32001L0065
L 283/28
ОФИЦИАЛЕН ВЕСТНИК НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ
ДИРЕКТИВА 2001/65/ЕО НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 27 септември 2001 година
за изменение на Директиви 78/660/ЕИО, 83/349/ЕИО и 86/635/ЕИО относно правилата за оценка на годишните счетоводни и консолидираните отчети на някои видове дружества, както и на банките и на някои други финансови институции
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за създаване на Европейската общност, и по-специално член 44, параграф 2, буква ж) от него,
като взеха предвид предложението на Комисията (1),
като взеха предвид становището на Икономическия и социален комитет (2),
в съответствие с процедурата, предвидена в член 251 от Договора (3),
като имат предвид, че:
(1)
Член 32 от Четвърта директива 78/660/ЕИО на Съвета от 25 юли 1978 г. относно годишните счетоводни отчети на някои видове дружества (4) предвижда позициите в годишните счетоводни отчети да се оценяват съгласно принципа за цена на придобиване или себестойност.
(2)
Член 33 от Директива 78/660/ЕИО дава право на държавите-членки да разрешават или да изискват от дружествата да ревалоризират стойността на някои активи, да оценяват определени активи по новата цена на възстановителна стойност или да прилагат към позициите в годишните счетоводни отчети други методи на оценка, които да отчитат влиянието на инфлацията.
(3)
Член 29 от Седма директива 83/349/ЕИО на Съвета от 13 юни 1983 г. относно консолидираните отчети (5) предвижда активите и пасивите, които ще се включват в консолидираните отчети, да се оценяват съгласно членове от 31 до 42 и съгласно член 60 от Директива 78/660/ЕИО.
(4)
Член 1 от Директива 86/635/ЕИО на Съвета от 8 декември 1986 г. относно годишните счетоводни и консолидираните отчети на банките и на другите финансови институции (6) предвижда активите и пасивите да се оценяват съгласно членове от 31 до 42 от Директива 78/660/ЕИО, освен в случаите, когато Директива 86/635/ЕИО постановява друго.
(5)
Годишните счетоводни и консолидираните отчети на застрахователните дружества се изготвят съгласно Директива 91/674/ЕИО на Съвета от 19 декември 1991 г. относно годишните счетоводни отчети и консолидираните отчети на застрахователните дружества (7). Измененията на Директива 78/660/ЕИО и Директива 83/349/ЕИО не се отнасят до разпоредбите на Директива 91/674/ЕИО, но Комисията може да внесе предложения за попълнение и изменение на тази директива, след като посочената консултации с компетентната експертно-консултативна комисия.
(6)
Динамичният характер на международните финансови пазари има за резултат широко разпространената съвременна употреба не само на традиционните и обичайни финансови инструменти, като акции и облигации, но и на различни форми деривативни финансови инструменти като фючърси, форуърдни договори, опции и суопи.
(7)
Основните световни организации по стандартизация на счетоводството се отдалечават все повече и повече от модела на историческата себестойност, на базата на който се оценяват понастоящем тези финансови инструменти, и се стремят все повече към модела на осчетоводяване по реалната стойност.
(8)
Съобщение на Комисията със заглавие: „Хармонизиране на счетоводството: нова стратегия по отношение на международната хармонизация“ призовава Европейския съюз да работи за поддържане на съответствие между директивите на Общността в сферата на счетоводството и развитието в областта на международните счетоводни стандарти, и по-специално в Комисията по международни счетоводни стандарти (IASC).
(9)
За да се поддържа такова съответствие между международно признатите счетоводни стандарти и Директиви 78/660/ЕИО, 83/349/ЕИО и 86/635/ЕИО, е необходимо тези директиви да се изменят, така че да се разреши оценяването на определени финансови активи и пасиви по реалната им стойност. Това ще позволи на европейските дружества да водят счетоводната си отчетност в съответствие с актуалните промени в тази област в международен план.
(10)
Такова изменение на Директиви 78/660/ЕИО, 83/349/ЕИО и 86/635/ЕИО е в съответствие със съобщението на Комисията до Европейския парламент и до Съвета от 13 юни 2000 г. относно стратегията за финансова информация на ЕС, което разпорежда да се използват признатите международни счетоводни стандарти при изготвянето на консолидираните финансови отчети от котираните на борсата дружества. Целта на настоящото и изменение е да се разреши приложението на международния счетоводен стандарт, третиращ отразяването и оценяването на финансовите инструменти.
(11)
Нуждата от съпоставимост на финансовата информация в Общността поражда необходимостта да се разреши на държавите-членки да въведат система на осчетоводяване по реална стойност за определени финансови инструменти. Държавите-членки трябва да разрешат възприемането на тази система от всички дружества или от всички категории дружества, които са обект на Директиви 78/660/ЕИО, 83/349/ЕИО и 86/635/ЕИО, по отношение както на годишните счетоводни, така и на консолидираните отчети или само по отношение на консолидираните отчети. Освен това, на държавите-членки трябва да се разреши да изискват възприемането на тази система по отношение на всички дружества или на всички категории дружества както за годишните счетоводни, така и за консолидираните отчети или само за консолидираните отчети.
(12)
Осчетоводяването по реална стойност трябва да е разрешено само за онези счетоводни позиции, за които има добре изразен международен консенсус, че осчетоводяването по реална стойност е подходящо. В момента има консенсус, че осчетоводяването по реална стойност не трябва да се прилага към всички финансови активи и пасиви: например то не трябва да се прилага към повечето активи и пасиви, свързани с банковата книга.
