32001L0029
L 167/10
ОФИЦИАЛЕН ВЕСТНИК НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ
ДИРЕКТИВА 2001/29/ЕО НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 22 май 2001 година
относно хармонизирането на някои аспекти на авторското право и сродните му права в информационното общество
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за създаване на Европейската общност, и по-специално член 47, параграф 2, членове 55 и 95 от него,
като взеха предвид предложението на Комисията (1),
като взеха предвид становището на Икономическия и социален комитет (2),
в съответствие с процедурата, предвидена в член 251 от Договора (3),
като имат предвид, че:
(1)
Договорът предвижда създаването на вътрешен пазар и установяването на система, която да гарантира, че няма нарушаване на конкуренцията във вътрешния пазар. Хармонизирането на законодателствата на държавите-членки в областта на авторското право и сродните му права допринася за постигането на тези цели.
(2)
На заседанието си в Корфу на 24 и 25 юни 1994 г. Европейският съвет подчерта необходимостта от създаване на обща и гъвкава правна рамка на общностно равнище, за да се насърчи развитието на информационното общество в Европа. Това inter alia изисква съществуването на вътрешен пазар на нови продукти и услуги. Важни законови актове на Общността за гарантиране на такава регулаторна рамка са вече приети или предстои да бъдат приети. Авторското право и сродните му права играят важна роля в този контекст, тъй като закрилят и стимулират развитието и търговията на нови продукти и услуги, както и създаването и използването на творческото им съдържание.
(3)
Предложеното хармонизиране ще допринесе за прилагането на четирите свободи на вътрешния пазар и се отнася до спазването на основните принципи на правото, и особено на правото на собственост, включително интелектуалната собственост и свободата на изразяване и на обществения интерес.
(4)
Хармонизирана правна рамка в областта на авторското право и сродните му права, като се повишава правната сигурност и едновременно с това се осигурява високо ниво на закрила на интелектуалната собственост, ще насърчи значителни инвестиции в творческите и иновационни дейности, включително в инфраструктурата на мрежи, и ще доведе на свой ред до растеж и засилена конкуренция на европейската промишленост както в областта на предоставянето на съдържание, така и в тази на информационните технологии и по-общо в голям брой промишлени и културни сектори. Това ще гарантира заетостта и насърчи създаването на нови работни места.
(5)
Технологичното развитие умножи и разнообрази насоките за творческа дейност, производство и използване. Ако закрилата на интелектуалната собственост не изисква нови концепции, съществуващото законодателство в областта на авторското право и сродните му права следва да бъде адаптирано и допълнено, за да отговори адекватно на икономическата реалност, като нови форми на използване.
(6)
Без хармонизиране на общностно равнище законодателните дейности на национално равнище, които вече са започнати в редица държави-членки, за да се отговори на технологичните предизвикателства, биха могли да доведат до значителни различия в закрилата и чрез тях до ограничения на свободното движение на услуги и стоки, които съдържат, или се основават на интелектуална собственост, което би предизвикало ново фрагментиране на вътрешния пазар и законодателна несъгласуваност. Последиците от такива законодателни несъответствия и правна несигурност ще станат по-значителни с по-нататъшното развитие на информационното общество, което вече значително е увеличило трансграничното ползване на интелектуална собственост. Това развитие следва да продължи. Значителните правни несъответствия и несигурност по отношение на закрилата могат да затруднят осъществяването на икономии от мащаба за нови продукти и услуги, съдържащи авторско право и сродните му права.
(7)
Следователно правната рамка на Общността за закрила на авторското право и сродните му права трябва също да бъде адаптирана и допълнена, доколкото е необходимо, за безпрепятственото функциониране на вътрешния пазар. За тази цел тези национални разпоредби в областта на авторското право и сродните му права, които се различават в значителна степен във всяка държава-членка или които пораждат правна несигурност, затрудняваща безпрепятственото функциониране на вътрешния пазар и правилното развитие на информационното общество в Европа, следва да бъдат адаптирани, като е важно да се избегне държавите-членки да реагират по несъгласуван начин на технологичното развитие. В замяна на това не е необходимо да се премахнат или предотвратят различия, които не засягат неблагоприятно функционирането на вътрешния пазар.
(8)
Различните социални, обществени и културни последици на информационното общество изискват да се вземат предвид специфичните характеристики на съдържанието на продуктите и услугите.
(9)
Всяка хармонизация на авторското право и сродните му права трябва да се основава на висока степен на закрила, тъй като такива права са основни за интелектуалното творчество. Тяхната защита спомага, за да гарантира поддържането и развитието на творческия процес в интерес на авторите, артистите изпълнители, продуцентите, потребителите, културата, промишлеността и публиката като цяло. Интелектуалната собственост следователно е призната за неразделна част от собствеността.
(10)
Ако авторите или артистите изпълнители следва да продължат творческата си и артистична работа, те трябва да получат съответно възнаграждение за използването на техните произведения, както и продуцентите, за да бъдат в състояние да финансират това произведение. Инвестициите, необходими за създаването на продукти като звукозаписи, филми или аудио-визуално произведение, и на услуги, например услугите „до поискване“, са значителни. Необходима е адекватна правна закрила на правата върху интелектуална собственост, за да се гарантира наличието на такова възнаграждение и за да се гарантира възможността за задоволителна възвръщаемост от тези инвестиции.
(11)
Строга и ефективна система за защита на авторското право и сродните му права е един от основните начини, които позволяват да се гарантира на европейското културно творчество и продуценство получаването на необходимите средства и да се запази независимостта и достойнството на творците и изпълнителите.
(12)
Адекватната защита на произведенията, обект на авторското право и обектите на сродните му права, е също от голямо значение от културна гледна точка. Член 151 от Договора изисква Общността да отчита културните аспекти в своите действия.
(13)
Общо търсене и съгласувано прилагане на европейско равнище на технически мерки за защита на произведения и други закриляни обекти, и за гарантиране на необходимата информация за правата придобиват голямо значение, доколкото тези мерки имат за крайна цел прилагането на принципите и гаранциите, установени в закона.
(14)
Настоящата директива следва да насърчи разпространението на знанието и културата чрез закрила на произведения и други закриляни обекти, като се предвиждат изключения или ограничения в обществения интерес за целите на образованието и преподаването.
(15)
Дипломатическата конференция, която се проведе под егидата на Световната организация за интелектуална собственост (СОИС) през декември 1996 г., доведе до приемането на два нови договора, а именно Договора на СОИС за авторското право и Договора на СОИС за изпълнения и звукозаписи, разглеждащи съответно закрилата на автори и закрилата на изпълнители и продуценти на звукозаписи. Тези договори актуализират международната закрила на авторското право и на сродните му права в значителна степен, а именно по отношение на така наречения „електронен бележник“, и усъвършенстват средствата за борба с пиратството в световен мащаб. Общността и голяма част от държавите-членки вече са подписали договорите и е в ход процесът за изготвяне на процедури за ратификация на договорите от Общността и държавите-членки. Настоящата директива също има за цел прилагането на някои от новите международни задължения.
(16)
Въпросът за отговорността за дейности, осъществени в среда на мрежа, се отнася не само до авторското право и сродните му права, но и до други области като клевета, заблуждаваща реклама или имитация на търговските марки. Този въпрос се разглежда хоризонтално в Директива 2000/31/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 8 юни 2000 г. за някои правни аспекти на услугите на информационното общество, и по-специално на електронната търговия във вътрешния пазар („Директива за електронната търговия“) (4), която изяснява и хармонизира различни правни въпроси, отнасящи се до услугите на информационното общество, включително електронната търговия. Настоящата директива следва да бъде приложена в срок, аналогичен на този, определен за директивата за електронната търговия, тъй като гореупомената директива предвижда хармонизирана рамка от принципи и разпоредби, отнасящи се inter alia до важни части на настоящата директива. Настоящата директива не накърнява разпоредбите, отнасящи се до отговорността в посочената директива.
(17)
Необходимо е, особено в светлината на изискванията, произтичащи от цифровата среда, да се гарантира, че организациите за колективно управление постигат по-високо ниво на рационализация и прозрачност по отношение спазването на правилата на конкуренцията.
(18)
Настоящата директива не накърнява правилата, които съществуват в държавите-членки по отношение на управлението на правата, напр. разширени колективни лицензи.
(19)
Моралните права на титулярите на права следва да се упражняват съгласно законодателството на държавите-членки и разпоредбите на Бернската конвенция за закрила на литературните и художествени произведения, Договора на СОИС за авторско право и Договора на СОИС за изпълнения и звукозаписи. Такива морални права остават извън обхвата на настоящата директива.
(20)
Настоящата директива се основава на принципите и правилата, вече установени в директиви, понастоящем в сила в тази област, и по-специално Директиви 91/250/ЕИО (5), 92/100/ЕИО (6), 93/83/ЕИО (7), 93/98/ЕИО (8) и 96/9/ЕО (9) и развива тези принципи и правила, и ги поставя в контекста на информационното общество. Разпоредбите на настоящата директива следва да се прилагат, без да се накърняват разпоредбите на гореупоменатите директиви, освен ако в настоящата директива не е предвидено друго.
(21)
Настоящата директива следва да определи приложното поле на действията, предмет на правото на възпроизвеждане по отношение на различни бенефициери. Това следва да се извърши в съответствие с достиженията на правото на Европейския съюз. Необходимо е да се даде на тези действия широко определение, за да се гарантира правна сигурност във вътрешния пазар.
(22)
Целта за оказване на адекватна подкрепа на разпространението на културата не трябва да бъде постигната, като се жертва строгата закрила на правата или като се толерират незаконни форми на разпространение на имитирани или пиратски произведения на изкуството.
(23)
Настоящата директива следва да хармонизира в по-голяма степен правото на автора на съобщаване на публиката. Настоящото право следва да се разбира в широк смисъл, като обхваща всяко съобщаване на публиката, която не присъства на мястото, откъдето произхожда разгласяването. Това право следва да обхваща всяко такова предаване или препредаване на произведение на публиката по жичен или безжичен път, включително аудио-визуално излъчване. Това право не обхваща други действия.
(24)
Правото да се предоставят на разположение на публиката закриляни обекти, посочени в член 3, параграф 2, следва да се разбира като обхващащо всички действия на предоставяне на такъв обект на разположение на публиката, която не присъства на мястото, откъдето произхожда актът на предоставяне на разположение и като необхващащо други действия.
(25)
Правната несигурност по отношение на естеството и нивото на закрила на действия на предаване при поискване по мрежи на произведения, закриляни от авторското право, и на обекти, закриляни от сродните му права, следва да бъде преодоляна, като се предвиди хармонизирана закрила на общностно равнище. Следва да бъде ясно, че всички притежатели на права, признати съгласно настоящата директива, имат изключителното право да предоставят на разположение на публиката произведения, закриляни от авторското право или друг закрилян обект, чрез интерактивни предавания при поискване. Такива интерактивни предавания при поискване се характеризират с факта, че всеки може да има достъп до тях от място и във време, което той избира индивидуално.
(26)
По отношение на предоставяне на разположение на услуги при поискване от радио- и телевизионните организации на собствени програми, съдържащи музика от търговски звукозаписи като неразделна част от тези продукции, трябва да се насърчи сключването на колективни договори за лицензиране, за да се улесни уреждането на съответните права.
(27)
Самото предоставяне на физически съоръжения, които имат за цел да позволят или реализират разгласяването, не представлява само по себе си разгласяване по смисъла на настоящата директива.
(28)
Закрилата на авторското право съгласно настоящата директива включва изключителното право върху контрола на разпространението на произведение върху материализиран носител. Първата продажба в Общността на оригинала на произведение или на копия от него от притежателя на правото или с негово съгласие изчерпва правото на контрол върху препродажбата на този предмет в Общността. Това право следва да не се изчерпва по отношение на оригинала или на копия от него, продадени от притежателя на правото или с негово съгласие извън Общността. Правото на използване и правото на отдаване под наем за автори са установени в Директива 92/100/ЕИО. Правото на разпространение, предвидено в настоящата директива, не накърнява разпоредбите, отнасящи се до правото на използване и правото на отдаване под наем, съдържащи се в глава I от посочената директива.
(29)
Въпросът за изчерпване на правото не възниква в случая на услуги, и по-специално на онлайн услуги. Това също се прилага за материализирано копие на произведение или друг обект, реализиран от ползвател на такава услуга със съгласието на притежателя на право. Следователно същото се отнася до използването и отдаването под наем на оригинала и на копията на произведения или друг обект, които са услуги по своята същност. За разлика от CD-ROM или CD-I, при които интелектуалната собственост е включена в материалния носител, а именно стока, всяка онлайн услуга е в действителност акт, който следва да подлежи на разрешително, когато авторското право или сродните му права предвиждат това.
(30)
Правата, посочени в настоящата директива, могат да бъдат прехвърлени, преотстъпени или да бъдат предмет на договорни лицензи, без да се накърнява съответното национално законодателство в областта на авторското право и сродните му права.
(31)
Трябва да се поддържа справедлив баланс между правата и интересите на различните категории притежатели на права, както и на различните категории притежатели на права и ползватели на закриляни обекти. Съществуващите изключения и ограничения по отношение на правата, както са определени от държавите-членки, следва да бъдат преоценени с оглед новата електронна среда. Съществуващите различия в изключенията и ограниченията по отношение на някои ограничени действия имат пряко отрицателно въздействие върху функционирането на вътрешния пазар в областта на авторското право и сродните му права. Такива различия могат да се задълбочат с оглед по-нататъшното развитие на трансграничното използване на произведения и презграничните дейности. За да се гарантира правилното функциониране на вътрешния пазар, такива изключения и ограничения следва да бъдат определяни по-хармонично. Степента на тяхната хармонизация следва да се основава на въздействието им върху безпрепятственото функциониране на вътрешния пазар.
(32)
Настоящата директива съдържа изчерпателен списък на изключенията и ограниченията по отношение на правото на възпроизвеждане и правото на публично съобщаване. Някои изключения или ограничения се прилагат само за правото на възпроизвеждане, ако е уместно. Този списък отчита надлежно различните правни традиции на държавите-членки, като в същото време цели гарантирането на функциониращ вътрешен пазар. Държавите-членки следва да постигнат съгласувано прилагане на тези изключения и ограничения, които ще бъдат оценени при бъдещото преразглеждане на разпоредбите относно прилагането.
