Beschikking van de Commissie
van 17 februari 2003
Betreffende de steunregeling die door België ten uitvoer is gelegd ten gunste van in België gevestigde coördinatiecentra
(Kennisgeving geschied onder nummer C(2003) 564)
(Slechts de tekst in de Franse en de Nederlandse taal is authentiek)
(Voor de EER relevante tekst)
(2003/755/EG)
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,
Gelet op de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte, en met name op artikel 62, lid 1, onder a),
Na de belanghebbenden overeenkomstig de genoemde artikelen te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken(1) en gezien deze opmerkingen,
Overwegende hetgeen volgt:
I. PROCEDURE
(1) In 1997 heeft de Raad (Ecofin) een gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen(2) vastgesteld om schadelijke belastingconcurrentie tegen te gaan en tevens een ad hocgroep ingesteld om de belastingmaatregelen te onderzoeken waarop de gedragscode van toepassing is. Naar aanleiding van de in deze gedragscode aangegane verbintenis heeft de Commissie in 1998 een mededeling over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen bekendgemaakt(3), waarin zij onderstreepte vastbesloten te zijn deze regels strikt en volgens het beginsel van gelijkheid van behandeling te zullen toepassen. Het is tegen deze achtergrond dat de Commissie overeenkomstig de bepalingen inzake steunmaatregelen van de staten is begonnen met haar onderzoek van de maatregelen die door de groep gedragscode als schadelijk werden aangemerkt. In dit verband wenst de Commissie het parallellisme te benadrukken tussen de werkzaamheden van de groep Gedragscode en het beleid van de Gemeenschap inzake overheidssteun, die er beide op gericht zijn een einde te maken aan maatregelen die de mededinging op de gemeenschappelijke markt vervalsen of dreigen te vervalsen. De Commissie neemt tevens nota van de reeds gemaakte vorderingen om het einddoel, namelijk de eliminatie van schadelijke belastingconcurrentie, te bereiken, en met name van de door de lidstaten ondernomen stappen om de door de groep Gedragscode als schadelijk aangemerkte maatregelen af te schaffen of althans de schadelijke aspecten ervan weg te nemen.
(2) Voor nadere bijzonderheden over de procedurestadia die zijn voorafgegaan aan het besluit van de Commissie van 27 februari 2002 tot inleiding van de formele onderzoekprocedure, verwijst de Commissie naar de brief die zij bij deze gelegenheid aan België heeft gezonden (hierna "brief inzake de inleiding van de procedure" genoemd)(4).
(3) Ter herinnering: koninklijk besluit nr. 187 van 30 december 1982 voorziet in een van het gemene recht afwijkende belastingregeling voor erkende coördinatiecentra. Op 2 mei 1984 besloot de Commissie dat zij geen bezwaar had tegen koninklijk besluit nr. 187 zoals het zou worden gewijzigd bij het wetsontwerp dat de Belgische regering haar op 3 april 1984 had doen toekomen. De Belgische regering werd van dit besluit in kennis gesteld. Aangezien de in werkelijkheid door de Belgische regering aangebrachte wijzigingen evenwel niet met het bij de Commissie ingediende wetsontwerp in overeenstemming waren, heeft deze op 12 december 1985 een formele onderzoekprocedure ingeleid. Naar aanleiding van de door de Belgische regering voorgestelde en bij de wet van 4 augustus 1986 doorgevoerde wijzigingen stelde de Commissie België er op 9 maart 1987 van in kennis dat zij de ingeleide procedure had afgesloten in het licht van de door België aangebrachte wijzigingen om de steunmaatregel verenigbaar te maken met artikel 92 van het EG-Verdrag (thans artikel 87).
(4) Op 1 december 1997 heeft de Raad zijn goedkeuring gehecht aan een gedragscode inzake de belastingregeling voor ondernemingen en de Commissie verzocht de in de lidstaten geldende belastingregelingen (opnieuw) te onderzoeken. Op 11 november 1998 heeft de Commissie een mededeling over de toepassing van de regels betreffende steunmaatregelen van de staten op maatregelen op het gebied van de directe belastingen op ondernemingen (hierna "de mededeling" genoemd) aangenomen.
(5) Na op 12 februari 1999 een verzoek om inlichtingen aan de Belgische autoriteiten te hebben gericht, deelde de Commissie hun op 17 juli 2000 mee dat de regeling thans waarschijnlijk als staatssteun moest worden beschouwd. Aansluitend heeft zij de voor bestaande steunmaatregelen te volgen samenwerkingsprocedure van artikel 17, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad van 22 maart 1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor de toepassing van artikel 93 van het EG-Verdrag(5) ingeleid door de Belgische autoriteiten aan te manen hun opmerkingen te maken. De Belgische autoriteiten hadden kritiek op de procedure en eisten dat de samenwerkingsfase zou worden ingeleid door het college van commissarissen en niet door de diensten van de Commissie. Deze aanpak werd betwist door de Commissie.
(6) Op 11 juli 2001 stelde de Commissie(6) België dienstige maatregelen voor om de regeling verenigbaar te maken met de regels betreffende steunmaatregelen van de staten. Bij brief van 19 september 2001 hebben de Belgische autoriteiten opmerkingen geformuleerd en de Commissie tevens meegedeeld dat deze opmerkingen noch een aanvaarding, noch een weigering van de dienstige maatregelen vormden.
(7) Bij ontstentenis van een uitdrukkelijke aanvaarding van deze maatregelen binnen de gestelde termijn en gezien de door de Belgische autoriteiten in hun brief van 19 september geformuleerde opmerkingen, besloot de Commissie op 27 februari 2002 overeenkomstig artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999 de in artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag bedoelde procedure in te leiden. Bij schrijven(7) van 1 maart 2002 stelde de Commissie België van dit besluit in kennis.
(8) Na verlenging(8) van de oorspronkelijke termijn van één maand hebben de Belgische autoriteiten bij brief van 12 april 2002 hun standpunt aan de Commissie meegedeeld, waarbij zij erop wezen dat het niet ging om opmerkingen in de zin van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag maar om argumenten in de zin van artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 659/1999 met betrekking tot de door de Commissie voorgestelde dienstige maatregelen.
(9) Bij brief van 16 mei 2002 heeft België de tekst meegedeeld van een voorontwerp van wet tot wijziging van koninklijk besluit nr. 187. De door deze tekst in het koninklijk besluit aangebrachte wijzigingen maken het voorwerp uit van een afzonderlijke procedure(9).
(10) Na op 26 juni en 3 juli 2002 met de Belgische autoriteiten te hebben vergaderd, heeft de Commissie(10) België om aanvullende inlichtingen verzocht over zowel de vigerende regeling als het aangemelde ontwerp voor een nieuwe regeling. Na verlenging van de oorspronkelijke termijn hebben de Belgische autoriteiten geantwoord bij schrijven van 30 augustus 2002.
(11) Het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure is bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen(11). De Commissie heeft de belanghebbenden verzocht hun opmerkingen over de betrokken maatregel kenbaar te maken. De Commissie heeft van 90 belanghebbenden opmerkingen terzake ontvangen. Zij heeft deze bij brieven(12) van 24 september en 8 november 2002 voor commentaar doorgezonden aan België, dat daarop bij brieven van 16 oktober en 16 december 2002 heeft gereageerd.
II. BESCHRIJVING VAN DE ONDERZOCHTE MAATREGELEN
(12) De belastingregeling voor coördinatiecentra vindt haar oorsprong in koninklijk besluit nr. 187 van 30 december 1982. Dit koninklijk besluit is aangevuld bij de wet van 11 april 1983, het koninklijk besluit van 20 december 1984 en de wet van 28 december 1992 en tevens herhaaldelijk gewijzigd(13). De regeling is in haar huidige vorm van toepassing sinds 1 januari 1993. Een algemene toelichting van de belastingadministratie is vervat in circulaire CI.RH.421/439.244 van 29 november 1993.
(13) Een coördinatiecentrum komt voor de regeling in aanmerking na individuele erkenning bij koninklijk besluit. Overeenkomstig koninklijk besluit nr. 187 moet het coördinatiecentrum, om te worden erkend, deel uitmaken van een groep die een multinationaal karakter heeft(14), over kapitaal en reserves ten bedrage van ten minste één miljard BEF beschikt en een jaaromzet behaalt waarvan het geconsolideerde bedrag gelijk is aan of groter is dan 10 miljard BEF. Slechts bepaalde voorbereidende, hulp- of centralisatiewerkzaamheden zijn toegestaan(15) en ondernemingen uit de financiële sector (kredietverschaffers, banken, verzekeringen) komen niet voor deze regeling in aanmerking. Ten slotte moeten de coördinatiecentra in België ten minste het equivalent van tien voltijdse werknemers in dienst hebben nadat zij twee jaar werkzaam zijn geweest.
(14) De erkenning van het centrum is geldig gedurende tien belastbare tijdperken vanaf het belastbare tijdperk waarin de aanvraag tot erkenning is ingediend. Sinds de aanneming van de wet van 23 oktober 1991 kan de erkenning onder dezelfde voorwaarden worden vernieuwd als die welke golden voor de oorspronkelijke erkenning.
(15) Koninklijk besluit nr. 187 bepaalt dat het belastbare inkomen van de erkende coördinatiecentra, in afwijking van de algemene belastingregeling, forfaitair wordt vastgesteld en overeenkomt met een percentage van het bedrag van de uitgaven en de bedrijfskosten (hierna "de 'cost plus'-methode" genoemd). De kostenbasis omvat alle lasten van het centrum, exclusief personeelskosten, financiële lasten en vennootschapsbelasting. De winstmarge moet in beginsel in elk specifiek geval worden vastgesteld, met inachtneming van de werkelijk door het centrum uitgeoefende werkzaamheden. Indien het centrum zelf bepaalde verleende diensten factureert tegen een prijs die overeenkomt met het bedrag van de kosten vermeerderd met een winstmarge, kan het percentage van die winstmarge daarvoor worden gebruikt mits het niet abnormaal is. Wanneer er geen objectieve criteria bestaan om het in aanmerking te nemen winstpercentage te bepalen, moet dit in beginsel worden vastgesteld op 8 %.
(16) De belastbare winst van het coördinatiecentrum mag echter niet lager zijn dan het totaal van de uitgaven of lasten die niet aftrekbaar zijn als beroepskosten ("verworpen uitgaven") en de abnormale of goedgunstige voordelen die door de leden van de groep aan het centrum worden verleend (hierna "alternatieve grondslag" genoemd).
(17) De winst van de coördinatiecentra wordt belast tegen het normale tarief van de vennootschapsbelasting.
(18) Krachtens de wet van 11 april 1983 zijn coördinatiecentra vrijgesteld van de onroerende voorheffing op de onroerende goederen die zij zelf gebruiken voor de uitoefening van hun beroepswerkzaamheid. Deze wet bepaalt bovendien dat het registratierecht van 0,50 % niet verschuldigd is over inbrengen in en verhogingen van het statutair kapitaal van een centrum. Ten slotte zijn door coördinatiecentra uitgekeerde dividenden, rente en royalty's bij de wet van 11 april 1983 altijd vrijgesteld van de roerende voorheffing, behalve, in het geval van rente, wanneer de begunstigde is onderworpen aan de (natuurlijke-)personenbelasting ("NPB") of de rechtspersonenbelasting ("RPB").
(19) Als gevolg van de bij koninklijk besluit van 20 december 1984 aangebrachte wijzigingen, bepaalt artikel 110, lid 6, van het koninklijk besluit tot uitvoering van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 (hierna "KB/WIB92" genoemd) dat de inkomsten van de coördinatiecentra uit hun deposito's van gelden eveneens van de roerende voorheffing zijn vrijgesteld.
(20) De vrijstelling van de roerende voorheffing ging gepaard met de berekening van een fictieve roerende voorheffing voor de door de centra verrichte uitkeringen. Deze voorheffing is fictief omdat de ontvangers van de door de centra uitgekeerde inkomsten het totaalbedrag ontvangen zonder dat daarop een voorheffing in mindering wordt gebracht, maar het fictieve bedrag van deze voorheffing wel kunnen verrekenen met de te betalen eindbelasting. Volgens de Belgische autoriteiten wordt deze fictieve roerende voorheffing niet meer toegekend over de door de centra uitgekeerde rente uit hoofde van vanaf 24 juli 1991 gesloten overeenkomsten, over vanaf dezelfde datum uitgekeerde dividenden en over vanaf 1 januari 1986 betaalde of toegewezen royalty's.
