NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1312/2011
ze dne 19. prosince 2011,
kterým se mění nařízení Rady (ES) č. 1698/2005, pokud jde o některá ustanovení týkající se finančního řízení pro některé členské státy, jejichž finanční stabilita je postižena či ohrožena závažnými obtížemi
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na články 42 a 43 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nebývale závažná světová finanční krize a hospodářský útlum vážně poškodily hospodářský růst a finanční stabilitu a vyvolaly podstatné zhoršení finančních a hospodářských podmínek v několika členských státech. Zvláště některé členské státy mají závažné obtíže nebo jim takové obtíže hrozí, zejména pak problémy s hospodářským růstem, finanční stabilitou a se zhoršením schodku a zadlužením, což je kromě jiného způsobeno také mezinárodním hospodářským a finančním prostředím.
(2)
Přestože již byla přijata řada významných opatření včetně změn v právním rámci, která mají vyvážit negativní vlivy krize, dopad finanční krize na reálnou ekonomiku, trh práce a občany je pociťován v mnoha směrech. Tlak na vnitrostátní finanční zdroje vzrůstá, a proto by nyní měly být podniknuty další kroky k jeho zmírnění, a to maximálním a optimálním využitím finančních prostředků z Evropského zemědělského fondu pro rozvoj venkova (EZFRV).
(3)
Na základě čl. 122 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie, podle kterého může Unie poskytnout finanční pomoc členskému státu, jemuž z důvodu mimořádných událostí, které nemůže ovlivnit, nastaly obtíže nebo je vážně ohrožen závažnými obtížemi, byl nařízením Rady (EU) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (3) zaveden takový mechanismus s cílem zachovat finanční stabilitu celé Unie.
(4)
Prováděcími rozhodnutími Rady 2011/77/EU (4) a 2011/344/EU (5) poskytla Unie takovou finanční pomoc Irsku a Portugalsku. Finanční stabilita Řecka byla postižena vážnými obtížemi již před vstupem nařízení (EU) č. 407/2010 v platnost, a Řecko proto obdrželo finanční pomoc mimo jiné od ostatních členských států eurozóny.
(5)
Nařízení Rady (ES) č. 332/2002 ze dne 18. února 2002, kterým se zavádí systém střednědobé finanční pomoci platebním bilancím členských států (6), zavedlo nástroj, na jehož základě poskytne Rada střednědobou finanční pomoc, pokud je platební bilance členského státu, který nepřijal euro, v obtížích nebo jí takové obtíže vážně hrozí.
(6)
Rozhodnutími Rady 2009/102/ES (7), 2009/290/ES (8) a 2009/459/ES (9) byla taková finanční pomoc poskytnuta Maďarsku, Lotyšsku a Rumunsku.
(7)
Období, během kterých je finanční pomoc Irsku, Maďarsku, Lotyšsku, Portugalsku a Rumunsku poskytována, je stanovena v příslušných rozhodnutích Rady. Poskytování pomoci Maďarsku skončilo dnem 4. listopadu 2010.
(8)
Pokud jde o Řecko, dohoda mezi věřiteli a dohoda o mechanismu úvěrů vstoupily v platnost dnem 11. května 2010. Dohoda mezi věřiteli stanoví, že její platnost skončí tři roky ode dne uzavření.
(9)
Dne 11. července 2011 podepsali ministři financí ze 17 členských států eurozóny Smlouvu o založení Evropského mechanismu stability (ESM). Tato smlouva navazuje na rozhodnutí Evropské rady 2011/199/EU ze dne 25. března 2011, kterým se mění článek 136 Smlouvy o fungování Evropské unie, pokud jde o mechanismus stability pro členské státy, jejichž měnou je euro (10). Předpokládá se, že do roku 2013 převezme tato smlouva úkoly, které v současnosti plní evropský nástroj finanční stability (EFSF) a evropský mechanismus finanční stabilizace (EFSM).
(10)
Evropská rada v závěrech ze zasedání konaného ve dnech 23. a 24. června 2011 uvítala záměr Komise posílit vazby mezi úvěrovým programem pro Řecko s fondy Unie a podpořila snahy zaměřené na zvýšení schopnosti Řecka využívat prostředky z fondů Unie, aby se zaměřením pozornosti na zvyšování konkurenceschopnosti a vytváření pracovních míst podpořil růst a zaměstnanost. Evropská rada ve svých závěrech rovněž uvítala a podpořila přípravu souhrnného programu technické pomoci Řecku, kterou se zabývá Komise společně s členskými státy. Tato změna nařízení Rady (ES) č. 1698/2005 ze dne 20. září 2005 o podpoře pro rozvoj venkova z Evropského zemědělského fondu pro rozvoj venkova (EZFRV) (11) přispívá k těmto snahám o posílení vazeb.
