32004R0772
L 123/11
ОФИЦИАЛЕН ВЕСТНИК НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ
РЕГЛАМЕНТ (ЕО) № 772/2004 НА КОМИСИЯТА
от 7 април 2004 година
относно прилагането на член 81, параграф 3 от Договора по отношение на категории споразумения за трансфер на технологии
(текст от значение за ЕИП)
КОМИСИЯТА НА ЕВРОПЕЙСКИТЕ ОБЩНОСТИ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската общност,
като взе предвид Регламент № 19/65/ЕИО на Съвета от 2 март 1965 г. относно прилагането на член 85, параграф 3 от Договора по отношение на някои категории споразумения и съгласувани практики (1), и по-специално член 1 от него,
след като публикува проект на настоящия регламент (2),
след консултация с Консултативния комитет по ограничителни практики и господстващо положение,
като има предвид, че:
(1)
Регламент № 19/65/ЕИО оправомощава Комисията да прилага посредством Регламент член 81,параграф3 от Договора по отношение на някои категории споразумения за трансфер на технологии, страни по които са само две предприятия, и за съответните съгласувани практики, попадащи в приложното поле на член 81, параграф 1.
(2)
Съгласно Регламент № 19/65/ЕИО Комисията по-специално прие Регламент (ЕО) № 240/96 от 31 януари 1996 г. относно прилагането на член 85, параграф 3 от Договора по отношение на някои категории споразумения за трансфер на технологии (3).
(3)
На 20 декември 2001 г. Комисията публикува оценъчен доклад за прилагането на Регламент (ЕО) № 240/96 относно груповото освобождаване на трансфера на технологии (4). Това предизвика обществен дебат относно прилагането на Регламент (ЕО) № 240/96 и въобще относно прилагането на член 81, параграфи 1 и 3 от Договора по отношение на споразуменията за трансфер на технологии. Реакцията на държавите-членки и на трети страни относно доклада като цяло беше благосклонна за реформа на политиката на Общността в областта на конкуренцията по отношение на споразуменията за трансфер на технологии. Поради това е целесъобразно да се отмени Регламент (ЕО) № 240/96.
(4)
Настоящият регламент следва да спази двете изисквания за гарантиране на ефективна конкуренция и за осигуряване на достатъчна правна сигурност за предприятията. При преследването на тези цели следва да се отчете необходимостта от опростяване на регулаторната рамка и нейното прилагане. Целесъобразно е да се изостави подхода на изброяване на клаузи за изключване и да се наблегне на определянето на категориите споразумения, които се освобождават до определено равнище на пазарна мощ и на определянето на ограниченията или клаузите, които не трябва да се съдържат в такива споразумения. Това съответства на един икономически обоснован подход, при който се преценява въздействието на споразуменията върху съответния пазар. Подобен подход изисква също да се прави разграничение между споразумения между конкуренти и споразумения между неконкуренти.
(5)
Споразуменията за трансфер на технологии касаят лицензирането на технологии. Такива споразумения обикновено повишават икономическата ефективност и насърчават конкуренцията, тъй като могат да намалят дублирането на научно-изследователска и развиваща се дейност, да увеличат стимула за първоначално изследване и разработка, да стимулират засилено новаторство, да улеснят разпространението и да създадат пазарна конкуренция за продукта.
(6)
Вероятността тези ефекти на повишаване на ефективността и на насърчаване на конкуренцията да превишават по значение евентуалните антиконкурентни ефекти, дължащи се на съдържащите се в споразуменията за трансфер на технологии ограничения, зависи от степента на пазарна мощ на съответните предприятия, следователно от степента, до която тези предприятия срещат конкуренция в лицето на предприятия, които притежават заместващи технологии, или предприятия, които произвеждат заместващи продукти.
(7)
Настоящият регламент следва да се отнася само за споразуменията, при които лицензодателят разрешава на лицензополучателя да използва лицензираната технология, евентуално след допълнителна научно-изследователска и развиваща се дейност от страна на лицензополучателя, за производството на стоки или услуги. Той не следва да се отнася за лицензионните споразумения, имащи за цел възлагането на подизпълнители за извършването на научно-изследователска и развиваща се дейност. Той не следва да се отнася и за лицензионните споразумения за създаване на технологични обединения, т.е. споразумения за обединяване на технологии с цел лицензиране на създадения пакет от права на интелектуална собственост на трети лица.
(8)
За прилагането на член 81,параграф 3 посредством регламент не е необходимо да се определят споразуменията за трансфер на технологии, които могат да попадат в приложното поле на член 81,параграф1. При индивидуалната преценка на споразуменията съгласно разпоредбите на член 81, параграф1 следва да се отчитат няколко фактора, и по-специално структурата и динамиката на съответните технологични и продуктови пазари.
(9)
Привилегията да се ползва предвиденото в настоящия регламент групово освобождаване следва да се ограничава до споразуменията, за които с достатъчна увереност може да се приеме, че отговарят на изискванията, посочени в член 81, параграф 3. За да се постигнат ползите и целите на трансфера на технология, предвидената в настоящия регламент привилегия следва да важи и за съдържащите се в споразуменията за трансфер на технологии разпоредби, които не съставляват основен техен предмет, но са пряко свързани с прилагането на лицензираната технология.
(10)
За споразуменията за трансфер на технологии между конкуренти може да се предположи, че когато отчетеният от страните общ дял от съответните пазари не надвишава 20 % и споразуменията не съдържат определени силно антиконкурентни ограничения, обикновено водят до усъвършенстване на производството и разпространението и позволяват на потребителите справедлив дял от произтичащите от това ползи.
(11)
За споразуменията за трансфер на технологии между неконкуренти може да се предположи, че когато отчетеният от всяка от страните индивидуален дял от съответните пазари не надвишава 30 % и споразуменията не съдържат определени силно антиконкурентни ограничения, обикновено водят до усъвършенстване на производството и разпространението и позволяват на потребителите справедлив дял от произтичащите от това ползи.
(12)
Не може да се прави предположение, че над тези прагове на пазарен дял споразуменията за трансфер на технологии попадат в приложното поле на член 81, параграф.1. Например, споразумение за предоставяне на изключителна лицензия между неконкурентни предприятия често не попада в приложното поле на член 81,ал.1. Не може да се прави и предположение, че над тези прагове на пазарен дял споразуменията за трансфер на технологии, които попадат в приложното поле на член 81, параграф 1, не отговарят на условията за освобождаване. Но не може да се прави и предположение, че те обикновено ще доведат до обективни предимства от такова естество и размер, че да компенсират пречките, които създават за конкуренцията.
(13)
Настоящият регламент не следва да освобождава споразуменията за трансфер на технологии, съдържащи ограничения, които са абсолютно необходими за усъвършенстване на производството или на разпространението. По-специално, споразуменията за трансфер на технологии, които съдържат определени силно антиконкурентни ограничения като строго определяне на цените за трети лица, следва да бъдат изключени от предвидената в настоящия регламент привилегия за групово освобождаване, независимо от пазарните дялове на съответните предприятия. В случай на такива съществени ограничения цялото споразумение следва да се изключи от правото да се ползва от привилегията за групово освобождаване.
(14)
С оглед закрилата на стимулите за новаторство и за правилно прилагане на правата на интелектуална собственост, някои ограничения следва да се изключат от привилегията за групово освобождаване. По-специално, следва да се изключат задълженията за изключително обратно предоставяне за отделни подобрения. Когато в лицензионен договор има включено такова ограничение, само въпросното ограничение следва да се изключи от привилегията за групово освобождаване.
(15)
Праговете на пазарен дял, неосвобождаването на споразумения за трансфер на технологии, които съдържат силно антиконкурентни ограничения и изключените ограничения, които са предвидени в настоящия регламент, обикновено ще гарантират, че споразуменията, за които се прилага груповото освобождаване, не предоставят възможност за участващите в тях предприятия да премахват конкуренцията по отношение на значителна част от въпросните продукти.
(16)
В особени случаи, в които споразуменията, попадащи в приложното поле на настоящия регламент, въпреки всичко имат последици, които са несъвместими с разпоредбите на член 81,параграф3, Комисията следва да може да отменя привилегията за групово освобождаване. По-специално, това може да става при намаляване на стимулите за новаторство или при препятстване на достъпа до пазари.
