ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 283/2010/EU
ze dne 25. března 2010,
kterým se zřizuje evropský nástroj mikrofinancování Progress pro oblast zaměstnanosti a sociálního začleňování
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 175 odst. 3 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Komise přijala dne 7. dubna 2000 sdělení nazvané „Místní opatření pro zaměstnanost: lokální rozměr evropské strategie zaměstnanosti“.
(2)
Sdělení Komise ze dne 13. listopadu 2007 nazvané „Evropská iniciativa pro rozvoj mikroúvěru na podporu růstu a zaměstnanosti“ určilo čtyři prioritní oblasti činnosti: zlepšení právního a institucionálního prostředí v členských státech, změna prostředí ve prospěch zaměstnanosti a podnikání, podpora rozšiřování osvědčených postupů a poskytnutí dalšího finančního kapitálu institucím mikrofinancování. Jako první krok v rámci provádění této agendy Komise a Evropská investiční banka (EIB) vytvořily v roce 2008 iniciativu Jasmine (Společná akce na podporu mikrofinančních institucí v Evropě), která zajišťuje poskytování instruktáží nebankovním mikroúvěrovým finančním institucím a finanční zdroje v celkové výši 20 milionů EUR ze strany EIB.
(3)
Sdělení Komise ze dne 24. května 2006 nazvané „Podpora slušné práce pro všechny - Příspěvek Unie k provádění agendy slušné práce ve světě“ i usnesení Evropského parlamentu ze dne 23. května 2007 o podpoře slušné práce pro všechny (4) zdůraznily význam podpory slušné práce pro všechny.
(4)
Prohlášení vedoucích představitelů navazující na summit G-20 pořádaný ve dnech 24. a 25. září 2009 v Pittsburghu obsahovalo závazek zlepšení přístupu chudých k finančním službám, například prostřednictvím mikrofinancování. Vedoucí představitelé se také zavázali zřídit mezinárodní skupinu odborníků na začleňování, která bude zjišťovat zkušenosti nabyté v souvislosti s inovačními přístupy k poskytování finančních služeb chudým, bude podporovat úspěšné regulativní a politické přístupy a vypracuje normy v oblastech přístupu k financování, finanční gramotnosti a ochrany spotřebitele.
(5)
Evropský parlament ve svém usnesení ze dne 24. března 2009 s doporučeními Komisi ve věci Evropské iniciativy pro rozvoj mikroúvěru na podporu růstu a zaměstnanosti vyzval Komisi, aby zintenzívnila své úsilí o rozvoj mikroúvěrů na podporu růstu a zaměstnanosti. Kromě toho Evropský parlament schválil dodatečnou podporu ve výši 4 milionů EUR na pilotní akce, které se mají provádět v rámci iniciativy Jasmine. Evropský parlament rovněž Komisi vyzval, aby spolufinancovala projekty pro mikroúvěry zejména pro znevýhodněné cílové skupiny.
(6)
Je třeba zintenzívnit současné úsilí Unie a členských států ve snaze zvýšit přístup k mikrofinancování a jeho dostupnost v dostatečném měřítku a v přiměřené lhůtě, a uspokojit tak vysokou poptávku těch, kteří je v tomto období krize potřebují nejvíce, tj. osoby, které ztratily zaměstnání nebo jsou ohroženy ztrátou zaměstnání, nebo osoby, pro něž je obtížné vstoupit nebo se vrátit na trh práce a osoby ohrožené sociálním vyloučením nebo znevýhodněné osoby, které jsou v nevýhodné pozici z hlediska vstupu na tradiční úvěrový trh a které chtějí založit nebo dále rozvíjet vlastní mikropodniky, včetně samostatné výdělečné činnosti a současně aktivně podporovat rovné příležitosti žen a mužů.
(7)
Komise ve svém sdělení nazvaném „Společný závazek v oblasti zaměstnanosti“ ze dne 3. června 2009 zdůraznila potřebu dát novou šanci nezaměstnaným a umožnit podnikání některým z nejvíce znevýhodněných skupin v Evropě, pro něž je přístup na tradiční úvěrový trh obtížný. Kromě stávajících nástrojů je třeba přijmout specifické kroky k dalšímu posílení hospodářské a sociální soudržnosti tím, že se podpoří činnosti prováděné EIB a Evropským investičním fondem (EIF) a dalšími mezinárodními finančními institucemi, aniž jsou dotčeny činnosti členských států. Komise proto oznámila návrh nového nástroje mikrofinancování pro celou EU (dále jen „nástroj mikrofinancování“) s cílem prohloubit dosah mikrofinancování na obzvláště ohrožené skupiny a dále podpořit rozvoj podnikání, sociální ekonomiky a mikropodniků. Aby byl nástroj mikrofinancování účinný, měl dlouhodobý dopad, aby se dostal k potenciálním příjemcům a sloužil jako aktivní prvek hospodářské politiky a politiky místního rozvoje, mohou členské státy zřídit na vnitrostátní úrovni kontaktní místo, které bude propagovat, koordinovat, vyhodnocovat a monitorovat veškerá opatření prováděná v rámci nástroje mikrofinancování na příslušných územích členských států.
