Verordening (EG, Euratom) 723/2004 van de Raad
van 22 maart 2004
tot wijziging van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en van de regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen
DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 283,
Gelet op het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen, en met name op artikel 13,
Gezien het voorstel van de Commissie, na advies van het Comité voor het Statuut(1),
Gezien het advies van het Europees Parlement(2),
Gezien het advies van het Hof van Justitie(3),
Gezien het advies van de Rekenkamer(4),
Overwegende hetgeen volgt:
(1) Sinds de eerste goedkeuring van het Statuut en de regeling voor de andere personeelsleden in 1962 heeft de samenleving aanzienlijke vorderingen en nieuwe ontwikkelingen doorgemaakt. Deze vorderingen en nieuwe ontwikkelingen moeten tot uitdrukking komen in het regelgevend kader dat van toepassing is op het Europese ambtenarenapparaat, teneinde te voorzien in de veranderende behoeften van de instellingen en hun personeel, met eerbiediging van de communautaire bestuurscultuur en -traditie, die gebaseerd op het beginsel van dienstverlening aan de burger.
(2) De Gemeenschappen moeten daarom kunnen beschikken over een kwalitatief hoogwaardig Europees overheidsapparaat, dat zijn taken conform de Verdragen zo goed mogelijk kan verrichten en berekend is op de zowel in- als externe uitdagingen waarvoor het in de toekomst geplaatst wordt.
(3) Daarom moet een kader geboden worden voor de aanwerving door de Gemeenschap van personeel dat qua prestaties en integriteit aan de hoogste eisen voldoet en op een zo breed mogelijke geografische basis uit de burgers van de lidstaten wordt gerekruteerd, en moet dit personeel zijn taken kunnen uitvoeren onder omstandigheden die garanderen dat de dienst optimaal kan functioneren.
(4) Meer in het algemeen is het de bedoeling de personele middelen op een zo efficiënt mogelijke manier te beheren in het kader van een Europees openbaar ambt dat gekenmerkt wordt door bekwaamheid, onafhankelijkheid, loyaliteit, onpartijdigheid en duurzaamheid, alsook door culturele en taalverscheidenheid.
(5) De eenheid van het Europees openbaar ambt moet worden gegarandeerd en op alle voor de Gemeenschap werkzame instellingen en organen moeten gemeenschappelijke voorschriften worden toegepast. Het gemeenschappelijke karakter van het Statuut moet het mogelijk maken de samenwerking tussen de instellingen en organen op het gebied van het personeelsbeleid te versterken, hetgeen de goede werking van de Gemeenschap en een efficiënt gebruik van het menselijk kapitaal ten goede komt.
(6) De organen van de Gemeenschap moeten binnen de werkingssfeer van het Statuut vallen, teneinde te zorgen voor een uniforme toepassing van de regels en met name de mobiliteit van het personeel mogelijk te maken.
(7) Het in het EG-Verdrag verankerde non-discriminatiebeginsel dient te worden nageleefd, hetgeen de verdere ontwikkeling vereist van een personeelsbeleid dat gelijke kansen garandeert voor iedereen, ongeacht geslacht, fysieke vermogens, leeftijd, ras of etnische identiteit, seksuele geaardheid en burgerlijke staat.
(8) Aan ambtenaren die een door een lidstaat als stabiel erkend partnerschap buiten het huwelijk hebben gesloten maar niet voor de wet kunnen trouwen, dienen dezelfde voordelen te worden toegekend als aan gehuwde partners.
(9) Er dient uitdrukkelijk te worden verwezen naar maatregelen van sociale aard en arbeidsomstandigheden die beantwoorden aan passende veiligheids- en gezondheidsnormen; deze maatregelen zijn bedoeld om het personeel te helpen hun beroeps- en privéleven beter te combineren, om gelijke kansen te bevorderen en de veiligheid en gezondheid van het individu te beschermen.