(11)
S cílem usnadnit řízení finančních prostředků Unie, urychlit investice v dotčených členských státech a regionech a zlepšit dopad finančních prostředků na hospodářství je nezbytné umožnit zvýšení sazby spolufinancování z EZFRV na 95 % způsobilých veřejných výdajů v regionech způsobilých podle konvergenčního cíle a zvýšení na 85 % způsobilých veřejných výdajů v ostatních regionech, jejichž finanční stabilita čelí závažným obtížím.
(12)
V souladu s obecnými zásadami použitelnými podle nařízení (ES) č. 1698/2005 se zvýšené sazby spolufinancování použijí pouze na platby uskutečněné poté, co příslušné programy rozvoje venkova, včetně nových finančních plánů, schválila Komise. Je proto rovněž třeba určit postup, kterým mohou členské státy této možnosti využívat, jakož i mechanismus, který toto využívání zajistí.
(13)
Toto dočasné zvýšení míry spolufinancování by mělo být vzato v úvahu v souvislosti s rozpočtovými omezeními, jimž čelí všechny členské státy, a tato rozpočtová omezení by se měla náležitě projevit v souhrnném rozpočtu Evropské unie.Jelikož hlavním účelem mechanismu je reagovat na konkrétní současné potíže, mělo by jeho uplatňování být dále omezeno na výdaje vzniklé platebním agenturám do 31. prosince 2013;
(14)
Nařízení (ES) č. 1698/2005 by proto mělo být odpovídajícím způsobem změněno.
(15)
Z důvodu naléhavé potřeby řešit hospodářskou krizi by toto nařízení mělo vstoupit v platnost okamžikem vyhlášení;
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
V článku 70 nařízení (ES) č. 1698/2005 se vkládá nový odstavec, který zní:
„4c. Odchylně od limitů uvedených v odstavcích 3, 4 a 5 může být příspěvek z EZFRV zvýšen na nejvýše 95 % způsobilých veřejných výdajů v regionech způsobilých podle konvergenčního cíle, v nejvzdálenějších regionech a na menších ostrovech v Egejském moři a na 85 % způsobilých veřejných výdajů v ostatních regionech. Tyto sazby se použijí na způsobilé veřejné výdaje nově uvedené v každém certifikovaném prohlášení o výdajích vzniklých v průběhu období, v němž členský stát splňuje jednu z těchto podmínek:
a)
je mu poskytnuta finanční pomoc v souladu s nařízením Rady (ES) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (12) nebo je mu finanční pomoc poskytnuta jinými členskými státy eurozóny před vstupem uvedeného nařízení v platnost;
b)
je mu poskytnuta střednědobá finanční pomoc v souladu s nařízením Rady (ES) č. 332/2002 ze dne 18. února 2002, kterým se zavádí systém střednědobé finanční pomoci platebním bilancím členských států (13);
c)
je mu poskytnuta finanční pomoc v souladu se Smlouvou o založení Evropského mechanismu stability.
Členský stát, který hodlá využít odchylky uvedené v prvním pododstavci, předloží Komisi žádost, aby odpovídajícím způsobem změnila jeho program rozvoje venkova. Odchylka se použije, jakmile Komise změnu programu schválí, a její použitelnost skončí, jakmile členský stát přestane podmínky stanovené v prvním pododstavci písm. a), b) nebo c). Odchylka uvedená v prvním pododstavci se v každém případě vztahuje jen na výdaje vzniklé platebním agenturám do 31. prosince 2013.
Po skončení použitelnosti odchylky uvedené v prvním pododstavci členský stát zašle Komisi návrh na změnu programu včetně nového finančního plánu, který splňuje maximální sazby použitelné před odchylkou.
Pokud členský stát Komisi nepředloží návrh na změnu svého programu rozvoje venkova včetně nového finančního plánu ke dni, kdy skončí použitelnost odchylky v souladu s druhým pododstavcem, nebo pokud oznámený finanční plán nesplňuje maximální sazby stanovenými v odst. 3, 4 a 5, použijí se tyto sazby k uvedenému dni automaticky.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost dnem vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 19. prosince 2011.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1312/2011
z dnia 19 grudnia 2011 r.
w sprawie zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do niektórych przepisów dotyczących zarządzania finansowego dla niektórych państw członkowskich doświadczających poważnych trudności w zakresie ich stabilności finansowej lub nimi zagrożonych
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 42 i 43,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Niespotykany ogólnoświatowy kryzys finansowy i niespotykane pogorszenie koniunktury gospodarczej miały istotny negatywny wpływ na wzrost gospodarczy i stabilność finansową oraz spowodowały znaczne pogorszenie sytuacji finansowej i gospodarczej wielu państw członkowskich. W szczególności niektóre państwa członkowskie doświadczają poważnych trudności lub są zagrożone takimi trudnościami, jakimi są przede wszystkim problemy związane ze wzrostem gospodarczym i stabilnością finansową czy też z pogłębieniem deficytu i zadłużenia, z powodu międzynarodowej sytuacji gospodarczej i finansowej.
