ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 23. června 2010
o daňových podporách poskytnutých Francií Fondu pro předcházení nepředvídaným rizikům v odvětví rybolovu a rybářským podnikům (státní podpora C 24/08, ex NN 38/07)
(oznámeno pod číslem K(2010) 3938)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2010/569/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru (2), a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
po vyzvání zúčastněných stran k podání připomínek (3) v souladu s uvedenými články,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
V rámci přezkoumání podpor poskytnutých Fondu pro předcházení nepředvídaným rizikům v odvětví rybolovu (dále „FPAP“) a rybářským podnikům, které vyústilo v rozhodnutí Komise 2008/936/ES (4), věděla Komise o existenci zvláštního daňového režimu ve prospěch FPAP a jeho členů.
(2)
Tento daňový režim nebyl během řízení, které vyústilo v rozhodnutí ze dne 20. května 2008, zkoumán, neboť se jednalo o novou skutečnost, která Komisi v okamžiku zahájení formálního vyšetřovacího řízení nebyla známa (5).
(3)
Avšak vzhledem k tomu, že měla k dispozici dostatečně přesná fakta umožňující dospět k závěru o existenci ilegálních podpor, se Komise rozhodla provést předběžné posouzení těchto daňových podpor (6). Po skončení této analýzy zahájila formální vyšetřovací řízení těchto podpor rozhodnutím, které bylo rovněž přijato dne 20. května 2008 (7).
(4)
Komise vyzvala zúčastněné strany k předložení připomínek ve lhůtě jednoho měsíce od data zveřejnění. Nebyla doručena žádná připomínka třetí zúčastněné strany.
(5)
Francie oznámila své připomínky k zahájení formálního vyšetřovacího řízení dopisem ze dne 8. září 2008.
(6)
Francie dále dopisem ze dne 29. listopadu 2008, zaslaným v rámci řízení o navrácení podpor, které bylo předmětem rozhodnutí 2008/936/ES, sdělila, že FPAP byl dne 27. února 2008 zrušen a zbytek záloh od státu byl státu vrácen.
2. POPIS PODPORY
(7)
Ohledně podrobného popisu způsobu fungování a kroků FPAP odkazuje Komise na rozhodnutí 2008/936/ES.
(8)
Zvláštní daňový režim ve prospěch FPAP a jeho členů je popsán ve dvou dopisech francouzského ministerstva pro rozpočet, které byly předány Komisi po zveřejnění rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení, jež vyústilo v rozhodnutí 2008/936/ES (8).
(9)
První dopis ze dne 5. února 2004 spadá do doby založení FPAP, jehož návrh stanov byl schválen zakládající valnou hromadou konanou dne 10. února 2004. V tomto dopise se uvádí, že:
„-
fond založený jako profesní odborový svaz nebude podléhat dani z příjmů právnických osob kvůli příspěvkům zaplaceným podnikateli v odvětví rybolovu a kvůli finančním výnosům z investování peněz,
-
zaplacené příspěvky bude možné odečíst od zdanitelného výsledku podnikatelů v odvětví rybolovu v roce jejich zaplacení. Výjimečně bude možné první příspěvky zaplacené nejpozději 30. března 2004 odečíst od výsledku hospodaření za rok 2003.“
(10)
Rovněž uvádí částky, které mohou být předmětem uvedeného odpočtu: roční příspěvek podnikatelů v odvětví rybolovu, kteří jsou členy fondu, který by bylo možné odečíst od zdanitelného příjmu, by se pohyboval mezi 1 000 a 15 000 EUR.
(11)
Druhý dopis ze dne 28. listopadu 2004 je zaměřen na odpočet příspěvků zaplacených členy od příjmů. Byl napsán v kontextu změny smluvní dohody zavazující FPAP a jeho členy, která měla napříště umožnit vracet členům zaplacené a nepoužité příspěvky.
(12)
Uvádí se v něm:
„-
příspěvky zaplacené členy na základě této nové dohody budou odčitatelné v roce jejich zaplacení do výše 10 000 EUR za rok pro jednoho člena, tato horní hranice bude zvýšena o 25 % z části výnosu, který se bude pohybovat mezi 40 000 a 80 000 EUR,
-
příspěvky zaplacené nad výše uvedené limity z titulu návrhu záruky poskytované fondem budou v plné výši odčitatelné od zdanitelného příjmu členů v roce jejich zaplacení.“
(13)
V tomto dopise je upřesněno, že „bilance tohoto experimentu“ má být hotová koncem roku 2006 a „budou posouzeny případné nezbytné úpravy“. Nejedná se tedy o trvalý daňový režim.
(14)
Dále, i když v dopise ze dne 28. listopadu 2004 se uvádí, že příspěvky se odečítají od zdanitelného příjmu v roce jejich zaplacení, nic neukazuje na to, že odpočet příspěvků zaplacených na začátku roku 2004 (až do konce března) z příjmů za rok 2003, jak to uvádí dopis ze dne 5. února 2004, by byl zpochybněn.
