РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 11 декември 2007 година
относно държавна помощ C 32/07 (ex N 389/06), временен защитен механизъм за корабостроене - Португалия
(нотифицирано под номер C(2007) 6063)
(Само текстът на португалски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2008/315/ЕО)
КОМИСИЯТА НА ЕВРОПЕЙСКИТЕ ОБЩНОСТИ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската общност, и по-специално член 88, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си съгласно посочените по-горе разпоредби (1) и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
Португалия уведоми за мярката на 20 юни 2006 г. С писмо от 6 юли 2006 г. Комисията поиска допълнителна информация от Португалия и предложи удължаване на срока, в рамките на който Комисията следва да вземе решение относно нотифицираната мярка, в съответствие с член 4, параграф 5 от Регламент (ЕО) № 659/1999 (2), докато Комисията вземе решение по предишно подобно уведомление от Португалия, което все още е в процес на оценка (3). С писмо от 25 юли 2006 г. Португалия прие това предложение.
(2)
С писмо от 11 май 2007 г. Комисията поднови оценката на уведомлението и припомни на Португалия, че уведомлението е непълно. Португалия предостави допълнителна информация с писма от 5 юли 2007 г. и 26 юли 2007 г.
(3)
С писмо от 10 август 2007 г. Комисията уведоми Португалия, че е решила да открие процедурата, предвидена в член 88, параграф 2 от Договора за ЕО, по отношение на помощта.
(4)
С писмо от 17 септември 2007 г. португалските органи представиха своето мнение в контекста на посочената по-горе процедура.
(5)
Решението на Комисията да открие процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (4). Комисията покани заинтересованите страни да представят мненията си. Нямаше мнения от трети страни.
II. ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА ЗА ПОМОЩ
(6)
Получател на помощта следваше да бъде Estaleiros Navais de Viana do Castelo S.A. („ENVC“), португалска корабостроителница, в която работят около 1 000 души.
(7)
Португалия предлага да предостави на ENVC пряка помощ в размер на 6 575 558 EUR във връзка със седем договора за корабостроене, подписани между 4 февруари 2005 г. и 31 март 2005 г. Подробностите около договорите и съответната предложена помощ са следните:
Многофункционален тежкотоварен плавателен съд
Дата на подписване на договора
Собственик на кораба
Предложена държавна помощ (EUR)
C 228
24.2.2005 r.
JMS Schiffahrtsgesellschaft mbH & CO KG MS
1 212 766
C 229
24.2.2005 r.
JMS Schiffahrtsgesellschaft mbH & CO KG MS
1 212 766
C 230
4.2.2005 r.
MARE Schiffahrtsgesellschaft
1 212 766
C 231
4.2.2005 r.
MARE Schiffahrtsgesellschaft
661 102
C 232
4.2.2005 r.
MARE Schiffahrtsgesellschaft
630 328
C 233
4.2.2005 r.
MARE Schiffahrtsgesellschaft
433 064
C 210
31.3.2005 r.
Mutualista Açoreana
1 212 766
(8)
Съгласно информацията, предоставена в уведомлението, молбата за помощ по отношение на всичките седем договора е била подадена от корабостроителницата през юли 2005 г., т.е. след подписването на договорите. Португалия разреши помощта, при условие че тя бъде одобрена от Комисията, със съвместно решение от 7 август 2006 г. на Министерството на финансите и публичната администрация и на Министерството на икономиката и нововъведенията.
(9)
Плавателните съдове бяха доставени, или е следвало да бъдат доставени, на следните дати:
Плавателен съд
Дата на доставка
C 228
30 септември 2007 година
C 229
30 декември 2007 година
C 230
28 юли 2006 година
C 231
30 октомври 2006 година
C 232
3 януари 2007 година
C 233
24 април 2007 година
C 210
10 юли 2007 година
(10)
Португалия предлага да предостави помощта на основание Регламент (ЕО) № 1177/2002 на Съвета относно временен защитен механизъм за корабостроене (5), изменен с Регламент (ЕО) № 502/2004 на Съвета (6) („регламента за ВЗМ“). Регламентът за ВЗМ влезе в сила на 3 юли 2002 г. и срокът му на действие изтече на 31 март 2005 г. Следователно, този регламент вече не е бил в сила в момента, в който Португалия е одобрила и нотифицирала помощта.
(11)
Португалия твърди, че договорите попадат в приложното поле на регламента за ВЗМ, тъй като те са подписани докато регламентът все още е бил в сила.
III. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
(12)
В своето решение да открие официалната процедура за разследване по настоящия случай Комисията отбеляза, че има съмнения относно съвместимостта на помощта с общия пазар въз основа на регламента за ВЗМ поради причините, изложени по-долу.
(13)
Първо, Комисията има съмнения относно стимулиращия ефект на помощта. Комисията подчерта, че молбата за помощ е била подадена едва след подписването на договорите. Също така, Португалия е одобрила помощта вътрешно (при условие че е одобрена от Комисията) след повече от една година след подаване на молбата за помощ. Португалия не е представила доказателства, че по времето, когато ENVC е подписала договорите, е имало каквито и да било уверения, че корабостроителницата ще получи помощ. Поради това, Комисията има съмнения, че ENVC е била мотивирана по някакъв начин от наличието на държавна помощ за извършване на съответните проекти.
(14)
Второ, Комисията постави под въпрос правното основание за одобрение на помощта. Комисията отбеляза, че срокът на действие на регламента за ВЗМ е изтекъл на 31 март 2005 г. и следователно регламентът вече не е бил в сила в момента, когато Португалия е одобрила и нотифицирала помощта. Комисията също подчерта, че в своето решение относно дело № C 26/2006 (ex N 110/2006) (7) бе обяснила подробно причините, поради които смята, че регламентът за ВЗМ вече не може да бъде валидно правно основание за одобряването на нови оперативни помощи за корабостроенето. По настоящия случай Португалия не е представила никаква нова информация, която би променила становището на Комисията в това отношение, и поради това на този етап Комисията не би могла да счете, че помощта е съвместима с общия пазар.
