ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 13. července 2011
o státní podpoře SA.26117 - C 2/2010 (ex NN 62/09), kterou Řecko poskytlo společnosti Aluminium of Greece SA
(oznámeno pod číslem K(2011) 4916)
(Pouze řecké znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/339/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí Komise zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (1),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I POSTUP
(1)
V červenci roku 2008 obdržela Komise dvě stížnosti týkající se údajné podpory ve prospěch společnosti Aluminium of Greece a jejího právního nástupce, společnosti Aluminium SA, která je 100 % právním nástupcem společnosti Aluminium of Greece v oblasti výroby hliníku od července 2007 (společně dále jen „AoG“). Stížnosti se týkaly dvou údajných opatření státní podpory: preferenční sazby za elektřinu a výstavby plynovodu připojujícího společnost AoG na hlavní distribuční soustavu.
(2)
Dopisem ze dne 27. ledna 2010 Komise informovala Řecko o svém rozhodnutí zahájit ve věci těchto opatření řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“).
(3)
Dne 31. března 2010 zaslalo Řecko své připomínky k rozhodnutí Komise o zahájení řízení.
(4)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek ve věci daných opatření.
(5)
Komise obdržela připomínky od dvou zúčastněných stran: dne 12. května 2010 a dne 4. května 2011 od společnosti AoG a dne 17. května 2010 od společnosti Public Power Corporation (dále jen „PPC“), státem vlastněné společnosti, která uplatňovala jedno z údajných opatření (preferenční sazbu za elektřinu). Připomínky byly sděleny Řecku, aby se k nim mohlo vyjádřit. Jeho připomínky obdržela Komise dne 16. července 2010, dne 6. srpna 2010 a dne 16. května 2011.
(6)
Dne 1. prosince 2010 si Komise od řeckých orgánů vyžádala další informace, které Řecko poskytlo dopisem ze dne 11. února 2011.
II PODROBNÝ POPIS PODPORY
II.a. PŘÍJEMCE PODPORY
(7)
AoG je velká společnost se sídlem v oblasti Viotia v Řecku. Působí v oblasti výroby hliníku jako suroviny. V červenci 2007 vznikly po rozdělení činnosti společnosti AoG dvě nové společnosti: a) Aluminium SA a b) Endessa Hellas SA. Společnost Aluminium převzala výrobu hliníku a společnost Endessa Hellas převzala výrobu elektrické energie (společnost AoG získala povolení k výrobě elektrické energie o několik let dříve). Společnost Aluminium je tedy ve výrobě hliníku 100 % nástupcem společnosti AoG. Společnost AoG vlastní také tři jednotky pro výrobu elektřiny, které se nacházejí v blízkosti jejího závodu na výrobu hliníku. V roce 2009 dosáhla obratu ve výši 427,3 milionu EUR (se ziskem před zdaněním ve výši 34,4 milionu EUR) a měla 960 zaměstnanců. V roce 2006 (rok před posuzovanými opatřeními podpory) dosáhla obratu ve výši 470,9 milionu (23 % nárůst od roku 2005) se ziskem před zdaněním ve výši 102,5 milionu EUR (39 % nárůst od roku 2005) a měla 1 047 zaměstnanců. Od roku 2005 je součástí skupiny soukromých podniků „Mitilineos SA“.
II.b. OPATŘENÍ 1: PREFERENČNÍ SAZBY ZA ELEKTŘINU
(8)
Společnost AoG byla založena v roce 1960 a řeckým státem jí byly uděleny určité výsady, včetně dodávek elektřiny za nižší sazbu. V souladu s podmínkami stanov, které tyto výsady stanoví, měla být dodávka elektřiny za sníženou sazbu ukončena v březnu 2006 za předpokladu, že společnost PPC o této skutečnosti společnost AoG řádně vyrozumí s dvouletým předstihem. Dne 26. února 2004 (tj. více než dva roky před ukončením výsady) společnost PPC tuto skutečnost společnosti AoG řádně oznámila a společnost PPC poté přestala na konci března 2006 preferenční sazbu uplatňovat.
(9)
V důsledku toho platila společnost AoG v období od března 2006 do ledna 2007 standardní sazbu za elektřinu uplatňovanou pro velké průmyslové spotřebitele.
(10)
Společnost AoG však ukončení preferenční sazby napadla u soudu a v lednu 2007 soud prvního stupně uložil předběžné opatření, podle kterého měla být preferenční sazba i nadále uplatňována až do vydání rozsudku ve věci samé. Společnost PPC podala proti tomuto předběžnému rozhodnutí odvolání a v březnu 2008 bylo toto rozhodnutí zrušeno (rozsudek ve věci samé nebyl dosud vydán).
(11)
Praktickým dopadem soudních rozhodnutí bylo, že vůči společnosti AoG byla v období od ledna 2007 do března 2008 opět uplatňována preferenční sazba. Podle údajů poskytnutých řeckými orgány zaplatila společnost AoG v tomto období o 17,4 milionu EUR méně, než by zaplatila v rámci „standardní“ sazby pro velké průmyslové spotřebitele.
II.c. OPATŘENÍ 2: ROZŠÍŘENÍ DISTRIBUČNÍ SOUSTAVY PLYNU NA SPOLEČNOST AoG
(12)
Vnitrostátní přepravní soustava zemního plynu v Řecku může být na žádost (potenciálního) spotřebitele rozšířena za předpokladu, že budou splněny tyto podmínky:
-
řecký energetický regulační orgán musí udělit kladné stanovisko,
-
provozovatel distribuční soustavy musí mít jistotu, že bude moci včas pokrýt náklady na rozšíření prostřednictvím příjmů ze sazeb z distribuční soustavy.
(13)
V případě společnosti AoG byla vnitrostátní distribuční soustava rozšířena vybudováním potrubí o délce 29,5 km, kterým byla společnost AoG po udělení kladného stanoviska řeckého energetického regulačního orgánu (dne 15. dubna 2005) a po schválení provozovatelem přepravní soustavy (dne 13. června 2005) (3) připojena na distribuční soustavu. Provoz plynovodu byl zahájen dne 16. května 2008.
(14)
Celkové náklady na rozšíření soustavy činily 12,64 milionu EUR. Z této částky bylo 9,04 milionu EUR zaplaceno společností National Gas System Operator (dále jen „NGSO“), 3,3 milionu EUR společností AoG a 3,6 milionu EUR prostřednictvím rámce podpory Společenství na období 2000-2006 (4).
III DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(15)
Komise měla v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 27. ledna 2010 pochybnosti o tom, zda preferenční sazba za elektřinu účtovaná společnosti AoG společností PPC v období následujícím po březnu 2006 byla na stejné úrovni jako sazba pro všechny velké průmyslové spotřebitele. Důvodem pochybností Komise byla skutečnost, že preferenční sazba měla být podle podmínek zakládajících stanov společnosti AoG, které tyto výsady stanoví, ukončena v březnu 2006. Bylo poukázáno na skutečnost, že společnost PPC řádně usilovala o ukončení této výsady, která však byla rozhodnutím soudu prodloužena.
(16)
Pokud jde o opatření, kterým se rozšiřuje vnitrostátní přepravní soustava zemního plynu na společnost AoG, Komise vyjádřila v rozhodnutí o zahájení řízení ze dne 27. ledna 2010 pochybnosti o tom, proč náklady na výstavbu potrubí nesl především stát a ne společnost AoG. Tyto pochybnosti byly způsobeny tím, že ani přes opakované žádosti Komise neposkytlo Řecko žádné informace. To bylo také důvodem, proč rozhodnutí o zahájení řízení obsahovalo příkaz, aby Řecko informace poskytlo.
