PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 14. prosince 2011,
kterým se mění prováděcí rozhodnutí 2011/344/EU o poskytnutí finanční pomoci Unie Portugalsku
(2012/92/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (EU) č. 407/2010 ze dne 11. května 2010 o zavedení evropského mechanismu finanční stabilizace (1), a zejména na čl. 3 odst. 2 uvedeného nařízení,
s ohledem na návrh Evropské komise,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Dne 17. května 2011 Rada poskytla Portugalsku na jeho žádost finanční pomoc (prováděcí rozhodnutí Rady 2011/344/EU (2)) na podporu programu rozsáhlých hospodářských změn (dále jen „program“), jejichž cílem je obnovit důvěru, umožnit návrat ekonomiky k udržitelnému růstu a zachovat finanční stabilitu v Portugalsku, eurozóně i celé Unii.
(2)
Podle současných prognóz Komise týkajících se růstu nominálního hrubého domácího produktu (HDP) (-0,6 % v roce 2011, -1,9 % v roce 2012, 1,9 % v roce 2013 a 3,9 % v roce 2014) je postup fiskální korekce v souladu s doporučením Rady Portugalsku ze dne 2. prosince 2009 s cílem ukončit situaci nadmětného schodku veřejných financí podle čl. 126 odst. 7 Smlouvy a odpovídá vývoji poměru veřejného dluhu k HDP s hodnotami 107,2 % v roce 2011, 116,2 % v roce 2012, 118,1 % v roce 2013 a 116 % v roce 2014. Bude-li dále pokračovat snižování schodku, měl by se poměr veřejného dluhu k HDP v roce 2013 stabilizovat a poté se začít snižovat. Na dynamiku dluhu mají vliv některé operace, které ovlivňují dluh, nikoliv však schodek, mimo jiné významné akvizice finančních aktiv zejména pro případnou rekapitalizaci bank a financování státních podniků a rozdíly mezi časově rozlišenými a hotovostními platbami úroků.
(3)
Bylo splněno čtvrtletní kvantitativní výkonnostní kritérium pro peněžní saldo veřejných financí za druhé čtvrtletí 2011 a předběžné údaje naznačují, že tomu tak bylo i ve třetím čtvrtletí roku 2011. Podle informací, jež byly k dispozici na počátku listopadu, na základě evropských systémů účtů (ESA95), se však na celý rok 2011 předpokládá rozpočtový schodek ve výši kolem 1½ % HDP. Tohoto rozpočtového schodku bylo částečně dosaženo do srpna, zejména v důsledku překračování běžných výdajů, nižších běžných nedaňových příjmů, než předpokládaly prognózy, a vyšších kapitálových výdajů, než bylo stanoveno v rozpočtu. Portugalská vláda přijala některá opatření na snížení tohoto schodku, konkrétně zavedení jednorázového příplatku k dani z příjmů fyzických osob a zvýšení sazby DPH u zemního plynu a elektrické energie, jež bylo z roku 2012 přesunuto na 1. říjen 2011. Tato opatření však k odstranění rozpočtového schodku nepostačovala, zejména proto, že teprve nedávno byly zjištěny další negativní tendence, např. vyšší úrokové platby, nižší kapitálové příjmy a větší pokles prodeje nemovitostí, než předpokládaly prognózy. Vláda usiluje o uzavření dohody s bankami o částečném převodu jejich penzijních fondů do státního systému sociálního zabezpečení, který musí proběhnout v plném souladu s pravidly Unie pro státní podpory a který má být výjimečně použit ke splnění cílové hodnoty schodku ve výši 5,9 % HDP v roce 2011. Vláda souhlasila, že v dalších letech se pro splnění programových cílů již nebude spoléhat na převody penzijních fondů.
(4)
Úspěšně pokračují i snahy o posílení správy veřejných financí díky zlepšení v oblasti podávání zpráv a provádění dohledu a díky reformě rozpočtového rámce v souladu s doporučeními útvarů Evropské komise a Mezinárodního měnového fondu (MMF).
(5)
Objem nedoplatků by měl být v průběhu plnění programu významně snížen. Za tímto účelem by měla být vypracována strategie pro validaci a vypořádání zpožděných plateb pro subjekty veřejného sektoru, jakož i pro státní podniky mimo veřejný sektor. Tato strategie by měla obsahovat plán, v němž se stanoví, jak a kdy mají být zpožděné platby vypořádány. Měly by být také prozkoumány různé možnosti vypořádání a budou zavedeny vhodné pobídkové mechanismy, včetně možných slev za včasné platby a odměn pro subjekty, které již nekumulují nové nedoplatky.
(6)
S ohledem na značnou zátěž, kterou pro portugalské veřejné finance představuje autonomní oblast Madeira (RAM), by měla portugalská vláda připravit finanční ujednání s touto oblastí s cílem snížit přetrvávající vysokou úroveň fiskálních rizik. Ujednání by měo být vypracováno v souladu s programem a měl by obsahovat mimo jiné i analýzu udržitelnosti dluhu.
(7)
Portugalské banky usilují o splnění vyšších kapitálových požadavků stanovených v programu i povinností, které pro ně vyplývají z aktů Evropského orgánu pro bankovnictví vycházejících z hodnocení expozice státního dluhu v tržních cenách z konce září, ze zvláštního programu kontrol na místě a z převodu penzijních fondů z bank do systému státního sociálního zabezpečení. Připravuje se právní rámec, jehož účelem je poskytnout bankám dočasnou státní podporu. Kritickým bodem zůstává vyvážené a plynulé snižování zadluženosti bankovního sektoru při zajištění přiměřených úvěrů pro výrobní hospodářská odvětví. V konečné fázi je prodej banky Banco Português de Negócios, třebaže transakci musí ještě schválit orgány Unie pro hospodářskou soutěž. Bylo rovněž dosaženo pokroku při posilování dohledového a regulačního rámce, a to i pokud jde o technickou pomoc.