(21) Bij de wet van 28 december 1992 werd met ingang van 1 januari 1993 een jaarlijkse belasting op de coördinatiecentra ingevoerd, die werd vastgesteld op 10000 EUR (400000 BEF) per voltijdse werknemer van een centrum, maar niet hoger kan zijn dan 100000 EUR (4000000 BEF) per centrum.
(22) Volgens de Belgische autoriteiten heeft de regeling betrekking op circa 250 erkende centra en op financiële stromen van tientallen miljarden euro's.
III. REDENEN VOOR DE INLEIDING VAN DE FORMELE PROCEDURE
(23) De Commissie oordeelde dat de coördinatiecentra vermoedelijk een specifiek voordeel genoten doordat alleen op deze centra de "cost plus"-methode werd toegepast. Gezien het feit dat aanzienlijke kosten - financiële lasten en personeelskosten - in de berekeningsgrondslag buiten beschouwing werden gelaten en de winstmarge in het algemeen werd vastgesteld op 8 % ongeacht de aard van de uitgeoefende werkzaamheden, leek het immers onmogelijk dat het aldus verkregen belastbaar inkomen vergelijkbaar zou zijn met datgene dat zou worden verkregen door middel van de klassieke methode die overeenkomstig het gemene recht van toepassing is en berust op het verschil tussen baten en lasten. Deze methode leek dan ook niet in overeenstemming te zijn met de norm zoals die wordt beschreven in de verslagen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) over de "cost plus"-methode.
De Commissie was tevens de mening toegedaan dat aan de coördinatiecentra en de groepen waarvan zij deel uitmaken wellicht een specifiek voordeel werd toegekend doordat de door hen genoten vrijstellingen van de onroerende voorheffing, de roerende voorheffing en het registratierecht op kapitaalinbrengen (hierna "het kapitaalrecht" genoemd) verder gingen dan de vrijstellingen waarop alle ondernemingen op basis van de algemene belastingregeling aanspraak konden maken.
De Commissie was ten slotte van mening dat deze specifieke voordelen niet gerechtvaardigd leken door de aard of de opzet van het Belgische belastingstelsel en ertoe konden leiden dat de mededinging werd vervalst en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig werd beïnvloed. Genoemde maatregelen dienden derhalve waarschijnlijk te worden aangemerkt als steunmaatregelen in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag. Aangezien bovendien de uitzonderingen van artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag niet van toepassing waren, concludeerde de Commissie in dat stadium dat een dergelijke steunmaatregel vermoedelijk onverenigbaar was met de gemeenschappelijke markt.
IV. OPMERKINGEN VAN DE BELGISCHE AUTORITEITEN EN VAN BELANGHEBBENDEN
(24) In weerwil van de door de Belgische autoriteiten gemaakte bezwaren(16) beschouwt de Commissie de commentaren die deze in hun brief van 12 april 2002 hebben geformuleerd, wel degelijk als opmerkingen in de zin van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag.
(25) Drie verenigingen of federaties hebben hun opmerkingen meegedeeld in naam van de ondernemingen die zij vertegenwoordigen. Het betreft het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), de Amerikaanse Kamer van Koophandel (AmCham) en de Federatie van coördinatie-, distributie-, diensten- en callcentra (Forum 187). Evenals de Belgische regering beoogt Forum 187 met zijn opmerkingen de onregelmatigheid van de door de Commissie gevolgde procedure aan te tonen en te weerleggen dat er in het kader van de regeling sprake is van onverenigbare steun. Hun argumenten hebben tevens ten doel aan te tonen dat de intrekking van de gunstige beschikkingen van 1984 en 1987 indruist tegen de grondbeginselen van het Gemeenschapsrecht, dat berust op eerbiediging van de rechtszekerheid en het gewettigd vertrouwen.
(26) Afgezien van deze drie verenigingen hebben ook 87 centra of groepen die dergelijke centra bezitten, elk afzonderlijk hun opmerkingen aan de Commissie meegedeeld. Deze centra beschrijven doorgaans de eigen situatie wat datum van erkenning, personeelsbestand en gedane investeringen betreft en verwijzen voor het overige naar de opmerkingen van Forum 187. De lijst van de 53 belanghebbenden die niet hebben aangegeven dat zij anoniem wensen te blijven ten aanzien van de Belgische staat, is opgenomen in de bijlage bij deze beschikking.
IV.1. Procedure
(27) De Belgische autoriteiten blijven erbij dat zij het oneens zijn met de rechtsgrondslag waarop de Commissie zich heeft beroepen om de regeling als bestaande steun aan te merken, en dat de gekozen procedure vervolgens niet is nageleefd. De vereniging Forum 187, die de erkende centra vertegenwoordigt, verdedigt de stelling dat elke rechtsgrond ontbreekt en verzoekt de Commissie derhalve om van haar optreden af te zien. Ter onderbouwing van deze standpunten worden de volgende argumenten aangevoerd.
(28) Ten eerste kan de Commissie zich niet op geldige wijze beroepen op artikel 1, onder b), punt v), van Verordening (EG) nr. 659/1999 als rechtsgrond voor haar optreden, daar deze bepaling voorschrijft dat de Commissie het bewijs moet leveren dat de maatregel op het moment van inwerkingtreding geen steun vormde, maar vervolgens steun is geworden vanwege de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt. De Commissie heeft evenwel niet bewezen dat zich een dergelijke ontwikkeling heeft voltrokken. Geen enkele andere bepaling van Verordening (EG) nr. 659/1999 staat toe dat de procedure betreffende bestaande steunregelingen mag worden toegepast ingeval de Commissie, na aanvankelijk van mening te zijn geweest dat een bepaalde maatregel geen steun vormde, haar oordeel wijzigt en stelt dat het toch gaat om steun in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. De Commissie kan de procedure betreffende bestaande steunregelingen van hoofdstuk V van genoemde verordening derhalve niet toepassen.
(29) Ten tweede kan de Commissie slechts onder strikte voorwaarden een onwettig gunstig besluit met terugwerkende kracht intrekken of wijzigen. Zij moet met name een redelijke termijn in acht nemen en in de eerste plaats het bewijs leveren van de onwettigheid van het besluit in kwestie. Bovendien moet zij het gewettigde vertrouwen van de begunstigden respecteren. In het kader van de door de Commissie gevolgde procedure zijn deze voorwaarden niet in acht genomen, zodat er geen rechtsgrond is om tot een dergelijke intrekking over te gaan.
(30) Ten derde houdt de Commissie zich niet aan de door haar gekozen procedure betreffende bestaande steunregelingen. Vanwege het juridische en economische belang van de kwalificatie als steun valt dit waardeoordeel immers niet onder de bevoegdheid van de diensten van de Commissie maar onder die van het college van commissarissen. De samenwerkingsfase is derhalve niet geldig in gang gezet door de brief van 17 juli 2000 van de diensten van het directoraat-generaal Concurrentie. Alleen het door de Commissie als college genomen besluit van 11 juli 2001(17) kan deze fase hebben doen ingaan, waardoor er in dat geval dus een stap in de procedure betreffende bestaande steunregelingen is overgeslagen. De Commissie heeft de procedure derhalve niet op geldige wijze ingeleid. Om die reden stelt België dat in zijn brief van 12 april 2002 argumenten met betrekking tot de voorgestelde dienstige maatregelen en geen opmerkingen over de inleiding van de procedure worden geformuleerd.
IV.2. Steunkarakter van de maatregel
(31) Zowel volgens de Belgische autoriteiten als volgens de belanghebbenden die opmerkingen kenbaar hebben gemaakt, voldoet de regeling voor de coördinatiecentra aan geen van de vier criteria die vervuld moeten zijn opdat een maatregel als steun kan worden aangemerkt.
IV.2.1. Economisch voordeel
(32) In de eerste plaats wijzen sommige belanghebbenden erop dat de uit coördinatiecentra voortvloeiende voordelen het gevolg zijn van schaalvoordelen die terug te voeren zijn op de centralisatie van bepaalde horizontale activiteiten binnen de groep en dat zij zich bij hun beslissing om een centrum in België op te richten, niet hebben laten leiden door gunstiger geachte fiscale maatregelen. In dat verband verwijzen zij naar het bestaan van alternatieve locaties met aantrekkelijker belastingregelingen.
(33) Daarnaast voert Forum 187, net als de Belgische staat, argumenten aan met betrekking tot alle afzonderlijke maatregelen ten aanzien waarvan de Commissie op 27 februari 2002 de procedure heeft ingeleid.
IV.2.1.1. Vrijstelling van de onroerende voorheffing
(34) Ten eerste heeft de Commissie niet aangetoond dat de voorheffing lasten met zich meebrengt die ondernemingen normaliter moeten dragen. Integendeel, het Belgisch recht voorziet in tal van vrijstellingen van de onroerende voorheffing, zoals met name voor vennootschappen gevestigd in werkgelegenheids- of omschakelingszones en innoverende vennootschappen. Daarnaast verlenen diverse gewestelijke decreten en ordonnanties vrijstelling van voorheffingen ter bevordering van de economische expansie of heroriëntering. Aangezien het merendeel van de in België gevestigde vennootschappen bijgevolg één of andere vrijstelling van de onroerende voorheffing geniet, is er derhalve geen sprake van een specifiek aan de centra toegekend voordeel.
(35) Ten tweede kunnen alleen de centra die eigenaar zijn van de gebouwen die zij gebruiken, van het uit de vrijstelling van de onroerende voorheffing voortvloeiende belastingvoordeel profiteren. Volgens Forum 187 zou niet meer dan 5 % van de centra in deze situatie verkeren.
IV.2.1.2. Vrijstelling van het kapitaalrecht
(36) Ten eerste betwist België ook in dit geval dat het kapitaalrecht lasten met zich meebrengt die ondernemingen normaliter moeten dragen. Ter staving hiervan wordt erop gewezen dat het Belgisch recht in andere vrijstellingen van het kapitaalrecht voorziet, zoals met name die welke zijn verleend aan vennootschappen gevestigd in werkgelegenheidszones en die welke samenhangen met de toekenning van bepaalde subsidies ter bevordering van de investeringen en de werkgelegenheid in België. Het merendeel van de kapitaalinbrengen geniet in België bijgevolg één of andere vrijstelling, zodat er dus geen sprake is van een specifiek aan de centra toegekend voordeel.
(37) Ten tweede is in artikel 7, lid 1, van Richtlijn 69/335/EEG van de Raad van 17 juli 1969 betreffende de indirecte belastingen op het bijeenbrengen van kapitaal(18), laatstelijk gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden, bepaald dat vrijstellingen die dateren van vóór 1 juli 1984, gehandhaafd blijven. De vrijstelling waarin artikel 29 van de wet van 11 april 1983 voorziet, dateert van vóór die datum. In verband met de eventuele toepassing van artikel 9 van deze richtlijn wordt erop gewezen dat aangezien in tal van andere lidstaten geen kapitaalrecht wordt geheven, deze vrijstelling de mededingingsvoorwaarden op de gemeenschappelijke markt niet vervalst. Bijgevolg zijn noch artikel 102 van het EG-Verdrag (thans artikel 97), dat in de raadpleging van de Commissie voorziet, noch artikel 9 van de richtlijn, dat naar deze Verdragsbepaling verwijst, in dit geval van toepassing. Aan de in de richtlijn gestelde voorwaarden voor de verlening en handhaving van deze vrijstelling is hoe dan ook voldaan.
IV.2.1.3. Vrijstelling van de roerende voorheffing
(38) Ten eerste mag de inhouding van roerende voorheffing niet als vaste regel van het algemene Belgische belastingstelsel worden beschouwd, want er zijn zodanig veel uitzonderingen dat het grootste deel van de financiële stromen aan deze regel ontsnapt. Ter onderbouwing van deze stelling sommen de Belgische autoriteiten tal van vrijstellingen van de voorheffing op dividenden en rente op, waarvan sommige volgens hen nauw verwant zijn met de aan coördinatiecentra verleende vrijstellingen, in die zin dat het telkens aan niet-inwoners uitgekeerde inkomsten zijn die vrijstelling genieten. Volgens Forum 187 ontkomt elke Belgische onderneming als "beroepsbelegger"(19) aan de inhouding van een bronheffing op roerende inkomsten. Coördinatiecentra zijn beroepsbeleggers en daardoor dus automatisch van de roerende voorheffing vrijgesteld. Voorts geniet de overgrote meerderheid van rentebetalingen aan niet-inwoners doorgaans vrijstelling van de roerende voorheffing. De regeling wordt daarom voorgesteld als een vereenvoudiging uit hoofde van het feit dat de centra uitsluitend transacties binnen de groep verrichten. Er zij aan herinnerd dat de Belgische autoriteiten zich voordien ook hebben beroepen op het door de Commissie ingenomen standpunt ten gunste van de afschaffing van elke vorm van bronheffing. Zij verwijten de Commissie niet consequent te zijn, omdat deze thans in het kader van de onderhavige procedure bezwaar maakt tegen een vrijstelling van bronheffingen.