IV PŘIPOMÍNKY OD ŘECKA A TŘETÍCH STRAN
IV.a. PŘIPOMÍNKY ŘECKA A PŘÍJEMCE PODPORY
Opatření 1: Preferenční sazba za elektřinu
(17)
Řecko uznává, že v období mezi oběma soudními rozhodnutími (leden 2007 - březen 2008) zaplatila společnost AoG v rámci preferenční sazby 131,4 milionu EUR namísto 148,8 milionu EUR, které by jí byly účtovány v rámci „standardní“ sazby pro velké průmyslové spotřebitele.
(18)
Řecko však tvrdí, že i kdyby preferenční cena pro společnost AoG byla považována za podporu, představovala by stávající podporu.
(19)
V této souvislosti společnost AoG tvrdí, že rozhodnutí vnitrostátního soudu z ledna 2007 neznamenalo žádnou zásadní změnu původní dohody a že soud rozhodl pouze o „dočasném pozastavení“ oznámení o ukončení preferenční sazby a o odložení soudního rozhodnutí ve věci sporu mezi společnostmi AoG a PPC.
Opatření 2: Rozšíření distribuční soustavy zemního plynu na společnost AoG
(20)
Řecko odmítá, že společnost AoG obdržela prostřednictvím dotací nákladů na výstavbu plynovodu selektivní zvýhodnění. Řecko zejména tvrdí, že vnitrostátní pravidla, na jejichž základě bylo rozhodnuto o rozšíření distribuční soustavy, se použijí za stejných podmínek pro všechny koncové uživatele plynu, a proto nebylo společnosti AoG poskytnuto selektivní zvýhodnění.
(21)
Řecko dále tvrdí, že uvedené potrubí není vyhrazeno společnosti AoG, ale je otevřené i pro další koncové uživatele z řad průmyslových spotřebitelů a domácností v této oblasti. Je součástí kapacity vnitrostátní přepravní soustavy zemního plynu a vlastnictvím společnosti NGSO. Jeho kapacita navíc přesahuje roční spotřebu společnosti AoG (1,7 miliardy Nm3 za rok oproti 0,7 miliardy Nm3 za rok).
(22)
Společnost AoG tvrdila, že její roční smluvní spotřeba plynu činí 13,5 % celkové vnitrostátní spotřeby a že její roční skutečná spotřeba plynu činí 10,5 % celkové vnitrostátní spotřeby. Společnost AoG také uvádí, že investice přináší provozovateli distribuční soustavy roční příjem ze sazeb ve výši 11,6 milionu EUR, což činí investici pro provozovatele distribuční soustavy velmi atraktivní a ziskovou. Řecké orgány tyto údaje potvrdily.
IV.b. PŘIPOMÍNKY SPOLEČNOSTI PPC
(23)
Společnost PPC podporuje šetření Komise týkající se opatření v oblasti sazeb za elektřinu. PPC potvrzuje, že zvýhodnění společnosti AoG by činilo 17,4 milionu EUR.
V POSOUZENÍ PODPORY
(24)
Na základě výše uvedených skutečností a argumentů Řecka a ostatních třetích stran Komise dotyčná opatření posoudí v tomto oddíle. Komise nejdříve posoudí existenci podpory v přezkoumávaných opatřeních, aby zjistila, zda jde o podporu či nikoliv (pododdíl V.a). Pokud opatření skutečně obsahuje podporu, posoudí Komise její slučitelnost s vnitřním trhem (pododdíl V.b).
V.a. EXISTENCE PODPORY VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SFEU
(25)
Ustanovení čl. 107 odst. 1 SFEU stanoví, že „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouvy jinak“.
(26)
S ohledem na toto ustanovení Komise níže posoudí, zda napadená opatření ve prospěch společnosti AoG představují státní podporu.
Opatření 1: Preferenční sazba za elektřinu
a. Zvýhodnění
(27)
Komise konstatuje, že sazba placená společností AoG je nižší než standardní sazba placená ostatními velkými průmyslovými spotřebiteli. Komise se domnívá, že prodejce v tržním prostředí by bez zvláštního odůvodnění na účtování snížené měsíční sazby nepřistoupil. V této souvislosti Řecko neposkytlo žádné přesvědčivé argumenty, na jejichž základě by bylo možné dospět k závěru, že tato preferenční sazba byla sazbou tržní, ačkoliv Komise na tuto věc ve své korespondenci upozornila. Dva významné faktory naopak svědčí o tom, že sazba placená společností AoG nemůže být považována za cenu stanovenou tržním způsobem:
a)
První ukazatel se týká chování společnosti PPC. Jakmile se společnost PPC oprostila od zákonného omezení uvaleného stanovami z roku 1960, které stanoví výsady pro společnost AoG, rozhodla se k okamžitému ukončení preferenčních sazeb a začala účtovat standardní sazby pro velké průmyslové spotřebitele. To vyplývá ze skutečnosti, že společnost PPC zaslala v únoru 2004 společnosti AoG oznámení o ukončení této sazby (viz 8. bod odůvodnění). Podle Komise tato skutečnost dobře dokládá, že sazba určená stanovami z roku 1960 nepředstavuje pro společnost PPC tržní cenu;
b)
Druhý ukazatel vyplývá z dřívějšího rozhodnutí Komise. Dne 16. října 2002 Komise schválila dotaci ve výši nejvýše 178 milionů EUR, která měla být Řeckem udělena společnosti PPC (věc N 133/01 (5)). Cílem dotace bylo umožnit společnosti PPC kompenzovat uvízlé náklady, které jí vznikly v souvislosti s preferenční sazbou z roku 1960 ve prospěch společnosti AoG, a to až do doby jejího ukončení v březnu 2006. Dotace byla schválena jako režim nepředstavující státní podporu ve prospěch společnosti PPC, a to na základě skutečnosti, že se jednalo pouze o kompenzaci znevýhodnění, které musela společnost nést. Součástí rozhodnutí bylo také upozornění, že pokud by se dotace považovala za podporu, jednalo by se o podporu ve prospěch společnosti AoG, a nikoliv ve prospěch společnosti PPC. Toto rozhodnutí tedy potvrzuje, že společnost PPC musela poskytovat preferenční sazbu ve prospěch společnosti AoG, kterou by za obvyklých tržních podmínek poskytovat nemusela. Komise se proto domnívá, že zvýhodnění ve prospěch společnosti AoG spočívá v rozdílu mezi standardní sazbou pro velké průmyslové spotřebitele (kterou by společnost AoG platila v případě neexistence „zvláštní“ preferenční sazby) a sazbou placenou společností AoG v období od ledna 2007 do března 2008.
b. Státní prostředky
(28)
V důsledku nižších cen měla společnost PPC nižší příjmy. PPC SA je státem ovládanou společností. Řecký stát má v této společnosti podíl ve výši 51 % a na společnost dohlíží řecké ministerstvo pro životní prostředí, energii a změnu klimatu (do roku 2009 Ministerstvo financí). Řecký stát může jmenovat většinu členů představenstva a na valné hromadě je přímo zastoupen řeckým ministrem pro životní prostředí, energetiku a změnu klimatu (do roku 2009 ministrem financí). Byly tedy použity státní prostředky. Komise navíc upozorňuje, že rozhodnutí o rozšíření lze přičíst řeckému státu, protože bylo přijato řeckým soudem, který je státní institucí.
(29)
Kritérium státních prostředků je tedy splněno.
c. Selektivita
(30)
Preferenční sazba byla použita pouze pro společnost AoG, která proto měla z tohoto opatření selektivní prospěch. Komise se tedy domnívá, že dané opatření je selektivní.
d. Narušení hospodářské soutěže a vliv na obchod mezi členskými státy
(31)
Společnost AoG působí v odvětvích, s jejichž produkty se mezi členskými státy hodně obchoduje. Kromě Řecka je hliník vyráběn v devíti členských státech, a to konkrétně ve Francii, Německu, Itálii, Nizozemsku, Polsku, Rumunsku, Španělsku, Švédsku a Spojeném království (6). Výroba elektrické energie je ve všech členských státech provozována jako liberalizovaná hospodářská činnost. Pokud státní podpora posílí postavení určitého podniku ve srovnání s ostatními podniky zapojenými do hospodářské soutěže v obchodu mezi členskými státy, je nutno tyto podniky považovat za dotčené touto podporou. Došlo tedy ke splnění kritéria narušení hospodářské soutěže a vlivu na obchod mezi členskými státy.
