PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 16. prosince 2011
o vynětí některých finančních služeb v poštovním odvětví v Maďarsku z použití směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb
(oznámeno pod číslem K(2011) 9197)
(Pouze maďarské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/875/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2004/17/ES ze dne 31. března 2004 o koordinaci postupů při zadávání zakázek subjekty působícími v odvětví vodního hospodářství, energetiky, dopravy a poštovních služeb (1), a zejména na čl. 30 odst. 5 a 6 uvedené směrnice,
s ohledem na žádost předloženou prostřednictvím pošty společností Magyar Posta obdrženou dne 24. června 2011,
vzhledem k těmto důvodům:
I. SKUTEČNOSTI
(1)
Dne 24. června 2011 obdržela Komise žádost podle čl. 30 odst. 5 směrnice 2004/17/ES, která jí byla zaslána poštou. Dne 8. srpna 2011 požádala Komise prostřednictvím e-mailu žadatele a maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže o doplňující informace. Odpovědi byly obdrženy 2. září a 15. září 2011. Žádost předložená společností Magyar Posta (dále jen „Posta“) se týká různých finančních služeb, které společnost Posta poskytuje, a tvoří ji dvě části, konkrétně platební služby a služby prováděné v zastoupení jiných finančních institucí. Každá z těchto částí se týká různých finančních služeb, které byly podle vymezení společnosti Posta seskupeny do těchto okruhů:
Platební služby:
1.
Stávající vlastní služby:
1.1
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet (inkasní platby a expresní platby);
1.2
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu (doručení hotovosti a výplata důchodů);
1.3
služby spojené s převodem peněz (tuzemská peněžní poukázka, mezinárodní peněžní poukázka a peněžní poukázka prostřednictvím služby Western Union prováděné v zastoupení jiných institucí).
2.
Služby v oblasti bankovních účtů a související platební služby, které by měly být dle návrhu poskytovány v budoucnosti:
2.1
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet, jakož i operace nutné pro vedení platebního účtu;
2.2
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu, jakož i operace nutné pro vedení platebního účtu;
2.3
provádění platebních transakcí mezi platebními účty;
2.4
vydání platebních nástrojů nahrazujících platební kartu.
Služby prováděné v zastoupení jiných institucí:
3.1
zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb (služby v oblasti soukromých a firemních bankovních účtů nabízené v zastoupení úvěrových institucí, včetně přijímání a předávání příkazů k úhradě, ke zpracování a zprostředkování vkladových účtů a termínovaných vkladů, které se váží k bankovnímu účtu);
3.2
zprostředkování úvěrů prováděné v zastoupení úvěrových institucí;
3.3
zprostředkování a přijímání platebních karet prováděné v zastoupení úvěrových institucí (kreditní karty, debetní karty, přijímání bankovních karet a platební terminály u obchodníků);
3.4
zprostředkování investic a spoření pro zvláštní účely v zastoupení jiných institucí
a)
prodej finančních nástrojů (státní dluhopisy, investiční fondy a další cenné papíry);
b)
zprostředkování spořících produktů pro domácnosti;
3.5
zprostředkování pojistných produktů (životní pojištění a neživotní pojištění).
(2)
Podle žádosti (2) sestává síť společnosti Posta z více než 2 600 stálých poštovních provozoven. Veškeré služby uvedené v žádosti však neposkytují všechny provozovny (3). V současné době působí na území Maďarska celkem 4 605 poboček úvěrových institucí. Podle společnosti Giro Zrt. je největší institucí OTP Bank s 809 pobočkami, po ní následují K&H Bank Zrt. (377 poboček), CIB Bank Zrt. (218 poboček), Reiffeisen Bank Zrt. (180 poboček) a Erste Bank Hungary Nyrt. (145 poboček). Každá z osmi největších bank v odvětví úvěrových institucí má více než 100 poboček, navíc zde působí i 22 malých a středně velkých bank, 10 poboček úvěrových institucí a 138 úvěrových institucí, které jsou sdruženy s jednou větší úvěrovou institucí provozující síť 20 až 40 poboček. V mezinárodním srovnání podle údajů z modré knihy ECB z roku 2007 (4) se tak Maďarsko dostává na střední příčky v počtu poboček na obyvatele.
II. PRÁVNÍ RÁMEC
(3)
Je třeba připomenout, že podle čl. 6 odst. 2 písm. c) směrnice 2004/17/ES se uvedená směrnice vztahuje na poskytování finančních služeb vymezených ve čtvrté odrážce uvedeného písmene c) pouze v případě, že jsou tyto služby poskytovány subjekty, které poskytují rovněž poštovní služby ve smyslu písmene b) uvedeného ustanovení. Společnost Posta je jediným zadavatelem v Maďarsku, který nabízí služby dotčené tímto rozhodnutím.
(4)
Článek 30 směrnice 2004/17/ES stanoví, že zakázky určené pro umožnění výkonu jedné z činností, na něž se uvedená směrnice vztahuje, se touto směrnicí neřídí, pokud je v členském státě, ve kterém má být činnost vykonávána, přímo vystavena hospodářské soutěži na trzích, na které není omezen přístup. Přímé vystavení hospodářské soutěži se posuzuje na základě objektivních kritérií s přihlédnutím ke zvláštním rysům dotčeného odvětví. Přístup na trh se považuje za neomezený, pokud členský stát provedl a uplatňuje příslušné právní předpisy Společenství o otevření daného odvětví nebo jeho části. Nejsou-li v příloze XI směrnice žádné příslušné právní předpisy Společenství uvedeny, jako v případě služeb dotčených tímto rozhodnutím, pak čl. 30 odst. 3 druhý pododstavec vyžaduje, že „musí být prokázáno, že přístup na trh je volný fakticky i právně“.
(5)
Pokud jde o finanční služby, je třeba připomenout, že na úrovni Evropské unie byl přijat rozsáhlý korpus právních předpisů zaměřený na liberalizaci zavádění a poskytování služeb v tomto odvětví (5). Pokud jde o platební služby, podotýká se, že Maďarsko zcela a včas provedlo směrnici 2007/64/ES o platebních službách, a to zákonem č. LXXXV z roku 2009 o provozování obchodních a platebních služeb.
(6)
Maďarsko provedlo právní předpisy Evropské unie ohledně liberalizace pohybu kapitálu a volného poskytování služeb i právní předpisy ohledně liberalizace finančních trhů. Maďarsko navíc splnilo požadavky stanovené akčním plánem pro finanční služby. Maďarský trh úvěrových institucí a platebních služeb je náležitě regulován. Podle zákona č. CXII z roku 1996 o úvěrových institucích a finančních podnicích (bankovní zákon) podléhají finanční služby a doplňkové činnosti povolení. Podle zákona č. CXXXVII z roku 2007 o investičních podnicích a obchodnících s komoditami a o regulaci jejich činností mohou investiční služby provádět pouze investiční podniky a úvěrové instituce. Zákon č. LX z roku 2003 o pojišťovnách a pojišťovnictví stanoví, že činnosti pojišťovnictví mohou vykonávat pouze pojišťovny. Provozování finančních služeb, které jsou předmětem této žádosti, společností Posta bylo povoleno maďarským orgánem pro finanční dohled. Každá instituce, která je schopna dostát ustanovením, která se týkají obezřetné činnosti a účinného dohledu, může získat povolení k provádění těchto služeb. Provozování finančních služeb nebo činností doplňujících finanční služby, jakož i investičních služeb a pojistných služeb, je otevřeno rovněž nerezidentním společnostem prostřednictvím jejich poboček, disponují-li povolením příslušného orgánu dozoru v zemi usazení. Požadavek na zřízení pobočky v Maďarsku se nevztahuje na finanční instituce se sídlem v některém z členských států EHP, protože tyto instituce mohou poskytovat své služby přeshraničně.
(7)
S náležitým přihlédnutím ke skutečnostem uvedeným v 5. a 6. bodě odůvodnění výše lze předpokládat, že podmínku volného přístupu stanovenou v čl. 30 odst. 3 je možné považovat za splněnou.
(8)
Přímé vystavení hospodářské soutěži na konkrétním trhu by mělo být posouzeno na základě různých kritérií, z nichž žádné není samo o sobě rozhodující. Pokud jde o trhy dotčené tímto rozhodnutím, podíl hlavních účastníků na daném trhu představuje kritérium, které by mělo být vzato v úvahu. Dalším zvažovaným kritériem může být stupeň koncentrace na těchto trzích anebo přelévání klientů. Jelikož podmínky se u různých činností, jichž se toto rozhodnutí týká, liší, zkoumání situace v oblasti hospodářské soutěže by mělo vzít v úvahu odlišnou situaci na jednotlivých trzích.
(9)
Ačkoliv v určitých případech by bylo možné předpokládat užší nebo širší definice trhů, přesnou definici relevantního trhu lze pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou, pokud jde o řadu služeb uvedených v žádosti předložené společností Posta, neboť výsledek analýzy zůstává stejný bez ohledu na to, zda je založen na úzké nebo širší definici.
(10)
Tímto rozhodnutím není dotčeno uplatňování pravidel hospodářské soutěže.
III. POSOUZENÍ
(11)
V žádosti jsou uvedeny dvě odlišné kategorie platebních služeb, konkrétně a) stávající služby a b) služby, jejichž zavedení je plánováno na rok 2012. Pro účely posouzení, které se vztahuje k tomuto rozhodnutí, budou vzaty v úvahu pouze stávající služby, neexistují totiž žádné závažné důkazy o účincích plánovaných služeb v případě jejich zavedení.
(12)
Stávající platební služby prováděné společností Posta jsou služby umožňující vložení hotovosti na platební účet a služby umožňující výběry hotovosti z bankovního účtu, v jejichž případě společnost Posta jedná jako zprostředkovatel, a služby spojené s převodem peněz (vlastní služby tuzemských a mezinárodních peněžních poukázek, jakož i zprostředkované služby peněžních poukázek prostřednictvím služby Western Union).
(13)
Cílem tohoto rozhodnutí je stanovit, zda služby nabízené společností Posta jsou vystaveny takové úrovni hospodářské soutěže (na trzích, na které je volný přístup), která zajistí, že i v případě neuplatňování podrobných pravidel pro zadávání veřejných zakázek stanovených ve směrnici 2004/17/ES bude zadávání veřejných zakázek společnosti Posta pro výkon dotčených činností probíhat průhledným a nediskriminačním způsobem na základě kritérií, která umožní určit ekonomicky nejvýhodnější řešení. Za tímto účelem je tedy nezbytné zkoumat, zda banky a další finanční instituce mají možnost vyvolat konkurenční tlak na společnost Posta.