(39) Ten tweede biedt de vrijstelling van de roerende voorheffing, anders dan de Commissie beweert, de begunstigden van roerende inkomsten geen gelegenheid de belasting later te betalen. Ter compensatie van het feit dat geen bronheffing is ingehouden, moeten zij immers grotere voorafbetalingen (dit zijn voorschotten op de later geheven belastingen) verrichten.
(40) Ten derde mag niet worden beweerd dat vrijstelling van de roerende voorheffing automatisch tot het totale ontbreken van belastingheffing leidt wanneer de voorheffing de definitieve belasting vormt. België heeft dit vermeden door voor te schrijven dat de vrijstelling uitsluitend geldt wanneer de begunstigde van de rentebetalingen bekend is en niet onderworpen is aan de belasting op het inkomen van natuurlijke of rechtspersonen, de enige belastingplichtigen waarvoor de voorheffing een definitieve belasting vormt.
(41) Ten vierde heeft de Commissie in het geval van de vrijstelling van de roerende voorheffing op door de centra ontvangen rente op deposito's van gelden een verkeerd beeld van het Belgische stelsel, dat aan alle vennootschappen in hun hoedanigheid van "beroepsbeleggers" vrijstelling van deze voorheffing verleent. Coördinatiecentra worden derhalve niet bevoordeeld ten opzichte van andere vennootschappen.
IV.2.1.4. Fictieve roerende voorheffing
(42) In 1991 is de fictieve roerende voorheffing tot nul teruggebracht, waardoor de Commissie zich dus onnodig zorgen maakt over deze maatregel.
IV.2.1.5. Forfaitaire vaststelling van de inkomsten ("cost plus")
(43) Ten eerste wordt de "cost plus"-methode sterk aanbevolen door de OESO voor de vaststelling van de verrekenprijzen voor diensten binnen een groep. In dit verband wordt erop gewezen dat de uitsluiting van sommige kosten en uitgaven van de berekeningsgrondslag van de cost plus verenigbaar is met de OESO-aanbevelingen, waarin wordt gesteld dat het niet altijd nodig is een winstmarge toe te voegen opdat een prijs voldoet aan de mededingingsvoorwaarden ("at arm's length"). Bovendien moet de Belgische administratie zich bij de vaststelling van de verrekenprijzen baseren op de OESO-verslagen(20). Verder zijn volgens de OESO-beginselen uitgaven die in een bepaald land worden gedaan via een entiteit die geen vaste inrichting of dochteronderneming is, normaliter aftrekbaar voor de entiteiten voor rekening waarvan de uitgaven zijn verricht. In dat geval is er geen bemiddelingsmarge.
(44) Ten derde is het hanteren van één enkel percentage van 8 % gerechtvaardigd omdat dit percentage al vóór de invoering van de regeling voor coördinatiecentra werd toegepast voor de vaststelling van de belastbare inkomsten van Belgische inrichtingen van buitenlandse vennootschappen. Voorts wordt aangevoerd dat de Belgische administratie ook voor bepaalde categorieën zelfstandigen forfaitaire percentages voor de winstmarge hanteert. Met haar kritiek op de toepassing van een dergelijk forfaitair percentage miskent de Commissie de werkelijkheid, namelijk dat het hier gaat om een reeds sinds 1964 gevolgde administratieve werkwijze die een integrerend deel uitmaakt van het Belgisch belastingstelsel.
(45) Ten vierde is de regeling nadelig in vergelijking met het algemene belastingstelsel wanneer de resultatenrekening van het centrum een verlies vertoont. In dat geval moeten de centra immers niet alleen belastingen over een fictief forfaitair inkomen verkregen door toepassing van de "cost plus"-methode maar ook de forfaitaire belasting van 10000 EUR per werknemer(21) betalen, terwijl op grond van de algemene methode geen belasting verschuldigd geweest zou zijn. Bovendien zou een eventuele onderschatting van de in België door een centrum te betalen belasting automatisch worden gecompenseerd op het niveau van de moedermaatschappij van de multinationale groep wanneer deze belastingen over haar wereldwijde inkomen betaalt. Als voorbeelden worden groepen met moedermaatschappijen in de Verenigde Staten, Finland en Duitsland genoemd. Volgens Forum 187 wordt op het niveau van de groep dus geen enkel voordeel behaald.
(46) Ten vijfde is de uitsluiting van de personeelskosten geen voordeel, omdat deze uitsluiting wordt gecompenseerd door de vaste heffing op de eerste tien werknemers. Deze personeelsbelasting stemt overeen met 8 % van een bedrag dat vergelijkbaar is met het bedrag van de buiten beschouwing gelaten personeelskosten. De uitsluiting van de financiële kosten is gerechtvaardigd, omdat, indien deze bij de belastingheffing in aanmerking zouden worden genomen, dit zou resulteren in een belasting die hoger is dan de inkomsten die het centrum uit hoofde van zijn bemiddelingsmarge ontvangt.
(47) Ten zesde is de in overweging 16 beschreven alternatieve grondslag geen theoretische grondslag, maar fungeert hij zelfs vaak als werkelijke belastbare grondslag.
IV.2.2. Gebruik van staatsmiddelen
(48) Enerzijds is met de toepassing van de regeling voor coördinatiecentra geen gebruik van staatsmiddelen gemoeid. De invoering van de regeling heeft daarentegen centra naar België gelokt en zodoende de Belgische staatsmiddelen doen toenemen.
(49) Anderzijds geniet het merendeel van de in België gevestigde vennootschappen één of andere vrijstelling van de roerende voorheffing, de onroerende voorheffing en het kapitaalrecht. De Belgische staat ziet derhalve niet af van extra belastinginkomsten.
IV.2.3. Vervalsing van de mededinging en ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten
(50) Ten eerste wordt het besluit van de Commissie tot inleiding van de procedure slechts oppervlakkig en theoretisch gemotiveerd en wordt er niet concreet aangetoond dat de concurrentie is vervalst en het handelsverkeer ongunstig is beïnvloed. Verwijzend naar een arrest(22) van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen beschouwt België een dergelijke tekortschietende motivering als voldoende reden voor nietigverklaring.
(51) Ten tweede mogen de belastingstelsels van de overige lidstaten niet buiten beschouwing worden gelaten. Het standpunt van de Commissie dat de betrokken regeling (uitsluitend) tegen de achtergrond van het momenteel in België toepasselijk gemene belastingrecht moet worden onderzocht, is onaanvaardbaar. Zo kunnen de vrijstellingen van de onroerende voorheffing, de roerende voorheffing en het kapitaalrecht het handelsverkeer tussen de lidstaten onmogelijk ongunstig beïnvloeden aangezien dergelijke fiscale heffingen in sommige - zo niet de meeste - andere lidstaten niet voorkomen. Ook uit de door de Commissie verrichte analyse van de in België toegepaste "cost plus"-methode blijkt niet in welk opzicht deze methode voordeliger zou zijn dan de methoden die in andere lidstaten op met coördinatiecentra vergelijkbare constructies worden toegepast. De aan de centra verleende voordelen bestaan immers eveneens in tal van andere landen en de Commissie heeft dan ook niet kunnen aantonen dat de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig zijn beïnvloed. De Commissie had concrete bewijzen van deze ongunstige invloeden moeten verstrekken.
(52) Ten derde beweert de Commissie op louter theoretische gronden dat de aanwezigheid van Belgische coördinatiecentra binnen multinationale groepen de mededinging en het handelsverkeer ongunstig beïnvloedt. Hiermee gaat zij voorbij aan de economische werkelijkheid dat de algemene tendens om de dienstverlening binnen een groep in entiteiten van het type "coördinatiecentrum" te concentreren, haar rechtvaardiging vindt in de vermindering van de kosten door het realiseren van schaalvoordelen. Volgens Forum 187 hebben alle multinationale ondernemingen een entiteit die verantwoordelijk is voor de centralisatie van, onder meer, het kasbeheer, de financiering, de boekhouding of het personeelsbeheer van de ondernemingen die tot de groep behoren. Het staat al deze multinationals overigens vrij in België of elders een centrum te vestigen. Er is derhalve geen sprake van concurrentievervalsing.
(53) Ten vierde wordt erop gewezen dat ook al zouden de centra in een bevoorrechte financiële positie verkeren, de mededinging op de financiële markt toch niet wordt verstoord omdat de financiële instellingen de door hen geboden voorwaarden vaststellen op grond van een onafhankelijke analyse van de situatie van de groep, zonder rekening te houden met het bestaan van een coördinatiecentrum en met de voordelen die uit eventuele bijzondere belastingregelingen voortvloeien. Bovendien baseren de banken zich op referentietarieven (LIBOR, EURIBOR enz.) waarop de centra geen enkele invloed hebben.
IV.2.4. Selectiviteit/specificiteit van de maatregel
(54) Ten eerste heeft de Commissie niet bewezen dat er een discretionaire bevoegdheid bestaat bij de toekenning van de voordelen van de regeling. De administratie past daarentegen op strikt uniforme wijze duidelijke regels terzake toe. Met name het feit dat geen enkel erkend centrum verzekerings- en herverzekeringsactiviteiten mag uitoefenen, is uitsluitend toe te schrijven aan de verzekeringswetgeving, die niet toestaat dat een verzekeringsonderneming een andere activiteit ontplooit, en niet aan het feit dat de belastingadministratie over een zekere beoordelingsmarge zou beschikken.
(55) Ten tweede is de Belgische regering van oordeel dat de Commissie ten onrechte de bewijslast bij haar legt door te eisen dat zij aantoont dat de maatregel gerechtvaardigd is door de aard of de opzet van het Belgische belastingstelsel. De Commissie baseert zich daarvoor op de mededeling. Een mededeling kan echter geen nieuwe verplichting ten laste van de lidstaten scheppen. Het is daarentegen aan de Commissie om aan te tonen dat de regeling niet kan worden gerechtvaardigd door de opzet van het Belgische belastingstelsel.
Rechtvaardiging door de aard of de opzet van het stelsel
(56) Ten eerste is het inherent aan de aard van een belastingstelsel om grenzen en voorwaarden te stellen aan de voordelen en nadelen die het biedt. Anders dan de Commissie beweert, berust het Belgische stelsel op het beginsel dat vennootschappen als "beroepsbeleggers" zijn vrijgesteld en niet op het beginsel van de systematische inhouding van een voorheffing (zie overweging 38). De roerende voorheffing is hoofdzakelijk bedoeld als belasting op natuurlijke en rechtspersonen, voor wie zij bevrijdend is. Dit houdt in dat deze personen niet meer verplicht zijn tot aangifte van de roerende inkomsten waarop de voorheffing is ingehouden, omdat deze voorheffing de definitieve belasting op de betrokken inkomsten vormt. De presentatie van de terzake geldende voorschriften in de vorm van een beginsel gevolgd door talrijke uitzonderingen is toe te schrijven aan de wens van de wetgever om deze voorschriften op te nemen in een afdeling van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 (hierna "WIB92" genoemd) die gemeenschappelijk is voor de vier soorten belastingen(23) die worden geheven. Volgens Forum 187 is het inherent aan de aard van een belastingstelsel om beginselen vast te leggen en in uitzonderingen daarop te voorzien. Deze uitzonderingen begunstigen noodzakelijkerwijze sommige ondernemingen meer dan andere. Dat betekent daarom nog niet dat al deze vrijstellingen als staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag moeten worden aangemerkt. Het is derhalve ongepast om daarop systematisch de bepalingen van genoemd artikel toe te passen.
(57) Ten tweede illustreren de Belgische autoriteiten met een cijfervoorbeeld dat vennootschappen in het algemeen - en coördinatiecentra in het bijzonder - van de roerende voorheffing moeten worden vrijgesteld omdat zij elk jaar zeer veel financiële transacties verrichten. Zonder deze vrijstelling zou het totaalbedrag van de ingehouden voorheffingen het bedrag van de over het hele jaar verschuldigde belasting ver overtreffen, waardoor de Belgische staat zich verplicht zou zien aanzienlijke bedragen terug te betalen aan alle vennootschappen van het land. Dit geldt in nog sterkere mate voor de coördinatiecentra vanwege hun activiteiten in het kader van de centralisatie van het kasbeheer ("cash pooling").