(8)
Pro obnovení konkurenceschopnosti a zvýšení potenciálu růstu má zásadní význam dosažení pokroku v provádění reforem na trhu práce a výrobků. Pokračují reformy trhu práce s cílem sjednotit ochranu a práva ve smlouvách na dobu určitou a neurčitou a zřídit fond pro vyplácení nároků zaměstnanců na odstupné, který by financovali zaměstnavatelé. Podle nových rámcových právních předpisů pro privatizaci se provádí program privatizace. V programu portuglaské vlády zaujímá nejvyšší místo na pořadu jednání zásadní a naléhavá restrukturalizace státních podniků. Dalšího pokroku je zapotřebí dosáhnout v úsilí o odstranění překážek vstupu do chráněných odvětví v zájmu posílení hospodářské soutěže a snížení příliš vysokých zisků. Strukturální reformy by měly být provedeny rozhodným způsobem a měly by být podrobně sledovány.
(9)
Bez ohledu na relativně značnou výši první a druhé splátky zůstává hotovostní situace portuglaské vlády napjatá. To se vysvětluje rostoucími finančními potřebami státních podniků, prudkým nárůstem výběru úspor domácností ze spořitelních certifikátů a přetrvávajícím napětím na finančních trzích.
(10)
Vzhledem k tomuto vývoji by prováděcí rozhodnutí 2011/344/EU mělo být změněno,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Článek 3 prováděcího rozhodnutí 2011/344/EU se mění takto:
1)
Odstavec 3 se nahrazuje tímto:
„3. Schodek veřejných financí nesmí v souladu s požadavky postupu při nadměrném schodku překročit částku 10 068 milionů EUR (rovnající se 5,9 % HDP podle současných projekcí) v roce 2011, 7 645 milionů EUR (4,5 % HDP) v roce 2012 a 3,0 % HDP v roce 2013. Při výpočtu schodku se případné rozpočtové náklady na opatření na podporu bank v souvislosti s strategií portugalské vlády pro finanční odvětví neberou v úvahu. Konsolidace se dosáhne prostřednictvím vysoce kvalitních trvalých opatření a omezí se její dopad na nejzranitelnější skupiny obyvatel.“
2)
Odstavec 5 se mění takto:
a)
písmena a) a b) se nahrazují tímto:
„a)
Cíle rozpočtového schodku na rok 2011 musí být dosaženo výjimečným opatřením. Aktiva nabytá z převodu bankovních penzijních fondů do systému státního sociálního zabezpečení nesmí být použita způsobem poškozujícím dlouhodobou udržitelnost portugalských veřejných financí.
b)
Portugalsko přijme opatření k posílení správy veřejných financí. Portugalsko provede opatření stanovená v novém zákoně o rozpočtovém rámci, vytvoří střednědobý rozpočtový rámec a zřídí nezávislou rozpočtovou radu. Výrazně se posílí rozpočtový rámec na místní a regionální úrovni, zejména stanovením klíčových možností ke sjednocení příslušných finančních právních předpisů s požadavky zákona o rozpočtovém rámci. Portugalsko musí zlepšit předkládání zpráv a provádění dohledu nad veřejnými financemi a posílit pravidla a postupy pro plnění rozpočtu. Portugalská vláda vypracuje strategii pro validaci a vypořádání zpožděných plateb obsahující plán, v němž bude uvedeno, jak a kdy budou zpožděné platby stabilizovány, a prozkoumá různé možnosti jejich vypořádání. Pokud jde o partnerství veřejného a soukromého sektoru, vláda nevstoupí do žádných nových partnerství, dokud nebudou k dispozici výsledky studie o stávajících partnerstvích veřejného a soukromého sektoru stanovené v programu a návrhy právních a institucionálních reforem.“;
b)
písmeno e) se nahrazuje tímto:
„e)
Portugalsko pokračuje v otevírání ekonomiky hospodářské soutěži. Portugalskí vláda přijme nezbytná opatření, aby zajistila, že portugalský stát ani žádný veřejný subjekt neuzavře z pozice akcionáře dohodu, která by mohla ohrozit volný pohyb kapitálu nebo ovlivnit kontrolu řízení společností. Zásady volného pohybu kapitálu musí respektovat i nový zákon o privatizaci a nesmí připouštět, aby stát záskal nebo měl zvláštní práva. Bude provedena revize zákona o hospodářské soutěži za účelem urychlení a větší účinnosti prosazování pravidel hospodářské soutěže.“;
c)
písmeno h) se nahrazuje tímto:
„h)
Portugalsko připraví finanční ujednání s autonomní oblastí Madeira (RAM) v souladu s programem. Dokud toto ujednání nebude schváleno a provedeno do rozpočtu oblasti RAM, Portugalsko bude pozorně kontrolovat plnění rozpočtu oblasti RAM, převody od státu vládě oblasti RAM ponechá pozastavené a neuzná žádné nové obchodní nebo finanční dluhy nebo záruky vlády oblasti RAM a jejích státních podniků v této oblasti, které nebyly schváleny ministerstvem financí.“
3)
Odstavec 6 se mění takto:
a)
písmena a) až d) se nahrazují tímto:
„a)
Portugalsko provede privatizační program. V roce 2012 se ukončí prodej akcií veřejného sektoru ve společnosti EDP. Dále se v roce 2012 prodají akcie veřejného sektoru ve společnostech REN a GALP, a pokud to dovolí tržní podmínky, i ve společnosti TAP. Pro společnost Parpublica se vypracuje strategie, v jejímž rámci se přehodnotí úloha dotyčného podniku jako veřejné společnosti a zváží možnost likvidace společnosti nebo jeho konsolidace v rámci veřejného sektoru. Privatizační plán na období do roku 2013 musí zahrnovat i společnosti Aeroportos de Portugal, pobočku pro nákladní dopravu společnosti Comboios de Portugal, Correios de Portugal a Caixa Seguros a řadu menších podniků.