(8)
Rostoucí objem mikrofinancování poskytovaného znevýhodněným osobám, které jsou znevýhodněny z hlediska přístupu k tradičnímu trhu s úvěry v Evropské unii, je poskytován nekomerčními institucemi mikrofinancování, úvěrovými sdruženími a bankami, které uplatňují princip sociální odpovědnosti podniků. Nástroj mikrofinancování by mohl pomoci těmto poskytovatelům, kteří doplňují komerční bankovní trh, zvýšením dostupnosti mikrofinancování na úroveň současné úrovně poptávky.
(9)
V mnoha případech jsou poskytovateli mikrofinancování v Evropské unii komerční banky, které by se měly stát v nástroji mikrofinancování významnými partnery, aby znovu nastolily důvěru na úvěrovém trhu, přičemž by se měly především zaměřit na klienty, kteří nemají úvěrové postavení.
(10)
Veřejné a soukromé subjekty poskytující mikrofinancování podle tohoto rozhodnutí by se měly řídit zásadami odpovědného poskytování úvěrů, a vyhnout se tak zejména nadměrnému zadlužování osob a podniků.
(11)
Kromě potíží se získáním přístupu k financování jsou hlavními překážkami při zakládání a rozvoji mikropodniků sociální vyloučení a nejistota při přechodu od nezaměstnanosti nebo dobrých sociálních podmínek k samostatné výdělečné činnosti. Evropské nástroje mikrofinancování mohou podporovat vytvoření takových struktur sociální ekonomiky, které pomohou vyloučeným osobám při opětovném začleňování do společnosti a které jim také pomohou získat minimální dovednosti potřebné k realizaci dlouhodobého podnikatelského záměru.
(12)
Využití zdrojů Unie je vhodné a je v souladu s výše zmíněným usnesením Evropského parlamentu z 24. března 2009. Jednotný nástroj mikrofinancování pro celou EU bude navíc soustředit pákový efekt mezinárodních finančních institucí a zabrání nejednotnému postupu, čímž se zvýší nabídka mikrofinancování ve všech členských státech. Aby se využily zkušenosti mezinárodních finančních institucí, a zejména EIB a EIF, měl by být nástroj mikrofinancování založen na společném řízení.
(13)
Akce financované z nástroje mikrofinancování by měly být soudržné a slučitelné s ostatními politikami Unie a měly by být v souladu se Smlouvou a s akty přijatými na jejím základě. Činnosti nástroje mikrofinancování by měly doplňovat ostatní zásahy Unie, zejména finanční nástroje programu pro konkurenceschopnost a inovace, iniciativu Jasmine, Evropský zemědělský fond pro rozvoj venkova (EZFRV), Evropský fond pro regionální rozvoj (EFRR), Jeremie (Společné evropské zdroje pro mikropodniky až střední podniky) a Evropský sociální fond (ESF).
(14)
Pro účely tohoto rozhodnutí by „mikrofinancování“ mělo zahrnovat záruky, mikroúvěry, vlastní nebo kvazivlastní kapitál ve vztahu k osobám a mikropodnikům podléhajícím tomuto rozhodnutí, přičemž mikroúvěr je vymezen jako půjčky do výše 25 000 EUR. V doporučení Komise 2003/361/ES ze dne 6. května 2003 o definici mikropodniků a malých a středních podniků (5) je „mikropodnik“ vymezen jako podnik, který zaměstnává méně než 10 osob, včetně samostatné výdělečné činnosti, a jehož roční obrat nebo bilanční suma roční rozvahy nepřesahuje 2 miliony EUR, což by měla být definice vhodná i pro účely tohoto rozhodnutí.
(15)
Pro účely tohoto rozhodnutí a v souladu s vnitrostátními předpisy by se „mikropodnikem v sociální ekonomice“ měl rozumět mikropodnik, který vyrábí zboží nebo poskytuje služby s jasně sociálním posláním, nebo poskytuje služby členům společenstva a jeho cílem není dosažení zisku.
(16)
Nástroj mikrofinancování by měl být prováděn prostřednictvím vhodných opatření, která zahrnují sdílení rizik, záruky, vlastní kapitál a dluhové nástroje nabízené mezinárodními finančními institucemi určené poskytovatelům mikrofinancování. Za účelem zvýšení jeho účinnosti by nástroj mikrofinancování měl být koordinován a zaváděn společně s evropskými a vnitrostátními finančními nástroji a vnitrostátními finančními institucemi,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Zřízení
Zřizuje se evropský nástroj mikrofinancování pro oblast zaměstnanosti a sociálního začleňování nazvaný evropský nástroj mikrofinancování Progress (dále jen „nástroj mikrofinancování“).