(33)
Изключителното право на възпроизвеждане следва да е предмет на изключение, за да се разрешат някои действия на временно възпроизвеждане, които имат инцидентен или преходен характер, съставляващи неразделна и основна част от технологичния процес, и се извършват с единствената цел да позволят ефективно предаване в мрежа между трети страни от посредник или законно използване на произведение или друг закрилян обект. Съответните действия на възпроизвеждане не би следвало да имат собствена икономическа стойност. Доколкото отговарят на тези условия, това изключение обхваща изключения, които позволяват осъществяването на браузинг, както и действия на кашинг, включително тези, които позволяват ефективното функциониране на системите за предаване, при условие че посредникът не изменя информацията и не пречи на законното използване на технологията, широко призната и използвана от промишлеността за получаване на данни за използването на информацията. Използване се счита за законно, когато е разрешено от титуляра на права или не е ограничено от закона.
(34)
Държавите-членки следва да имат правото да предвидят някои изключения или ограничения в някои случаи като използването за образователни или научноизследователски цели в полза на държавните учреждения като библиотеките и архивите, с цел отразяване на актуални събития, за цитиране, за използване от лица с увреждания, за целите на обществената безопасност и за целите на административни или съдебни производства.
(35)
В някои случаи на изключения или ограничения притежателите на права следва да получат справедливо обезщетение, за да бъдат обезщетени в достатъчна степен за използването на произведенията им или на други закриляни обекти. При определянето на формата, на подробните условия и възможното ниво на такова справедливо обезщетение следва да се отчетат конкретните обстоятелства за всеки случай. За оценяване на тези обстоятелства полезен критерий би била потенциалната вреда за притежателите на права, произтичаща от въпросното действие. В случаи, когато притежателите на права вече са получили плащане под друга форма, например като част от лицензионна такса, конкретно или специфично плащане би могло да не се дължи. Нивото на справедливо обезщетение следва изцяло да вземе предвид степента на използване на техническите мерки за защита, определени в настоящата директива. В някои случаи, когато накърняването на титуляра на права е минимално, би могло да не възниква задължение за плащане.
(36)
Държавите-членки могат също да предвидят справедливо обезщетение за притежатели на права, когато прилагат незадължителните разпоредби за изключения или ограничения, които не изискват такова обезщетение.
(37)
Съществуващите национални режими в областта на репрографията не създават големи препятствия за вътрешния пазар. На държавите-членки трябва да се разреши да предвидят изключение или ограничение по отношение на репрографията.
(38)
На държавите-членки следва да се разреши да предвидят изключение или ограничение по отношение на правото на възпроизвеждане за някои видове възпроизвеждане на аудио, визуален или аудио-визуален материал за лично използване, придружено от справедливо обезщетение. Това може да включва въвеждането или поддържането на схеми за възнаграждение за обезщетяване на притежателите на права за претърпените вреди. Въпреки че различията между тези схеми за възнаграждение засягат функционирането на вътрешния пазар, тези различия по отношение на възпроизвеждане за лично ползване по аналогов път не би трябвало да оказват значително въздействие върху развитието на информационното общество. Копирането за лично ползване по цифров път може да е по-разпространено и да има по-големи икономически последици. Поради това следва да се отдаде необходимото внимание на различията между цифровото и аналоговото копиране за лично ползване и да се направи разграничение между тях в някои аспекти.
(39)
Когато се прилага изключението или ограничението за копиране за лично ползване, държавите-членки следва да отдадат необходимото внимание на технологичното и икономическо развитие, и по-специално по отношение на цифровото копиране за лично използване и схемите за възнаграждение, когато съществуват технически мерки за ефикасна защита. Тези изключения или ограничения не следва да възпрепятстват използването на технически мерки или тяхното прилагане срещу всяко действие на заобикаляне на закона.
(40)
Държавите-членки могат да предвидят изключение или ограничение в полза на някои учреждения с нестопанска цел като обществено достъпни библиотеки и други аналогични институции, както и архивите. От друга страна това следва да се ограничи до някои специални случаи, обхванати от правото на възпроизвеждане. Такова изключение или ограничение не следва да обхваща ползване, извършващо се в контекста на онлайн доставка на закриляни произведения или други закриляни обекти. Настоящата директива следва да не накърнява правото на държавите-членки да дерогират изключителното право на публично заемане в съответствие с член 5 от Директива 92/100/ЕИО. Поради това следва да се насърчават конкретни договори или лицензи, които - без да нарушават равновесието - са благоприятни за такива учреждения и осъществяването на тяхната задача за разпространение.
(41)
При прилагане на изключението или ограничението по отношение на записи с инцидентен характер, извършвани от излъчващи организации, уточнено е, че съоръженията на излъчващата организация включват тези на лице, действащо от името и под отговорността на излъчващата организация.
(42)
При прилагане на изключението или ограничението за нетърговски образователни и научноизследователски цели, включително дистанционно обучение, нестопанският характер на въпросната дейност следва да бъде определена от тази дейност като такава. Организационната структура и начините за финансиране на съответното учреждение не са решаващи фактори в това отношение.
(43)
Във всеки случай е важно държавите-членки да приемат всички необходими мерки за улесняване на достъпа до произведения на лица с увреждания, които представляват пречка при използването на самите произведения, и да се обърне особено внимание на достъпните формати.
(44)
Когато се прилагат изключенията и ограниченията, предвидени в настоящата директива, това следва да се извършва в съответствие с международните задължения. Такива изключения и ограничения не може да се прилагат по начин, който накърнява законните интереси на притежателя на права или противоречи на нормалното използване на неговото произведение или на друг закрилян обект. Предвиждането на такива изключения или ограничения от държавите-членки следва по-специално надлежно да отразява нарасналото икономическо въздействие, което може да имат такива изключения или ограничения в контекста на новата електронна среда. Следователно обхватът на някои изключения или ограничения може да е необходимо да бъде още по-ограничен по отношение на ново използване на произведения, закриляни от авторското право или други закриляни обекти.
(45)
Изключенията и ограниченията, посочени в член 5, параграфи 2, 3 и 4, не следва въпреки това да предотвратят определянето на договорните отношения, имащи за цел осигуряването на справедливо обезщетение за притежателите на права, доколкото националното законодателство го позволява.
(46)
Използването на посредничество би могло да помогне на ползвателите и притежателите на права да решат споровете. Комисията, в сътрудничество с държавите-членки в рамките на Комитета за контакти, следва да проведе проучване, за да разгледа нови правни средства за уреждане на спорове по отношение на авторското право и сродните му права.
(47)
Технологичното развитие ще позволи на притежателите на права да използват технически мерки, които имат за цел да предотвратят или ограничат действия, които не са разрешени от титулярите на авторско право, на някое от сродните му права или на право sui generis върху база данни. Въпреки това съществува опасност, че биха могли да бъдат извършени незаконни дейности, за да се позволи или улесни заобикалянето на техническата защита, предвидена от тези мерки. За да се избегнат фрагментирани правни подходи, които могат да възпрепятстват функционирането на вътрешния пазар, необходимо е да се предвиди хармонизирана правна закрила срещу действия на заобикалянето на ефективните технически мерки и срещу предоставянето на устройства или услуги за тази цел.
(48)
Такава правна закрила следва да бъде осигурена по отношение на техническите мерки, които ефективно ограничават неразрешени действия от притежателите на авторско право, сродни права или на sui generis право върху база данни, без въпреки това да се възпрепятства нормалната работа на електронното оборудване и неговото технологично развитие. Такава правна закрила не предполага задължение да се приведат в съответствие съоръженията, продуктите, компонентите или услугите с техническите мерки, доколкото споменатите съоръжения, продукти, компоненти или услуги не попадат под забраната на член 6. Такава правна закрила следва да спазва принципа на пропорционалност и не следва да забранява тези устройства или дейности, които имат търговско значима цел или използване, различни от заобикалянето на техническата защита. И по-специално защитата не следва да възпрепятства изследванията в областта на криптографията.
(49)
Правната закрила на технологичните мерки не накърнява прилагането на национални разпоредби, които могат да забранят личното притежаване на устройства, продукти или компоненти, предназначени за заобикаляне на технически мерки.
(50)
Такава хармонизирана правна закрила не засяга специфичните разпоредби за закрила, предвидена съгласно Директива 91/250/ЕИО. И по-специално тя не следва да се прилага за защитата на технологичните мерки, използвани във връзка с компютърни програми, която изключително се разглежда в тази директива. Тя не следва нито да възпрепятства, нито да попречи на развитието или използването на всяко средство за заобикаляне на техническа мярка, която е необходима да направи възможно предприемането на действия в съответствие с условията на член 5, параграф 3 или член 6 от Директива 91/250/ЕИО. Членове 5 и 6 от посочената директива единствено определят изключения от изключителните права, приложими към компютърните програми.
(51)
Правната закрила на техническите мерки се прилага, без да се накърнява общественият ред, както е определено в член 5 или обществената сигурност. Държавите-членки следва да насърчават доброволните мерки, предприети от притежателите на права, включително сключването и изпълнението на споразумения между притежателите на права и други заинтересовани страни, за да се позволи постигането на целите на някои изключения или ограничения, предвидени в националното законодателство в съответствие с настоящата директива. При отсъствието на такива доброволни мерки или на споразумения от този вид в разумен срок, държавите-членки следва да предприемат подходящи мерки, за да осигурят притежателите на права да предоставят на бенефициерите на упоменатите изключения или ограничения подходящи средства, за да извлекат полза от тях, като изменят приложена техническа мярка или чрез други средства. Въпреки това, за да се предотврати злоупотреба с такива мерки, взети от притежателя на права, включително в рамките на споразуменията, или взети от държава-членка, всички технически мерки, приложени в изпълнение на такива мерки, следва да се ползват от правна закрила.
(52)
По същия начин при прилагането на изключение или ограничение за копиране за лично ползване в съответствие с член 5, параграф 2, буква б), държавите-членки следва да насърчават използването на доброволни мерки, за да позволят постигането на целите на такова изключение или ограничение. Ако в разумен срок не се вземат такива доброволни мерки, които да направят възможно възпроизвеждането за лично ползване, държавите-членки могат да вземат мерки, които да позволят на бенефициерите на съответното изключение или ограничение да се възползват от него. Доброволни мерки, взети от притежателите на права, включително споразумения между притежателите на права и други заинтересовани страни, както и мерки, взети от държавите-членки, не възпират притежателите на права да използват технически мерки, които са съвместими с изключенията или ограниченията за копирането за лично ползване в националното законодателство в съответствие с член 5, параграф 2, буква б), като се взима предвид условието за справедливо обезщетение съгласно тази разпоредба и възможното разграничаване между различните условия на използване в съответствие с член 5, параграф 5, като например контролиране броя на екземплярите. С цел да се предотврати злоупотреба с тези мерки, всички технически мерки, приложени в тяхно изпълнение, следва да се ползват с правна закрила.
(53)
Закрилата на техническите мерки следва да гарантира сигурна среда за предлагането на интерактиви услуги до поискване по такъв начин, че да се осигури публичен достъп до произведенията или други обекти на място и във време, самостоятелно избрано от публиката. Когато такива услуги се уреждат от договорни разпоредби, първа и втора алинея на член 6, параграф 4 следва да не се прилагат. Неинтерактивни форми на онлайн използване следва да останат обект на тези разпоредби.
(54)
Важен напредък е отбелязан в международната стандартизация на техническите системи за идентификация на произведения и закриляни обекти в цифров формат. В среда, в която мрежите заемат все по-голямо място, разликите между техническите мерки биха могли да доведат до несъвместимост между системите в Общността. Съвместимостта и взаимодействието на различните системи следва да бъдат насърчавани. Желателно би било в много голяма степен да се насърчи развитието на глобални системи.
(55)
Технологичното развитие ще улесни разпространението на произведения, в частност по мрежи, и това ще породи необходимостта притежателите на права да идентифицират по-добре произведението или друг обект, автора или друг притежател на права и да предоставят информация за условията на използване на произведението или друг обект, за да се улесни управлението на правата, които са им присъщи. Притежателите на права следва да бъдат насърчавани да използват знаци, означаващи - освен информацията, посочена по-горе - inter alia разрешителното им, когато произведенията или други закриляни обекти се разпространяват по мрежите.
(56)
Въпреки това съществува опасност от извършване на незаконни дейности, които имат за цел премахване или изменяне на представената в електронен вид информация за управлението на правата, отнасяща се за произведението или обекта, или имаща за цел да разпространи, внесе за разпространение, излъчи, публично да разгласи или предостави на разположение произведения или други закриляни обекти, от които такава информация е била премахната без разрешение. За да се избегнат фрагментирани правни подходи, които могат потенциално да възпрепятстват функционирането на общия пазар, необходимо е да се предвиди хармонизирана правна закрила срещу дейности от такова естество.
(57)
Системите за информация относно режима на правата, посочени по-горе, могат, в зависимост от тяхното проектиране, да обработват лични данни за схемите за потребление на закрилян обект от гражданите и позволяват наблюдение на поведение онлайн. Тези технически средства следва в техническите им функции да включват принципите на защита на личния живот съгласно Директива 95/46/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 24 октомври 1995 г. относно защита на физическите лица при обработка на лични данни и за свободно движение на тези данни (10).
(58)
Държавите-членки следва да предвиждат ефективни санкции и средства за правна защита при накърняване на правата и задълженията, определени в настоящата директива. Те следва да вземат всички необходими мерки, за да гарантират прилагането на тези санкции и правни средства за защита. Предвидените санкции следва да бъдат ефективни, пропорционални и разубеждаващи, и следва да включват възможност за предявяване на претенции за щети и/или съдебно постановяване на запрещение и - ако е уместно - изземване на материала, предмет на нарушението.
(59)
В цифровата среда, и по-специално услугите на посредници, могат да се използват все повече от трети лица за извършване на нарушения. В много случаи такива посредници са в състояние да сложат край на тези нарушения. Следователно, без да се засягат никакви други санкции или средства за правна защита, които могат да използват, притежателите на права трябва да имат възможност да поискат съдебна забрана по отношение на посредник, който предава в мрежа фалшификат, извършен от трето лице, на закриляно произведение или обект. Тази възможност следва да бъде предвидена, дори когато действията на посредника са предмет на изключение съгласно член 5. Редът и условията, отнасящи се до такава съдебна забрана, би трябвало да се определят от националното законодателство на държавите-членки.
(60)
Закрилата, предвидена в настоящата директива, следва да не накърнява националните правни разпоредби или разпоредбите на Общността в други области като индустриалната собственост, защитата на данните, услугите за условен достъп, достъп до обществени документи и правилото за хронология на използване на медиите, което може да се отрази на закрилата на авторското право или на сродните му права.