b)
Do rozpočtu na rok 2012 se zahrnou opatření stanovená v písmenech c) a d) ve výši alespoň 8,8 miliardy EUR. K odstranění možného schodku vyplývajícího z vývoje rozpočtu v roce 2012 se přijmou další opatření, většinou na straně výdajů.
c)
Rozpočet stanoví snížení výdajů v roce 2012 ve výši alespoň 6,7 miliardy, včetně snížení mezd a počtu pracovních míst ve veřejném sektoru, omezení výdajů na důchody, úplné reorganizace ústřední státní správy, odstranění zdvojování a jiných nedostatků, omezení počtu obcí a farností, omezení výdajů na vzdělání a zdravotnictví, nižších převodů regionálním a místním orgánům a snížení kapitálových a jiných výdajů, jak stanoví program.
d)
Na straně příjmů rozpočet musí zahrnovat příjmová opatření v celkové výši přibližně 2,1 miliardy EUR na celý rok, včetně rozšíření základů DPH omezováním výjimek a úpravou seznamů zboží a služeb, na které se vztahují snížené, střední a vyšší sazby, zvýšení spotřebních daní, rozšíření daňového základu daně z příjmů právnických a fyzických osob omezením daňových odpočtů a zvláštních režimů, zajištění sbližování odpočtů z daně z příjmů fyzických osob vztahujících se na důchody a na mzdové příjmy a změn ve zdanění majetku podstatným omezením osvobození od daně. Tato opatření budou doprovázena kroky k boji proti daňovým únikům, podvodům a šedé ekonomice.“;
b)
písmena k) a l) se nahrazují tímto:
„k)
Portugalsko podpoří vývoj mezd slučitelný s cíli, kterými jsou podpora vytváření pracovních míst a zlepšování konkurenceschopnosti podniků, aby se tak napravila makroekonomická nerovnováha. Minimální mzda bude v době trvání programu navýšena pouze tehdy, pokud to bude možné zdůvodnit ekonomickým vývojem a vývojem na trhu práce. Budou přijata opatření k napravení nedostatků v současných systémech vyjednávání o mzdách, včetně právních předpisů, kterými se změní kritéria a způsoby rozšiřování kolektivních smluv a usnadní dohody na úrovni podniků. Do té doby bude jakékoli rozšiřování pozastaveno.
l)
Bude vypracován akční plán ke zlepšení kvality středního a odborného školství a vzdělávání.“;
c)
doplňuje se nové písmeno, které zní:
„p)
Portugalsko přijme opatření pro zajištění udržitelnosti vnitrostátní elektrické soustavy, která umožní odstranění tarifního dluhu do roku 2020 a zajistí její stabilizaci do roku 2013. Tato opatření omezí nadměrné marže a pokryjí všechny jejich zdroje.“
4)
Odstavec 7 se mění takto:
a)
písmena a) a b) se nahrazují tímto:
„a)
Rozpočet na rok 2013 bude obsahovat opatření k fiskální konsolidaci v celkové výši alespoň 3,4 miliardy EUR s cílem snížit schodek veřejných financí v časovém rámci uvedeném v čl. 3 odst. 3.
b)
Rozpočet bude obsahovat opatření na straně příjmů, mezi nimiž budou zejména další rozšíření daňového základu daně z příjmů právnických a fyzických osob, zvýšení spotřebních daní a změny ve zdanění nemovitostí, které vynesou dodatečný příjem téměř 0,7 miliardy EUR.“;
b)
doplňují se nová písmena, která znějí:
„d)
Na straně výdajů rozpočet stanoví snížení ve výši alespoň 2,7 miliardy EUR, včetně: snížení výdajů na ústřední správu, vzdělávání a zdravotnictví, převodů regionálním a místním orgánům, snížení počtu zaměstnanců ve veřejném sektoru a nižších nákladů státních podniků.