Článek 2
Cíl
1. Nástrojem mikrofinancování se poskytují zdroje Unie s cílem zlepšit přístup k mikrofinancování a jeho dostupnost pro
a)
osoby, které ztratily zaměstnání nebo jsou ohrožené ztrátou zaměstnání nebo osoby, pro něž je obtížné vstoupit nebo se vrátit na trh práce a osoby ohrožené sociálním vyloučením nebo znevýhodněné osoby, které jsou v nevýhodné pozici z hlediska vstupu na tradiční úvěrový trh a chtějí založit nebo dále rozvíjet vlastní mikropodnik, včetně samostatné výdělečné činnosti;
b)
mikropodniky, zejména v sociální ekonomice, stejně jako mikropodniky, které zaměstnávají osoby uvedené v písmenu a).
2. Nástroj mikrofinancování poskytuje zdroje Unie pro přístup k mikrofinancování a aktivně podporuje rovné příležitosti žen a mužů.
Článek 3
Rozpočet
1. Finanční příspěvek z rozpočtu Unie na nástroj mikrofinancování na období od 1. ledna 2010 do 31. prosince 2013 činí 100 milionů EUR.
2. O ročních rozpočtových položkách se rozhoduje v rámci ročního rozpočtového procesu, včetně případného uplatnění bodu 37 interinstitucionální dohody ze dne 17. května 2006 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni a řádném finančním řízení (6), nebo jiným způsobem uvedeným v této dohodě.
3. Celkový rozpočet pro podpůrná opatření uvedená v čl. 4 odst. 1 písm. d) nepřesáhne 1 % rozpočtu nástroje mikrofinancování podle odstavce 1 tohoto článku.
4. Finanční příspěvek pokrývá celkové náklady nástroje mikrofinancování, včetně poplatků za správu pro mezinárodní finanční instituce uvedené v čl. 5 odst. 2, které spravují příspěvek Unie, a veškerých dalších způsobilých nákladů a výdajů.
Článek 4
Způsobilé akce a příjemci
1. Nástroj mikrofinancování se provádí případným použitím těchto druhů akcí:
a)
záruk a nástrojů pro sdílení rizik;
b)
kapitálových nástrojů;
c)
dluhových nástrojů;
d)
podpůrných opatření, jako jsou komunikační činnosti, monitorování, kontrola, audit a hodnocení, která jsou přímo nezbytná pro efektivní a účinné provádění tohoto rozhodnutí a pro dosažení jeho cílů.
2. Nástroj mikrofinancování je otevřen veřejným a soukromým subjektům zřízeným na celostátní, regionální nebo místní úrovni v členských státech, které poskytují mikrofinancování osobám a mikropodnikům v členských státech.
3. S cílem oslovit konečné příjemce a vytvářet konkurenceschopné a životaschopné mikropodniky veřejné a soukromé subjekty uvedené v odstavci 2 úzce spolupracují s organizacemi, které hájí zájmy konečných příjemců mikroúvěrů, a s organizacemi, jež pro konečné příjemce zajišťují instruktážní a školicí programy, zejména s těmi, které podporuje ESF.
Článek 5
Řízení
1. Komise řídí nástroj mikrofinancování v souladu s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 1605/2002 ze dne 25. června 2002, kterým se stanoví finanční nařízení o souhrnném rozpočtu Evropských společenství (7).
2. Za účelem provádění akcí uvedených v čl. 4 odst. 1, s výjimkou podpůrných opatření uvedených v čl. 4 odst. 1 písm. d), Komise uzavře dohody s mezinárodními finančními institucemi, zejména s EIB a EIF v souladu s článkem 53d nařízení (ES, Euratom) č. 1605/2002 a článkem 43 nařízení Komise (ES, Euratom) č. 2342/2002 ze dne 23. prosince 2002 o prováděcích pravidlech k nařízení Rady (ES, Euratom) č. 1605/2002 (8). Uvedené dohody musí obsahovat pravidla pro provádění úkolů, jimiž jsou pověřeny, včetně nutnosti zajistit doplňkovost ke stávajícím evropským a vnitrostátním finančním nástrojům a koordinaci s nimi a podporovat celkové a vyrovnané rozdělení mezi členské státy.
3. Pro splnění cíle stanoveného v článku 2 a provedení akcí uvedených v článku 4 stanoví dohody zmíněné v odstavci 2 tohoto článku navíc povinnost mezinárodních finančních institucí znovu investovat zdroje a výnosy, včetně dividend a úhrad, do akcí uvedených v čl. 4 odst. 1 písm. a), b) nebo c) po dobu šesti let ode dne zahájení nástroje mikrofinancování.
4. Po uzavření nástroje mikrofinancování se zůstatek splatný Evropskou unií musí vrátit do souhrnného rozpočtu Evropské unie.
5. Mezinárodní finanční instituce uvedené v odstavci 2 tohoto článku uzavřou s veřejnými a soukromými poskytovateli mikrofinancování uvedenými v čl. 4 odst. 2 písemné dohody, které stanoví jejich povinnost použít zdroje, které jsou zpřístupněny z nástroje mikrofinancování, v souladu s cíli stanovenými v článku 2 a poskytovat informace pro vypracování výročních zpráv uvedených v čl. 8 odst. 1.