(13)
Приложенията към отчета трябва да включват определена информация относно онези финансови инструменти в баланса, които са оценени по реална стойност. В годишния счетоводен отчет трябва да са посочени задачите и стратегиите на управлението на риска на дружеството във връзка с използването от него на финансови инструменти.
(14)
Деривативните финансови инструменти могат да имат съществено влияние върху финансовото състояние на компаниите. Разкриването на информация за деривативните финансови инструменти и тяхната реална стойност се счита за уместно, дори ако дружеството не използва осчетоводяване по реална стойност. За да се ограничи административната тежест за малките дружества, на държавите-членки трябва да се разреши да освобождават малките дружества от това задължение за публичност.
(15)
Осчетоводяването на финансовите инструменти е една бързо развиваща се и променяща се област на финансовата информация, която изисква периодично преразглеждане от страна на Комисията на базата на практическия опит на държавите-членки в осчетоводяването по реална стойност,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
Член 1
Директива 78/660/ЕИО се променя, както следва:
1.
Включва се следният раздел:
„РАЗДЕЛ 7а
Оценяване по реална стойност
Член 42а
1. Чрез дерогация от член 32 и съгласно условията, определени в параграфи 2 - 4 от настоящия член, държавите-членки разрешават или изискват по отношение на всички дружества или на всички категории дружества оценяване по реална стойност на финансовите инструменти, включително и на деривативите.
Горепосоченото разрешение или изискване може да бъде ограничено само до консолидираните отчети, както е дефинирано в Директива 83/349/ЕИО.
2. По смисъла на настоящата директива договорите за основни продукти, които дават право на коя да е от страните по договора да изпълни задълженията си по договора, като плати в брой или чрез друг финансов инструмент, ще се считат за деривативни финансови инструменти освен в случаите, когато:
а)
са били сключени и продължават да отговарят на изискванията на дружеството за очаквана покупка, продажба или употреба като основни;
б)
са били сключени за такава цел от самото начало; и
в)
се очаква позицията по тях да бъде приключена посредством реална доставка на основния продукт.
3. Параграф 1 важи само за пасиви, които:
а)
се държат като част от търговско портфолио; или
б)
са деривативни финансови инструменти.
4. Оценяването съгласно параграф 1 не е приложимо за:
а)
недеривативни финансови инструменти, държани до техния падеж;
б)
инициирани от дружествата заеми и вземания, които не се държат с цел търговия; и
в)
дялове на собственост в дъщерни компании, свързани предприятия и съвместни предприятия, инструменти на дялово участие в капитала, издадени от дружеството, договори, при които заплащането зависи от евентуалното настъпване на дадено събитие в бизнес комбинация, както и други финансови инструменти с такива особени характеристики, че съгласно общоприетото трябва да се отчитат различно от другите финансови инструменти.
5. Чрез дерогация от член 32 по отношение на активи или пасиви, които отговарят на изискванията за хеджирани количества, съгласно счетоводна система за отчитане на хеджирането по реални стойности или установени части от такива активи или пасиви, държавите-членки могат да разрешат оценяване на конкретното ниво, изискващо се съгласно системата на хеджиране.
Член 42б
1. Посочената в член 42а реална стойност ще се определя чрез позоваване на:
а)
пазарната стойност за онези финансови инструменти, за които лесно може да се идентифицира надежден пазар. Когато за даден инструмент не може да се идентифицира пазарна стойност, но за компонентите му или за подобен може да се идентифицира такава, пазарната стойност може да се изведе от пазарната стойност на компонентите или от тази на подобния инструмент;
б)
стойност, получена посредством общоприетите модели и техники на оценяване за онези инструменти, за които не може лесно да се идентифицира надежден пазар. В такъв случай моделите и техниките на оценка осигуряват достатъчно точно приближение на пазарната стойност.
2. Онези финансови инструменти, които не могат да се оценят надеждно по никой от методите, описани в параграф 1, ще се оценяват в съответствие с членове 34 - 42.
Член 42в
1. Независимо от член 31, параграф 1, буква в), когато даден финансов инструмент се оценява в съответствие с член 42б, всяка евентуална промяна в стойността се включва в отчета за приходите и разходите. Такава промяна, обаче, се включва пряко в акционерния капитал на дружеството, в резерва по реална стойност, когато:
а)
оценяваният инструмент е хеджиращ инструмент при система на хеджиращо счетоводство, което позволява част от промяната или цялата промяна в стойността да не се показва в отчета за приходите и разходите; или
б)
промяната в стойността е свързана с курсова разлика, възникваща по повод на паричен актив, който формира част от нетната инвестиция на дружеството в друго дружество.
2. Държавите-членки могат да разрешат или да изискват промените в стойността на финансов актив, който е на разположение за продажба и който не е деривативен финансов инструмент, да се включват директно в акционерния капитал, в резерва по реална стойност.
3. Резервът по реална стойност се коригира, когато величините, регистрирани там, вече не са необходими за изпълнение на параграфи 1 и 2.