e)
Portugalsko zlepší podnikatelské prostředí snížením administrativní zátěže tím, že rozšíří reformy k jeho zjednodušení (jednotná kontaktní místa a projekty „bez povinného povolování“) na všechna odvětví hospodářství a zmírní úvěrová omezení malých a středních podniků včetně provedení směrnice 2011/7/EU ze dne 16. února 2011 o postupu proti zpožděným platbám v obchodních transakcích (3)
5)
Odstavec 8 se mění takto:
a)
úvodní věty se nahrazují tímto:
„8. S cílem obnovit důvěru ve finanční sektor Portugalsko musí odpovídajícím způsobem rekapitalizovat svůj bankovní sektor a zajistit plynulé snižování zadluženosti. V tomto smyslu Portugalsko vyvine a dohodne s Komisí, ECB a IMF strategii pro budoucí strukturu a fungování portugalského bankovního sektoru tak, aby byla zachována finanční stabilita. Portugalsko zejména:“
b)
písmena a) až g) se nahrazují tímto:
„a)
doporučí bankám, aby na udržitelném základě posílily své rezervy kolaterálu a monitorovaly vydávání vládou zaručených bankovních dluhopisů, jež bylo v souladu s pravidly Unie pro státní podporu schváleno až do výše 35 miliard EUR;
b)
sleduje pozorně plány předkládané bankami s cílem dosáhnout poměru kapitálu core Tier 1 ve výši 9 % do konce roku 2011 a 10 % nejpozději do konce roku 2012. Kapitálové požadavky vyplývající z hodnocené státního dluhu na základě tržních cen podle Evropského orgánu pro bankovnictví budou splněny v červnu 2012, spolu s kapitálovými důsledky vyplývajícími ze zvláštního programu kontrol na místě a převodu bankovních penzijních fondů do systému státního sociálního zabezpečení. V únoru 2012 banky předloží plány, jak v uvedeném roce hodlají naplnit své kapitálové potřeby. Pokud banky nemohou dosáhnout prahových hodnot kapitálových požadavků ve stanoveném čase, mohou dočasně požádat o poskytnutí kapitálu z veřejných prostředků, který bude soukromým bankám k dispozici v rámci systému určeného na podporu platební schopnosti bank ve výši 12 miliard EUR zřízeného podle programu;
c)
zajistí vyvážené a plynulé snižování zadluženosti bankovního sektoru, jež má rozhodující význam pro trvalé odstraňování nerovnováhy v oblasti financování. Banky ve svých plánech financování usilují o snížení poměru úvěrů ke vkladům do skončení programu na přibližně 120 % a snížení závislosti na financování z prostředků Eurosystému v průběhu trvání programu. Tyto plány financování se přezkoumají čtvrtletně, přičemž další přezkum se uskuteční před provedením třetího přezkumu programu. V případě odchýlení od bankovních plánů financování přijme portugalská centrální banka odpovídající opatření;
d)
dokončí prodej Banco Português de Negócios Unie v souladu s pravidly Unie pro státní podporu;
e)
v roce 2011 zajistí přeměnu státem vlastněné společnosti Caixa Geral de Depósitos (CGD) v efektivně fungující instituci s cílem zvýšit podle potřeby kapitálovou základnu její klíčové bankovní složky bez závislosti na prodeji její pojišťovací složky. Tento prodej přímo konečnému kupci se má uskutečnit v roce 2012 a přispět k naplnění dodatečných kapitálových potřeb v daném roce. Pokud nebude možné uspokojit tyto potřeby z vnitřních zdrojů skupiny, bude společnosti CGD poskytnuta kapitálová podpora ze státních prostředků mimo systém na podporu platební schopnosti bank;
f)
zajistí, aby se částečný převod penzijních fondů z bank do systému státního sociálního zabezpečení uskutečnil za vyvážených pojistně matematických podmínek a dodržování pravidel Unie pro hospodářskou soutěž a státní podporu. Aby nebylo nutno čerpat prostředky ze systému na podporu platební schopnosti bank v rámci prostředků určených na financování programu, nabídne portugalská vláda bankám pomoc ke zmírnění dopadu převodu na kapitál tím, že využije části převodu na získání kmenového kapitálu v bankách. Zbývající část převedených prostředků bude uložena na vázaném účtu do doby, než bude dokončen třetí přezkum programu;
g)
do konce ledna 2012 vypracuje právní rámec pro přístup ke kapitálu z veřejných prostředků v souladu s pravidly Unie pro státní podporu a v souladu se zásadami stanovenými v memorandu o porozumění;“
c)
doplňují se nová písmena, která znějí:
„i)
zajistí, aby banky před třetím přezkumem programu začlenily dostupné výsledky zvláštního programu kontrol na místě do zátěžových testů s prahovou hodnotou kapitálu core Tier 1 ve výši 6 %;
j)
do konce roku 2011 vypracují právní rámec pro včasnou intervenci, řešení problémů a pojištění vkladů v bankách a ve stejné lhůtě pro restrukturalizaci dluhů podniků a domácností.“
6)
Odstavec 9 se nahrazuje tímto:
„9. K zajištění bezproblémového plnění podmínek programu a na pomoc nápravě nevyvážeností udržitelným způsobem poskytuje Komise průběžně poradenství a pomoc v oblasti fiskálních reforem, reforem finančního trhu a strukturálních reforem. V rámci pomoci poskytnuté Portugalsku Komise spolu s MMF a ve spolupráci s ECB periodicky přezkoumává účinnost a ekonomický a sociální dopad dohodnutých opatření a doporučuje potřebné korekce s cílem podpořit růst a tvorbu pracovních příležitostí, zajistit nezbytnou fiskální konsolidaci a minimalizovat škodlivé sociální dopady, zejména pokud jde o nejzranitelnější části portugalské společnosti.“
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Portugalské republice.
V Bruselu dne 14. prosince 2011.
DECYZJA WYKONAWCZA RADY
z dnia 14 grudnia 2011 r.
dotycząca zmiany decyzji wykonawczej 2011/344/UE w sprawie przyznania Portugalii pomocy finansowej Unii
(2012/92/UE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (UE) nr 407/2010 z dnia 11 maja 2010 r. ustanawiające europejski mechanizm stabilizacji finansowej (1), w szczególności jego art. 3 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Odpowiadając na wniosek władz Portugalii, Rada przyznała temu państwu pomoc finansową (decyzja wykonawcza Rady 2011/344/UE (2)) w celu wsparcia programu dostosowania finansowego (zwanego dalej „programem”), ukierunkowanego na przywrócenie zaufania, umożliwienie powrotu gospodarki na ścieżkę trwałego wzrostu oraz zapewnienie stabilności finansowej w Portugalii, w strefie euro i w Unii.
(2)
Według aktualnych prognoz Komisji dotyczących wzrostu nominalnego produktu krajowego brutto (PKB) (-0,6 % w 2011 r., -1,9 % w 2012 r., 1,9 % w 2013 r. i 3,9 % w 2014 r.) ścieżka korekty budżetowej jest zgodna z zaleceniem Rady dla Portugalii z dnia 2 grudnia 2009 r. mającym na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego, wydanym na podstawie art. 126 ust. 7 Traktatu, oraz jest zgodna ze ścieżką zmian wskaźnika zadłużenia, który ma wynieść 107,2 % PKB w 2011 r., 116,2 % PKB w 2012 r., 118,1 % PKB w 2013 r. i 116 % PKB w 2014 r. Wskaźnik zadłużenia miałby się zatem ustabilizować w 2013 r., a następnie przyjąć tendencję spadkową, zakładając dalsze postępy w redukcji deficytu. Na dynamikę zadłużenia wpływ ma szereg operacji pozabudżetowych, w tym operacje pozyskania znacznych aktywów finansowych, zwłaszcza na potrzeby możliwego dokapitalizowania banków i dofinansowania przedsiębiorstw będących własnością skarbu państwa, oraz różnice pomiędzy odsetkami naliczonymi a odsetkami zapłaconymi lub skapitalizowanymi.