(17)
Регламент (ЕО) № 1/2003 на Съвета от 16 декември 2002 г. относно прилагането на правилата за конкуренция, предвидени в член 81 и 82 от Договора (5), оправомощава компетентните органи на държавите-членки да отменят привилегията за групово свобождаване по отношение на споразумения за трансфер на технологии, чиито последици са несъвместими с разпоредбите на член 81, параграф 3, когато тези последици се чувстват на тяхната съответна територия или на част от нея, и когато тази територия има характеристиките на обособен географски пазар. Държавите-членки трябва да гарантират, че упражняването на това правомощие за отмяна не накърнява еднаквото прилагане на цялата територия на общия пазар на правилата на Общността в областта на конкуренцията или пълния ефект на приетите мерки в изпълнение на тези правила.
(18)
С оглед засилване на надзора върху паралелни мрежи от споразумения за трансфер на технологии, които имат сходни ограничителни последици и обхващат повече от 50 % от даден пазар, Комисията следва да може да обявява настоящия регламент за неприложим за споразумения за трансфер на технологии, които съдържат специфични ограничения във връзка със съответния пазар, с което да възстановява пълното прилагане на разпоредбите на член 81 по отношение на такива споразумения.
(19)
Настоящият регламент следва да се прилага само за споразумения за трансфер на технологии между лицензодател и лицензополучател. Той следва да се прилага за такива споразумения, дори и ако са предвидени условия за повече от една степен на търговска дейност, например чрез изискване лицензополучателят да изгради особена система за разпространение и чрез определяне на задълженията, които лицензополучателят трябва или може да налага на търговците на произведените по лицензията продукти. Тези условия и задължения обаче трябва да съответстват на приложимите правила за конкуренция по отношение на споразуменията за доставка и разпространение. Сключените споразумения за доставка и разпространение между лицензополучател и неговите купувачи не следва да се освобождават по силата на настоящия регламент.
(20)
Настоящият регламент не засяга прилагането на разпоредбите на член 82 от Договора,
ПРИЕ НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
Член 1
Определения
1. По смисъла на настоящия регламент се прилагат следните определения:
а)
„споразумение“ означава споразумение, решение на сдружение на предприятия или съгласувана практика;
б)
„споразумение за трансфер на технологии“ означава лицензионен договор за патент, лицензионен договор за ноу-хау, лицензионен договор за авторско право върху софтуер или смесен лицензионен договор за патент, ноу-хау или авторско право върху софтуер, включително всяко споразумение, съдържащо разпоредби, които се отнасят за продажбата и закупуването на продукти или за лицензирането на други права на интелектуална собственост, или за прехвърлянето на права на интелектуална собственост, при условие че тези разпоредби не съставляват основния предмет на споразумението и са пряко свързани с производството на продуктите, предмет на споразумението; прехвърлянето на патенти, ноу-хау, авторски права върху софтуер или комбинация от тях, когато част от риска, който е свързан с използването на технологията, остава за цедента, по-специално, когато дължимата сума за прехвърлянето зависи от постигнатия от цесионера оборот по отношение на продуктите, които са произведени с прехвърлената технология, количеството на такива произведени продукти или броя на извършените сделки чрез използване на технологията, също се считат за споразумения за трансфер на технологии;
в)
„реципрочно споразумение“ означава споразумение за трансфер на технологии, когато две предприятия взаимно си предоставят, в един и същ или в отделни договори, лиценз за патент, лиценз за ноу-хау, лицензия за авторско право върху софтуер или смесена лицензия за патент, ноу-хау или авторско право върху софтуер, и когато тези лицензии касаят конкурентни технологии или могат да се използват за производството на конкурентни продукти;
г)
„нереципрочно споразумение“ означава споразумение за трансфер на технологии, когато едно предприятие предоставя на друго предприятие лиценз за патент, лиценз за ноу-хау, лиценз за авторско право върху софтуер или смесен лиценз за патент, ноу-хау или авторско право върху софтуер, или когато две предприятия взаимно си предоставят такава лицензия но лицензиите не касаят конкурентни технологии и не могат да се използват за производството на конкурентни продукти;
д)
„продукт“ означава стока или услуга, включително междинни стоки и услуги и крайни стоки и услуги;
е)
„продукти предмет на споразумението“ означава продукти, произведени с лицензираната технология;
ж)
„права на интелектуална собственост“ включва права на индустриална собственост, ноу-хау, авторско право и сродните му права;
з)
„патент“ означава патенти, патентни заявления, полезни модели, заявления за регистрация на полезни модели, дизайни, топологии на интегрални схеми, сертификати за допълнителна закрила на медицински продукти или на други продукти, за които могат да се получават такива сертификати за допълнителна закрила и сертификати за нови растителни сортове;
и)
„ноу-хау“ означава пакет от непатентована практическа информация, получена в резултат на опит и изпитване, която е:
i)
тайна, т.е. не е всеобщо известна или лесно достъпна,
ii)
значима, т.е. важна и полезна за производството на продуктите, предмет на споразумение, и
iii)
установена, т.е. описана достатъчно подробно, за да може да се провери, че отговаря на критериите за тайна и значимост;
й)
„конкурентни предприятия“ означава предприятия, които се конкурират на съответния технологичен пазар и/или на съответния продуктов пазар, т.е.:
i)
конкурентни предприятия на съответния технологичен пазар, т.е. предприятия, които предоставят лицензия за конкурентни технологии, без взаимно да нарушават правата си на интелектуална собственост (действителни конкуренти на технологичния пазар); съответният технологичен пазар включва технологии, които се считат от лицензополучателите за взаимозаменяеми или заместими поради лицензирана технология, характеристиките на технологиите, таксите за право на ползване и употребата, за която са предназначени,
ii)
конкурентни предприятия на съответния продуктов пазар, т.е. предприятия, които при отсъствие на споразумение за трансфер на технология активно извършват стопанска дейност на съответния(те) продуктов(и) и географски пазар(и), на който(които) се продават продуктите, предмет на споразумението, без взаимно да нарушават правата си на интелектуална собственост (действителни конкуренти на продуктовия пазар), или които при наличие на реалистични основания биха предприели необходимите допълнителни инвестиции или други необходими разходи за преминаване от един вид производство към друг, за да могат своевременно да влязат, без взаимно да нарушават правата си на интелектуална собственост, на този(тези) съответен(ни) продуктов(и) и географски пазар(и) в отговор на слабо, но постоянно повишаване на съответните цени (потенциални конкуренти на продуктовия пазар); съответният продуктов пазар включва продукти, които се считат от купувачите за взаимозаменяеми или заместими поради характеристиките на продуктите, техните цени и употребата, за която са предназначени;
к)
„система за избирателно разпространение“ означава система за разпространение, при която лицензодателят се задължава да лицензира производството на продуктите, предмет на споразумението само на лицензополучатели, подбрани въз основа на определени критерии, и когато тези лицензополучатели се задължават да не продават продуктите, предмет на споразумението на неупълномощени дистрибутори;
л)
„изключителна територия“ означава територия, в която само едно предприятие има разрешение да произвежда продуктите, предмет на споразумението с лицензираната технология, без да се изключва възможността за даване на разрешение на друг лицензополучател в рамките на тази територия да произвежда продуктите, предмет на споразумението само за определен клиент, когато втората лицензия е предоставена с цел създаване на алтернативен източник на доставка за този клиент;
м)
„изключителна клиентска група“ означава група от клиенти, на които само едно предприятие има разрешение активно да продава произведените с лицензираната технология продукти, предмет на споразумението;
н)
„отделно подобрение“ означава подобрение, което може да се използва, без да се нарушава лицензираната технология.
2. Термините „предприятие“, „лицензодател“ и „лицензополучател“ включват техните съответни свързани предприятия.
„Свързани предприятия“ означава:
а)
предприятия, които са страна по споразумението пряко или косвено:
i)
има правомощие да упражнява повече от половината право на глас, или
ii)
има правомощие да назначава повече от половината от членовете на надзорния съвет, на управителния съвет или на органите, които юридически представляват предприятието, или
iii)
има право да ръководи дейността на предприятието;
б)
предприятия, които пряко или косвено притежават изброените в буква а) права или правомощия на страна по споразумението;
в)
предприятия, в които предприятие по буква б) пряко или косвено притежава изброените в буква а) права или правомощия;
г)
предприятия, в които страна по споразумението заедно с едно или повече от предприятията по букви а), б) или в), или в които две или повече от последно упоменатите предприятия съвместно притежават изброените в буква а) права или правомощия;
д)
предприятия, в които изброените в буква а) права или правомощия се притежават съвместно от:
i)
страните по споразумението или съответно свързаните с тях предприятия, посочени в букви а) - г), или
ii)
една или повече от страните по споразумението, или едно или повече от съответно свързаните с тях предприятия, посочени в букви а) - г), и една или повече трети страни.