(61)
С цел да се спази Договорът на СОИС за изпълненията и звукозаписите, Директиви 92/100/ЕИО и 93/98/ЕИО следва да бъдат изменени,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
ГЛАВА I
ЦЕЛ И ПРИЛОЖНО ПОЛЕ
Член 1
Обхват
1. Настоящата директива се отнася до правната закрила на авторското право и на сродните му права в рамките на вътрешния пазар, като се поставя особено ударение върху информационното общество.
2. С изключение на случаите, посочени в член 11, настоящата директива запазва и не засяга по никакъв начин съществуващите разпоредби на Общността, отнасящи се до:
а)
правната закрила на компютърните програми;
б)
право на отдаване под наем, право на отдаване в заем и някои права, отнасящи се до авторското право в областта на интелектуалната собственост;
в)
авторското право и сродните му права, приложими към излъчването на програми чрез спътник и препредаване чрез кабел;
г)
срока на закрила на авторското право и някои сродни права;
д)
правната закрила на бази данни.
ГЛАВА II
ПРАВА И ИЗКЛЮЧЕНИЯ
Член 2
Право на възпроизвеждане
Държавите-членки предвиждат изключителното право да разрешават или забраняват пряко или непряко, временно или постоянно възпроизвеждане по какъвто и да е начин и под каквато и да е форма, изцяло или частично:
а)
за авторите - на техните произведения;
б)
за артистите изпълнители - на фиксирането на техните изпълнения;
в)
за продуценти на звукозаписи - на техните звукозаписи;
г)
за продуцентите - на първото фиксиране на филми, по отношение на оригинала и копията на техните филми;
д)
за радио- и телевизионните организации - за фиксирането на техните излъчвания, независимо дали тези излъчвания са предавани по жичен път или по въздуха, включително чрез кабел или спътник.
Член 3
Право на публично разгласяване на произведения и право на предоставяне на публично разположение на други закриляни обекти
1. Държавите-членки предоставят на авторите изключително право да разрешават или забраняват публичното разгласяване на техни произведения по жичен или безжичен път, включително предоставяне на публично разположение на техни произведения по такъв начин, че всеки може да има достъп до тях от място и във време, самостоятелно избрани от него.
2. Държавите-членки предвиждат за авторите изключително право да разрешават или забраняват предоставяне на публично разположение по жичен или безжичен път по такъв начин, че всеки да има достъп до тях от място и във време, самостоятелно избрани от него:
а)
за изпълнителите - на фиксиранията на техните изпълнения;
б)
за продуценти на звукозаписи - на техните звукозаписи;
в)
за продуцентите - на първото фиксиране на филми, на оригинала и копията на техните филми;
г)
за радио- и телевизионните организации - за фиксирането на техните излъчвания, независимо дали тези излъчвания са предавани по жичен път или по въздуха, включително чрез кабел или спътник.
3. Правата, посочени в параграфи 1 и 2, не се изчерпват чрез акт на публично разгласяване или предоставяне на публично разположение, както е определено в настоящия член.
Член 4
Право на разпространение
1. Държавите-членки предвиждат за авторите по отношение на оригинала на техните произведения или на техни копия изключителното право да разрешават или забраняват всякаква форма на публично разпространяване чрез продажба или по друг начин.
2. Правото на разпространение не се изчерпва в Общността по отношение на оригинала или копия от произведението, освен когато първата продажба или друго прехвърляне на собствеността в Общността на този обект се извършва от притежателя на права или с неговото съгласие.
Член 5
Изключения и ограничения
1. Временни действия на възпроизвеждане, посочени в член 2, които имат преходен или инцидентен характер, които представляват неразделна и съществена част от технологичния процес и чиято единствена цел е да позволи:
а)
предаването в мрежа между трети лица чрез посредник или
б)
законно използване
на произведение или закрилян обект, и които нямат самостоятелно стопанско значение, се освобождават от правото на възпроизвеждане, предвидено в член 2.
2. Държавите-членки могат да предвидят изключения или ограничения от правото на възпроизвеждане, предвидено в член 2, в следните случаи:
а)
по отношение на възпроизвеждане върху хартия или друг подобен носител, извършено чрез каквато и да е фотографска техника или някакъв друг процес, който има подобни резултати с изключение на нотни листове, при условие че притежателите на права получават справедливо обезщетение;
б)
по отношение на възпроизвеждане върху какъвто и да е носител, извършвано от физическо лице за лично ползване и за цели, които нямат пряко или косвено търговски характер, при условие че притежателите на права получават справедливо обезщетение, което отчита прилагането или неприлагането на технически мерки, посочени в член 6 по отношение на съответните произведения или обект;
в)
по отношение на специфични действия на възпроизвеждане, извършвани от общодостъпни библиотеки, учебни заведения или музеи, или от архивни учреждения, които нямат за цел пряка или непряка икономическа или търговска изгода;
г)
по отношение на временни записи на произведения, извършени от радио- и телевизионни организации чрез техни собствени средства и за собствените им предавания; съхраняването на записи в официален архив може да бъде позволено с оглед на изключителната им документална стойност;
д)
по отношение на възпроизвеждане на излъчвания, извършвани от социални заведения с нестопанска цел, болници или затвори, при условие че притежателите на права получават справедливо обезщетение.
3. Държавите-членки могат да предвидят изключения или ограничения по отношение на правата, предвидени в членове 2 и 3, в следните случаи:
а)
използване с единствена цел за илюстриране при преподаване или научни изследвания, с уговорка да се посочи източникъта, освен ако това не се окаже невъзможно, включително името на автора, доколкото е оправдано от преследваната нетърговска цел;
б)
използване в полза на хора с увреждания, което е пряко свързано с увреждането и няма търговски характер, доколкото се изисква от конкретното увреждане;
в)
възпроизвеждане от пресата, разгласяване на обществото (публиката) или предоставяне на разположение на публикувани статии по актуални икономически, политически или религиозни въпроси, или излъчени произведения или други закриляни обекти от същия характер, в случаи когато такова използване не е изрично запазено и доколкото източникът, включително името на автора, е посочен, или използването на произведения или други закриляни обекти във връзка със съобщаването на актуални събития, доколкото е оправдано от преследваната цел за информираност и доколкото източникът, включително името на автора, е посочен, освен ако това се окаже невъзможно;
г)
цитати за целите като критика или обзор, при условие че се отнасят до произведение или друг закрилян обект, който вече е предоставен законно на разположение на публиката, и че - освен ако това се окаже невъзможно - е посочен източникът, включително името на автора, и че тяхното използване е в съответствие със справедливата практика и доколкото се изисква от конкретната цел;
д)
използване за целите на обществената сигурност или за гарантиране на правилно протичане или отразяване на административно или съдебно производство или парламентарна практика;
е)
използване на политически речи, както и откъси от публични лекции или подобни произведения или закриляни обекти, доколкото е оправдано от целта на информираност и при условие че източникът, включително името на автора, е посочен, освен когато това се окаже невъзможно;
ж)
използване по време на религиозни церемонии или официални церемонии, организирани от обществената власт;
з)
използване на произведения на архитектурата или скулптурата, създадени с цел да бъдат поставени постоянно на обществени места;
и)
случайно включване на произведение или на друг закрилян обект в друг продукт;
й)
използване с цел рекламиране на публично представяне или продажба на произведения на изкуството, доколкото е необходимо за рекламирането на събитието, с изключение на друго използване с търговска цел;
к)
използване за целите на карикатурата, пародията или имитацията на друго литературно произведение;
л)
използване във връзка с демонстрация или ремонт на оборудване;
м)
използване на произведение на изкуството под формата на сграда или чертеж, или план на сграда за целите на реконструкцията на сградата;
н)
използване чрез разгласяване или предоставяне на разположение за целите на частно изследване или проучване на отделни лица от публиката чрез специализирани терминали в помещенията на ведомствата, посочени в параграф 2, буква в), на произведения или други закриляни обекти, които са част от тяхната колекция и не подлежат на условията за покупка или лицензия;
о)
използване в някои други по-маловажни случаи, за които вече съществуват изключения или ограничения в националното законодателство, при условие че те се отнасят само за аналогично използване и не засягат свободното движение на стоки и услуги в Общността, без да се накърняват другите изключения и ограничения, съдържащи се в настоящия член.
4. Когато държавите-членки могат да предвидят изключение или ограничения по отношение на правото за възпроизвеждане съгласно параграфи 2 и 3, те могат също да предвидят изключение или ограничение по отношение на правото на разпространение, както е посочено в член 4, доколкото е оправдано от целта на разрешеното възпроизвеждане.
5. Изключенията и ограниченията, предвидени в параграфи 1, 2, 3 и 4, се прилагат само в някои специални случаи, които не засягат нормалното използване на произведението или друг закрилян обект, и не засягат неоправдано законните интереси на притежателя на права.
ГЛАВА III
ЗАЩИТА НА ТЕХНОЛОГИЧНИТЕ МЕРКИ И ИНФОРМАЦИЯ ОТНОСНО РЕЖИМА НА ПРАВА
Член 6
Задължения по отношение на техническите мерки
1. Държавите-членки предвиждат адекватна правна защита срещу заобикалянето на всяка ефективна технологична мярка, която лицето извършва, като знае или има достатъчно основания да счита, че тя или той преследва тази цел.
2. Държавите-членки предвиждат адекватна правна защита срещу производството, вноса, разпространението, продажбата, наемането, рекламата за продажба или наемане, или притежаване за търговски цели на устройства, продукти или компоненти, или предоставянето на услуги, които:
а)
насърчават, рекламират или продават с цел заобикаляне на защитата, или
б)
имат само ограничена търговско значима цел или използване, различно от заобикаляне на защитата, или
в)
са предимно проектирани, произведени, адаптирани или осъществени с цел да позволят или улеснят заобикалянето на защитата
на всяка ефикасна техническа мярка.
3. За целите на настоящата директива изразът „технологична мярка“ означава технология, устройство или компонент, който в нормалния ход на работата си е предназначен да предотврати или ограничи действия по отношение на произведения или други обекти, защитени от закона, които не са разрешени от притежателя на авторско право или право, сродно на авторското право, както предвижда законът, или на правото sui generis, предвидено в глава III от Директива 96/9/ЕО. Технологичните мерки се считат за „ефективни“, когато закриляно произведение или друг закрилян от закона обект е контролиран от титулярите на права чрез прилагането на контрол на достъпа или защитен процес като кодиране, замъгляване или друго преобразуване на произведението или на друг обект, закрилян от закона или механизъм за контрол върху копието, който постига целта за защита.
4. Независимо от правната защита, предвидена в параграф 1, при липсата на доброволни мерки, взети от притежателите на права, включително споразумения между притежателите на права и други заинтересовани страни, държавите-членки вземат съответни мерки, за да гарантират притежателите на права да предоставят на бенефициера изключение или ограничение, предвидено в националното законодателство в съответствие с член 5, параграф 2, буква а), параграф 2, буква в), параграф 2, буква г), параграф 2, буква д), параграф 3, буква б) или параграф 3, буква д), средствата за ползване на изключението или ограничението, доколкото е необходимо да се възползват от това изключение или ограничение и когато бенефициерът има законен достъп до засегнатото защитено произведение или обект.
Държава-членка може да вземе такива мерки по отношение на бенефициер на изключение или ограничение, предвидено в съответствие с член 5, параграф 2, буква б), освен ако възпроизвеждането за лично ползване е било направено вече възможно от притежателите на права, доколкото е необходимо, за да се ползва съответното изключение или ограничение, и в съответствие с разпоредбите на член 5, параграф 2, буква б) и параграф 5, без да се възпрепятстват притежателите на права да приемат адекватни мерки по отношение броя на копията в съответствие с тези разпоредби.
Технологичните мерки, приложени доброволно от притежателите на права, включително тези, приложени в изпълнение на мерките, приети от държавите-членки, се ползват от правната защита, предвидена в параграф 1.
Разпоредбите на първа и втора алинея не се прилагат за произведения или други защитени обекти, предоставени на разположение на публиката съгласно договорените условия на споразумение по такъв начин, че отделните лица от публиката да имат достъп до тях от място и по време, индивидуално избрано от тях.
Когато този член се прилага в контекста на Директиви 92/100/ЕИО и 96/9/ЕО, настоящият параграф се прилага mutatis mutandis.
Член 7
Задължения относно информация за режима на правата
1. Държавите-членки предвиждат адекватна правна защита срещу всяко лице, което извършва съзнателно и без разрешение някое от следните действия:
а)
премахване или промяна на представена в електронна форма информация за режима на правата;
б)
разпространението, вноса с цел разпространение, излъчването, разгласяването или предоставянето на разположение на публиката на произведения или на други обекти, защитени по силата на настоящата директива или на глава III на Директива 96/9/ЕО, от които е била премахната или изменена представена в електронна форма информация за режима на правата без разрешение,
ако такова лице знае или има достатъчно основания да предполага, че като извършва това, то подбужда, позволява, улеснява или прикрива нарушаване на авторското право или на сродните му права, както е предвидено от закона или на sui generis правото, предвидено в глава III на Директива 96/9/ЕО.
2. По смисъла на настоящата директива изразът „информация за режима на правата“ означава всяка информация, предоставена от притежателите на права, която идентифицира произведението или друг защитен обект, посочен в настоящата директива или обхванат от sui generis правото, предвидено в глава III на Директива 96/9/ЕО, автора или друг притежател на права, или информация за условията за използване на произведението, или друг защитен обект, както и номер или код, представляващи такава информация.
Първата алинея се прилага, когато някой от тези елементи на информацията е приложен към копието или се отбелязва във връзка с разгласяването на публиката на произведение или друг обект, определен от настоящата директива или обхванат от sui generis правото, предвидено в глава III на Директива 96/9/ЕО.
ГЛАВА IV
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 8
Санкции и средства за правна защита
1. Държавите-членки предвиждат съответни санкции и средства за правна защита по отношение на нарушения на правата и задълженията, определени в настоящата директива, и вземат всички необходими мерки, за да гарантират прилагането на тези санкции и средства за правна защита. Санкциите са ефективни, съразмерни и възпиращи.
2. Всяка държава-членка взема необходимите мерки, за да гарантира притежателите на права, чиито интереси са засегнати от нарушаващата дейност, извършена на тяхна територия, да могат да предявят иск за щети и/или да поискат налагането на съдебна забрана и при необходимост изземване на материала на нарушението, както и на съоръжения, продукти или компоненти, посочени в член 6, параграф 2.
3. Държавите-членки гарантират притежателите на права да могат да поискат издаването налагането на съдебна забрана срещу посредници, чиито услуги се използват от трети лица за нарушаване на авторското право или на сродно на него право.