(14)
Hlavními konkurenty společnosti Posta na trhu platebních služeb jsou banky a jiné finanční instituce, na něž se směrnice 2004/17/ES nevztahuje, protože nejsou smluvními subjekty ve smyslu směrnice anebo neposkytují finanční služby společně s poštovními službami.
(15)
Platební metody nabízené bankami jsou celkově atraktivnější než metody v papírové nebo hotovostní formě a jsou všeobecně dostupné. Podle společnosti GfK Hungaria (6) oproti minulému roku vzrostl počet uživatelů služeb internetového bankovnictví do konce roku 2010 o 200 000 a dosáhl 1 milionů uživatelů, přičemž se tempo růstu zvyšuje. Podle stejného zdroje se současně snižuje počet těch, kteří dávají přednost osobnímu bankovnictví, jedna čtvrtina všech klientů už nevyřizuje své bankovní záležitosti na pobočkách banky.
(16)
Trh produktů vymezený žadatelem je trhem platebních služeb poskytovaných úvěrovými institucemi nebo jinými poskytovateli platebních služeb, ačkoli se příslušný zeměpisný trh považuje za celostátní. Maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) uvedl, že i přesto, že nemá k dispozici veškeré informace a údaje, aby mohl náležitě a přesně definovat trh produktů, příslušné vymezení trhu produktů předložené žadatelem „je pravděpodobně přijatelné“. Pokud jde o dotčený zeměpisný trh, v rámci téhož prohlášení zmíněného výše GVH uvedl, že „si není vědom žádných důkazů, na jejichž základě by zeměpisným trhem nemělo být celé území Maďarska“.
(17)
Pro účely tohoto rozhodnutí nebude trh platebních služeb dále dělen na trhy soukromých a firemních produktů, neboť výsledek analýzy zůstává stejný bez ohledu na to, zda je založen na úzké nebo širší definici.
(18)
Maďarské orgány pro hospodářskou soutěž s odvoláním na stupeň koncentrace na platebním trhu uvádí, že podle všeho „má 5 až 6 větších bank spolu se společností Magyar Posta velmi silně kumulovaný podíl na trhu, pokud jde o služby malých plateb, a možná zaujímají většinu trhu. Velkoobchodní trh by nejspíše mohl být méně koncentrovaný, a to díky přítomnosti několika dalších finančních institucí“.
(19)
Tyto služby umožňují klientům provádět platby za zakoupené služby a zboží. Využívají je soukromé osoby pro plnění platební povinnosti a slouží především k provádění plateb za veřejné služby, telekomunikace, finanční služby, pojištění, donášku do domu, odvod daní atd.
(20)
Hlavním faktorem pro přesné určení relevantního trhu produktů je stanovení rozsahu náhradních produktů, které přestavují alternativní prostředky, jichž by klient využil při plnění platební povinnosti. Žadatel se tudíž domnívá, že relevantní trh produktů zahrnuje hotovostní vklady na bankovní účty prováděné v bankách nebo prostřednictvím ATM (7), platby kartou a převody mezi bankovními účty (jednoduché převody a trvalé příkazy).
(21)
Pokud jde o změnu platebních metod, maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) potvrdil, že „většina poskytovatelů veřejných a jiných služeb obvykle nabízí svým zákazníkům různé platební metody, mezi nimiž lze snadno přecházet. Rovněž jsou zřejmé tendence přesvědčovat klienty, aby místo papírové a hotovostní formy používali elektronické platební metody.“ V této souvislosti je třeba zmínit nárůst v používání internetového bankovnictví. Jak je však uvedeno v 9. bodě odůvodnění výše, přesnou definici lze pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou.
(22)
Podíl společnosti Posta na trhu služeb umožňujících vkládání hotovosti na platební účet vyčíslený procentem z celého vymezeného trhu představoval (8) 3,91 % v roce 2007, 3,88 % v roce 2008 a 4,14 % v roce 2009. V souvislosti s objemem i hodnotou je třeba zmínit, že v porovnání s předchozími dvěma roky počet transakcí společnosti Posta i jejich hodnota v roce 2009 poklesly (9).
(23)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(24)
Služby umožňující výběry hotovosti se vyznačují tím, že majitel účtu schvaluje platbu ze svého platebního účtu na příkaz třetí strany. Do rámce těchto služeb v současnosti patří doručení hotovosti a výplata důchodů. Hlavními směnečnými dlužníky jsou ministerstvo financí a městské samosprávy, které využívají tento režim k výplatě rodinných přídavků, sociálních dávek, dávek v nezaměstnanosti atd. U plateb prováděných státem má příjemce možnost nechat si částky připisovat na bankovní účet nebo zasílat poštovní poukázkou. Při výplatě důchodů mají příjemci rovněž možnost nechat si část částky připsat na svůj účet a zbylou část obdržet v hotovosti. Také je možné kdykoli změnit doručení hotovosti na bankovní převod, a to jednoduchou žádostí podanou Ústřední správě národního důchodového pojištění.
(25)
Maďarský stát prostřednictvím národní banky provádí politiku, která se zaměřuje na snižování objemu hotovostních transakcí a podporuje rozvoj elektronických platebních metod a související infrastruktury. Firemní subjekty musí uskutečňovat platby prostřednictvím platebních účtů a státním zaměstnancům jsou mzdy vypláceny na bankovní účty. Podle nedávné studie (10), kterou provedla Maďarská národní banka, v současné době více než polovinu důchodů vyplácí stát jinými prostředky než peněžní poukázkou, a podle žádosti (11) počet i celkový objem důchodů vyplácených prostřednictvím společnosti Posta v posledních letech stále klesají.
(26)
Z výše uvedených důvodů se platební převod mezi platebními účty (jednoduchý převod a hromadné převody), výběry hotovosti bankovní kartou z bankomatů a na terminálech POS (12) a výběry hotovosti z bankomatů považují za relevantní trh produktů pro služby umožňující výběry z platebního účtu.
(27)
Pokud jde o výše uvedené služby, lze pro účely plateb prováděných ve prospěch osob s bankovním účtem považovat platby mezi platebními účty (jednoduché transakce a hromadné transakce, kdy platby odcházejí z jednoho účtu několika osobám) za náhradní produkty. Rovněž v tomto případě lze přesnou definici pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou.
(28)
Podíl společnosti Posta na trhu služeb umožňujících výběry hotovosti z platebního účtu vyjádřený procentem z celkové náhradní služby představoval (13) 2,44 % v roce 2007, 2,49 % v roce 2008 a 2,61 % v roce 2009. V souvislosti s objemem a hodnotou je třeba zmínit, že počet transakcí společnosti Posta a jejich celková hodnota měly v posledních třech letech, za něž jsou údaje k dispozici, tedy v roce 2007, 2008 a 2009, sestupnou tendenci (14).
(29)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(30)
Služba spojená s převodem peněz, kterou poskytuje společnost Posta, je obecně využívána k provádění plateb mezi soukromými osobami. Tyto služby zahrnují tuzemské peněžní poukázky a mezinárodní peněžní poukázky, které společnost Posta poskytuje samostatně, a tuzemský i mezinárodní převod peněz prostřednictvím služby Western Union, který nabízí metodu převodu peněz v reálném čase.
(31)
Pokud jde o tuzemské převody prováděné samostatně společností Posta i v zastoupení společnosti Western Union, žadatel se domnívá, že transakce mezi platebními účty se podobají převodům peněz, má-li příjemce platební účet. Trh plateb prováděných v Maďarsku mezi platebními účty je možné považovat za relevantní trh produktů pro tuzemské převody peněz, ačkoli lze přesnou definici ponechat otevřenou.
(32)
Odpovídajícím způsobem vypočítané podíly společnosti Posta na trhu představovaly v letech 2007, 2008 a 2009 méně než 1 %.
(33)
V případě mezinárodních převodů peněz se činnosti prováděné společnostmi Posta a Western Union považovaly za téměř podobné. Platby prostřednictvím platebních účtů se navíc považují za nahraditelné prostředky, žadatel proto považuje přeshraniční platby mezi platebními účty za relevantní trh produktů. Přesnou definici relevantního trhu však lze ponechat otevřenou.
(34)
Na tomto základě vypočtený podíl společnosti Posta na trhu představoval v letech 2007, 2008 a 2009 0,5 %.
(35)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(36)
Žádost o udělení výjimky se rovněž vztahuje k určitým činnostem společnosti Posta, které jsou prováděny v zastoupení jiných institucí, ve spojení s některými finančními službami, v jejich případě jedná společnost Posta jako zprostředkovatel.
(37)
Žádost o udělení výjimky se vztahuje na zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb, konkrétně na služby v oblasti soukromých a firemních bankovních účtů nabízené v zastoupení úvěrových společností, včetně přijímání a předávání příkazů k úhradě ke zpracování, a zprostředkování vkladových účtů a termínovaných vkladů, které se váží k bankovnímu účtu.
(38)
Finanční produkty a služby nabízené společností Posta v roli zprostředkovatele poskytují banky Erste Bank a OTP Bank. Společnost Posta také nabízí své vlastní vkladové produkty.
(39)
Předchozí praxe Komise (15) rozlišuje mezi retailovým bankovnictvím a firemním bankovnictvím. Do definice retailového bankovnictví spadají veškeré bankovní služby pro soukromé osoby a velmi malé podniky, zatímco firemní bankovnictví obvykle představuje bankovní služby pro velké firemní klienty a malé a střední podniky. V předchozích rozhodnutích (16), která souvisí s retailovým bankovnictvím, ponechala Komise otevřené, zda jednotlivé produkty retailového bankovnictví představují samostatné trhy produktů, nebo zda produkty retailového bankovnictví mohou tvořit část jediného relevantního trhu produktů.
(40)
Relevantní trh produktů je nutné rozlišovat podle úrovně v distribučním řetězci (předcházející, tj. poskytování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb, nebo navazující, tj. zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb). Pro činnost zprostředkování soukromých platebních účtů se může za relevantní trh produktů považovat trh v oblasti zprostředkování soukromých běžných účtů a vkladových produktů. Pro činnost zprostředkování firemních platebních účtů se může za relevantní trh produktů považovat trh v oblasti zprostředkování firemních běžných účtů a vkladových produktů. Podle 9. bodu odůvodnění tohoto rozhodnutí však není nutné relevantní trh definovat.
