden van alle veranderingen in de produktie en de afzet van de betrokken produkten. Ieder der partijen moet de Commissie tot en met 2 januari 1992 om de zes maanden, twee weken voor het einde van de verslagperiode, een rapport toezenden. Het eerste rapport moet echter de periode bestrijken van 3 oktober 1987 tot en met 2 januari 1989. Met ingang van 3 januari 1992 moeten de rapporten, indien de vrijstelling nog van kracht is, om de twee jaar aan de Commissie worden gezonden, binnen vier weken voor het einde van de periode waarop zij betrekking hebben. Een laatste rapport moet de periode van 3 januari 1998 tot en met 2 oktober 1998 bestrijken.
(47) De overeenkomsten tussen Bayer, BPCL en EC hebben geleid tot een aanzienlijke toename van het aandeel van BPCL in de verkopen van de contractsprodukten in de Gemeenschap. Gezien de gevaren die een dergelijke toename van marktmacht voor het behoud van een vrije mededinging binnen de Gemeenschap kan opleveren, heeft de Commissie de plicht alle ontwikkelingen in deze sectoren nauwlettend te volgen. Daarom moet van ieder van de partijen afzonderlijk worden gevergd de Commissie vooraf in kennis te stellen van initiatieven of verdere operaties waarin zij of hun dochtermaatschappijen of verbonden vennootschappen zullen deelnemen, met vermelding van de produkten en sectoren die onder deze beschikking vallen of de produkten beneden en/of boven in de bedrijfskolom.
(48) Om de Commissie in staat te stellen de vrijgestelde overeenkomsten overeenkomstig artikel 8, lid 2, van Verordening nr. 17 te volgen, moeten Bayer, BPCL en EC ook de opdracht ontvangen de Commissie vooraf in kennis te stellen van vernieuwingen, uitbreiding in de strekking of de aard van of wijzigingen of toevoegingen in de overeenkomsten.
(49) Bovendien behoudt de Commissie zich het recht voor partijen te vragen gegevens te verstrekken welke zij noodzakelijk acht om na te gaan of de mededinging niet meer dan deze beschikking toestaat, wordt beperkt,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:
Artikel 1
Artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag wordt overeenkomstig artikel 85, lid 3, voor de periode van 3 oktober 1986 tot en met 2 oktober 1998 buiten toepassing verklaard voor de overeenkomsten tussen Bayer AG (»Bayer"), BP Chemicals International limited (»BPCL") en Erdoelchemie GmbH (»EC") waarbij, onder meer, een technische samenwerking tussen BPCL en EC wordt ingevoerd en BPCL tot verkoper van de produktie van EC wordt aangesteld.
Artikel 2
De in artikel 1 vervatte buiten toepassingverklaring, is aan de volgende voorwaarden onderworpen:
1. Bayer, BPCL en EC voltooien binnen de eerste zes maanden van 1991 de bouw van een nieuwe LLdPE-fabriek en de inbedrijfstelling daarvan.
2. Bayer, BPCL en EC sluiten vóór het einde van 1991 de oudste van de twee thans door EC geëxploiteerde LdPE-eenheden, tenzij de Commissie vaststelt dat de situatie in de polyethyleensector in het licht van artikel 85, lid 3, en het oogmerk van de onderhavige beschikking uitstel rechtvaardigt.
Artikel 3
Aan de in artikel 1 vervatte buiten toepassingverklaring zijn de volgende verplichtingen verbonden:
1. Bayer, BPCL en EC moeten gedurende de periode van de vrijstelling elk de Commissie op individuele basis een rapport overleggen. In ieder rapport moeten alle activiteiten betreffende de contractsprodukten worden behandeld en bijzonderheden worden gegeven over de tenuitvoerlegging van de in artikel 2 bedoelde maatregelen en over de daarmee gemaakte vorderingen. Het moet met name de produktie en de verkopen van partijen of van dochtermaatschappijen of van vennootschappen waarin partijen zeggenschap hebben op de gemeenschappelijke markt in haar geheel en in elke Lid-Staat vermelden; voorts ook de omvang van de intern, door elk van partijen verbruikte produktie met de naam en het bedrijf van de producent en van de afnemer en volledige bijzonderheden over de totale produktie aan de contractsprodukten van elke vennootschap in de Gemeenschap en in derde landen. Het rapport moet tevens alle veranderingen in de produktiecapaciteit van Bayer, BPCL en EC in de polyethyleensector vermelden en bijzonderheden geven over alle wijzigingen in de produktie en de afzet van de betrokken produkten.
Tot 2 januari 1992 moet elk van partijen de Commissie om de zes maanden, binnen twee weken voor het einde van de periode waarop het betrekking heeft, een rapport toezenden. Het eerste rapport moet echter de periode van 3 oktober 1987 tot en met 2 januari 1989 bestrijken. Met ingang van 3 januari 1992 moeten de rapporten, indien de vrijstelling nog steeds van kracht is, om de twee jaar aan de Commissie worden toegezonden, binnen vier weken voor het einde van de periode waarop zij betrekking hebben. Een laatste rapport moet de periode van 3 januari tot en met 2 oktober 1998 bestrijken.
2. Bayer, BPCL en EC moeten de Commissie, elk afzonderlijk, vooraf in kennis stellen van initiatieven of van verdere operaties waarin zij of hun dochtermaatschappijen of verbonden vennootschappen ten aanzien van de onder deze beschikking vallende produkten of andere produkten waarvoor boven en/of beneden in de bedrijfskolom markten bestaan, zullen deelnemen.
3. Bayer, BPCL en EC moeten de Commissie, elk afzonderlijk, vooraf in kennis stellen van vernieuwingen of uitbreidingen in de strekking of de aard of wijzigingen of toevoegingen van de in artikel 1 genoemde overeenkomsten. Artikel 4
Deze beschikking is gericht tot de volgende ondernemingen:
- Bayer AG
Bayerwerk
D-5090 Leverkusen;
- BP Chemicals International Ltd
Belgrave House
76, Buckingham Palace Road
UK-Londen SW1 OSU;
- Erdoelchemie GmbH
Koeln-Worringen
Postfach 75-20-02
D-5000 Koeln 71.
Gedaan te Brussel, 5 mei 1988.