IV. МНЕНИЕ, ПРЕДСТАВЕНО ОТ ПОРТУГАЛИЯ
(15)
Португалия подчерта, че по принцип, във връзка с въпросните договори корабостроителницата е била в конкуренция предимно с корабостроителници извън Общността, като в частност е била изправена пред нелоялната конкуренция от корейски корабостроителници, което между другото бе и темата на регламента за ВЗМ. Освен това, договорите не засягаха и не заплашваха да засегнат конкуренцията в ЕС, тъй като всички корабостроителници в ЕС имаха равнопоставен достъп до помощ съгласно регламента за ВЗМ, пряко приложим във всички държави-членки. Следователно не можеше да се приеме, че нотифицираните мерки оказват влияние върху търговията между държавите-членки.
(16)
По отношение на стимулиращия ефект на помощта Португалия изтъкна, че по същество не е било възможно ENVC да подаде надлежно обоснована молба за помощ преди подписване на договорите поради някои аспекти, свързани с преговорите. Контактите със собствениците на корабите бяха установени преди подаване на молба за помощ от ENVC. Португалия също така твърди, че макар и ENVC да е подписала договорите без публични гаранции, че ще получи помощта, корабостроителницата е договорила и подписала договорите и е построила плавателните съдове с очакването португалските органи и Комисията да разрешат помощта, щом като че в този случай обективните условия за получаване на помощта са били изпълнени.
(17)
Що се касае до правното основание за одобряване на помощта, Португалия припомни своето мнение, предоставено в контекста на дело № C 26/2006 (8), което счита за приложимо в настоящия случай. Португалия отбеляза, че въпросните договори са били подписани по време на периода на прилагане на регламента за ВЗМ, т.е. преди 31 март 2005 г. и преди Органът за уреждане на спорове на СТО да приеме доклада на експертната група за възражение срещу регламента за ВЗМ. Португалия също заяви, че не е било възможно да уведоми за помощта преди изтичането на срока на действие на регламента за ВЗМ, тъй като договорите са подписани едва през февруари и март 2005 г. (т.е. точно преди изтичането на срока на действие на регламента за ВЗМ). Въпреки това, според Португалия това не анулира валидността на тези договори, които са изпълнявали обективните условия на регламента за ВЗМ към момента на тяхното подписване.
V. ОЦЕНКА
(18)
Съгласно член 87, параграф 1 от Договора за ЕО помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държави-членки, е несъвместима с общия пазар.
(19)
Комисията смята, че предложените мерки представляват държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО. Мерките приемат формата на безвъзмездна помощ, която се финансира от държавни ресурси. Дори при условие, че регламентът за ВЗМ се е прилагал във всички държави-членки и всички корабостроителници са могли да кандидатстват за помощ съгласно регламента за ВЗМ, както се аргументира Португалия, мерките са избирателни, тъй като в този случай се ограничават до ENVC. Тази избирателна безвъзмездна помощ има вероятност да наруши конкуренцията, тъй като дава на ENVC предимство пред други конкуренти, които не получават помощ. В тази връзка, фактът че ENVC е могла да се конкурира с корабостроителници в Корея не омаловажава факта, че ENVC също се е конкурирала с други корабостроителници на общия пазар. Най-сетне, корабостроенето е икономическа дейност, която включва засилена търговия между държавите-членки, и следователно има вероятност мерките да засегнат търговията между тях.
(20)
Вследствие на това Комисията потвърждава, че нотифицираната мярка за помощ попада в приложното поле на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО.
(21)
Като общ принцип държавната помощ може да се смята за съвместима с общия пазар само, ако тя е необходима, за да стимулира приемащото дружество да действа по начин, който съдейства за постигане на целите, предвидени в съответната дерогация (9).
(22)
В тази връзка Комисията отбелязва, че целта на регламента за ВЗМ е била „да позволи ефективно на корабостроителници на Общността да преодолеят нелоялна конкуренция от Корея“ (вижте съображение 6 в преамбюла). По този начин, може да бъде разрешена пряка помощ от до 6 % от договорната стойност преди помощта, при наличие на конкуренция за същия договор от корабостроителница в Корея, предлагаща по-ниска цена (член 2).
(23)
В настоящия случай Португалия се аргументира, че въпреки че при подписване на договорите ENVC не е имала каквато и да било гаранция за получаване на помощта, тя е очаквала да получи помощта, тъй като договорите са изпълнявали обективните условия за кандидатстване за помощ на регламента за ВЗМ.
(24)
Въпреки това, Комисията счита че в този случай няма достатъчно доказателства, че помощта е била определяща за подписване на договорите от ENVC.
(25)
Както вече беше отбелязано в решението за предприемане на процедурата за разследване, Португалия предостави копие от писмо от собственик на кораб, твърдящо че за шест от въпросните договори (плавателни съдове C 228 до C 233), собственикът на кораба е получил оферти с по-ниски цени от корейски корабостроителници. Въпреки това, писмото е с дата 9 март 2005 г., т.е. то е било изпратено до ENVC едва след като корабостроителницата вече е подписала договорите, свързани с тези оферти. По този начин изглежда, че корабостроителницата, когато е подписала първите шест договора, не е могла да бъде сигурна, че договорите са изпълнявали всичките условия за кандидатстване за помощ. По отношение на седмия договор (плавателен съд C 210) положението също изглежда съмнително, тъй като твърдението за получаване на оферти с по-ниски цени от Корея е било изпратено до ENVC едва на 31 март 2005 г., т.е. на същия ден, в който ENVC е подписала договора.