(41)
Žadatel vymezuje zeměpisný trh na celé území Maďarska. Maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) potvrdil, že „pro účely tohoto případu všechny finanční instituce, které v Maďarsku působí, provádějí své činnosti celostátně; žádný aspekt poskytování finančních služeb nejeví známky regionální odchylky“. Předchozí praxe Komise (17) navíc v souvislosti s finančními trhy považovala relevantní zeměpisný trh za trh s celostátní působností, a to kvůli různým podmínkám hospodářské soutěže v jednotlivých členských státech a významu sítě poboček.
(42)
Podíly společnosti Posta na trhu, vypočtené se zřetelem na výše uvedené, představovaly v případě soukromých běžných účtů a vkladů 1,45 % v roce 2007, 1,38 % v roce 2008 a 1,51 % v roce 2009, zatímco podíly společnosti Posta na trhu firemních běžných účtů a vkladů byly v letech 2007, 2008 a 2009 nepatrné (0 %). Tyto údaje ukazují, že podíly na trhu v oblasti zprostředkování těchto finančních služeb jsou též malé.
(43)
Zbývající část daného trhu je rozdělena mezi ostatní banky a finanční instituce, na které se nevztahuje směrnice 2004/17/ES.
(44)
Ve svém šetření z roku 2009, které se týkalo soukromého bankovnictví (18), došel maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) k závěru, že v Maďarsku neexistují žádné větší překážky pro změnu běžného účtu, navíc bylo zjištěno, že míra změny běžného účtu je v porovnání s ostatními členskými státy EU jedna z nejvyšších.
(45)
Výhody rozsáhlé sítě společnosti Posta jsou vyvažovány rostoucím významem internetového bankovnictví.
(46)
Podle průzkumu (19) faktorů, které ovlivňují klienta při výběru banky, bylo zjištěno, že nejdůležitějšími faktory jsou spolehlivost a důvěra, blízkost a přístupnost (včetně dostupných prostředků pro výběr hotovosti) a kvalita služby. Tyto závěry rovněž potvrdily výsledky průzkumu (20) v oblasti finančních služeb a služeb běžných účtů. Podle tohoto zdroje jsou nejdůležitějším aspektem při výběru banky náklady a její pověst, zatímco snadný přístup (tj. rozsáhlá síť) se jeví méně důležitým. Dále se za důležité považuje také spektrum bankovních služeb, konkrétně dostupnost široké škály bankovních služeb, a vysoká kvalita služby. S přihlédnutím k výše uvedenému a přesto, že společnost Posta disponuje rozsáhlou sítí, existují i další kritéria, která klienti označili za podstatná (pověst banky, bankovní služby, kvalita služby) a která jsou při výběru banky v protiváze. Klienti, kteří potřebují široké spektrum služeb, by tedy váhali s výběrem poštovního běžného účtu, který nenabízí spektrum služeb, na něž jsou zvyklí, nebo s přechodem na takový účet.
(47)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(48)
Tato činnost představuje zprostředkování úvěrů poskytovaných třetími stranami, kdy společnost Posta jedná jako zprostředkovatel vícečetných zvláštních služeb. Společnost Posta nabízí soukromým klientům úvěrové produkty (bez jakýchkoli bankovních záruk, a to ani ve formě movitého ani nemovitého majetku) Erste Bank, segmentu firemních klientů pak společnost Posta nabízí produkty Magyar Fejlesztesi Bank a jedná tedy jako zprostředkovatel vícečetných zvláštních služeb.
(49)
Dotčené služby lze dále dělit podle mnoha různých faktorů, např. podle toho, za jakými účely si klienti úvěry berou, nebo podle typického klienta (spotřebitelé, malé a střední podniky, větší společnosti nebo veřejná správa). Zprostředkování soukromých úvěrů a zprostředkování firemních úvěrů lze tedy považovat za samostatné trhy produktů.
(50)
Trh produktů v oblasti zprostředkování soukromých úvěrů žadatel definuje jako trh s neomezenými hypotečními úvěry a osobními úvěry v maďarských forintech (HUF) i v cizích měnách. To není v rozporu s předchozí praxí Komise (21), kdy Komise ponechala otevřené, zda jednotlivé produkty retailového bankovnictví přestavují samostatné relevantní trhy produktů, nebo zda produkty retailového bankovnictví mohou tvořit část jediného relevantního trhu produktů.
(51)
Ve firemním sektoru nabízí společnost Posta pouze jeden typ firemního úvěrového produktu. Tento produkt obvykle nabízí jiné finanční instituce (tj. úvěrní družstva). Společnost Posta tyto produkty nenabízí prostřednictvím celé své sítě, ale jen na 45 vyhrazených místech. Žadatel se domnívá, že relevantní trh produktů ve firemním sektoru zahrnuje půjčky malým a středním podnikům nabízené úvěrovými institucemi. Jak je však uvedeno v 9. bodě odůvodnění, přesnou definici trhu lze pro účely tohoto rozhodnutí ponechat otevřenou.
(52)
Zeměpisný trh tvoří celé území Maďarska, a to prakticky ze stejných důvodů, které uvádí 41. bod odůvodnění.
(53)
Podíly společnosti Posta na definovaném trhu soukromých úvěrů představovaly v letech 2007, 2008 a 2009 méně než 0,5 %, zatímco podíly společnosti Posta na trhu firemních úvěrů byly ve stejném období nepatrné (0 %). Dostupné údaje ukazují, že podíly společnosti Posta na těchto úzce vymezených trzích jsou tak malé, že při širším vymezení trhů by byly podíly společnosti Posta na trhu ještě menší.
(54)
Zbývající část trhu je rozdělena mezi ostatní banky a finanční instituce, na které se nevztahuje směrnice o veřejných službách. Kumulované tržní podíly prvních tří konkurentů (22) na trhu soukromých půjček tvořily 52,54 % v roce 2007, 51,39 % v roce 2008 a 54,27 % v roce 2009 a na trhu firemních úvěrů 42,69 % v roce 2007, 47,36 % v roce 2008 a 48,07 % v roce 2009.
(55)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být výše zmíněné faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(56)
Společnost Posta nabízí kreditní karty vydané Erste Bank Zrt. Tento produkt je běžnou kreditní kartou, pokud jde o podmínky a nabízené služby.
(57)
V případě debetních karet jedná společnost Posta jako zprostředkovatel a nabízí drobným i firemním klientům bankovní karty vázané k běžným účtům. Společnost Posta jedná jako zprostředkovatel vícečetných zvláštních služeb, samotnou službu poskytuje Erste Bank Hungary Nyrt. Nabízené platební karty jsou běžnými debetními kartami.
(58)
Pokud jde o přijímání platebních karet, jsou poštovní provozovny vybaveny terminály POS, které umožňují výběry hotovosti prostřednictvím bankovních karet. Žadatel tvrdí, že z hlediska klientů lze stejnou službu (vyzvednutí hotovosti) získat výběrem prostřednictvím bankovního úředníka nebo na jiném terminálu POS provozovaném třetí stranou jinde než na poštovní provozovně, a že jsou tyto produkty tudíž zaměnitelné.
(59)
Komise v minulosti rozlišovala (23) ve vztahu k platebním kartám mezi dvěma hlavními činnostmi: první je vydávání karet jednotlivcům a společnostem a druhou je „získávání“ obchodníků pro přijímání platebních karet. Pokud jde o vydávání platebních karet, Komise se i v předchozích rozhodnutích (24) zabývala možností rozlišovat mezi různými typy karet, nakonec ale ponechala přesnou definici otevřenou.
(60)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, budou zohledněny tři trhy produktů, konkrétně trh kreditních karet, trh debetních karet a přijímání platebních karet.
(61)
Pokud jde o trh přijímání platebních karet, není trh produktů definovaný žadatelem tím trhem, který byl obecně vymezen předchozími rozhodnutími Komise uvedenými v 59. bodě odůvodnění. „Původní“ trh přijímání platebních karet tvoří obchodníci, kteří přijímají platby kartou. Další možný trh přijímání karet tvoří banky, které takovýmto obchodníkům služby pro přijímání karet nabízejí. Jak ale v případě společnosti Posta potvrdil maďarský Úřad pro ochranu hospodářské soutěže (GVH) (25), s přihlédnutím k tomu, že zařízení POS fungují jako bankomaty dvou bank, za které společnost Posta jedná jako zprostředkovatel, „společnost Magyar Posta pravděpodobně postupovala správně, když předložila údaje o koncentraci vycházející z koncentrace podle počtu bankomatů v provozu“.
(62)
Pokud jde o zeměpisný trh, vyplývá z předchozích věcí Komise (26), že trh platebních karet má nadále celostátní působnost, přestože se připouští, že může existovat prostor pro jeho budoucí rozšíření. V tomto případě se za zeměpisný trh považuje celé území Maďarska.
(63)
V období 2007-2009 tvořil podle žadatele podíl společnosti Posta na trhu kreditních karet méně než 1 %, na trhu debetních karet méně než 3 % a na trhu přijímání platebních karet méně než 6 %.
(64)
Podle maďarského Úřadu pro ochranu hospodářské soutěže (27) z nedávné studie, kterou tento orgán provedl společně s Maďarskou národní bankou, vyplývá, že z celkového počtu 24 bank, které vydávají debetní karty, činí podíl 5 největších bank na trhu v oblasti vydávání debetních karet asi 82 %. Stejný zdroj uvádí, že trh vydávání kreditních karet je méně koncentrovaný, z 18 bank, které vydávají kreditní karty, má největších 7 bank kumulovaný 68 % podíl na trhu. Podle žadatele je stupeň koncentrace stejně vysoký i v sektoru přijímání kreditních karet, tři čtvrtiny z celkového počtu bankomatů provozují čtyři banky.
(65)
S ohledem na malé podíly společnosti Posta na trhu a přítomnost jiných bank a finančních institucí, která na činnost společnosti Posta vytváří konkurenční tlak, můžeme dospět k závěru, že pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta hospodářské soutěži.
(66)
Do této kategorie služeb patří prodej finančních nástrojů a uvádění zvláštních investičních produktů na trh. Nabízenými finančními nástroji jsou státní dluhopisy, investiční fondy Erste Befektetesi Zrt., jiné cenné papíry a zvláštní spoření pro domácnosti v zastoupení Fundamenta Lakaskassza Zrt. a OTP Lakastakarekpenztar Zrt., které společnost Posta nabízí jako zprostředkovatel.