(10) Het is duidelijk dat het beginsel van een op verdienste gebaseerde loopbaanontwikkeling moet worden versterkt en dat er een nauwer verband moet worden gelegd tussen prestaties en beloning door via wijzigingen in de loopbaanstructuur meer stimulansen te bieden voor goede prestaties en er tegelijkertijd voor te zorgen dat de gemiddelde loopbaanprofielen tussen de nieuwe en oude structuren overeenkomen, zulks met inachtneming van de lijst van het aantal ambten en de begrotingsdiscipline.
(11) Modernisering van de loopbaanstructuur vereist een betere erkenning van de beroepservaring van de ambtenaren en van het beginsel van levenslang leren. Daarom is het wenselijk de bestaande personeelscategorieën te vervangen en het personeel opnieuw in te delen in de nieuwe functiegroepen administrateurs (AD) en assistenten (AST), en voorts door middel van een nieuw certificeringsmechanisme de overgang van de tweede naar de eerste groep te vergemakkelijken.
(12) Er moet een systeem ontworpen worden dat garandeert dat de gemiddelde loopbaanprofielen overeenkomen, en waardoor over het geheel genomen allereerst de toename van het totaal aantal rangen en ten tweede de verlaging van het aantal salaristrappen in elke rang op billijke en redelijke wijze worden gecompenseerd.
(13) Teneinde het meertalige karakter van de instellingen te bewaren, dient bij de aanwerving en de bevorderingen meer waarde te worden gehecht aan vreemdetalenkennis en het vermogen om in een derde communautaire taal te werken.
(14) Onpartijdigheid is een grondbeginsel van de openbare dienst, dat in het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie(5) wordt erkend. Daarom is het van essentieel belang de verplichtingen van de ambtenaren in situaties waarin sprake is of kan zijn van een belangenconflict, zowel vóór indiensttreding als bij het verlaten van de dienst, te verduidelijken.
(15) Er moet een beter rechtskader gecreëerd worden om psychisch geweld en seksuele intimidatie aan te pakken, en daartoe moeten er duidelijke en passende definities worden geformuleerd.
(16) Aangezien het recht van vrijheid van meningsuitingverankerd is in het Handvest van de grondrechten, dient te worden voorzien in dit fundamentele recht van ambtenaren, maar dienen er tegelijk redelijke grenzen aan de uitoefening van dit recht te worden gesteld. Tegelijkertijd moeten er duidelijke regels worden vastgesteld voor het openbaar maken van zaken die verband houden met de werkzaamheden van de Gemeenschap wanneer haar legitieme belangen in gevaar zijn.
(17) Er dient voorzien te worden in een nieuw rechtskader en nieuwe waarborgen om juridische bescherming te bieden aan ambtenaren die bij bepaalde duidelijk omschreven personen of instanties mogelijke onwettige activiteiten of mogelijk onwettig gezag melden, waardoor de verplichtingen van Gemeenschapsambtenaren in de dienst ernstig in het gedrang komen.
(18) De wijze waarop tuchtprocedures worden ingeleid en afgewikkeld, dient consequenter te worden gerationaliseerd. Ook moet de tuchtraad op stabielere wijze worden samengesteld en moeten de voorschriften inzake de schorsing van ambtenaren worden aangepast.
(19) De procedures voor de afwezigheidscontrole en het overleggen van medische attesten moeten worden verduidelijkt.
(20) Voor de behandeling van gevallen van onvoldoende geschiktheid voor het ambt dient een nieuw juridisch kader te worden ingevoerd met het oog op een allesomvattende procedure die het recht van verdediging van de betrokken ambtenaren waarborgt. Gevallen van ambtenaren die het van hen verwachte prestatieniveau niet binnen een redelijke termijn halen, moeten binnen dit nieuwe rechtskader worden behandeld.
(21) Er dient te worden voorzien in een versoepeling van de arbeidsvoorwaarden, met name het recht om onder bepaalde voorwaarden in deeltijd te werken, gebruik te maken van "job sharing"-regelingen en verlengd verlof om redenen van persoonlijke aard te krijgen. Evenzo dienen er bepalingen te worden ingevoerd inzake verlof om gezinsredenen en meer in het bijzonder het recht op een soepeler moederschapsverlof, vaderschapsverlof, adoptie- en ouderschapsverlof, alsmede verlof in geval van ernstige ziekte van een familielid.