(26)
Португалия не е представила никакви доказателства, че ENVC е получила официално или неофициално указание от португалските органи, преди подписване на договорите, че във връзка с тези договори може да бъде предоставена помощ (10). По-скоро изглежда, че ENVC е била готова да поеме тези договори дори без гаранции за получаване на помощ. Като пример, в свое съобщение след откриването на процедурата за разследване Португалия също заяви, че ENVC е била законово обвързана да построи плавателните съдове дори ако помощта не бъде разрешена. Португалия добавя, че в настоящия случай ENVC е кандидатствала за помощта едва след изтичането на срока на действие на регламента за ВЗМ, което изглежда потвърждава, че корабостроителницата е била готова да извърши проектите при риск от неполучаване на помощ.
(27)
Също така като цяло Комисията счита, че за да има помощта стимулиращ ефект, молбата за помощ следва да е била подадена преди началото на проекта (11). Настоящият случай не е такъв. Молбата за помощ е била подадена едва след подписване на договорите (т.е. през юли 2005 г., докато договорите са подписани през февруари и март 2005 г.). От своя страна, Португалия е одобрила помощта вътрешно (при условие че тя е одобрена от Комисията) след повече от една година след подаване на молбата за помощ. Следователно, и от формална гледна точка стимулиращият ефект не е изпълнен.
(28)
Поради това Комисията заключава, че Португалия не е представила достатъчно факти за доказване на стимулиращия ефект на помощта.
(29)
По отношение на правното основание за одобряване на помощта, Португалия не е представила никакви нови аргументи, които биха премахнали съмненията, изразени от Комисията в нейното решение да предприеме официалната процедура за разследване. Основният аргумент на Португалия в тази връзка е, че договорите изпълняват условията за кандидатстване за помощ, тъй като са били подписани по време на периода на прилагане на регламента за ВЗМ. Португалия също отбелязва, че фактът, че помощта е била уведомена едва след изтичането на срока на действие на регламента за ВЗМ, няма влияние върху избираемостта на договорите за получаване за помощ.
(30)
Въпреки това, в предишно свое решение (12) Комисията вече обясни защо не счита, че регламентът за ВЗМ все още представлява валидно правно основание за одобряване на нова оперативна помощ за корабостроене.
(31)
Комисията отбелязва, че временното прилагане на регламента за ВЗМ е определено в член 5 (13) от регламента, който посочва, че действието на регламента „изтича на 31 март 2005 г.“. Фактът, че член 4 от регламента за ВЗМ посочва, че този регламент „се прилага към сключени договори, подписани от влизането в сила на настоящия регламент до неговото изтичане (…)“, според Комисията е условие за съвместимост и не определя временното прилагане на регламента за ВЗМ.
(32)
Горното се потвърждава също така от втората част на член 4, която предвижда регламентът за ВЗМ да не се прилага към „сключени договори, подписани преди Общността да публикува известие в Официален вестник на Европейските общности относно предприемане на процедура за уреждане на спор с Корея (…), както и сключени договори, подписани един или повече месеци след като Комисията публикува известие в Официален вестник на Европейските общности, че въпросната процедура за уреждане на спор е приключила или е прекратена“.
(33)
От горното е видно, че регламентът за ВЗМ е трябвало да се прилага само в случай на неуреден спор с Корея (14) и във всеки случай не по-късно от 31 март 2005 г.
(34)
Това тълкуване се подкрепя от самата цел на регламента за ВЗМ: той е предвиден „като извънредна и временна мярка с цел да съдейства на корабостроителници на Общността в тези сегменти, които са пострадали от неблагоприятни ефекти под формата на материални щети и сериозни вреди, възникнали от нелоялна корейска конкуренция (…) [която] следва да се разрешава за ограничени пазарни сегменти и само за кратък период“ (15) (съображение 3).
(35)
В настоящия случай молбата за помощ е била подадена от ENVC до португалските органи, одобрена от Португалия и уведомена на Комисията едва след изтичането на срока на действие на регламента за ВЗМ, като от това е ясно, че мерките попадат извън временното прилагане на регламента за ВЗМ.
(36)
Комисията допълнително отбелязва, че както вече е обяснила в решението за откриване на официалната процедура за разследване по настоящия случай, тълкуването на регламента за ВЗМ трябва също да се разглежда в светлината на международните задължения на Общността. Съгласно утвърдената съдебна практика на Съда на Европейската общност законодателството на Общността следва да се тълкува, доколкото това е възможно, по начин, който се съгласува с международното право, включително задълженията на ЕО към СТО (16).
(37)
В този контекст Комисията припомня, че Корея е оспорила съвместимостта на регламента за ВЗМ с правилата на Световната търговска организация (СТО). На 22 април 2005 г. експертна група на СТО издаде свой доклад, заключаващ, че регламентът за ВЗМ и няколко национални схеми, приети в рамките на този механизъм и съществуващи по времето, когато Корея е подала своята жалба в СТО, са били в нарушение на член 23, параграф 1 от Договореността относно правилата и процедурите за уреждане на спорове (ДППУС) (17). На 20 юни 2005 г. Органът за уреждане на спорове на СТО (ОУС) прие доклада на експертната група, включително неговата препоръка Общността да приведе регламента за ВЗМ и националните схеми за ВЗМ в съответствие със своите задължения съгласно Споразуменията със СТО (18). На 20 юли 2005 г. Общността уведоми ОУС, че вече е привела своите мерки в съответствие с решението и препоръките на ОУС, тъй като срокът на действие на регламента за ВЗМ е изтекъл на 31 март 2005 г. и държавите-членки повече не могат да предоставят оперативна помощ в съответствие с него.