Член 42г
Тогава, когато е приложено оценяване на финансови инструменти по реална стойност, в сметките трябва да се включат:
a)
основните допускания, които са в основата на моделите и техниките на оценяване, в случаите, когато реалната стойност е определена съгласно член 42б, параграф 1, буква б);
б)
за всяка една категория финансови инструменти - реалната стойност, промените в стойността, включени директно в отчета за приходи и разходи, както и промените, включени в резерва по реалната стойност;
в)
за всеки един клас деривативни финансови инструменти - информация относно обхвата и естеството на инструментите, включително важните условия и положения, които могат да повлияят на количеството, времето и сигурността на бъдещите парични потоци; и
г)
таблица, показваща движението на резерва по реалната стойност в рамките на финансовата година.“
2.
В член 43, параграф 1:
а)
позоваването в точка 10 на „членове 31 и 34 - 42“ се заменя с позоваване на „членове 31 и 34 - 42в“; и
б)
се прибавя следната 14 точка:
„14.
Там където не е приложено оценяване на финансовите инструменти по реална стойност съгласно раздел 7а:
а)
за всяка група деривативни финансови инструменти:
i)
реалната стойност на инструментите, ако такава стойност може да се определи чрез някой от методите, описани в член 42б, параграф 1;
ii)
информация относно обхвата и естеството на инструментите; и
б)
за финансови активи с фиксиран доход, попадащи в обхвата на член 42а, които се водят на стойност, надхвърляща реалната им стойност, и при които не е използвана опцията да се направи корекция на стойността съгласно член 35, параграф 1, буква в), аа):
i)
счетоводната стойност и реалната стойност или стойността на въпросните активи поотделно или подходящо групирани;
ii)
причините, поради които не е намалена номиналната стойност, в частност естеството на съображенията, на базата на които се смята, че счетоводната стойност ще бъде възвърната.“
3.
Текстът на член 44, параграф 1 се заменя със следния текст:
„1. Държавите-членки могат да разрешат на дружествата, визирани в член 11, да оформят кратко приложение, без информацията, изискваща се от член 43, параграфи 1, 5 - 12 и параграф 14, буква а). Приложението обаче трябва да дава информацията, посочена в член 43, параграфи 1 и 6, общо за всички съответни точки.“
4.
В член 46, параграф 2 се прибавя следната буква:
„е)
по отношение на използването от дружеството на финансови инструменти и там, където това е от значение за оценяване на активите и пасивите му, на финансовото му състояние и на баланса му:
-
целите и политика на дружеството за управление на финансовия риск, включително политиката му на хеджиране на всеки един основен тип прогнозирана сделка, за която се използва отчитане на хеджирането, и
-
експозицията на компанията по отношение на ценови риск, кредитен риск, риск на ликвидността и риск на паричния поток.“
5.
В член 59, параграф 2, букви а) и б) позоваването на „членове 31 - 42“ се заменя с позоваване на „раздел 7 или 7а“;
6.
Добавя се член 61а:
„Член 61а
Не по-късно от 1 януари 2007 г. Комисията преразглежда разпоредбите, залегнали в членове от 42а до 42 г, член 43, параграф 1, точки 10 и 14, член 44, параграф 1, член 46, параграф 2, буква е) и член 59, параграф 2, букви а) и б), в светлината на опита, натрупан при прилагането на разпоредбите по осчетоводяване по реална стойност и вземайки предвид развитието и промените в международен план в областта на счетоводството и, ако това е необходимо, ще представи предложение пред Европейския парламент и пред Съвета със становище за допълнение и изменение на горепосочените членове.“
Член 2
Директива 83/349/ЕИО се изменя, както следва:
1.
Текстът в член 29, параграф 1 се заменя със следния текст:
„1. Активите и пасивите, които ще се включат в консолидираните отчети, се оценяват съгласно унифицирани методи и в съответствие с раздели 7 и 7а и член 60 от Директива 78/660/ЕИО.“
2.
В член 34:
а)
позоваването в точка 10 на „членове 31 и 34 - 42“ се заменя с позоваване на „членове 31 и 34 - 42в“; и
б)
се прибавят следните точки 14 и 15:
„14.
Когато е приложено оценяване на финансовите инструменти по реална стойност съгласно раздел 7а от Директива 78/660/ЕИО:
а)
основните допускания, които са в основата на моделите и техниките за оценяване, в случаите, когато реалната стойност се определя съгласно член 42б, параграф 1, буква б) от споменатата директива;
б)
по категории финансови инструменти - реалната стойност, промените в стойността, включени директно в отчета за приходите и разходите, както и промените, включени в резерва по реална стойност, съгласно член 42в от посочената директива;
в)
по класове деривативни финансови инструменти - информация относно обхвата и естеството на инструментите, в частност - и важни условия и положения, които могат да повлияят на размера, графика и степента на сигурност на бъдещите парични потоци; и
г)
таблица, показваща движението в резерва по реална стойност през финансовата година.
15.
Когато не е било приложено оценяване на финансовите инструменти по реална стойност съгласно раздел 7а от Директива 78/660/EИО:
а)
за всяка група деривативни инструменти:
i)
реалната стойност на инструментите, ако такава стойност може да бъде определена по някой от методите, описани в член 42б, параграф 1 от посочената директива;
ii)
информация относно обхвата и естеството на инструментите; и
б)
за финансови активи с фиксиран доход, визирани в член 42а от споменатата директива, които се водят на стойност, надхвърляща реалната им стойност, и при които не е използвана опцията да се направи корекция на стойността съгласно член 35, параграф 1, буква в, аа) от упоменатата директива:
i)
счетоводната стойност и реалната стойност на активите поотделно или подходящо групирани;
ii)
причините, поради които не е намалена счетоводната стойност, включително естеството на съображенията, на базата на които се смята, че счетоводната стойност ще бъде възвърната.“
3.