(58) Ten derde is de vrijstelling van de centra gerechtvaardigd vanwege het risico van dubbele belastingheffing dat aan een voorheffing verbonden is. Indien de te veel geïnde voorheffing op binnenlandse transacties kan worden teruggevorderd, houdt een staat immers zelden rekening met de in het buitenland geïnde voorheffingen. Bovendien is het zo dat ook al aanvaarden sommige staten dat in het buitenland geïnde voorheffingen met de door hen geheven belastingen worden verrekend, er geen enkele staat is die zo ver gaat dat hij de te veel geïnde voorheffing ten opzichte van de eindbelasting terugbetaalt.
(59) Ten vierde is de door de Commissie gewraakte selectiviteit gerechtvaardigd, want de maatregel is uitsluitend bedoeld voor ondernemingen die taken vervullen die normaliter door een hoofdkwartier worden uitgevoerd. In dat verband wordt erop gewezen dat deze selectiviteit ongeveer dezelfde is als die van de belastingregeling welke wordt voorgeschreven bij Richtlijn 90/435/EEG van de Raad van 23 juli 1990 betreffende de gemeenschappelijke fiscale regeling voor moedermaatschappijen en dochterondernemingen uit verschillende lidstaten(24), gewijzigd bij de Akte van Toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden (of bij het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een gemeenschappelijke belastingregeling inzake betalingen van rente en royalty's tussen verbonden ondernemingen van verschillende lidstaten)(25). Ten slotte was het algemene karakter van de vrijstelling, vanaf 1983, van door de centra uitgekeerde inkomsten destijds gerechtvaardigd omdat deze centra bedoeld waren om het verrichten van nieuwe, nog onbekende soorten financiële transacties te bevorderen. Het stond derhalve nog niet vast of de diverse vrijstellingen waarin toen werd voorzien, wel op deze nieuwe financiële stromen van toepassing zouden zijn.
IV.3. Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt
(60) De Belgische regering is van mening dat, mocht er sprake zijn van steun, deze overeenkomstig artikel 87, lid 3, onder c), van het EG-Verdrag verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, omdat de regeling is ingevoerd teneinde de investeringen en de werkgelegenheid in België te stimuleren. Tot staving daarvan verwijst zij naar het Verslag aan de koning voorafgaand aan koninklijk besluit nr. 187.
(61) Wat de vrijstelling van het kapitaalrecht betreft, vroeg de Commissie zich af of deze verenigbaar is met de communautaire bepalingen terzake. België verklaart dat alle door Richtlijn 69/335/EEG voorgeschreven voorwaarden en formaliteiten zijn nageleefd en bevestigt dat de handhaving van deze vrijstelling bijgevolg verenigbaar is met artikel 7 van de richtlijn, dat zelfs voorschrijft dat de aan 1 juli 1984 voorafgaande vrijstellingen moeten worden gehandhaafd. De vrijstelling waarin artikel 29 van de wet van 11 april 1983 voorziet, dateert van vóór deze datum.
IV.4. Gewettigd vertrouwen
(62) Ten eerste is het voordeel van de regeling te goeder trouw en volledig rechtmatig aan de erkende centra toegekend. De centra kunnen zich bijgevolg beroepen op het beginsel van het gewettigde vertrouwen teneinde ten volle te profiteren van de momenteel lopende erkenning van tien jaar. Dit gewettigde vertrouwen berust immers op de beschikkingen van de Commissie van 1984 en 1987 de regeling toe te staan en op het antwoord(26) dat in 1990 door het voor concurrentie bevoegde Commissielid werd gegeven op een parlementaire vraag, die bevestigen dat de Commissie in het licht van de vigerende regels inzake staatssteun geen bezwaar tegen de regeling voor de centra had.
(63) Ten tweede is de abrupte intrekking door de Commissie van haar gunstige beschikkingen van 1984 en 1987 strijdig met bepaalde fundamentele beginselen van het Gemeenschapsrecht en met name met de beginselen van rechtszekerheid en gewettigd vertrouwen. Zo onderstreept Forum 187, die de Europese rechtspraak citeert, dat er een vermoeden van wettigheid van de beschikkingen van de Commissie bestaat en dat zij haar beweegredenen moet vermelden en toelichten op grond waarvan zij besluit dat eerdere beschikkingen onrechtmatig waren (arrest Papiers peints(27)). Zij moet dit doen binnen een redelijke termijn (arrest Alpha Steel(28)). De adressaat van een beschikking moet kunnen vaststellen welke verplichtingen deze beschikking hem oplegt (arresten Gondrand(29) en Opel Austria(30)). Er is kritiek op de Commissie geuit omdat zij tussen een beschikking van 1999 en de vijf voorafgaande beschikkingen betreffende dezelfde onderneming verschillende interpretaties heeft gebruikt (arrest Kvaerner Warnow(31)). Wanneer de adressaat van een beschikking niet binnen twee maanden beroep instelt, kan deze beschikking niet meer worden betwist en de Commissie verkeert in dezelfde situatie daar zij heeft verklaard dat de regeling geen steun vormde. Ten slotte mag de Commissie, wanneer een regeling is goedgekeurd, niet meer elke van de in het kader van deze regeling goedgekeurde afzonderlijke maatregelen onderzoeken (arrest Italgrani(32)).
(64) Ten derde zouden de centra - of de groepen waartoe zij behoren - indien de Commissie de regeling zou verbieden, aanzienlijke schade lijden wanneer zij niet van de resterende termijn van de lopende erkenning zouden kunnen profiteren. Deze schade zou met name het gevolg zijn van de verplichting de activiteit van de centra van België naar het buitenland over te brengen en de langetermijncontracten met de personeelsleden, financiële instellingen(33) of de eigenaars van de gebouwen die zij huren, te verbreken. Als gevolg van de erkenning van het centrum of van de verlenging ervan zijn binnen de groep tevens belangrijke investeringen gedaan teneinde de activiteit van het centrum te organiseren en de structuur van de groep aan te passen(34) in het vooruitzicht van de centralisatie van de betrokken activiteiten. De betrokken groepen hebben besloten hun centrum in België te vestigen of er te investeren omdat zij het gewettigde vertrouwen koesterden dat de regeling geen staatssteun in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag vormde en zij gedurende de volledige looptijd van hun erkenning of zelfs daarna, dat willen zeggen in het vooruitzicht op lange termijn operationeel te blijven, van de regeling zouden kunnen profiteren.
(65) Om die redenen is Forum 187 van mening dat de Commissie niet kan terugkomen op de eerdere beschikkingen van 1984 en 1987 en dat zij de op 27 februari 2002 ingeleide procedure moet stopzetten. De verenigingen en centra die zich afzonderlijk hebben uitgesproken, eisen dat het vertrouwen wordt erkend dat zij rechtmatig in de wettigheid van de door de Belgische regering verleende erkenning en in de handhaving van de effecten van de regeling tot het einde van de lopende erkenningsperiode hebben gesteld. De laatste verlengde erkenningen lopen af op 31 december 2010.
(66) Bepaalde centra eisen tevens het recht op verlenging van hun erkenning voor een nieuwe termijn van tien jaar na de momenteel lopende termijn.
V. COMMENTAAR VAN DE BELGISCHE AUTORITEITEN OP DE OPMERKINGEN VAN BELANGHEBBENDEN
(67) België stelt vast dat uit de talrijke opmerkingen die werden ingediend, een positieve houding tegenover de regeling blijkt. Uit de omvang van de door deze derden gedane investeringen blijkt het vertrouwen dat in het statuut van coördinatiecentrum en in de Belgische en Europese besluiten in verband daarmee wordt gesteld. De Belgische autoriteiten wijzen er tevens op dat geen van de economische actoren zich ongunstig over de regeling heeft uitgelaten, hetgeen volgens hen bevestigt dat er geen sprake is van verstoring van de mededinging.
VI. BEOORDELING VAN DE MAATREGELEN
VI.1. Procedure
(68) De Belgische staat en Forum 187 hebben kritiek op de kwalificatie als bestaande steunmaatregelen, op de door de Commissie voor haar optreden gekozen rechtsgrond en op de door de Commissie gevolgde procedure.
(69) Volgens de Commissie vinden zij daadwerkelijk hun grondslag in Verordening (EG) nr. 659/1999 en anders vormen de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag de echte rechtsgrond die aan de oorsprong ligt aan elk optreden van de Commissie in verband met staatssteun. In artikel 87 zijn de voor de steunmaatregelen en de verenigbaarheid ervan geldende criteria aangegeven. Het betreft objectieve criteria en de Commissie beschikt over geen enkele manoeuvreerruimte wat de beoordeling ervan betreft. Wanneer de Commissie kan aantonen dat een maatregel alle criteria van artikel 87 vervult, toont zij aan dat het om een steunmaatregel gaat, zelfs al werd in een eerdere beschikking het tegendeel beweerd. Verordening (EG) nr. 659/1999 bevestigt deze benadering enkel door "steun" te definiëren als "elke maatregel die aan alle in artikel 87, lid 1, van het Verdrag vervatte criteria voldoet". Aangezien het op grond van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag om een steunmaatregel gaat, is artikel 88 van toepassing en moet worden vastgesteld of de steunmaatregel al dan niet als bestaande steun kan worden aangemerkt. Verordening (EG) nr. 659/1999 spreekt in dat geval van "nieuwe steun".
(70) Artikel 88, lid 1, van het EG-Verdrag voorziet voor bestaande steunregelingen in een gunstiger procedure die de lidstaat bijkomende mogelijkheden geeft om zijn mening kenbaar te maken. Alleen ingeval deze voorstellen worden afgewezen kan de formele onderzoekprocedure - die onmiddellijk van toepassing is op nieuwe of op onrechtmatige steun - worden ingeleid ten aanzien van bestaande steun. In artikel 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 659/1999 worden met betrekking tot "bestaande steun" verscheidene situaties in aanmerking genomen. Zo vormt met name "goedgekeurde steun" bestaande steun, ongeacht of de steun uitdrukkelijk is toegestaan als met de gemeenschappelijke markt verenigbare steun, als maatregel die geen steun vormt of, minder uitdrukkelijk, omdat van de kant van de Commissie geen bezwaren bestaan. Zoals is aangegeven in punt 32 van de brief inzake de inleiding van de procedure, betreft deze bepaling wel degelijk het geval waarin de Commissie, na aanvankelijk van mening te zijn geweest dat een bepaalde maatregel geen steun vormde, haar oordeel wijzigt en van mening is dat het wel degelijk gaat om steun in de zin van artikel 87 van het Verdrag. Tot die categorie behoort ook steun die als bestaande steun wordt beschouwd, omdat kan worden vastgesteld dat hij op het moment van inwerkingtreding geen steun vormde, maar vervolgens steun is geworden vanwege de ontwikkeling van de gemeenschappelijke markt, zonder dat de betrokken lidstaat er wijzigingen in heeft aangebracht. De Commissie trekt bijgevolg onderstaande conclusies.
(71) Ten eerste, wanneer artikel 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 659/1999 in het onderhavige geval niet van toepassing zou zijn, zoals de Belgische staat en Forum 187 hebben trachten aan te tonen, kan daaruit niet worden geconcludeerd dat de Commissie niet over een rechtsgrond beschikt om haar onderzoek voort te zetten. Integendeel, aangezien de Commissie vaststelt dat de regeling voor de centra alle kenmerken vertoont van een steunregeling (zie hoofdstuk VI.2. "Steunkarakter van de maatregel"), dient zij overeenkomstig artikel 88 (lid 1 of lid 2) van het EG-Verdrag de steun die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt te doen opheffen of wijzigen. Wanneer niet kon worden vastgesteld dat de steun bestaande steun vormde, had de Commissie moeten concluderen dat het ging om "nieuwe steun", dat de gunstiger procedure voor "bestaande steun" niet van toepassing was en dat de formele onderzoekprocedure onmiddellijk moest worden ingeleid. Een dergelijke benadering zou echter ongerechtvaardigd zijn geweest, gelet op de situatie ingevolge de beschikking van 1984. De Commissie bevestigt derhalve haar oordeel dat de regeling voor de coördinatiecentrum bestaande steun vormt, omdat zij in 1984 is goedgekeurd.
(72) In de tweede plaats bevestigt de Commissie opnieuw haar recht om een onwettig gunstig besluit in te trekken of te wijzigen (zie overweging 29). Zoals reeds in punt 33 van de brief inzake de inleiding van de procedure is aangegeven, kan de Commissie immers tot een dergelijke intrekking overgaan wanneer bepaalde in de rechtspraak vastgelegde voorwaarden(35) worden nageleefd. De Commissie is van mening dat, indien deze beschikking van de Commissie zou worden beschouwd als een intrekking of veeleer een wijziging van de eerdere beschikkingen van 1984 en 1987, aan deze voorwaarden zou zijn voldaan. Meer in het algemeen garandeert de gevolgde procedure de rechtszekerheid en de eerbiediging van het gewettigd vertrouwen van de begunstigden voor zover zij is vastgesteld en de daadwerkelijke toepassing van het Gemeenschapsrecht niet in gevaar brengt. Aangezien de procedure betreffende de bestaande steun elke terugvordering van in het verleden verleende steun uitsluit, kan aan deze beschikking immers geen terugwerkende kracht worden verleend. Aangezien de procedure slechts gevolgen heeft voor de toekomst en mits het gewettigde vertrouwen van de belanghebbenden wordt gerespecteerd, kan de Commissie derhalve niet de stelling accepteren dat de redelijke termijn om tot intrekking of wijziging van het onwettige besluit over te gaan, zou zijn verstreken.