(2)
Chociaż podjęto już zdecydowane działania w celu zrównoważenia negatywnych skutków kryzysu, włącznie ze zmianami ram prawnych, zaczyna być powszechnie odczuwany wpływ kryzysu finansowego na gospodarkę realną, rynek pracy i obywateli. Presja na krajowe zasoby finansowe jest coraz większa i należy obecnie podjąć kolejne kroki łagodzące tę presję poprzez maksymalne i optymalne wykorzystanie środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich („EFRROW”).
(3)
Na podstawie art. 122 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który przewiduje możliwość udzielenia pomocy finansowej Unii państwu członkowskiemu, które ma trudności lub jest istotnie zagrożone poważnymi trudnościami z racji nadzwyczajnych okoliczności pozostających poza jego kontrolą, rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanawiające europejski mechanizm stabilizacji finansowej (3) ustanowiło taki mechanizm w celu zachowania stabilności finansowej Unii.
(4)
Decyzją wykonawczą Rady 2011/77/UE (4) oraz decyzją wykonawczą Rady 2011/344/UE (5) przyznano taką pomoc finansową Unii, odpowiednio, Irlandii i Portugalii. Grecja doświadczyła poważnych trudności związanych ze swoją stabilnością finansową przed wejściem w życie rozporządzenia (UE) nr 407/2010 i otrzymała pomoc finansową, między innymi, od innych państw członkowskich strefy euro.
(5)
Rozporządzenie Rady (WE) nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r. ustanawiające instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich (6) ustanowiło instrument przewidujący, że Rada ma przyznać średnioterminową pomoc finansową, w przypadku gdy państwo członkowskie, które nie przyjęło euro, będzie miało poważne trudności lub będzie poważnie zagrożone trudnościami związanymi z jego bilansem płatniczym.
(6)
Decyzjami Rady 2009/102/WE (7), 2009/290/WE (8) i 2009/459/WE (9) taką pomoc finansową przyznano, odpowiednio, Węgrom, Łotwie i Rumunii.
(7)
Okres, w którym pomoc finansowa jest dostępna dla Irlandii, Węgier, Łotwy, Portugalii i Rumunii, określono w odpowiednich decyzjach Rady. Okres pomocy dla Węgier zakończył się w dniu 4 listopada 2010 r.
(8)
W odniesieniu do Grecji umowa między pożyczkodawcami zawarta wraz z umową w sprawie pożyczki weszły w życie dnia 11 maja 2010 r. Umowa między pożyczkodawcami przewiduje, że okres dostępności środków zakończy się po upływie trzech lat od podpisania tej umowy.
(9)
W dniu 11 lipca 2011 r. ministrowie finansów 17 państw członkowskich strefy euro podpisali Traktat ustanawiający europejski mechanizm stabilności. Traktat ten jest następstwem decyzji Rady Europejskiej 2011/199/UE z dnia 25 marca 2011 r. w sprawie zmiany art. 136 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do mechanizmu stabilności dla państw członkowskich, których walutą jest euro (10). Przewiduje się, że do 2013 r. europejski mechanizm stabilności przejmie zadania pełnione obecnie przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej i europejski mechanizm stabilizacji finansowej.
(10)
W swoich konkluzjach z dnia 23 i 24 czerwca 2011 r. Rada Europejska z zadowoleniem przyjęła zamiar Komisji dotyczący wzmocnienia synergii pomiędzy programem pożyczkowym dla Grecji a finansowaniem z Unii i poparła wysiłki zmierzające do zwiększenia zdolności Grecji do absorbowania środków unijnych w celu stymulowania wzrostu i zatrudnienia, poprzez koncentrowanie się na poprawie konkurencyjności i tworzeniu miejsc pracy. Ponadto Rada Europejska z zadowoleniem i poparciem przyjęła przygotowywanie przez Komisję wraz z państwami członkowskimi obszernego programu wsparcia technicznego dla Grecji. Niniejsza zmiana do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (11) wnosi wkład w takie wysiłki na rzecz wzmocnienia synergii.