В член 36, параграф 2 се добавя следната буква д):
„д)
по отношение на използването от дружеството на финансови инструменти и когато това е от значение за оценяване на активите, пасивите, финансовото състояние и баланса му:
-
целите и политиката на дружеството за управление на финансовия риск, включително и процедурите му за хеджиране на всеки един основен тип прогнозирана сделка, за която се използва отчитане тип „хедж“, и
-
експозицията на ценови риск, кредитен риск, риск на ликвидността и риск на паричния поток;“.
4.
Добавя се член 50а:
„Член 50а
Не по-късно от 1 януари 2007 г. Комисията преразглежда разпоредбите, залегнали в член 29, параграф 1, член 34, параграфи 10, 14 и 15 и член 36, параграф 2, буква д), в светлината на опита, натрупан при прилагането на разпоредбите по осчетоводяване по реална стойност и вземайки предвид развитието и промените в международен план в областта на счетоводството и, ако е необходимо, представя предложение пред Европейския парламент и пред Съвета със становище за допълнение и изменение на горепосочените членове.“
Член 3
Текстът на член 1, параграф 1 от Директива 86/635/ЕИО се заменя със следния текст:
„1. Членове 2, 3, член 4, параграфи 1 и 3 - 5, членове 6, 7, 13, 14, член 15, параграфи 3 и 4, членове 16 - 21, 29-35, 37 - 41, член 42, първо изречение, членове 42а - 42 г, член 45, параграф 1, член 46, параграфи 1 и 2, членове 48 - 50, 50а, член 51, параграф 1, членове 56 - 59, 61 и 61а от Директива 78/660/ЕИО важат за учрежденията, визирани в член 2 от настоящата директива, освен в случаите, където настоящата директива постановява друго. Член 35, параграф 3, членове 36 и 37 и член 39, параграфи 1 - 4 от настоящата директива не са в сила по отношение на активи и пасиви, които са оценени в съответствие с раздел 7а от Директива 78/660/ЕИО.“
Член 4
1. Държавите-членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими, за да се съобразят с настоящата директива, преди 1 януари 2004 г. Те незабавно информират Комисията за това.
Когато държавите-членки приемат тези разпоредби, в тях се съдържат позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Редът и условията на позоваване се определят от държавите-членки.
2. Държавите-членки съобщават на Комисиятатекста основните разпоредби на националното законодателство, които те приемат в областта, уредена с настоящата директива.
Член 5
Адресати на настоящата директива са държавите-членки.
Съставено в Брюксел на 27 септември 2001 година.
Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivi 2001/65/EY,
annettu 27 päivänä syyskuuta 2001,
direktiivien 78/660/ETY, 83/349/ETY ja 86/635/ETY muuttamisesta tietynlaisten yhtiöiden sekä pankkien ja muiden rahoituslaitosten tilinpäätöksien ja konsolidoitujen tilinpäätöksien laadinnassa noudatettavien arvostussääntöjen osalta
EUROOPAN PARLAMENTTI JA EUROOPAN UNIONIN NEUVOSTO, jotka
ottavat huomioon Euroopan yhteisön perustamissopimuksen ja erityisesti 44 artiklan 2 kohdan g alakohdan,
ottavat huomioon komission ehdotuksen(1),
ottavat huomioon talous- ja sosiaalikomitean lausunnon(2),
toimivat perustamissopimuksen 251 artiklassa määrätyn menettelyn mukaisesti(3),
sekä katsovat seuraavaa:
(1) Yhtiömuodoltaan tietynlaisten yhtiöiden tilinpäätöksistä 25 päivänä heinäkuuta 1978 annetun neljännen neuvoston direktiivin 78/660/ETY(4) 32 artiklassa edellytetään, että tilinpäätöksessä ilmoitettavat erät arvostetaan hankintamenon tai tuotantokustannusten periaatteen pohjalta.
(2) Direktiivin 78/660/ETY 33 artiklan mukaan jäsenvaltiot voivat sallia tai vaatia, että yhtiöt korottavat tiettyjen varallisuuserien arvoa, arvostavat tietyt erät jälleenhankintakustannusten mukaan tai soveltavat jotakin toista menetelmää, jossa otetaan huomioon inflaation vaikutukset tilinpäätöksessä ilmoitettuihin eriin.
(3) Konsolidoiduista tilinpäätöksistä 13 päivänä kesäkuuta 1983 annetun seitsemännen neuvoston direktiivin 83/349/ETY(5) 29 artiklassa edellytetään, että konsolidoituun tilinpäätökseen sisällytettävät varat ja velat arvostetaan direktiivin 78/660/ETY 31-42 ja 60 artiklan mukaisesti.
(4) Pankkien ja muiden rahoituslaitosten tilinpäätöksestä ja konsolidoidusta tilinpäätöksestä 8 päivänä joulukuuta 1986 annetun neuvoston direktiivin 86/635/ETY(6) 1 artiklassa edellytetään, että varat ja velat arvostetaan direktiivin 78/660/ETY 31-42 artiklan mukaisesti, ellei direktiivissä 86/635/ETY toisin säädetä.