(38)
Докладът на експертната група и решението на ОУС за приемането на този доклад осъждат регламента за ВЗМ per se като противоречащ на правилата на СТО и задължават Общността да спре прилагането на регламента за ВЗМ. Задължението на Общността да изпълни решението на ОУС също така обхваща бъдещи решения за предоставяне на нова помощ при прилагане на регламента за ВЗМ (19). Чрез уведомяването на ОУС, че вече е привела своите мерки в съответствие с решението и препоръките на ОУС, тъй като регламентът за ВЗМ е изтекъл на 31 март 2005 г. и държавите-членки вече не могат да предоставят оперативна помощ в съответствие с него, Общността се ангажира вече да не прилага този регламент за разрешаване на предоставянето на нова помощ. В съответствие с това одобряването на настоящата помощ би довело до неспазване на международните ангажименти на Общността.
(39)
Фактът, че Съветът не е подновил този регламент след неговото изтичане, ясно показва, че Съветът не е възнамерявал да продължи правомощието на Комисията да одобрява помощ в съответствие с регламента за ВЗМ. Това отговаря на факта, че Общността уведоми ОУС, че държавите-членки вече не могат да предоставят оперативна помощ в съответствие този регламент.
(40)
Португалия не представи нови аргументи за оспорване на становището на Комисията, изразено в нейното решение за откриване на официалната процедура за разследване и повторено по-горе.
(41)
Следователно Комисията заключава, че нотифицираната помощ не може да бъде одобрена съгласно регламента за ВЗМ. Тъй като не се прилага друга клауза за освобождаване съгласно член 87, параграф 2 или 3 от Договора за ЕО, помощта се смята за несъвместима с общия пазар,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Нотифицираната помощ в размер на 6 575 558 EUR, която Португалия възнамерява да приведе в действие в полза на Estaleiros Navais de Viana do Castelo S.A. във връзка със седем договора, подписани от тази корабостроителница, не може да се разреши съгласно Регламент (ЕО) № 1177/2002 на Съвета относно временен защитен механизъм за корабостроенето (20), изменен с Регламент (ЕО) № 502/2004 на Съвета (21), и следователно е несъвместима с общия пазар. Не се разрешава привеждането в действие на помощта.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Португалската република.
Съставено в Брюксел на 11 декември 2007 година.
KOMISSION PÄÄTÖS,
tehty 11 päivänä joulukuuta 2007,
valtiontuesta N:o C 32/07 (ex N 389/06) laivanrakennusteollisuuden väliaikainen suojajärjestely - Portugali
(tiedoksiannettu numerolla K(2007) 6063)
(Ainoastaan portugalinkielinen teksti on todistusvoimainen)
(ETA:n kannalta merkityksellinen teksti)
(2008/315/EY)
EUROOPAN YHTEISÖJEN KOMISSIO, joka
ottaa huomioon Euroopan yhteisön perustamissopimuksen ja erityisesti sen 88 artiklan 2 kohdan ensimmäisen alakohdan,
ottaa huomioon sopimuksen Euroopan talousalueesta ja erityisesti sen 62 artiklan 1 kohdan a alakohdan,
on mainittujen artiklojen mukaisesti kehottanut asianomaisia esittämään huomautuksensa (1) ja ottaa huomioon nämä huomautukset,
sekä katsoo seuraavaa:
I MENETTELY
(1)
Portugali ilmoitti toimenpiteestä 20 päivänä kesäkuuta 2006. Komissio pyysi 6 päivänä heinäkuuta 2006 päivätyllä kirjeellään lisätietoja Portugalilta. Samalla komissio ehdotti, että ilmoitettua tukea koskevan päätöksen tekemiseen osoitettua määräaikaa jatkettaisiin asetuksen (EY) N:o 659/1999 (2) 4 artiklan 5 kohdan mukaisesti siihen asti, kunnes komissio tekisi päätöksen Portugalin aikaisemmin ilmoittamasta vastaavanlaisesta asiasta, jonka tutkinta oli kesken. (3) Portugali ilmoitti 25 päivänä heinäkuuta 2006 päivätyllä kirjeellään hyväksyvänsä tämän ehdotuksen.
(2)
Komissio ilmoitti 11 päivänä toukokuuta 2007 päivätyllä kirjeellä aloittavansa uudelleen ilmoituksen arvioinnin ja muistutti Portugalia siitä, että ilmoitus oli edelleen puutteellinen. Portugali toimitti täydentäviä tietoja 5 ja 26 päivänä heinäkuuta 2007 päivätyillä kirjeillä.
(3)
Komissio ilmoitti Portugalille 10 päivänä elokuuta 2007 päivätyllä kirjeellä päätöksestään aloittaa kyseisen tuen osalta EY:n perustamissopimuksen 88 artiklan 2 kohdassa tarkoitettu menettely.
(4)
Portugalin viranomaiset esittivät huomautuksensa edellä mainitussa menettelyssä 17 päivänä syyskuuta 2007 päivätyllä kirjeellä.
(5)
Komission päätös menettelyn aloittamisesta on julkaistu Euroopan unionin virallisessa lehdessä (4). Komissio on kehottanut asianomaisia esittämään huomautuksensa. Komissio ei ole saanut huomautuksia kolmansilta tässä menettelyssä.
II TUEN KUVAUS
(6)
Tuensaaja on portugalilainen Estaleiros Navais de Viana do Castelo S.A. -telakka, jäljempänä ’ENVC’. Sen palveluksessa on tällä hetkellä noin 1 000 työntekijää.