Член 2
Освобождаване
Съгласно член 81, параграф 3 от Договора и съгласно разпоредбите на настоящия регламент се обявява, че разпоредбите на член 81,параграф1 от Договора не би трябвало да се прилагат за сключените споразумения за трансфер на технологии между две предприятия, с които се разрешава производството на продукти, предмет на споразумението.
Това освобождаване се прилага доколкото тези споразумения съдържат ограничения за конкуренция, попадащи в приложното поле на член 81, параграф1. Освобождаването се прилага до изгубване на силата, изтичане срока на действие или обявяването за недействително на правото на интелектуална собственост в лицензираната технология, или в случай на ноу-хау, до запазването му в тайна, освен когато съответното ноу-хау се превърне в обществено достояние в резултат на действие от страна на лицензополучателя, в който случай освобождаването се прилага за срока на действие на споразумението.
Член 3
Прагове на пазарен дял
1. Когато предприятията, страни по споразумението, са конкурентни предприятия, предвиденото в член 2 освобождаване се прилага, при условие че общият пазарен дял на страните не надвишава 20 % от съответно засегнатия технологичен и продуктов пазар.
2. Когато предприятията, страни по споразумението, не са конкурентни предприятия, предвиденото в член 2 освобождаване се прилага, при условие че пазарният дял на всяка от страните не надвишава 30 % от съответно засегнатия технологичен и продуктов пазар.
3. За целите на параграфи 1 и 2, пазарният дял на страна на съответния(те) технологичен(ни) пазар(и) се определя от гледна точка на присъствието на лицензираната технология на съответния(те) продуктов(и) пазар(и). Пазарният дял на лицензодател на съответния технологичен пазар представлява комбинираният пазарен дял на съответния продуктов пазар на продуктите, предмет на споразумението, които се произвеждат от лицензодателя и неговите лицензополучатели.
Член 4
Съществени ограничения
1. Когато предприятията, страни по споразумението, са конкурентни предприятия, предвиденото в член 2 освобождаване не се прилага за споразумения, които пряко или косвено, поотделно или заедно с други фактори, под контрола на страните, имат за цел:
а)
ограничаване на способността на една от страните да определя цените си при продажба на продукти на трети лица;
б)
ограничаване на производството, освен ограничения на производството на продуктите, предмет на споразумението, които са наложени на лицензополучателя при нереципрочно споразумение, или които са наложени само на един от лицензополучателите при реципрочно споразумение;
в)
разпределяне на пазари или клиенти, освен:
i)
задължението на лицензополучателя(ите) да произвежда(т) с лицензираната технология само в рамките на една или повече технически области на приложение или на един или повече продуктови пазари,
ii)
задължението на лицензодателя и/или лицензополучателя, при нереципрочно споразумение, да не произвеждат с лицензираната технология в рамките на една или повече технически области на приложение, или на един или повече продуктови пазари, или на една или повече изключителни територии, запазени за другата страна,
iii)
задължението на лицензодателя да не предоставя лиценз за технологията на друг лицензополучател за конкретна територия,
iv)
ограничението, при нереципрочно споразумение, за активни и/или пасивни продажби от лицензополучателя и/или лицензодателя в изключителната територия или на изключителната клиентска група, запазени за другата страна,
v)
ограничението, при нереципрочно споразумение, за активни продажби от лицензополучателя в изключителната територия или на изключителната клиентска група, определени от лицензодателя на друг лицензополучател, при условие че последният не е бил конкурентно предприятие на лицензодателя към момента на сключване на собствения си лицензионен договор,
vi)
задължението на лицензодателя да произвежда продуктите, предмет на споразумението, само за собствена употреба, при условие че лицензополучателят не е ограничен при активната и пасивната продажба на продуктите, предмет на споразумението, като резервни части за негови собствени продукти,
vii)
задължението на лицензополучателя, при нереципрочно споразумение, да произвежда продуктите, предмет на споразумението, само за конкретен клиент, когато лицензията е била предоставена с цел създаване на алтернативен източник на доставка за този клиент;
г)
ограничаване на способността на лицензополучателя да използва собствена технология или ограничаване на способността, на която и да е от страните по споразумението, да извършва научно-изследователска и развиваща се дейност, освен ако последно упоменатото ограничение е абсолютно необходимо за предотвратяване разгласяването на лицензираното ноу-хау на трети лица.
2. Когато предприятията, страни по споразумението, не са конкурентни предприятия, предвиденото в член 2 освобождаване не се прилага за споразумения, които пряко или косвено, поотделно или заедно с други фактори, под контрола на страните, имат за цел:
а)
ограничаване на способността на една от страните да определя цените си при продажба на продукти на трети лица, без да се изключва възможността за налагане на максимална продажна цена или препоръчване на продажна цена, при условие че това не води до строго определена или минимална продажна цена вследствие на натиск или стимули, предлагани от някоя от страните;
б)
ограничаване на територията, в която или на клиентите, на които лицензополучателят може пасивно да продава продуктите, предмет на споразумението, освен:
i)
ограничението за пасивни продажби в изключителна територия или на изключителна клиентска група, запазени за лицензодателя,
ii)
ограничението за пасивни продажби в изключителна територия или на изключителна клиентска група, определени от лицензодателя на друг лицензополучател, през първите две години, през които този друг лицензополучател продава, продуктите предмет на споразумението, в тази територия или на тази клиентска група,
iii)
задължението за производство на продуктите, предмет на споразумението, само за собствена употреба, при условие че лицензополучателят не е ограничен при активната и пасивната продажба на продуктите, предмет на споразумението, като резервни части за негови собствени продукти,
iv)
задължението за производство на продуктите, предмет на споразумението, само за конкретен клиент, когато лицензията е била предоставена с цел създаване на алтернативен източник на доставка за този клиент,
v)
ограничението за продажби на крайни потребители от лицензополучател, който се занимава с търговия на едро,
vi)
ограничението за продажби на неупълномощени дистрибутори от членовете на система за избирателно разпространение;
в)
ограничаване на активните или пасивните продажби на крайни потребители от лицензополучател, който членува в система за избирателно разпространение и се занимава с търговия на дребно, без да се изключва възможността за налагане на забрана на член на системата да извършва дейността си от обект, за който няма разрешение.
3. Когато предприятията, страни по споразумението, не са конкурентни предприятия към момента на сключване на споразумението, но впоследствие станат конкурентни предприятия, за целия срок на действие на споразумението се прилагат разпоредбите на параграф 2, а не параграф 1, освен в случай на последващо изменение на съществените елементи на споразумението.
Член 5
Изключени ограничения
1. Предвиденото в член 2 освобождаване не се прилага за нито едно от следните задължения, съдържащи се в споразуменията за трансфер на технологии:
а)
всяко пряко или косвено задължение за лицензополучателя да предостави изключителна лицензия на лицензодателя или на трето лице, определено от лицензодателя, по отношение на собствените му отделни подобрения или собствените му нови приложения на лицензираната технология;
б)
всяко пряко или косвено задължение за лицензополучателя изцяло или отчасти да прехвърли на лицензодателя или на трето лице, определено от лицензодателя, права за собствените му отделни подобрения или за собствените му нови приложения на лицензираната технология;
в)
всяко пряко или косвено задължение за лицензополучателя да не оспорва действителността на правата на интелектуална собственост, които лицензодателят държи на общия пазар, без да се изключва възможността за прекратяване на споразумението за трансфер на технологии в случай, че лицензополучателят оспори действителността на едно или повече лицензирани права на интелектуална собственост.
2. Когато предприятията, страни по споразумението, не са конкурентни предприятия, предвиденото в член 2 освобождаване не се прилага за никое пряко или косвено задължение, което ограничава способността на лицензополучателя да използва своя собствена технология или способността на една от страните по споразумението да извършва научно-изследователска и развиваща се дейност, освен ако последно упоменатото ограничение е абсолютно необходимо за предотвратяване разгласяването на лицензираното ноу-хау на трети лица.