(67)
V předchozích případech ponechala Komise otevřenou otázku, zda tyto jednotlivé služby mohou tvořit samostatné trhy produktů (28). Bez ohledu na vymezení dotyčného alternativního trhu bude definice v tomto případě ponechána otevřená, protože v souvislosti se službami, které společnost Posta poskytuje jako zprostředkovatel, není důvod k obavám z ohrožení hospodářské soutěže.
(68)
Pokud jde o zeměpisnou působnost, Komise se domnívala (29), že většina tržních segmentů má mezinárodní působnost, některé segmenty však byly analyzovány z celostátního hlediska (30). Přesná definice zeměpisného trhu bude ponechána otevřená, pro účely tohoto případu bude za zeměpisný trh považováno území Maďarska.
(69)
V období 2007-2009 byl podíl společnosti Posta na trhu státních dluhopisů nižší než 4 %, na trhu investičních jednotek 3-9 %, na trhu dluhopisů méně než 2 % a na trhu spoření pro domácnosti méně než 4 %.
(70)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta na investičním trhu hospodářské soutěži.
(71)
Pošta nabízí životní pojištění v zastoupení Magyar Posta Eletbiztosito Zrt. a neživotní pojištění v zastoupení Magyar Posta Biztosito Zrt.
(72)
Ve svých předchozích rozhodnutích (31) Komise rozlišovala tři obecné kategorie pojištění, konkrétně životní pojištění, neživotní pojištění a zajištění. Dále bylo zjištěno, že z hlediska žadatele lze životní a neživotní pojištění ještě rozdělit na trhy jednotlivých produktů podle různých typů krytých rizik. Pokud jde o životní pojištění, rozlišovala Komise v předchozích rozhodnutích tyto segmenty: životní pojištění jednotlivců, životní pojištění skupin a jednorázové životní pojištění, nebo případně ochranu jednotlivců, ochranu skupin, osobní penze, skupinové penze, úspory a investice (32). Pokud jde o neživotní pojištění, rozlišovala Komise v předchozích rozhodnutích mj. pojištění motorových vozidel, pojištění proti požáru, dopravní pojištění, pojištění zdraví, pojištění majetku, pojištění obecné občanskoprávní odpovědnosti, úrazové pojištění, pojištění právní ochrany, pojištění pracovních úrazů a pojištění úvěru (33). Důvody na straně poskytovatelů však mohly vést k rozšíření trhů produktů. Pro účely tohoto rozhodnutí lze přesnou definici trhu produktů ponechat otevřenou.
(73)
Komise v minulosti rovněž analyzovala distribuci pojistných produktů a potvrdila, že relevantní trh pro distribuci neživotního i životního pojištění by tvořily všechny vnější (tj. třetí strany nebo nevlastněné) distribuční kanály, např. obchodníci s cennými papíry, zástupci a další zprostředkovatelé (34). Pro účely tohoto rozhodnutí lze však přesnou definic trhu produktů ponechat otevřenou.
(74)
Pokud jde o zeměpisný trh, vymezila Komise ve svých předchozích rozhodnutích (35) trhy životního pojištění jako celostátní, a to na základě celostátních distribučních kanálů, zavedené struktury trhu, finančních omezení a různých regulačních rámců. Stejný přístup se použije v tomto případě, za zeměpisný trh bude považováno celé území Maďarska.
(75)
V období 2007-2009 odpovídal podíl společnosti Posta na trhu produktů životního pojištění méně než 5 % (36) a na trhu produktů neživotního pojištění méně než 1 % (37). Tyto údaje ukazují, že podíly na trhu v oblasti zprostředkování pojištění jsou též malé.
(76)
Kumulovaný tržní podíl tři největších konkurentů činil ve stejném období na trhu produktů životního pojištění 52,29 %, 51,08 % a 50,1 %, na trhu produktů neživotního pojištění pak 54,84 %, 52,56 % a 51,66 %.
(77)
Pro účely tohoto rozhodnutí, aniž je dotčeno právo hospodářské soutěže, by měly být tyto faktory považovány za známku přímého vystavení činnosti společnosti Posta na trhu pojištění hospodářské soutěži.
IV. ZÁVĚRY
(78)
Vzhledem k faktorům zkoumaným v 11. až 77. bodě odůvodnění lze mít za to, že podmínka přímého vystavení hospodářské soutěži stanovená v čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES je v Maďarsku splněna, pokud jde o tyto činnosti:
a)
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet;
b)
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu;
c)
služby spojené s převodem peněz;
d)
zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb;
e)
zprostředkování úvěrů;
f)
zprostředkování a přijímání platebních karet vydaných úvěrovými institucemi;
g)
zprostředkování investic a spoření pro zvláštní účely v zastoupení jiných institucí;
h)
zprostředkování pojistných produktů.
(79)
Jelikož podmínka neomezeného přístupu na trh je také splněna, směrnice 2004/17/ES by se neměla použít v případě, kdy zadavatelé zadávají zakázky určené pro umožnění služeb uvedených v 78. bodě odůvodnění, které mají být poskytovány v Maďarsku, ani v případě, jsou-li pořádány veřejné soutěže s ohledem na výkon této činnosti v Maďarsku.
(80)
Finanční služby prováděné společností Posta jsou pomocnými službami v rámci poštovních služeb podle čl. 6 odst. 2 písm. b) směrnice 2004/17/ES. Tato žádost o udělení výjimky se nevztahuje na poštovní služby prováděné společností Posta, pro tyto činnosti se tedy nadále používá směrnice 2004/17/ES. V této souvislosti je třeba upozornit na to, že zakázky zahrnující více činností se řídí ustanoveními článku 9 směrnice 2004/17/ES. To znamená, že zadává-li zadavatel „smíšenou“ zakázku, tedy zakázku určenou k vykonávání jak činností vyňatých z oblasti působnosti směrnice 2004/17/ES, tak činností, které vyňaty nejsou, je třeba dbát na to, pro které činnosti je zakázka především zamýšlena. V případě smíšené zakázky, jejímž hlavním účelem je podpora poštovních činností, se uplatňují ustanovení směrnice 2004/17/ES. Není-li objektivně možné určit, pro kterou činnost je zakázka především zamýšlena, zadává se v souladu s pravidly uvedenými v čl. 9 odst. 2 a 3 směrnice 2004/17/ES.
(81)
Toto rozhodnutí je založeno na právním a skutkovém stavu z července až října 2011, jak se jeví na základě informací předložených společností Magyar Posta a maďarským Úřadem pro ochranu hospodářské soutěže Rozhodnutí lze revidovat, pokud by v případě zásadních změn právní či skutkové situace došlo k tomu, že by nebyly splněny podmínky pro uplatnění čl. 30 odst. 1 směrnice 2004/17/ES.
(82)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Poradního výboru pro veřejné zakázky,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Směrnice 2004/17/ES se nevztahuje na zakázky zadané zadavateli, které mají v Maďarsku umožnit vykonávání níže uvedených služeb:
a)
služby umožňující vložení hotovosti na platební účet;
b)
služby umožňující výběry hotovosti z platebního účtu;
c)
služby spojené s převodem peněz;
d)
zprostředkování běžných účtů a souvisejících produktů a služeb;
e)
zprostředkování úvěrů;
f)
zprostředkování a přijímání platebních karet vydaných úvěrovými institucemi;
g)
zprostředkování investic a spoření pro zvláštní účely v zastoupení jiných institucí;
h)
zprostředkování pojistných produktů.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Maďarské republice v souladu se Smlouvami.
V Bruselu dne 16. prosince 2011.
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI
z dnia 16 grudnia 2011 r.
wyłączająca niektóre usługi finansowe w sektorze pocztowym na Węgrzech z zakresu stosowania dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 9197)
(Jedynie tekst w języku węgierskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2011/875/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującą procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (1), w szczególności jej art. 30 ust. 5 i 6,
uwzględniając wniosek złożony za pośrednictwem poczty przez Magyar Posta, otrzymany dnia 24 czerwca 2011 r.,
a także mając na uwadze, co następuje:
I. FAKTY
(1)
Dnia 24 czerwca 2011 r. Komisja otrzymała wniosek zgodnie z art. 30 ust. 5 dyrektywy 2004/17/WE, przekazany Komisji za pośrednictwem poczty. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje do wnioskodawcy oraz do węgierskiego organu ochrony konkurencji pocztą elektroniczną z dnia 8 sierpnia 2011 r. Odpowiedzi otrzymano odpowiednio dnia 2 września i dnia 15 września 2011 r. Wniosek złożony przez Magyar Posta (zwaną dalej „Posta”) dotyczy różnych usług finansowych świadczonych przez Posta i składa się z dwóch części, a mianowicie dotyczących usług płatniczych i usług świadczonych w imieniu innych instytucji finansowych. Z kolei każda część dotyczy różnych usług finansowych, które zostały sklasyfikowane w ramach następujących kategorii zdefiniowanych przez Posta:
Usługi płatnicze
1.
Dotychczasowe usługi własne
1.1.
Usługi umożliwiające wpłatę gotówki na rachunek płatniczy (opłacanie rachunków i ekspresowe opłacanie rachunków)
1.2.
Usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku płatniczego (dostarczanie gotówki oraz usługi wypłaty rent i emerytur)
1.3.
Przekazy pieniężne (krajowe przekazy pieniężne, międzynarodowe przekazy pieniężne i przekazy pieniężne Western Union - realizowane w imieniu innych podmiotów)
2.
Obsługa rachunków oraz pokrewne usługi płatnicze, których świadczenie przewiduje się w przyszłości
2.1.
Usługi umożliwiające wpłatę gotówki na rachunek płatniczy, jak również operacje wymagane do korzystania z rachunku płatniczego
2.2.
Usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku płatniczego, jak również operacje wymagane do korzystania z rachunku płatniczego
2.3.
Realizowanie transakcji płatności między rachunkami płatniczymi
2.4.
Wydawanie instrumentów płatniczych zastępujących karty
Usługi realizowane w imieniu innych podmiotów
3.1.
Pośrednictwo w zakresie rachunków bieżących oraz pokrewnych produktów i usług (obsługa rachunków osób indywidualnych i firm oferowana w imieniu instytucji kredytowych, w tym przyjmowanie i przekazywanie zleceń płatniczych do realizacji, jak również usługi pośrednictwa w zakresie lokat na żądanie oraz lokat terminowych powiązanych z rachunkiem bankowym)
3.2.