(15)
Z výše uvedených dvou dopisů vyplývá, že daňový režim poskytnutý ministerstvem financí FPAP a jeho členům má dva aspekty:
-
jednak osvobození FPAP od daně z příjmů právnických osob,
-
jednak možnost odečíst si od svých zdanitelných příjmů své příspěvky do tohoto fondu, vztahující se na členy FPAP.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(16)
Komise měla za to, že daňový režim, který francouzské orgány poskytly FPAP a jeho členům, by měl být, stejně jako v případě spisu C-9/06, analyzován z hlediska režimů státních podpor z hlediska výhod, které představuje jednak pro samotný FPAP a jednak pro členské rybářské podniky.
3.1 Existence státní podpory
3.1.1 Státní podpora ve prospěch FPAP
(17)
Jak bylo uvedeno v rozhodnutí 2008/936/ES, je třeba FPAP pokládat za podnik ve smyslu práva hospodářské soutěže Evropské unie. Skutečnost, že FPAP nevykonával výdělečnou činnost či že byl odborovým svazem, je v tomto směru bezpředmětná.
(18)
V důsledku toho se Komise domnívala, že daňový režim poskytnutý francouzskými orgány FPAP mu oproti soukromým investorům činným na termínovaných trzích s ropnými produkty poskytl dvojí výhodu:
-
za prvé, osvobození od daně z příjmů právnických osob, popsané v 9. bodě odůvodnění, jehož FPAP požívá, je snížením nákladů, které zpravidla zatěžují rozpočet podniků aktivních v této oblasti,
-
za druhé, daňové zvýhodnění poskytnuté členům FPAP, ať jakékoli povahy, je pobídkou k příspěvkům pro FPAP; umožňuje tak FPAP zvyšovat jeho finanční prostředky, zatímco ostatní podniky aktivní v této oblasti takového mechanismu nevyužívají.
(19)
Na konci svého předběžného šetření Komise považovala výhodu uvedenou v 17. bodě odůvodnění za poskytnutou státem a zahrnující vzdání se státních prostředků.
(20)
FPAP požíval, díky daňovým opatřením uvedeným v 17. bodě odůvodnění, oproti jiným společnostem působícím na termínovaných trzích finanční výhody, a to jak ve Francii, tak v jiných členských státech.
(21)
Ve svém rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení Komise rovněž uvedla, že právní základ umožňující FPAP využívat osvobození od daně z příjmů právnických osob je tvořen čl. 206 odst. 1a všeobecného daňového zákoníku (9), který umožňuje profesní odborové svazy za určitých podmínek od daní osvobodit. Za těchto okolností je možné, že FPAP zároveň využíval osvobození od daně z podnikání, jak jej stanoví článek 1447 téhož zákoníku ve prospěch subjektů využívajících osvobození uvedeného v čl. 206 odst. 1a téhož zákoníku.
3.1.2 Státní podpora ve prospěch rybářských podniků
(22)
Finanční zvýhodnění uvedené v 17. bodě odůvodnění umožnilo členským rybářským podnikům nakupovat palivo za zvýhodněnou sazbu díky činnosti prováděné FPAP na termínovaných trzích s ropnými produkty.
(23)
Možnost daná rybářským podnikům odečíst si od svých příjmů příspěvky pro FPAP měla za následek snížení jejich normální rozpočtové zátěže. O této možnosti odpočtu rozhodl ministr pověřený rozpočtem, takže ji lze připsat státu.
(24)
Podniky, které mohly provést odpočet uvedený v 22. bodě odůvodnění, požívaly vzhledem k jiným rybářským podnikům Unie finančního zvýhodnění. Stejným způsobem se toto finanční zvýhodnění dotklo obchodu mezi členskými státy a narušilo nebo mohlo narušit hospodářskou soutěž. Z tohoto důvodu je státní podporou ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(25)
Na druhou stranu, vzhledem k informacím obsaženým v „Podrobném způsobu použití Fondu pro předcházení nepředvídaným rizikům v odvětví rybolovu“, dokumentu, který byl rovněž předán v rámci formálního vyšetřovacího řízení podpory C-9/06, Komise konstatovala, že zatímco příspěvky do FPAP, stanovené na deklaratorním základě podle předpokládané spotřeby paliva na příští rok, byly vypočteny na vyšším základě než skutečná spotřeba, provedený daňový odpočet zůstal v celé výši majiteli plavidla. Tento systém představoval pro majitele plavidla podnět, aby nadhodnocovali svou potřebu krytí pouze s cílem využít daňového odpočtu.
(26)
Na základě téhož dokumentu Komise rovněž konstatovala, že někteří členové, jejichž činnost nesouvisela s rybolovem, ale kteří jsou „připraveni poskytnout odborovému sdružení morální podporu“, rovněž měli možnost využít daňového odpočtu na své příspěvky do FPAP, i když tyto nebyly určeny na záruční riziko.