Член 6
Отмяна в отделни случаи
1. Съгласно член 29, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 1/2003 Комисията може да отменя предвидената в настоящия регламент привилегия, когато във всеки конкретен случай констатира, че дадено споразумение за трансфер на технологии, за който се прилага предвиденото в член 2 освобождаване, въпреки всичко има последици, които са несъвместими с разпоредбите на член 81, параграф 3 от Договора, и по-специално когато:
а)
се ограничава достъпа до пазара на технологии на трети лица, например вследствие на кумулативния ефект на паралелни мрежи от сходни ограничаващи споразумения, които забраняват на лицензополучателите да използват технологии на трети лица;
б)
се ограничава достъпът до пазара на потенциални лицензополучатели, например вследствие на кумулативния ефект на паралелни мрежи от сходни ограничаващи споразумения, които забраняват на лицензодателите да предоставят лицензии на други лицензополучатели;
в)
без наличие на обективна причина страните не използват лицензираната технология.
2. Когато във всеки конкретен случай споразумение за трансфер на технологии, за което се прилага предвиденото в член 2 освобождаване, има последици, които са несъвместими с разпоредбите на член 81, параграф 3 от Договора на територията на държава-членка или на част от нейната територия, която притежава всички характеристики на обособен географски пазар съгласно член 29, параграф 2 от Регламент (ЕО) № 1/2003, компетентният орган на тази държава-членка може да отмени предвидената в настоящия регламент привилегия по отношение на тази територия при същите обстоятелства, които са посочени в параграф 1 от настоящия член.
Член 7
Неприлагане на настоящия регламент
1. Съгласно член 1а от Регламент № 19/65/ЕИО Комисията може посредством регламент да обяви, че когато паралелни мрежи от сходни споразумения за трансфер на технологии обхващат повече от 50 % от съответен пазар, настоящият Регламент няма да се прилага за споразуменията за трансфер на технологии, които съдържат специфични ограничения във връзка с този пазар.
2. Регламентът съгласно параграф 1 не се прилага преди да са изтекли най-малко шест месеца от неговото приемане.
Член 8
Прилагане на праговете на пазарен дял
1. За изчисляване на предвидените в член 3 прагове на пазарен дял се прилагат правилата, определени в настоящата параграф.
Пазарният дял се изчислява въз основа на данните за стойността на продажбите на пазара. Ако няма данни за стойността на продажбите на пазара, за установяване на пазарния дял на съответното предприятие могат да се използват прогнози, изготвени въз основа на друга надеждна пазарна информация, включително обемите на продажбите на пазара.
Пазарният дял се изчислява въз основа на данните за предходната календарна година.
Пазарният дял, който се държи от предприятията, посочени в б.„д“ в параграф 2 на член 1,, се разделя по равно за всяко предприятие, което притежава правата или правомощията, изброени в б.„а“, в параграф2 на чл.1.
2. Ако пазарният дял, посочен в член 3, параграфи 1 или 2, първоначално не е повече от 20 %, съответно 30 %, но впоследствие нарасне над тези нива, предвиденото в член 2 освобождаване продължава да се прилага за срок от две последователни календарни години след годината, през която за първи път е надвишен прагът от 20 % или 30 %.
Член 9
Отмяна
Регламент (ЕО) № 240/96 се отменя.
Позоваването на отменения регламент се тълкува като позоваване на настоящия регламент.
Член 10
Преходен период
Забраната, предвидена в член 81, параграф 1 от Договора, не се прилага през периода от 1 май 2004 г. до 31 март 2006 г. по отношение на вече влезлите в сила споразумения към 30 април 2004 г., които не отговарят на изискванията за предвиденото в настоящия Регламент освобождаване, но които към 30 април 2004 г. са отговаряли на условията за предвиденото в Регламент (ЕО) № 240/96 освобождаване.
Член 11
Срок на действие
Настоящият регламент влиза в сила на 1 май 2004 г.
Срокът му на действие изтича на 30 април 2014 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Брюксел на 27 април 2004 година.
Komission asetus (EY) N:o 772/2004,
annettu 27 päivänä huhtikuuta 2004,
perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohdan soveltamisesta teknologiansiirtosopimusten ryhmiin
(ETA:n kannalta merkityksellinen teksti)
EUROOPAN YHTEISÖJEN KOMISSIO, joka
ottaa huomioon Euroopan yhteisön perustamissopimuksen,
ottaa huomioon perustamissopimuksen 85 artiklan 3 kohdan soveltamisesta sopimusten ja yhdenmukaistettujen menettelytapojen ryhmiin 2 päivänä maaliskuuta 1965 annetun neuvoston asetuksen N:o 19/65/ETY(1) ja erityisesti sen 1 artiklan,
on julkaissut tämän asetuksen luonnoksen(2),
on kuullut kilpailunrajoituksia ja määräävää markkina-asemaa käsittelevää neuvoa-antavaa komiteaa,
sekä katsoo seuraavaa:
(1) Asetuksen N:o 19/65/ETY nojalla komissiolla on toimivalta asetuksia antamalla soveltaa perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohtaa tiettyihin 81 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan kuuluviin teknologiansiirtosopimusten ryhmiin ja vastaavien yhdenmukaistettujen menettelytapojen ryhmiin, jos tällaisten sopimusten tai menettelytapojen osapuolina on ainoastaan kaksi yritystä.
(2) Asetuksen N:o 19/65/ETY nojalla komissio on antanut erityisesti perustamissopimuksen 85 artiklan 3 kohdan soveltamisesta tietynlaisten tekniikansiirtosopimusten ryhmiin 31 päivänä tammikuuta 1996 annetun asetuksen (EY) N:o 240/96(3).
(3) Komissio julkaisi 20 päivänä joulukuuta 2001 arviointikertomuksen tekniikan siirtoa koskevasta ryhmäpoikkeusasetuksesta (EY) N:o 240/96(4). Tämä johti julkiseen keskusteluun asetuksen (EY) N:o 240/96 soveltamisesta ja yleensä perustamissopimuksen 81 artiklan 1 kohdan ja 81 artiklan 3 kohdan soveltamisesta teknologiansiirtosopimuksiin. Jäsenvaltioiden ja kolmansien osapuolten arviointikertomuksesta antamassa palautteessa on yleisesti kannatettu teknologiansiirtosopimuksia koskevan yhteisön kilpailupolitiikan uudistamista. Sen vuoksi on aiheellista kumota asetus (EY) N:o 240/96.
(4) Tämän asetuksen olisi täytettävä kaksi vaatimusta, tehokkaan kilpailun varmistaminen ja riittävän oikeusvarmuuden tarjoaminen yrityksille. Näihin tavoitteisiin pyrittäessä olisi otettava huomioon tarve yksinkertaistaa sääntelypuitteita ja niiden soveltamista. On tarkoituksenmukaista luopua poikkeukseen oikeuttavien ehtojen luettelemisesta ja painottaa enemmän sellaisten sopimusten ryhmien määrittelemistä, joille myönnetään poikkeus tiettyyn markkinavoimaan asti, ja sellaisten rajoitusten tai ehtojen erittelemistä, joita tällaisiin sopimuksiin ei saa sisältyä. Tämä soveltuu taloudellisiin näkökohtiin perustuvaan lähestymistapaan, jossa arvioidaan sopimuksen vaikutusta merkityksellisiin markkinoihin. Se soveltuu myös lähestymistapaan, jossa erotetaan toisistaan kilpailijoiden väliset ja muiden kuin kilpailijoiden väliset sopimukset.
(5) Teknologiansiirtosopimukset koskevat teknologiaa koskevien käyttölupien antamista. Tällaiset sopimukset parantavat yleensä taloudellista tehokkuutta ja edistävät kilpailua, sillä ne voivat vähentää päällekkäistä tutkimus- ja kehitystyötä, lisätä kannustimia alustavaan tutkimus- ja kehitystyöhön, kannustaa innovoinnin lisäämiseen, helpottaa tutkimus- ja kehitystyön tulosten levittämistä ja luoda kilpailua tuotemarkkinoilla.
(6) Todennäköisyys, että tällaiset tehokkuutta lisäävät ja kilpailua edistävät vaikutukset ovat merkittävämpiä kuin kilpailunvastaiset vaikutukset, joita teknologiansiirtosopimusten sisältämistä rajoituksista aiheutuu, riippuu järjestelyyn osallistuvien yritysten markkinavoimasta ja siten myös siitä, missä määrin nämä yritykset joutuvat kilpailemaan sellaisten yritysten kanssa, jotka omistavat korvaavia teknologioita tai valmistavat korvaavia tuotteita.