Член 9
Продължително прилагане на други правни разпоредби
Настоящата директива не засяга разпоредбите, отнасящи се по-специално до патентното право, търговските марки, правата върху дизайна, полезните модели, топографиите на полупроводникови изделия, печатарските шрифтове, условния достъп, достъпа до кабела на радио- и телевизионните услуги, опазването на националните съкровища, изискванията по отношение на правния депозит, законодателството в областта на ограничителните практики и нелоялната конкуренция, търговските тайни, сигурността, поверителността, защита на данните и на личния живот, достъпа до публични документи, договорното право.
Член 10
Прилагане по време
1. Разпоредбите на настоящата директива се прилагат по отношение на всички произведения и други обекти, посочени в настоящата директива, които на 22 декември 2002 г. са защитени от законодателството на държавите-членки в областта на авторското право и сродните му права или които отговарят на критериите за защита съгласно разпоредбите на настоящата директива или разпоредбите, посочени в член 1, параграф 2.
2. Настоящата директива се прилага, без да засяга сключените актове и придобитите преди 22 декември 2002 г. права.
Член 11
Технически изменения
1. С настоящото Директива 92/100/ЕИО се изменя, както следва:
а)
член 7 се заличава;
б)
член 10, параграф 3 се заменя със следния текст:
„3. Ограничението се прилага само в някои специални случаи, които не противоречат на нормалното използване на обекта и не увреждат необосновано законните интереси на притежателя на правото.“
2. Член 3, параграф 2 от Директива 93/98/ЕИО се заменя със следния текст:
„2. Правото на продуцентите на звукозаписи изтича 50 години след извършване на фиксирането. Въпреки това, ако звукозаписът е законно публикуван в този период, гореупоменатите права изтичат 50 години след датата на първото законно публикуване. Ако не е извършено законно публикуване в посочения в първото изречение период и звукозаписът е законно разгласен на публиката в този период, горепосочените права изтичат 50 години след датата на първото законно разгласяване на публиката.
Въпреки това, ако поради изтичане на срока на закрила, дадена съгласно настоящия параграф във версията му преди изменението с Директива 2001/29/ЕО на Европейския парламент и Съвета от 22 май 2001 г. относно хармонизиране на някои аспекти на авторското право и сродните му права в информационното общество (11), правата на продуцентите на звукозаписи не са вече закриляни на 22 декември 2002 г., този параграф не може да има за резултат да закриля отново тези права.
Член 12
Заключителни разпоредби
1. Най-късно до 22 декември 2004 г. и на всеки три години след това Комисията представя на Европейския парламент, на Съвета и на Икономическия и социален комитет доклад за прилагането на настоящата директива, в който inter alia въз основа на конкретна информация, предоставена от държавите-членки, разглежда по-специално прилагането на членове 5, 6 и 8 с оглед развитието на цифровия пазар. В случая на член 6, тя разглежда по-специално дали този член осигурява достатъчно ниво на закрила и дали действия, разрешени от закона, са неблагоприятно засегнати от използването на ефективни технически мерки. Тя представя при необходимост, и по-специално за да гарантира функционирането на вътрешния пазар съгласно член 14 от Договора, предложения за изменение на настоящата директива.
2. Закрилата на правата, сродни на авторското право, предвидена в настоящата директива, запазва и не засяга по никакъв начин закрилата на авторското право.
3. С настоящата директива се създава Комитет за контакти. Той се състои от представители на компетентните власти на държавите-членки. Той се председателства от представител на Комисията и заседава или по инициатива на председателя, или по искане на делегацията на държава-членка.
4. Задачите на комитета са:
а)
да разглежда въздействието на настоящата директива върху функционирането на вътрешния пазар и да сигнализира за евентуални трудности;
б)
да организира консултации по всички въпроси, произтичащи от прилагането на настоящата директива;
в)
да улеснява обмена на информация за съответното развитие на законодателството и на съдебната практика, както и за съответното икономическо, социално, културно и технологично развитие;
г)
да действа като форум за оценка на цифровия пазар на произведения и други обекти, включително копиране за лично ползване и използването на технологични мерки.
Член 13
Прилагане
1. Държавите-членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими за да се съобразят с настоящата директива, преди 22 декември 2002 г. Те незабавно информират Комисията за това.
Когато държавите-членки приемат тези мерки, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът на позоваване се определят от държавите-членки.
2. Държавите-членки съобщават на Комисията текста на разпоредбите на националното законодателство, които те приемат в областта, уредена с настоящата директива.
Член 14
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила в деня на публикуването ѝ в Официален вестник на Европейските общности.
Член 15
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите-членки.
Съставено в Брюксел на 22 май 2001 година.
Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivi 2001/29/EY,
annettu 22 päivänä toukokuuta 2001,
tekijänoikeuden ja lähioikeuksien tiettyjen piirteiden yhdenmukaistamisesta tietoyhteiskunnassa
EUROOPAN PARLAMENTTI JA EUROOPAN UNIONIN NEUVOSTO, jotka
ottavat huomioon Euroopan yhteisön perustamissopimuksen ja erityisesti sen 47 artiklan 2 kohdan sekä 55 ja 95 artiklan,
ottavat huomioon komission ehdotuksen(1),
ottavat huomioon talous- ja sosiaalikomitean lausunnon(2),
noudattavat perustamissopimuksen 251 artiklassa määrättyä menettelyä(3),
sekä katsovat seuraavaa:
(1) Perustamissopimuksessa säädetään sisämarkkinoiden perustamisesta sekä sellaisen järjestelmän luomisesta, jolla varmistetaan, että kilpailu sisämarkkinoilla ei vääristy. Jäsenvaltioiden tekijänoikeutta ja lähioikeuksia koskevien lakien yhdenmukaistaminen edistää näiden tavoitteiden saavuttamista.
(2) Korfussa 24 ja 25 päivänä kesäkuuta 1994 kokoontunut Eurooppa-neuvosto korosti, että on tarpeen luoda yhteisön tasolla yleinen ja joustava oikeudellinen kehys tietoyhteiskunnan kehityksen edistämiseksi Euroopassa. Tämä edellyttää muun muassa uusien tuotteiden ja palvelujen sisämarkkinoita. Merkittävää yhteisön lainsäädäntöä, jolla varmistetaan tällainen sääntelykehys, on jo olemassa tai sen valmistelu on jo pitkällä. Tekijänoikeudella ja lähioikeuksilla on tässä yhteydessä tärkeä asema, koska niillä suojataan ja edistetään uusien tuotteiden ja palvelujen kehittämistä ja markkinointia sekä niiden luovan sisällön luomista ja hyödyntämistä.
(3) Ehdotettu yhdenmukaistaminen edistää sisämarkkinoiden neljän vapauden toteuttamista ja liittyy erityisesti niiden oikeudellisten perusperiaatteiden noudattamisen, jotka koskevat omaisuutta, henkinen omaisuus mukaan lukien, sekä ilmaisunvapautta ja yleistä etua.
(4) Tekijänoikeuden ja lähioikeuksien oikeudellisten puitteiden yhdenmukaistaminen lisää oikeusvarmuutta ja täyttää henkisen omaisuuden korkeatasoisen suojan vaatimukset sekä edistää siten merkittäviä investointeja luovuuteen ja innovaatioon, mukaan lukien verkostoinfrastruktuuriin, mikä puolestaan johtaa Euroopan teollisuuden kasvuun ja sen kilpailukyvyn parantumiseen sekä sisällöllisen tarjonnan että tietotekniikan osalta ja yleisemmin monilla teollisuuden ja kulttuurin aloilla. Tämä ylläpitää työllisyyttä ja edistää uusien työpaikkojen luomista.
(5) Tekninen kehitys on moninkertaistanut ja monipuolistanut luomisen, tuotannon ja hyödyntämisen välineitä. Vaikka henkisen omaisuuden suojaamiseksi ei tarvita uusia käsitteitä, nykyistä tekijänoikeutta ja lähioikeuksia koskevaa oikeutta olisi mukautettava ja täydennettävä, jotta se vastaisi riittävästi taloudellisia tosiseikkoja kuten uusia hyödyntämismuotoja.
(6) Koska alalla ei ole yhteisön tasolla suoritettu yhdenmukaistamista, useat jäsenvaltiot ovat teknisiin haasteisiin vastatakseen jo ryhtyneet kansallisella tasolla lainsäädäntötoimiin, jotka voivat aiheuttaa merkittäviä suojaan liittyviä eroja ja siten rajoittaa henkistä omaisuutta sisältävien tai niihin perustuvien palvelujen ja tuotteiden vapaata liikkuvuutta, mikä voi johtaa sisämarkkinoiden pirstoutumiseen ja epäjohdonmukaisuuksiin lainsäädännössä. Lainsäädännöllisten erojen ja epävarmuuden vaikutus kasvaa, kun tietoyhteiskunta, joka on jo suuresti lisännyt rajat ylittävää henkisen omaisuuden hyödyntämistä, kehittyy edelleen. Tämä kehitys jatkuu, ja sen kuuluukin jatkua. Merkittävät oikeudelliset erot ja epävarmuus suojan osalta voivat estää uusia, tekijänoikeuteen ja lähioikeuksiin sidoksissa olevia tuotteita ja palveluja saavuttamasta suurtuotannon etuja.
(7) Tekijänoikeuden ja lähioikeuksien suojan oikeudellista yhteisön kehystä on tämän vuoksi myös mukautettava ja täydennettävä siltä osin kuin se on tarpeen sisämarkkinoiden moitteettoman toiminnan varmistamiseksi. Tämän vuoksi olisi mukautettava niitä kansallisia tekijänoikeutta ja lähioikeuksia koskevia säännöksiä, jotka vaihtelevat merkittävästi jäsenvaltiosta toiseen tai aiheuttavat oikeudellista epävarmuutta, mikä haittaa sisämarkkinoiden moitteetonta toimintaa ja tietoyhteiskunnan asianmukaista kehittämistä Euroopassa. Lisäksi olisi vältettävä epäjohdonmukaisia kansallisia vastauksia teknisen kehityksen asettamiin haasteisiin, kun taas eroja, jotka eivät vaikuta haitallisesti sisämarkkinoiden toimintaan, ei tarvitse poistaa tai estää.
(8) Tietoyhteiskunnan erilaiset sosiaaliset, yhteiskunnalliset ja kulttuuriset vaikutukset edellyttävät, että tuotteiden ja palvelujen sisällön erityispiirteet otetaan huomioon.
(9) Tekijänoikeuden ja lähioikeuksien yhdenmukaistamisen on perustuttava suojan korkeaan tasoon, koska nämä oikeudet ovat ratkaisevan tärkeitä henkisen luomistyön kannalta. Niiden suojaaminen auttaa varmistamaan luovuuden ylläpitämisen ja kehittymisen niin tekijöiden, esittäjien, tuottajien, kuluttajien, kulttuurin, teollisuuden kuin suuren yleisön etujen mukaisesti. Tämän vuoksi henkisen omaisuuden tunnustetaan olevan erottamaton osa omaisuuden käsitettä.
(10) Voidakseen jatkaa luovaa ja taiteellista työtään tekijöiden tai esittäjien on saatava asianmukainen korvaus työnsä käyttämisestä, kuten myös tuottajien voidakseen rahoittaa tällaista työtä. Tuotteiden kuten äänitteiden, elokuvien tai multimediatuotteiden sekä esimerkiksi tilauspalvelujen kaltaisten palvelujen tuottamiseen vaadittavat investoinnit ovat merkittäviä. Henkistä omaisuutta koskevien oikeuksien riittävä oikeudellinen suoja on tarpeen, jotta tämän korvauksen saatavuus voidaan taata ja mahdollistaa näille investoinneille riittävä tuotto.
(11) Täsmällinen ja tehokas järjestelmä tekijänoikeuden ja lähioikeuksien suojaamiseksi on yksi tärkeimmistä keinoista varmistaa, että eurooppalaisella kulttuuria luovalla toiminnalla ja kulttuurituotannolla on käytettävissä tarpeelliset voimavarat, ja taata, että teosten tekijät ja esittäjät voivat toimia riippumattomina ja arvonsa mukaisesti.
(12) Tekijänoikeuden alaan kuuluvien teosten ja lähioikeuksien alaan kuuluvan aineiston riittävä suoja on erittäin tärkeä myös kulttuurin kannalta. Perustamissopimuksen 151 artiklassa edellytetään, että yhteisö ottaa toiminnassaan huomioon kulttuuriin liittyvät näkökohdat.
(13) On ensisijaisen tärkeää etsiä yhdessä ja soveltaa johdonmukaisesti Euroopan tasolla sellaisia teknisiä toimenpiteitä, joiden tarkoituksena on suojata teoksia ja muuta aineistoa ja taata oikeuksia koskevat tarpeelliset tiedot, koska näiden toimenpiteiden tarkoituksena on viime kädessä toteuttaa lainsäädännössä vahvistetut periaatteet ja takuut.
(14) Tämän direktiivin olisi edistettävä oppimista ja kulttuuria suojaamalla teoksia ja muuta aineistoa sallien kuitenkin yleisen edun nimissä tehdyt poikkeukset ja rajoitukset koulutus- ja opetustarkoituksiin.
(15) Maailman henkisen omaisuuden järjestön (WIPO) piirissä joulukuussa 1996 järjestetty diplomaattikokous hyväksyi kaksi uutta sopimusta, WIPOn tekijänoikeussopimuksen ja WIPOn esitys- ja äänitesopimuksen, joista ensin mainittu koskee tekijöiden ja jälkimmäinen esittävien taiteilijoiden ja äänitetuottajien suojaa. Näillä sopimuksilla saatetaan tekijänoikeuden ja lähioikeuksien kansainvälistä suojaa merkittävästi ajan tasalle myös niin kutsutun digitaalisen asialistan osalta ja parannetaan keinoja torjua piratismia maailmanlaajuisesti. Yhteisö ja jäsenvaltioiden enemmistö ovat jo allekirjoittaneet nämä sopimukset ja ne ovat ryhtyneet toimenpiteisiin sopimusten ratifioimiseksi. Tämän direktiivin avulla edistetään myös eräiden uusien kansainvälisten velvoitteiden täytäntöönpanoa.
