ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 4. srpna 2010
o státní podpoře C 40/08 (ex N 163/08), kterou Polsko poskytlo společnosti PZL Hydral S.A.
(oznámeno pod číslem K(2010) 5406)
(Pouze polské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2010/690/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
s ohledem na rozhodnutí K(2008) 4753 v konečném znění (1), kterým Komise zahájila řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie, a rozhodnutí K(2008) 6371 v konečném znění (2), kterým rozšířila řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie ve věci podpory č. C 40/2008 (ex N 163/2008),
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby podle výše uvedených ustanovení předložily své připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dopisem ze dne 27. března 2008 polské orgány oznámily plán restrukturalizace podniku PZL Hydral S.A. (dále jen „PZL Hydral“). Dopisem ze dne 6. května 2008 si Komise vyžádala doplňující informace. Dopisem ze dne 4. června 2008 polské orgány požádaly o prodloužení lhůty na odpověď do 27. června 2008 a Komise dopisem ze dne 10. června 2008 této žádosti vyhověla. Doplňující informace o plánu restrukturalizace polské orgány předložily dopisem ze dne 7. července 2008.
(2)
Řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (formální vyšetřovací řízení) bylo zahájeno dne 10. září 2008. Formální vyšetřovací řízení bylo následně rozšířeno rozhodnutím přijatým dne 12. listopadu 2008.
(3)
Polsko předložilo své připomínky dne 14. října a 22. prosince 2008 a doplňující informace dne 7. dubna 2009. Komise neobdržela žádné připomínky třetích stran.
(4)
Setkání s polskými orgány se konala dne 27. dubna a 14. října 2009 a dne 12. února 2010. Dne 18. prosince 2009 si Komise vyžádala další informace. Mezi Komisí a polskými orgány proběhla výměna e-mailů různého druhu a polské orgány předložily doplňující informace v následujících dnech: 20. října 2009, 23. listopadu 2009, 15. prosince 2009, 13. ledna 2010, 16. ledna 2010, 9. února 2010, 10. února 2010, 26. února 2010, 1. března 2010, 3. března 2010, 4. března 2010, 19. března 2010, 5. května 2010, 12. května 2010, 20. května 2010, 28. května 2010, 3. června 2010, 4. června 2010, 7. června 2010, 8. června 2010, 9. června 2010, 17. června 2010, 23. června 2010, 24. června 2010, 28. června 2010, 7. července 2010, 8. července 2010, 9. července 2010, 12. července 2010 a 13. července 2010.
II. POPIS
II.1 Příjemci: PZL Hydral a PZL Wrocław
(5)
Společnost PZL Hydral byla založena v roce 1946 jako státní podnik. V současné době se jedná o velký podnik, který se do roku 2008 zaměřoval na výrobu civilních a vojenských hydraulických systémů, vývoj, výrobu a služby v oblasti elektronických hydromechanických systémů palivové regulace pro letecké motory všech druhů, hydraulické kontrolní systémy letadel a hydraulická zařízení pro helikoptéry. Od roku 2008 působí PZL Hydral jako mateřská společnost kapitálové skupiny a nevyvíjí nadále žádnou vlastní průmyslovou činnost.
(6)
V roce 2003 získala státní Agentura pro průmyslový rozvoj (Agencja Rozwoju Przemysłu - ARP) od ministerstva financí 80,94 % akcií PZL Hydral (1 284 686 akcií). Další převody akcií z ministerstva financí na ARP proběhly v roce 2005 (499 103 akcií), čímž se podíl akcií v držení ARP zvýšil na 87,39 %, v roce 2007 (64 374 akcií), čímž se podíl akcií zvýšil na 90,54 %, a dne 12. ledna 2010 (38 399 akcií), kdy se podíl zvýšil na 92,42 %. Každá z těchto transakcí se uskutečnila za symbolickou cenu 1 PLN. Od 12. ledna 2010 je v držení ARP 18 886 562 akcií o nominální hodnotě 18 865 620 PLN. Zbývající akcie (7,58 %) o nominální hodnotě 1 547 210 PLN jsou v současné době v držení zaměstnanců.
(7)
V roce 2007 kontrolovala PZL Hydral následující dceřiné společnosti: Zakład Odlewniczy „Hydral“ Sp. z o.o., jehož hlavní činností je výroba odlitků a jejich mechanické, tepelné a plastové zpracování; Zakład Cieplowniczy Term „Hydral“ Sp. z o.o., který vyrábí a prodává tepelnou energii; Przedsiębiorstwo Usługowo Handlowe Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral“ Sp. z o.o., zabývající se zabývá výrobou ventilů a hydraulických rozdělovacích bloků a opracováním kovových zařízení a poskytuje opravárenské služby pro hydraulické stroje a zařízení, a PZL Wrocław Sp. z o.o. (dále jen „PZL Wrocław“). Společnost PZL Hydral k tomu kontrolovala dvě další společnosti, které jsou nyní v likvidačním řízení. Koncem roku 2006 zaměstnávala skupina jako celek 795 pracovníků.