3.2 Slučitelnost s vnitrostátním trhem
(27)
V této otázce Komise odkázala na analýzu provedenou v rozhodnutí 2008/936/ES. Komise se domnívala, že se jednalo o provozní podpory pro FPAP a rybářské podniky a že žádné ustanovení Smlouvy o fungování Evropské unie nebo jakéhokoli nástroje přijatého Komisí v oblasti státních podpor neumožňuje pokládat tyto podpory za slučitelné s vnitrostátním trhem.
(28)
V důsledku toho sdělila Komise Francii své vážné pochybnosti o slučitelnosti těchto opatření s vnitrostátním trhem.
4. KOMENTÁŘE FRANCIE
4.1 Daňové opatření ve prospěch rybářských podniků
(29)
Francie se domnívá, že daňová opatření ve prospěch rybářských podniků nejsou státní podporou, protože příspěvky zaplacené rybářskými podniky do FPAP jsou součástí režijních nákladů těchto podniků pro výkon jejich činnosti. Takže na základě článku 39 všeobecného daňového zákoníku jsou tyto výdaje odčitatelné od zdanitelných příjmů. Odpočet těchto příspěvků tedy odpovídá provádění obecného opatření, a není tudíž státní podporou.
(30)
Francie uznává, že dopisy uvedené v 7. bodě odůvodnění neobsahují žádné informace o způsobu vracení příspěvků. Francie upřesňuje, že to ovšem neznamená, že toto vracení nemá daňový dopad. V souladu s principy obecného práva pro určení zdanitelného výsledku představuje vrácení těchto příspěvků rybářským podnikům, které jsou členy FPAP, výnos podléhající dani z příjmů právnických osob. Francie rovněž upřesňuje, že v případě, že cena paliva překročila horní hranici stanovenou v záruční úmluvě, kompenzace, kterou obdržely členské podniky FPAP, byla zahrnuta do zisku podléhajícího dani z příjmů. V důsledku toho neměly členské podniky žádný zájem nadhodnocovat své potřeby krytí, neboť by se to projevilo dodatečným zdaněním.
(31)
Na druhou stranu Francie uvádí, že selektivní povaha podpůrného opatření může být zdůvodněna povahou a ekonomikou systému. Mohou tak existovat zákonné důvody opravňující odlišný přístup a tedy i případně poskytnutí výhod, které z toho mohou vyplývat. Francie ovšem nepředložila nic, co by v tomto případě umožnilo zdůvodnit odlišné zacházení ve prospěch rybářských podniků.
4.2 Daňové opatření ve prospěch FPAP
(32)
Francie se domnívá, že osvobození od daně z příjmů právnických osob, kterého požíval FPAP, je odůvodněno jeho nevýdělečným účelem a jeho povahou profesního odborového sdružení.
(33)
Francie poznamenala, že toto je v souladu s právem Evropské unie. Předmětem daně z příjmů právnických osob je totiž zdanění výdělečné činnosti. Na základě této zásady Francie připomněla, že sama Komise ve svém sdělení o použití předpisů o státní podpoře v případě opatření týkajících se přímého zdanění podnikatelské činnosti (10) (dále „sdělení o přímém zdanění“) uvádí, že může být zdůvodněno povahou daňového systému, že neziskové podniky jsou osvobozeny od daně z příjmů.
5. POSOUZENÍ
(34)
Posouzení provedené v rozhodnutí o zahájení řízení musí být zrevidováno a doplněno s ohledem na připomínky, které sdělila Francie dne 8. září a 29. listopadu 2008 (viz 5. a 6. bod odůvodnění).
(35)
Analýza byla provedena z hlediska dvojího cíle FPAP, jednak získat finanční opce na termínovaných trzích s ropou a jejími deriváty, a jednak vyplácet rybářským podnikům, které jsou jeho členy, rozdíl mezi průměrnou měsíční referenční cenou a „maximální krytou cenou“, nebo cenou 0,30 EUR za litr, podle období.
5.1 Daňové opatření ve prospěch rybářských podniků
(36)
Dotčené daňové opatření spočívá v možnosti odečíst od zdanitelného příjmu příspěvky, které rybářské podniky zaplatily FPAP.
(37)
Francie se domnívá, že tento odpočet není státní podporou, protože tyto příspěvky spadají do kategorie režijních nákladů podniků a francouzský daňový systém stanoví odpočet těchto nákladů od zdanitelných příjmů. Z tohoto důvodu by se jednalo o zavedení obecného opatření a tento odpočet by nebyl státní podporou.
(38)
Komise konstatuje, že režijní náklady jsou skutečně odčitatelné od zisku podniků na základě článku 39 obecného daňového zákoníku. Jedná se o obecné opatření platné pro všechny podniky, bez ohledu na oblast jejich činnosti. Tato možnost odpočtu by tedy spadala do kategorie daňových opatření otevřených pro všechny hospodářské subjekty, které jsou uvedeny v bodě 13 „sdělení o přímém zdanění“. Z tohoto titulu by takové opatření platné pro všechny podniky a všechny výroby nebylo státní podporou.