(16) Verkostoympäristössä tapahtuvia toimintoja koskeva vastuu liittyy tekijänoikeuden ja lähioikeuksien lisäksi myös esimerkiksi kunnianloukkauksiin, harhaanjohtavaan mainontaan tai tavaramerkkisuojan loukkaamiseen, ja sitä käsitellään laaja-alaisesti tietoyhteiskunnan palveluja, erityisesti sähköistä kaupankäyntiä, sisämarkkinoilla koskevista tietyistä oikeudellisista näkökohdista 8 päivänä kesäkuuta 2000 annetussa Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivissä 2000/31/EY(4) ("direktiivi sähköisestä kaupankäynnistä"), jossa tietoyhteiskunnan palveluihin, kuten sähköiseen kauppaan, liittyviä oikeudellisia näkökohtia selkiinnytetään ja yhdenmukaistetaan. Tämä direktiivi olisi pantava täytäntöön samanaikaisesti sähköisestä kaupankäynnistä annetun direktiivin kanssa, koska viimeksi mainitun tarkoituksena on tarjota yhdenmukaiset yleiset periaatteet ja säännöt, joilla on merkitystä muun muassa eräiden tämän direktiivin merkittävien osien kannalta. Tämä direktiivi ei rajoita edellä mainitun direktiivin vastuukysymyksiä koskevien säännösten soveltamista.
(17) Erityisesti digitaalisesta ympäristöstä johtuvien vaatimusten vuoksi on välttämätöntä varmistaa, että oikeuksien yhteisvalvontajärjestöt noudattavat kilpailusääntöjä entistä rationaalisemmin ja avoimemmin.
(18) Tämä direktiivi ei vaikuta oikeuksien hallinnointia koskeviin jäsenvaltioiden järjestelyihin, kuten laajennettuihin kollektiivisiin lupiin.
(19) Oikeudenhaltijoiden moraalisia oikeuksia olisi sovellettava jäsenvaltioiden kansallisen lainsäädännön sekä kirjallisten ja taiteellisten teosten suojaamista koskevan Bernin yleissopimuksen, WIPOn tekijänoikeussopimuksen ja WIPOn esitys- ja äänitesopimuksen määräysten mukaisesti. Tällaiset moraaliset oikeudet eivät kuulu tämän direktiivin soveltamisalaan.
(20) Tämä direktiivi perustuu periaatteisiin ja sääntöihin, jotka sisältyvät tällä alalla jo annettuihin voimassa oleviin direktiiveihin, erityisesti direktiiveihin 91/250/ETY(5), 92/100/ETY(6), 93/83/ETY(7), 93/98/ETY(8) ja 96/9/EY(9), ja siinä kehitetään kyseisiä periaatteita ja sääntöjä edelleen ja sovitetaan ne tietoyhteiskuntaan. Tämän direktiivin säännöksillä ei ole tarkoitus vaikuttaa mainittujen direktiivien säännöksiin, ellei tässä direktiivissä toisin säädetä.
(21) Tässä direktiivissä olisi määriteltävä kappaleen valmistamista koskevan oikeuden kattamien toimien ala eri edunsaajien osalta. Tämä olisi tehtävä sopusoinnussa yhteisön säännöstön kanssa. Nämä toimet on tarpeen määritellä laajasti oikeusvarmuuden takaamiseksi sisämarkkinoilla.
(22) Pyrittäessä tukemaan kulttuurin levittämistä asianmukaisella tavalla on huolehdittava siitä, ettei tavoitetta toteuteta luopumalla oikeuksien tiukasta suojasta tai suvaitsemalla väärennettyjen tai laittomasti julkaistujen teosten laitonta levitystä.
(23) Tällä direktiivillä olisi edelleen yhdenmukaistettava tekijän oikeutta välittää teoksia yleisölle. Tämä oikeus tulisi ymmärtää laajasti siten, että se koskee kaikenlaista välittämistä yleisölle, joka ei ole läsnä paikassa, josta välittäminen saa alkunsa. Tämän oikeuden olisi katettava kaikenlainen teoksen siirto ja edelleen siirto yleisölle sekä langallisesti että langattomasti, mukaan lukien yleisradiointi. Tämän oikeuden ei olisi koskettava muita toimia.
(24) Oikeus saattaa 3 artiklan 2 kohdassa tarkoitettu aineisto yleisön saataviin olisi ymmärrettävä siten, että se kattaa tällaisen aineiston kaiken saattamisen sellaisten yleisöön kuuluvien henkilöiden saataviin, jotka eivät ole läsnä paikassa, josta saataville saattaminen saa alkunsa, ja että se ei kata muita toimia.
(25) Tekijänoikeuden suojaamien teosten ja lähioikeuksien suojaaman aineiston tilauksesta verkoissa tapahtuvan siirron suojan luonnetta ja tasoa koskeva oikeudellinen epävarmuus olisi poistettava säätämällä yhdenmukaisesta suojasta yhteisön tasolla. Olisi tuotava selvästi esille, että kaikilla tässä direktiivissä tunnustetuilla oikeudenhaltijoilla olisi oltava yksinoikeus saattaa vuorovaikutteisin tilauksesta tapahtuvin siirroin yleisön saataviin tekijänoikeudella suojattuja teoksia tai mitä tahansa muuta suojattua aineistoa. Tällaiselle tilauksesta tapahtuvalle vuorovaikutteiselle siirrolle on ominaista, että yleisöön kuuluvat henkilöt voivat saada teoksen tai muun suojatun aineiston saataviinsa itse valitsemastaan paikasta ja itse valitsemanaan aikana.
(26) Jotta lähetystoiminnan harjoittajat voisivat tilauspalveluissa saattaa saataviin radio- ja televisiotuotantoa, johon sisältyy kiinteänä osana musiikkia kaupallisista äänitteistä, kollektiivisten käyttölupien myöntämistä koskevia järjestelyjä on rohkaistava kyseisten oikeuksien hankkimisen helpottamiseksi.
(27) Pelkkä aineiston välittämisen mahdollistavien tai toteuttavien välineiden tarjoaminen ei ole tässä direktiivissä tarkoitettua välittämistä.
(28) Tämän direktiivin mukaiseen tekijänoikeuden suojaan sisältyy yksinoikeus valvoa aineelliseen tuotteeseen sisällytetyn teoksen levitystä. Yhteisössä tapahtuva teoksen alkuperäiskappaleen tai sen jäljennösten ensimmäinen myynti, jonka oikeudenhaltija itse suorittaa tai joka suoritetaan hänen suostumuksellaan, johtaa sen oikeuden sammumiseen, joka mahdollistaa yhteisössä tapahtuvan kohteen jälleenmyyntivalvonnan. Tämän oikeuden ei olisi sammuttava teoksen alkuperäiskappaleen tai sen jäljennösten yhteisön ulkopuolella tapahtuneen myynnin vuoksi, jonka oikeudenhaltija itse suorittaa tai joka suoritetaan hänen suostumuksellaan. Tekijöiden vuokraus- ja lainausoikeuksista on säädetty direktiivissä 92/100/ETY. Tässä direktiivissä säädetty levitysoikeus ei rajoita mainitun direktiivin I luvussa olevia säännöksiä vuokraus- ja lainausoikeuksista.
(29) Oikeuksien sammuminen ei koske palveluja eikä varsinkaan suorakäyttöpalveluja. Tämä pätee myös tällaisen palvelun käyttäjän oikeudenhaltijan suostumuksella teoksesta tai muusta aineistosta tekemään fyysiseen kappaleeseen. Näin ollen tämä koskee myös teosten alkuperäiskappaleiden ja jäljennösten tai muun aineiston vuokrausta ja lainausta, jotka ovat luonteeltaan palveluja. Toisin kuin CD-ROMit tai CD-I:t, joissa henkinen omaisuus on sisällytetty aineelliseen tuotteeseen eli esineeseen, jokainen suorakäyttöpalvelu on itse asiassa teko, johon olisi oltava lupa, jos tekijänoikeus tai lähioikeus sitä edellyttää.
(30) Tässä direktiivissä tarkoitetut oikeudet voidaan siirtää tai luovuttaa, tai niihin voidaan myöntää sopimukseen perustuvia käyttöoikeuksia asianomaisen tekijänoikeutta ja lähioikeuksia koskevan kansallisen lainsäädännön mukaisesti.
(31) Eri oikeudenhaltijaryhmien välisten samoin kuin eri oikeudenhaltijaryhmien ja suojatun aineiston käyttäjien välisten oikeuksien ja etujen oikeudenmukainen tasapaino on turvattava. Jäsenvaltioissa säädettyjä nykyisiä poikkeuksia ja rajoituksia näihin oikeuksiin on arvioitava uudelleen uuden sähköisen ympäristön kannalta. Tiettyjä yksinoikeustoimia koskevien poikkeusten ja rajoitusten nykyisillä eroilla on välitön kielteinen vaikutus sisämarkkinoiden toimintaan tekijänoikeuden ja lähioikeuksien alalla. Nämä erot saattavat tulla näkyvämmiksi rajojen ylitse tapahtuvan teosten hyödyntämisen ja rajat ylittävien toimien edelleen lisääntyessä. Sisämarkkinoiden asianmukaisen toiminnan varmistamiseksi nämä poikkeukset ja rajoitukset olisi määriteltävä yhdenmukaisemmin. Yhdenmukaistamisen asteen olisi perustuttava vaikutukseen, joka poikkeuksilla ja rajoituksilla on sisämarkkinoiden moitteettomaan toimintaan.
(32) Tässä direktiivissä annetaan tyhjentävä luettelo poikkeuksista ja rajoituksista kappaleen valmistamista koskevaan oikeuteen ja yleisölle välittämistä koskevaan oikeuteen. Eräät poikkeukset ja rajoitukset koskevat vain kappaleen valmistamista koskevaa oikeutta. Tässä luettelossa otetaan aiheellisella tavalla huomioon jäsenvaltioiden erilaiset oikeudelliset perinteet samalla kun pyritään varmistamaan sisämarkkinoiden asianmukainen toiminta. Jäsenvaltioiden olisi sovellettava näitä poikkeuksia ja rajoituksia yhdenmukaisella tavalla ja tilannetta olisi arvioitava uudelleen tarkasteltaessa sitä tulevaa lainsäädäntöä, jolla tämä direktiivi pannaan täytäntöön.
(33) Yksinoikeudesta kappaleen valmistamiseen olisi poikettava ja sallittava tietty tilapäinen kappaleen valmistaminen, joka on väliaikaista tai satunnaista sekä erottamaton ja välttämätön osa teknistä prosessia ja jonka tarkoituksena on yksinomaan joko mahdollistaa välittäjän suorittama tehokas siirto verkossa kolmansien osapuolien välillä taikka teoksen tai muun aineiston laillinen käyttö. Tällaisella kappaleen valmistamisella ei saisi olla itsenäistä taloudellista merkitystä. Siltä osin kuin nämä edellytykset täyttyvät, tämän poikkeuksen olisi koskettava myös toimia, jotka mahdollistavat selailun sekä aineiston tilapäisen tallentamisen välimuistiin, mukaan lukien siirtojärjestelmien tehokkaan toiminnan mahdollistava tallennus edellyttäen, että välittäjä ei muuta tietoja eikä puutu toimialalla laajalti hyväksytyn ja käytetyn teknologian lailliseen käyttöön saadakseen tietoja talletetun tiedon käytöstä. Käyttöä olisi pidettävä laillisena, jos se on oikeudenhaltijan sallimaa tai jos sitä ei ole lailla rajoitettu.
(34) Jäsenvaltioille olisi annettava mahdollisuus säätää tietyistä poikkeuksista ja rajoituksista, esimerkiksi käytöstä opetustarkoituksiin ja tieteellisiin tarkoituksiin, julkisten laitosten kuten kirjastojen ja arkistojen eduksi, uutisten välittämistä ja lainauksia varten, vammaisten käyttöön, yleistä turvallisuutta edistävään käyttöön sekä käyttöön hallinnollisissa ja oikeudellisissa menettelyissä.
(35) Tietyissä poikkeus- tai rajoitustapauksissa oikeudenhaltijoiden olisi saatava sopiva hyvitys suojattujen teostensa tai muun aineistonsa käytön korvaamiseksi heille riittävällä tavalla. Tällaisen sopivan hyvityksen muotoa, yksityiskohtaisia järjestelyjä ja mahdollista tasoa määritettäessä olisi otettava huomioon kunkin tapauksen erityisolosuhteet. Näitä olosuhteita arvioitaessa käyttökelpoinen peruste voi olla kyseisestä toimesta oikeudenhaltijoille mahdollisesti aiheutuva haitta. Mikäli oikeudenhaltijat ovat jo saaneet maksun jossakin muussa muodossa, esimerkiksi osana lisenssimaksua, mitään erityistä tai erillistä maksua ei voida edellyttää. Sopivan hyvityksen tason määrittämisessä olisi otettava täysin huomioon, missä määrin direktiivissä tarkoitettuja teknisiä suojaustoimenpiteitä on käytetty. Tietyissä tilanteissa, joissa oikeudenhaltijalle koituva haitta on vähäinen, ei velvoitetta maksun suorittamiseen voi syntyä.
(36) Jäsenvaltiot voivat säätää sopivasta hyvityksestä oikeudenhaltijoille myös silloin, kun ne soveltavat sellaisia poikkeuksia tai rajoituksia koskevia valinnaisia säännöksiä, jotka eivät edellytä tällaista hyvitystä.
(37) Nykyiset kansalliset reprografista kopiointia sääntelevät järjestelmät, sikäli kuin niitä on, eivät muodosta merkittäviä esteitä sisämarkkinoille. Jäsenvaltioille olisi sallittava reprografista kopiointia koskevan poikkeuksen tai rajoituksen säätäminen.
(38) Jäsenvaltioilla olisi oltava oikeus säätää poikkeuksesta tai rajoituksesta kappaleen valmistamista koskevaan oikeuteen silloin, kun kyseessä on tietynlainen kappaleen valmistaminen äänite-, kuvatallenne- ja audiovisuaalisesta aineistosta yksityiseen käyttöön sopivaa hyvitystä vastaan. Tähän voi sisältyä oikeudenhaltijoiden menetysten korvausjärjestelmien käyttöönotto tai jatkaminen. Vaikka näiden korvausjärjestelmien erot vaikuttavat sisämarkkinoihin, eroilla ei pitäisi yksityiskäyttöön tapahtuvan analogisen kappaleen valmistamisen osalta olla merkittävää vaikutusta tietoyhteiskunnan kehitykseen. Yksityiskäyttöön tapahtuva digitaalinen kappaleen valmistaminen todennäköisesti yleistyy ja sen taloudellinen merkitys kasvaa. Tämän vuoksi olisi asiaankuuluvalla tavalla otettava huomioon yksityiskäyttöön tapahtuvan digitaalisen ja analogisen kappaleen valmistamisen väliset erot ja näiden valmistustapojen välillä olisi tietyiltä osin tehtävä ero.