(7) Tämän asetuksen olisi koskettava ainoastaan sellaisia sopimuksia, joissa käyttöluvan antaja antaa käyttöluvan saajalle luvan käyttää käyttöluvan kohteena olevaa teknologiaa, mahdollisesti käyttöluvan saajan toteuttaman täydentävän tutkimus- ja kehitystyön jälkeen, tavaroiden tai palvelujen tuotantoon. Se ei saisi koskea lisenssisopimuksia, joiden tarkoituksena on tutkimus- ja kehitystyön teettäminen alihankintatyönä. Se ei myöskään saisi koskea lisenssisopimuksia teknologiapoolien perustamiseksi eli sopimuksia teknologian yhdistämiseksi tarkoituksena antaa käyttölupia luotuun immateriaalioikeuksien kokonaisuuteen kolmansille.
(8) Perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohdan soveltamiseksi asetuksella ei ole tarpeen määritellä niitä teknologiansiirtosopimuksia, jotka voivat kuulua 81 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan. Arvioitaessa sopimuksia yksittäin 81 artiklan 1 kohdan perusteella on otettava huomioon useita tekijöitä ja erityisesti merkityksellisten teknologia- ja tuotemarkkinoiden rakenne ja dynamiikka.
(9) Tässä asetuksessa säädetystä ryhmäpoikkeuksesta saatava etu olisi rajoitettava niihin sopimuksiin, joiden voidaan riittävällä varmuudella olettaa täyttävän 81 artiklan 3 kohdan edellytykset. Teknologiansiirron etujen ja tavoitteiden saavuttamiseksi tämän asetuksen mukaista etua olisi sovellettava myös sellaisiin teknologiansiirtosopimusten määräyksiin, jotka eivät sisällä kyseisten sopimusten päätavoitetta mutta liittyvät suoraan käyttöluvan kohteena olevan teknologian soveltamiseen.
(10) On oletettavissa, että jos osapuolten yhdistetty osuus merkityksellisistä markkinoista ei ylitä 20:tä prosenttia, kilpailijoiden väliset teknologiansiirtosopimukset, jotka eivät sisällä tietynlaisia vakavia kilpailunrajoituksia, johtavat yleensä parannuksiin tuotannossa tai jakelussa ja kuluttajat voivat saada kohtuullisen osuuden saavutetusta hyödystä.
(11) On oletettavissa, että jos kunkin osapuolen yksittäinen osuus merkityksellisistä markkinoista ei ylitä 30:tä prosenttia, muiden kuin kilpailijoiden väliset teknologiansiirtosopimukset, jotka eivät sisällä tietynlaisia vakavia kilpailunrajoituksia, johtavat yleensä parannuksiin tuotannossa tai jakelussa ja kuluttajat voivat saada kohtuullisen osuuden saavutetusta hyödystä.
(12) Jos nämä markkinaosuusrajat ylitetään, teknologiansiirtosopimusten ei voida olettaa kuuluvan 81 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan. Esimerkiksi keskenään kilpailemattomien yritysten välinen yksinoikeudellinen lisenssisopimus ei usein kuulu 81 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan. Jos nämä markkinaosuusrajat ylitetään, ei voida myöskään olettaa, että 81 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan kuuluvat teknologiansiirtosopimukset eivät täytä poikkeuksen edellytyksiä. Ei kuitenkaan voida myöskään olettaa, että ne johtavat tavallisesti objektiivisesti arvioiden sen laatuisiin ja niin suuriin etuihin, että ne tasoittavat sopimuksista kilpailulle aiheutuvat haitat.
(13) Tällä asetuksella ei tulisi myöntää poikkeusta teknologiansiirtosopimuksille, joihin sisältyy rajoituksia, jotka eivät ole välttämättömiä tuotannon tai jakelun parantamiseksi. Erityisesti teknologiansiirtosopimukset, jotka sisältävät tietynlaisia vakavia kilpailunrajoituksia kuten kolmansilta perittävien hintojen vahvistaminen, olisi jätettävä tällä asetuksella vahvistettavasta ryhmäpoikkeuksesta saatavan edun ulkopuolelle riippumatta järjestelyyn osallistuvien yritysten markkinaosuudesta. Kun sopimukseen sisältyy tällaisia vakavimpia kilpailunrajoituksia, koko sopimus olisi jätettävä ryhmäpoikkeuksesta saatavan edun ulkopuolelle.
(14) Jotta suojeltaisiin innovoinnin kannustimia ja immateriaalioikeuksien asianmukaista soveltamista, tietyt rajoitukset olisi jätettävä ryhmäpoikkeuksen ulkopuolelle. Erityisesti selvästi erotettavia parannuksia koskevat yksinomaiset takaisinluovutusvelvoitteet olisi jätettävä sen ulkopuolelle. Jos lisenssisopimukseen sisältyy tällainen rajoitus, ainoastaan kyseinen rajoitus olisi jätettävä ryhmäpoikkeuksesta saatavan edun ulkopuolelle.
(15) Markkinaosuusrajat, vakavia kilpailunrajoituksia sisältävien teknologiansiirtosopimusten rajaaminen poikkeuksen ulkopuolelle ja tässä asetuksessa säädetyt poikkeuksen ulkopuolelle jäävät rajoitukset riittävät yleensä varmistamaan, että järjestelyyn osallistuvat yritykset eivät voi poistaa kilpailua kyseisten hyödykkeiden merkittävältä osalta sellaisten sopimusten avulla, joihin ryhmäpoikkeusta sovelletaan.
(16) Erityistapauksissa, joissa tämän asetuksen soveltamisalaan kuuluvilla sopimuksilla on kuitenkin 81 artiklan 3 kohdan vastaisia vaikutuksia, komission olisi voitava peruuttaa ryhmäpoikkeuksesta saatava etu. Tämä on mahdollista erityisesti silloin, kun innovoinnin kannustimet pienenevät tai markkinoille pääsyä estetään.
(17) Perustamissopimuksen 81 ja 82 artiklassa vahvistettujen kilpailusääntöjen täytäntöönpanosta 16 päivänä joulukuuta 2002 annetussa neuvoston asetuksessa (EY) N:o 1/2003(5) annetaan jäsenvaltioiden toimivaltaisille viranomaisille toimivalta peruuttaa ryhmäpoikkeuksesta saatava etu sellaisilta teknologiansiirtosopimuksilta, joilla on perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohdan kanssa ristiriidassa olevia vaikutuksia jäsenvaltion alueella tai sellaisella osalla siitä, joka täyttää kaikki erillisten maantieteellisten markkinoiden tunnuspiirteet. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että tämän peruuttamista koskevan toimivallan käyttäminen ei rajoita yhteisön kilpailusääntöjen yhdenmukaista soveltamista sisämarkkinoilla eikä kyseisten sääntöjen soveltamiseksi toteutettujen toimenpiteiden vaikutuksia.
(18) Valvoakseen tehokkaammin sellaisia teknologiansiirtosopimusten rinnakkaisia verkostoja, joilla on samankaltaisia rajoittavia vaikutuksia ja jotka kattavat yli 50 prosenttia tietyistä markkinoista, komission olisi voitava julistaa, ettei tätä asetusta sovelleta kyseisiä markkinoita koskeviin tietynlaisia rajoituksia sisältäviin teknologiansiirtosopimuksiin, ja näin palauttaa tällaiset sopimukset täydellisesti perustamissopimuksen 81 artiklan soveltamisalaan.
(19) Tämän asetuksen olisi katettava ainoastaan käyttöluvan antajan ja käyttöluvan saajan väliset teknologiansiirtosopimukset. Sen olisi katettava tällaiset sopimukset myös silloin, kun niissä asetetaan ehtoja useammalle kaupan tasolle, esimerkiksi vaatimalla käyttöluvan saajaa perustamaan erityinen jakelujärjestelmä ja määrittelemällä velvoitteet, jotka käyttöluvan saajan on asetettava tai jotka se voi asettaa käyttöluvan nojalla valmistettujen tuotteiden jälleenmyyjille. Tällaisten ehtojen ja velvoitteiden olisi kuitenkin noudatettava toimitus- ja jakelusopimuksiin sovellettavia kilpailusääntöjä. Tällä asetuksella ei saisi myöntää poikkeusta käyttöluvan saajan ja sen ostajien välisille toimitus- ja jakelusopimuksille.