(39)
Francie vysvětlila, že odčitatelnost nákladů z titulu režijních nákladů se určuje podle předmětu nákladů. Pokud byly náklady vynaloženy v zájmu společnosti, jsou v zásadě odčitatelné. Příspěvky zaplacené profesním organizacím (odbory, obchodní komory atd.) jsou na základě definice výdaji v zájmu provozu a jsou vždy zahrnuty do odpočtu od zdanitelných příjmů. Protože FPAP je profesní odborová organizace, odpočitatelnost příspěvku spadá do stejné logiky.
(40)
Komise mimo jiné ve 20. bodě odůvodnění rozhodnutí 2008/936/ES uvedla, že „FPAP je zřízen jako společnost vzájemného pojištění nabízející svým členům jako protihodnotu za jejich příspěvky určitý počet služeb“.
(41)
Příspěvky na pojištění jsou tedy součástí nákladů, které podniky hradí, aby se zajistily před různými riziky. Riziko výkyvů cen ropy může být jedním z těchto rizik. Tyto výdaje jsou přímo spojené s prováděním profesní činnosti a nepřispívají ke zvyšování aktiv podniku; jsou rovněž odčitatelné od zdanitelných příjmů jako režijní náklady. Lze se tedy domnívat, že příspěvky do FPAP určené na riziko výkyvů cen ropy jsou odčitatelné od zisku podniků na základě článku 39 obecného daňového zákoníku Francie. Za těchto podmínek se jedná o provádění obecného ustanovení. Tato možnost odpočtu tedy není státní podporou.
5.2 Daňové opatření ve prospěch FPAP
(42)
Komise konstatuje, že FPAP byl zrušen dne 27. února 2008. Daňová ustanovení ve prospěch FPAP skončila ke stejnému datu.
(43)
Komise rovněž uvádí, že po skončení likvidace FPAP definitivně ukončil veškerou ekonomickou činnost. Činnosti a aktiva FPAP nebyly převedeny na jiný podnik. Navíc prostředky, kterými FPAP mohl ještě disponovat k datu svého zrušení, byly vráceny státu přes OFIMER, veřejný subjekt financovaný státem.
(44)
Z těchto důvodů se Komise domnívá, i za předpokladu, že by daňová opatření ve prospěch FPAP představovala výhodu pro FPAP a narušení hospodářské soutěže, by takové narušení skončilo v okamžiku, kdy FPAP ukončil činnost nebo kdy skončila opatření v jeho prospěch. Za těchto okolností by rozhodnutí Komise o existenci takových daňových podpor a případné slučitelnosti s vnitrostátním trhem bylo zbaveno jakéhokoli praktického účelu.
(45)
V důsledku toho se formální vyšetřovací řízení, zahájené na základě čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování EU, stalo vůči FPAP bezpředmětným.
6. ZÁVĚR
(46)
Na základě analýzy uvedené v části 5.1 Komise konstatuje, že daňové výhody poskytnuté členům FPAP nepředstavují státní podporu ve smyslu č. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
(47)
Na základě úvah uvedených v části 5.2 Komise konstatuje, že řízení proti FPAP je bezpředmětné,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Daňová opatření poskytnutá Francií ve prospěch rybářských podniků nejsou státní podporou ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU.
Článek 2
Formální vyšetřovací řízení zahájené na základě čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování EU ohledně daňových opatření ve prospěch FPAP je skončeno.
Článek 3
Toto rozhodnutí je určeno Francii.
V Bruselu dne 23. června 2010.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 23 czerwca 2010 r.
w sprawie pomocy podatkowej przyznanej przez Francję na rzecz Funduszu Zapobiegania Ryzyku w Rybołówstwie i przedsiębiorstw rybackich (pomoc państwa C 24/08, (ex NN 38/07))
(notyfikowana jako dokument nr C(2010) 3938)
(Jedynie tekst w języku francuskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2010/569/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (2), w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (3) zgodnie z przywołanymi artykułami,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
W ramach postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy przyznanej na rzecz Funduszu Zapobiegania Ryzyku w Rybołówstwie (zwanego dalej „funduszem”) i przedsiębiorstw rybackich, które doprowadziło do przyjęcia decyzji Komisji 2008/936/WE (4), Komisja dowiedziała się o istnieniu szczególnych zasad opodatkowania korzystnych dla funduszu i jego członków.
(2)
Te zasady opodatkowania nie zostały zbadane w trakcie postępowania, które doprowadziło do przyjęcia decyzji z dnia 20 maja 2008 r., ponieważ był to nowy element stanu faktycznego, o którym Komisja nie wiedziała w chwili wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego (5).