(3)
Spełnione zostało kwartalne ilościowe kryterium wyników dotyczące salda sektora instytucji rządowych i samorządowych w ujęciu kasowym za drugi kwartał 2011 r., a wstępne dane wskazują, że kryterium to zostało również spełnione za trzeci kwartał 2011 r. Według danych z początku listopada, w ujęciu europejskiego systemu rachunków (ESA95), w całym 2011 r. przewiduje się jednak lukę budżetową w wysokości około 1½ proc. PKB. Część wspomnianej luki budżetowej stwierdzono już w sierpniu, a jej źródłem były zwłaszcza nadmierne wydatki bieżące, niższe niż zakładano bieżące dochody niepodatkowe oraz wyższe niż przewidziano w budżecie nakłady inwestycyjne. Rząd portugalski podjął pewne środki w celu ograniczenia tej luki, a mianowicie wprowadził jednorazowy narzut w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podwyżkę stawki podatku VAT od gazu ziemnego i energii elektrycznej, która weszła w życie wcześniej niż planowano, bo od 1 października 2011 r., zamiast od 2012 r. Środki te jednak były niewystarczające, aby zniwelować lukę budżetową, tym bardziej że w ostatnim czasie zaobserwowano dalsze odchylenia od założeń, w tym wyższe płatności z tytułu odsetek, niższe niż planowano dochody kapitałowe i przychody ze sprzedaży nieruchomości. Rząd portugalski dąży do zawarcia umowy z bankami w sprawie częściowego transferu ich funduszy emerytalnych do państwowego systemu zabezpieczenia społecznego. Operacja ta ma zostać przeprowadzona w pełnej zgodności z unijnymi przepisami dotyczącymi pomocy państwa, a środki mają zostać wyjątkowo wykorzystane do osiągnięcia założonego na 2011 r. poziomu deficytu wynoszącego 5,9 % PKB. Rząd portugalski zobowiązał się nie uzależniać realizacji założeń programu w nadchodzących latach od dalszych transferów funduszy emerytalnych.
(4)
Poczyniono postępy w zakresie poprawy zarządzania finansami publicznymi poprzez usprawnienie sprawozdawczości i monitorowania oraz poprzez reformę ram budżetowych, zgodnie z zaleceniami służb Komisji i Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW).
(5)
W okresie obowiązywania programu znacznemu ograniczeniu powinny ulec zaległości płatnicze. W tym celu powinna zostać przygotowana strategia zatwierdzania i regulowania zaległości podmiotów z sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz spółek będących własnością skarbu państwa niezaliczonych do tego sektora. W ramach tej strategii sformułowany powinien zostać plan działania określający sposoby ustabilizowania poziomu zaległości oraz stosowny harmonogram. Ponadto przeanalizowane powinny zostać różne warianty regulowania zaległości, przewidujące stosowne systemy zachęt, w tym potencjalne rabaty w przypadku wczesnego regulowania zobowiązań oraz nagradzanie podmiotów, które nie będą dopuszczać do powstawania nowych zaległości.
(6)
Zważywszy na znaczne obciążenie finansów publicznych Portugalii, których źródłem jest autonomiczny region Madery, rząd Portugalii powinien przygotować porozumienie finansowe z tym regionem w celu ograniczenia wysokiego poziomu ryzyka budżetowego, które nadal istnieje. Porozumienie powinno zostać sformułowane zgodnie z programem i obejmować m.in. analizę zdolności obsługi zadłużenia.
(7)
Portugalskie banki mają podjąć działania w celu spełnienia wyższych wymogów kapitałowych określonych w programie, uwzględniając również konsekwencje operacji Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego opartej na wycenie ekspozycji na dług państwowy według cen rynkowych na koniec września, szczególnego programu kontroli na miejscu oraz transferu funduszów emerytalnych banków do systemu zabezpieczenia społecznego. W przygotowaniu są ramy prawne, których celem jest zapewnienie czasowej pomocy publicznej bankom. Kluczową kwestią pozostaje zrównoważone i uporządkowane zmniejszenie udziału finansowania dłużnego w sektorze bankowym, przy jednoczesnym zapewnieniu odpowiednich możliwości kredytowania produkcyjnych sektorów gospodarki. Proces sprzedaży Banco Português de Negócios znajduje się na końcowym etapie, przy czym jednak transakcja nadal wymaga zgody unijnych organów ds. konkurencji. Poczyniono także postępy w zakresie prac prowadzących do wzmocnienia ram nadzoru i ram regulacyjnych, w tym poprzez pomoc techniczną.
(8)
Kluczową kwestią dla przywrócenia konkurencyjności i zwiększenia potencjału wzrostu jest postęp w realizacji reform rynku pracy i rynku produktowego. Realizowane są reformy rynku pracy, których celem jest wyrównanie poziomu ochrony i praw w ramach umów na czas określony i nieokreślony oraz ustanowienie finansowanych przez pracodawców funduszy na wypłaty odpraw pracowniczych. Program prywatyzacji realizowany jest w oparciu o nową ramową ustawę prywatyzacyjną. Priorytetem w programie rządu portugalskiego jest dogłębna i natychmiastowa restrukturyzacja spółek będących własnością skarbu państwa. Konieczne są dalsze działania na rzecz obniżenia barier wejścia do sektorów chronionych w celu pobudzenia konkurencji i ograniczenia nadmiernych rent ekonomicznych. Konieczna jest stanowcza realizacja reform strukturalnych oraz ich ścisłe monitorowanie.