6. Komise řídí rozpočet na podpůrná opatření uvedená v čl. 4 odst. 1 písm. d).
Článek 6
Soulad
Akce financované z nástroje mikrofinancování musí být v souladu se Smlouvou a s akty přijatými na jejím základě.
Článek 7
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise zajistí, aby při provádění akcí financovaných na základě tohoto rozhodnutí byly chráněny finanční zájmy Unie použitím opatření, jimiž se předchází podvodům, korupci a jiným protiprávním činnostem, účinnými kontrolami, zpětným získáváním neoprávněně vyplacených částek, a zjistí-li se nesrovnalosti, prostřednictvím účinných, přiměřených a odrazujících sankcí, a to v souladu s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 2988/95 ze dne 18. prosince 1995 o ochraně finančních zájmů Evropských společenství (9), nařízením Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 ze dne 11. listopadu 1996 o kontrolách a inspekcích na místě prováděných Komisí za účelem ochrany finančních zájmů Evropských společenství proti podvodům a jiným nesrovnalostem (10) a nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1073/1999 ze dne 25. května 1999 o vyšetřování prováděném Evropským úřadem pro boj proti podvodům (OLAF) (11).
2. Pokud jde o akce Unie financované podle tohoto rozhodnutí, má OLAF pravomoc provádět vyšetřování na základě nařízení (ES, Euratom) č. 2988/95 a nařízení (Euratom, ES) č. 2185/96, která se použijí při jakémkoli porušení právního předpisu Unie, včetně nesplnění smluvní povinnosti sjednané na základě nástroje mikrofinancování, vyplývající z jednání nebo opomenutí hospodářského subjektu, v důsledku kterého je nebo by mohl být z důvodu neoprávněné výdajové položky poškozen souhrnný rozpočet Evropské unie nebo rozpočty jí řízené.
3. Veškerá prováděcí opatření vyplývající z tohoto rozhodnutí musí odkazovat na odstavce 1 a 2 tohoto článku a stanovit především dohled a finanční kontrolu ze strany Komise nebo ze strany zástupce pověřeného Komisí a prostřednictvím auditů Evropského účetního dvora, v případě potřeby včetně kontroly na místě.
Článek 8
Výroční zpráva
1. Mezinárodní finanční instituce uvedené v čl. 5 odst. 2 předají Komisi výroční zprávy o provádění, ve kterých musí být uvedeny podporované činnosti z hlediska finančního provádění, rozdělení a dostupnosti finančních prostředků podle odvětví a typu příjemců, schválených či zamítnutých žádostí, uzavřených smluv, financovaných akcí a výsledků.
2. Do 8. dubna 2011 a každý následující rok předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě kvantitativní i kvalitativní výroční zprávu o činnostech prováděných v rámci tohoto rozhodnutí v předchozím roce. Výroční zpráva musí vycházet ze zpráv o provádění uvedených v odstavci 1. Zejména musí obsahovat informace týkající se schválených či zamítnutých žádostí, uzavřených smluv, financovaných akcí, celkového počtu a typu příjemců a geografického a odvětvového rozdělení prostředků.
Výroční zpráva navíc obsahuje informace o dopadu a udržitelnosti nástroje mikrofinancování vyjádřené celkovým počtem osob, které jsou stále zaměstnané, a mikropodniků, které stále fungují na konci období, během kterého se jim prostřednictvím nástroje mikrofinancování poskytovala finanční pomoc. Výroční zpráva zahrnuje rovněž informace o doplňkovosti s ostatními zásahy Unie, zejména ESF.
3. Po předložení třetí výroční zprávy a na základě návrhu Komise mohou Evropský parlament a Rada toto rozhodnutí přezkoumat.
4. Výroční zpráva uvedená v odstavci 2 se předá pro informaci Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru, Výboru regionů a sociálním partnerům.
5. Na základě výroční zprávy uvedené v odstavci 2 tohoto článku se Komise snaží zajistit, aby nástroj mikrofinancování plnil cíl stanovený v článku 2 a aby byl v Unii dostupný pro ty, kterým hrozí sociální vyloučení nebo pro něž je tradiční úvěrový trh obtížně dostupný.
Článek 9
Hodnocení
1. Komise provádí z vlastního podnětu a v úzké spolupráci s mezinárodními finančními institucemi uvedenými v čl. 5 odst. 2 průběžná a závěrečná hodnocení. Průběžné hodnocení se dokončí čtyři roky po zahájení nástroje mikrofinancování a závěrečné hodnocení nejpozději jeden rok po skončení mandátů udělených mezinárodním finančním institucím uvedeným v čl. 5 odst. 2. Závěrečné hodnocení zejména posoudí, do jaké míry nástroj mikrofinancování jako celek splnil svůj cíl.
2. Výsledky hodnocení se pro informaci předají Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů.
Článek 10
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
V Bruselu dne 25. března 2010.
