ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. prosince 2010
o prodloužení přechodného období pro nabývání zemědělské půdy v Maďarsku
(Text s významem pro EHP)
(2010/792/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na smlouvu o přistoupení České republiky, Estonska, Kypru, Lotyšska, Litvy, Maďarska, Malty, Polska, Slovinska a Slovenska,
s ohledem na akt o přistoupení České republiky, Estonska, Kypru, Lotyšska, Litvy, Maďarska, Malty, Polska, Slovinska a Slovenska, a zejména na bod 2 kapitoly 3 přílohy X uvedeného aktu,
s ohledem na žádost podanou Maďarskem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle aktu o přistoupení z roku 2003 může Maďarsko za podmínek stanovených v uvedeném aktu po dobu sedmi let ode dne přistoupení, která skončí dne 30. dubna 2011, ponechat v platnosti zákazy týkající se nabývání zemědělské půdy fyzickými osobami, které nemají bydliště v Maďarsku ani nejsou maďarskými státními příslušníky, a právnickými osobami. Jde o dočasnou výjimku z volného pohybu kapitálu, jenž je zaručen články 63 až 66 Smlouvy o fungování Evropské unie. Toto přechodné období může být prodlouženo pouze o další tři roky.
(2)
Dne 10. září 2010 zažádalo Maďarsko o prodloužení přechodného období pro nabývání zemědělské půdy o tři roky.
(3)
Hlavním důvodem pro zavedení přechodného období byla potřeba zachovat socioekonomické podmínky zemědělských činností po zřízení jednotného trhu a přechodu ke společné zemědělské politice v Maďarsku. Cílem bylo především zohlednit obavy vzniklé v souvislosti s možným dopadem liberalizace nabývání zemědělské půdy na odvětví zemědělství v důsledku počátečních velkých rozdílů cen půdy a příjmů v porovnání s Rakouskem, Belgií, Dánskem, Finskem, Francií, Německem, Řeckem, Irskem, Itálií, Lucemburskem, Nizozemskem, Portugalskem, Španělskem, Švédskem a Spojeným královstvím (dále jen EU-15). Přechodné období mělo rovněž usnadnit proces privatizace a restituce zemědělské půdy zemědělcům a Komise již ve své zprávě ze dne 16. července 2008 o přezkumu přechodných opatření pro nabývání zemědělských nemovitostí, která byla stanovena smlouvou o přistoupení z roku 2003 (dále jen přezkum v polovině období) zdůraznila význam dokončení tohoto politického opatření do konce plánovaného přechodného období (1).
(4)
Ceny zemědělské půdy v Maďarsku sice od přistoupení Maďarska k Evropské unii vykazují rostoucí konvergenci s cenami v EU-15, podle informací předložených Maďarskem však nadále existují tří až dvacetinásobné rozdíly v průměrných cenách zemědělské půdy. Ačkoli se úplná konvergence cen zemědělské půdy neočekávala, ani nebyla pokládána za nezbytnou podmínku ukončení přechodného období, jsou rozdíly mezi cenami v Maďarsku a EU-15 natolik významné, že by mohly bránit plynulé další konvergenci cen. Podobně se sice zmenšily rozdíly mezi příjmy zemědělských pracovníků a zemědělců v Maďarsku a příjmy v EU-15, nadále však přetrvávají. Odvětví zemědělství v Maďarsku bylo navíc podle údajů Eurostatu poměrně silně postiženo nedávnou celosvětovou finanční a hospodářskou krizí, v jejímž rámci zde reálné příjmy v zemědělství na pracovníka v roce 2009 zaznamenaly největší pokles v celé Unii (o přibližně 30 % v porovnání s průměrem Unie ve výši přibližně 12 %). Nižší příjmy byly spojeny s méně příznivými úvěrovými podmínkami ve srovnání s většinou zemí EU-15, a to jak v souvislosti s nominálními úrokovými sazbami, tak i s objemem úvěrových prostředků dostupných zemědělcům. Očekávanou zvýšenou aktivitu nových finančních institucí z EU-15 v Maďarsku po přistoupení zabrzdila finanční a hospodářská krize.
(5)
Ačkoli proces restituce během přechodného období pokročil, musel zejména od roku 2008 čelit problémům, a proto dosud není ukončen. Podobný vývoj byl zaznamenán také v oblasti privatizace zemědělské půdy. Nedostatek jistoty ve vlastnických právech, jakož i nedostatečné možnosti získání úvěrů a pojištění pro zemědělce ještě více oslabují maďarský trh se zemědělskou půdou a nadále brání jeho řádnému fungování.