(73) Ten derde kan de Commissie, wat de inachtneming van de procedure voor de bestaande steun betreft, enkel de inhoud van punt 34 van de brief inzake de inleiding van de procedure herhalen: "De Commissie merkt op dat het schrijven(36) van 17 juli 2000 geen formeel en definitief standpunt inhield, maar een eerste stap in het kader van een lange procedure vormde. Het heeft trouwens aan zijn doel beantwoord, want het heeft de Belgische autoriteiten in staat gesteld hun opmerkingen te maken alvorens de Commissie dienstige maatregelen voorstelde. Ten slotte zijn het verzoek om inlichtingen en de uitnodiging om opmerkingen te maken, zoals bedoeld in artikel 17 van de procedureverordening, van dezelfde aard als andere voorafgaande stappen waarin de verordening in een ander verband voorziet (bijvoorbeeld verzoeken om informatie en aanmaningen overeenkomstig artikel 5 en artikel 10, verzoeken om opmerkingen te maken overeenkomstig artikel 11) welke volgens een constante praktijk waartegen de lidstaten geen bezwaar hebben, door de diensten van de Commissie worden ondernomen. Het schrijven in kwestie behoefde derhalve niet door het college van leden van de Commissie te worden goedgekeurd.".
VI.2. Steunkarakter
(74) Na afloop van de formele onderzoekprocedure en rekening houdend met de reeds in het kader van het besluit tot inleiding van de procedure aangevoerde argumenten, is de Commissie van mening dat de in de fase van de inleiding van de procedure geuite twijfels om de volgende redenen niet kunnen worden weggenomen.
VI.2.1. Economisch voordeel
(75) De Commissie bevestigt dat de verschillende vrijstellingen van de onroerende voorheffing, van de roerende voorheffing en van het kapitaalrecht, de toekenning van een fictieve roerende voorheffing alsmede de forfaitaire methode voor de vaststelling van het belastbaar inkomen van de centra, zoals in deze beschikking omschreven, deze centra en de groepen waartoe zij behoren economische voordelen opleveren in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag.
VI.2.1.1. Vrijstelling van de onroerende voorheffing
(76) Ten eerste geldt voor inkomen uit onroerend goed als regel dat door middel van voorheffing belasting wordt geheven van eigenaars of vruchtgebruikers, ongeacht of het gaat om natuurlijke personen, vennootschappen of andere rechtspersonen, om Belgische of buitenlandse ingezetenen. De onroerende voorheffing vormt bijgevolg een last die normaliter moet worden gedragen door elke onderneming die in België onroerend goed bezit(37). De genoemde uitzonderingen - vennootschappen gevestigd in werkgelegenheidszones, innoverende vennootschappen, vennootschappen in omschakelingszones - gelden bij lange na niet voor alle of zelfs maar voor de meeste van de in België gevestigde vennootschappen, en het is bijgevolg overdreven te stellen dat het merendeel van de Belgische vennootschappen een of andere vrijstelling van onroerende voorheffing geniet. Voorts volstaat het enkele feit dat er andere vrijstellingen bestaan, en dat deze zelfs talrijk zijn, niet om een vrijstelling afdoende te rechtvaardigen. Ieder voordeel moet volgens de voorwaarden en omstandigheden die inherent zijn aan de toekenning ervan aan de geldende regels inzake staatssteun worden getoetst. De genoemde vrijstellingen kunnen zowel geen steun, steun die verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, als onrechtmatig in België ten uitvoer gelegde, niet met de gemeenschappelijke markt verenigbare steun vormen. De Commissie wenst in het bijzonder de nadruk te leggen op de inhoud van haar beschikking SG(83) D/12, die op 3 januari 1983 tot België werd gericht in verband met de regeling voor in werkgelegenheidszones gevestigde vennootschappen. In deze beschikking is gesteld dat de Commissie heeft vastgesteld dat de vrijstelling van de vennootschapsbelasting, van de onroerende voorheffing en van het registratierecht onder het algemene steunverbod van artikel 92, lid 1, van het EG-Verdrag valt, vooraleer deze steun in casu verenigbaar met de gemeenschappelijke markt wordt verklaard. Op dit beginsel is opnieuw gewezen in de eveneens tot België gerichte beschikking SG(2000) D/108799(38).
(77) Ten tweede toont het geringe aantal begunstigden van deze vrijstelling van onroerende voorheffing niet aan dat er geen sprake is van een voordeel voor deze centra.
VI.2.1.2. Vrijstelling van het kapitaalrecht
(78) De regel(39)in België is dat inbrengen worden belast. Het kapitaalrecht vormt derhalve een last die normaliter moet worden gedragen door elke kapitaalvennootschap - in de zin van artikel 3 van Richtlijn 69/335/EEG - die inbrengen doet in België in de zin van artikel 4 van de richtlijn. Zoals bij de onroerende voorheffing, vormen de enkele genoemde uitzonderingen geen meerderheid van de in beginsel aan belasting onderworpen vennootschappen en is het bijgevolg overdreven te stellen dat het merendeel van de Belgische vennootschappen een of andere vrijstelling van het kapitaalrecht geniet. Voorts geldt het aan het slot van overweging 76 aangehaalde argument mutatis mutandis ook hier om de vergelijking met andere vrijstellingen, en met name die toegekend aan in werkgelegenheidszones gevestigde ondernemingen, te verwerpen.
(79) Ten slotte lijkt de verwijzing naar de door de Raad of de Commissie geuite meningen ten gunste van de afschaffing van het kapitaalrecht op zijn minst paradoxaal, aangezien de betaling van dit recht in België de regel is. De vrijstelling van de centra kan op zijn best worden beschouwd als een stap in de aangegeven richting, maar wanneer deze stap op discriminerende wijze wordt gezet, worden de centra in vergelijking met de andere op het Belgische grondgebied gevestigde vennootschappen begunstigd. Bovendien voorziet Richtlijn 69/335/EEG niet in de afschaffing van het kapitaalrecht, maar regelt zij de harmonisatie ervan en staat zij de handhaving van nationale uitzonderingen slechts toe in een zeer strikt kader, dat met name is aangegeven in artikel 9. In het geval van de beoogde vrijstelling, is dit kader niet gerespecteerd.
VI.2.1.3. Vrijstelling van de roerende voorheffing
(80) Zoals in het geval van de onroerende voorheffing en het kapitaalrecht, bevestigt de Commissie dat de vrijstelling van de roerende voorheffing een economisch voordeel is voor de centra of de groepen waartoe zij behoren. Zij bevestigt met name dat de roerende voorheffing die wordt ingehouden in de omstandigheden waarin het Belgische gemene recht voorziet, een last is die normaliter door de ondernemingen wordt gedragen. Voor zover de algemene vrijstelling van de inkomsten die door de centra worden uitgekeerd verder gaat dan de vrijstellingen waarin het gemene recht voorziet, verleent zij een economisch voordeel aan de centra en aan de groepen waartoe zij behoren. Het voordeel dat het gevolg is van deze vrijstelling vloeit, naar gelang van de gevallen, voort uit het uitstel van de betaling van de definitieve belasting, uit de vermindering van de definitieve belasting of zelfs uit het niet-belasten van de betrokken roerende inkomsten. De door de Belgische staat en Forum 187 geformuleerde argumenten kunnen om de volgende redenen niet gunstig worden onthaald.
(81) Ten eerste kan, zoals reeds hierboven is uiteengezet, het feit dat er vrijstellingen bestaan waarvan gebruik kan worden gemaakt door bepaalde ondernemingen, niet worden gerechtvaardigd door het feit dat er andere vrijstellingen bestaan. In dit verband is het van weinig belang dat de vrijgestelde vennootschappen talrijker zijn dan de vennootschappen die de voorheffing betalen of moeten inhouden. Aangezien er verschillen bestaan in de toepassing van de roerende voorheffing, en deze vrijstellingen de begunstigden ervan een voordeel verschaffen ten opzichte van de niet-begunstigden, vallen deze verschillen potentieel onder de toepassing van artikel 87 van het EG-Verdrag en dient te worden vastgesteld of in casu het geconstateerde voordeel steun vormt; indien dat het geval is, dient de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt te worden beoordeeld.
(82) Voorts is bij lange na niet het merendeel van de door in België gevestigde vennootschappen uitgekeerde inkomsten door het gemene recht vrijgesteld. Het Belgische recht verleent weinig algemene vrijstellingen van de roerende voorheffing uit hoofde van de hoedanigheid van de schuldenaar van de inkomsten en, wanneer dat wel het geval is, is de situatie van de betrokken schuldenaars(40) niet vergelijkbaar met die van de centra. Dergelijke vrijstellingen moeten trouwens bij wet en niet bij een koninklijk besluit worden vastgesteld. Artikel 266 van het WIB92 beperkt immers de bevoegdheid van de koning om af te wijken van de inning van de voorheffing tot inkomsten van verkrijgers van wie de identiteit kan worden vastgesteld. Deze beperking onderstreept het uitzonderlijke karakter dat de Belgische wetgever aan de algemene vrijstellingen heeft willen geven.
(83) Wat de in het KB/WIB92 vervatte vrijstellingen betreft, wordt de grote meerderheid van deze uitzonderingen onder strikte voorwaarden toegestaan. Dat is met name het geval voor de vrijstellingen die worden toegekend aan de beroepsbeleggers, die bij lange na niet een algemene vrijstelling genieten die vergelijkbaar is met die welke wordt toegekend aan de centra en aan de vennootschappen van de groepen waartoe zij behoren. Zo zijn bijvoorbeeld wat de centra betreft de volgende inkomsten vrijgesteld, terwijl zij dat niet zijn wat de aan het gemene recht onderworpen vennootschappen betreft:
- de inkomsten die worden uitgekeerd aan een buitenlandse vennootschap die buiten de Europese Unie is gevestigd in een land waarmee België geen verdrag ter voorkoming van dubbele belasting heeft gesloten;
- de inkomsten die worden uitgekeerd aan een vennootschap die in België of elders in de Unie is gevestigd en niet voldoet aan de criteria van Richtlijn 90/435/EEG;
- de inkomsten die worden uitgekeerd aan een vennootschap die is gevestigd in een van de talrijke landen waarmee België een overeenkomst heeft gesloten, die in een inhouding aan de bron voorziet, zelfs al is deze beperkt.
(84) De aan niet-inwoners toegestane vrijstellingen zijn aan strikte voorwaarden onderworpen en zijn beperkt tot inkomsten van niet in België wonende spaarders, zodat de vergelijking niet relevant is in het kader van een "staatssteun"-analyse die betrekking heeft op fiscale voordelen die worden toegekend aan ondernemingen en niet aan spaarders.
(85) Ten tweede is het argument betreffende de voorschotten op de belasting niet in alle gevallen relevant, met name die welke hiervoor zijn beschreven, waarin de ontvanger van de inkomsten een niet in België gevestigde entiteit is, die geen belasting betaalt in België en waaraan bijgevolg geen straf kan worden opgelegd omdat geen voorafbetalingen zijn gedaan. In de gevallen waarin de ontvanger van de inkomsten belastingen betaalt in België, geniet deze wel degelijk een economisch voordeel, aangezien de voorheffing niet wordt ingehouden, omdat de voorafbetalingen vrijwillig en op bepaalde tijdstippen worden gedaan volgens een tijdschema dat door de onderneming wordt gekozen afhankelijk van de geraamde belastbare inkomsten. De voorheffing is daarentegen een verplichte inhouding die gedurende het hele jaar wordt toegepast zodra inkomsten worden uitgekeerd. In voorkomend geval moet een verlies lijdende vennootschap of een vennootschap met een gering belastbaar inkomen wachten tot de geïnde voorheffingen worden terugbetaald.