(9)
Niezależnie od stosunkowo wysokiej kwoty pierwszej i drugiej wypłaconej transzy poziom płynności sektora portugalskich instytucji rządowych jest nadal mocno ograniczony. Wynika to z rosnącego zapotrzebowania na finansowanie spółek będących własnością skarbu państwa, znacznego wzrostu liczby lokat likwidowanych przez gospodarstwa domowe oraz napięcia panującego niezmiennie na rynku finansowym.
(10)
W świetle powyższych zmian należy zmienić decyzję wykonawczą 2011/344/UE,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
W art. 3 decyzji wykonawczej 2011/344/UE wprowadza się następujące zmiany:
1)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Zgodnie z wymogami procedury nadmiernego deficytu deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych nie może przekroczyć 10 068 mln EUR (co według aktualnych prognoz odpowiada 5,9 % PKB) w 2011 r., 7 645 mln EUR (4,5 % PKB) w 2012 r. i 3,0 % PKB w roku 2013. Na potrzeby kalkulacji deficytu nie uwzględnia się ewentualnych kosztów budżetowych środków wsparcia dla banków przyjętych w kontekście strategii rządu portugalskiego dotyczącej sektora finansowego. Konsolidacja osiągnięta zostanie za pomocą wysokiej jakości środków o trwałym charakterze, przy ograniczeniu do minimum wpływu konsolidacji na słabsze grupy społeczne.”;
2)
w ust. 5 wprowadza się następujące zmiany:
a)
lit. a) i b) otrzymują brzmienie:
„a)
docelowy poziom deficytu budżetowego w 2011 r. osiągnięty zostanie dzięki zastosowaniu wyjątkowego środka. Aktywa nabyte w wyniku przeniesienia funduszy emerytur kapitałowych do państwowego systemu zabezpieczenia społecznego nie mogą być wykorzystane w sposób, który zagrozi długoterminowej stabilności portugalskich finansów publicznych;
b)
Portugalia przyjmie środki poprawiające zarządzanie finansami publicznymi. Portugalia wdroży środki przewidziane w nowym prawie budżetowym, w tym wprowadzi średniookresowe ramy budżetowe i utworzy niezależną radę budżetową. Ramy budżetowe na szczeblu lokalnym i regionalnym zostaną znacząco wzmocnione, w szczególności poprzez sformułowanie podstawowych wariantów dostosowania odpowiednich przepisów w zakresie finansowania do wymogów prawa budżetowego. Portugalia zintensyfikuje sprawozdawczość w zakresie finansów publicznych i ich monitorowanie oraz wzmocni przepisy i procedury regulujące wykonanie budżetu. Rząd Portugalii przygotuje strategię zatwierdzania i regulowania zaległości, która zawierać ma plan działań określający sposoby ustabilizowania poziomu zaległości i stosowny harmonogram, a także analizę różnych wariantów regulowania zaległości. Jeżeli chodzi o partnerstwa publiczno-prywatne, rząd Portugalii nie może przystępować do żadnych nowych partnerstw publiczno-prywatnych do czasu ukazania się wyników analizy dotychczasowych partnerstw publiczno-prywatnych przewidzianej w programie oraz przedstawienia planowanych reform prawnych i instytucjonalnych;”;
b)
lit. e) otrzymuje brzmienie:
„e)
Portugalia będzie kontynuować otwieranie swojej gospodarki na konkurencję. Rząd portugalski podejmie wszelkie niezbędne środki, aby zagwarantować, że państwo portugalskie lub dowolny organ publiczny nie będzie zawierać, jako udziałowiec, umów, które mogłyby ograniczać swobodny przepływ kapitału lub wpływać na kierowanie spółkami. Przepisy nowego prawa prywatyzacyjnego nie będą naruszać zasad swobodnego przepływu kapitału ani nie będą przyznawać państwu specjalnych praw lub umożliwiać korzystania z tych praw. Przeprowadzony zostanie przegląd prawa konkurencji, którego celem będzie zwiększenie tempa i skuteczności egzekwowania przepisów tego prawa;”;
c)
lit. h) otrzymuje brzmienie:
„h)
Portugalia przygotuje porozumienie finansowe z autonomicznym regionem Madery („RAM”) zgodne z programem. Do czasu uzgodnienia tego porozumienia oraz uwzględnienia jego realizacji w budżecie RAM Portugalia ściśle monitoruje wykonanie budżetu RAM, zawiesza transfery środków publicznych na rzecz rządu RAM oraz nie przyjmuje odpowiedzialności za żadne nowe zadłużenie handlowe lub finansowe rządu RAM oraz spółek będących jego własnością, które nie zostało zatwierdzone przez Ministerstwo Finansów.”;
3)
w ust. 6 wprowadza się następujące zmiany:
a)
lit. a)-d) otrzymują brzmienie:
„a)
Portugalia wdroży program prywatyzacji. W szczególności w 2012 r. Portugalia sfinalizuje transakcję sprzedaży udziałów sektora publicznego w EDP. W 2012 r. sprzedane zostaną udziały sektora publicznego w REN i GALP oraz - jeżeli umożliwią to warunki rynkowe - w TAP. Przygotowana zostanie strategia dla podmiotu Parpublica jako przedsiębiorstwa publicznego, przewidująca możliwość likwidacji tego podmiotu lub jego włączenia do sektora instytucji rządowych i samorządowych. Plan prywatyzacji do końca roku 2013 obejmie także spółki Aeroportos de Portugal, część Comboios de Portugal odpowiadającą za przewozy towarowe, Correios de Portugal i Caixa Seguros, a także szereg mniejszych przedsiębiorstw;