(39) Yksityiskäyttöön tapahtuvaa kappaleen valmistamista koskevaa poikkeusta tai rajoitusta soveltaessaan jäsenvaltioiden olisi otettava asianmukaisesti huomioon tekninen ja taloudellinen kehitys varsinkin digitaalisen yksityiskäyttöön tapahtuvan kappaleen valmistamisen ja korvausjärjestelmien osalta, kun tehokkaita teknisiä suojausmenetelmiä on käytettävissä. Nämä poikkeukset tai rajoitukset eivät saisi estää teknisten toimenpiteiden käyttöä tai niiden täytäntöönpanoa kiertämisen estämiseksi.
(40) Jäsenvaltiot voivat säätää poikkeuksesta tai rajoituksesta tiettyjen yleishyödyllisten laitosten, kuten yleisölle avointen kirjastojen ja vastaavien laitosten sekä arkistojen eduksi. Tämä olisi kuitenkin rajoitettava tiettyihin kappaleen valmistamista koskevan oikeuden piiriin kuuluviin erityistapauksiin. Suojattujen teosten tai muun suojatun aineiston suorakäyttötoimituksen yhteydessä tapahtuvan käytön ei ole tarkoitus kuulua tällaisen poikkeuksen tai rajoituksen piiriin. Tätä direktiiviä olisi sovellettava rajoittamatta jäsenvaltioiden mahdollisuutta poiketa yksinomaisesta julkisesta lainausoikeudesta direktiivin 92/100/ETY 5 artiklan mukaisesti. Sen vuoksi olisi edistettävä erityisiä sopimuksia tai lisenssejä, joilla suositaan tasapuolisesti tällaisia laitoksia ja niiden harjoittaman levityksen tavoitteita.
(41) Sovellettaessa yleisradio-organisaatioiden tekemiä lyhytaikaisia tallenteita koskevaa poikkeusta tai rajoitusta, yleisradiotoiminnan harjoittajan omiin välineisiin katsotaan sisältyvän sen puolesta ja sen vastuulla toimivan henkilön välineet.
(42) Sovellettaessa ei-kaupallisia opetus- ja tieteellisiä tutkimustarkoituksia, etäopiskelu mukaan lukien, koskevaa poikkeusta tai rajoitusta kyseisen toiminnan ei-kaupallinen luonne olisi määritettävä toiminnan itsensä perusteella. Asianomaisen laitoksen organisatorinen rakenne ja rahoitusmenetelmät eivät ole tältä osin ratkaisevia.
(43) On kuitenkin tärkeää, että jäsenvaltiot toteuttavat kaikki tarpeelliset toimenpiteet, jotta teokset ovat paremmin sellaisesta vammasta kärsivien henkilöiden saatavilla, joka estää itse teosten käytön, sekä että ne kiinnittävät erityistä huomiota tapoihin saada teokset helpommin saataville.
(44) Tämän direktiivin mukaisia poikkeuksia ja rajoituksia olisi sovellettava kansainvälisten velvoitteiden mukaisesti. Niitä ei saa soveltaa tavalla, joka haittaa oikeudenhaltijan oikeutettuja etuja tai on ristiriidassa hänen teoksensa tai muun aineistonsa tavanomaisen hyödyntämisen kanssa. Jäsenvaltioiden säätäessä näistä poikkeuksista tai rajoituksista olisi erityisesti otettava huomioon lisääntynyt taloudellinen vaikutus, joka tällaisilla poikkeuksilla tai rajoituksilla voi olla uudessa sähköisessä ympäristössä. Tämän vuoksi tiettyjen poikkeusten tai rajoitusten soveltamisalan on ehkä oltava entistäkin rajoitetumpi silloin, kun kyse on tekijänoikeudella suojattujen teosten tai muun aineiston tietyistä uusista käyttötavoista.
(45) Jäljempänä 5 artiklan 2, 3 ja 4 kohdassa tarkoitetut poikkeukset ja rajoitukset eivät kuitenkaan saisi estää sellaisten sopimussuhteiden määrittelyä, joiden tarkoituksena on taata sopiva hyvitys oikeuden haltijoille, jos tämä sallitaan kansallisessa lainsäädännössä.
(46) Sovittelumenettely voi auttaa käyttäjiä ja oikeudenhaltijoita ratkaisemaan riitoja. Komission olisi toteutettava jäsenvaltioiden kanssa yhteyskomiteassa tutkimus uusista oikeudellisista keinoista tekijänoikeutta ja lähioikeuksia koskevien riitojen ratkaisemiseksi.
(47) Tekninen kehitys antaa oikeudenhaltijoille mahdollisuuden käyttää teknisiä toimenpiteitä, joiden tarkoituksena on estää tai rajoittaa toimia, joihin tekijänoikeuden, tekijänoikeuden lähioikeuksien tai tietokantoihin liittyvän sui generis -oikeuden haltijat eivät ole antaneet lupaa. On kuitenkin olemassa sellaisten laittomien toimien vaara, joiden avulla on mahdollista tai entistä helpompaa kiertää näiden toimenpiteiden tarjoama tekninen suoja. Jotta vältettäisiin epäyhtenäisiä oikeudellisia tilanteita, jotka saattaisivat haitata sisämarkkinoiden toimintaa, on tarpeen säätää yhdenmukaisesta oikeudellisesta suojasta tehokkaiden teknisten toimenpiteiden kiertämistä ja tähän tarkoitukseen käytettävien laitteiden ja tuotteiden tai palvelujen tarjoamista vastaan.
(48) Tällaista oikeudellista suojaa olisi annettava teknisille toimenpiteille, jotka tehokkaasti rajoittavat toimia, joihin tekijänoikeuden, tekijänoikeuden lähioikeuksien tai tietokantoihin liittyvän sui generis -oikeuden haltijat eivät ole antaneet lupaa, estämättä kuitenkaan elektronisten laitteiden normaalia toimintaa ja niiden teknistä kehitystä. Tämä oikeudellinen suoja ei velvoita suunnittelemaan laitteita, tuotteita, osia tai palveluita vastaamaan teknisiä toimenpiteitä edellyttäen, että 6 artiklan kielto ei muuten koske kyseistä laitetta, tuotetta, osaa tai palvelua. Tämän oikeudellisen suojan olisi oltava suhteellista, eikä se saisi estää sellaisten laitteiden tai toimintojen käyttöä, joilla on muuta merkittävää kaupallista merkitystä tai käyttöä kuin teknisen suojauksen kiertäminen. Tämän suojan ei erityisesti pitäisi haitata salauksen tutkimusta.
(49) Teknisten toimenpiteiden oikeudellinen suoja ei vaikuta sellaisten kansallisten säännösten soveltamiseen, joiden mukaan teknisten toimenpiteiden kiertämiseen tarkoitettujen laitteiden, tuotteiden tai osien yksityinen hallussapito on kiellettyä.
(50) Tällainen yhdenmukaistettu oikeudellinen suoja ei vaikuta direktiivissä 91/250/ETY säädettyjen erityisten suojasäännösten soveltamiseen. Sitä ei varsinkaan olisi sovellettava tietokoneohjelmien yhteydessä käytettävien teknisten toimenpiteiden suojaamiseen, joka kuuluu yksinomaan mainitun direktiivin alaan. Sen tarkoituksena ei ole ehkäistä eikä estää sellaisten keinojen kehittämistä tai käyttämistä, joilla kierretään tekninen toimenpide, jotka ovat tarpeen direktiivin 91/250/ETY 5 artiklan 3 kohdan tai 6 artiklan mukaisten toimien mahdollistamiseksi. Kyseisen direktiivin 5 ja 6 artiklassa määritellään yksinomaan tietokoneohjelmiin sovellettavia yksinoikeuksia koskevat poikkeukset.
(51) Teknisten toimenpiteiden oikeudellista suojaa sovelletaan sen vaikuttamatta 5 artiklassa kosketeltuun julkiseen etuun tai yleiseen turvallisuuteen. Jäsenvaltioiden olisi edistettävä oikeudenhaltijoiden toteuttamia vapaaehtoisia toimenpiteitä, kuten oikeudenhaltijoiden ja muiden asianomaisten osapuolten välisten sopimusten tekoa ja täytäntöönpanoa, jotta voitaisiin saavuttaa tiettyjen kansallisessa lainsäädännössä säädettyjen poikkeusten ja rajoitusten tavoitteet tämän direktiivin mukaisesti. Jos tällaisia vapaaehtoisia toimenpiteitä tai sopimuksia ei kohtuullisen ajan kuluessa saada aikaan, jäsenvaltioiden olisi toteutettava asianmukaiset toimenpiteet sen varmistamiseksi, että oikeudenhaltijat tarjoavat tällaisiin poikkeuksiin tai rajoituksiin oikeutetuille asianmukaiset keinot hyödyntää niitä joko täytäntöönpantua teknistä toimenpidettä muuttamalla tai muilla keinoin. Jotta estetään oikeudenhaltijoiden esimerkiksi sopimusten puitteissa toteuttamien tai jäsenvaltion toimesta toteutettujen tällaisten toimenpiteiden väärinkäyttö, tällaisia toimenpiteitä täytäntöönpantaessa sovellettujen teknisten toimenpiteiden olisi kuitenkin oltava oikeudellisesti suojattuja.
(52) Pannessaan toimeen 5 artiklan 2 kohdan b alakohdan mukaisen yksityiskäyttöön tapahtuvaa kappaleen valmistamista koskevan poikkeuksen tai rajoituksen jäsenvaltioiden olisi myös edistettävä vapaaehtoisia toimenpiteitä tällaisten poikkeusten tai rajoitusten tavoitteiden saavuttamiseksi. Jollei tällaisia vapaaehtoisia toimenpiteitä yksityiskäyttöön tapahtuvan kappaleen valmistamisen mahdollistamiseksi ole kohtuullisen ajan kuluessa toteutettu, jäsenvaltiot voivat toteuttaa toimenpiteet sen mahdollistamiseksi, että mainittuun poikkeukseen tai rajoitukseen oikeutetut voivat hyödyntää sitä. Oikeudenhaltijoiden toteuttamat vapaaehtoiset toimenpiteet, mukaan lukien oikeudenhaltijoiden ja muiden asianomaisten osapuolten väliset sopimukset, sekä jäsenvaltioiden toteuttamat toimenpiteet, eivät estä oikeudenhaltijoita toteuttamasta 5 artiklan 2 kohdan b alakohdan mukaisesti teknisiä toimenpiteitä, jotka ovat yksityiskäyttöön tapahtuvaa kappaleen valmistamista koskevien kansallisen lainsäädännön poikkeusten tai rajoitusten mukaisia, ottaen huomioon mainitun säännöksen mukainen sopiva hyvitys tarkoitettujen eri käyttöedellytysten mahdollinen pitäminen erillään 5 artiklan 5 kohdan mukaisesti, esimerkiksi valmistettujen kappaleiden määrän valvonnalla. Mainittujen toimenpiteiden väärinkäytön estämiseksi olisi niiden täytäntöönpanemiseksi sovellettavien teknisten toimenpiteiden oltava oikeudellisesti suojattuja.
(53) Teknisten toimenpiteiden suojan olisi turvattava tilauksesta tapahtuvien vuorovaikutteisten palveluiden suojattu tarjonta siten, että yleisö voi saada teoksen tai muun aineiston saataviinsa itse valitsemastaan paikasta ja itse valitsemanaan aikana. Jos näiden palvelujen tarjoaminen perustuu sopimusjärjestelyihin, ei 6 artiklan 4 kohdan ensimmäistä ja toista alakohtaa olisi sovellettava. Näitä säännöksiä olisi edelleen sovellettava sellaisiin suorakäyttötapoihin, jotka eivät ole vuorovaikutteisia.
(54) Digitaalisessa muodossa olevien teosten ja suojatun aineiston yksilöintiä koskevien teknisten järjestelmien kansainvälisessä standardoinnissa on tapahtunut huomattavaa edistystä. Yhä verkottuneemmassa ympäristössä teknisten toimenpiteiden väliset erot voivat johtaa järjestelmien yhteensopimattomuuteen yhteisössä. Eri järjestelmien yhteensopivuutta ja yhteistoimivuutta olisi edistettävä. On erittäin suotavaa rohkaista maailmanlaajuisten järjestelmien kehittämistä.
(55) Tekninen kehitys helpottaa teosten levitystä erityisesti verkoissa, ja tästä seuraa, että oikeudenhaltijoilla on tarve tunnistaa teos tai muu aineisto sekä teoksen tekijä tai muu oikeudenhaltija paremmin sekä antaa tietoja teoksen tai muun aineiston käyttöehdoista tai -edellytyksistä, jotta teosta tai muuta aineistoa koskevien oikeuksien hallinnointi helpottuisi. Oikeudenhaltijoita olisi rohkaistava käyttämään merkintöjä, joista ilmenee edellä tarkoitettujen tietojen lisäksi muun muassa heidän antamansa lupa vietäessä teoksia tai muuta aineistoa verkkoihin.
(56) On kuitenkin olemassa sellaisten laittomien toimien vaara, joiden tarkoituksena on poistaa tai muuttaa teokseen tai aineistoon liitettyjä sähköisiä tekijänoikeuden hallinnointia koskevia tietoja tai muutoin levittää, tuoda maahan levitystä varten, yleisradioida, välittää yleisölle tai saattaa yleisön saataviin teoksia tai muuta suojattua aineistoa, josta nämä tiedot on poistettu ilman lupaa. Jotta vältettäisiin epäyhtenäisiä oikeudellisia tilanteita, jotka voivat haitata sisämarkkinoiden toimintaa, on syytä säätää yhdenmukaisesta oikeudellisesta suojasta näitä toimia vastaan.
(57) Kaikissa edellä mainituissa oikeuksien hallinnointiin liittyvissä tietojärjestelmissä voidaan niiden suunnittelusta riippuen samanaikaisesti käsitellä henkilöiden suojatun aineiston kulutustapoja koskevia henkilökohtaisia tietoja ja jäljittää suorakäyttöön liittyvää käyttäytymistä. Näiden tekniikkojen olisi sisällettävä tekniset toiminnot yksityisyyden suojaamiseksi yksilöiden suojelusta henkilötietojen käsittelyssä ja näiden tietojen vapaasta liikkuvuudesta 24 päivänä lokakuuta 1995 annetun Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivin 95/46/EY(10) mukaisesti.
(58) Jäsenvaltioiden olisi säädettävä tehokkaista seuraamuksista ja oikeussuojakeinoista tässä direktiivissä säädettyjen oikeuksien ja velvollisuuksien loukkaamista vastaan. Niiden olisi toteutettava kaikki tarvittavat toimenpiteet huolehtiakseen siitä, että näitä seuraamuksia ja oikeussuojakeinoja sovelletaan. Seuraamusten olisi oltava tehokkaita, oikeasuhteisia ja vakuuttavia, ja niihin olisi kuuluttava mahdollisuus hakea vahingonkorvausta ja/tai hakea kieltoa tai määräystä ja tarvittaessa loukkaavan aineiston takavarikointia.