(86) Ten derde vormt de voorheffing, volgens het gemene recht, niet alleen voor de inkomsten die worden uitgekeerd aan spaarders - natuurlijke personen - of aan verenigingen die onderworpen zijn aan de belasting op het inkomen van rechtspersonen, maar ook voor de inkomsten die worden uitgekeerd aan buitenlandse vennootschappen die in het land van bestemming van deze inkomsten de verrekening of de terugbetaling ervan niet kunnen verkrijgen, de definitieve Belgische belasting. In het onderhavige geval houdt de algemene vrijstelling die wordt toegestaan op inkomsten die door de centra worden uitgekeerd een voordeel in voor de vennootschappen van de groep die in het buitenland zijn gevestigd, aangezien de voorheffing voor hen normaliter een eindbelasting vormt.
(87) Ten vierde is het onjuist te beweren dat de inkomsten van de deposito's van alle vennootschappen, in hun hoedanigheid van "beroepsbelegger", van de roerende voorheffing zijn vrijgesteld. Mocht dit het geval zijn geweest, dan zou geen enkele aanpassing van artikel 110 van het KB/WIB92 nodig zijn geweest, opdat de centra, eveneens "beroepsbeleggers", van de vrijstelling van deze inkomsten zouden kunnen profiteren.
VI.2.1.4. Fictieve roerende voorheffing
(88) De Commissie bevestigt derhalve dat de toekenning van een fictieve roerende voorheffing wel degelijk een voordeel vormt. Het feit dat het percentage ervan in 1991 tot nul is verlaagd, sluit niet noodzakelijk uit dat rente ontvangen uit vóór 1991 gesloten langlopende leningen nog profiteert van een fictieve roerende voorheffing. Voorts vormt het bestaan van deze maatregel op zich, als regeling, een potentieel risico voor de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten. Hoewel het percentage tot nul is verlaagd, is de maatregel in beginsel niet afgeschaft en zou het percentage bij een gewoon koninklijk besluit kunnen worden herzien.
VI.2.1.5. Forfaitaire vaststelling van de inkomsten (cost plus)
(89) Hoewel het, ten eerste, volgens de OESO-maatstaven niet altijd nodig is een winstmarge in te calculeren opdat een prijs aan de mededingingsvoorwaarden zou voldoen, gaat het om uitzonderingen betreffende occasionele kosten voor rekening van een verbonden onderneming waaraan zij als zodanig worden doorgefactureerd. Deze uitzonderingen betreffen in geen geval kosten die door de coördinatiecentra geregeld worden gedragen in het kader van de activiteiten waarvoor zij zijn opgericht. Zo vormen de kosten voor het personeel van het centrum en de financiële kosten die worden gemaakt in het kader van het kasbeheer of financieringsactiviteiten wezenlijke kostenelementen die op doorslaggevende wijze bijdragen aan de verwezenlijking van de inkomsten van de centra. Hun uitsluiting uit de "cost plus"-grondslag is derhalve niet gerechtvaardigd in het licht van de OESO-maatstaven voor de vaststelling van de verrekenprijzen.
(90) Ten tweede lijkt Forum 187 zich te beroepen op de vergelijking met bepaalde entiteiten die geen vaste inrichtingen vormen. Deze vergelijking kan door de Commissie niet worden geaccepteerd. In de eerste plaats moet een dergelijke entiteit uiterst restrictieve voorwaarden vervullen waaraan de overeenkomstig koninklijk besluit nr. 187 erkende centra niet voldoen. De centra zijn per definitie vennootschappen naar Belgisch recht of vaste inrichtingen van een vennootschap naar buitenlands recht. Vervolgens treden deze entiteiten op voor rekening van andere entiteiten en zijn zij uit fiscaal oogpunt transparant voor België: er zijn uit hoofde van deze entiteiten geen inkomsten belastbaar, alle inkomsten zijn rechtstreeks belastbaar uit hoofde van de entiteiten die er toezicht op uitoefenen. De "cost plus"-methode heeft in essentie ten doel in België een belastbare grondslag te reconstrueren voor de centra die, in beginsel, voor eigen rekening werken. Ten slotte impliceert het aangehaalde voorbeeld dat het bedrag van de lasten gelijk is aan dat van de geboekte baten, zodat het boekhoudkundig inkomen op deze transacties daadwerkelijk nul is. Vanwege de fiscale doorzichtigheid impliceert deze situatie dat het bedrag dat bij wijze van lasten wordt afgetrokken door diegene voor wie de doorfacturering bestemd is, gelijk is aan dat van de baten die door diegene van wie deze doorfacturering uitgaat in de belastbare grondslag worden opgenomen. De toepassing van de "cost plus"-methode impliceert echter dat er geen automatische band meer is tussen in België geboekte en in België belaste inkomsten. De gefactureerde bedragen die bijgevolg worden afgetrokken door diegene voor wie de doorfacturering bestemd is, zijn derhalve niet noodzakelijk de bedragen die bij de berekening van de belastbare grondslag in aanmerking worden genomen.
(91) Ten derde kan uit het feit dat sinds 1964 voor de vaststelling van de belastbare inkomsten van Belgische vestigingen van buitenlandse vennootschappen een percentage van 8 % wordt gebruikt op zich niet worden geconcludeerd dat deze praktijk verenigbaar is met het Verdrag. De Commissie heeft integendeel kritiek op het feit dat zonder onderscheid een enkel percentage wordt toegepast op alle activiteiten, omdat het op die manier niet mogelijk is voor elk centrum een belastbare grondslag te verkrijgen die aan het criterium van vrije mededinging beantwoordt. Deze vroegere praktijk impliceert evenmin, noch voor deze vestigingen noch a fortiori voor de centra, dat dit percentage een correcte referentie is. En zelfs indien dit percentage, gemiddeld, aanvaardbaar zou zijn in het geval van de Belgische vestigingen van buitenlandse vennootschappen, zou dit argument daarentegen bewijzen dat het te laag is in het geval van de centra waarop het automatisch op een sterk gereduceerde kostenbasis wordt toegepast. Voorts kan, aangezien het om een administratieve praktijk zonder juridische waarde gaat, niet worden aanvaard dat dit uit zijn oorspronkelijke context gehaalde percentage deel zou uitmaken van het gemene recht of van het Belgische belastingstelsel.
(92) Ten vierde verklaart het feit dat de regeling in geval van boekhoudkundig verlies nadelig blijkt voor het centrum, of neutraal op het niveau van de groep wanneer de moedermaatschappij op haar wereldwijde inkomsten wordt belast, ongetwijfeld dat er voor bepaalde ondernemingen geen sprake is van een voordeel, maar daaruit kan zeker niet worden afgeleid dat er voor andere ondernemingen waarvan de situatie anders is, evenmin sprake is van een voordeel. Voorts is de activiteit van de centra beperkt tot voorbereidende of hulpwerkzaamheden waarvoor het risico op boekhoudkundig verlies beperkt is. Dat is juist een van de redenen waarom de toepassing van een "cost plus" gerechtvaardigd is. Wat de heffing van belasting op de wereldwijde inkomsten van de moedermaatschappij betreft, zij erop gewezen dat deze situatie slechts op een minderheid van landen betrekking heeft en dat daarop soms bepaalde uitzonderingen bestaan. Zelfs ingeval de moedermaatschappij in een van deze landen is gevestigd, is er derhalve geen garantie dat een aan het centrum toegekend belastingvoordeel op het niveau van de moedermaatschappij wordt gecompenseerd.
(93) Ten vijfde kan de vaste belasting op het personeel (400000 BEF of 10000 EUR per werknemer) niet rechtvaardigen dat de personeelskosten uit de grondslag van de "cost plus" worden uitgesloten. Enerzijds dateert deze belasting van na het "cost plus"-systeem en was zij derhalve niet bedoeld als compensatie van de uitsluiting van de personeelskosten uit de "cost plus"-grondslag. Anderzijds is zij beperkt tot de eerste tien personeelsleden. Om te worden erkend moet een centrum echter noodzakelijk tien personen in dienst hebben of zich ertoe verbinden er binnen twee jaar na zijn oprichting tien in dienst te hebben. Het bedrag van deze belasting wordt derhalve vaak vastgesteld op een maximumbedrag van 4 miljoen BEF (of 100000 EUR). Aangezien deze belasting aan een maximum is onderworpen en zij uitsluitend verband houdt met het aantal werknemers, garandeert zij geen belastingheffing die vergelijkbaar is met die welke (met name) zou zijn verkregen door de opneming van de personeelskosten in de "cost plus"-grondslag. Wat de uitsluiting van de financiële lasten betreft, wijst de door Forum 187 gegeven motivering, mocht deze al correct blijken, er veeleer op dat de "cost plus"-methode niet is aangepast om de inkomsten van bepaalde financiële activiteiten te reconstrueren. Er kan in geen geval uit worden geconcludeerd dat deze kosten systematisch en zonder toepassing van een alternatieve methode om de inkomsten van de financiële activiteiten bepalen, uit de "cost plus"-grondslag moeten worden uitgesloten.
(94) Ten zesde is de Commissie, wat de alternatieve grondslag betreft, van mening dat deze ten doel heeft de impact van eventuele misbruiken te beperken en dat deze geen grondslag kan opleveren die vergelijkbaar is met die welke wordt verkregen volgens de traditionele, op het boekhoudkundig resultaat gebaseerde methode. De alternatieve grondslag omvat immers alleen de aan de centra verleende abnormale voordelen en voordelen zonder tegenprestatie, alsmede de niet in aanmerking komende uitgaven. Deze bedragen worden eveneens bij de andere vennootschappen belast en komen bij het bedrag van de boekhoudkundige winst, die de "cost plus" beoogt te reconstrueren voor de centra.
(95) De toepassing van de door de OESO vastgestelde regels heeft ten doel verrekenprijzen die dicht bij de vrije mededingingsprijzen liggen vast te stellen volgens door de multinationale ondernemingen en de belastingautoriteiten van de betrokken lidstaten geaccepteerde regels. Deze regels maken het aldus mogelijk de boekhoudkundige verdeling van de inkomsten over de verschillende, in elke lidstaat gevestigde entiteiten van de vennootschap vast te stellen. Daarnaast moet de toepassing van deze methode het iedere lidstaat mogelijk maken de betrokken vennootschappen te belasten op een belastinggrondslag die vergelijkbaar is met die welke zou zijn voortgevloeid uit de berekening van het verschil tussen de baten en de lasten van een onderneming die actief is in een omgeving waarin vrije mededinging heerst. Wanneer, zoals het geval is in België, deze vergelijkbare grondslag aan het normale tarief van de vennootschapsbelasting is onderworpen, is het uiteindelijke doel, namelijk de vaststelling van een vergelijkbaar belastingbedrag bereikt en wordt geen enkel voordeel toegekend door de toepassing van de "cost plus"-methode. De Commissie is van mening dat de "cost plus"-methode die door België in het kader van de regeling voor de centra wordt gebruikt niet garandeert dat rekening wordt gehouden met inkomsten verkregen uit hoofde van vrije mededinging, en nog minder dat een belasting wordt geheven die vergelijkbaar is met die van andere vennootschappen die aan het algemene belastingstelsel zijn onderworpen. Het cumulatieve effect van de uitsluiting van belangrijke kosten uit de "cost plus"-grondslag en de toepassing van een enkel tarief, dat in het algemeen is vastgesteld op 8 %, en zonder onderscheid naar gelang van het soort activiteiten dat door het centrum wordt verricht, leidt tot een belastingvermindering die een economisch voordeel vormt in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag.
VI.2.2. Gebruik van staatsmiddelen
(96) De Commissie houdt vast aan haar standpunt dat de in overweging 75 genoemde economische voordelen worden bekostigd met staatsmiddelen. In vergelijking met de toepassing van het gemene recht houdt de toepassing van de uitzonderingsregeling voor de in België gevestigde coördinatiecentra een belastingvermindering in. De Belgische staat ziet dus af van een deel van zijn belastinginkomsten.
(97) Enerzijds vloeit de aangevoerde verhoging van belastinginkomsten voort uit een vergelijking van de totale belastinginkomsten van alle Belgische ondernemingen tezamen tussen het moment van de invoering van de regeling en nu. Het steunkarakter van een maatregel moet individueel op het niveau van de begunstigde onderneming op een bepaald moment worden beoordeeld om vast te stellen of bepaalde ondernemingen méér ontvangen van de staat of minder bijdragen tot de financiering van openbare goederen en diensten. Indien dit niet zo zou zijn, zouden alle vormen van steun gerechtvaardigd zijn indien deze ervoor zorgt dat een onderneming naar een lidstaat wordt gelokt, dat haar toekomstige belastbare inkomsten worden verhoogd of dat zij ontmoedigd wordt het land te verlaten.