(5) Vakuutusyritysten tilinpäätökset ja konsolidoidut tilinpäätökset laaditaan vakuutusyritysten tilinpäätöksistä ja konsolidoiduista tilinpäätöksistä 19 päivänä joulukuuta 1991 annetun neuvoston direktiivin 91/674/ETY(7) mukaisesti. Direktiivien 78/660/ETY ja 83/349/ETY muutokset eivät koske direktiivin 91/674/ETY säännöksiä, mutta komissio voi esittää samanlaisia ehdotuksia kyseisen direktiivin muuttamiseksi kuultuaan asiaankuuluvaa neuvoa-antavaa komiteaa.
(6) Kansainvälisten rahoitusmarkkinoiden dynaaminen luonne on johtanut paitsi perinteisten ensisijaisten rahoitusvälineiden, kuten osakkeiden ja joukkovelkakirjojen, myös erilaisten rahoitusjohdannaisten kuten futuurien, optioiden, termiinisopimusten ja vaihtosopimusten (swap) laajamittaiseen käyttöön.
(7) Maailman johtavat tilinpäätösstandardien laatijat ovat luopumassa hankintamenoperiaatteesta näiden rahoitusvälineiden arvostamisessa ja siirtymässä käyvän arvon soveltamiseen tilinpäätöksissä.
(8) Komission tiedonannossa "Tilinpäätösten yhdenmukaistaminen: Kansainvälistä yhdenmukaistamista koskeva uusi strategia" Euroopan unionia kehotettiin toimimaan niin, että yhdenmukaisuus yhteisön tilinpäätösdirektiivien sekä kansainvälisten tilinpäätösstandardien kehityksen välillä säilyy erityisesti IAS-komitean (International Accounting Standards Comittee, IASC) suhteen.
(9) Kansainvälisesti tunnustettujen tilinpäätösperiaatteiden ja direktiivien 78/660/ETY, 83/349/ETY ja 86/635/ETY välisen yhdenmukaisuuden säilyttämiseksi näitä direktiivejä on muutettava siten, että tietyt rahoitusvaroihin ja -velkoihin kuuluvat erät voidaan arvostaa käypään arvoon. Tämän ansiosta eurooppalaiset yhtiöt voivat laatia tilinpäätöksensä nykyisen kansainvälisen kehityksen mukaisesti.
(10) Tämä direktiivejä 78/660/ETY, 83/349/ETY ja 86/635/ETY koskeva muutos on komission 13 päivänä kesäkuuta 2000 Euroopan parlamentille ja neuvostolle antaman EU:n tilinpäätösraportoinnin strategiaa koskevan tiedonannon mukainen, jossa ehdotetaan, että pörssiin listautuneiden yhtiöiden olisi käytettävä tunnustettuja kansainvälisiä tilinpäätösstandardeja (IAS) konsolidoitujen tilinpäätösten laatimisessa. Muutoksella on tarkoitus mahdollistaa rahoitusvälineiden kirjaamista ja arvostamista koskevien kansainvälisten tilinpäätösstandardien soveltaminen.
(11) Yhteisön alueella tilinpäätöstietojen vertailukelpoisuus edellyttää sitä, että jäsenvaltioissa tilinpäätökset laaditaan arvostaen tietyt rahoitusvälineet käypään arvoon. Jäsenvaltioiden olisi sallittava tämän menettelyn ottaminen käyttöön kaikkien yhtiöiden tai kaikkien yhtiöluokkien osalta, joita koskevat direktiivit 78/660/ETY, 83/349/ETY ja 86/635/ETY, sekä tilinpäätöksen että konsolidoidun tilinpäätöksen tai ainoastaan konsolidoidun tilinpäätöksen osalta. Lisäksi jäsenvaltioiden olisi voitava vaatia, että tämä menettely otetaan käyttöön kaikissa yhtiöissä tai yhtiöluokissa sekä tilinpäätöksen että konsolidoidun tilinpäätöksen tai ainoastaan konsolidoidun tilinpäätöksen osalta.
(12) Käyvän arvon soveltamisen olisi oltava mahdollista vain niiden erien osalta, joiden suhteen vallitsee laaja kansainvälinen yhteisymmärrys menettelyn tarkoituksenmukaisuudesta. Nykyisin ollaan yhtä mieltä siitä, ettei käyvän arvon kirjaamista olisi sovellettava kaikkiin rahoitusvaroihin ja -velkoihin, kuten ei esimerkiksi useimpiin pankkien rahoitustoimintaan liittyviin rahoitusvaroihin ja -velkoihin ("banking book").
(13) Tilinpäätöksen liitetietoihin olisi sisällytettävä tiettyjä tietoja, jotka koskevat taseessa käypään arvoon arvostettuja rahoitusvälineitä. Toimintakertomuksessa on mainittava rahoitusvälineiden käyttöön liittyvät yhtiön riskinhallintatavoitteet ja -politiikat.
(14) Rahoitusjohdannaisilla voi olla huomattava vaikutus yhtiöiden rahoitusasemaan. Rahoitusjohdannaisia ja niiden käypää arvoa koskevien liitetietojen antamista pidetään asianmukaisena, vaikka yhtiö ei sovella käypää arvoa tilinpidossaan. Pienyrityksiin kohdistuvan hallinnollisen rasitteen rajoittamiseksi jäsenvaltioiden olisi voitava sallia, että pienet yritykset voivat poiketa liitetietojen antamista koskevasta vaatimuksesta.