(20) Tämä asetus ei rajoita perustamissopimuksen 82 artiklan soveltamista,
ON ANTANUT TÄMÄN ASETUKSEN:
1 artikla
Määritelmät
1. Tässä asetuksessa sovelletaan seuraavia määritelmiä:
a) "sopimuksella" tarkoitetaan sopimusta, yritysten yhteenliittymän päätöstä tai yhdenmukaistettua menettelytapaa;
b) "teknologiansiirtosopimuksella" tarkoitetaan patenttilisenssisopimusta, taitotiedon käyttölupaa koskevaa sopimusta, tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien käyttölupaa koskevaa sopimusta tai sekamuotoista sopimusta, jossa yhdistetään patenttien, taitotiedon tai tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien käyttölupa, mukaan luettuina kaikki sellaiset sopimukset, jotka sisältävät määräyksiä, jotka koskevat hyödykkeiden myyntiä tai ostamista tai jotka liittyvät muiden immateriaalioikeuksien käyttölupiin tai immateriaalioikeuksien siirtämiseen, edellyttäen että kyseiset määräykset eivät muodosta sopimuksen päätavoitetta ja liittyvät suoraan sopimustuotteiden tuotantoon. Teknologiansiirtosopimuksiksi katsotaan myös patenttien, taitotiedon, tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien tai näiden yhdistelmän siirtäminen, jos osa teknologian käyttämiseen liittyvästä riskistä säilyy siirtäjällä, erityisesti jos siirtämisestä maksettava korvaus riippuu liikevaihdosta, joka siirronsaajalle kertyy siirretyllä teknologialla tuotetuista tuotteista, tuotettujen tuotteiden määrästä tai kyseistä teknologiaa käyttämällä toteutettujen toimintojen lukumäärästä;
c) "vastavuoroisella sopimuksella" tarkoitetaan teknologiansiirtosopimusta, jossa kaksi yritystä myöntää toisilleen samassa sopimuksessa tai erillisissä sopimuksissa patenttien, taitotiedon tai tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien käyttöluvan tai sekamuotoisen käyttöluvan, jossa yhdistetään patenttien, taitotiedon ja tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien käyttölupa, kun käyttöluvat koskevat kilpailevia teknologioita tai niitä voidaan käyttää kilpailevien tuotteiden tuotantoon;
d) "muulla kuin vastavuoroisella sopimuksella" tarkoitetaan teknologiansiirtosopimusta, jossa yksi yritys myöntää toiselle yritykselle patenttien, taitotiedon tai tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien käyttöluvan tai sekamuotoisen käyttöluvan, jossa yhdistetään patenttien, taitotiedon ja tietokoneohjelmiston tekijänoikeuksien käyttölupa, tai jossa kaksi yritystä myöntää toisilleen tällaisen käyttöluvan, mutta kyseiset käyttöluvat eivät koske kilpailevia teknologioita ja niitä ei voida käyttää kilpailevien tuotteiden tuotantoon;
e) "tuotteella" tarkoitetaan tavaraa tai palvelua, välituotteet ja -palvelut sekä lopputuotteet ja -palvelut mukaan luettuina;
f) "sopimustuotteilla" tarkoitetaan käyttöluvan kohteena olevalla teknologialla tuotettuja tuotteita;
g) "immateriaalioikeuksiin" sisältyvät teollisoikeudet, taitotieto, tekijänoikeudet ja lähioikeudet;
h) "patentilla" tarkoitetaan patentteja, patenttihakemuksia, hyödyllisyysmalleja, hyödyllisyysmallien rekisteröintihakemuksia, malleja, puolijohdetuotteiden piirimalleja, lisäsuojatodistuksia lääkkeille tai muille sellaisille tuotteille, joille on mahdollista saada lisäsuojatodistus, ja kasvinjalostajanoikeuksia;
i) "taitotiedolla" tarkoitetaan sellaisten käytännön tietojen kokonaisuutta, jota ei ole patentoitu ja joka on kokemusten ja kokeilun tulosta ja
i) salaista, toisin sanoen ei yleisesti tunnettua eikä helposti saatavilla;
ii) merkityksellistä, toisin sanoen tärkeää ja hyödyllistä sopimustuotteiden tuottamiseksi;
iii) yksilöityä, toisin sanoen kuvailtu niin tarkkaan, että voidaan todentaa salaisuuden ja merkityksellisyyden vaatimusten täyttyminen;
j) "kilpailevilla yrityksillä" tarkoitetaan yrityksiä, jotka kilpailevat merkityksellisillä teknologiamarkkinoilla ja/tai merkityksellisillä tuotemarkkinoilla, jolloin:
i) merkityksellisillä teknologiamarkkinoilla kilpailevat yritykset ovat yrityksiä, jotka antavat käyttölupia kilpaileviin teknologioihin loukkaamatta toistensa immateriaalioikeuksia (todelliset kilpailijat teknologiamarkkinoilla); merkityksellisille teknologiamarkkinoille sisältyvät teknologiat, joita käyttöluvan saaja pitää käyttöluvan kohteena olevaa teknologiaa vastaavina tai sen korvaavina teknologioiden ominaisuuksien, rojaltien ja käyttötarkoituksen perusteella;
ii) merkityksellisillä tuotemarkkinoilla kilpailevat yritykset ovat yrityksiä, jotka ilman teknologiansiirtosopimusta molemmat toimivat merkityksellisillä tuote- ja maantieteellisillä markkinoilla, joilla sopimustuotteita myydään, loukkaamatta toistensa immateriaalioikeuksia (todelliset kilpailijat tuotemarkkinoilla) tai joilla on realistiset edellytykset toteuttaa tarvittavat lisäinvestoinnit tai vastata muista välttämättömistä vaihtokustannuksista voidakseen tulla oikeaan aikaan toistensa immateriaalioikeuksia loukkaamatta merkityksellisille tuote- ja maantieteellisille markkinoille vastauksena suhteellisten hintojen pieneen ja pysyvään nousuun (mahdolliset kilpailijat tuotemarkkinoilla); merkityksellisille tuotemarkkinoille sisältyvät tuotteet, joita ostaja pitää sopimustuotteita vastaavina tai ne korvaavina tuotteiden ominaisuuksien, hinnan ja käyttötarkoituksen perusteella;
k) "valikoivalla jakelujärjestelmällä" tarkoitetaan jakelujärjestelmää, jossa käyttöluvan antaja sitoutuu antamaan käyttöluvan sopimustuotteiden tuotantoon ainoastaan tiettyjen perusteiden mukaisesti valituille käyttöluvan saajille, jotka sitoutuvat olemaan myymättä sopimustuotteita valtuuttamattomille jakelijoille;
l) "yksinoikeudellisella alueella" tarkoitetaan aluetta, jolla ainoastaan yhdellä yrityksellä on lupa tuottaa sopimustuotteita käyttöluvan kohteena olevalla teknologialla rajoittamatta kuitenkaan mahdollisuutta antaa toiselle käyttöluvan saajalle lupa tuottaa sopimustuotteita kyseisellä alueella ainoastaan tietylle asiakkaalle, jos kyseinen toinen käyttölupa on myönnetty vaihtoehtoisen hankintalähteen luomiseksi kyseiselle asiakkaalle;
m) "yksinoikeuteen perustuvalla asiakasryhmällä" tarkoitetaan asiakasryhmää, jolle ainoastaan yksi yritys saa aktiivisesti myydä käyttöluvan kohteena olevalla teknologialla tuotettuja sopimustuotteita;
n) "selvästi erotettavalla parannuksella" tarkoitetaan parannusta, jota voidaan käyttää loukkaamatta käyttöluvan kohteena olevaa teknologiaa.
2. Käsitteet "yritys", "käyttöluvan antaja" ja "käyttöluvan saaja" kattavat myös niihin sidossuhteessa olevat yritykset.
"Sidossuhteessa olevilla yrityksillä" tarkoitetaan:
a) yrityksiä, joissa sopimuspuolella välittömästi tai välillisesti on
i) valtuudet käyttää yli puolta äänimäärästä; tai
ii) valtuudet asettaa enemmän kuin puolet hallintoneuvoston, hallituksen tai yritystä lain mukaan edustavien toimielinten jäsenistä; tai
iii) oikeus johtaa yrityksen liiketoimintaa;
b) yrityksiä, joilla on välittömästi tai välillisesti a alakohdassa luetellut oikeudet tai valtuudet sopimuspuoleen nähden;
c) yrityksiä, joissa b alakohdassa tarkoitetulla yrityksellä on välittömästi tai välillisesti a alakohdassa luetellut oikeudet tai valtuudet;
d) yrityksiä, joissa sopimuspuolella on yhdessä yhden tai useamman a, b tai c alakohdassa tarkoitetun yrityksen kanssa taikka kahdella tai useammalla viimeksi mainituista yrityksistä yhdessä on a alakohdassa luetellut oikeudet tai valtuudet;
e) yrityksiä, joissa a alakohdassa tarkoitetut oikeudet tai valtuudet on yhdessä
i) sopimuspuolilla tai niihin sidossuhteessa olevilla a-d alakohdassa tarkoitetuilla yrityksillä; tai
ii) yhdellä tai useammalla sopimuspuolella taikka yhdellä tai useammalla niihin sidossuhteessa olevalla a-d alakohdassa tarkoitetulla yrityksellä ja yhdellä tai useammalla kolmannella.