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY NR 283/2010/UE
z dnia 25 marca 2010 r.
ustanawiająca europejski instrument mikrofinansowy na rzecz zatrudnienia i włączenia społecznego Progress
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 175 ust. 3,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Komisja przyjęła w dniu 7 kwietnia 2000 r. komunikat zatytułowany „Zatrudnienie w miejscu zamieszkania - Lokalny wymiar europejskiej strategii zatrudnienia”.
(2)
W komunikacie Komisji z dnia 13 listopada 2007 r. zatytułowanym „Europejska inicjatywa na rzecz rozwoju mikrokredytów dla wsparcia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” określono cztery podstawowe obszary wymagające działania: poprawa otoczenia prawnego i instytucjonalnego w państwach członkowskich, tworzenie klimatu sprzyjającego zatrudnieniu i przedsiębiorczości, promowanie najlepszych praktyk oraz zapewnienie dodatkowego kapitału finansowego dla instytucji mikrofinansowych. Pierwszym krokiem w realizacji tego planu było stworzenie przez Komisję i Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) w 2008 r. inicjatywy Jasmine (Wspólne Działania na rzecz Wspierania Instytucji Mikrofinansowych w Europie), oferującej mentoring pozabankowym instytucjom udzielającym finansowania w formie mikrokredytów, a także kanał finansowania ze strony EBI na łączną kwotę 20 mln EUR.
(3)
Komunikat Komisji z dnia 24 maja 2006 r. zatytułowany „Upowszechnianie godnej pracy dla wszystkich - Wkład UE w realizację programu godnej pracy na świecie” wskazał na wagę godnej pracy dla wszystkich, co uczynił również Parlament Europejski w swojej rezolucji z dnia 23 maja 2007 r. w sprawie upowszechniania godnej pracy dla wszystkich (4).
(4)
W oświadczeniu przywódców obecnych na szczycie G-20 w Pittsburghu w dniach 24-25 września 2009 r. zawarto zobowiązanie do poprawy dostępu ubogiej ludności do usług finansowych, na przykład poprzez mikrofinansowanie. Przywódcy zobowiązali się także do powołania grupy ekspertów ds. międzynarodowej integracji finansowej, która określi, jakie wnioski wyciągnięto w zakresie innowacyjnych sposobów podejścia do udostępniania usług finansowych ubogiej ludności, będzie promować skuteczne podejścia regulacyjne i polityczne, a także opracuje normy dotyczące dostępu do finansowania, wiedzy na temat finansów oraz ochrony konsumentów.
(5)
Parlament Europejski w swojej rezolucji z dnia 24 marca 2009 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie „Europejskiej inicjatywy na rzecz rozwoju mikrokredytów dla wsparcia wzrostu gospodarczego i zatrudnienia” zwrócił się o wzmocnienie wysiłków w kierunku rozwoju mikrokredytów wspierających wzrost i zatrudnienie. Parlament Europejski zatwierdził także dodatkowe 4 mln EUR wsparcia na działanie pilotażowe realizowane w ramach Jasmine. Parlament Europejski wezwał również Komisję do współfinansowania projektów w zakresie mikrokredytów, szczególnie dla grup w niekorzystnej sytuacji.
(6)
Konieczne jest nasilenie działań Unii i państw członkowskich, zmierzających do zwiększenia dostępu do mikrofinasowania i jego dostępności w wystarczającej skali i w rozsądnych terminach, aby zaspokoić wysokie zapotrzebowanie ze strony tych podmiotów, które najbardziej potrzebują tego rodzaju finansowania w okresie kryzysu, tj. osób, które utraciły pracę, tych, dla których istnieje ryzyko, że ją utracą lub mających trudności z wejściem lub powrotem na rynek pracy, jak również osób zagrożonych wykluczeniem społecznym lub osób w trudnej sytuacji, znajdujących się w gorszej sytuacji pod względem dostępu do tradycyjnego rynku kredytowego oraz które są skłonne założyć lub dalej rozwijać własne mikroprzedsiębiorstwo, np. jednoosobową działalność gospodarczą, przy aktywnym promowaniu równych szans dla kobiet i mężczyzn.
(7)
W komunikacie Komisji z dnia 3 czerwca 2009 r. zatytułowanym „Wspólne zobowiązanie na rzecz zatrudnienia” podkreślono potrzebę zaoferowania osobom bezrobotnym nowej szansy i otwarcia drogi do przedsiębiorczości niektórym grupom Europejczyków znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji, które mają trudności w dostępie do tradycyjnego rynku kredytowego. Oprócz istniejących instrumentów konieczne są konkretne działania w celu dalszej poprawy spójności gospodarczej i społecznej poprzez wsparcie działań EBI i Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) oraz innych międzynarodowych instytucji finansowych bez uszczerbku dla działań państw członkowskich. W związku z tym Komisja zapowiedziała wniosek dotyczący stworzenia nowego instrumentu mikrofinansowego dla całej UE (zwanego dalej „Instrumentem”) w celu skuteczniejszego dotarcia z mikrofinansowaniem do grup narażonych na szczególne ryzyko oraz w celu jeszcze silniejszego wspierania rozwoju przedsiębiorczości, gospodarki socjalnej i mikroprzedsiębiorstw. Aby Instrument był skuteczny, miał długotrwały wpływ, docierał do potencjalnych beneficjentów oraz służył jako aktywny element zarówno w zakresie polityki gospodarczej, jak i polityki rozwoju lokalnego, państwa członkowskie mogą ustanowić krajowy punkt kontaktowy, w celu koordynacji, oceny i monitorowania wszystkich działań podejmowanych na ich terytorium w ramach Instrumentu.