(22) Teneinde te waarborgen dat de koopkracht van de Europese ambtenaren gelijke tred houdt met die van de nationale ambtenaren bij de nationale regeringen van de lidstaten, is het belangrijk het beginsel van een meerjarig mechanisme voor de aanpassing van de bezoldigingen "de methode" te handhaven, door de toepassing ervan te verlengen tot en met 31 december 2012, met een toetsing na vier jaar op consistentie met de begrotingsdiscipline.
(23) De voordelen voor de ambtenaren van een meerjarig systeem voor de aanpassing van de bezoldigingen dienen te worden gecompenseerd door de invoering van een speciale heffing, om de kosten van het sociale beleid, van betere arbeidsomstandigheden en van de Europese scholen te weerspiegelen. Die speciale heffing moet jaarlijks worden verhoogd en moet gelden voor alle ambtenaren gedurende dezelfde periode als het systeem zelf.
(24) Aangezien de kosten van de aanpassingscoëfficiënten die worden toegepast op de overmaking van een gedeelte van het salaris naar andere lidstaten, onevenredig zijn gestegen, dienen overmakingen onder toepassing van aanpassingscoëfficiënten beperkt te worden tot een kleiner deel van het salaris en tot gevallen waarin de overmaking nodig is om de ambtenaar in staat te stellen de uitgaven te dekken die voortvloeien uit wettelijke verplichtingen jegens familieleden in andere lidstaten.
(25) Het criterium volgens hetwelk gewezen ambtenaren bij het gemeenschappelijk stelsel van ziektekostenverzekering aangesloten konden blijven, is in de praktijk twijfelachtig gebleken en moet daarom worden vereenvoudigd.
(26) De diverse toelagen dienen te worden gerationaliseerd door sommige te herzien en andere af te schaffen, teneinde de administratieve regels te vereenvoudigen en transparanter te maken. Zo moet de vergoeding van reiskosten en de kosten van dienstreizen beter aansluiten bij de werkelijk gemaakte kosten en moet het beheer ervan worden vereenvoudigd. Evenzo moet de schooltoelage in de toekomst meer op de reële uitgaven afgestemd worden.
(27) Het stelsel van gezinstoelagen moet worden herzien om de situatie van gezinnen te verbeteren en met name aandacht te besteden aan de problemen van ouders met jonge kinderen.
(28) Aangezien de pensioenen zijn uitgedrukt in een percentage van het laatst verdiende salaris, dient ervoor gezorgd te worden dat de aanpassing van de bezoldigingen en die van de pensioenen in de toekomst gelijke tred houden, terwijl tegelijkertijd de actuariële basis van de regeling veilig wordt gesteld en de respectieve aandelen van de bijdragen ten laste van de ambtenaar en de werkgever, en het beginsel dat de pensioenen ten laste komen van de Gemeenschapsbegroting worden gehandhaafd. Dit vereist de invoering van een mechanisme om het actuariële evenwicht van de regeling op korte en lange termijn te waarborgen.
(29) Demografische veranderingen en de veranderende leeftijdsopbouw van de betrokken populatie vormen echter een steeds zwaardere belasting voor de pensioenregeling van de Gemeenschappen en nopen tot een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd en een verlaging van het jaarlijkse pensioenopbouwpercentage, met dien verstande echter dat voor reeds zittende ambtenaren overgangsmaatregelen zullen gelden.
(30) Door de voortgaande integratie binnen de Europese Unie en de vrije keuze van gepensioneerden wat hun woonplaats binnen de Unie betreft, is het systeem van aanpassingscoëfficiënten voor pensioenen inmiddels achterhaald. Dit systeem levert ook problemen op ten aanzien van de controle van de feitelijke woonplaats van gepensioneerden, die uit de weg geruimd dienen te worden. Dit systeem dient derhalve te worden afgeschaft, met een passende overgangsregeling voor gepensioneerden en ambtenaren die zijn aangeworven voordat deze verordening van kracht wordt.