(15) Rahoitusvälineitä koskeva laskentatoimi on nopeasti kehittyvä tilinpäätösraportoinnin osa, joka edellyttää komission arvioivan jäsenvaltioiden kokemuksia käyvän arvon soveltamisesta tilinpäätöskäytännössä,
OVAT ANTANEET TÄMÄN DIREKTIIVIN:
1 artikla
Muutetaan direktiivi 78/660/ETY seuraavasti:
1) Lisätään jakso seuraavasti: "7 a JAKSO
Käypään arvoon arvostaminen
42 a artikla
1. Poiketen siitä, mitä 32 artiklassa säädetään, ja tämän artiklan 2-4 kohdassa olevien edellytysten mukaisesti jäsenvaltioiden on sallittava tai vaadittava kaikkien yhtiöiden tai yhtiöluokkien osalta, että rahoitusvälineet, mukaan lukien johdannaiset, arvostetaan käypään arvoon.
Tällainen lupa tai vaatimus voidaan rajoittaa direktiivissä 83/349/ETY määriteltyihin konsolidoituihin tilinpäätöksiin.
2. Tässä direktiivissä hyödykkeisiin perustuvia sopimuksia, joissa jommalle kummalle sopimuspuolelle annetaan oikeus selvitykseen käteisellä tai jollakin muulla rahoitusvälineellä, pidetään rahoitusjohdannaisina, lukuun ottamatta niitä, jotka:
a) on tehty täyttämään ja jotka edelleen täyttävät hyödykettä koskevat yhtiön odotetut hankinta-, myynti- tai käyttövaatimukset;
b) alun perin tarkoitettiin tähän tarkoitukseen; ja
c) odotetaan selvitettävän hyödykkeen toimituksella.
3. 1 kohtaa sovelletaan ainoastaan sellaisiin velkoihin, jotka ovat
a) osa kaupankäyntisalkkua; tai
b) rahoitusjohdannaisia.
4. 1 kohdan mukaista arvostamista ei sovelleta:
a) rahoitusvälineisiin, jotka eivät ole johdannaisia ja joita pidetään niiden eräpäivään saakka;
b) yhtiön itse myöntämiin lainoihin ja muihin saamisiin, joita ei pidetä kaupankäyntitarkoituksessa; ja
c) osuuksiin tytär-, sidos- ja yhteisyrityksissä, yhtiön oman pääoman ehdoin liikkeeseen laskemiin välineisiin, ehdollista vastiketta koskeviin sopimuksiin yritysten yhteenliittymässä ja muihin rahoitusvälineisiin, joissa on sellaisia erityispiirteitä, että kyseisiin rahoitusvälineisiin olisi yleisesti hyväksytyn käytännön mukaisesti sovellettava muista rahoitusvälineistä poikkeavia laskentasääntöjä.
5. Jäsenvaltiot voivat 32 artiklasta poiketen sallia, että vara tai velka, jota voidaan pitää suojattuna eränä käypää arvoa koskevan suojauslaskentamenettelyn mukaisesti, taikka tällaisen varan tai velan yksilöity osa arvostetaan kyseisessä menettelyssä edellytetyn määräisenä.
42 b artikla
1. 42 a artiklassa tarkoitettu 'käypä arvo' määritetään käyttäen:
a) markkina-arvoa niiden rahoitusvälineiden osalta, joille on vaikeuksitta määriteltävissä luotettavat markkinat; jos markkina-arvo ei ole vaikeuksitta määriteltävissä jonkin rahoitusvälineen osalta, mutta sen osien tai samanlaisen välineen markkina-arvo on määriteltävissä, markkina-arvo voidaan johtaa sen osien tai samanlaisen välineen markkina-arvosta; tai
b) yleisesti hyväksyttyjen arvostusmallien ja -tekniikoiden avulla laskettua arvoa niiden välineiden osalta, joille ei ole vaikeuksitta määriteltävissä luotettavia markkinoita; tällaisten arvostusmallien ja -tekniikoiden on taattava kohtuullisen tarkka arvio markkina-arvosta.
2. Ne rahoitusvälineet, joita ei voida luotettavasti määrittää 1 kohdassa kuvailluilla menetelmillä, on arvostettava 34-42 artiklan mukaisesti.
42 c artikla
1. Sen estämättä, mitä 31 artiklan 1 kohdan c alakohdassa säädetään, on kunkin 42 b artiklan mukaisesti arvostetun rahoitusvälineen arvon muutokset kirjattava tuloslaskelmaan. Tällaiset muutokset on kuitenkin kirjattava suoraan omaan pääomaan käyvän arvon rahastoon, kun:
a) kyseessä on suojauslaskentamenettelyssä käytetyn välineen kirjaus, jolla koko arvonmuutoksen tai sen osan kirjaamatta jättäminen tuloslaskelmaan mahdollistetaan; tai
b) tällainen arvonmuutos aiheutuu yhtiön ulkomaiseen yhteisöön tekemiin nettoinvestointeihin sisältyvän valuuttaerän kurssimuutoksesta.
2. Jäsenvaltiot voivat sallia tai vaatia, että muiden myyntiin käytettävissä olevien rahoitusvarojen kuin rahoitusjohdannaisten arvon muutos kirjataan suoraan omaan pääomaan käyvän arvon rahastoon.