(8)
Společnost PZL Wrocław byla založena v roce 2004 jako dceřiná společnost v plném vlastnictví společnosti PZL Hydral. Cílem bylo vytvořit provozní podnik, který by převzal operační složku PZL Hydral, a tím jí umožnil jednat jako holdingová společnost a řídit restrukturalizaci skupiny PZL Hydral.
(9)
Část aktiv PZL Wrocław byla z PZL Hydral do PZL Wrocław převedena buď navýšením kapitálu PZL Wrocław formou věcného příspěvku, nebo prodejem za účetní hodnotu podle účetních knih PZL Hydral k roku 2004, jak je uvedeno v tabulce 1.
Tabulka 1
Převod aktiv formou věcného příspěvku nebo prodeje (v PLN)
Datum převodu
Druh aktiv
Způsob převodu (prodej/věcný příspěvek)
Účetní hodnota aktiv
30.12.2004
dlouhodobá aktiva - movitý majetek
věcný příspěvek
3 917 321,00
30.12.2004
nehmotná aktiva
věcný příspěvek
801 332,00
30.12.2004
nedokončená výroba
věcný příspěvek
1 251 352,00
30.12.2004
materiály
věcný příspěvek
251 719,00
30.11.2006
dlouhodobá aktiva - movitý majetek
věcný příspěvek
138 516,44
30.11.2006
materiály
věcný příspěvek
679 915,73
30.11.2006
dlouhodobá aktiva - movitý majetek
věcný příspěvek
1 186 803,54
30.11.2006
nehmotná aktiva
věcný příspěvek
290 268,95
20.6.2007
dlouhodobá aktiva - movitý majetek
prodej
1 250 000,00
30.12.2007
dlouhodobá aktiva - movitý majetek
věcný příspěvek
1 293 600,00
21.-23.12.2008
nedokončená výroba
prodej
5 230 644,91
27.3.2008
materiály
prodej
2 985 631,15
10.3.2009
materiály
prodej
304 294,33
(10)
Hmotná dlouhodobá aktiva, která PZL Wrocław získala od PZL Hydral, byla převedena buď navýšením kapitálu PZL Wrocław formou věcného příspěvku, nebo prodejem, jak je uvedeno v tabulce 2. V obou případech byla hodnota transakce založena na ocenění, které provedl nezávislý odborník. V době převodu byla již tato dlouhodobá aktiva zatížena hypotékami na nemovitý majetek ve prospěch následujících veřejných věřitelů: Úřadu sociálního zabezpečení, Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství a Městského úřadu Vratislav, a to v celkové výši 142,558 milionu PLN.
Tabulka 2
Převod nemovitého majetku (v PLN)
Datum převodu
Druh aktiv
Způsob převodu (prodej/věcný příspěvek)
Účetní hodnota aktiv
30.12.2007
dlouhodobá aktiva - nemovitý majetek
věcný příspěvek
8 337 000,00
30.12.2007
dlouhodobá aktiva - nemovitý majetek
prodej
10 309 508,56
(11)
Dne 31. prosince 2007 převedla společnost PZL Hydral na PZL Wrocław finanční prostředky v celkové nominální hodnotě 918 900 PLN jako příspěvek ke kapitálu PZL Wrocław.
(12)
Převod zbývajících aktiv z PZL Hydral na PZL Wrocław mezi 17. lednem 2006 a 27. dubnem 2010 probíhal formou prodeje za účetní cenu a spočíval v řadě převodů dlouhodobých aktiv ve výstavbě, která nebyla zatížena žádnými závazky nebo hypotékami.
(13)
Celková hodnota aktiv převedených z PZL Hydral na PZL Wrocław mezi roky 2004 a 2010 dosáhla celkové výše 44 708 791,02 PLN.
(14)
V roce 2008 bylo převedeno z PZL Hydral do PZL Wrocław 559 zaměstnanců a v roce 2009 třicet sedm.
(15)
PZL Wrocław vyrábí součástky pro letecké stroje používané polskými ozbrojenými silami (do konce roku 2007 tuto výrobu zajišťovala společnost PZL Hydral) a poskytuje služby v oblasti údržby a oprav zařízení používaných polskou armádou. Výrobky vojenského určení podléhají vystavení osvědčení pro každý druh výrobku podle technických požadavků polských ozbrojených sil. V každé fázi jejich výroby se vyhotovuje samostatná dokumentace a na výrobky (a navazující údržbářské služby) dohlíží stálý vojenský zástupce.