(59) Kolmannet osapuolet saattavat erityisesti digitaalisessa ympäristössä yhä useammin käyttää välittäjien palveluita rikkomuksiin. Monissa tapauksissa välittäjillä on parhaat edellytykset estää rikkomukset. Rajoittamatta muita käytettävissä olevia seuraamuksia ja oikeussuojakeinoja olisi oikeudenomistajan käytettävissä oleviin seuraamuksiin siksi kuuluttava mahdollisuus hakea kieltoa tai määräystä sellaista välittäjää vastaan, joka välittää suojattuun teokseen tai muuhun aineistoon kohdistuvan kolmannen osapuolen rikkomuksen verkossa. Tämän mahdollisuuden olisi oltava käytettävissä myös silloin, kun välittäjän toimiin sovelletaan 5 artiklan mukaista poikkeusta. Tälläisiin kieltoihin tai määräyksiin liittyvät edellytykset ja yksityiskohtaiset säännöt olisi jätettävä jäsenvaltioiden kansallisessa lainsäädännössä määriteltäviksi.
(60) Tässä direktiivissä säädetty suoja ei saisi vaikuttaa muiden alojen kansalliseen tai yhteisön lainsäädäntöön, joka koskee esimerkiksi teollisoikeuksia, tietosuojaa, ehdollista pääsyä, julkisten asiakirjojen saatavuutta sekä tiedotusvälineiden käytön kronologiaa, ja jolla saattaa olla vaikutusta tekijänoikeuden ja lähioikeuksien oikeudelliseen suojaan.
(61) WIPOn esitys- ja äänitesopimuksen määräysten noudattamiseksi direktiivejä 92/100/ETY ja 93/98/ETY olisi muutettava,
OVAT ANTANEET TÄMÄN DIREKTIIVIN:
I LUKU
TAVOITE JA SOVELTAMISALA
1 artikla
Soveltamisala
1. Tämä direktiivi koskee tekijänoikeuden ja lähioikeuksien oikeudellista suojaa sisämarkkinoilla ja erityisesti tietoyhteiskunnassa.
2. Muissa kuin 11 artiklassa tarkoitetuissa tapauksissa tämä direktiivi ei aiheuta muutoksia eikä millään tavoin vaikuta voimassa oleviin yhteisön säädöksiin, jotka koskevat:
a) tietokoneohjelmien oikeudellista suojaa;
b) vuokrausoikeutta, lainausoikeutta ja tiettyjä tekijänoikeuden lähioikeuksia henkisen omaisuuden alalla;
c) satelliitin välityksellä tapahtuvaan ohjelmien yleisradiointiin ja niiden kaapeleitse tapahtuvaan edelleen lähettämiseen sovellettavaa tekijänoikeutta ja lähioikeuksia;
d) tekijänoikeuden ja tiettyjen lähioikeuksien suoja-aikaa; tai
e) tietokantojen oikeudellista suojaa.
II LUKU
OIKEUDET JA POIKKEUKSET
2 artikla
Kappaleen valmistamista koskeva oikeus
Jäsenvaltioiden on säädettävä, että yksinoikeus sallia tai kieltää suoraan tai välillisesti, tilapäisesti tai pysyvästi, millä keinolla ja missä muodossa tahansa kokonaan tai osittain tapahtuva kappaleen valmistaminen on:
a) tekijöillä teostensa osalta;
b) esittäjillä esitystensä tallenteiden osalta;
c) äänitetuottajilla äänitteidensä osalta;
d) elokuvien ensimmäisten tallenteiden tuottajilla elokuviensa alkuperäiskappaleiden ja niiden kopioiden osalta; ja
e) yleisradio-organisaatioilla lähetystensä tallenteiden osalta riippumatta siitä, onko kyseessä lähetysten langallinen vai langaton siirto, tai siirto kaapelin tai satelliitin välityksellä.
3 artikla
Oikeus välittää yleisölle teoksia ja oikeus saattaa muu aineisto yleisön saataviin
1. Jäsenvaltioiden on säädettävä, että tekijöillä on yksinoikeus sallia tai kieltää teostensa langallinen tai langaton välittäminen yleisölle, mukaan lukien teosten saattaminen yleisön saataviin siten, että yleisöön kuuluvilla henkilöillä on mahdollisuus saada teokset saataviinsa itse valitsemastaan paikasta ja itse valitsemanaan aikana.
2. Jäsenvaltioiden on säädettävä, että yksinoikeus sallia tai kieltää langallinen tai langaton yleisön saataviin saattaminen siten, että yleisöön kuuluvilla henkilöillä on mahdollisuus saada suojattu aineisto saataviinsa itse valitsemastaan paikasta ja itse valitsemanaan aikana, on:
a) esittäjillä esitystensä tallenteiden osalta;
b) äänitetuottajilla äänitteidensä osalta;
c) elokuvien ensimmäisten tallenteiden tuottajilla elokuviensa alkuperäiskappaleiden ja niiden kopioiden osalta; ja
d) yleisradio-organisaatioilla lähetystensä tallenteiden osalta riippumatta siitä, onko kyseessä lähetysten langallinen vai langaton siirto, tai siirto kaapelin tai satelliitin välityksellä.
3. Edellä 1 ja 2 kohdassa mainitut oikeudet eivät sammu tässä artiklassa säädetyllä tavalla tapahtuvan yleisölle välittämisen tai yleisön saataviin saattamisen yhteydessä.
4 artikla
Levitysoikeus
1. Jäsenvaltioiden on säädettävä, että tekijöillä on yksinoikeus sallia tai kieltää teostensa alkuperäiskappaleiden ja niiden kopioiden levitys yleisölle missä muodossa tahansa myymällä tai muutoin.
2. Levitysoikeus ei sammu yhteisössä teoksen alkuperäiskappaleen tai sen kopioiden osalta, paitsi kun on kyseessä yhteisössä tapahtuva kohteen ensimmäinen myynti tai muu omistusoikeuden siirto, jonka oikeudenhaltija suorittaa itse tai joka suoritetaan hänen suostumuksellaan.
5 artikla
Poikkeukset ja rajoitukset
1. Edellä 2 artiklassa säädetty kappaleen valmistamista koskeva oikeus ei koske sellaista 2 artiklassa tarkoitettua tilapäistä kappaleen valmistamista, joka on väliaikaista tai satunnaista sekä erottamaton ja välttämätön osa teknistä prosessia ja jonka ainoa tarkoitus on mahdollistaa
a) välittäjän toimesta tapahtuva teoksen tai muun aineiston siirto verkossa kolmansien osapuolien välillä, tai
b) sen laillinen käyttö,
ja jolla ei ole itsenäistä taloudellista merkitystä.
2. Jäsenvaltiot voivat säätää poikkeuksista tai rajoituksista 2 artiklassa säädettyyn kappaleen valmistamista koskevaan oikeuteen seuraavissa tapauksissa:
a) kun kyseessä ovat paperilla tai samankaltaisella alustalla olevat kappaleet, jotka on tehty käyttämällä mitä tahansa valokuvaustekniikkaa tai muuta menetelmää, jolla on samanlaiset vaikutukset, lukuun ottamatta nuottilehtien kopioita, ja edellyttäen, että oikeudenhaltijat saavat sopivan hyvityksen;
b) kun kyseessä ovat luonnollisten henkilöiden mille tahansa välineelle valmistamat kappaleet, jotka on tehty yksityiseen käyttöön ja joiden käyttötarkoitus ei ole välittömästi tai välillisesti kaupallinen, edellyttäen, että oikeudenhaltijat saavat sopivan hyvityksen, jonka osalta otetaan huomioon 6 artiklassa tarkoitettujen teknisten toimenpiteiden soveltaminen kyseiseen teokseen tai aineistoon taikka niiden soveltamatta jättäminen;
c) kun kyseessä on välitöntä tai välillistä taloudellista tai kaupallista etua tavoittelemattomien yleisölle avointen kirjastojen, oppilaitosten tai museoiden taikka välitöntä tai välillistä taloudellista tai kaupallista etua tavoittelemattomien arkistojen suorittama tarkoin määritelty kappaleen valmistaminen;
d) kun kyseessä ovat yleisradio-organisaatioiden omin välinein ja omia lähetyksiään varten tekemät lyhytaikaiset teosten tallenteet; näiden tallenteiden säilyttäminen virallisissa arkistoissa voidaan sallia niiden poikkeuksellisen dokumenttiluonteen perusteella; ja
e) kun kyseessä on kappaleen valmistaminen radio- tai televisiolähetyksistä ei-kaupallisissa yhteiskunnan laitoksissa kuten sairaaloissa tai vankiloissa, edellyttäen, että oikeudenhaltijat saavat sopivan hyvityksen.
3. Jäsenvaltiot voivat säätää poikkeuksista tai rajoituksista 2 ja 3 artiklassa säädettyihin oikeuksiin seuraavissa tapauksissa:
a) käyttö yksinomaan opetuksen tai tieteellisen tutkimuksen havainnollistamiseen siltä osin kuin käyttö on perusteltua tavoiteltavan ei-kaupallisen tarkoituksen vuoksi ja mainiten lähde ja myös tekijän nimi, jollei tämä osoittaudu mahdottomaksi;
b) vammaisten henkilöiden hyödyksi tapahtuva käyttö, joka liittyy suoraan vammaisuuteen ja ovat luonteeltaan ei-kaupallisia, siinä laajuudessa kuin kyseinen vamma tätä vaatii;
c) kappaleen valmistaminen ajankohtaisia taloudellisia, poliittisia tai uskonnollisia aiheita käsittelevistä julkaistuista artikkeleista tai yleisradioiduista teoksista tai muusta vastaavasta aineistosta lehdistössä, välittäminen yleisölle tai saattaminen yleisön saataviin silloin, kun oikeuksia tällaiseen käyttöön ei ole nimenomaisesti pidätetty, ja sikäli kuin lähde ja myös tekijän nimi mainitaan, tai teosten tai muun aineiston käyttö ajankohtaisista tapahtumista kerrottaessa ja siltä osin kuin käyttö on perusteltua tiedotustarkoituksen vuoksi, ja mainiten lähde ja myös tekijän nimi, jollei tämä osoittaudu mahdottomaksi;
d) lainaukset muun muassa arvostelua tai selostusta varten sillä edellytyksellä, että lainaukset koskevat teosta tai muuta aineistoa, joka on jo laillisesti saatettu yleisön saataviin, ja että lähde ja myös tekijän nimi mainitaan, jollei tämä osoittaudu mahdottomaksi, ja että lainausten käyttö on hyvän tavan mukaista, sekä siinä laajuudessa kuin kyseinen erityistarkoitus tällaista käyttöä vaatii;
e) käyttö yleistä turvallisuutta palveleviin tarkoituksiin tai hallinnollisen, parlamentaarisen tai tuomioistuinkäsittelyn asianmukaisen suorittamisen tai niiden selostamisen varmistamiseksi;
f) poliittisten puheiden sekä julkisten esitelmien tai vastaavien teosten tai aineiston otteiden käyttö siltä osin kuin se on perusteltua tiedotustarkoituksen vuoksi ja mainiten lähde ja myös tekijän nimi, jollei tämä osoittaudu mahdottomaksi;
g) käyttö uskonnollisissa tai julkisen viranomaisen järjestämissä virallisissa tilaisuuksissa;
h) pysyvästi julkisille paikoille sijoitettujen teosten, kuten arkkitehtonisten teosten tai veistosten käyttö;
i) teoksen tai muun aineiston satunnainen sisällyttäminen muuhun materiaaliin;
j) käyttö taideteosten julkisen näyttelyn tai myynnin mainostamiseksi siinä laajuudessa kuin se on välttämätöntä tapahtuman mainostamiseksi, muuta kaupallista käyttöä lukuun ottamatta;
k) käyttö karikatyyrissä, parodiassa tai pastississa;
l) käyttö laitteiden esittelyn tai korjaamisen yhteydessä;
m) rakennuksen muodossa olevan taideteoksen taikka rakennuspiirustuksen tai -suunnitelman käyttö rakennuksen jälleenrakentamista varten;
n) 2 kohdan c alakohdassa tarkoitettujen laitosten kokoelmiin sisältyvien hankinta- tai lisensointiehtojen piiriin kuulumattomien teosten ja muun aineiston näiden laitosten tiloissa tarkoitukseen varatuilla päätteillä tapahtuva välittäminen yleisöön kuuluville henkilöille tai saattaminen heidän saataviinsa tutkimusta tai yksityistä opiskelua varten; ja
o) käyttö tietyissä muissa merkitykseltään vähäisissä tapauksissa, joista on jo säädetty poikkeuksia tai rajoituksia kansallisessa lainsäädännössä, edellyttäen, että ne koskevat vain analogista käyttöä eivätkä vaikuta tavaroiden ja palvelujen vapaaseen liikkuvuuteen yhteisössä, sanotun kuitenkaan rajoittamatta tämän artiklan muita poikkeuksia ja rajoituksia.
4. Jos jäsenvaltiot voivat 2 ja 3 kohdan nojalla säätää poikkeuksesta tai rajoituksesta kappaleen valmistamista koskevaan oikeuteen, ne voivat säätää myös 4 artiklassa tarkoitettua levitysoikeutta koskevasta poikkeuksesta tai rajoituksesta siinä laajuudessa kuin sallitun kappaleen valmistamisen tarkoitus oikeuttaa poikkeuksen.
5. Tämän artiklan 1, 2, 3 ja 4 kohdan mukaisia poikkeuksia ja rajoituksia sovelletaan vain tietyissä erityistapauksissa, jotka eivät ole ristiriidassa teoksen tai muun aineiston tavanomaisen hyödyntämisen kanssa eivätkä kohtuuttomasti haittaa oikeudenhaltijan oikeutettuja etuja.
III LUKU
TEKNISTEN TOIMENPITEIDEN JA OIKEUKSIEN HALLINNOINTITIETOJEN SUOJA
6 artikla
Teknisiä toimenpiteitä koskevat velvoitteet
1. Jäsenvaltioiden on säädettävä riittävästä oikeudellisesta suojasta tehokkaiden teknisten toimenpiteiden kiertämistä vastaan, jos asianomainen teon suorittaja on tiennyt tai jos hänellä on ollut perusteltu aihe tietää toimintansa tarkoittavan kiertämistä.