(6)
S ohledem na tyto souvislosti lze spolu s maďarskými orgány předpokládat, že by zrušení omezení ode dne 1. května 2011 vyvolalo tlak na ceny zemědělské půdy v Maďarsku. Vzhledem k vysokému počtu účastníků, silně roztříštěné vlastnické struktuře na trhu se zemědělskou půdou, jež se po přistoupení nijak výrazně nezměnila, a převažující praxi nájmu půdy by se tento dopad pravděpodobně promítl do celého odvětví. Po skončení přechodného období proto existuje nebezpečí vážného narušení trhu se zemědělskou půdou v Maďarsku.
(7)
Z tohoto důvodu by se mělo prodloužení přechodného období uvedeného v bodě 2 kapitoly 3 přílohy X aktu o přistoupení o tři roky povolit.
(8)
Aby se trh v plném rozsahu připravil na liberalizaci, je i za nepříznivých hospodářských podmínek nadále nanejvýš důležité podporovat zlepšování faktorů, mezi něž patří možnosti získání úvěrů a pojištění pro zemědělce, jakož i restituce a privatizace zemědělské půdy během přechodného období, jak již bylo zdůrazněno v přezkumu v polovině období.
(9)
Zvýšený příliv zahraničního kapitálu na trh se zemědělskou půdou by mohl být pro tento trh v Maďarsku rovněž přínosem. Jak bylo zdůrazněno v přezkumu v polovině období, mohly by zahraniční investice do odvětví zemědělství rovněž mít dlouhodobý příznivý vliv na poskytování kapitálu a know-how, jakož i na fungování trhů s půdou a zemědělskou produktivitu. Postupné uvolnění omezení zahraničního vlastnictví během přechodného období by též přispělo k přípravě trhu na úplnou liberalizaci,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Přechodné období pro nabývání zemědělské půdy v Maďarsku uvedené v bodě 2 kapitoly 3 přílohy X aktu o přistoupení z roku 2003 se prodlužuje do dne 30. dubna 2014.
Článek 2
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
V Bruselu dne 20. prosince 2010.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 20 grudnia 2010 r.
przedłużająca okres przejściowy dotyczący nabywania gruntów rolnych na Węgrzech
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2010/792/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o przystąpieniu Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji,
uwzględniając Akt przystąpienia Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, w szczególności pkt 2 rozdziału 3 załącznika X,
uwzględniając wniosek złożony przez Węgry,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W Akcie przystąpienia z 2003 r. przewidziano, że Węgry mogą utrzymać w mocy - na warunkach określonych w przedmiotowym akcie - przez okres siedmiu lat od daty przystąpienia do UE,który wygasa z dniem 30 kwietnia 2011 r., zakazy w zakresie nabywania gruntów rolnych przez osoby fizyczne niemieszkające na Węgrzech ani niebędące obywatelami Węgier i przez osoby prawne. Jest to tymczasowy wyjątek od zasady swobodnego przepływu kapitału gwarantowanej art. 63-66 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przedmiotowy okres przejściowy może zostać przedłużony jedynie o kolejne trzy lata.
(2)
Dnia 10 września 2010 r. Węgry złożyły wniosek o przedłużenie okresu przejściowego dotyczącego nabywania gruntów rolnych o trzy lata.
(3)
Główną przesłanką dla okresu przejściowego była potrzeba chronienia warunków społeczno-ekonomicznych prowadzenia działalności rolniczej po wprowadzeniu jednolitego rynku i przejściu na zasady wspólnej polityki rolnej na Węgrzech. Jego celem było w szczególności zażegnanie obaw dotyczących możliwego wpływu na sektor rolny liberalizacji praw do nabywania gruntów rolnych, które wynikały ze znacznej początkowo rozbieżności w cenach gruntów i w dochodach w porównaniu z Austrią, Belgią, Danią, Finlandią, Francją, Grecją, Hiszpanią, Irlandią, Luksemburgiem, Niderlandami, Niemcami, Portugalią, Szwecją, Włochami i Zjednoczonym Królestwem (zwanymi dalej UE-15). Okres przejściowy służył także usprawnieniu procesu prywatyzacji i przywracania gruntów rolnych rolnikom, a Komisja już we własnym sprawozdaniu z dnia 16 lipca 2008 r. w sprawie „Przeglądu środków przejściowych dotyczących nabywania nieruchomości rolnych przewidzianych w traktacie o przystąpieniu z 2003 r.” (1) (zwanym dalej „przeglądem śródokresowym”) podkreśliła wagę realizacji tej strategii do końca przewidzianego okresu przejściowego.