(3)
Komisja, uznając jednak, że dysponuje wystarczająco jasnymi informacjami, aby stwierdzić istnienie pomocy niezgodnej z prawem, postanowiła przeprowadzić wstępną ocenę tej pomocy podatkowej (6). W wyniku tej analizy, w drodze decyzji przyjętej również w dniu 20 maja 2008 r. (7), Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do wspomnianej pomocy.
(4)
Komisja zwróciła się do zainteresowanych stron o przedstawienie uwag w terminie jednego miesiąca od daty publikacji decyzji. Nie otrzymano żadnych uwag od zainteresowanych osób trzecich.
(5)
Francja przedstawiła swoje uwagi dotyczące wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego pismem z dnia 8 września 2008 r.
(6)
Ponadto pismem z dnia 29 listopada 2008 r., w ramach procedury odzyskania pomocy będącej przedmiotem decyzji 2008/936/WE, Francja przekazała informację, zgodnie z którą fundusz został rozwiązany z dniem 27 lutego 2008 r., a saldo zaliczek otrzymanych od państwa zostało mu zwrócone.
2. OPIS POMOCY
(7)
Komisja odsyła do decyzji 2008/936/WE, w której znajduje się szczegółowy opis sposobu funkcjonowania i działań funduszu.
(8)
Szczególne zasady opodatkowania na rzecz funduszu i jego członków opisano w dwóch pismach sporządzonych przez francuskie ministerstwo właściwe ds. budżetu, które przekazano Komisji po publikacji decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, które doprowadziło do przyjęcia decyzji 2008/936/WE (8).
(9)
Pierwsze pismo, z dnia 5 lutego 2004 r., dotyczy okoliczności utworzenia funduszu, którego projekt statutu został zatwierdzony na posiedzeniu założycielskim, które odbyło się dnia 10 lutego 2004 r. W piśmie tym stwierdza się, że:
„-
fundusz utworzony w formie związku zawodowego nie będzie podlegał podatkowi od osób prawnych z tytułu składek wpłacanych przez armatorów statków rybackich i zysków finansowych związanych z lokowaniem środków pieniężnych;
-
wpłacone składki będzie można odliczyć od podlegającego opodatkowaniu dochodu armatorów statków rybackich w roku ich wpłaty. Na zasadzie wyjątku pierwsze składki wpłacone najpóźniej do dnia 30 marca 2004 r. będą podlegały odliczeniu z tytułu dochodu za 2003 r.”.
(10)
W piśmie wskazano również kwoty, które będą mogły podlegać wspomnianemu odliczeniu: roczna składka armatorów statków rybackich będących członkami funduszu, którą będzie można odliczyć od dochodu podlegającego opodatkowaniu, będzie mieścić się w przedziale od 1 000 do 15 000 EUR.
(11)
Drugie pismo, z dnia 28 listopada 2004 r., dotyczy w szczególności odliczenia dochodów pochodzących ze składek wpłaconych przez członków. Pojawiło się ono w kontekście zmiany umowy gwarancyjnej wiążącej fundusz z jego członkami, która umożliwiła od tego czasu zwracanie członkom składek wpłaconych, a nie wykorzystanych.
(12)
W piśmie stwierdza się, że:
„-
składki wpłacone przez członków zgodnie z tą nową umową będzie można odliczać w roku ich wpłacenia do kwoty 10 000 EUR rocznie na członka, przy czym pułap ten zostaje zwiększony o 25 % części dochodu mieszczącej się w przedziale od 40 000 do 80 000 EUR;
-
składki wpłacane z przekroczeniem powyższych pułapów w ramach projektu gwarancji wdrożonego przez fundusz będą podlegały odliczeniu w całości od dochodu członków objętego opodatkowaniem w roku ich wpłacenia”.
(13)
W piśmie tym uściśla się, że „bilans tego eksperymentu” powinien zostać sporządzony na koniec 2006 r. i że „rozważone zostaną ewentualnie konieczne zmiany”. Nie chodzi więc o opodatkowanie przyznane na stałe.
(14)
Ponadto nawet jeżeli pismo z dnia 28 listopada 2004 r. przewiduje odliczenie składek od dochodu podlegającego opodatkowaniu w roku ich wpłaty, nic nie wskazuje na to, by odliczenie składek wpłaconych na początku 2004 r. (do końca marca) od dochodu za rok 2003 r., o którym mowa w piśmie z dnia 5 lutego 2004 r., zostało zakwestionowane.
(15)
Z przytoczonych powyżej dwóch pism wynika, że zasady opodatkowania przyznane przez ministerstwo finansów na rzecz funduszu i jego członków obejmują dwa aspekty:
-
z jednej strony, w odniesieniu do funduszu, zwolnienie z podatku od osób prawnych,
-
z drugiej strony, w odniesieniu do członków funduszu, możliwość odliczenia składek na ten fundusz od dochodu podlegającego opodatkowaniu.
3. UZASADNIENIE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
(16)
Komisja uznała, że opodatkowanie przyznane przez władze francuskie na rzecz funduszu i jego członków należy, podobnie jak w przypadku sprawy C-9/06, przeanalizować w świetle systemu pomocy państwa pod względem korzyści, jakie stanowi z jednej strony dla samego funduszu, a z drugiej dla przedsiębiorstw rybackich będących jego członkami.