(7)
Portugalin tarkoituksena on myöntää ENVC:lle suoraa tukea, jonka määrä on 6 575 558 euroa. Tuki liittyy seitsemään laivanrakennussopimukseen, jotka on allekirjoitettu 4 päivän helmikuuta 2005 ja 31 päivän maaliskuuta 2005 välisenä aikana. Sopimuksia ja sopimuskohtaisesti ehdotettuja tukia koskevat tiedot on koottu seuraavaan taulukkoon:
Monikäyttöalus raskaalle lastille
Sopimuksen allekirjoituspäivä
Varustamo
Ehdotettu valtiontuki (EUR)
C 228
24.2.2005
JMS Schiffahrtsgesellschaft mbH & CO KG MS
1 212 766
C 229
24.2.2005
JMS Schiffahrtsgesellschaft mbH & CO KG MS
1 212 766
C 230
4.2.2005
MARE Schiffahrtsgesellschaft
1 212 766
C 231
4.2.2005
MARE Schiffahrtsgesellschaft
661 102
C 232
4.2.2005
MARE Schiffahrtsgesellschaft
630 328
C 233
4.2.2005
MARE Schiffahrtsgesellschaft
433 064
C 210
31.3.2005
Mutualista Açoreana
1 212 766
(8)
Ilmoituksessa esitettyjen tietojen mukaan telakka esitti seitsemän sopimuksen muodostamaa kokonaisuutta koskevan tukihakemuksen heinäkuussa 2005 eli sopimusten allekirjoittamisen jälkeen. Portugali hyväksyi tuen valtiovarain- ja julkishallintoministeriön ja talous- ja innovaatioministeriön 7 päivänä elokuuta 2006 tekemällä yhteisellä päätöksellä. Edellytykseksi asetettiin kuitenkin se, että komissio hyväksyy tuen.
(9)
Alukset toimitettiin tai ne on tarkoitus toimittaa seuraavina päivinä:
Alus
Toimituspäivä
C 228
30.9.2007
C 229
30.12.2007
C 230
28.7.2006
C 231
30.10.2006
C 232
3.1.2007
C 233
24.4.2007
C 210
10.7.2007
(10)
Portugali ehdottaa tuen myöntämistä laivanrakennusteollisuuden väliaikaisista suojajärjestelyistä annetun neuvoston asetuksen (EY) N:o 1177/02 nojalla (5), sellaisena kuin asetus on viimeksi muutettuna neuvoston asetuksella (EY) N:o 502/2004 (6), jäljempänä ’väliaikaisia suojajärjestelyjä koskeva asetus’. Väliaikaisia suojajärjestelyjä koskeva asetus tuli voimaan 3 päivänä heinäkuuta 2002, ja sen voimassaolo päättyi 31 päivänä maaliskuuta 2005. Kyseinen asetus ei siis ollut enää voimassa, kun Portugali hyväksyi tuen ja ilmoitti siitä.
(11)
Portugali katsoo, että sopimukset kuuluvat väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen soveltamisalaan, koska ne allekirjoitettiin asetuksen voimassaoloaikana.
III MUODOLLISEN TUTKINTAMENETTELYN ALOITTAMISEN PERUSTEET
(12)
Komissio totesi päätöksessään muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisesta tässä asiassa, että se suhtautuu seuraavassa esitetyistä syistä epäillen siihen, soveltuuko tuki yhteismarkkinoille väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen nojalla.
(13)
Ensiksi komissio epäili tuen kannustinvaikutusta. Komissio totesi, että tukihakemus esitettiin vasta sopimusten allekirjoittamisen jälkeen. Lisäksi Portugali hyväksyi tuen myöntämisen kansallisella tasolla (edellyttäen, että komissiokin hyväksyisi sen) vasta vuoden kuluttua hakemuksen esittämisestä. Portugali ei ole esittänyt todistusaineistoa, joka osoittaisi, että ENVC:llä olisi sopimusten allekirjoittamisen aikaan ollut takeita siitä, että se saisi valtiontukea. Näistä syistä komissio epäilee, että valtiontuen olemassaolo ei kannustanut ENVC:tä millään tavalla kyseessä olevien hankkeiden toteuttamiseen.
(14)
Toiseksi komissio epäili tuen hyväksymisessä käytettyä oikeusperustaa. Komissio totesi, että väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaolo päättyi 31 päivänä maaliskuuta 2005, joten se ei siis ollut voimassa Portugalin hyväksyessä tuen ja ilmoittaessa siitä. Komissio totesi lisäksi, että asiassa N:o C 26/06 (ex N 110/06) tehdyssä päätöksessä (7) se oli selittänyt yksityiskohtaisesti, miksi väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevaa asetusta ei voida pitää asianmukaisena oikeusperustana laivanrakennusteollisuuden uusien toimintatukien hyväksymiselle. Portugali ei ole käsiteltävänä olevassa asiassa esittänyt uusia tietoja, jotka muuttaisivat komission arviointia tältä osin. Tämän vuoksi komissio ei voi tässä vaiheessa katsoa, että tuki soveltuisi yhteismarkkinoille.
IV PORTUGALIN VIRANOMAISTEN ESITTÄMÄT HUOMAUTUKSET
(15)
Portugali totesi yleisesti, että telakat kilpailivat kyseisistä sopimuksista pääasiassa yhteisön ulkopuolisten yritysten kanssa ja erityisesti eteläkorealaisten telakoiden kanssa, joiden käymä epäterve kilpailu oli ollut väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen antamisen lähtökohtana. Tämän lisäksi sopimukset eivät vaikuttaneet tai uhanneet vaikuttaa EU:n sisäiseen kilpailuun, sillä kaikilla EU:n telakoilla oli samalla tavalla käytettävissään väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen nojalla myönnetyt tuet. Asetusta voitiin soveltaa suoraan kaikissa jäsenvaltioissa. Näistä syistä ei voida katsoa, että ilmoitetut toimenpiteet vaikuttaisivat jäsenvaltioiden väliseen kauppaan.