(16)
PZL Wrocław vyvíjí v současnosti činnost na základě povolení č. B-007/2007 vystaveném Ministerstvem vnitra a státní správy dne 17. ledna 2007 pro výkon podnikatelské činnosti v oblasti:
-
výroby a odbytu zařízení pro odstřelování poplachového, signálního a plynového střeliva definovaného v odstavci 8 (Druhy zbraní a střeliva) přílohy č. 1 nařízení vlády ze dne 3. prosince 2001 o druzích zbraní a střeliva a uvedeného na seznamu vojenských a policejních výrobků a technologií, pro jejichž výrobu a odbyt je vyžadováno povolení (3);
-
výroby a odbytu výrobků vojenského nebo policejního určení definovaných v oddíle „WT V“ a součástek nebo dílů výrobků definovaných pod hlavičkami „WT II“, „WT III“ a „WT XIV“ (odstavce 1 až 4 a 7 až 10) přílohy č. 2 (Seznam vojenských a policejních výrobků a technologií, pro jejichž výrobu a odbyt je vyžadováno povolení) výše uvedeného vládního nařízení;
-
výroby a odbytu zařízení pro produkci výrobků vojenského nebo policejního určení a odbytu technologie pro produkci výrobků tohoto určení definovaných pod hlavičkou „WT XIII“ přílohy č. 2 (Seznam vojenských a policejních výrobků a technologií, pro jejichž výrobu a odbyt je vyžadováno povolení) výše uvedeného vládního nařízení.
(17)
Společnost PZL Wrocław obdržela následující osvědčení:
-
osvědčení o shodě s požadavky normy ISO 9001:2000 udělené Bureau Veritas Certification;
-
osvědčení o shodě s požadavky normy AS9100-B udělené Bureau Veritas Certification;
-
osvědčení opravňující k výrobě leteckých příslušenství splňujících požadavky PART21 leteckých předpisů udělené polským Úřadem civilního letectví;
-
osvědčení pro výkon technického servisu u výrobků splňujícího požadavky PART 145 leteckých předpisů udělené polským Úřadem civilního letectví;
-
osvědčení NADCAP udělené Performance Review Insitute pro vybrané zvláštní technologické postupy: tepelné zpracování (HT), nedestruktivní zkoušky (NDT), chemické procesy (CHP) a elektroerozívní obrábění (EDM).
(18)
Polské orgány informovaly Komisi, že výrobní řada PZL Hydral (a nyní PZL Wrocław) je důležitou součástí plánu hospodářského rozvoje vyhlášeného polskou vládou v roce 1995 na období 1996-2000 a v roce 2000 na období 2001-2006.
(19)
Výslovný odkaz na společnost PZL Hydral nebo na její podnikatelskou činnost navíc obsahuje řada prováděcích opatřeních a vládních pokynů k plánu hospodářského rozvoje, např.:
-
pokyny ministra - vedoucího Ústředního plánovacího úřadu ze dne 30. ledna 1995 k plánu hospodářského rozvoje na období 1996-2000;
-
pokyny ministra hospodářství z července 2000 k centrálnímu plánu hospodářského rozvoje na období 2001-2006;
-
zákon ze dne 23. srpna 2001 o organizaci úkolů prováděných společnostmi pro účely národní obrany (4);
-
nařízení vlády ze dne 24. června 2003 o objektech zvláštního významu pro bezpečnost a obranu státu a o jejich zvláštní ochraně (5);
-
nařízení vlády ze dne 20. srpna 2004 uvádějící seznam společností zvláštního hospodářského a obranného významu (6);
-
nařízení vlády ze dne 9. listopadu 2007 uvádějící seznam společností zvláštního hospodářského a obranného významu (7);
(20)
Společnosti uvedené na seznamech tohoto typu mají za povinnost podávat podrobnou výroční zprávu o svých výrobních kapacitách v oblasti národní obrany (množství, profil, hodnoty), aby umožnily ministerstvu provedení vojenských úkolů.
(21)
Polské orgány informovaly Komisi, že příslušná povolení a osvědčení (body 16 a 17) umožňují dodávat zboží a služby zvláštní jakosti zvláštním zákazníkům (podnikům zvláštního významu pro obranu státu a Ministerstvu národní obrany). PZL Wrocław (v minulosti PZL Hydral) nedodává pouze součásti hydraulických, palivových a kontrolních systémů. Opravy instalovaných podsestav jsou zásadní pro fungování leteckých strojů používaných polskými ozbrojenými silami (W-3, Mi-2, M28 Bryza a PZL 130 Orlik). Polské orgány také uvedly, že W-3 a Mi-2 jsou hlavními modely helikoptér používanými polskou armádou.