(32)
Řecko ani příjemce nevznesli proti tomuto bodu žádné námitky.
e. Závěr o existenci podpory v opatření 1
(33)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že preferenční sazba za elektřinu pro společnost AoG představuje státní podporu ve prospěch této společnosti ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Výše podpory odpovídá částce 17,4 milionu EUR, což je rozdíl mezi a) příjmy společnosti PPC ze standardní sazby, kterou měla uplatňovat v období od ledna 2007 do března 2008, tj. 148,8 milionu EUR, a b) příjmy společnosti PPC ze sazby, kterou ve skutečnosti ve stejném období uplatňovala, tj. 131,4 milionu EUR.
f. Opatření 1 představuje protiprávní podporu
(34)
Společnost AoG tvrdí, že první rozhodnutí soudu z ledna 2007 nezahrnovalo podstatnou změnu původní preferenční dohody (viz 16. bod odůvodnění). Podle společnosti AoG tedy nebyla rozhodnutím udělena nová podpora ve prospěch společnosti AoG a opatření preferenční ceny za elektřinu zůstalo stávající podporou.
(35)
Komise nemůže námitku společnosti AoG přijmout. V původních podmínkách preferenční sazby, která představovala stávající podporu, bylo uvedeno, že podpora bude ukončena v březnu 2006 pod podmínkou, že společnost PPC to řádně oznámí. Jakmile k tomu došlo, stávající podpora byla ukončena tak, jak vyžadovaly podmínky pro původní poskytnutí preferenční sazby. Poskytnutí jakékoli snížené sazby za elektřinu, které splňuje definici státní podpory (jako v tomto případě), je tedy novou podporou, a to bez ohledu na skutečnost, že její podmínky mohou být podobné dřívějšímu opatření podpory. Judikatura Soudního dvora jasně uvádí, že prodloužení stávající podpory představuje novou podporu a musí být oznámeno (7). Tím spíše to platí, pokud je ukončená stávající podpora po několika měsících obnovena.
(36)
Jelikož tato nová podpora nebyla Komisi oznámena podle článku 108 SFEU, je protiprávní.
Opatření 2: Rozšíření distribuční soustavy zemního plynu na společnost AoG
a. Zvýhodnění
(37)
Z šetření vyplynulo, že rozhodnutí o rozšíření distribuční soustavy vedlo ke značnému nárůstu příjmů z uživatelských poplatků ve prospěch společnosti NGSO. Zákazníci jako např. společnost AoG musí společnosti NGSO za používání sítě platit. Komise zjistila, že opatření, tj. výstavba potrubí, bylo pro provozovatele distribuční soustavy z ekonomického hlediska rozumné, a nepřineslo tedy společnosti AoG žádné zvýhodnění. Soukromý provozovatel distribuční soustavy by provedl stejnou investici.
(38)
Na základě informací řeckých orgánů Komise konstatuje, že daná investice přináší společnosti NGSO roční příjem z uživatelských poplatků ve výši 11,6 milionu EUR. Komise porovnala tuto částku s investičními náklady (jednorázová investice) a provozními náklady plynovodu (za rok), aby ověřila, zda je investice v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, tj. zda investorovi přináší odpovídající návratnost.
(39)
Podle informací řeckých orgánů činily investiční náklady společnosti AoG na plynovod celkem 12,64 milionu EUR (9,04 milionu EUR zaplatila společnost NGSO a 3,6 milionu EUR bylo financováno z podpory Společenství, jak je uvedeno výše ve 14. bodě odůvodnění). Kromě jednorázových investičních nákladů se roční provozní náklady odhadují na 0,933 milionu EUR. Je tedy zřejmé, že roční příjem ve výši 11,6 milionu EUR poskytuje společnosti NGSO velmi vysokou návratnost investice. Doba splacení investice (včetně části financované z podpory Společenství) je kratší než patnáct měsíců. Budeme-li hypoteticky předpokládat, že doba použitelnosti této plynové přípojky bude 20 let, činí návratnost investic (IRR - vnitřní výnosové procento) 84 %. Vzhledem k této vysoké úrovni je Komise přesvědčena, že tato návratnost by byla pro soukromého investora dostatečnou motivací k tomu, aby provedl stejnou investici (8). Komise se proto domnívá, že rozhodnutím státu rozšířit distribuční soustavu zemního plynu nebylo společnosti AoG uděleno zvýhodnění, které by nemohla získat v tržních podmínkách.
(40)
Kritérium zvýhodnění tedy není naplněno. Není proto nutné dále posuzovat ostatní kritéria, která musí být splněna, aby opatření představovalo státní podporu podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
b. Závěr o existenci podpory v opatření 2
(41)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že rozšíření distribuční soustavy nepředstavuje státní podporu ve prospěch společnosti AoG ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
V.b SLUČITELNOST PODPORY S VNITŘNÍM TRHEM
(42)
Jelikož opatření 1 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, je nutno posoudit jeho slučitelnost na základě výjimek stanovených v odstavcích 2 a 3 uvedeného článku.
(43)
Ustanovení čl. 107 odst. 2 a 3 SFEU stanoví výjimky ze všeobecného pravidla uvedeného v čl. 107 odst. 1, podle kterého jsou státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem.
(44)
Výjimky uvedené v čl. 107 odst. 2 SFEU nejsou v tomto konkrétním případě použitelné, protože toto opatření nemá sociální povahu, nebylo poskytnuto individuálním spotřebitelům, není určeno k náhradě škod způsobených přírodními pohromami nebo jinými mimořádnými událostmi a nebylo poskytnuto hospodářství určitých oblastí Spolkové republiky Německo postižených rozdělením této země.
(45)
Další výjimky jsou uvedeny v čl. 107 odst. 3 SFEU. Výjimky uvedené v čl. 107 odst. 3 písm. b), d) a e) zcela zřejmě nejsou použitelné a řecké orgány se jich nedovolávaly. Komise dále posoudí případnou slučitelnost opatření podle čl. 107 odst. 3 písm. a) a c).
(46)
Čl. 107 odst. 3 písm. a) uvádí, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány „podpory, které mají napomáhat hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností“. Společnost AoG leží v oblasti způsobilé pro pomoc podle čl. 107 odst. 3 písm. a) SFEU, a mohla by tak být případně způsobilá pro regionální podporu.
(47)
Pokyny k vnitrostátní regionální podpoře platné v době uplatňování preferenční sazby, tj. v lednu 2007 („pokyny k regionální podpoře z roku 2006“ (9)), stanoví podmínky pro schválení regionální investiční podpory.
(48)
Pokyny k regionální podpoře z roku 2006 definují provozní podporu jako podporu, jejímž cílem je snížení běžných výdajů podniku. V souladu s pokyny lze provozní podporu poskytnout v regionech způsobilých k podpoře podle čl. 107 odst. 3 písm. a) za předpokladu, že i) je oprávněná z hlediska jejího příspěvku k regionálnímu rozvoji a z hlediska jejího charakteru a ii) její výše je úměrná znevýhodněním, která se snaží zmírnit, a je na členském státě, aby prokázal existenci znevýhodnění a stupeň jejich závažnosti (bod 76).