(98) Anderzijds is het feit dat de Belgische staat in het kader van andere vrijstellingen afziet van belastinginkomsten niet relevant voor de beoordeling van het steunkarakter van de vrijstelling terzake. Zoals in deze beschikking reeds is vermeld, kunnen de andere aangehaalde vrijstellingen, elk op grond van hun eigen kenmerken, zowel onverenigbare of verenigbare staatssteun, als helemaal geen staatssteun vormen. Bij geen enkele van die drie soorten maatregelen is het gebruik van staatsmiddelen uitgesloten.
VI.2.3. Vervalsing van de mededinging en ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer tussen de lidstaten
(99) De Commissie blijft er eveneens bij dat de in deze beschikking beschreven voordelen een vervalsing van de mededinging tussen de in België gevestigde vennootschappen veroorzaken of dreigen te veroorzaken en dat deze vervalsing het intracommunautaire handelsverkeer beïnvloedt. Immers, volgens de rechtspraak van het Hof(41) en zoals opgemerkt in punt 11 van de mededeling, kan "op grond van het enkele feit dat de steun de positie van deze onderneming ten opzichte van andere concurrerende ondernemingen in het intracommunautaire handelsverkeer versterkt, [...] worden aangenomen dat dit handelsverkeer ongunstig is beïnvloed".
(100) Ten eerste meent de Commissie dit aspect van haar besluit tot inleiding van de procedure weliswaar beknopt, maar voldoende te hebben gemotiveerd in de punten 56 en 57 van de brief betreffende de inleiding van de procedure, zelfs wat het aangehaalde arrest(42) in de voetnoot betreft. Volgens de punten 65 en 66 van dat arrest moet de door artikel 190 (thans artikel 253) van het EG-Verdrag vereiste motivering beantwoorden aan de aard van de betrokken handeling en de redenering van de instelling die de handeling heeft verricht, duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking brengen, opdat de belanghebbenden de rechtvaardigingsgronden van de genomen maatregel kunnen kennen en de bevoegde rechter zijn toezicht kan uitoefenen. De aan de motivering te stellen eisen moeten worden beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval. Volgens het Hof hoeven in de motivering niet alle feitelijk of juridisch relevante aspecten te worden gespecificeerd. In het bijzonder met betrekking tot beschikkingen terzake van staatssteun heeft het Hof geoordeeld, dat al kan in sommige gevallen reeds uit de omstandigheden waaronder de steun werd verleend, duidelijk zijn dat die steun het handelsverkeer tussen lidstaten ongunstig zal beïnvloeden en de mededinging zal vervalsen of dreigen te vervalsen, van de Commissie toch op zijn minst mag worden verwacht, dat zij die omstandigheden in de motivering van haar beschikking aangeeft. Uit de ontvouwde redenering blijkt evenwel dat de centra door de voordelen die zij ontvangen hun concurrentiepositie versterken in de sector van de aan de groepsleden verleende diensten - waar zij onder meer direct concurreren met financiële instellingen, trustmaatschappijen en in fiscaliteit, aanwerving, informatica, enz. gespecialiseerde adviesbureaus - en ook de concurrentiepositie versterken van de tot de groep behorende vennootschappen die actief zijn in talrijke economische sectoren. Al deze sectoren zijn het onderwerp van intensieve internationale en intracommunautaire handel en de grote multinationale ondernemingen concurreren daar rechtstreeks met andere multinationale of lokale ondernemingen van verschillende grootte.
(101) Ten tweede kan het bestaan van vergelijkbare of concurrerende bepalingen in andere lidstaten geen rechtvaardiging vormen voor het toekennen van staatssteun. Zoals het stelsel van de centra, moet elke maatregel worden geanalyseerd in de context van de belastingregeling van de betrokken lidstaat. Deze maatregelen kunnen zowel algemene maatregelen, verenigbare steun of onverenigbare steun vormen, afhankelijk van hun inherente kenmerken. Geen enkele van deze omschrijvingen sluit evenwel automatisch het bestaan van concurrentieverstoringen of ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer uit. Wat de eis van België betreft dat de Commissie op empirische wijze het bestaan van een concurrentieverstoring en een ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer zou moeten aantonen, meent de Commissie dat deze eis overdreven is en verwijst zij naar de arresten C-15/98 en C-105/99.
(102) Ten derde kent de Commissie het fenomeen van de concentratie van taken binnen multinationale groepen in entiteiten zoals coördinatiecentra wel degelijk. Zij uit hierover overigens geen enkele kritiek voor zover die concentratie alleen wordt ingegeven door de schaalvoordelen die zij zou moeten meebrengen. De Commissie kan daarentegen niet aanvaarden dat de oprichting van dergelijke entiteiten gepaard gaat met het toekennen van specifieke belastingregelingen die aanzienlijk gunstiger zijn dan het gemene recht. De Commissie verwerpt eveneens het argument dat iedere multinationale onderneming over een dergelijke entiteit beschikt of er een kan oprichten, in België of in het buitenland. Dat argument berust op de veronderstelling dat de enige concurrenten van de grote multinationale groepen in het intra-communautaire handelsverkeer andere grote multinationale groepen zijn. Die veronderstelling komt niet overeen met de realiteit aangezien lokale ondernemingen of kleinere multinationale groepen eveneens deelnemen aan het intracommunautaire handelsverkeer, maar niet in aanmerking komen voor de belastingvoordelen die aan de centra worden toegekend.
(103) Ten vierde profiteert de groep op directe en indirecte wijze van de financiële voordelen die voortvloeien uit de belastingregeling die van toepassing is op de coördinatiecentra. Deze voordelen versterken de financiële positie van de groep, hetgeen de door de banken verleende rating voor deze groepen kan beïnvloeden, waardoor hun financiële positie nog verder wordt versterkt doordat zij toegang krijgen tot gunstigere voorwaarden.
VI.2.4. Selectiviteit/specificiteit van de maatregel
(104) De Commissie bevestigt dat de voordelen specifiek zijn aangezien zij bepaalde ondernemingen begunstigen in de zin van artikel 87 van het EG-Verdrag. De regeling is rechtstreeks van toepassing op de coördinatiecentra en, direct of indirect, op de andere vennootschappen van de multinationale groep waartoe deze centra noodzakelijkerwijs moeten behoren. De selectiviteit vloeit niet voort uit regionale of sectorale criteria maar uit de verplichte criteria waaraan de centra en de groepen waartoe zij behoren moeten voldoen om de erkenning te krijgen en zo van de regeling te kunnen profiteren (zie overweging 13). Het gaat onder meer om criteria betreffende de omvang en het multinationale karakter van de groep, en de aard en het karakter van de binnen de groep ontplooide activiteiten. De Commissie is van mening dat de door de belanghebbenden uiteengezette argumenten niets hebben kunnen wijzigen aan haar overtuiging inzake het bestaan van deze selectiviteit, noch inzake het ontbreken van een rechtvaardiging door de aard of de opzet van het belastingstelsel.
(105) Wat ten eerste de discretionaire bevoegdheid betreft, aanvaardt de Commissie het argument betreffende de uitoefening van verzekerings- en herverzekeringsactiviteiten. Zij betwist evenmin dat de discretionaire bevoegdheid van de administratie om al dan niet een erkenning te verlenen aan een centrum gering of zelfs onbestaand is en dus geen deel uitmaakt van de specificiteit van de regeling. Zij herhaalt evenwel haar opvatting dat er sprake is van discretionaire bevoegdheid bij de keuze van het percentage van 8 % dat in de administratieve circulaire als standaardpercentage wordt aangegeven. Deze systematische toepassing van een eenvormig en laag percentage kan, gezien de beperkte grondslag waarop het van toepassing is, tot een verminderde belastbare grondslag en derhalve tot een economisch voordeel in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag leiden.
(106) Ten tweede schept de mededeling geen bijkomende verplichting voor de lidstaten. In de loop van de verschillende procedurestadia heeft de Commissie de redenen uiteengezet waarom zij van oordeel was dat de betrokken maatregelen selectief waren en waarom zij geen rechtvaardiging zag in de aard of de opzet van de regeling. Om de door de Commissie geuite twijfels weg te nemen kan de lidstaat bijvoorbeeld aantonen dat de maatregel geen selectief karakter heeft. Een andere mogelijkheid bestaat erin te bewijzen dat de specificiteit van de maatregel gerechtvaardigd is door de aard of de opzet van de belastingregeling, waardoor zij als een algemene maatregel wordt beschouwd. Bij ontstentenis van overtuigende argumenten, meent de Commissie derhalve dat haar interpretatie van de selectiviteit van de maatregel gegrond was.
Rechtvaardiging door de aard of de opzet van het stelsel
(107) De in de overwegingen 56 tot en met 59 uiteengezette argumenten inzake de roerende voorheffing zijn niet overtuigend om de volgende redenen.
(108) Ten eerste werd de voorheffing in beginsel wel degelijk ingevoerd als een manier van belastingheffing, en is het niet juist te beweren dat de voorheffing voornamelijk ten doel heeft de natuurlijke en rechtspersonen te belasten welke niet verplicht zijn aangifte te doen van de aan de voorheffing onderworpen inkomsten. Wat de andere aangehaalde belastingvrijstellingen betreft: het is niet omdat zij bestaan dat alle vrijstellingen gerechtvaardigd zouden zijn door de aard of de opzet van de Belgische belastingregeling, noch in het bijzonder, dat de voor de centra geldende bij wet vastgestelde selectiviteitscriteria dit zouden zijn. Al deze vrijstellingen kunnen zowel geen, als verenigbare of onverenigbare steun vormen op basis van hun inherente kenmerken. Zo heeft de Commissie met name, naar aanleiding van de aanmelding van de regeling voor werkgelegenheidszones in 1982, de vrijstellingen van de voorheffing en van het kapitaalrecht die waren toegekend aan de in de werkgelegenheidszones gevestigde vennootschappen, expliciet als steun aangemerkt alvorens deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren.
(109) Betreffende de eveneens door de belanghebbenden aangehaalde vrijstellingen waarin het gemene recht voorziet voor aan niet-inwoners uitgekeerde inkomsten: deze zijn over het algemeen voorwaardelijk en beperkt tot "spaarders niet-inwoners", dat wil zeggen natuurlijke personen die roerende goederen welke inkomsten opleveren, niet voor de uitoefening van een beroepswerkzaamheid gebruiken.
(110) Ten tweede is het door de Belgische autoriteiten gegeven voorbeeld om aan te tonen dat de inhouding van een voorheffing onverenigbaar is met de activiteit van de centralisatie van het kasbeheer ("cash pooling") in casu niet relevant. Hierbij wordt er ten onrechte van uitgegaan dat de vennootschap die de inkomsten ontvangt, de belasting in België betaalt, maar in dat geval is het gemene recht voldoende om de transactie vrij te stellen van de voorheffing. Bovendien heeft de procedure terzake niet ten doel de inhouding van een voorheffing op alle door een centrum uitgevoerde transacties te verplichten aangezien zij geen betrekking heeft op de talrijke vrijstellingen waarin het gemene recht voorziet en waarvan de centra gebruik kunnen blijven maken. De kans dat de coördinatiecentra een voorheffing op alle uitgekeerde inkomsten moeten inhouden is dus beperkt tot de gevallen waarin alle inkomsten zouden worden uitgekeerd aan belastingplichtigen die niet kunnen profiteren van de algemene vrijstellingen waarin het Belgisch en Europees recht en de door België gesloten internationale verdragen voorzien. En in die veronderstelling zou het centrum eenvoudigweg dezelfde risico's lopen als andere vennootschappen die dezelfde activiteiten ontplooien in een groep die niet voldoet aan de in het koninklijk besluit nr. 187 neergelegde voorwaarden.
(111) Wat ten derde het risico van een dubbele internationale belastingheffing betreft: deze risico's zijn identiek voor de andere vennootschappen die dezelfde activiteiten als de centra verrichten zonder dat zij toegang hebben tot de uitzonderingsregeling. Bovendien zijn deze risico's, gezien het netwerk van de door België gesloten internationale verdragen, beperkt tot de transacties met landen waarmee België geen verdrag heeft gesloten.