2 artikla
Poikkeus
Perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohdan nojalla julistetaan, että perustamissopimuksen 81 artiklan 1 kohtaa ei sovelleta tässä asetuksessa säädetyin edellytyksin kahden yrityksen välisiin teknologiansiirtosopimuksiin, jotka mahdollistavat sopimustuotteiden tuotannon.
Tätä poikkeusta sovelletaan siltä osin kuin näihin sopimuksiin sisältyy 81 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan kuuluvia kilpailunrajoituksia. Tätä poikkeusta sovelletaan niin kauan kuin käyttöluvan kohteena olevaa teknologiaa koskeva immateriaalioikeus on voimassa, se ei ole rauennut tai sitä ei ole mitätöity tai taitotiedon tapauksessa niin kauan kuin taitotieto pysyy salaisena, paitsi jos taitotieto tulee yleisesti tunnetuksi käyttöluvan saajan toiminnan seurauksena, jolloin poikkeusta sovelletaan sopimuksen voimassaoloajan.
3 artikla
Markkinaosuusrajat
1. Jos sopimuksen tehneet yritykset ovat kilpailevia yrityksiä, 2 artiklassa säädettyä poikkeusta sovelletaan sillä edellytyksellä, että osapuolten yhdistetty markkinaosuus ei ylitä 20:tä prosenttia vaikutusalaan kuuluvilla merkityksellisillä teknologia- ja tuotemarkkinoilla.
2. Jos sopimuksen tehneet yritykset eivät ole kilpailevia yrityksiä, 2 artiklassa säädettyä poikkeusta sovelletaan sillä edellytyksellä, että kummankaan osapuolen markkinaosuus ei ylitä 30:tä prosenttia vaikutusalaan kuuluvilla merkityksellisillä teknologia- ja tuotemarkkinoilla.
3. Sovellettaessa 1 ja 2 kohtaa osapuolen markkinaosuus merkityksellisillä teknologiamarkkinoilla määritellään sen perusteella, missä määrin käyttöluvan kohteena olevaa teknologiaa käytetään merkityksellisillä tuotemarkkinoilla. Käyttöluvan antajan markkinaosuus merkityksellisillä teknologiamarkkinoilla on käyttöluvan antajan ja käyttöluvan saajien tuottamien sopimustuotteiden yhdistetty markkinaosuus merkityksellisillä tuotemarkkinoilla.
4 artikla
Vakavimmat kilpailunrajoitukset
1. Jos sopimuspuolina olevat yritykset ovat kilpailevia yrityksiä, 2 artiklassa säädettyä poikkeusta ei sovelleta sopimuksiin, joiden tavoitteena on välittömästi tai välillisesti, yksin tai yhdessä muiden sopimuspuolten määräysvallassa olevien tekijöiden kanssa:
a) rajoittaa sopimuspuolen mahdollisuuksia määrittää hintansa myytäessä tuotteita kolmansille;
b) rajoittaa tuotantoa lukuun ottamatta sopimustuotteiden tuotantoa koskevia rajoituksia, jotka on asetettu käyttöluvan saajalle muussa kuin vastavuoroisessa sopimuksessa tai jotka on asetettu ainoastaan yhdelle käyttöluvan saajalle vastavuoroisessa sopimuksessa;
c) jakaa markkinat tai asiakkaat lukuun ottamatta
i) käyttöluvan saajalle (käyttöluvan saajille) asetettua velvoitetta tuottaa käyttöluvan kohteena olevalla teknologialla ainoastaan yhdellä tai useammalla teknisellä käyttöalalla taikka yksillä tai useammilla tuotemarkkinoilla;
ii) käyttöluvan antajalle ja/tai käyttöluvan saajalle muussa kuin vastavuoroisessa sopimuksessa asetettua velvoitetta olla tuottamatta käyttöluvan kohteena olevalla teknologialla yhdellä tai useammalla teknisellä käyttöalalla taikka yksillä tai useammilla tuotemarkkinoilla tai yksinoikeudellisilla alueilla, jotka on varattu toiselle sopimuspuolelle;
iii) käyttöluvan antajalle asetettua velvoitetta olla antamatta käyttölupaa teknologiaan toiselle käyttöluvan saajalle tietyllä alueella;
iv) käyttöluvan saajalle ja/tai käyttöluvan antajalle muussa kuin vastavuoroisessa sopimuksessa asetettua rajoitusta, joka koskee aktiivista ja/tai passiivista myyntiä toisen sopimuspuolen yksinoikeudelliselle alueelle tai yksinoikeuteen perustuvalle asiakasryhmälle;
v) käyttöluvan saajalle muussa kuin vastavuoroisessa sopimuksessa asetettua rajoitusta, joka koskee myyntiä käyttöluvan antajan toiselle käyttöluvan saajalle myöntämälle yksinoikeudelliselle alueelle tai yksinoikeuteen perustuvalle asiakasryhmälle, edellyttäen että jälkimmäinen ei oman käyttölupansa myöntämisajankohtana ollut kilpaileva yritys;
vi) käyttöluvan saajalle asetettua velvoitetta tuottaa sopimustuotteita ainoastaan omaan käyttöönsä, edellyttäen että käyttöluvan saajaa ei rajoiteta myymästä aktiivisesti ja passiivisesti sopimustuotteita käyttöluvan saajan omien tuotteiden varaosina;
vii) käyttöluvan saajalle muussa kuin vastavuoroisessa sopimuksessa asetettua velvoitetta tuottaa sopimustuotteita ainoastaan tietylle asiakkaalle, jos käyttölupa on myönnetty vaihtoehtoisen hankintalähteen luomiseksi kyseiselle asiakkaalle;
d) rajoittaa käyttöluvan saajan mahdollisuuksia käyttää omaa teknologiaansa tai rajoittaa jonkin sopimuspuolen mahdollisuuksia tehdä tutkimus- ja kehitystyötä, jollei jälkimmäinen rajoitus ole välttämätön, jotta estettäisiin käyttöluvan kohteena olevan taitotiedon paljastaminen kolmansille.
2. Jos sopimuspuolina olevat yritykset eivät ole kilpailevia yrityksiä, 2 artiklassa säädettyä poikkeusta ei sovelleta sopimuksiin, joiden tavoitteena on välittömästi tai välillisesti, yksin tai yhdessä muiden sopimuspuolten määräysvallassa olevien tekijöiden kanssa:
a) rajoittaa sopimuspuolen mahdollisuuksia määrittää hintansa myytäessä tuotteita kolmansille rajoittamatta kuitenkaan mahdollisuutta asettaa enimmäismyyntihinta tai suositella myyntihintaa, edellyttäen, että se ei johda kiinteään tai vähimmäismyyntihintaan jonkin sopimuspuolen käyttämän painostuksen tai tarjoamien kannustimien vuoksi;
b) rajoittaa alueita tai asiakkaita, joille käyttöluvan saaja voi myydä passiivisesti sopimustuotteita, lukuun ottamatta:
i) passiivisen myynnin rajoittamista käyttöluvan antajalle varatulle yksinoikeudelliselle alueelle tai yksinoikeuteen perustuvalle asiakasryhmälle;
ii) passiivisen myynnin rajoittamista käyttöluvan antajan toiselle käyttöluvan saajalle myöntämälle yksinoikeudelliselle alueelle tai yksinoikeuteen perustuvalle asiakasryhmälle kahden ensimmäisen vuoden aikana, jolloin kyseinen toinen käyttöluvan saaja myy sopimustuotteita kyseiselle alueelle tai asiakasryhmälle;
iii) velvoitetta tuottaa sopimustuotteita ainoastaan omaan käyttöönsä, edellyttäen että käyttöluvan saajaa ei rajoiteta myymästä aktiivisesti ja passiivisesti sopimustuotteita käyttöluvan saajan omien tuotteiden varaosina;
iv) velvoitetta tuottaa sopimustuotteita ainoastaan tietylle asiakkaalle, jos käyttölupa on myönnetty vaihtoehtoisen hankintalähteen luomiseksi kyseiselle asiakkaalle;
v) kaupan tukkuportaassa toimivan käyttöluvan saajan loppukäyttäjille suuntautuvan myynnin rajoittamista;
vi) valikoivan jakelujärjestelmän jäsenten harjoittaman myynnin rajoittamista valtuuttamattomille jakelijoille;
c) rajoittaa vähittäisportaassa toimivan valikoivaan jakelujärjestelmään kuuluvan käyttöluvan saajan aktiivista tai passiivista myyntiä loppukäyttäjille; tämä ei kuitenkaan rajoita mahdollisuutta kieltää järjestelmän jäsentä toimimasta valtuuttamattomassa liikkeessä.