3.1. Istnienie pomocy państwa
3.1.1. Pomoc państwa na rzecz funduszu
(17)
Jak przedstawiono w decyzji 2008/936/WE, fundusz należy uznać za przedsiębiorstwo w rozumieniu prawa konkurencji Unii Europejskiej. W tym względzie bez znaczenia pozostaje fakt, że fundusz jest jednostką o charakterze niezarobkowym lub że jest związkiem zawodowym.
(18)
W konsekwencji Komisja uznała, że opodatkowanie przyznane przez władze francuskie na rzecz funduszu przysporzyło mu, w porównaniu z pozostałymi inwestorami prywatnymi prowadzącymi działalność na rynkach kontraktów terminowych w sektorze produktów ropopochodnych, podwójnej korzyści:
-
po pierwsze, opisane w motywie 9 zwolnienie z podatku od osób prawnych, z którego korzysta fundusz, stanowi zmniejszenie wydatków, które w normalnych warunkach obciążają budżet przedsiębiorstw prowadzących działalność w tym sektorze,
-
po drugie, korzyść podatkowa przyznana członkom funduszu, bez względu na jej charakter, stanowi zachętę do powiększania przychodów funduszu; pozwala ona tym samym funduszowi na zwiększanie środków pieniężnych, podczas gdy pozostałe przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorze nie korzystają z takiego mechanizmu.
(19)
W wyniku wstępnej oceny Komisja uznała, że korzyść, o której mowa w motywie 17, została przyznana przez państwo i wiąże się ze zrzeczeniem się zasobów państwowych.
(20)
Ponadto fundusz, dzięki środkom podatkowym, o których mowa w motywie 17, uzyskał korzyść finansową w stosunku do pozostałych przedsiębiorstw działających na rynkach kontraktów terminowych, zarówno we Francji, jak i w innych państwach członkowskich.
(21)
W decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja wskazała również na swoje założenie, że podstawę prawną, która umożliwiła funduszowi skorzystanie ze zwolnienia z podatku dochodowego, stanowił art. 206 ust. 1a ordynacji podatkowej (9), który pod pewnymi warunkami pozwala na zwolnienie związków zawodowych z podatku. W tych okolicznościach możliwe jest, że fundusz był korzystał również ze zwolnienia z podatku od działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 1447 ordynacji, przysługującego podmiotom korzystającym ze zwolnienia, o którym mowa w art. 206 ust. 1a ordynacji.
3.1.2. Pomoc państwa na rzecz przedsiębiorstw rybackich
(22)
Korzyść finansowa, o której mowa w motywie 17, umożliwiła przedsiębiorstwom rybackim będącym członkami funduszu zakup paliwa po preferencyjnej stawce dzięki działalności prowadzonej przez fundusz na rynkach kontraktów terminowych w sektorze produktów ropopochodnych.
(23)
Możliwość odliczenia składek na fundusz od dochodu, jaką uzyskały przedsiębiorstwa rybackie, prowadziła do zmniejszenia wydatków, które w normalnych warunkach obciążają ich budżet. Decyzję o przyznaniu możliwości odliczenia składek podjęło ministerstwo właściwe ds. budżetu, w związku z czym można ją przypisać państwu.
(24)
Przedsiębiorstwa, które miały możliwość odliczenia składek, o którym mowa w motywie 22, uzyskały korzyść finansową w porównaniu z pozostałymi przedsiębiorstwami rybackimi Unii. Wspomniana korzyść finansowa wpłynęła również na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłóciła lub groziła zakłóceniem konkurencji. Z tego powodu stanowi ona pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(25)
Z drugiej strony, w świetle informacji zawartych w „Szczegółowym opisie stosowania Funduszu Zapobiegania Ryzyku w Rybołówstwie”, dokumencie przekazanym również w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy C-9/06, Komisja stwierdziła, że o ile składki do funduszu, ustalane na zasadzie deklaracji w zależności od zakładanego zużycia paliwa w nadchodzącym roku, były obliczane w oparciu o podstawę wyższą niż rzeczywiste zużycie, dokonane odliczenie podatkowe pozostawało w całości u armatora. Wydaje się, ze system ten stanowił zachętę dla armatorów do zawyżania zapotrzebowania tylko po to, by móc skorzystać z odliczenia podatkowego.
(26)
Na podstawie tego samego dokumentu Komisja stwierdziła również, że niektórzy członkowie, których działalność nie była związana z rybołówstwem, a którzy są „gotowi nieść wsparcie moralne związkowi”, mieli również możliwość skorzystania z odliczenia podatkowego swoich składek do funduszu, nawet jeżeli nie były one związane z ryzykiem gwarancyjnym.