(49)
Komise upozorňuje, že v případě stávajících nákladů se jedná o nekapitálové, avšak obvykle se opakující náklady, které jsou nezbytné pro provozování podnikatelské činnosti. V tomto smyslu preferenční sazba za elektřinu uplatňovaná vůči společnosti AoG snížila její běžné náklady. Představuje tedy provozní podporu, která nebyla podle pokynů k regionální podpoře z roku 2006 povolena. Řecké orgány nepředložily žádný důkaz prokazující, že snížení sazby za elektřinu bylo oprávněné z hlediska jeho příspěvku k regionálnímu rozvoji nebo z hlediska jeho charakteru, ani neprokázaly, že jeho výše byla úměrná znevýhodněním, která by se snažilo zmírnit. Řecké orgány rovněž nepředložily žádné měření nebo výpočet znevýhodnění regionu a úrovně podpory prokazující, že je podpora úměrná znevýhodnění.
(50)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že podporu nelze prohlásit za slučitelnou podle pokynů k regionální podpoře z roku 2006.
(51)
Pokud jde o slučitelnost podpory podle obecného nařízení o blokových výjimkách, kterým se v souladu s články 107 a 108 SFEU prohlašují určité kategorie podpory za slučitelné se společným trhem (10), Komise se domnívá, že na základě finančních údajů předložených řeckými orgány se v případě společnosti AoG jedná o velký podnik, jak je prokázáno výše v 7. bodě odůvodnění. Podle čl. 1 odst. 5 obecného nařízení o blokových výjimkách je podpora ad hoc velkým podnikům z oblasti působnosti nařízení vyloučena.
(52)
Podle čl. 8 odst. 3 obecného nařízení o blokových výjimkách by v případě, že je podpora, na kterou se nařízení vztahuje, poskytnuta velkému podniku, měl členský stát potvrdit značný motivační účinek podpory na základě dokumentu, který analyzuje realizovatelnost projektu nebo činnosti příjemce s podporou a bez ní. Komise žádný podobný důkaz neobdržela.
(53)
Podpora poskytnutá společnosti AoG tedy není podle obecného nařízení o blokových výjimkách slučitelná.
(54)
Čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU uvádí, že „podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem“, mohou být považovány za slučitelné s vnitřním trhem.
(55)
Komise se domnívá, že výjimka uvedená v čl. 107 odst. 3 písm. c) není v tomto konkrétním případě použitelná. Pokud jde o rozvoj určitých hospodářských oblastí, společnost AoG se nachází v oblasti způsobilé pro podporu podle čl. 107 odst. 3 písm. a), a nikoliv podle čl. 107 odst. 3 písm. c) (11). Pokud jde o rozvoj určitých hospodářských činností, Komise podotýká, že odvětví výroby hliníku nepodléhá specifickým pravidlům o státní podpoře, která by mohla být použita na příjemce podpory. Ostatní pravidla v oblasti státní podpory přijatá na základě čl. 107 odst. 3 písm. c) nejsou zjevně použitelná. Společnost AoG není zejména způsobilá pro podporu na záchranu a/nebo restrukturalizaci. Společnost AoG nebyla v době podpory podnikem v obtížích a nesplňovala žádné z kritérií bodů 9-11 pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích z roku 1999, které se uplatňovaly v době použití preferenční sazby (12). Podpora na restrukturalizaci je navíc podmíněna existencí řádného restrukturalizačního plánu a Řecko žádný podobný plán nepředložilo. Podpora poskytnutá společnosti AoG tedy není podle pravidel podpory na záchranu a/nebo restrukturalizaci slučitelná.
(56)
S ohledem na výše uvedené skutečnosti dochází Komise k závěru, že dotčené opatření podpory je neslučitelné se SFEU. Komise se zejména domnívá, že rozdíl mezi a) příjmem společnosti PPC ze standardní sazby, kterou měla uplatňovat vůči společnosti AoG v období od ledna 2007 do března 2008, a b) příjmem společnosti PPC ze sazby, kterou ve skutečnosti vůči společnosti AoG ve stejném období uplatňovala, představuje neslučitelnou podporu ve prospěch společnosti AoG.
VI ZÁVĚR
(57)
Na základě výše uvedeného dochází Komise k závěru, že opatření 1 představuje státní podporu a je neslučitelné s vnitřním trhem. Komise také dospěla k závěru, že rozšíření vnitrostátní distribuční soustavy zemního plynu nepředstavuje státní podporu.
(58)
Ustanovení článku 14 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (13) stanoví, že „je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil“.
(59)
Jelikož dotčené opatření je považováno za protiprávní a neslučitelnou podporu, musí být tato podpora navrácena za účelem obnovení stavu, který na trhu existoval před jejím udělením. Výchozím okamžikem pro navrácení by měl být okamžik, kdy bylo příjemci poskytnuto zvýhodnění, tj. odkdy byla podpora příjemci k dispozici, a příjemce musí uhradit úroky z vymáhané podpory až do jejího úplného navrácení.
(60)
Neslučitelným prvkem podpory příslušného opatření je rozdíl mezi a) příjmem společnosti PPC ze standardní sazby, kterou měla uplatňovat vůči společnosti AoG v období od ledna 2007 do března 2008, a b) příjmem společnosti PPC ze sazby, kterou ve skutečnosti vůči společnosti AoG ve stejném období uplatňovala. Částka takto poskytnuté podpory ve prospěch společnosti AoG činila v tomto období 17,4 milionu EUR,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Státní podpora ve výši 17,4 milionu EUR, kterou Řecko v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie protiprávně poskytlo společnosti Aluminium of Greece SA a jejímu nástupci, společnosti Aluminium SA, prostřednictvím preferenční sazby za elektřinu, je neslučitelná s vnitřním trhem.
2. Rozšíření vnitrostátní distribuční soustavy zemního plynu nepředstavuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
1. Řecko zajistí, aby příjemce navrátil podporu uvedenou v čl. 1 odst. 1.
2. Částky, které mají být navráceny, jsou úročeny ode dne, kdy byly dány příjemci k dispozici, do dne jejich skutečného navrácení.
3. Výše úroků se vypočte jako složený úrok podle kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (14) a nařízení Komise (ES) č. 271/2008 (15), kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
4. S účinkem ode dne přijetí tohoto rozhodnutí Řecko zruší všechny neprovedené platby podpory uvedené v čl. 1 odst. 1.
Článek 3
1. Navrácení podpory uvedené v čl. 1 odst. 1 se provede s okamžitým účinkem.
2. Řecko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Řecko Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistina a úroky z vymáhané částky), kterou má příjemce navrátit;
b)
podrobný popis již přijatých a plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí;
c)
doklady prokazující, že příjemci již bylo nařízeno podporu navrátit.
2. Řecko bude Komisi informovat o dosaženém pokroku vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí až do úplného navrácení podpory uvedené v čl. 1 odst. 1. Na žádost Komise Řecko neprodleně předloží informace o již přijatých a plánovaných opatřeních k dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Poskytne rovněž podrobné informace o výši podpory a úroků z vymáhané částky, které již příjemce navrátil.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 13. července 2011.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 13 lipca 2011 r.
w sprawie pomocy państwa SA.26117 - C 2/10 (ex NN 62/09) udzielonej przez Grecję na rzecz Aluminium of Greece SA
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 4916)
(Jedynie tekst w języku greckim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2012/339/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
uwzględniając decyzję, na mocy której Komisja postanowiła wszcząć procedurę określoną w art. 108 ust. 2 TFUE (1),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
W lipcu 2008 r. Komisja otrzymała dwie skargi dotyczące domniemanej pomocy na rzecz Aluminium of Greece oraz jej następcy, spółki Aluminium SA, która od lipca 2007 r. w 100 % przejęła produkcję aluminium jako następca Aluminium of Greece (dalej zwanych łącznie „AoG”). Skargi te dotyczyły dwóch domniemanych środków pomocy państwa: preferencyjnej taryfy opłat za energię elektryczną oraz budowy gazociągu łączącego AoG z siecią główną.