(8)
W Unii Europejskiej coraz więcej środków mikrofinansowania osób w trudnej sytuacji, znajdujących się w gorszej sytuacji pod względem dostępu do tradycyjnego rynku kredytowego, udzielają niekomercyjne instytucje mikrofinansowe, spółdzielnie kredytowe i banki realizujące zasady społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw. Instrument powinien pomóc tym kredytodawcom, którzy stanowią uzupełnienie komercyjnego rynku bankowego, poprzez zwiększanie dostępności mikrofinansowania w celu sprostania obecnym poziomom popytu.
(9)
W Unii Europejskiej w wielu przypadkach mikrofinansowania udzielają baki komercyjne i powinny one stać się istotnym partnerem w ramach tego Instrumentu w celu przywrócenia zaufania na rynku kredytowym oraz z myślą głównie o konsumentach, którzy nie mają zdolności kredytowej.
(10)
Podmioty publiczne i prywatne udzielające mikrofinansowania zgodnie z niniejszą decyzją powinny stosować się do zasady odpowiedzialnego udzielania pożyczek i tym samym unikać w szczególności nadmiernego zadłużenia osób fizycznych i przedsiębiorstw.
(11)
Poza trudnościami w uzyskaniu dostępu do finansowania do największych przeszkód w zakładaniu i rozwijaniu mikroprzedsiębiorstw należą wykluczenie społeczne oraz niepewność związana z przechodzeniem ze stanu bezrobocia lub z korzystania ze świadczeń opieki społecznej na samozatrudnienie. Europejski system mikrofinansowania może przyczynić się do wsparcia struktur gospodarki społecznej, które pomagają osobom wykluczonym i towarzyszą im w trakcie reintegracji społecznej oraz ułatwiają im dostęp do szkoleń, dzięki którym mogą one nabyć minimalne umiejętności niezbędne do trwałego zaangażowania się w projekt przedsiębiorstwa.
(12)
Wykorzystanie zasobów Unii jest działaniem właściwym i odpowiada wyżej wymienionej rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 24 marca 2009 r. Ponadto jeden instrument obejmujący całą UE pozwoli na skupienie wsparcia na zasadzie dźwigni finansowej ze strony międzynarodowych instytucji finansowych i na uniknięcie rozproszonego podejścia, zwiększając podaż mikrofinansowania we wszystkich państwach członkowskich. W celu wykorzystania doświadczenia międzynarodowych instytucji finansowych, w szczególności EBI i EFI, Instrument powinien zostać ustanowiony na zasadzie wspólnego zarządzania.
(13)
Działania finansowane w ramach Instrumentu powinny być spójne i zgodne z polityką Unii w innych dziedzinach, a także z postanowieniami Traktatu i przepisami aktów przyjętych na jego podstawie. Działania w ramach Instrumentu powinny mieć charakter uzupełniający w stosunku do innych interwencji Unii, w szczególności instrumentów finansowych Programu Ramowego na rzecz Konkurencyjności i Innowacji (CIP), Jasmine, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW), Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Jeremie (Wspólnych zasobów europejskich dla mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw) oraz Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS).
(14)
Do celów niniejszej decyzji termin „mikrofinansowanie” powinno obejmować gwarancje, mikrokredyt, instrumenty kapitałowe i quasi-kapitałowe udzielane osobom i mikroprzedsiębiorstwom objętym niniejszą decyzją, przy czym mikrokredyt zdefiniowany jako kredyt na kwotę poniżej 25 000 EUR. W zaleceniu Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącym definicji mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (5) zdefiniowano „mikroprzedsiębiorstwo” jako przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 osób (w tym jednoosobową działalność gospodarczą), którego roczny obrót lub roczna kwota bilansu nie przekracza 2 mln EUR, co powinno stanowić właściwą definicję na użytek niniejszej decyzji.
(15)
Do celów niniejszej decyzji i zgodnie z przepisami krajowymi „mikroprzedsiębiorstwo w gospodarce socjalnej” powinno oznaczać mikroprzedsiębiorstwo, które wytwarza towary i usługi w ramach jednoznacznej misji społecznej lub które świadczy usługi dla członków społeczności w celu niedochodowym.
(16)
Instrument należy wdrażać za pomocą odpowiednich działań obejmujących podział ryzyka, gwarancje, instrumenty kapitałowe i dłużne, które międzynarodowe instytucje finansowe oferują podmiotom zajmującym się mikrofinansowaniem. W celu zwiększenia skuteczności Instrumentu należy go koordynować i realizować równolegle z istniejącymi europejskimi i krajowymi instrumentami finansowymi, a także z krajowymi instytucjami finansowymi,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Ustanowienie Instrumentu
Niniejszym ustanawia się europejski instrument mikrofinansowy na rzecz zatrudnienia i włączenia społecznego, zwany Europejskim Instrumentem Mikrofinansowym Progress (zwany dalej „Instrumentem”).