(11)
W celu ułatwienia zarządzania finansowaniem Unii i przyspieszenia inwestycji w zainteresowanych państwach członkowskich i regionach oraz pogłębienia wpływu finansowania na gospodarkę konieczne jest zwiększenie stawki wkładu EFRROW do 95 % kwalifikowalnych wydatków publicznych w regionach, które mogą być objęte celem konwergencji, oraz do 85 % kwalifikowalnych wydatków publicznych w innych regionach stojących w obliczu poważnych trudności związanych z ich stabilnością finansową.
(12)
Zgodnie z zasdami ogólnymi wynikającymi z rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 zwiększone stawki współfinansowania mają być stosowane wyłącznie w odniesieniu do płatności realizowanych po zatwierdzeniu przez Komisję odpowiednich programów rozwoju obszarów wiejskich, w tym nowych planów finansowych. Jest zatem również konieczne określenie procedury, w ramach której państwa członkowskie mogą skorzystać z tej możliwości, jak również mechanizmu, za pomocą którego będzie to zapewnione.
(13)
Tymczasowe zwiększenie stawek współfinansowania należy również analizować w kontekście ograniczeń budżetowych, z którymi zmagają się wszystkie państwa członkowskie i które to ograniczenia powinny we właściwy sposób zostać odzwierciedlone w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Ponadto w związku z tym, że głównym celem tego mechanizmu jest zajęcie się problemem obecnych specyficznych trudności, jego stosowanie powinno być ograniczone do wydatków poniesionych przez agencje płatnicze w okresie do dnia 31 grudnia 2013 r.,
(14)
Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (WE) nr 1698/2005.
(15)
Ze względu na pilną potrzebę podjęcia działań w związku z kryzysem gospodarczym, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie natychmiast po jego opublikowaniu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W art. 70 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 dodaje się ustęp w brzmieniu:
„4c. W drodze odstępstwa od pułapów określonych w ust. 3, 4 i 5 stawka wkładu z EFRROW może zostać zwiększona maksymalnie do 95 % kwalifikowalnych wydatków publicznych w regionach, które mogą być objęte celem konwergencji, regionach najbardziej oddalonych oraz na mniejszych wyspach Morza Egejskiego oraz do 85 % kwalifikowalnych wydatków publicznych w innych regionach. Stawki te stosuje się do wydatków kwalifikowalnych nowo zadeklarowanych w każdej poświadczonej deklaracji wydatków poniesionych w okresie, w którym państwo członkowskie spełnia jeden z następujących warunków:
a)
pomoc finansowa jest mu udostępniona na mocy rozporządzenia Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanawiającego europejski mechanizm stabilizacji finansowej (12) lub jest mu udostępniona przez inne państwa członkowskie ze strefy euro przed wejściem w życie tego rozporządzenia;
b)
średnioterminowa pomoc finansowa jest mu udostępniona zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 332/2002 z dnia 18 lutego 2002 r. ustanawiającym instrument średnioterminowej pomocy finansowej dla bilansów płatniczych państw członkowskich (13);
c)
pomoc finansowa jest mu udostępniona zgodnie z Traktatem ustanawiającym europejski mechanizm stabilności.
Państwo członkowskie, które pragnie skorzystać z odstępstwa przewidzianego w akapicie pierwszym, przedkłada Komisji wniosek o odpowiednią zmianę swojego programu rozwoju obszarów wiejskich. Odstępstwo stosuje się od chwili zatwierdzenia przez Komisję zmiany programu i przestaje ono obowiązywać z chwilą, gdy państwo członkowskie nie spełnia już żadnego z warunków określonych w akapicie pierwszym lit. a), b) lub c). W każdym przypadku odstępstwo przewidziane w akapicie pierwszym ma zastosowanie wyłącznie do wydatków poniesionych przez agencje płatnicze do dnia 31 grudnia 2013 r.
Wraz z zakończeniem obowiązywania odstępstwa, o którym mowa w akapicie pierwszym, państwo członkowskie przesyła Komisji wniosek w sprawie zmiany programu, w tym nowy plan finansowy zgodny z maksymalnymi stawkami stosowanymi przed zastosowaniem odstępstwa.
Jeżeli państwo członkowskie nie przedłoży Komisji wniosku w sprawie zmiany swojego programu rozwoju obszarów wiejskich, w tym nowego planu finansowania, w dniu zakończenia stosowania odstępstwa zgodnie z akapitem drugim lub jeżeli przekazany plan finansowy nie jest zgodny z maksymalnymi stawkami określonymi w ust. 3, 4 i 5, stawki te są automatycznie stosowane począwszy od tej daty.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 19 grudnia 2011 r.