(2)
Pismem z dnia 27 stycznia 2010 r. Komisja poinformowała Grecję, że podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”) w odniesieniu do przedmiotowych środków.
(3)
W dniu 31 marca 2010 r. Grecja przedstawiła swoje uwagi dotyczące decyzji Komisji w sprawie wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
(4)
Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag na temat przedmiotowych środków.
(5)
Komisja otrzymała uwagi od dwóch zainteresowanych stron: w dniu 12 maja 2010 r. i w dniu 4 maja 2011 r. od AoG oraz w dniu 17 maja 2010 r. od Public Power Corporation (dalej zwanej „PPC”), spółki będącej własnością państwa, która stosowała jeden z domniemanych środków (preferencyjna taryfa opłat za energię elektryczną). Uwagi te zostały przekazane Grecji, która uzyskała możliwość ustosunkowania się do nich; uwagi Grecji wpłynęły w dniu 16 lipca 2010 r., w dniu 6 sierpnia 2010 r. i w dniu 16 maja 2011 r.
(6)
W dniu 1 grudnia 2010 r. Komisja zwróciła się do władz greckich o udzielenie dodatkowych informacji, na co Grecja odpowiedziała pismem z dnia 11 lutego 2011 r.
II. SZCZEGÓŁOWY OPIS DOMNIEMANEJ POMOCY
II.a) BENEFICJENT
(7)
AoG jest dużą spółką z siedzibą na obszarze Beocji w Grecji. Zajmuje się produkcją aluminium jako surowca. W lipcu 2007 r., po rozdzieleniu sektorów, AoG została podzielona na dwie nowe spółki: a) Aluminium SA; i b) Endessa Hellas SA. Spółka Aluminium przejęła produkcję aluminium, a spółka Endessa Hellas - produkcję energii elektrycznej (kilka lat wcześniej AoG otrzymała pozwolenie na produkcję energii elektrycznej). W związku z tym Aluminium w 100 % przejęła produkcję aluminium jako następca AoG. Do AoG należą również trzy zakłady produkcji energii elektrycznej, znajdujące się w pobliżu fabryki aluminium należącej do tej spółki. W 2009 r. obrót AoG wyniósł 427,3 mln EUR (przy zysku brutto - EBT - na poziomie 34,4 mln EUR) i spółka ta zatrudniała 960 pracowników. W 2006 r. (w roku poprzedzającym środki będące przedmiotem analizy) jej obrót wyniósł 470,9 mln EUR (wzrost o 23 % od 2005 r.) przy EBT na poziomie 102,5 mln EUR (wzrost o 39 % od 2005 r.) i spółka zatrudniała 1 047 pracowników. Od 2005 r. AoG jest własnością grupy prywatnych przedsiębiorstw „Mitilineos SA”.
II.b) ŚRODEK 1: PREFERENCYJNA TARYFA OPŁAT ZA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ
(8)
Spółka AoG powstała w 1960 r. i uzyskała pewne przywileje ze strony państwa greckiego, między innymi w postaci dostaw energii elektrycznej po obniżonej stawce. Zgodnie z warunkami umowy spółki określającymi te przywileje przywilej dostawy energii elektrycznej po obniżonej stawce miał wygasnąć w marcu 2006 r., pod warunkiem że PPC w należyty sposób powiadomi o tym AoG z dwuletnim wyprzedzeniem. W dniu 26 lutego 2004 r. (tj. na ponad dwa lata przed wygaśnięciem przedmiotowego przywileju) PPC należycie przekazało AoG takie powiadomienie, a następnie przestało stosować preferencyjną stawkę z końcem marca 2006 r.
(9)
W rezultacie w okresie od marca 2006 r. do stycznia 2007 r. AoG płaciła standardową stawkę opłat za energię elektryczną mającą zastosowanie do dużych konsumentów przemysłowych.
(10)
W styczniu 2007 r. AoG zaskarżyła jednak zakończenie stosowania preferencyjnej stawki przed sądem, a sąd pierwszej instancji orzekł, jako środek tymczasowy, przywrócenie preferencyjnej stawki do czasu wydania wyroku co do istoty sprawy. Z kolei PPC odwołała się od tej decyzji przejściowej, która została unieważniona w marcu 2008 r. (wyrok co do istoty sprawy nie został jeszcze wydany).
(11)
Praktyczną konsekwencją postanowień sądu było ponowne stosowanie preferencyjnej stawki wobec AoG w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2008 r. W tym okresie, według danych przekazanych przez władze greckie, AoG zapłaciła o 17,4 mln EUR mniej niż musiałaby zapłacić według „standardowej” taryfy dla dużych konsumentów przemysłowych.
II.c) ŚRODEK 2: ROZSZERZENIE SIECI GAZOWEJ W CELU PRZYŁĄCZENIA AOG
(12)
Krajowy system przesyłowy gazu w Grecji może zostać rozszerzony na wniosek (potencjalnego) klienta pod warunkiem że spełnienie są następujące warunki:
-
grecki organ regulacji energetyki (ang. Regulatory Authority for Energy, dalej zwany „RAE”) wyda pozytywną opinię,
-
operator sieci musi uzyskać pewność, że z czasem koszt rozbudowy zwróci mu się w postaci przychodów taryfowych z sieci.
(13)
W przypadku AoG sieć krajowa została rozszerzona w wyniku budowy gazociągu przyłączającego AoG o długości 29,5 km po wydaniu pozytywnej opinii przez RAE (w dniu 15 kwietnia 2005 r.) oraz po uzyskaniu zgody operatora systemu przesyłowego (w dniu 13 czerwca 2005 r.) (3). Gazociąg został uruchomiony w dniu 16 maja 2008 r.
(14)
Całkowity koszt budowy w ramach rozszerzenia sieci wyniósł 12,64 mln EUR, z czego 9,04 mln EUR zapłacił krajowy operator systemu gazowego (ang. National Gas System Operator, dalej zwany „NGSO”); 3,3 mln EUR zapłaciła spółka AoG i 3,6 mln EUR pokryto dzięki wspólnotowym ramom wsparcia na lata 2000-2006 (4).
III. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
(15)
W decyzji z dnia 27 stycznia 2010 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego Komisja wyraziła wątpliwość, czy preferencyjna taryfa opłat za energię elektryczną, które PPC pobierała od AoG po marcu 2006 r., była na takim samym poziomie, jak w przypadku wszystkich dużych konsumentów przemysłowych. Wątpliwości Komisji wynikały z tego, że zgodnie z umową spółki AoG określającą przywileje preferencyjna taryfa miała wygasnąć w marcu 2006 r. Wskazano na fakt, że PPC w należyty sposób starała się zakończyć obowiązywanie tego przywileju, zostało ono jednak przedłużone postanowieniem sądu.
(16)
Jeżeli chodzi o środek polegający na rozszerzeniu krajowego systemu przesyłu gazu w celu przyłączenia AoG, w decyzji z dnia 27 stycznia 2010 r. o wszczęciu postępowania Komisja zakwestionowała fakt, że koszt budowy gazociągu poniosło w głównej mierze państwo, a nie AoG. Wspomniane wątpliwości wynikały z braku jakichkolwiek informacji ze strony Grecji, pomimo że Komisja zwracała się o nie wielokrotnie; był to również powód zawarcia w decyzji o wszczęciu postępowania urzędowego nakazu przekazania informacji wobec Grecji.
IV. UWAGI GRECJI I ZAINTERESOWANYCH STRON
IV.a) UWAGI GRECJI I BENEFICJENTA
Środek 1: Preferencyjna taryfa opłat za energię elektryczną
(17)
Grecja przyznaje, że w okresie pomiędzy dwoma postanowieniami sądu (od stycznia 2007 r. do marca 2008 r.) AoG zapłaciła, według preferencyjnej taryfy, 131,4 mln EUR zamiast 148,8 mln EUR, które musiałaby zapłacić zgodnie ze „standardową” taryfą dla dużych konsumentów przemysłowych.