(31) De omstandigheden die ten grondslag lagen aan de huidige bepalingen inzake invaliditeits- en overlevingspensioenen zijn sinds de vaststelling daarvan veranderd en deze bepalingen moeten daarom worden bijgewerkt en vereenvoudigd.
(32) De regels omtrent de uitkering bij vertrek moeten worden gewijzigd om rekening te houden met de communautaire regelgeving inzake de overdraagbaarheid van pensioenrechten. Dit moet worden bereikt door bepaalde incoherenties te corrigeren en meer flexibiliteit mogelijk te maken.
(33) Bij de regels inzake flexibele pensionering moet rekening worden gehouden met de belangen van de ambtenaren en de instellingen, alsmede met de gevolgen voor de begroting. De desbetreffende maatregelen dienen afhankelijk te zijn van een verzoek van de ambtenaar en vergezeld te gaan van passende financiële voorwaarden. Over het gebruik van deze faciliteit moet verslag aan de begrotingsautoriteit worden uitgebracht. Deze voorziening heeft ten doel het personeelsbeleid, met name in de kleinere instellingen, te vergemakkelijken. Een realistische keuze voor vervroegde pensionering voor het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd is afhankelijk van de handhaving van de ziektekostenverzekering en de gezinstoelagen. Deze maatregelen moeten echter worden gecompenseerd door de verhoging van de minimumleeftijd tot 55 jaar en de invoering van de mogelijkheid om na de huidige pensioengerechtigde leeftijd te blijven doorwerken.
(34) De arbeidsvoorwaarden betreffende het algemene peil van de bezoldigingen en de pensioenen voor ambtenaren en andere personeelsleden dienen op een zodanig peil te worden gehandhaafd dat het voor de beste kandidaten uit alle lidstaten aantrekkelijk blijft om in dienst te treden en te blijven van een onafhankelijke en permanente Europese overheid.
(35) De bepalingen die van toepassing zijn op de ambtenaren in de wetenschappelijke en technische groepen en op de ambtenaren die in een derde land tewerkgesteld zijn, dienen te worden aangepast, te worden verduidelijkt en in overeenstemming te worden gebracht met de algemene bepalingen.
(36) Er moet een nieuwe categorie van niet-statutair personeel, de arbeidscontractanten, worden ingesteld. Dit personeel, met beperktere verantwoordelijkheden, zal normaal gesproken worden ingezet onder toezicht van ambtenaren of tijdelijk personeel. Zij zullen onder andere de hulpfunctionarissen en de ambtenaren van categorie D in de instellingen, bureaus en vertegenwoordigingen van de Commissie, delegaties en organen en ook in bij een specifieke rechtshandeling in het leven geroepen uitvoerende organen en andere entiteiten gaan vervangen. De rechten en verplichtingen van dit personeel op contractbasis moeten worden vastgesteld naar analogie van die van de tijdelijke functionarissen, met name wat de sociale zekerheid, toelagen en arbeidsomstandigheden betreft.
(37) Er dient te worden voorzien in overgangsmaatregelen om de nieuwe regeling en maatregelen geleidelijk te kunnen toepassen en tegelijkertijd de rechten die het personeel had verworven in het kader van het communautaire systeem van voor de inwerkingtreding van deze wijzigingen van het Statuut intact te laten en rekening te houden met hun legitieme verwachtingen.
(38) De maatregelen, met name de modernisering van de loopbanen en de financiële regelingen, zijn als een geheel aanvaard door de organisaties die het personeel vertegenwoordigen; deze organisaties zijn geraadpleegd in het kader van het bij het besluit van de Raad van 23 juni 1981 opgerichte Raadgevend Comité.
(39) Het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en de regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen, vastgesteld bij Verordening (EEG, Euratom, EGKS) nr. 259/68(6), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG, Euratom) nr. 2182/2003(7), moeten dienovereenkomstig worden gewijzigd,
HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1
Het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en de Regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese Gemeenschappen worden gewijzigd zoals aangegeven in bijlage I wat betreft het Statuut van de ambtenaren, en in bijlage II wat de Regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden betreft.
Artikel 2
Deze verordening treedt in werking op 1 mei 2004.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat.
Gedaan te Brussel, 22 maart 2004.