b)
w budżecie na 2012 r. uwzględnia się środki określone w lit. c) i d) opiewające na kwotę co najmniej 8,8 mld EUR. Podjęte zostaną kolejne środki, głównie po stronie wydatków, tak aby pokryć ewentualne ubytki wynikające z sytuacji budżetowej w 2012 r.;
c)
w budżecie na 2012 r. przewiduje się ograniczenie wydatków o co najmniej 6,7 mld EUR, obejmujące obniżenie wynagrodzeń i zatrudnienia w sektorze publicznym, obniżenie emerytur, kompleksową reorganizację administracji centralnej, eliminację podwójnych struktur i innych przypadków nieefektywności, zmniejszenie liczby gmin i powiatów, cięcia wydatków na edukację i opiekę zdrowotną, zmniejszenie transferów do samorządów regionalnych i lokalnych oraz zmniejszenie nakładów inwestycyjnych i innych wydatków określonych w programie;
d)
po stronie dochodów w budżecie uwzględnia się środki na łączną kwotę 2,1 mld EUR na przestrzeni całego roku, obejmujące m.in. poszerzenie bazy podatkowej w zakresie podatku VAT poprzez ograniczenie zwolnień podatkowych oraz reorganizację wykazu towarów i usług podlegających obniżonej, pośredniej i wyższej stawce podatkowej, podwyżkę akcyzy, poszerzenie bazy podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i osób fizycznych poprzez ograniczenie odliczeń i zasad specjalnych, zapewnienie zbieżności odliczeń od podatku dochodowego od osób fizycznych mających zastosowanie w przypadku rent i emerytur oraz dochodów z pracy oraz zmiany zasad opodatkowania nieruchomości polegające na znacznym ograniczeniu zakresu zwolnień. Środkom tym towarzyszyć będą działania na rzecz zwalczania uchylania się od opodatkowania, zwalczania oszust podatkowych i zwalczania szarej strefy;”;
b)
ust. 6 lit. k) i l) otrzymują brzmienie:
„k)
Portugalia będzie wspierać takie kształtowanie się wynagrodzeń, które będzie sprzyjać tworzeniu miejsc pracy i zwiększaniu konkurencyjności przedsiębiorstw, w dążeniu do skorygowania zaburzeń równowagi makroekonomicznej. W okresie obowiązywania programu ewentualne podniesienie płacy minimalnej nastąpi tylko wtedy, gdy będzie uzasadnione rozwojem sytuacji gospodarczej i sytuacji na rynku pracy. Podjęte zostaną środki mające na celu usunięcie słabości obecnych mechanizmów negocjowania wynagrodzeń, w tym wprowadzone zostaną przepisy służące ponownemu zdefiniowaniu kryteriów i procedur przedłużania układów zbiorowych oraz ułatwieniu zawierania porozumień na poziomie przedsiębiorstw. Do czasu wypracowania stosownych rozwiązań zawiesza się możliwość przedłużania wspomnianych układów;
l)
opracowany zostanie plan działania na rzecz poprawy jakości kształcenia i szkolenia na poziomie ponadgimnazjalnym i zawodowym;”;
c)
dodaje się literę w brzmieniu:
„p)
Portugalia przyjmie środki służące zapewnieniu trwałości krajowego systemu elektroenergetycznego, prowadzące do wyeliminowania do 2020 r. długu taryfowego oraz zapewniające ustabilizowanie jego poziomu do 2013 r. Środki te skorygują nadmierną wysokość rent ekonomicznych i obejmą wszystkie przyczyny tego zjawiska.”;
4)
w ust. 7 wprowadza się następujące zmiany:
a)
lit. a) i b) otrzymują brzmienie:
„a)
w budżecie na 2013 r. uwzględnia się środki konsolidacji budżetowej na kwotę co najmniej 3,4 mld EUR, służące redukcji deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w okresie, o którym mowa w art. 3 ust. 3;
b)
w budżecie uwzględnia się środki po stronie dochodów, w tym zwłaszcza dalsze poszerzenie bazy podatkowej w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych i osób fizycznych, podwyższenie stawek akcyzy oraz zmiany w opodatkowaniu nieruchomości, które przyniosą dodatkowe dochody w wysokości niemal 0,7 mld EUR;”;
b)
dodaje się litery w brzmieniu:
„d)
po stronie wydatków w budżecie przewiduje się obniżenie wydatków o co najmniej 2,7 mld EUR, w tym: ograniczenie wydatków na administrację centralną, edukację i opiekę zdrowotną, zmniejszenie transferów do samorządów regionalnych i lokalnych, zmniejszenie zatrudnienia w sektorze publicznym oraz obniżenie kosztów spółek będących własnością skarbu państwa;
e)
Portugalia poprawi warunki prowadzenia działalności gospodarczej poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych dzięki objęciu wszystkich sektorów gospodarki reformami wdrażającymi stosowne uproszczenia (system jednego okienka i projekty niewymagające zezwoleń), a także poprzez złagodzenie barier w dostępie małych i średnich przedsiębiorstw do kredytów, między innymi poprzez wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (3).