3. Käyvän arvon rahastoa on oikaistava, kun siihen kirjatut erät eivät enää ole tarpeen 1 ja 2 kohdan soveltamiseksi.
42 d artikla
Jos rahoitusvälineiden arvostusta käypään arvoon on sovellettu, tilinpäätöksen liitetiedoissa on ilmoitettava:
a) merkittävät olettamukset, joihin arvostusmallit ja -tekniikat perustuvat, jos käyvät arvot on määritetty 42 b artiklan 1 kohdan b alakohdan mukaisesti;
b) kunkin rahoitusvälineiden ryhmän osalta käypä arvo ja suoraan tuloslaskelmaan kirjatut arvonmuutokset sekä käyvän arvon rahastoon kirjatut muutokset;
c) kunkin rahoitusjohdannaisten lajin osalta tiedot johdannaisten käytön laajuudesta ja niiden luonteesta mukaan lukien olennaiset ehdot, jotka saattavat vaikuttaa tulevien kassavirtojen määrään, ajoitukseen ja varmuuteen; ja
d) taulukko, josta ilmenevät käyvän arvon rahaston muutokset tilikauden aikana."
2) 43 artiklan 1 kohdassa
a) korvataan 10 alakohdassa oleva viittaus "31 ja 34-42 artiklaan" viittauksella "31 artiklaan ja 34-42 c artiklaan"; ja
b) lisätään alakohta seuraavasti: "14) Jos rahoitusvälineiden arvostusta käypään arvoon ei ole sovellettu 7 a jakson mukaisesti:
a) kunkin rahoitusjohdannaisten lajin osalta
i) välineiden käypä arvo, jos arvo voidaan määritellä jollain 42 b artiklan 1 kohdassa säädetyistä menetelmistä;
ii) tiedot välineiden käytön laajuudesta ja luonteesta; ja
b) 42 a artiklan kattaman pysyvän rahoitusomaisuuden osalta, joka on kirjattu käypää arvoaan korkeampaan arvoon eikä 35 artiklan 1 kohdan c alakohdan aa alakohdan mukaista arvonoikaisua ole tehty:
i) joko yksittäisten omaisuuserien tai tarkoituksenmukaisesti ryhmiteltyjen yksittäisten omaisuuserien kirjanpitoarvo ja käypä arvo;
ii) perustelut sille, ettei kirjanpitoarvoa ole alennettu, mukaan lukien perusteltu näyttö siitä, että arvo myöhemmin jälleen saavutetaan."
3) Korvataan 44 artiklan 1 kohta seuraavasti: "1. Jäsenvaltiot voivat sallia, että 11 artiklassa tarkoitetut yhtiöt laativat lyhennetyt tilinpäätöksen liitetiedot sisällyttämättä 43 artiklan 1 kohdan 5-12 alakohdassa ja 14 alakohdan a kohdassa vaadittuja tietoja. Liitetiedoissa on kuitenkin ilmoitettava 43 artiklan 1 kohdan 6 alakohdassa luetellut tiedot kokonaisuudessaan kaikkien kyseessä olevien erien osalta."
4) Lisätään 46 artiklan 2 kohtaan alakohta seuraavasti: "f) yhtiön käyttämiin rahoitusvälineisiin liittyen ja jos tämä on olennaista yhtiön varojen, velkojen, rahoitusaseman sekä voiton tai tappion arvioimisen kannalta
- yhtiön rahoitusriskien hallinnan tavoitteet ja menettelytavat, mukaan luettuna kunkin sellaisen ennakoidun liiketoimen päälajin suojausmenettely, johon sovelletaan suojauslaskentaa, ja
- yhtiön hinta-, luotto-, likviditeetti- ja kassavirtariskit."
5) Korvataan 59 artiklan 2 kohdan a ja b alakohdassa oleva viittaus "31-42 artiklaan" viittauksella "7 tai 7 a jaksoon".
6) Lisätään artikla seuraavasti: " 61 a artikla
Komissio tarkastelee viimeistään 1 päivänä tammikuuta 2007 42 a-42 d artiklan, 43 artiklan 1 kohdan 10 ja 14 alakohdan, 44 artiklan 1 kohdan, 46 artiklan 2 kohdan f alakohdan ja 59 artiklan 2 kohdan a ja b alakohdan säännöksiä tilinpäätöksen laatimista käyvin arvoin koskevien säännösten soveltamisesta saatujen kokemusten ja kirjanpitoalaa koskevan kansainvälisen kehityksen perusteella ja tekee tarvittaessa ehdotuksen Euroopan parlamentille ja neuvostolle edellä mainittujen artiklojen muuttamisesta."
2 artikla
Muutetaan direktiivi 83/349/ETY seuraavasti:
1) Korvataan 29 artiklan 1 kohta seuraavasti: "1. Konsolidoituun tilinpäätökseen sisällytettävät varat ja velat arvostetaan yhdenmukaisten menetelmien mukaisesti ja direktiivin 78/660/ETY 7 ja 7 a jakson sekä 60 artiklan mukaisesti."