Pośrednictwo kredytowe realizowane w imieniu instytucji kredytowych
3.3.
Pośrednictwo i akceptacja kart płatniczych, realizowane w imieniu instytucji kredytowych (akceptacja kart kredytowych, kart debetowych, kart bankowych oraz terminale płatnicze)
3.4.
Pośrednictwo w zakresie inwestycji i oszczędności celowych w imieniu innych podmiotów:
a)
sprzedaż instrumentów finansowych (skarbowe papiery wartościowe, fundusze inwestycyjne i inne papiery wartościowe);
b)
pośrednictwo w zakresie produktów oszczędnościowych na cele budowlane
3.5.
Pośrednictwo w zakresie produktów ubezpieczeniowych: (ubezpieczenia na życie i pozostałe)
(2)
Według informacji zawartych we wniosku (2), sieć Posta składa się z ponad 2 600 stałych placówek pocztowych. Nie wszystkie usługi wymienione we wniosku są jednak świadczone we wszystkich placówkach (3). Łączna liczba oddziałów instytucji kredytowych działających obecnie na terytorium Węgier wynosi 4 605. Według Giro Zrt największy jest OTP Bank posiadający 809 oddziałów, za nim plasują się: K&H Bank Zrt. (377 oddziałów), CIB Bank Zrt. (218 oddziałów), Raiffeisen Bank Zrt. (180 oddziałów) i Erste Bank Hungary Nyrt. (145 oddziałów). Każdy z ośmiu największych banków sektora instytucji kredytowych posiada ponad 100 oddziałów, a ponadto funkcjonują 22 małe i średnie banki, 10 oddziałów instytucji kredytowych oraz 138 instytucji kredytowych mających strukturę spółdzielczą, przy czym największe z nich dysponują siecią 20-40 oddziałów. W porównaniu międzynarodowym na podstawie danych Europejskiego Banku Centralnego, Blue Book z 2007 r. (4), plasuje to Węgry pośrodku rankingu pod względem liczby oddziałów przypadających na jednego mieszkańca.
II. RAMY PRAWNE
(3)
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. c) dyrektywy 2004/17/WE dyrektywa ta obejmuje świadczenie usług finansowych określonych w lit. c) tiret czwarte tylko w zakresie, w jakim usługi te są świadczone przez podmioty świadczące także usługi pocztowe w rozumieniu lit. b) przedmiotowego przepisu. Posta jest jedynym podmiotem zamawiającym na Węgrzech, który oferuje przedmiotowe usługi.
(4)
Artykuł 30 dyrektywy 2004/17/WE stanowi, że zamówienia mające na celu umożliwienie prowadzenia jednego z rodzajów działalności objętych dyrektywą nie podlegają dyrektywie, jeżeli w państwie członkowskim, w którym ta działalność jest wykonywana, bezpośrednio podlega ona konkurencji na rynkach, do których dostęp nie jest ograniczony. Bezpośrednie podleganie konkurencji ocenia się na podstawie obiektywnych kryteriów, uwzględniając specyfikę danego sektora. Dostęp do rynku uznaje się za nieograniczony, jeżeli państwo członkowskie wdrożyło i stosuje właściwe przepisy prawa wspólnotowego otwierające dany sektor lub jego część. Jeżeli w załączniku XI do dyrektywy nie wymieniono właściwych przepisów wspólnotowych, tak jak ma to miejsce w przypadku przedmiotowych usług określonych w niniejszej decyzji, wówczas zgodnie z art. 30 ust. 3 akapit drugi „należy wykazać, że dostęp do danego rynku jest wolny de facto i de iure”.
(5)
W odniesieniu do usług finansowych należy przypomnieć, że na poziomie unijnym przyjęto szereg przepisów mających na celu liberalizację tworzenia i świadczenia usług w tym sektorze (5). W odniesieniu do usług płatniczych należy zaznaczyć, że Węgry dokonały całkowitej i terminowej transpozycji dyrektywy 2007/64/WE w sprawie usług płatniczych na mocy ustawy LXXXV/2009 o prowadzeniu działalności w zakresie usług płatniczych.
(6)
Węgry wdrożyły przepisy unijne w sprawie liberalizacji przepływów kapitału i swobody świadczenia usług oraz odnośne przepisy w sprawie liberalizacji rynków finansowych. Węgry spełniły ponadto wymogi ustanowione w planie działań w zakresie usług finansowych. Węgierski rynek instytucji kredytowych i usług płatniczych jest dobrze uregulowany. Zgodnie z ustawą CXII: 1996 o instytucjach kredytowych i przedsiębiorstwach finansowych (ustawa bankowa), usługi finansowe i działalność pomocnicza podlegają zatwierdzeniu. Zgodnie z ustawą CXXXVII/2007 o firmach inwestycyjnych i podmiotach prowadzących obrót towarowy oraz o przepisach regulujących ich działalność, usługi inwestycyjne mogą być świadczone wyłącznie przez firmy inwestycyjne i instytucje kredytowe. Ustawa LX/2003 o zakładach ubezpieczeń i działalności ubezpieczeniowej stanowi, że działalność ubezpieczeniową mogą prowadzić wyłącznie zakłady ubezpieczeń. Posta została zatwierdzona jako podmiot świadczący usługi finansowe przez węgierską Komisję Nadzoru Finansowego z zastrzeżeniem niniejszego wniosku. Każda instytucja spełniająca przepisy w zakresie ostrożnego działania i skutecznego nadzoru może uzyskać zatwierdzenie na potrzeby świadczenia tych usług. Świadczenie usług finansowych lub działalności pomocniczej względem usług finansowych, jak również usług inwestycyjnych i usług ubezpieczeniowych jest otwarte również dla przedsiębiorstw niebędących rezydentami za pośrednictwem oddziałów, pod warunkiem że posiadają one zatwierdzenie właściwego organu nadzoru w państwie, w którym mają swoją siedzibę. Wymóg posiadania węgierskiego oddziału nie ma zastosowania do instytucji finansowych mających siedzibę w państwie członkowskim EOG, ponieważ instytucje te mogą świadczyć swoje usługi w trybie transgranicznym.
(7)
Uwzględniając w należyty sposób fakty określone w motywach 5 i 6, można przyjąć, że warunek ustanowiony w art. 30 ust. 3 w odniesieniu do wolnego dostępu do rynku można uznać za spełniony.
(8)
Oceny, czy działalność bezpośrednio podlega konkurencji, należy dokonać na podstawie różnych czynników, z których żaden nie jest sam w sobie decydujący. W odniesieniu do rynków, których dotyczy niniejsza decyzja, jednym z kryteriów, które należy uwzględnić, jest udział w rynku najważniejszych podmiotów działających na danym rynku. Innym kryterium jest stopień koncentracji na tych rynkach i/lub wskaźnik odbiorców zmieniających dostawcę. Jako że warunki dla różnych rodzajów działalności objętych niniejszą decyzją są odmienne, przy ocenie sytuacji konkurencyjnej należy uwzględnić odmienną sytuację na poszczególnych rynkach.
(9)
Mimo iż w niektórych przypadkach można przewidzieć węższą lub szerszą definicję rynku, dokładna definicja rynku właściwego może pozostać otwarta do celów niniejszej decyzji pod względem liczby usług wymienionych we wniosku złożonym przez Posta w takim zakresie, w jakim wynik analizy pozostaje taki sam bez względu na to, czy opiera się na węższej czy na szerszej definicji.
(10)
Niniejsza decyzja pozostaje bez uszczerbku dla stosowania zasad konkurencji.
III. OCENA
(11)
We wniosku wymieniono dwie odrębne kategorie usług płatniczych, a mianowicie: A) usługi dotychczasowe oraz B) usługi, których wprowadzenie jest planowane na 2012 r. Do celów przeprowadzenia oceny związanej z niniejszą decyzją uwzględnione zostaną wyłącznie usługi dotychczasowe, gdyż nie istnieją istotne dowody materialne dotyczące skutków planowanych usług po ich ewentualnym wprowadzeniu.
(12)
Dotychczasowe usługi płatnicze świadczone przez Posta to usługi umożliwiające wpłatę gotówki na rachunek płatniczy oraz usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku bankowego, gdzie Posta występuje w roli pośrednika, a także przekazy pieniężne (usługi w zakresie krajowych i zagranicznych przekazów pieniężnych świadczone samodzielnie oraz usługi w zakresie przekazów pieniężnych Western Union świadczone w charakterze pośrednika).
(13)
Celem niniejszej decyzji jest określenie, czy usługi oferowane przez Posta podlegają konkurencji (na rynkach, do których jest swobodny dostęp) w takim stopniu, który mógłby gwarantować - również w przypadku braku dyscypliny określonej szczegółowymi zasadami udzielania zamówień zawartymi w dyrektywie 2004/17/WE - że zamówienia udzielane przez Posta do celów prowadzenia tych rodzajów działalności, o których tutaj mowa, byłyby udzielane w sposób przejrzysty i niedyskryminujący, w oparciu o kryteria umożliwiające wskazanie rozwiązania ogólnie najkorzystniejszego pod względem ekonomicznym. W tym celu należy więc zbadać, czy banki i inne instytucje finansowe mają możliwość wywierania presji konkurencyjnej na Posta.
(14)
Głównymi konkurentami Posta na rynku usług płatniczych są banki i inne instytucje finansowe nieobjęte przepisami dyrektywy 2004/17/WE, gdyż nie są one podmiotami zamawiającymi w rozumieniu tej dyrektywy i/lub nie świadczą usług finansowych wraz z usługami pocztowymi.
(15)
Metody płatności oferowane przez banki są ogólnie bardziej atrakcyjne niż metody papierowe i/lub gotówkowe, a ponadto są one ogólnie dostępne. Według danych GfK Hungaria (6) liczba użytkowników usług bankowości internetowej wzrosła o 200 000 do końca 2010 r. w porównaniu z rokiem poprzednim do poziomu 1 miliona użytkowników, a dynamika wzrostu rośnie. Równocześnie, według danych z tego samego źródła, spada liczba osób preferujących załatwianie spraw bankowych osobiście - jedna czwarta wszystkich klientów przestała odwiedzać oddziały banków w celu załatwienia spraw bankowych.