(18)
Grecja argumentuje jednak, że nawet gdyby preferencyjne ceny dla AoG zostały uznane za pomoc, stanowiłyby one istniejącą pomoc.
(19)
W związku z tym AoG twierdzi, że postanowienie sądu krajowego ze stycznia 2007 r. nie pociągnęło za sobą żadnej istotnej zmiany pierwotnej umowy oraz że sąd jedynie postanowił „zawiesić” powiadomienie o zakończeniu obowiązywania preferencyjnej stawki i odroczyć orzeczenie sądu w sprawie sporu pomiędzy AoG i PPC.
Środek 2: Rozszerzenie sieci gazowej w celu przyłączenia AoG
(20)
Grecja zaprzecza, że AoG uzyskała selektywną korzyść dzięki subsydiowaniu kosztu budowy jej gazociągu. Grecja argumentuje w szczególności, że przepisy krajowe, na podstawie których podjęto decyzję o rozszerzeniu sieci, mają zastosowanie w równych zasadach do wszystkich użytkowników końcowych gazu, a zatem AoG nie uzyskała żadnej selektywnej korzyści.
(21)
Grecja utrzymuje ponadto, że przedmiotowy rurociąg nie jest przeznaczony wyłącznie do przyłączenia AoG, ale jest dostępny dla innych użytkowników końcowych, zarówno przemysłowych jak i domowych, na tym obszarze. Stanowi on element przepustowości krajowego systemu przesyłu gazu i własność NGSO. Ponadto jego przepustowość przewyższa roczne zużycie gazu przez AoG (1,7 mld Nm3/rok w stosunku do 0,7 mld Nm3/rok).
(22)
AoG argumentowała, że jej roczne zużycie gazu wynikające z umowy wynosi 13,5 % całkowitego krajowego zużycia oraz że jej rzeczywiste roczne zużycie gazu wynosi 10,5 % całkowitego krajowego zużycia. Stwierdziła również, że przedmiotowa inwestycja generuje roczne dochody z opłat taryfowych w wysokości 11,6 mln EUR na rzecz operatora sieci, co sprawia, że jest ona dla niego bardzo atrakcyjna i zyskowna. Te dane liczbowe zostały potwierdzone przez władze greckie.
IV.b) UWAGI PPC
(23)
PPC popiera prowadzone przez Komisję postępowanie wyjaśniające w sprawie środka dotyczącego taryfy opłat za energię elektryczną. PPC potwierdza, że korzyść uzyskana przez AoG wynosi 17,4 mln EUR.
V. OCENA POMOCY
(24)
W tej części dokumentu Komisja przedstawi ocenę przedmiotowych środków, dokonaną na podstawie powyższych faktów oraz argumentów Grecji i innych trzecich stron. Po pierwsze, Komisja oceni istnienie pomocy w przypadku środków będących przedmiotem badania, aby ustalić, czy pomoc występuje, czy nie (sekcja V.a)). Po drugie, w przypadku gdy środek faktycznie zawiera element pomocy, Komisja oceni jego zgodność z rynkiem wewnętrznym (sekcja V.b)).
V.a) ISTNIENIE POMOCY W ROZUMIENIU ART. 107 UST. 1 TFUE
(25)
Artykuł 107 ust. 1 TFUE stanowi, że: „Z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.
(26)
W świetle powyższego postanowienia Komisja oceni, czy kwestionowane środki na rzecz spółki AoG stanowią pomoc państwa.
Środek 1: Preferencyjna taryfa opłat za energię elektryczną
a) Korzyść
(27)
Komisja zauważa, że taryfa obowiązująca AoG jest niższa od standardowej taryfy obowiązującej innych dużych konsumentów przemysłowych. Komisja uważa, że wolnorynkowy przedsiębiorca nie zgodziłby się na pobieranie obniżonej miesięcznej taryfy bez szczególnego uzasadnienia. Grecja nie przedstawiła w tym względzie żadnych przekonujących argumentów, które uzasadniałyby wniosek, że przedmiotowa preferencyjna taryfa była taryfą rynkową, chociaż Komisja formalnie poruszyła tę kwestię w swojej korespondencji. Wręcz przeciwnie, dwa istotne czynniki wskazują na to, że nie można uznać, iż opłaty taryfowe ponoszone przez AoG stanowią cenę ustaloną przez mechanizmy rynkowe:
a)
pierwszy czynnik dotyczy zachowania PPC. PPC podjęła w istocie decyzję o natychmiastowym odejściu od preferencyjnej taryfy i zaczęła pobierać standardową stawkę ustanowioną dla dużych klientów przemysłowych, z chwilą gdy tylko mogła uwolnić się od ograniczeń prawnych nałożonych przez umowę z 1960 r. określającą przywileje na rzecz AoG. Świadczy o tym odstąpienie PPC od stosowania preferencyjnej taryfy, o którym powiadomiła AoG w lutym 2004 r. (zob. motyw 8 powyżej). Zdaniem Komisji świadczy to dobitnie, że dla PPC taryfa określona w statucie z 1960 r. nie odzwierciedla ceny rynkowej;
b)
drugi czynnik wynika z poprzedniej decyzji Komisji. W dniu 16 października 2002 r. Komisja zatwierdziła dotację w maksymalnej wysokości 178 mln EUR, udzieloną przez Grecję na rzecz PPC (sprawa N133/01 (5)). Dotacja ta miała na celu umożliwienie PPC zrekompensowania kosztów osieroconych, które musiała ponieść w kontekście preferencyjnej taryfy z 1960 r. na rzecz AoG do czasu jej wygaśnięcia w marcu 2006 r. Dotacja została zatwierdzona jako niestanowiąca pomocy państwa na rzecz PPC w oparciu o uzasadnienie, że stanowiła ona jedynie rekompensatę kosztów wynikających z niekorzystnej sytuacji, w jakiej spółka ta się znalazła. Decyzja zawierała również uwagę, że w przypadku uznania tej dotacji za pomoc, byłaby to pomoc na rzecz AoG, a nie PPC. Podsumowując, w decyzji tej uznaje się, że PPC musiała stosować wobec AoG preferencyjną taryfę, której nie musiałaby stosować w normalnych warunkach rynkowych. Z tego względu Komisja stwierdza, że korzyść dla AoG polega na różnicy między standardową taryfą dla dużych konsumentów przemysłowych (która obowiązywałaby AoG w przypadku braku specjalnej „preferencyjnej” taryfy), a taryfą, która obowiązywała AoG w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2008 r.
b) Zasoby państwowe
(28)
Niższe ceny spowodowały zmniejszenie dochodu PPC. PPC SA jest spółką kontrolowaną przez państwo. Państwo greckie posiada 51 % udziałów w tej spółce i jest ona nadzorowana przez greckie Ministerstwo ds. Środowiska, Energii i Zmian Klimatu (do 2009 r. Ministerstwo Finansów). Państwo greckie może wyznaczać większość członków zarządu i jest bezpośrednio reprezentowane na zgromadzeniu ogólnym przez greckiego ministra ds. środowiska, energii i zmian klimatu (do 2009 r. przez ministra finansów). W sposób związku z tym zaangażowane są zasoby państwowe. Ponadto Komisja zauważa, że decyzję o rozszerzeniu można przypisać państwu greckiemu, ponieważ została ona przyjęta przez grecki sąd, który jest organem państwowym.