(4)
Pomimo rosnącego zbliżenia między cenami gruntów na Węgrzech a cenami obowiązującymi na terytorium UE-15, które miało miejsce od momentu przystąpienia Węgier do Unii Europejskiej, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Węgry nadal utrzymuje się różnica w średnich cenach gruntów wynosząca od 3 do 20 razy. Mimo iż nie oczekiwano pełnego wyrównania cen gruntów ani też nie postrzegano go jako niezbędny warunek zakończenia okresu przejściowego, wyraźne różnice w cenach między Węgrami a UE-15 są na tyle znaczące, że mogą one nadal stanowić przeszkodę dla płynnego przejścia do równowagi cenowej. Podobnie zmniejszyła się przepaść między dochodami pracowników rolnych i rolników na Węgrzech a dochodami w UE-15; wciąż jednak pozostaje ona widoczna. Ponadto - zgodnie z danymi Eurostatu - sektor rolny na Węgrzech ucierpiał dość mocno na skutek niedawnego światowego kryzysu finansowo-gospodarczego, a wskaźnik spadku realnego dochodu na pracownika w tym sektorze był najwyższy w Unii (około 30 procent wobec średniej unijnej wynoszącej 12 procent) w 2009 r. Oprócz obniżonego dochodu sytuację dodatkowo zaostrzyły gorsze warunki dostępu do kredytów w odniesieniu do większości krajów UE-15, zarówno pod względem nominalnych stóp procentowych, jak i wielkości środków dostępnych dla rolników. Spodziewany proces zwiększenia obecności nowych instytucji finansowych z UE-15 na Węgrzech po przystąpieniu do UE został zahamowany przez kryzys finansowo-gospodarczy.
(5)
Mimo że poczyniono postępy w procesie przywracania gruntów w okresie przejściowym, jego realizacja napotykała na przeszkody, w szczególności począwszy od roku 2008, w związku z czym nie dobiegła jeszcze końca. Podobne tendencje zauważa się w obszarze prywatyzacji gruntów rolnych. Dodatkową słabość węgierskiego rynku gruntów stanowią: niepewność w zakresie prawa własności oraz niedostateczny rozwój mechanizmów kredytowych i ubezpieczeniowych dla rolników, niezmiennie upośledzające jego właściwe funkcjonowanie.
(6)
W tej sytuacji można przewidzieć - zgodnie ze stanowiskiem władz węgierskich - że zniesienie istniejących ograniczeń z dniem 1 maja 2011 r. miałoby znaczący wpływ na ceny gruntów na Węgrzech. Ponadto uwzględniając wysoką liczbę uczestników rynku gruntów rolnych, jego wysoce rozdrobnioną strukturę własności, która nie zmieniła się znacząco od przystąpienia do UE,oraz powszechność dzierżawy gruntów, skutki zmian cenowych odczułby prawdopodobnie cały sektor. Dlatego też istnieje niebezpieczeństwo wystąpienia poważnych zakłóceń na węgierskim rynku gruntów rolnych wraz z wygaśnięciem okresu przejściowego.
(7)
Należy zatem zapewnić przedłużenie okresu przejściowego, o którym mowa w pkt 2 rozdziału 3 załącznika X do Aktu przystąpienia, o trzy lata.
(8)
Aby w pełni przygotować rynek do procesu liberalizacji, jest nieustannie rzeczą niezwykłej wagi - nawet w obliczu niekorzystnych okoliczności gospodarczych - aby wspierać polepszenie czynników, takich jak mechanizmy kredytowe i ubezpieczeniowe, oraz przywracanie i prywatyzację gruntów rolnych w okresie przejściowym, co podkreślono już wcześniej w przeglądzie śródokresowym.
(9)
Zwiększony napływ kapitału zagranicznego na węgierski rynek gruntów rolnych niesie ze sobą także potencjalne korzyści dla tego rynku. Jak podkreślono w przeglądzie śródokresowym, inwestycje zagraniczne w sektorze rolnym mogą również mieć długoterminowy wkład w zapewnienie kapitału i wiedzy oraz w funkcjonowanie rynków gruntów i wydajność produkcji rolnej. Stopniowe poluźnianie ograniczeń dotyczących praw własności dla zagranicznych podmiotów jeszcze w trakcie obowiązywania okresu przejściowego pomogłoby przygotować rynek na pełną liberalizację,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Okres przejściowy dotyczący nabywania gruntów rolnych na Węgrzech, o którym mowa w pkt 2 rozdziału 3 załącznika X do Aktu przystąpienia z 2003 r., zostaje przedłużony do dnia 30 kwietnia 2014 r.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 20 grudnia 2010 r.