(16)
Rynkiem produktowym określonym przez wnioskodawcę jest rynek usług płatniczych świadczonych przez instytucje kredytowe oraz innych dostawców usług płatniczych, natomiast za odnośny rynek geograficzny uznaje się rynek ogólnokrajowy. Węgierski organ ochrony konkurencji (GVH) wskazał, że chociaż nie dysponuje pełnymi informacjami i danymi, aby móc prawidłowo i precyzyjnie zdefiniować rynek produktowy, definicja odnośnego rynku produktowego przedstawiona przez wnioskodawcę „może być do przyjęcia”. Jeżeli chodzi o rynek geograficzny, przy tym samym zastrzeżeniu GVH wskazał, że „nie są mu znane żadne dowody wskazujące, że rynkiem geograficznym nie miałoby być całe terytorium Węgier”.
(17)
Do celów niniejszej decyzji nie będzie dokonywane dalsze rozróżnienie rynku usług płatniczych na rynki produktów detalicznych i hurtowych, gdyż wynik analizy pozostaje w przeważającym stopniu taki sam bez względu na to, czy opiera się na węższej czy szerszej definicji.
(18)
Odwołując się do stopnia koncentracji rynku płatniczego, węgierski organ ochrony konkurencji stwierdza, że prawdopodobnie „5-6 głównych banków, wraz z Magyar Posta, posiada bardzo duży łączny udział w rynku detalicznych usług płatniczych i być może podmioty te zagospodarowały większość rynku. Rynek hurtowy jest być może mniej skoncentrowany ze względu na obecność kilku innych instytucji finansowych”.
(19)
Usługi te pozwalają klientom dokonywać płatności za nabytą usługę lub towar. Są one wykorzystywane przez osoby prywatne do regulowania zobowiązań płatniczych, w szczególności do dokonywania płatności za usługi komunalne, telekomunikacyjne, finansowe, ubezpieczeniowe, usługi związane z dostawami do domu, do płacenia podatków itp.
(20)
Głównym czynnikiem definiującym odnośny rynek produktowy jest ustalenie zakresu produktów substytucyjnych, czyli alternatywnych sposobów regulowania zobowiązań płatniczych przez klientów. Wnioskodawca uznaje więc, że odnośny rynek produktowy obejmuje wpłaty gotówkowe na rachunki bankowe w bankach lub za pośrednictwem bankomatów (7), płatności kartą oraz przelewy między rachunkami bankowymi (przelewy proste oraz automatycznie realizowane polecenia zapłaty).
(21)
Jeżeli chodzi o zmianę wykorzystywanych metod płatności, węgierski organ ochrony konkurencji (GVH) potwierdził, że „główne przedsiębiorstwa komunalne oraz inni dostawcy usług zwykle oferują różne metody płatności swoim klientom z możliwością łatwego przełączania się między nimi. Jak się wydaje, istnieje również tendencja do zachęcania klientów do korzystania z elektronicznych metod płatności zamiast metod papierowych i gotówkowych”. W tym kontekście zauważa się wzrost korzystania z bankowości internetowej. Jak wskazano jednak w motywie 9, do celów niniejszej decyzji dokładna definicja może pozostać otwarta.
(22)
Udział Posta w rynku usług umożliwiających wpłaty gotówkowe na rachunki płatnicze, obliczony jako odsetek całego rynku zgodnie z definicją, wynosił (8) 3,91 % w 2007 r., 3,88 % w 2008 r. i 4,14 % w 2009 r. Jeżeli chodzi zarówno o liczbę, jak i o wartość, należy zauważyć, że liczba transakcji realizowanych przez Posta oraz ich wartość zmalała w 2009 r. w porównaniu z poprzednimi dwoma latami (9).
(23)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji.
(24)
Usługi umożliwiające wypłaty gotówkowe polegają na tym, że posiadacz autoryzuje płatność ze swojego rachunku płatniczego na rzecz strony trzeciej. W chwili obecnej w zakres takich usług wchodzi dostarczanie gotówki oraz usługa wypłaty rent i emerytur. Głównymi trasatami są skarb państwa i władze samorządowe wykorzystujące to narzędzie do wypłaty zasiłków rodzinnych, świadczeń socjalnych, zasiłków dla bezrobotnych itd. W przypadku płatności dokonywanych przez organy władzy odbiorca płatności ma możliwość otrzymania kwot na rachunek bankowy lub otrzymania ich w postaci przekazu pocztowego. W przypadku wypłat rent i emerytur odbiorcy mają również możliwość otrzymania części kwoty na swój rachunek, a pozostałej części w gotówce. W dowolnym momencie możliwa jest również zmiana trybu wypłaty z dostarczenia gotówki przez pocztę na przelew bankowy i odwrotnie, na podstawie prostego wniosku złożonego do centralnego zakładu krajowych emerytur i rent.
(25)
Państwo węgierskie, za pośrednictwem Narodowego Banku Węgier, prowadzi politykę mającą na celu zmniejszenie liczby transakcji gotówkowych i wspieranie rozwoju elektronicznych metod płatności oraz związanej z tym infrastruktury. Podmioty korporacyjne mają obowiązek dokonywania płatności za pośrednictwem rachunków płatniczych, a wynagrodzenia urzędników państwowych są przelewane na rachunki bankowe. Według badania (10) przeprowadzonego niedawno przez Narodowy Bank Węgier, obecnie połowę rent i emerytur pochodzących z kasy państwowej wypłaca się za pośrednictwem środków innych niż płatności pocztowe, a zgodnie z wnioskiem (11) zarówno liczba, jak i łączna wartość rent i emerytur wypłacanych za pośrednictwem Posta stale malała w ostatnich latach.
(26)
Z powyższych względów przekazanie płatności między rachunkami płatniczymi (przekazy zwykłe i przekazy grupowe), wypłaty gotówkowe dokonywane za pomocą kart bankowych w bankomatach i terminalach płatniczych (12), jak również wypłaty gotówkowe w okienku bankowym są uznawane za odnośny rynek produktowy w przypadku usług umożliwiających wypłatę gotówki z rachunku płatniczego.
(27)
W przypadku powyższych usług, do celów płatności na rzecz osób posiadających rachunek bankowy, płatności dokonywane między rachunkami płatniczymi (transakcje zwykłe oraz przekazy grupowe, w przypadku których z jednego rachunku dokonywane są płatności na rzecz kilku osób) można uznać za produkty substytucyjne. Również w tym przypadku na potrzeby niniejszej decyzji dokładna definicja może pozostać otwarta.
(28)
Udział Posta w rynku usług umożliwiających wypłatę gotówki z rachunku płatniczego, obliczony jako procent ogółu usług substytucyjnych, wynosił (13) 2,44 % w 2007 r., 2,49 % w 2008 r. i 2,61 % w 2009 r. Jeżeli chodzi zarówno o liczbę, jak i o wartość, należy odnotować, iż liczba oraz łączna wartość transakcji realizowanych przez Posta wykazywały tendencję spadkową w ostatnich trzech latach, dla których dostępne są dane, a mianowicie 2007, 2008 i 2009 (14).
(29)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji.
(30)
Świadczone przez Posta usługi w zakresie przekazów pieniężnych są ogólnie wykorzystywane w przypadku płatności dokonywanych między osobami indywidualnymi. Odnośnymi usługami są przekazy pieniężne krajowe i przekazy pieniężne zagraniczne świadczone przez Posta we własnym imieniu oraz przekazy pieniężne Western Union dostępne w wymiarze krajowym i zagranicznym jako sposób przesyłania pieniędzy w czasie rzeczywistym.
(31)
W przypadku przekazów krajowych dokonywanych zarówno w imieniu własnym Posta, jak i w imieniu Western Union, wnioskodawca uznaje, że transakcje między rachunkami płatniczymi są substytutami dla przekazów pieniężnych, w przypadku gdy odbiorca płatności posiada rachunek płatniczy. W konsekwencji rynek dokonywanych na Węgrzech płatności między rachunkami można uznać za odnośny rynek produktowy w przypadku krajowych przelewów pieniężnych, mimo iż dokładna definicja może pozostać otwarta.
(32)
Odpowiednio obliczone udziały Posta w rynku w latach 2007, 2008 i 2009 wyniosły poniżej 1 %.
(33)
W przypadku międzynarodowych przekazów pieniężnych działalność prowadzoną przez Posta i Western Union uznano za bliskie substytuty. Ponadto płatności dokonywane za pośrednictwem rachunków płatniczych są uznawane za produkty substytucyjne, w związku z czym wnioskodawca uznaje płatności transgraniczne dokonywane między rachunkami płatniczymi za odnośny rynek produktowy. Dokładna definicja rynku właściwego może jednak pozostać otwarta.
(34)
Udział Posta w rynku, obliczony na tej podstawie, wynosił 0,5 % w latach 2007, 2008 i 2009.
(35)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji.
(36)
Wniosek o wyłączenie dotyczy również niektórych rodzajów działalności Posta realizowanych w imieniu innych podmiotów w związku z określonymi usługami finansowymi, w przypadku których Posta występuje w roli pośrednika.
(37)
Wniosek o wyłączenie obejmuje pośrednictwo w zakresie rachunków bieżących oraz pokrewnych produktów i usług, a mianowicie: obsługę rachunków osób indywidualnych i firm oferowaną w imieniu instytucji kredytowych, w tym przyjmowanie i przekazywanie zleceń płatniczych do realizacji, jak również usługi pośrednictwa w zakresie lokat na żądanie i oraz lokat terminowych powiązanych z rachunkiem bankowym.
(38)
Produkty i usługi finansowe oferowane przez Posta jako pośrednika są świadczone przez Erste Bank i OTP Bank. Posta oferuje ponadto produkty depozytowe w swoim własnym imieniu.
(39)
W dotychczasowej praktyce Komisji (15) rozróżniano bankowość detaliczną i bankowość korporacyjną. Bankowość detaliczna jest definiowana jako ogół usług bankowych na rzecz osób fizycznych i bardzo małych podmiotów gospodarczych, natomiast bankowość korporacyjna obejmuje ogólnie usługi bankowe na rzecz dużych klientów korporacyjnych oraz małych i średnich przedsiębiorstw. W poprzednich decyzjach (16) dotyczących sektora bankowości detalicznej Komisja nie rozstrzygała jednak, czy poszczególne produkty bankowości detalicznej stanowią odrębne rynki produktowe, czy też kilka produktów bankowości detalicznej może stanowić część jednego odnośnego rynku produktowego.