2) 34 artiklassa:
a) korvataan 10 alakohdassa oleva viittaus "31 ja 34-42 artiklaan" viittauksella "31 artiklaan ja 34-42 c artiklaan"; ja
b) lisätään alakohdat seuraavasti: "14. Jos rahoitusvälineiden arvostusta käypään arvoon on sovellettu direktiivin 78/660/ETY 7 a jakson mukaisesti:
a) merkittävät olettamukset, joihin arvostusmallit ja -tekniikat perustuvat, jos käyvät arvot on määritetty kyseisen direktiivin 42 b artiklan 1 kohdan b alakohdan mukaisesti;
b) kunkin rahoitusvälineiden ryhmän osalta käypä arvo ja suoraan tuloslaskelmaan kirjatut arvonmuutokset sekä kyseisen direktiivin 42 c artiklan mukaisesti käyvän arvon rahastoon kirjatut muutokset;
c) kunkin rahoitusjohdannaisten lajin osalta tiedot johdannaisten käytön laajuudesta ja niiden luonteesta mukaan lukien olennaiset ehdot, jotka saattavat vaikuttaa tulevien kassavirtojen määrään, ajoitukseen ja varmuuteen; ja
d) taulukko, josta ilmenevät käyvän arvon rahaston muutokset tilikauden aikana.
15. Jos ei ole sovellettu rahoitusvälineiden arvostusta käypään arvoon direktiivin 78/660/ETY 7 a jakson mukaisesti:
a) kunkin rahoitusjohdannaisten lajin osalta
i) välineiden käypä arvo, jos arvo voidaan määritellä jollain kyseisen direktiivin 42 b artiklan 1 kohdassa säädetyistä menetelmistä;
ii) tiedot välineiden käytön laajuudesta ja luonteesta; ja
b) kyseisen direktiivin 42 a artiklan kattaman pysyvän rahoitusomaisuuden osalta, joka on kirjattu käypää arvoaan korkeampaan arvoon, ja jos ei ole tehty arvon oikaisua kyseisen direktiivin 35 artiklan 1 kohdan c alakohdan aa alakohdan mukaisesti
i) joko yksittäisten omaisuuserien tai tarkoituksenmukaisesti ryhmiteltyjen yksittäisten omaisuuserien kirjanpitoarvo ja käypä arvo;
ii) perustelut sille, ettei kirjanpitoarvoa ole alennettu, mukaan lukien perusteltu näyttö siitä, että arvo myöhemmin jälleen saavutetaan."
3) Lisätään 36 artiklan 2 kohtaan e alakohta seuraavasti: "e) yritysten käyttämiin rahoitusvälineisiin liittyen ja jos tämä on olennaista varojen, velkojen, taloudellisen aseman sekä voiton ja tappion arvioimisen kannalta
- yritysten rahoitusriskien hallinnan tavoitteet ja menettelytavat, mukaan luettuna kunkin sellaisen ennakoidun liiketoimen päälajin suojausmenettely, johon sovelletaan suojauslaskentaa, ja
- hinta-, luotto-, likviditeetti- ja kassavirtariskit."
4) Lisätään artikla seuraavasti: " 50 a artikla
Komissio tarkastelee viimeistään 1 päivänä tammikuuta 2007 29 artiklan 1 kohdan, 34 artiklan 10, 14 ja 15 kohdan ja 36 artiklan 2 kohdan e alakohdan säännöksiä tilinpäätöksen laatimista käyvin arvoin koskevien säännösten soveltamisesta saatujen kokemusten ja kirjanpitoalaa koskevan kansainvälisen kehityksen perusteella ja tekee tarvittaessa ehdotuksen Euroopan parlamentille ja neuvostolle edellä mainittujen artiklojen muuttamisesta."
3 artikla
Korvataan direktiivin 86/635/ETY 1 artiklan 1 kohta seuraavasti: "1. Direktiivin 78/660/ETY 2 ja 3 artiklaa, 4 artiklan 1 kohtaa ja 3-5 kohtaa, 6, 7, 13 ja 14 artiklaa, 15 artiklan 3 ja 4 kohtaa, 16-21 artiklaa, 29-35 artiklaa, 37-41 artiklaa, 42 artiklan ensimmäistä virkettä, 42 a-42 d artiklaa, 45 artiklan 1 kohtaa, 46 artiklan 1 ja 2 kohtaa, 48-50 artiklaa, 50 a artiklaa, 51 artiklan 1 kohtaa, 56-59 artiklaa, 61 sekä 61 a artiklaa sovelletaan tämän direktiivin 2 artiklassa tarkoitettuihin laitoksiin, jollei tässä direktiivissä toisin säädetä. Tämän direktiivin 35 artiklan 3 kohtaa, 36 ja 37 artiklaa sekä 39 artiklan 1-4 kohtaa ei kuitenkaan sovelleta varoihin ja velkoihin, jotka arvostetaan direktiivin 78/660/ETY 7 a jakson mukaisesti."
4 artikla
1. Jäsenvaltioiden on saatettava tämän direktiivin noudattamisen edellyttämät lait, asetukset ja hallinnolliset määräykset voimaan ennen 1 päivää tammikuuta 2004. Niiden on ilmoitettava tästä komissiolle viipymättä.
Näissä jäsenvaltioiden antamissa säännöksissä on viitattava tähän direktiiviin tai niihin on liitettävä tällainen viittaus, kun ne virallisesti julkaistaan. Jäsenvaltioiden on säädettävä siitä, miten viittaukset tehdään.
2. Jäsenvaltioiden on toimitettava tässä direktiivissä tarkoitetuista kysymyksistä antamansa keskeiset kansalliset säännökset kirjallisina komissiolle.
5 artikla
Tämä direktiivi on osoitettu jäsenvaltioille.
Tehty Brysselissä 27 päivänä syyskuuta 2001.