5)
w ust. 8 wprowadza się następujące zmiany:
a)
wyrażenie wprowadzające otrzymuje brzmienie:
„8. W celu przywrócenia zaufania do sektora finansowego Portugalia odpowiednio dokapitalizuje swój sektor bankowy oraz zapewni przeprowadzenie uporządkowanego zmniejszenia udziału finansowania dłużnego w tym sektorze. W tym względzie Portugalia opracuje i uzgodni z Komisją, EBC i MFW strategię dotyczącą przyszłej struktury i funkcjonowania portugalskiego sektora bankowego, gwarantującą zachowanie stabilności finansowej. W szczególności Portugalia:”;
b)
lit. a)-g) otrzymują brzmienie:
„a)
zaleci bankom trwałe wzmocnienie ich bufora zabezpieczeń oraz będzie monitorować emisję obligacji bankowych zabezpieczonych gwarancjami państwa, zatwierdzoną do maksymalnej kwoty 35 mld EUR zgodnie z unijnymi przepisami w zakresie pomocy państwa;
b)
będzie ściśle nadzorować przedstawiane przez banki plany osiągnięcia współczynnika kapitału podstawowego Tier 1 w wysokości 9 % do końca 2011 r. oraz 10 % najpóźniej do końca 2012 r. Wymogi kapitałowe wynikające z wyceny długu państwowego według cen rynkowych, zgodnie z wymaganiami Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego, muszą zostać spełnione w czerwcu 2012 r., uwzględniając wpływ na poziom kapitału wyników szczególnego programu kontroli na miejscu oraz transferu funduszy emerytalnych banków do państwowego systemu zabezpieczenia społecznego. W lutym 2012 r. banki przedstawią plany określające sposób zaspokojenia ich potrzeb kapitałowych w tym roku. Jeżeli banki nie zdołają w terminie spełnić minimalnych wymogów kapitałowych, mogą wymagać czasowego dokapitalizowania ze środków publicznych, które dla prywatnych banków dostępne będą za pośrednictwem mechanizmu wsparcia wypłacalności banków dysponującego kwotą 12 mld EUR, który ustanowiony został w ramach programu;
c)
zapewni zrównoważone i uporządkowane zmniejszenie udziału finansowania dłużnego w sektorze bankowym, które ma nadal zasadnicze znaczenie dla trwałego wyeliminowania nierównowagi w zakresie finansowania. W swoich planach finansowania banki postawiły sobie za cel obniżenie wskaźnika kredytów do depozytów do około 120 % do czasu zakończenia programu oraz zmniejszenie uzależnienia od finansowania w ramach Eurosystemu w okresie jego realizacji. Te plany finansowania podlegają kwartalnym przeglądom, przy czym ich najbliższy przegląd musi zostać przeprowadzony przed trzecim przeglądem programu. Bank Portugalii podejmie stosowne działania w przypadku stwierdzenia odstępstw od planów finansowania banków;
d)
sfinalizuje transakcję sprzedaży Banco Português de Negócios zgodnie z unijnymi przepisami w zakresie pomocy państwa;
e)
doprowadzi do reorganizacji należącego do skarbu państwa banku Caixa Geral de Depósitos celem odpowiedniego dokapitalizowania jego podstawowej działalności bankowej stosownie do potrzeb w 2011 r. bez wykorzystywania w tym celu przychodów ze sprzedaży jego działalności ubezpieczeniowej. Oczekuje się, że sprzedaż ta nastąpi w 2012 r. bezpośrednio na rzecz nabywcy końcowego oraz przyczyni się do zaspokojenia dodatkowych potrzeb kapitałowych banku w tym roku. Jeżeli potrzeb tych nie uda się zaspokoić z wewnętrznych źródeł w ramach grupy, bank ten otrzyma publiczne wsparcie kapitałowe poza mechanizmem wsparcia wypłacalności banków;
f)
zapewni przeprowadzanie częściowego transferu funduszy emerytalnych banków do państwowego systemu zabezpieczenia społecznego na aktuarialnie zrównoważonych warunkach, a także w zgodności z unijnymi przepisami w zakresie konkurencji i pomocy państwa. W celu uniknięcia konieczności korzystania z mechanizmu wsparcia wypłacalności banków w ramach koperty finansowej programu rząd Portugalii udzieli bankom pomocy w celu zniwelowania wpływu transferu na poziom ich kapitału, przeznaczając część przenoszonych środków na nabycie akcji zwykłych tych banków. Pozostała część przeniesionych środków jest deponowana na zablokowanym rachunku do czasu ukończenia trzeciego przeglądu programu;
g)
sfinalizuje do końca stycznia 2012 r. ramy prawne regulujące dostęp do kapitału pochodzącego ze źródeł publicznych zgodnie z unijnymi przepisami w zakresie pomocy państwa oraz zasadami określonymi w protokole ustaleń;”;
c)
dodaje się litery w brzmieniu:
„i)
zapewni uwzględnienie przez banki - przed trzecim przeglądem programu - dostępnych wyników szczególnego programu kontroli na miejscu w testach warunków skrajnych przeprowadzanych przy założeniu podstawowego kapitału Tier 1 na poziomie 6 %;
j)
sfinalizuje do końca 2011 r. ramy prawne regulujące wczesną interwencję, postępowanie naprawcze oraz ubezpieczanie depozytów w odniesieniu do banków oraz w tym samym terminie - ramy prawne regulujące restrukturyzację zadłużenia przedsiębiorstw i gospodarstw domowych.”;
6)
ust. 9 otrzymuje brzmienie:
„9. W celu zapewnienia sprawnej realizacji warunków programu oraz wsparcia trwałej korekty zaburzeń równowagi Komisja na bieżąco zapewnia doradztwo i wskazówki w zakresie reform budżetowych, reform rynku finansowego i reform strukturalnych. W ramach pomocy dla Portugalii Komisja, wraz z MFW i we współpracy z EBC, dokonuje okresowych przeglądów skuteczności i wpływu uzgodnionych środków na gospodarkę i społeczeństwo, a także zaleca niezbędne korekty w celu zwiększenia tempa wzrostu gospodarczego i tworzenia nowych miejsc pracy, przy jednoczesnym zapewnieniu niezbędnej konsolidacji budżetowej i ograniczeniu do minimum szkodliwych skutków społecznych, szczególnie w odniesieniu do najsłabszych grup portugalskiego społeczeństwa.”.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Portugalskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 14 grudnia 2011 r.