Artykuł 2
Cel
1. W ramach Instrumentu przekazywane są zasoby Unii w celu zwiększenia dostępu do mikrofinasowania i jego dostępności dla:
a)
osób pozbawionych pracy lub zagrożonych utratą pracy, lub mających trudności z wejściem lub powrotem na rynek pracy, jak również osób zagrożonych wykluczeniem społecznym lub osób słabszych znajdujących się w gorszej sytuacji pod względem dostępu do tradycyjnego rynku kredytowego oraz skłonnych założyć lub dalej rozwijać własne mikroprzedsiębiorstwo, w tym jednoosobową działalność gospodarczą;
b)
mikroprzedsiębiorstw, w szczególności w gospodarce socjalnej, jak również mikroprzedsiębiorstw zatrudniających osoby, o których mowa w lit. a).
2. Instrument zapewnia unijne środki dostępu do mikrofinansowania oraz aktywne promowanie równych szans dla kobiet i mężczyzn.
Artykuł 3
Budżet
1. Wkład finansowy z budżetu Unii na rzecz Instrumentu na okres od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. wynosi 100 milionów EUR.
2. Decyzja w sprawie rocznych środków zostaje podjęta podczas rocznej procedury budżetowej, w tym w razie potrzeby z zastosowaniem pkt 37 Porozumienia międzyinstytucjonalnego pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami (6) lub też z zastosowaniem innych środków przewidzianych w tym Porozumieniu.
3. Łączny budżet na środki wsparcia, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. d), nie przekraczają 1 % budżetu Instrumentu, określonego w ust. 1 niniejszego artykułu.
4. Wkład finansowy pokrywa cały koszt Instrumentu, w tym opłaty za zarządzanie na rzecz międzynarodowych instytucji finansowych, o których mowa w art. 5 ust. 2, zarządzających wkładem Unii, a także wszelkie inne koszty kwalifikowalne.
Artykuł 4
Kwalifikujące się działania i beneficjenci
1. Realizacja Instrumentu odbywa się poprzez następujące działania, w zależności od sytuacji:
a)
gwarancje i instrumenty podziału ryzyka;
b)
instrumenty kapitałowe;
c)
instrumenty dłużne;
d)
środki wsparcia, takie jak działalność informacyjna, monitorowanie, kontrola, audyt i ocena, bezpośrednio konieczne dla skutecznego i efektywnego wdrożenia niniejszej decyzji i osiągnięcia jej celów.
2. Instrument jest dostępny dla podmiotów publicznych i prywatnych o zasięgu krajowym, regionalnym lub lokalnym, posiadających siedzibę w państwach członkowskich i oferujących mikrofinansowanie osobom i mikroprzedsiębiorstwom w państwach członkowskich.
3. W celu dotarcia do końcowych beneficjentów oraz utworzenia konkurencyjnych i rentownych mikroprzesiębiorstw publiczne i prywatne podmioty, o których mowa w ust. 2, ściśle współpracują z organizacjami zaangażowanymi w reprezentowanie interesów końcowych beneficjentów mikrokredytów oraz organizacjami, w szczególności wspieranymi z EFS, oferującymi programy doradcze i szkoleniowe dla beneficjentów końcowych.
Artykuł 5
Zarządzanie
1. Komisja zarządza Instrumentem zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich (7).
2. W celu realizacji działań, o których mowa w art. 4 ust. 1, z wyjątkiem środków wsparcia, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. d), Komisja zawiera umowy z międzynarodowymi instytucjami finansowymi, w szczególności z EBI i EFI, zgodnie z art. 53d rozporządzenia (WE, Euratom) nr 1605/2002 i art. 43 rozporządzenia Komisji (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 (8). Umowy te obejmują szczegółowe postanowienia dotyczące realizacji zadań powierzonych tym instytucjom finansowym, w tym postanowienia uwzględniające konieczność zapewnienia charakteru uzupełniającego i koordynacji z istniejącymi europejskimi i krajowymi instrumentami finansowymi oraz propagowania ich szerokiego i zrównoważonego zasięgu w państwach członkowskich.
3. Aby zrealizować cel ustanowiony w art. 2 oraz wdrożyć działania określone w art. 4, umowy, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, zawierają ponadto obowiązek reinwestowania środków i wpływów, łącznie z dywidendami i zwrotami, spoczywający na międzynarodowych instytucjach finansowych, w działania, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. a), b) i c), przez okres sześciu lat od daty uruchomienia Instrumentu.
4. Po zamknięciu Instrumentu pozostałe saldo należne Unii Europejskiej zostaje przekazane do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich.