(16)
Portugali esitti tuen kannustinvaikutuksesta, että ei ole käytännössä mahdollista, että ENVC olisi pystynyt toimittamaan asianmukaisesti perustellun tukihakemuksen ennen sopimusten allekirjoittamista sopimusneuvotteluihin liittyvistä syistä. Yhteydenpito varustamoihin oli aloitettu ennen kuin ENVC esitti tukihakemuksen. Portugali totesi myös, että vaikka ENVC oli allekirjoittanut sopimukset ilman viranomaisilta saatuja takeita tuen saamisesta, telakat neuvottelivat ja allekirjoittivat sopimukset ja rakensivat alukset olettaen, että sekä Portugalin viranomaiset että komissio hyväksyisivät tuen, sillä objektiiviset edellytykset tuen myöntämiselle täyttyivät kyseisessä asiassa.
(17)
Kun tarkastellaan tuen hyväksymisessä käytettyä oikeusperustaa, Portugalin viranomaiset viittasivat asiaa N:o C 26/06 (8) koskevan menettelyn yhteydessä esittämiinsä huomautuksiin, joiden katsottiin soveltuvan myös nyt käsiteltävänä olevaan asiaan. Portugali totesi, että kyseiset sopimukset allekirjoitettiin väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen soveltamiskaudella eli ennen 31 päivää maaliskuuta 2005 ja ennen kuin WTO:n riitojenratkaisuelin hyväksyi paneelin selvityksen, jossa torjuttiin kyseisen asetuksen soveltaminen. Portugali totesi myös, että tuesta ei voitu ilmoittaa ennen väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaoloajan päättymistä, koska sopimukset allekirjoitettiin helmikuussa ja maaliskuussa 2005 (ts. juuri ennen voimassaoloajan päättymistä). Portugalin mielestä tämä ei kuitenkaan estä näiden sopimusten tukikelpoisuutta, sillä ne täyttivät väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen mukaiset objektiiviset edellytykset allekirjoitusajankohtana.
V ARVIOINTI
(18)
EY:n perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdassa määrätään, että jäsenvaltion myöntämä taikka valtion varoista muodossa tai toisessa myönnetty tuki, joka vääristää tai uhkaa vääristää kilpailua suosimalla jotakin yritystä tai tuotannonalaa, ei sovellu yhteismarkkinoille, siltä osin kuin se vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan.
(19)
Komissio katsoo, että ehdotetut toimenpiteet ovat EY:n perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua valtiontukea. Toimenpiteet on tarkoitus toteuttaa avustuksena, joka rahoitetaan valtion varoista. Vaikka väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevaa asetusta voitaisiinkin soveltaa kaikissa jäsenvaltioissa ja kaikki telakat olisivat oikeutettuja kyseisen asetuksen nojalla myönnettyyn tukeen, kuten Portugali väittää, toimenpiteet ovat kuitenkin valikoivia, sillä niitä sovelletaan tässä tapauksessa ainoastaan ENVC:hen. Tämä valikoiva avustus uhkaa vääristää kilpailua, koska se antaa ENVC:lle edun suhteessa muihin kilpailijoihin, jotka eivät saa tukea. Vaikka ENVC saattoi olla kilpailutilanteessa eteläkorealaisten telakoiden kanssa, tämä ei kuitenkaan vaikuta siihen, että se kilpaili myös muiden yhteismarkkinoilla toimivien telakoiden kanssa. Laivanrakennus on taloudellista toimintaa, jonka osuus jäsenvaltioiden välisestä kaupasta on merkittävä. Tämän vuoksi toimenpiteet voivat vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan.
(20)
Komissio toteaa, että ilmoitettu tuki kuuluu EY:n perustamissopimuksen 87 artiklan 1 kohdan soveltamisalaan.
(21)
Yleisen periaatteen mukaan valtiontukea voidaan pitää yhteismarkkinoille soveltuvana vain silloin, kun se on välttämätön tuensaajayrityksen kannustamiseksi toimimaan tavalla, joka edistää asiaa koskevan poikkeuksen myöntämisen perusteena käytettyjen tavoitteiden toteutumista (9).
(22)
Komissio toteaa tässä yhteydessä, että väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen tavoitteena oli mahdollistaa se, että ”yhteisön telakat voisivat selviytyä Korean epäterveistä kilpailukäytännöistä” (ks. johdanto-osan 6 kappale). Tämän perusteella voitiin myöntää suoraa tukea, joka oli enintään 6 prosenttia tukea edeltävästä sopimusarvosta, edellyttäen, että sopimuksesta oli kilpailtu sellaisen Koreasta peräisin olevan telakan kanssa, joka tarjosi alempaa hintaa (2 artikla).
(23)
Portugali katsoo tässä asiassa, että vaikka ENVC:llä ei ollut minkäänlaisia takeita valtiontuen saamisesta sopimusten allekirjoittamisajankohtana, se kuitenkin odotti saavansa tukea, sillä sopimukset täyttivät väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen mukaiset objektiiviset tukikelpoisuusedellytykset.
(24)
Komissio katsoo kuitenkin, että tässä asiassa ei ole riittävästi todisteita siitä, että tuki olisi ollut ENVC:n kannalta ratkaiseva edellytys sopimusten allekirjoittamiseksi.