3.2. Zgodność z rynkiem wewnętrznym
(27)
W tej kwestii Komisja odesłała do analizy przeprowadzonej w decyzji 2008/936/WE. Komisja uznała bowiem, że chodzi tu o pomoc operacyjną na rzecz funduszu i przedsiębiorstw rybackich i że żaden przepis TFUE lub jakiegokolwiek innego instrumentu przyjętego przez Komisję w zakresie pomocy państwa nie pozwala uznać tej pomocy za zgodną z rynkiem wewnętrznym.
(28)
W konsekwencji Komisja przekazała Francji swoje poważne wątpliwości dotyczące zgodności tych środków pomocy z rynkiem wewnętrznym.
4. UWAGI FRANCJI
4.1. Środek podatkowy na rzecz przedsiębiorstw rybackich
(29)
Francja uważa, że środki podatkowe na rzecz przedsiębiorstw rybackich nie są pomocą państwa, ponieważ składki wpłacone do funduszu przez przedsiębiorstwa rybackie są częścią kosztów ogólnych tych przedsiębiorstw ponoszonych w związku z prowadzeniem ich działalności. Na mocy art. 39 ordynacji podatkowej wydatki te podlegają natomiast odliczeniu od dochodu podlegającego opodatkowaniu. Odliczenie tych składek odpowiada więc wdrożeniu środka o charakterze ogólnym i z tego względu nie jest pomocą państwa.
(30)
Francja przyznaje, że pisma, o których mowa w motywie 7, nie zawierały żadnych informacji na temat mechanizmu zwrotu składek. Mimo to Francja precyzuje, że nie oznacza to, iż zwrot ten nie miał skutków podatkowych. Zgodnie bowiem z zasadami prawa powszechnego w zakresie ustalania dochodu podlegającego opodatkowaniu, zwrot tych składek przedsiębiorstwom rybackim będącym członkami funduszu stanowił dochód tych przedsiębiorstw podlegający podatkowi dochodowemu. Francja precyzuje również, że w przypadku gdy cena paliwa przekracza pułap określony w umowie gwarancyjnej, rekompensata uzyskana przez przedsiębiorstwa należące do funduszu stanowi dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W konsekwencji przedsiębiorstwa będące członkami funduszu nie miały żadnego interesu w zawyżaniu zapotrzebowania, ponieważ wiązałoby się z dodatkowym opodatkowaniem.
(31)
Z drugiej strony Francja wskazuje, że selektywny charakter środka pomocy można uzasadnić charakterem i strukturą systemu. Mogą tym samym istnieć uzasadnione powody dla zróżnicowanego traktowania podmiotów, a tym samym dla przyznania, w odpowiednich przypadkach, korzyści, które mogą z takiego traktowania wynikać. Francja nie dostarcza jednak żadnych informacji, które pozwoliłyby w niniejszej sprawie uzasadnić zróżnicowane podejście wobec przedsiębiorstw rybackich.
4.2. Środek podatkowy na rzecz funduszu
(32)
Francja uważa, że zwolnienie z podatku od osób prawnych, z którego korzysta fundusz, jest uzasadnione niezarobkowym charakterem tego funduszu oraz jego statusem związku zawodowego.
(33)
Francja zauważa, że jest to zgodne z prawem Unii Europejskiej. Sam bowiem cel podatku od osób prawnych polega na opodatkowaniu działalności o charakterze zarobkowym. Zgodnie z tą zasadą Francja przypomina, że Komisja sama uznała, w swoim obwieszczeniu w sprawie stosowania reguł pomocy publicznej do środków związanych z bezpośrednim opodatkowaniem działalności gospodarczej (10) (zwanym dalej „obwieszczeniem w sprawie bezpośredniego opodatkowania”), że charakter systemu podatkowego może uzasadniać zwolnienie podmiotów o charakterze niezarobkowym z podatku dochodowego.
5. OCENA
(34)
Należy dokonać zmiany oceny przeprowadzonej w decyzji o wszczęciu postępowania i uzupełnić ją w świetle uwag przekazanych prze Francję w dniach 8 września i 29 listopada 2008 r. (zob. motywy 5 i 6).
(35)
Analizę przeprowadzono pod względem podwójnego celu funduszu, mianowicie, z jednej strony, nabywania opcji finansowych na rynkach kontraktów terminowych w sektorze ropy lub produktów ropopochodnych oraz, z drugiej strony, przekazywania przedsiębiorstwom rybackim będącym członkami funduszu kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy średnią miesięczną ceną referencyjną a „maksymalną zabezpieczoną ceną” lub ceną 30 centów za litr, w zależności od okresu.
5.1. Środek podatkowy na rzecz przedsiębiorstw rybackich
(36)
Przedmiotowy środek podatkowy polega na możliwości odliczenia od dochodu podlegającego opodatkowaniu składek wpłacanych do funduszu przez przedsiębiorstwa rybackie.