5. Międzynarodowe instytucje finansowe, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, zawierają pisemne umowy z podmiotami publicznymi i prywatnymi oferującymi mikrofinansowanie, o których mowa w art. 4 ust. 2, określające zobowiązanie tych podmiotów do wykorzystywania zasobów udostępnionych w ramach Instrumentu zgodnie z celami określonymi w art. 2 oraz do udzielania informacji na potrzeby sporządzania sprawozdań rocznych, o których mowa w art. 8 ust. 1.
6. Budżetem przeznaczonym na środki wsparcia, o których mowa w art. 4 ust. 1 lit. d), zarządza Komisja.
Artykuł 6
Zgodność
W ramach Instrumentu finansuje się działania zgodne z postanowieniami Traktatu i aktów przyjętych na jego podstawie.
Artykuł 7
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja zapewnia ochronę interesów finansowych Unii w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszej decyzji poprzez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nielegalnym działaniom, poprzez skuteczne kontrole oraz odzyskiwanie nienależnie wypłaconych kwot, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - poprzez zastosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej (9), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu oraz inspekcji przeprowadzanych przez Komisję w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (10) oraz rozporządzeniem (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 maja 1999 r. dotyczącym dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (11).
2. W odniesieniu do działań Unii finansowanych na mocy niniejszej decyzji, OLAF ma uprawnienia do prowadzenia dochodzeń na podstawie rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95 i rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96, które stosuje się do każdego naruszenia przepisów prawa unijnego, w tym naruszenia zobowiązań umownych ustanowionych na podstawie Instrumentu, wynikajacego z działania lub zaniechania ze strony podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej lub budżetach przez nią zarządzanych poprzez nieuzasadnioną pozycję wydatków.
3. Wszelkie środki wykonawcze wynikające z niniejszej decyzji zawierają odniesienie do ust. 1 i 2 niniejszego artykułu oraz ustanawiają w szczególności nadzór oraz kontrolę finansową Komisji lub upoważnionego przez nią pełnomocnika, a także kontrolę w drodze audytów przeprowadzanych przez Europejski Trybunał Obrachunkowy, z kontrolą na miejscu włącznie, w razie potrzeby.
Artykuł 8
Sprawozdanie roczne
1. Międzynarodowe instytucje finansowe, o których mowa w art. 5 ust. 2, przekazują Komisji roczne sprawozdania z realizacji, opisujące wspierane działania pod kątem realizacji finansowej, dystrybucji i dostępności środków finansowych w odniesieniu do poszczególnych sektorów i rodzajów beneficjentów, przyjętych lub odrzuconych wniosków, zawartych umów, finansowanych działań oraz wyników.
2. Nie później niż dnia 8 kwietnia 2011 r., a następnie co roku, Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie ilościowe i jakościowe z działalności prowadzonej w minionym roku na podstawie niniejszej decyzji. Sprawozdanie roczne opiera się na sprawozdaniach z realizacji, o których mowa w ust. 1. Zawiera ono w szczególności informacje na temat przyjętych lub odrzuconych wniosków, zawartych umów, finansowanych działań, całkowitą liczbę i rodzaj beneficjentów, a także podział środków pod względem geograficznym i sektorowym.
Sprawozdanie roczne zawiera ponadto informacje na temat wpływu i ciągłości Instrumentu wyrażonych w ogólnej liczbie osób, które są nadal zatrudnione, i ogólnej liczbie mikroprzedsiębiorstw, które w dalszym ciągu prowadzą działalność na koniec okresu wsparcia udzielanego za pośrednictwem Instrumentu. Wreszcie sprawozdanie roczne będzie zawierało informacje na temat uzupełniającego charakteru wobec innych interwencji Unii, w szczególności EFS.
3. Po przedstawieniu trzeciego sprawozdania rocznego i na podstawie wniosku złożonego przez Komisję Parlament Europejski i Rada mogą dokonać przeglądu niniejszej decyzji.
4. Sprawozdanie roczne, o którym mowa w ust. 2, będzie przekazywane do wiadomości Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.
5. Opierając się na sprawozdaniu rocznym, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, Komisja dokonuje wysiłków w celu zapewnienia, aby Instrument spełniał cel określony w art. 2 oraz żeby był on dostępny w całej Unii Europejskiej dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym lub osób, które mają trudności z dostępem do tradycyjnego rynku kredytowego.
Artykuł 9
Ocena
1. Komisja przeprowadza z własnej inicjatywy oceny okresowe i ocenę końcową w ścisłej współpracy z międzynarodowymi instytucjami finansowymi, o których mowa w art. 5 ust. 2. Oceny okresowej dokonuje się w cztery lata od uruchomienia Instrumentu, natomiast oceny końcowej - najpóźniej jeden rok od wygaśnięcia mandatu lub mandatów udzielonych międzynarodowym instytucjom finansowym, o których mowa w art. 5 ust. 2. W ocenie końcowej analizuje się w szczególności zakres, w jakim Instrument w ujęciu całościowym osiągnął wyznaczone cele.
2. Wyniki oceny będą przekazywane do wiadomości Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.
Artykuł 10
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 25 marca 2010 r.