3. Jos sopimuspuolina olevat yritykset eivät sopimuksen tekoajankohtana ole kilpailevia yrityksiä, mutta aloittavat kilpailun myöhemmin, sovelletaan koko sopimuksen voimassaoloajan 2 kohtaa eikä 1 kohtaa, jollei sopimukseen myöhemmin tehdä olennaisia muutoksia.
5 artikla
Poikkeuksen ulkopuolelle jäävät rajoitukset
1. Edellä 2 artiklassa säädettyä poikkeusta ei sovelleta seuraaviin teknologiansiirtosopimuksiin sisältyviin velvoitteisiin:
a) käyttöluvan saajalle asetettu välitön tai välillinen velvoite myöntää käyttöluvan antajalle tai käyttöluvan antajan nimeämälle kolmannelle osapuolelle yksinoikeudellinen käyttölupa käyttöluvan kohteena olevaan teknologiaan tekemiinsä selvästi erotettaviin parannuksiin tai omiin uusiin sovelluksiinsa;
b) käyttöluvan saajalle asetettu välitön tai välillinen velvoite siirtää käyttöluvan antajalle tai käyttöluvan antajan nimeämälle kolmannelle osapuolelle kokonaisuudessaan tai osittain oikeudet käyttöluvan kohteena olevaan teknologiaan tekemiinsä selvästi erotettaviin parannuksiin tai omiin uusiin sovelluksiinsa;
c) käyttöluvan saajalle asetettu välitön tai välillinen velvoite olla riitauttamatta käyttöluvan antajalla yhteismarkkinoilla olevien immateriaalioikeuksien pätevyyttä, sanotun kuitenkaan rajoittamatta mahdollisuutta irtisanoa teknologiansiirtosopimus, jos käyttöluvan saaja riitauttaa käyttöluvan kohteena olevan yhden tai useamman immateriaalioikeuden pätevyyden.
2. Jos sopimuspuolina olevat yritykset eivät ole kilpailevia yrityksiä, 2 artiklassa säädettyä poikkeusta ei sovelleta välittömään tai välilliseen velvoitteeseen, jolla rajoitetaan käyttöluvan saajan mahdollisuuksia käyttää omaa teknologiaansa tai jonkin sopimuspuolen mahdollisuuksia tehdä tutkimus- ja kehitystyötä, jollei jälkimmäinen rajoitus ole välttämätön, jotta estettäisiin käyttöluvan kohteena olevan taitotiedon paljastaminen kolmansille.
6 artikla
Peruuttaminen yksittäisissä tapauksissa
1. Komissio voi peruuttaa tämän asetuksen soveltamisesta saatavan edun asetuksen (EY) N:o 1/2003 29 artiklan 1 kohdan mukaisesti, jos se katsoo yksittäisessä tapauksessa, että teknologiansiirtosopimuksella, johon sovelletaan 2 artiklassa säädettyä poikkeusta, kuitenkin on vaikutuksia, jotka ovat ristiriidassa perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohdan kanssa, ja erityisesti jos
a) kolmansien teknologian pääsy markkinoille rajoittuu, esimerkiksi seurauksena samankaltaisten rajoittavien sopimusten, joissa kielletään käyttöluvan saajia käyttämästä kolmansien osapuolten teknologiaa, rinnakkaisten verkostojen kumulatiivisesta vaikutuksesta;
b) mahdollisten käyttöluvan saajien pääsy markkinoille rajoittuu, esimerkiksi seurauksena samankaltaisten rajoittavien sopimusten, joissa kielletään käyttöluvan antajia myöntämästä käyttölupia muille käyttöluvan saajille, rinnakkaisten verkostojen kumulatiivisesta vaikutuksesta;
c) osapuolet eivät käytä käyttöluvan kohteena olevaa teknologiaa ja tähän ei ole objektiivisesti pätevää syytä.
2. Jos 2 artiklassa säädetyn poikkeuksen soveltamisalaan kuuluvalla teknologiansiirtosopimuksella on yksittäisessä tapauksessa perustamissopimuksen 81 artiklan 3 kohdan kanssa ristiriidassa olevia vaikutuksia jäsenvaltion alueella tai sellaisella osalla siitä, joka täyttää kaikki erillisten maantieteellisten markkinoiden tunnuspiirteet, kyseisen jäsenvaltion kilpailuviranomainen voi peruuttaa tämän asetuksen soveltamisesta saatavan edun tällä alueella asetuksen (EY) N:o 1/2003 29 artiklan 2 kohdan mukaisesti samoissa olosuhteissa kuin tämän artiklan 1 kohdassa säädetään.
7 artikla
Tämän asetuksen soveltamatta jättäminen
1. Asetuksen N:o 19/65/ETY 1 a artiklan nojalla samankaltaisten teknologiansiirtosopimusten rinnakkaisten verkostojen kattaessa yli 50 prosenttia merkityksellisistä markkinoista komissio voi säätää asetuksella, että tätä asetusta ei sovelleta teknologiansiirtosopimuksiin, jotka sisältävät erityisiä kyseisiin markkinoihin liittyviä rajoituksia.
2. Edellä 1 kohdan mukaista asetusta ei sovelleta ennen kuin kuuden kuukauden kuluttua sen antamisesta.
8 artikla
Markkinaosuusrajojen soveltaminen
1. Edellä 3 artiklassa säädettyjä markkinaosuusrajoja sovellettaessa noudatetaan jäljempänä tässä kohdassa asetettuja sääntöjä.
Markkinaosuus lasketaan markkinoilla toteutuneen myynnin arvon pohjalta. Jos myynnin arvosta ei ole saatavissa tietoja, asianomaisen yrityksen markkinaosuuden määrittämisessä voidaan käyttää arvioita, jotka perustuvat muihin markkinoita koskeviin luotettaviin tietoihin, mukaan lukien markkinoilla toteutuneet myyntimäärät.
Markkinaosuus lasketaan edellistä kalenterivuotta koskevien tietojen perusteella.
Edellä 1 artiklan 2 kohdan toisen alakohdan e alakohdassa tarkoitettujen yritysten markkinaosuus jaetaan tasan niiden yritysten kesken, joilla on 1 artiklan 2 kohdan toisen alakohdan a alakohdassa luetellut oikeudet tai valtuudet.
2. Jos 3 artiklan 1 kohdassa tarkoitettu markkinaosuus on alun perin enintään 20 prosenttia tai 3 artiklan 2 kohdassa tarkoitettu markkinaosuus enintään 30 prosenttia, mutta myöhemmin nousee kyseisen tason yläpuolelle, 2 artiklassa säädetyn poikkeuksen soveltaminen jatkuu kaksi peräkkäistä kalenterivuotta sen vuoden jälkeen, jolloin 20 tai 30 prosentin markkinaosuusraja ylittyi ensimmäisen kerran.
9 artikla
Kumoaminen
Kumotaan asetus (EY) N:o 240/96.
Viittauksia kumottuun asetukseen pidetään viittauksina tähän asetukseen.
10 artikla
Siirtymäkausi
Perustamissopimuksen 81 artiklan 1 kohdassa vahvistettua kieltoa ei sovelleta 1 päivän toukokuuta 2004 ja 31 päivän maaliskuuta 2006 välisenä aikana 30 päivänä huhtikuuta 2004 jo voimassa olleisiin sopimuksiin, jotka eivät täytä tämän asetuksen mukaisia poikkeuksen edellytyksiä mutta jotka täyttivät asetuksen (EY) N:o 240/96 mukaiset edellytykset 30 päivänä huhtikuuta 2004.
11 artikla
Asetuksen voimassaoloaika
Tämä asetus tulee voimaan 1 päivänä toukokuuta 2004.
Sen voimassaolo päättyy 30 päivänä huhtikuuta 2014.
Tämä asetus on kaikilta osiltaan velvoittava, ja sitä sovelletaan sellaisenaan kaikissa jäsenvaltioissa.
Tehty Brysselissä 27 päivänä huhtikuuta 2004.