(112) Ten vierde is niet aangegeven waarom de activiteiten van hoofdkwartier noodzakelijkerwijs zouden moeten profiteren van een uitzonderingsregeling. Er werd vooral niet aangetoond in welk opzicht de selectiviteitscriteria die werden gebruikt om de toegang tot de regeling te beperken, gerechtvaardigd waren wegens de aard of de opzet van de regeling. Vennootschappen die tot minder grote groepen behoren of waarvan de activiteiten beperkt zijn tot twee landen kunnen eveneens hoofdkwartieractiviteiten uitvoeren zonder daarom toegang te hebben tot de regeling. Inzake de selectiviteit in het kader van de Richtlijn 90/435/EEG, deze is niet ongeveer dezelfde als die van koninklijk besluit nr. 187, aangezien de voorwaarden het percentage betreffen van de participatie die een onderneming (de moedermaatschappij) heeft in een andere onderneming (haar dochteronderneming) alsmede de duur van deze participatie. In ieder geval heeft de Raad door het aannemen van deze richtlijn gezorgd voor een harmonisatie van de belastingvoorschriften van de lidstaten, waardoor deze, indien zij voortaan in overeenstemming zijn met de verplichte bepalingen van de richtlijn, niet meer aan de lidstaten toe te rekenen zijn en derhalve geen staatssteun kunnen vormen. Ten slotte werd de in 1983 ontstane noodzaak om alle transacties van de centra vrij te stellen wegens het vernieuwend karakter van de financiële instrumenten die zij dienden te ontwikkelen, niet verder verklaard. Die noodzaak lijkt in ieder geval niet meer te kunnen worden ingeroepen om een specifieke regeling voor de centra te verdedigen. Daar dit soort financiële instrumenten thans zeer gangbaar is, lijkt dit argument evenwel de ontwikkeling van de markten waarop de centra actief zijn, te bevestigen.
VI.3. Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt
(113) Een steunregeling moet, om verenigbaar te zijn, precies overeenkomen met een van de situaties die zijn beschreven in artikel 87, leden 2 en 3, van het EG-Verdrag. Na onderzoek van de door de belanghebbenden aangevoerde argumenten bevestigt de Commissie dat de regeling voor de coördinatiecentra aan geen enkele van de daarin vervatte uitzonderingsbepalingen voldoet. De regeling is niet gericht tot individuele verbruikers, dient niet tot herstel van de schade veroorzaakt door buitengewone gebeurtenissen, noch tot opheffing van een ernstige verstoring van de Belgische economie, noch om de verwezenlijking van een belangrijk project van gemeenschappelijk Europees belang te bevorderen, noch om de cultuur en de instandhouding van het culturele erfgoed te bevorderen.
(114) Wat de investeringen van de centra betreft, werd geen enkel element verstrekt aan de hand waarvan kan worden vastgesteld dat die overeenkomen met voor steun in aanmerking komende initiële investeringen zoals omschreven in de punten 4.4 en 4.5 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen(43). Voor grote ondernemingen, de categorie waartoe de meeste coördinatiecentra behoren, is investeringssteun overigens uitsluitend toegestaan in de regio's die vallen onder de uitzonderingsbepalingen van artikel 87, onder a) en c). Met betrekking tot de schepping van arbeidsplaatsen, ten slotte, staat in de richtsnoeren betreffende werkgelegenheidssteun(44) dat het steunniveau niet hoger mag zijn dan noodzakelijk om de schepping van arbeidsplaatsen te stimuleren. In casu constateert de Commissie dat het bedrag van de uit de regeling van de coördinatiecentra voortvloeiende belastingvoordelen afhankelijk is van het volume van de door het centrum gegenereerde activiteit en niet van het aantal geschapen arbeidsplaatsen.
(115) De aan de centra toegekende belastingvoordelen zijn dus niet verbonden met investeringen, werkgelegenheidschepping of specifieke projecten. Zij vormen derhalve permanente lastenverlichtingen die exploitatiesteun vormen. Exploitatiesteun is in beginsel verboden. In punt 4.15 van de richtsnoeren inzake regionale steunmaatregelen wordt bepaald dat dergelijke steun evenwel bij uitzondering onder bepaalde voorwaarden mag worden toegestaan in die regio's die onder de afwijking van artikel 87, lid 3, onder a), vallen. Aangezien België niet onder deze afwijking valt, kunnen de steunmaatregelen in kwestie de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt, zodanig veranderen dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad, en vallen zij derhalve niet onder de uitzonderingsbepaling van artikel 87, lid 3, onder c). De vergelijking met de werkgelegenheidszones die de Commissie in 1982 heeft goedgekeurd is in casu niet relevant om de verenigbaarheid van de maatregel met de gemeenschappelijke markt te verdedigen. Zonder dat het daarom nodig is de ontwikkeling van het door de Commissie ter zake gevoerde beleid te onderzoeken, volstaat het op te merken dat deze beschikking alleen de Waalse en Vlaamse werkgelegenheidszones betrof die op dat moment te kampen hadden met een hoge werkloosheid. De oprichting van een werkgelegenheidszone in het Brussels Gewest werd daarbij categorisch uitgesloten door de Commissie. Het blijkt evenwel dat de meeste coördinatiecentra in dit gewest zijn gevestigd.
(116) Wat de vrijstelling van het kapitaalrecht betreft, meent de Commissie dat, aangezien de steun onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, het in het kader van de onderhavige beschikking niet nodig is na te gaan of hij in overeenstemming is met de bepalingen van Richtlijn 69/335/EEG. De Commissie houdt zich het recht voor deze kwestie in een andere passende context te behandelen.
VI.4. Gewettigd vertrouwen
(117) De Commissie erkent dat bij de begunstigden van de steun een gewettigd vertrouwen bestaat. Daardoor is het gerechtvaardigd dat de Commissie de centra die op 31 december 2000 over een erkenning beschikten, toestaat van de voordelen van de regeling te blijven profiteren tot het einde van hun erkenningsperiode welke op het tijdstip van de onderhavige beschikking loopt, en uiterlijk tot 31 december 2010. Dit standpunt is gebaseerd op de hieronder uiteengezette elementen.
(118) Door het verlenen van de erkenning gaat de belastingadministratie er van tevoren van uit dat het erkende centrum gedurende tien jaar voldoet aan de voorwaarden om te profiteren van de uitzonderingsregeling van koninklijk besluit nr. 187 zonder ieder jaar te moeten bewijzen dat deze voorwaarden zijn vervuld. Indien de administratie evenwel vaststelt dat aan deze voorwaarden niet meer is voldaan, wordt het centrum voor de toekomst uitgesloten van de regeling. Overeenkomstig de Belgische grondwet hebben deze overeenkomsten slechts betrekking op de feiten en geenszins op de toe te passen regeling. Zij kunnen dus geen juridische garantie geven dat de regeling, zoals zij er uitziet op de datum van de erkenning, in de tien komende jaren in stand zal worden gehouden. Er bestaat dus geen contractuele verbintenis van de administratie ten aanzien van het erkende centrum wat de toegekende voordelen betreft. Deze zienswijze lijkt te worden bevestigd door het antwoord van de Belgische staat, die in verband met de schade die een onderneming zou kunnen ondervinden zijn burgerlijke aansprakelijkheid aanvoert en niet zijn contractuele aansprakelijkheid ten aanzien van die onderneming. Zo betreft de door de Belgische staat en de derden geciteerde Belgische en Europese rechtspraak de eerbiediging van de beginselen van de rechtszekerheid en het gewettigd vertrouwen. Uit de analyse van deze arresten blijkt alleen dat de Commissie slechts een besluit met terugwerkende kracht kan intrekken onder zeer strikte voorwaarden, bijvoorbeeld binnen een redelijke termijn. Wanneer zij evenwel gebruik maakt van de procedure met betrekking tot bestaande steun, kan het optreden van de Commissie geenszins terugwerkende kracht hebben, aangezien zij niet kan overgaan tot de terugvordering van die steun. In deze arresten wordt ook bepaald dat de Commissie, zelfs in de toekomst, haar besluit niet mag intrekken indien dit de betrokken ondernemingen ongerechtvaardigde schade zou berokkenen. Ook hier garandeert de op bestaande steun toepasselijke procedure de rechtszekerheid van de ondernemingen door de Commissie de mogelijkheid te geven indien nodig een overgangsperiode vast te stellen voor de uitdoving van de regeling.
(119) In dat verband meent de Commissie dat zij inderdaad rekening moet houden met de opmerkingen van de Belgische staat en de belanghebbenden inzake de belangrijke investeringen die de betrokken ondernemingen en de groepen waartoe zij behoren, hebben verricht. Deze investeringen betreffen onder andere de totstandbrenging en ontwikkeling van de infrastructuur voor het centrum en veranderingen die werden aangebracht aan de organisatie van de structuren, de netwerken, de procedures en de verdeling van de activiteiten binnen de groep. Ook werden verplichtingen op lange termijn aangegaan ten aanzien van personeel, vastgoedondernemingen of financiële instellingen. Ofschoon de erkenning geen garantie geeft op het voortbestaan of het voordelig karakter van de regeling, geeft de Commissie toe dat de oprichting van het centrum, de investeringen en de aangegane verbintenissen zijn gebeurd met het redelijke en gewettigde vooruitzicht op een zekere continuïteit in de economische voorwaarden, met inbegrip van de belastingregeling. Derhalve heeft de Commissie besloten een overgangsperiode toe te staan waardoor de "cost plus"-regeling voor de huidige begunstigden geleidelijk kan worden uitgedoofd.
(120) Aangezien de erkenningen geen enkel recht inhouden inzake het voortbestaan van de regeling noch het voordelige karakter ervan, zelfs voor de erkenningsperiode, is de Commissie van oordeel dat zij in geen geval recht kunnen geven op verlenging van de regeling na de datum waarop de lopende erkenning afloopt. Gezien de uitdrukkelijke beperking van de erkenningen tot tien jaar, is het zelfs niet mogelijk dat een gewettigd vertrouwen zou zijn gesteld in een automatische verlenging, hetgeen zou zijn neergekomen op een theoretisch eeuwigdurende erkenning.
VII. CONCLUSIES
(121) De Commissie stelt vast dat de belastingregeling die van toepassing is op de coördinatiecentra in België onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt en dat aan de onverenigbaarheid van de verschillende onderdelen ervan een einde moet worden gesteld, door de afschaffing of wijziging ervan. Vanaf de datum van kennisgeving van de onderhavige beschikking mag het voordeel van deze regeling of onderdelen ervan niet meer worden toegekend aan nieuwe begunstigden, noch worden gehandhaafd door verlenging van lopende erkenningen. De Commissie neemt er nota van dat de in 2001 erkende centra sinds 31 december 2002 niet meer profiteren van de regeling.
(122) Wat de thans onder de regeling vallende centra betreft, erkent de Commissie dat de beschikking van 1984 tot goedkeuring van koninklijk besluit nr. 187, alsmede het door het voor directoraat-generaal Concurrentie verantwoordelijke lid van de Commissie gegeven antwoord op een parlementaire vraag(45), het gewettigde vertrouwen hebben gewekt dat deze regeling geen inbreuk vormde op de verdragsregels inzake staatssteun.
(123) Wegens de aanzienlijke investeringen die op basis daarvan werden verricht, is het bovendien op grond van de eerbiediging van het gewettigde vertrouwen en de rechtszekerheid van de begunstigden gerechtvaardigd een redelijke termijn toe te kennen voor de uitdoving van de gevolgen van de regeling voor de reeds erkende centra. De Commissie meent dat deze redelijke termijn afloopt op 31 december 2010. De centra waarvan de erkenning vóór deze datum afloopt, kunnen na de termijn van hun erkenning niet meer profiteren van deze regeling. Na de datum waarop de erkenning afloopt, en in ieder geval na 31 december 2010, zal de verlening of de handhaving van de betrokken belastingvoordelen onwettelijk zijn,
HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:
Artikel 1
De belastingregeling die thans in België van kracht is ten gunste van de coördinatiecentra welke zijn erkend op grond van koninklijk besluit nr. 187, vormt een steunregeling die onverenigbaar is met de gemeenschappelijke markt.
Artikel 2
België is ertoe gehouden de in artikel 1 bedoelde steunregeling in te trekken of te wijzigen om deze verenigbaar te maken met de gemeenschappelijke markt.
Vanaf de datum van kennisgeving van de onderhavige beschikking mag het voordeel van deze regeling of onderdelen ervan niet meer worden toegekend aan nieuwe begunstigden, noch in stand worden gehouden door verlenging van lopende erkenningen.
Wat de reeds vóór 31 december 2000 erkende centra betreft, mag de regeling worden gehandhaafd tot de uiterste termijn van de op de datum van kennisgeving van de onderhavige beschikking lopende individuele erkenning, en uiterlijk tot 31 december 2010. Overeenkomstig de tweede alinea mag in geval van verlenging van de erkenning vóór die datum het voordeel van de regeling die het voorwerp uitmaakt van de onderhavige beschikking, niet meer worden toegekend, zelfs niet tijdelijk.
Artikel 3
België deelt de Commissie binnen een termijn van twee maanden vanaf de datum van kennisgeving van deze beschikking mee welke maatregelen het heeft genomen om hieraan te voldoen.
Artikel 4
Deze beschikking is gericht tot het Koninkrijk België.
Gedaan te Brussel, 17 februari 2003.