(25)
Kuten menettelyn aloittamisesta tehdyssä päätöksessä jo todettiin, Portugali on toimittanut jäljennöksen varustamon kirjeestä, jossa varustamo vahvistaa saaneensa kuuden kyseessä olevan sopimuksen osalta (alukset C 228 - C 233) edullisemmat hintatarjoukset eteläkorealaisilta telakoilta. Kyseinen kirje on kuitenkin päivätty 9 päivänä maaliskuuta 2005, joten se lähetettiin ENVC:lle vasta sen jälkeen kun telakka oli jo allekirjoittanut kyseisiin tarjouksiin liittyvät sopimukset. Tämän vuoksi vaikuttaa siltä, että telakka ei voinut olla kuuden ensimmäisen sopimuksen allekirjoitushetkellä varma siitä, että sopimukset täyttäisivät kaikki tukikelpoisuusedellytykset. Tilanne vaikuttaa epäilyttävältä myös seitsemättä alusta (alus C 210) koskevan sopimuksen osalta. Tieto siitä, että eteläkorealaiset olivat tehneet edullisemman hintatarjouksen, toimitettiin ENVC:lle vasta 31 päivänä maaliskuuta 2005 eli samana päivänä kun ENVC allekirjoitti sopimuksen.
(26)
Portugali ei ole esittänyt todistusaineistoa, joka osoittaisi ENVC:n saaneen ennen sopimusten allekirjoittamista Portugalin viranomaisilta virallisesti tai epävirallisesti viitteitä siitä, että sopimusten yhteydessä voitaisiin myöntää tukea. (10) Ennemminkin vaikuttaisi siltä, että ENVC oli valmis tekemään sopimukset jopa ilman takeita tuen saamisesta. Tutkintamenettelyn aloittamisen jälkeen esittämissään huomautuksissa Portugali on esimerkiksi myöntänyt, että ENVC:llä oli sopimusoikeudellinen velvollisuus rakentaa alukset, vaikka tukea ei hyväksyttäisi. Tämän lisäksi Portugali on todennut käsiteltävänä olevassa asiassa, että ENVC haki tukea vasta väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaolon päättymisen jälkeen. Tämä näyttää vahvistavan sen, että telakka oli valmis toteuttamaan hankkeet silläkin uhalla, että se ei saisi tukea.
(27)
Komissio katsoo yleensä, että tuen kannustinvaikutuksen edellytyksenä on se, että vastaava tukihakemus on tehty ennen kuin hanke aloitetaan. (11) Näin ei kuitenkaan tehty tässä tapauksessa. Tukihakemus esitettiin vasta sopimusten allekirjoittamisen jälkeen (ts. heinäkuussa 2005, kun sopimukset allekirjoitettiin jo helmikuussa ja maaliskuussa 2005). Toisaalta Portugali hyväksyi tuen myöntämisen kansallisella tasolla (edellyttäen, että komissiokin hyväksyisi sen) vasta vuoden kuluttua tukihakemuksen esittämisestä. Tämän vuoksi kannustinvaikutusta koskeva edellytys ei täyty myöskään muodolliselta kannalta.
(28)
Komissio päättelee tämän vuoksi, että Portugali ei ole esittänyt riittäviä todisteita tuen kannustinvaikutuksesta.
(29)
Kun tarkastellaan tuen hyväksymisessä käytettyä oikeusperustaa, Portugali ei ole esittänyt uusia perusteluja, jotka poistaisivat epäilyt, joita komissio esitti muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisesta tehdyssä päätöksessä. Portugalin pääasiallisena perusteluna asiassa on se, että sopimukset ovat tukikelpoisia, koska ne on allekirjoitettu väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaoloaikana. Portugali toteaa myös, että sillä seikalla, että tuesta ilmoitettiin vasta väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaoloajan päätyttyä, ei ole mitään vaikutusta tuen kohteena olevien sopimusten tukikelpoisuuteen.
(30)
Komissio on kuitenkin jo aikaisemmassa päätöksessään (12) perustellut, miksi se ei katso väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen muodostavan enää asianmukaista oikeusperustaa laivanrakennusteollisuuden uusien toimintatukien hyväksymiselle.
(31)
Komissio toteaa, että väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaoloaika määritellään asetuksen 5 artiklassa (13). Sen mukaan asetuksen ”voimassaolo päättyy 31 päivänä maaliskuuta 2005”. Väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen 4 artiklassa säädetään, että tätä asetusta sovelletaan ”asetuksen voimassaolon alkamis- ja päättymispäivän välisenä aikana allekirjoitettuihin lopullisiin sopimuksiin”. Tällä säännöksellä asetetaan komission mielestä yhteismarkkinoille soveltuvuutta koskeva edellytys eikä sillä määritellä asetuksen voimassaoloaikaa.
(32)
Tämä ilmenee myös väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen 4 artiklan loppuosasta, jossa todetaan, että väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevaa asetusta ei sovelleta”sellaisiin lopullisiin sopimuksiin, jotka on allekirjoitettu ennen kuin komissio ilmoittaa Euroopan yhteisöjen virallisessa lehdessä, että se on aloittanut […] riidanratkaisumenettelyt Koreaa vastaan […], eikä sellaisiin lopullisiin sopimuksiin, jotka on allekirjoitettu vähintään kuukausi sen jälkeen kun komissio ilmoittaa Euroopan yhteisöjen virallisessa lehdessä, että nämä riidanratkaisumenettelyt on saatu päätökseen tai keskeytetty”.
(33)
Edellä esitetyn perusteella on selvää, että väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevaa asetusta sovellettaisiin vain niin kauan kuin vireillä olisi riita-asia Koreaa vastaan (14), eikä kuitenkaan enää 31 päivän maaliskuuta 2005 jälkeen.
(34)
Tätä tulkintaa tukee myös väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen tavoite. Asetus on annettu ”poikkeuksellisena ja väliaikaisena toimenpiteenä yhteisön telakoiden avustamiseksi niillä segmenteillä, jotka ovat kärsineet haittavaikutuksista Korean epäterveistä kilpailukäytännöistä aiheutuneiden huomattavien vahinkojen ja vakavien haittojen muodossa, [mutta se] olisi kuitenkin suppeilla markkinasegmenteillä sallittava […] lyhyeksi ja rajoitetuksi ajaksi” (15) (johdanto-osan 3 kappale).