(29)
Kryterium zasobów państwowych jest zatem spełnione.
c) Selektywność
(30)
Preferencyjna taryfa była stosowana wyłącznie wobec AoG, a zatem spółka ta korzystała selektywnie z tego środka. W związku z powyższym Komisja uważa, że środek ma charakter selektywny.
d) Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi
(31)
Spółka AoG działa w sektorach, których produkty znajdują się w szerokim obrocie między państwami członkowskimi. Poza Grecją aluminium produkuje się w dziewięciu państwach członkowskich, a mianowicie we Francji, Niemczech, Włoszech, Niderlandach, Polsce, Rumunii, Hiszpanii, Szwecji i Zjednoczonym Królestwie (6). Produkcja energii elektrycznej istnieje we wszystkich państwach członkowskich jako zliberalizowana działalność gospodarcza. W przypadku gdy pomoc państwa wzmacnia pozycję przedsiębiorstwa w stosunku do innych przedsiębiorstw konkurujących w ramach wymiany handlowej między państwami członkowskimi, należy uznać, że pomoc ta ma wpływ na wspomniane inne przedsiębiorstwa. W związku z powyższym kryterium zakłócenia konkurencji i wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi zostało w istocie spełnione.
(32)
Powyższy punkt nie został zakwestionowany przez Grecję ani przez beneficjenta.
e) Stwierdzenie istnienia pomocy w środku 1
(33)
W świetle powyższych ustaleń Komisja stwierdza, że preferencyjna taryfa opłat za energię elektryczną dla spółki AoG stanowi pomoc państwa na rzecz tej ostatniej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Kwota pomocy wynosi 17,4 mln EUR i stanowi różnicę między: a) dochodami PPC z tytułu standardowej taryfy, która powinna być stosowana w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2008 r., tj. 148,8 mln EUR; i b) dochodami PPC z tytułu taryfy, która była faktycznie stosowana w tym okresie, tj. 131,4 mln EUR.
f) Środek 1 stanowi pomoc niezgodną z prawem
(34)
AoG argumentuje, że pierwsze postanowienie sądu ze stycznia 2007 r. nie pociąga za sobą istotnej zmiany początkowej preferencyjnej umowy (zob. motyw 16 powyżej). W związku z tym według AoG postanowieniem tym nie przyznano nowej pomocy na rzecz AoG, a środek w postaci preferencyjnych cen energii elektrycznej pozostał jako istniejąca pomoc.
(35)
Komisja nie może przyjąć argumentu AoG. Początkowe warunki preferencyjnej stawki, która stanowiła istniejącą pomoc, przewidywały, że pomoc zakończy się w marcu 2006 r. pod warunkiem przekazania odpowiedniego powiadomienia przez PPC. Po spełnieniu tego wymogu istniejąca pomoc ustała zgodnie z warunkami początkowego przyznania preferencyjnej stawki. Przyznanie jakiejkolwiek obniżonej stawki za energię elektryczną, która spełnia definicję pomocy państwa (jak ma to miejsce w tym przypadku), stanowi zatem nową pomoc, bez względu na fakt, że jej warunki mogą być podobne do istniejącego wcześniej środka pomocy. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości wyraźnie określa, że rozszerzenie istniejącej pomocy stanowi nową pomoc i musi zostać zgłoszone (7). A fortiori dotyczy to również przypadku, kiedy zakończona istniejąca pomoc zostaje ponownie uruchomiona kilka miesięcy później.
(36)
Ponieważ przedmiotowa nowa pomoc nie została zgłoszona Komisji zgodnie z art. 108 TFUE, jest ona niezgodna z prawem.
Środek 2: Rozszerzenie sieci gazowej w celu przyłączenia AoG
a) Korzyść
(37)
Postępowanie wyjaśniające wykazało, że decyzja o rozszerzeniu sieci doprowadziła do znaczącego wzrostu dochodów NGSO z tytułu opłat od użytkowników. Klienci tacy jak AoG muszą faktycznie uiszczać opłaty na rzecz NGSO za użytkowanie sieci. Komisja stwierdziła, że przedmiotowy środek, tj. budowa gazociągu, był racjonalny ekonomicznie dla operatora sieci, a zatem nie wiązał się z żadną korzyścią na rzecz AoG. W rzeczywistości tę samą inwestycję mógłby zrealizować prywatny operator sieci.
(38)
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze greckie Komisja zauważa, że przedmiotowa inwestycja generuje roczny dochód z opłat od użytkowników w wysokości 11,6 mln EUR na rzecz NGSO. Komisja porównała tę kwotę z kosztem inwestycji (inwestycja jednorazowa) i kosztami eksploatacyjnymi (w skali roku) gazociągu, aby sprawdzić, czy inwestycja spełnia wymogi testu prywatnego inwestora, tj. czy generuje odpowiedni zwrot dla inwestora.
(39)
Według informacji przedstawionych przez władze greckie koszt inwestycji gazociągu AoG wyniósł ogółem 12,64 mln EUR (9,04 mln EUR pokryte przez NGSO i 3,6 mln EUR sfinansowane ze wsparcia wspólnotowego, jak opisano w motywie 14 powyżej). Poza kosztem jednorazowej inwestycji roczne koszty eksploatacyjne szacuje się na 0,933 mln EUR. Oczywiste jest zatem, że roczne dochody w wysokości 11,6 mln EUR zapewniają NGSO bardzo wysoki zwrot. Okres zwrotu z inwestycji (z uwzględnieniem części finansowanej w ramach wsparcia wspólnotowego) jest krótszy niż 15 miesięcy. Zwrot z inwestycji (ang. IRR - internal rate of return, wewnętrzna stopa zwrotu), przy hipotetycznym założeniu 20-letniego okresu eksploatacji przyłącza gazowego, wynosi 84 %. Biorąc pod uwagę tak wysoki poziom zwrotu, Komisja jest przekonana, że wystarczyłby on to tego, aby zmotywować prywatnego inwestora do dokonania takiej samej inwestycji (8). Komisja uważa zatem, że decyzja państwa o rozszerzeniu sieci gazowej nie zapewniła AoG korzyści, której AoG nie byłaby w stanie uzyskać na warunkach rynkowych.
(40)
W związku z tym kryterium korzyści nie zostało spełnione. Nie ma zatem potrzeby dalszej oceny innych kryteriów, które dany środek musi spełniać, aby stanowił pomoc państwa zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE.
b) Stwierdzenie istnienia pomocy w środku 2
(41)
W świetle powyższych ustaleń Komisja stwierdza, że rozszerzenie sieci gazowej nie stanowi pomocy państwa na rzecz AoG w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
V.b) ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM
(42)
W zakresie, w jakim środek 1 stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jego zgodność musi zostać oceniona w świetle wyłączeń określonych w ust. 2 i 3 tego artykułu.
(43)
Artykuł 107 ust. 2 i ust. 3 TFUE przewiduje wyłączenia z ogólnej zasady określonej w art. 107 ust. 1, zgodnie z którą pomoc państwa jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
(44)
Wyłączenia przewidziane w art. 107 ust. 2 Traktatu WE nie mają zastosowania w rozpatrywanym przypadku: przedmiotowy środek nie ma charakteru socjalnego, nie został przyznany indywidualnym konsumentom, nie ma na celu naprawienia szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi, ani też nie został przyznany gospodarce niektórych regionów Republiki Federalnej Niemiec dotkniętych podziałem tego kraju.
(45)
Dodatkowe wyłączenia zostały określone w art. 107 ust. 3 TFUE. Wyłączenia określone w art. 107 ust. 3 lit. b), d) i e) nie mają wyraźnie zastosowania i nie zostały wskazane przez władze greckie. Poniżej Komisja oceni ewentualną zgodność środka 1 na podstawie art. 1 ust. 107 ust. 3 lit. a) i c).
(46)
Artykuł 107 ust. 3 lit. a) stanowi, że „pomoc przeznaczona na sprzyjanie rozwojowi gospodarczemu regionów, w których poziom życia jest nienormalnie niski” może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Spółka AoG znajduje się na obszarze kwalifikującym się do objęcia pomocą na mocy art. 107 ust. 3 lit. a) TFUE i dlatego mogłaby ewentualnie kwalifikować się do pomocy regionalnej.