2. Jäsenvaltioiden on säädettävä riittävästä oikeudellisesta suojasta sellaisten laitteiden, tuotteiden tai osien valmistusta, maahantuontia, levitystä, myyntiä, vuokrausta, myyntiin tai vuokraukseen liittyvää mainostamista tai kaupallisessa tarkoituksessa tapahtuvaa hallussapitoa taikka sellaisten palvelujen tarjoamista vastaan,
a) joita markkinoidaan, mainostetaan tai pidetään kaupan keinoina kiertää tehokkaiden teknisten toimenpiteiden kiertämiseksi, tai
b) joiden tarkoituksella tai käytöllä on tällaisen kiertämisen lisäksi vain vähäistä muuta kaupallista merkitystä, tai
c) jotka on pääasiallisesti suunniteltu, tuotettu, mukautettu tai toteutettu siten, että niiden tarkoituksena on mahdollistaa tehokkaiden teknisten toimenpiteiden kiertäminen tai helpottaa sitä.
3. Tässä direktiivissä "teknisillä toimenpiteillä" tarkoitetaan tekniikoita, laitteita tai osia, jotka on suunniteltu normaalissa käyttötarkoituksessa estämään tai rajoittamaan teoksiin tai muuhun aineistoon kohdistuvia tekoja, joihin ei ole saatu lupaa laissa säädettyjen tekijänoikeuden tai tekijänoikeuden lähioikeuksien haltijalta tai direktiivin 96/9/EY III luvussa säädetyn sui generis -oikeuden haltijalta. Teknisiä toimenpiteitä pidetään tehokkaina, jos oikeudenhaltijat valvovat suojatun teoksen tai muun aineiston käyttöä jonkin sellaisen pääsynvalvontatoimen tai suojauskeinon avulla, jolla tavoiteltu suoja saavutetaan, ja joita ovat esimerkiksi teoksen tai muun aineiston salaus, muuntaminen tai muunlainen muuttaminen taikka kopioinnin valvontajärjestelmä.
4. Jolleivät oikeudenhaltijat ole vapaaehtoisesti toteuttaneet toimenpiteitä, esimerkiksi oikeudenhaltijoiden ja muiden asianosaisten osapuolten välisiä sopimuksia, jäsenvaltioiden on toteutettava 1 kohdassa tarkoitetusta oikeudellisesta suojasta riippumatta asianmukaiset toimenpiteet sen varmistamiseksi, että oikeudenhaltijat tarjoavat 5 artiklan 2 kohdan a alakohdan, 2 kohdan c alakohdan, 2 kohdan d alakohdan, 2 kohdan e alakohdan, 3 kohdan a alakohdan, 3 kohdan b alakohdan tai 3 kohdan e alakohdan mukaisesti kansallisessa laissa säädettyyn poikkeukseen tai rajoitukseen oikeutetulle keinot hyödyntää kyseistä poikkeusta tai rajoitusta siltä osin kuin se on tarpeen sen hyödyntämiseksi, jos kyseisellä poikkeukseen tai rajoitukseen oikeutetulla on kyseessä oleva suojattu teos tai aineisto laillisesti saatavillaan.
Jäsenvaltio voi toteuttaa tällaisia toimenpiteitä myös edellä 5 artiklan 2 kohdan b alakohdan mukaiseen poikkeukseen tai rajoitukseen oikeutetun osalta, paitsi jos oikeudenhaltijat ovat jo mahdollistaneet kappaleen valmistamisen yksityiskäyttöön siinä laajuudessa, joka on tarpeen tämän poikkeuksen tai rajoituksen hyödyntämiseksi, ja 5 artiklan 2 kohdan b alakohdan ja 5 kohdan säännösten mukaisesti, tämän kuitenkaan estämättä oikeudenhaltijoita toteuttamasta riittäviä toimenpiteitä valmistettavien kappaleiden määrän osalta näiden säännösten mukaisesti.
Oikeudenhaltijoiden vapaaehtoisesti soveltamilla teknisillä toimenpiteillä, mukaan lukien vapaaehtoisten sopimusten täytäntöönpanemiseksi sovellettavat toimenpiteet, ja teknisillä toimenpiteillä, joita sovelletaan jäsenvaltioiden toteuttamien toimenpiteiden täytäntöönpanemiseksi, on 1 kohdassa tarkoitettu oikeudellinen suoja.
Ensimmäisen ja toisen alakohdan säännöksiä ei sovelleta teoksiin tai muuhun aineistoon, joka on saatettu yleisön saataviin sovituilla ehdoilla siten, että yleisöön kuuluvilla henkilöillä on mahdollisuus saada nämä teokset ja muu aineisto itse valitsemaansa paikkaan ja itse valitsemanaan aikana.
Jos tätä artiklaa sovelletaan direktiivien 92/100/ETY ja 96/9/EY yhteydessä, tätä kohtaa sovelletaan soveltuvin osin.
7 artikla
Oikeuksien hallinnointitietoja koskevat velvoitteet
1. Jäsenvaltioiden on säädettävä riittävästä oikeudellisesta suojasta sellaista henkilöä vastaan, joka tietoisesti suorittaa luvatta jonkin seuraavista teoista:
a) oikeuksien sähköisten hallinnointitietojen poistaminen tai muuttaminen, tai
b) tämän direktiivin tai direktiivin 96/9/EY III luvun nojalla suojattujen teosten tai muun aineiston levittäminen, maahantuonti levitystä varten, yleisradiointi, yleisölle välittäminen tai yleisön saataviin saattaminen niin, että sähköiset oikeuksien hallinnointitiedot on poistettu tai niitä on muutettu luvatta,
jos henkilö tietää tai hänen voidaan kohtuudella olettaa tietävän aiheuttavansa, mahdollistavansa, helpottavansa tai salaavansa laissa säädetyn tekijänoikeuden tai tekijänoikeuden lähioikeuksien taikka direktiivin 96/9/EY III luvussa säädetyn sui generis -oikeuden loukkaamisen.
2. Tässä direktiivissä "oikeuksien hallinnointitiedoilla" tarkoitetaan kaikkia oikeudenhaltijoiden toimittamia tietoja, joilla tunnistetaan tässä direktiivissä tarkoitettu teos tai muu aineisto tai direktiivin 96/9/EY III luvussa säädetyllä sui generis -oikeudella suojattu aineisto, tekijä tai muu oikeudenhaltija, tai tietoja teoksen tai muun aineiston käyttöehdoista ja -edellytyksistä sekä numeroita tai koodeja, jotka tarkoittavat tällaista tietoa.
Ensimmäistä alakohtaa sovelletaan, jos jokin näistä tiedoista on liitetty tässä direktiivissä tarkoitetun teoksen tai muun aineiston tai direktiivin 96/9/EY III luvussa säädetyllä sui generis -oikeudella suojatun aineiston kappaleeseen tai ilmenee mainittua teosta tai aineistoa yleisölle välitettäessä.
IV LUKU
YLEISET SÄÄNNÖKSET
8 artikla
Seuraamukset ja oikeussuojakeinot
1. Jäsenvaltioiden on säädettävä tässä direktiivissä säädettyjen oikeuksien ja velvollisuuksien loukkauksia koskevista asianmukaisista seuraamuksista ja oikeussuojakeinoista, ja niiden on toteutettava tarvittavat toimenpiteet varmistaakseen, että näitä seuraamuksia ja oikeussuojakeinoja sovelletaan. Näin säädettyjen seuraamusten on oltava tehokkaita, oikeasuhteisia ja vakuuttavia.
2. Kunkin jäsenvaltion on toteutettava tarvittavat toimenpiteet sen varmistamiseksi, että oikeudenhaltijat, joiden etuihin sen alueella suoritetut loukkaavat toimet vaikuttavat, voivat nostaa vahingonkorvauskanteen ja/tai hakea kieltoa tai määräystä ja tarvittaessa loukkaavan aineiston sekä 6 artiklan 2 kohdassa tarkoitettujen laitteiden, tuotteiden tai osien takavarikointia.
3. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että oikeudenhaltijoilla on mahdollisuus hakea kieltoa tai määräystä sellaisia välittäjiä vastaan, joiden palveluita kolmas osapuoli käyttää tekijänoikeuden tai lähioikeuden rikkomiseen.
9 artikla
Muiden säännösten edelleen soveltaminen
Tämän direktiivin säännökset eivät vaikuta säännöksiin, jotka koskevat erityisesti patentteja, tavaramerkkejä, malleja, hyödyllisyysmalleja, puolijohdetuotteiden piirimalleja, typografisia merkkejä, ehdollista pääsyä, yleisradiopalvelujen pääsyä kaapeliverkkoihin, kansallisaarteiden suojaa, aineistojen tallentamis- tai luovuttamisvaatimuksia, kilpailun rajoituksia ja vilpillistä kilpailua koskevaa oikeutta, liikesalaisuutta, turvallisuutta, luottamuksellisuutta, tietosuojaa ja yksityisyyden suojaa, julkisten asiakirjojen saatavuutta tai sopimusoikeutta.
10 artikla
Ajallinen soveltaminen
1. Tämän direktiivin säännöksiä sovelletaan kaikkiin tässä direktiivissä tarkoitettuihin teoksiin ja muuhun aineistoon, jotka ovat 22 päivänä joulukuuta 2002 tekijänoikeutta ja lähioikeuksia koskevan jäsenvaltioiden lainsäädännön suojaamia tai jotka täyttävät suojaan oikeuttavat perusteet tämän direktiivin tai 1 artiklan 2 kohdassa tarkoitettujen säännösten nojalla.
2. Tämän direktiivin soveltaminen ei vaikuta ennen 22 päivänä joulukuuta 2002 toteutettuihin toimiin eikä ennen mainittua päivää hankittuihin oikeuksiin.
11 artikla
Tekniset mukautukset
1. Muutetaan direktiivi 92/100/ETY seuraavasti:
a) Kumotaan 7 artikla.
b) Korvataan 10 artiklan 3 kohta seuraavasti: "3. Näitä rajoituksia sovelletaan vain tietyissä erityistapauksissa, jotka eivät ole ristiriidassa aineiston tavanomaisen hyödyntämisen kanssa eivätkä kohtuuttomasti haittaa oikeudenhaltijan oikeutettuja etuja."
2. Korvataan direktiivin 93/98/ETY 3 artiklan 2 kohta seuraavasti: "2. Äänitteiden tuottajien oikeudet lakkaavat 50 vuoden kuluttua tallennuksesta. Jos äänite kuitenkin laillisesti julkaistaan tämän ajan kuluessa, oikeudet lakkaavat 50 vuoden kuluttua ensimmäisestä laillisesta julkaisemisesta. Jos äänitettä ei ole laillisesti julkaistu ensimmäisessä virkkeessä mainittuna aikana ja jos äänite on laillisesti välitetty yleisölle tämän ajan kuluessa, mainitut oikeudet lakkaavat 50 vuoden kuluttua ensimmäisestä laillisesta julkaisemisesta.
Jos äänitteiden tuottajien oikeudet eivät tämän kohdan nojalla, siinä muodossa kuin se oli ennen sen muuttamista tekijänoikeuden ja lähioikeuksien tiettyjen piirteiden yhdenmukaistamisesta tietoyhteiskunnassa 22 päivänä toukokuuta 2001 annetulla Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivillä 2001/29/EY(11), tapahtuneen suoja-ajan päättymisen vuoksi ole enää 22 päivänä joulukuuta 2002 suojattuja, tällä kohdalla ei kuitenkaan ole sellaista vaikutusta, että se suojaisi nämä oikeudet uudelleen."
12 artikla
Loppusäännökset
1. Komissio toimittaa Euroopan parlamentille, neuvostolle sekä talous- ja sosiaalikomitealle viimeistään 22 päivänä joulukuuta 2004 ja sen jälkeen joka kolmas vuosi tämän direktiivin soveltamista koskevan kertomuksen, jossa se muun muassa tarkastelee jäsenvaltioiden toimittamien yksityiskohtaisten tietojen perusteella erityisesti 5 artiklan, 6 artiklan ja 8 artiklan soveltamista digitaalisten markkinoiden kehityksen kannalta. Direktiivin 6 artiklan suhteen se tarkastelee erityisesti, onko artiklan takaama suoja riittävä ja vaikuttaako tehokkaiden teknisten toimenpiteiden käyttö haitallisesti laissa sallittuihin toimiin. Se tekee tarvittaessa ehdotuksia tämän direktiivin muuttamisesta erityisesti sisämarkkinoiden toiminnan varmistamiseksi perustamissopimuksen 14 artiklan mukaisesti.
2. Tämän direktiivin mukainen tekijänoikeuden lähioikeuksien suoja ei vaikuta millään tavoin tekijänoikeuden suojaan.
3. Perustetaan yhteyskomitea. Se koostuu jäsenvaltioiden toimivaltaisten viranomaisten edustajista. Sen puheenjohtajana on komission edustaja, ja se kokoontuu joko puheenjohtajan aloitteesta tai jäsenvaltion valtuuskunnan pyynnöstä.
4. Komitean tehtävänä on:
a) tarkastella tämän direktiivin vaikutuksia sisämarkkinoiden toimintaan ja tuoda esiin mahdolliset vaikeudet;
b) järjestää kuulemisia kaikista tämän direktiivin soveltamiseen liittyvistä kysymyksistä;
c) helpottaa tiedonvaihtoa alan lainsäädännön ja oikeuskäytännön kehityksestä sekä asiaan liittyvästä taloudellisesta, sosiaalisesta, kulttuurisesta ja teknisestä kehityksestä; ja
d) toimia teosten ja muun aineiston digitaalisia markkinoita, mukaan lukien yksityiskäyttöön tapahtuva kopiointi ja tekniset toimenpiteet, arvioivana foorumina.
13 artikla
Täytäntöönpano
1. Jäsenvaltioiden on saatettava tämän direktiivin noudattamisen edellyttämät lait, asetukset ja hallinnolliset määräykset voimaan ennen 22 päivänä joulukuuta 2002. Niiden on ilmoitettava tästä komissiolle viipymättä.
Näissä jäsenvaltioiden antamissa säädöksissä on viitattava tähän direktiiviin, tai niihin on liitettävä tällainen viittaus, kun ne virallisesti julkaistaan. Jäsenvaltioiden on säädettävä siitä, miten viittaukset tehdään.
2. Jäsenvaltioiden on toimitettava tässä direktiivissä tarkoitetuista kysymyksistä antamansa kansalliset säännökset kirjallisina komissiolle.
14 artikla
Voimaantulo
Tämä direktiivi tulee voimaan päivänä, jona se julkaistaan Euroopan yhteisöjen virallisessa lehdessä.
15 artikla
Osoittaminen
Tämä direktiivi on osoitettu kaikille jäsenvaltioille.
Tehty Brysselissä 22 päivänä toukokuuta 2001.