(40)
Odnośny rynek produktowy należy wyróżniać na podstawie miejsca w łańcuchu dystrybucji (wyższy szczebel - oferowanie rachunków bieżących wraz z powiązanymi produktami i usługami oraz niższy szczebel - pośrednictwo w zakresie rachunków bieżących wraz z powiązanymi produktami i usługami). W przypadku działalności polegającej na pośrednictwie w zakresie detalicznych rachunków płatniczych za odnośny rynek produktowy można uznać rynek pośrednictwa w zakresie detalicznych rachunków bieżących i produktów depozytowych. W przypadku działalności polegającej na pośrednictwie w zakresie korporacyjnych rachunków płatniczych za odnośny rynek produktowy można uznać rynek pośrednictwa w zakresie korporacyjnych rachunków bieżących i produktów depozytowych. Zgodnie z motywem 9 niniejszej decyzji, nie zachodzi jednak konieczność definiowania rynku właściwego.
(41)
Wnioskodawca definiuje rynek geograficzny jako całe terytorium Węgier. Węgierski organ ochrony konkurencji (GVH) potwierdził, że „do celów niniejszego przypadku, wszystkie instytucje finansowe obecne na Węgrzech prowadzą swoją działalność w skali całego kraju; nie ma oznak odchylenia regionalnego w żadnym z aspektów świadczenia usług finansowych”. Ponadto w dotychczasowej praktyce Komisji (17) w związku z rynkami finansowymi uznawano, że odnośny rynek geograficzny ma zasięg krajowy ze względu na odmienne warunki konkurencji w ramach poszczególnych państw członkowskich oraz znaczenie sieci oddziałów.
(42)
Udziały Posta w rynku, obliczone na podstawie powyższych informacji, przedstawiają się następująco: w przypadku detalicznych rachunków bieżących i lokat - 1,45 % w 2007 r., 1,38 % w 2008 r. i 1,51 % w 2009 r., natomiast na rynku rachunków bieżących i lokat dla firm udziały Posta w rynku w latach 2007, 2008 i 2009 były znikome (0 %). Liczby te wskazują, że udziały w rynku w przypadku pośrednictwa związanego z tymi usługami finansowymi są również niskie.
(43)
Pozostałą część rynku dzielą między siebie pozostałe banki i instytucje finansowe, które nie podlegają przepisom dyrektywy 2004/17/WE.
(44)
W swoim badaniu bankowości detalicznej z 2009 r. (18) węgierski organ ochrony konkurencji (GVH) ustalił, że na Węgrzech nie istnieją poważne przeszkody utrudniające zmianę rachunku, a ponadto zaobserwowano, że wskaźnik skłonności do zmiany rachunków bieżących jest jednym z najwyższych w porównaniu z pozostałymi państwami członkowskimi UE.
(45)
Przeciwwagę dla zalet rozległej sieci Posta stanowi rosnące znaczenie bankowości internetowej.
(46)
Według badania (19) dotyczącego czynników wpływających na wybór banku przez klientów najważniejszymi czynnikami okazały się rzetelność i zaufanie, bliskość i dostępność (w tym dostępność sposobów dokonania wypłaty gotówki) oraz jakość obsługi. Wnioski te znalazły również swoje potwierdzenie w wynikach badania (20) dotyczącego usług finansowych i usług związanych z rachunkiem bieżącym. Według tego źródła najważniejszym aspektem przy wyborze banku jest koszt oraz renoma, podczas gdy łatwy dostęp (m.in. rozległa sieć) wydają się mieć mniejsze znaczenie. Za ważne uznano ponadto również spektrum usług bankowych, czyli dostępność szerokiej oferty usług bankowych, jak również wysoką jakość obsługi. Z tego względu, choć Posta posiada rozległą sieć, inne kryteria określone przez klientów jako istotne (renoma banku, usługi bankowe, jakość obsługi) stanowią przeciwwagę przy wyborze banku. Klienci, których potrzeby obejmują szeroki zakres usług, niechętnie braliby więc pod uwagę wybór konta pocztowego lub zmianę na konto pocztowe, które nie oferuje tradycyjnego zakresu usług.
(47)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji.
(48)
Działalność ta polega na pośrednictwie przy kredytach udzielanych przez strony trzecie, w przypadku których Posta występuje jako pośrednik wielu usług specjalnych. Posta oferuje produkty kredytowe (bez wymogu zabezpieczenia na majątku ruchomym bądź na nieruchomościach) udzielane klientom detalicznym przez Erste Bank, natomiast w sektorze przedsiębiorstw Posta oferuje produkt Magyar Fejlesztesi Bank, występując jako pośrednik wielu usług specjalnych.
(49)
Usługi, o których tutaj mowa, można podzielić na wiele różnych sposobów, według czynników takich jak cel, na który zaciągany jest kredyt lub typowy klient (konsumenci, MŚP, większe przedsiębiorstwa lub administracja publiczna). Z tego względu detaliczne pośrednictwo kredytowe i korporacyjne pośrednictwo kredytowe można uznać za odrębne rynki produktowe.
(50)
Rynek produktowy dla detalicznego pośrednictwa kredytowego został zdefiniowany przez wnioskodawcę jako rynek nieograniczonych kredytów hipotecznych i kredytów indywidualnych, udzielanych zarówno w węgierskich forintach, jak i w walutach obcych. Nie stoi to w sprzeczności z dotychczasową praktyką Komisji (21), zgodnie z którą Komisja nie rozstrzygała, czy poszczególne produkty bankowości detalicznej stanowią odrębne odnośne rynki produktowe, czy też kilka produktów bankowości detalicznej może stanowić część jednego odnośnego rynku produktowego.
(51)
W sektorze przedsiębiorstw Posta oferuje tylko jeden rodzaj produktu kredytowego dla przedsiębiorstw. Produkt ten jest oferowany standardowo przez inne instytucje finansowe (np. spółdzielcze kasy oszczędnościowe). Posta oferuje ten produkt w 45 wyznaczonych placówkach, lecz nie w całej swojej sieci. Odnośny rynek produktowy dla sektora przedsiębiorstw obejmuje zdaniem wnioskodawcy kredyty dla MŚP oferowane przez instytucje kredytowe. Jak wskazano jednak w motywie 9, do celów niniejszej decyzji dokładna definicja rynku może pozostać otwarta.
(52)
Rynkiem geograficznym jest całe terytorium Węgier, zasadniczo z tych samych powodów co powody wskazane w motywie 41.
(53)
Udział Posta w rynku kredytów detalicznych zgodnie z definicją wynosił poniżej 0,5 % w latach 2007, 2008 i 2009, podczas gdy udział w rynku kredytów dla przedsiębiorstw w tych samych latach był znikomy (0 %). Dostępne dane wskazują, że udziały Posta w tych rynkach, przy wąskiej definicji, są tak małe, że w rynku zdefiniowanym szerzej Posta będzie mieć jeszcze mniejsze udziały.
(54)
Pozostałą część rynku dzielą między siebie pozostałe banki i instytucje finansowe, które nie podlegają przepisom dyrektywy sektorowej. W latach 2007, 2008 i 2009 łączny udział w rynku (22) pierwszych trzech konkurentów wynosił odpowiednio 52,54 %, 51,39 % i 54,27 % w rynku kredytów detalicznych oraz odpowiednio 42,69 %, 47,36 % i 48,07 % w rynku kredytów dla przedsiębiorstw.
(55)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji.
(56)
Posta oferuje karty kredytowe wydawane przez Erste Bank Zrt. Pod względem warunków oraz oferowanych usług produkt ten jest standardową kartą kredytową.
(57)
W odniesieniu do kart debetowych Posta działa jako pośrednik obsługujący firmowe oraz detaliczne karty bankowe powiązane z rachunkami bieżącymi. Posta działa jako pośrednik wielu usług specjalnych, natomiast usługa jest dostarczana przez Erste Bank Hungary Nyrt. Oferowane karty to standardowe karty debetowe.
(58)
Jeżeli chodzi o akceptację kart płatniczych, placówki pocztowe są wyposażone w terminale płatnicze umożliwiające wypłaty gotówkowe za pomocą kart bankowych. Wnioskodawca twierdzi, że z perspektywy klientów tę samą usługę (pobranie gotówki) można uzyskać za pomocą wypłaty gotówkowej w okienku bankowym lub w innym terminalu płatniczym prowadzonym przez strony trzecie i znajdującym się w lokalizacjach innych niż placówki pocztowe, a tym samym produkty te są substytutami.
(59)
W przeszłości Komisja wyróżniła (23) dwa główne rodzaje działalności dotyczące kart płatniczych: po pierwsze - wydawanie kart osobom indywidualnym i przedsiębiorstwom, a po drugie - pozyskiwanie handlowców akceptujących płatności kartami. Ponadto w ramach działalności dotyczącej wydawania kart płatniczych, w swoich poprzednich decyzjach (24) Komisja omawiała możliwość wyróżniania różnych typów kart, jednak ostatecznie dokładna definicja pozostała otwarta.
(60)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji uwzględnione zostaną trzy rynki produktowe, a mianowicie: rynek kart kredytowych, rynek kart debetowych i rynek akceptacji kart.
(61)
W odniesieniu do rynku akceptacji kart rynek produktowy zdefiniowany przez wnioskodawcę nie jest rynkiem ogólnie definiowanym w poprzednich decyzjach Komisji wymienionych w motywie 59. „Pierwotny” rynek akceptacji kart to rynek obejmujący handlowców akceptujących płatności kartami. Innym możliwym rynkiem akceptacji kart kredytowych jest rynek obejmujący banki oferujące takim handlowcom usługi akceptacji kart. Jak potwierdził jednak węgierski organ ochrony konkurencji (GVH) (25), w przypadku Posta, biorąc pod uwagę, że urządzenia instalowane w punktach sprzedaży funkcjonują jako bankomaty dwóch banków, dla których Posta pełni rolę pośrednika, „Magyar Posta miała prawdopodobnie rację, przedstawiając dane dotyczące koncentracji w oparciu o koncentrację liczby działających bankomatów”.
(62)
W odniesieniu do rynku geograficznego poprzednie sprawy prowadzone przez Komisję (26) wskazywały, że rynek kart płatniczych nadal ma zasięg krajowy, chociaż Komisja przyznawała, że może istnieć możliwość rozszerzenia rynku w przyszłości. W niniejszym przypadku rynek geograficzny definiuje się jako całe terytorium Węgier.