(35)
Käsiteltävänä olevassa asiassa ENVC esitti tukihakemuksen Portugalin viranomaisille, viranomaiset hyväksyivät tuen ja ilmoittivat siitä komissiolle väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaoloajan päättymisen jälkeen. Tämän vuoksi kyse on selvästi toimenpiteistä, jotka eivät kuulu ajallisesti kyseisen asetuksen soveltamisalaan.
(36)
Komissio toteaa lisäksi, että kuten muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisesta tässä asiassa tehdyssä päätöksessä jo selvitettiin, väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen tulkinnassa on otettava huomioon yhteisön kansainväliset velvoitteet. Yhteisöjen tuomioistuimen vakiintuneen oikeuskäytännön mukaan yhteisön lainsäädäntöä on tulkittava mahdollisimman pitkälle kansainvälisen oikeuden mukaisesti, mukaan luettuina WTO:sta johtuvat EY:n velvoitteet (16).
(37)
Komissio muistuttaa tässä yhteydessä, että Etelä-Korea on riitauttanut väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen yhteensopivuuden WTO:n sääntöjen kanssa. WTO:n paneeli antoi 22 päivänä huhtikuuta 2005 selvityksen, jonka mukaan väliaikaiset suojajärjestelyt ja niiden nojalla hyväksytyt erilaiset kansalliset järjestelyt, jotka olivat käytössä Korean valittaessa asiasta WTO:ssa, olivat riitojen ratkaisusta annettuja sääntöjä ja menettelyjä koskevan sopimuksen 23 artiklan 1 kohdan vastaisia (17). WTO:n riitojenratkaisuelin hyväksyi 20 päivänä kesäkuuta 2005 kyseisen paneelin selvityksen. Se antoi lisäksi suosituksen, jonka mukaan komission on saatettava väliaikaisia suojajärjestelyjä koskeva asetus ja järjestelyjen nojalla hyväksytyt kansalliset järjestelyt WTO:n sopimuksista johtuvien velvoitteiden mukaisiksi. (18) Komissio ilmoitti WTO:n riitojenratkaisuelimelle 20 päivänä heinäkuuta 2005, että se oli jo pannut täytäntöön riitojenratkaisuelimen päätöksen ja suositukset, koska väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaolo oli päättynyt 31 päivänä maaliskuuta 2005. Jäsenvaltiot eivät siis enää voineet myöntää toimintatukea kyseisen asetuksen nojalla.
(38)
Paneelin selvityksessä ja sen hyväksymisestä tehdyssä riitojenratkaisuelimen päätöksessä torjuttiin väliaikaisia suojajärjestelyjä koskeva asetus sellaisenaan WTO:n sääntöjen vastaisena ja velvoitettiin yhteisö luopumaan asetuksen soveltamisesta. Yhteisön velvoite noudattaa riitojenratkaisuelimen päätöstä koskee myös tulevia päätöksiä, jotka tehdään uusien tukien myöntämisestä väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen nojalla. (19) Kun yhteisö ilmoitti riitojenratkaisuelimelle, että se oli jo saattanut toimenpiteensä riitojenratkaisuelimen päätöksen ja suositusten mukaisiksi, koska väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaolo oli päättynyt 31 päivänä maaliskuuta 2005 eivätkä jäsenvaltiot voineet enää myöntää toimintatukea kyseisen asetuksen nojalla, se sitoutui olemaan soveltamatta kyseistä asetusta hyväksyttäessä uutta tukea. Nyt kyseessä olevan tuen hyväksyminen merkitsisi siten yhteisön kansainvälisten sitoumusten rikkomista.
(39)
Neuvosto ei ole antanut uutta asetusta väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen voimassaolon päätyttyä. Tämä on selvä osoitus siitä, ettei neuvosto aikonut enää antaa komission hyväksyä tukea kyseisen asetuksen nojalla. Yhteisö oli nimittäin ilmoittanut riitojenratkaisuelimelle, etteivät jäsenvaltiot voineet enää myöntää toimintatukea tämän asetuksen nojalla.
(40)
Portugalin viranomaiset eivät ole toimittaneet uusia perusteluja, joilla kumottaisiin komission käsitykset, jotka se esitti muodollisen tutkintamenettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä ja jotka on toistettu edellä.
(41)
Näistä syistä komissio päättelee, että ilmoitettua tukea ei voida hyväksyä väliaikaisia suojajärjestelyjä koskevan asetuksen nojalla. Koska EY:n perustamissopimuksen 87 artiklan 2 tai 3 kohdan mukaisia poikkeuksiakaan ei voida soveltaa, tuki ei sovellu yhteismarkkinoille,
ON TEHNYT TÄMÄN PÄÄTÖKSEN:
1 artikla
Ilmoitettua 6 575 558 euron valtiontukea, jonka Portugali on aikonut myöntää Estaleiros Navais de Viana do Castelo SA -telakalle sen allekirjoittaman seitsemän sopimuksen hyväksi, ei voida hyväksyä laivanrakennusteollisuuden väliaikaisista suojajärjestelyistä annetun neuvoston asetuksen (EY) N:o 1177/2002 (20) nojalla, sellaisena kuin se on muutettuna asetuksella (EY) N:o 502/2004 (21), ja tuki ei sen vuoksi sovellu yhteismarkkinoille. Tästä seuraa, että tätä tukea ei saa myöntää.
2 artikla
Tämä päätös on osoitettu Portugalin tasavallalle.
Tehty Brysselissä 11 päivänä joulukuuta 2007.