(47)
Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej mające zastosowanie w czasie stosowania preferencyjnej taryfy, tj. w styczniu 2007 r. („wytyczne w sprawie pomocy regionalnej z 2006 r.” (9)), zawierają warunki zatwierdzenia regionalnej pomocy na inwestycje.
(48)
W wytycznych w sprawie pomocy regionalnej z 2006 r. pomoc operacyjną definiuje się jako pomoc mającą na celu zmniejszenie bieżących wydatków przedsiębiorstwa. Zgodnie z treścią wytycznych pomoc taka może zostać przyznana w regionach kwalifikujących się do pomocy w ramach odstępstwa na podstawie art. 107 ust. 3 lit. a) pod warunkiem że: (i) jest ona uzasadniona z uwagi na jej wkład w rozwój regionalny i jej charakter; oraz (ii) jej poziom jest proporcjonalny do ograniczeń, które ma złagodzić. To państwa członkowskie muszą wykazać istnienie powyższych ograniczeń oraz ocenić ich znaczenie (pkt 76).
(49)
Komisja zauważa, że bieżące wydatki są to niekapitałowe i zwykle stałe wydatki niezbędne dla działalności przedsiębiorstwa. W tym znaczeniu preferencyjna taryfa opłat za energię elektryczną stosowana wobec AoG przyczyniła się do zmniejszenia bieżących wydatków tej spółki. Jest to zatem pomoc operacyjna, która była niedozwolona w myśl wytycznych w sprawie pomocy regionalnej z 2006 r. Władze greckie nie przedstawiły żadnych dowodów, które pozwoliłby wykazać, że obniżenie taryfy opłat za energię elektryczną było uzasadnione ze względu na jego wkład w rozwój regionalny lub jego charakter. Nie wykazały również, że poziom obniżenia był proporcjonalny do utrudnień, które miałoby ono złagodzić. Władze greckie nie przedstawiły również żadnych pomiarów i obliczeń określających utrudnienia regionalne i poziom pomocy, aby wykazać jej proporcjonalność do takich utrudnień.
(50)
W świetle powyższego Komisja stwierdza, że pomoc ta nie może zostać uznana za zgodną z wytycznymi w sprawie pomocy regionalnej z 2006 r.
(51)
W odniesieniu do zgodności pomocy z ogólnym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń blokowych, uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 107 i 108 TFUE (10), Komisja stwierdza na podstawie danych liczbowych przekazanych przez władze greckie, że AoG jest dużym przedsiębiorstwem, jak wykazano w motywie 7 powyżej. Zgodnie z art. 1 ust. 5 ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych z zakresu rozporządzenia wyłącza się pomoc ad hoc na rzecz dużych przedsiębiorstw.
(52)
Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 3 ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych, jeżeli pomoc objęta zakresem rozporządzenia została przyznana na rzecz dużego przedsiębiorstwa, państwo członkowskie powinno wykazać rzeczywisty efekt zachęty pomocy na podstawie dokumentów zawierających analizę rentowności projektu lub działalności beneficjenta w przypadku przyznania pomocy i w przypadku jej braku. Komisja nie otrzymała tego rodzaju dowodów.
(53)
Podsumowując, pomoc przyznana na rzecz AoG nie jest zgodna z ogólnym rozporządzeniem w sprawie wyłączeń blokowych.
(54)
Artykuł 107 ust. 3 lit. c) TFUE stanowi, że „pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem” może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym.
(55)
Komisja uważa, że wyłączenie zawarte w art. 107 ust. 3 lit. c) nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Istotnie, w kontekście rozwoju niektórych obszarów gospodarczych AoG znajduje się na obszarze kwalifikującym się do pomocy na mocy art. 107 ust. 3 lit. a), a nie na mocy 107 ust. 3 lit. c) (11). Jeżeli chodzi o rozwój niektórych działań gospodarczych, Komisja zauważa, że sektor produkcji aluminium nie jest objęty szczegółowymi zasadami pomocy państwa, które mogłyby być stosowane wobec beneficjenta. Pozostałe zasady pomocy państwa przyjęte na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) wyraźnie nie mają zastosowania. W szczególności AoG nie kwalifikuje się do pomocy na ratowanie ani do pomocy na restrukturyzację. W rzeczywistości w okresie otrzymywania pomocy spółka AoG nie była przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji, ponieważ nie spełniała żadnego z kryteriów określonych w pkt 9-11 Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw z 1999 r., które obowiązywały w okresie stosowania preferencyjnej taryfy (12). Ponadto pomoc na restrukturyzację jest uwarunkowana istnieniem rzetelnego planu restrukturyzacji, którego Grecja nie przedstawiła. Podsumowując, pomoc przyznana na rzecz AoG nie jest zgodna z zasadami pomocy na ratowanie i restrukturyzację.
(56)
W świetle powyższych ustaleń Komisja stwierdza, że przedmiotowy środek pomocy jest niezgodny z TFUE. W szczególności Komisja uważa, że różnica między: a) dochodem PPC z tytułu standardowej taryfy, którą powinna stosować wobec AoG w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2008 r.; i b) dochodem PPC z tytułu taryfy, która była faktycznie stosowana wobec AoG w tym samym okresie, stanowi pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem na rzecz AoG.
VI. WNIOSEK
(57)
Na podstawie powyższego Komisja stwierdza, że środek 1 stanowi pomoc państwa i jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym. Komisja doszła również do wniosku, że rozszerzenie sieci gazowej nie stanowi pomocy państwa.
(58)
Art. 14 rozporządzenia rady (WE) nr 659/1999 (13) stanowi, że: „w przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji pomocy od beneficjenta”.
(59)
W związku z tym, biorąc pod uwagę, że przedmiotowy środek uważa się za pomoc niezgodną z prawem i ze wspólnym rynkiem, kwota pomocy musi zostać odzyskana w celu przywrócenia sytuacji istniejącej na rynku przed przyznaniem pomocy. Proces odzyskiwania kwoty pomocy należy rozpocząć od daty przyznania korzyści beneficjentowi, tj. od dnia przekazania pomocy do dyspozycji beneficjenta, który musi zapłacić odsetki od zwracanej pomocy naliczane do momentu jej skutecznego odzyskania.
(60)
Część środków stanowiąca pomoc niezgodną ze wspólnym rynkiem stanowi różnicę między: a) dochodem PPC z tytułu standardowej taryfy, która powinna być stosowana wobec AoG w okresie od stycznia 2007 r. do marca 2008 r.; i b) dochodem PPC z tytułu taryfy, która była faktycznie stosowana wobec AoG w tym samym okresie. Kwota pomocy udzielonej w ten sposób AoG w tym okresie wynosi 17,4 mln EUR,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Pomoc państwa w wysokości 17,4 mln EUR, która została w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przyznana przez Grecję na rzecz Aluminium of Grece SA i jej następcy Aluminium SA w formie preferencyjnej taryfy opłat za energię elektryczną, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
2. Rozszerzenie krajowej sieci gazowej nie stanowi pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Artykuł 2
1. Grecja odzyskuje od beneficjenta pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 1.
2. Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres, począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjenta, do dnia jej faktycznego odzyskania.
3. Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (14) i rozporządzenia Komisji (WE) nr 271/2008 (15) zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 794/2004.
4. Grecja anuluje wszystkie dotychczas niezrealizowane wypłaty pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1, ze skutkiem od daty przyjęcia niniejszej decyzji.
Artykuł 3
1. Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
2. Grecja zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.
Artykuł 4
1. W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Grecja przekazuje Komisji następujące informacje:
a)
łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), do odzyskania od beneficjenta;
b)
szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;
c)
dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy.
2. Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 1, Grecja na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Grecja bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Grecja dostarcza również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjenta.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Greckiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 13 lipca 2011 r.