(63)
W latach 2007-2009 udział Posta wynosił poniżej 1 % w rynku kart kredytowych, poniżej 3 % w rynku kart debetowych i poniżej 6 % w rynku akceptowania kart, zgodnie z definicją wnioskodawcy.
(64)
Według węgierskiego organu ochrony konkurencji (27), zgodnie z niedawnym badaniem przeprowadzonym przez ten organ oraz Narodowy Bank Węgier, wśród łącznej liczby 24 banków emitujących karty debetowe całkowity udział pierwszych 5 banków w rynku kart debetowych wynosi w przybliżeniu 82 %. Według tego samego źródła, rynek kart kredytowych jest mniej skoncentrowany; spośród 18 banków wydających karty kredytowe pierwsze 7 banków posiada łączny udział w rynku wynoszący 68 %. Ponadto zgodnie z wnioskiem, w sektorze akceptacji kart poziom koncentracji jest wysoki - trzy czwarte łącznej liczby bankomatów było prowadzonych przez cztery banki.
(65)
Ze względu na niskie udziały Posta w rynku oraz obecność innych banków i instytucji finansowych, które wywierają presję konkurencyjną na działalność Posta, można wysnuć wniosek, że do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji.
(66)
Ta kategoria usług obejmuje sprzedaż instrumentów finansowych oraz wprowadzanie do obrotu specjalnych produktów inwestycyjnych. Oferowane instrumenty finansowe to skarbowe papiery wartościowe, fundusze inwestycyjne Erste Befektetesi Zrt, inne papiery wartościowe oraz specjalny produkt oszczędnościowy na cele budowlane oferowany w imieniu Fundamenta Lakaskassza Zrt. oraz OTP Lakastakarekpenztar Zrt., w przypadku których Posta działa w charakterze pośrednika.
(67)
W poprzednich przypadkach Komisja nie rozstrzygała, czy każda z tych usług mogłaby tworzyć odrębny rynek produktowy (28). W tym przypadku definicja pozostanie otwarta, gdyż usługi świadczone przez Posta w charakterze pośrednika nie powodują zagrożenia dla konkurencji bez względu na rozważaną alternatywną definicję rynku.
(68)
W odniesieniu do zasięgu geograficznego Komisja uwzględniła (29), że większość segmentów rynku ma zasięg międzynarodowy, jednak niektóre z nich zostały poddane analizie z perspektywy krajowej (30). Dokładna definicja rynku geograficznego pozostanie otwarta, a w niniejszym przypadku za rynek geograficzny uznane zostanie terytorium Węgier.
(69)
W latach 2007-2009 udział Posta w rynku wynosił poniżej 4 % na rynku skarbowych papierów wartościowych, między 3 % a 9 % na rynku jednostek funduszy inwestycyjnych, poniżej 2 % na rynku obligacji oraz poniżej 4 % na rynku produktów oszczędnościowych na cele budowlane.
(70)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji na rynku inwestycyjnym.
(71)
Posta oferuje ubezpieczenia na życie w imieniu Magyar Posta Eletbiztosito Zrt. oraz ubezpieczenia inne niż na życie w imieniu Magyar Posta Biztosito Zrt.
(72)
W swoich poprzednich decyzjach (31) Komisja wyróżniła trzy szerokie kategorie rodzajów ubezpieczeń, a mianowicie: ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia inne niż na życie i reasekurację. Ponadto zaobserwowano, że po stronie popytu ubezpieczenia na życie oraz ubezpieczenia inne niż na życie można podzielić dalej na tyle poszczególnych rynków produktowych, ile jest różnych rodzajów ubezpieczanych ryzyk. W odniesieniu do ubezpieczeń na życie w poprzednich decyzjach Komisja uwzględniła następujące segmentacje: indywidualne ubezpieczenia na życie, grupowe ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia kapitałowe lub, w odmiennym ujęciu, indywidualna ochrona ubezpieczeniowa, grupowa ochrona ubezpieczeniowa, emerytury indywidualne, emerytury grupowe, oszczędności i inwestycje (32). W odniesieniu do ubezpieczeń innych niż na życie Komisja w przeszłości uwzględniła między innymi ubezpieczenia komunikacyjne, od pożaru, transportowe, zdrowotne, majątkowe, odpowiedzialności cywilnej ogólnej, wypadkowe, ubezpieczenie na wypadek sporów sądowych, od wypadków przy pracy oraz ubezpieczenie kredytu (33). Względy dotyczące strony podaży powinny jednak skutkować uwzględnieniem szerszych rynków produktowych. Do celów niniejszej decyzji dokładna definicja rynku produktowego może pozostać otwarta.
(73)
W przeszłości Komisja analizowała również dystrybucję produktów ubezpieczeniowych i potwierdziła, że rynek właściwy dla dystrybucji ubezpieczeń na życie lub pozostałych rodzajów ubezpieczeń obejmowałby wszystkie kanały dystrybucji zewnętrznej (tzn. należące do stron trzecich lub niebędące własnością danego podmiotu), jak np. brokerzy, agenci i inni pośrednicy (34). Do celów niniejszej decyzji dokładna definicja rynku produktowego może pozostać otwarta.
(74)
W odniesieniu do rynku geograficznego Komisja w swoich poprzednich decyzjach (35) określiła rynki ubezpieczeń na życie jako rynki o zasięgu krajowym ze względu na krajowe kanały dystrybucji, utrwaloną strukturę rynku, ograniczenia fiskalne oraz odmienne systemy regulacyjne. To samo podejście zostanie zastosowane w niniejszym przypadku, a za rynek geograficzny zostanie uznane całe terytorium Węgier.
(75)
W latach 2007-2009 udział Posta w rynku wynosił poniżej 5 % (36) na rynku ubezpieczeń na życie oraz poniżej 1 % (37) na rynku pozostałych rodzajów ubezpieczeń. Liczby te wskazują, że udziały w rynku w przypadku pośrednictwa ubezpieczeniowego są również niskie.
(76)
W tych samych latach łączne udziały w rynku pierwszych trzech konkurentów wynosiły odpowiednio 52,29 %, 51,08 % i 50,1 % na rynku ubezpieczeń na życie oraz odpowiednio 54,84 %, 52,56 % i 51,66 % na rynku ubezpieczeń innych niż na życie.
(77)
Do celów niniejszej decyzji i bez uszczerbku dla prawa konkurencji należy uznać, że czynniki te wskazują, iż działalność Posta bezpośrednio podlega konkurencji na rynku ubezpieczeniowym.
IV. WNIOSKI
(78)
W świetle czynników przeanalizowanych w motywach 11-77 należy uznać, że warunek bezpośredniego podlegania konkurencji, określony w art. 30 ust. 1 dyrektywy 2004/17/WE, jest spełniony na Węgrzech w odniesieniu do następujących rodzajów działalności:
a)
usługi umożliwiające wpłatę gotówki na rachunek płatniczy;
b)
usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku płatniczego;
c)
przekazy pieniężne;
d)
pośrednictwo w zakresie rachunków bieżących oraz pokrewnych produktów i usług;
e)
pośrednictwo kredytowe;
f)
pośrednictwo i akceptacja kart płatniczych wydanych przez instytucje kredytowe;
g)
pośrednictwo w zakresie inwestycji i oszczędności celowych w imieniu innych podmiotów;
h)
pośrednictwo w zakresie produktów ubezpieczeniowych.
(79)
Ponieważ warunek nieograniczonego dostępu do rynku jest również spełniony, dyrektywa 2004/17/WE nie powinna mieć zastosowania w sytuacji, gdy podmioty zamawiające udzielają zamówień mających na celu umożliwienie świadczenia usług wyszczególnionych w motywie 78 na Węgrzech ani gdy organizowane są konkursy na prowadzenie takiej działalności na Węgrzech.
(80)
Usługi finansowe świadczone przez Posta mają charakter pomocniczy względem usług pocztowych zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2004/17/WE. Usługi pocztowe świadczone przez Posta nie podlegają przedmiotowemu wnioskowi o wyłączenie, co oznacza, że do tych rodzajów działalności nadal stosują się przepisy dyrektywy 2004/17/WE. W tym kontekście przypomina się, że zamówienia publiczne obejmujące kilka rodzajów działalności są traktowane zgodnie z art. 9 dyrektywy 2004/17/WE. Oznacza to, że kiedy podmiot zamawiający udziela zamówień „mieszanych”, tzn. zamówień służących do prowadzenia zarówno działalności wyłączonej ze stosowania dyrektywy 2004/17/WE, jak działalności niewyłączonej, należy uwzględnić rodzaje działalności stanowiące główny przedmiot zamówienia. W przypadku takich zamówień mieszanych, jeżeli celem jest zasadniczo wsparcie działalności pocztowej, stosuje się przepisy dyrektywy 2004/17/WE. Jeżeli obiektywne określenie głównego rodzaju działalności będącego przedmiotem zamówienia nie jest możliwe, zamówienia udziela się zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 9 ust. 2 i 3 dyrektywy 2004/17/WE.
(81)
Niniejsza decyzja została podjęta w oparciu o stan faktyczny i prawny zachodzący w okresie od lipca do października 2011 r., ustalony na podstawie informacji przedłożonych przez Magyar Posta oraz węgierski organ ochrony konkurencji. Decyzja ta może zostać zmieniona, jeżeli nastąpią istotne zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które spowodują, iż warunki stosowania art. 30 ust. 1 dyrektywy 2004/17/WE przestaną być spełniane.
(82)
Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Komitetu Doradczego ds. Zamówień Publicznych,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Dyrektywa 2004/17/WE nie ma zastosowania w odniesieniu do zamówień udzielanych przez podmioty zamawiające w celu umożliwienia świadczenia następujących usług na Węgrzech:
a)
usługi umożliwiające wpłatę gotówki na rachunek płatniczy;
b)
usługi umożliwiające wypłatę gotówki z rachunku płatniczego;
c)
przekazy pieniężne;
d)
pośrednictwo w zakresie rachunków bieżących oraz pokrewnych produktów i usług;
e)
pośrednictwo kredytowe;
f)
pośrednictwo i akceptacja kart płatniczych wydanych przez instytucje kredytowe;
g)
pośrednictwo w zakresie inwestycji i oszczędności celowych w imieniu innych podmiotów;
h)
pośrednictwo w zakresie produktów ubezpieczeniowych.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja jest skierowana do Republiki Węgierskiej zgodnie z Traktatami.
Sporządzono w Brukseli dnia 16 grudnia 2011 r.