(37)
Francja uważa, że odliczenie to nie jest pomocą państwa, ponieważ składki te mieszczą się w kategorii kosztów ogólnych przedsiębiorstwa, a francuski system podatkowy przewiduje odliczenie takich kosztów od dochodu podlegającego opodatkowaniu. Z tego względu mamy do czynienia z wdrożeniem środka o charakterze ogólnym i odliczenie to nie stanowi pomocy państwa.
(38)
Komisja stwierdza, że koszty ogólne faktycznie podlegają odliczeniu od dochodu przedsiębiorstw na mocy art. 39 ordynacji podatkowej. Chodzi tu o środek o charakterze ogólnym, który ma zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw, bez względu na dziedzinę ich działalności. Taka możliwość odliczenia mieści się więc w kategorii środków podatkowych dostępnych dla wszystkich podmiotów gospodarczych, o których mowa w pkt 13 „obwieszczenia w sprawie bezpośredniego opodatkowania”. W związku z tym środek taki, który ma zastosowanie bez wyjątku do wszystkich przedsiębiorstw i do wszystkich rodzajów produkcji, nie jest pomocą państwa.
(39)
Francja argumentuje, że możliwość odliczenia wydatków z tytułu kosztów ogólnych zależy od celu wydatków. Jeżeli wydatki zostały poniesione w interesie osoby prawnej, zasadniczo podlegają one odliczeniu. Tym samym składki wpłacone na rzecz organizacji zawodowych (związków zawodowych, izb gospodarczych itp.) stanowią z definicji wydatki poniesione w interesie przedsiębiorstwa i zawsze kwalifikują się do odliczenia od dochodów podlegających opodatkowaniu. Fundusz jest związkiem zawodowym, a więc możliwość odliczenia składki wpisuje się w to rozumowanie.
(40)
Ponadto Komisja wskazała w motywie 20 decyzji 2008/936/WE, że „fundusz został zatem utworzony jako towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych, które w zamian za uiszczenie składek zapewnia swym członkom określone świadczenia”.
(41)
Składki ubezpieczeniowe stanowią część wydatków, które przedsiębiorstwa ponoszą w celu zabezpieczenia się przed różnego rodzaju ryzykiem. Ryzyko zmiany kursu ropy może stanowić ten rodzaj ryzyka. Wydatki te są bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności zawodowej i nie przyczyniają się do powiększenia aktywów przedsiębiorstwa; podlegają one również odliczeniu od dochodu objętego opodatkowaniem z tytułu kosztów ogólnych. Można więc uznać, że składki na rzecz funduszu związane z ryzykiem zmian kursu ropy podlegają odliczeniu od dochodu przedsiębiorstw na mocy art. 39 francuskiej ordynacji podatkowej. W tych okolicznościach chodzi rzeczywiście o wdrożenie środka o charakterze ogólnym. Możliwość odliczenia nie stanowi więc pomocy państwa.
5.2. Środek podatkowy na rzecz funduszu
(42)
Komisja stwierdza, że fundusz został rozwiązany z dniem 27 lutego 2008 r. Przepisy podatkowe korzystne dla funduszu wygasły w tym samym dniu.
(43)
Komisja podnosi również, że w wyniku postępowania likwidacyjnego fundusz zaprzestał definitywnie wszelkiej działalności gospodarczej. Działalność i aktywa funduszu nie zostały przeniesione do innego przedsiębiorstwa. Ponadto środki, jakimi fundusz mógł jeszcze dysponować w dniu jego rozwiązania, zostały zwrócone państwu, za pośrednictwem OFIMER, jednostki publicznej finansowanej przez państwo.
(44)
Z tych względów Komisja uważa, że nawet zakładając, iż środki podatkowe na rzecz funduszu stanowiły korzyść dla funduszu i zakłócenie konkurencji, zakłócenie to przestało istnieć z chwilą zaprzestania działalności przez fundusz i wygaśnięcia środków ustanowionych na jego rzecz. W tych okolicznościach decyzja Komisji orzekająca o istnieniu takiej pomocy podatkowej i jej ewentualnej zgodności z rynkiem wewnętrznym nie miałaby żadnych skutków praktycznych.
(45)
W konsekwencji formalne postępowanie wyjaśniające wszczęte na mocy art. 108 ust. 2 TFUE stało się bezprzedmiotowe w stosunku do funduszu.
6. WNIOSEK
(46)
W oparciu o analizę przeprowadzoną w pkt 5.1 Komisja stwierdza, że korzyści podatkowe przyznane członkom funduszu nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(47)
W oparciu o rozważania zawarte w pkt 5.2 Komisja stwierdza, że postępowanie wobec funduszu jest bezprzedmiotowe,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Środki podatkowe przyznane przez Francję na rzecz przedsiębiorstw rybackich nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
Artykuł 2
Formalne postępowanie wyjaśniające wszczęte na mocy art. 108 ust. 2 TFUE wobec środków podatkowych na rzecz funduszu zostaje zamknięte.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja skierowana jest do Francji.
Sporządzono w Brukseli dnia 23 czerwca 2010 r.