(22)
Zboží vyráběné PZL Hydral pro potřeby ozbrojených sil má podle standardizační dohody NATO odpovídající kódové označení NATO a samotná společnost má přidělen kód NATO.
(23)
Jak je vysvětleno v bodě 9 a dále, od prosince 2004 převedla společnost PZL Hydral aktiva na PZL Wrocław. Pouze aktiva převedená dne 30. prosince 2007 (nemovitý majetek) byla zatížena hypotékami ve prospěch veřejných věřitelů.
(24)
Polské orgány potvrdily, že od zahájení činnosti vyrovnala společnost PZL Wrocław všechny své závazky vůči veřejným věřitelům, a to včetně příspěvků na sociální zabezpečení a daní za své zaměstnance.
II.2 Finanční potíže PZL Hydral
(25)
Společnost PZL Hydral začala mít potíže s úhradou svých závazků jak vůči soukromým, tak vůči veřejným věřitelům v roce 1998.
(26)
Na konci roku 1998 dosáhly soukromé závazky PZL Hydral vůči bankám a dodavatelům částky 90,4 milionu PLN. Hlavní část těchto dluhů byla povinována dvěma bankám: bance […] (8) a bance […].
(27)
Na konci roku 1998 dlužila PZL Hydral bance […] částku 54 milionů PLN a v listopadu 2006, kdy byla podepsána dohoda o vyrovnání, částku 86,4 milionu PLN. Tato pohledávka byla nakonec uhrazena v roce 2007. Na konci roku 1998 dlužila PZL Hydral bance […] částku 23 milionů PLN, v říjnu 2003 částku 55,6 milionu PLN a tato pohledávka byla nakonec uhrazena v roce 2004.
Tabulka 3
Vývoj celkového zadlužení PZL Hydral u banky […] (v tisících PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
Jistina
44 447
48 424
51 605
49 628
37 416
39 041
38 741
38 291
35 377
Úroky
9 583
17 683
26 194
34 449
29 157
38 184
40 920
43 776
51 018
Celkem
54 030
66 107
77 798
84 077
66 573
77 225
79 721
82 067
86 395
Tabulka 4
Vývoj celkového zadlužení PZL Hydral u banky […] (v tisících PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
Jistina
18 571
21 986
21 959
21 127
20 741
19 825
4 000
0
0
Úroky
4 572
5 983
10 842
16 759
23 975
35 773
0
0
0
Celkem
23 143
27 969
32 801
37 886
44 716
55 598
4 000
0
0
(28)
Tyto soukromé banky měly prvořadé zabezpečení (viz podrobný popis v níže uvedených bodech 32 a 34) a byly by mohly snadno uplatnit své pohledávky na základě bankovních vykonatelných titulů. Podle bankovního zákona (9) z roku 1997 mohou banky vystavovat bankovní vykonatelné tituly na základě svých účetních knih nebo jiných podkladů spojených s bankovními transakcemi. Bankovní vykonatelný titul může sloužit jako základ pro vymáhání poté, co k němu soud připojil doložku o vykonatelnosti. Jedná se o mnohem rychlejší způsob než v případě jiných věřitelů, kteří se před vymáháním pohledávek musí obrátit na příslušný soud, aby získali odpovídající rozhodnutí. Soukromí věřitelé přesto nikdy nepodnikli žádné kroky k nucenému vymáhání pohledávek, čili nepožádali o zahájení konkurzního řízení proti PZL Hydral a ani nepodnikli žádná další opatření k uplatnění svých pohledávek, pokud jde o předmětná aktiva.
(29)
Když měla společnost PZL Hydral v období 1998-2006 potíže se splácením svých úvěrů, mohly ji banky podle polského občanského zákoníku zatížit zákonnou úrokovou sazbou stanovenou vládou, jak je uvedeno v tabulce 7. Místo systematického uplatňování této sazby ale banky tentokrát jen uplatnily úrokové sazby uvedené v tabulkách 5 a 6.
Tabulka 5
Úrokové sazby uplatňované bankou […] (úvěry v USD se sazbou LIBOR)
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
8,53
8,71
9,87
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
Tabulka 6
Úrokové sazby uplatňované bankou […] (úvěry v USD se sazbou LIBOR)
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
7,78
7,96
9,12
6,08
4,45
3,62
4,37
6,26
7,63
7,37
Tabulka 7
Zákonná úroková sazba
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
34
23
23
30
18
13
12
13
11,5
11,5
(30)
Polské orgány tvrdí, že se tyto banky domnívaly, že získají vyšší návratnost, pokud se budou podílet na restrukturalizaci PZL Hydral. Pozorně sledovaly jednání s první společností, která projevila zájem o akvizici PZL Wrocław, a to konkrétně společnost […] (viz bod 57 a následující). Banky pravidelně sledovaly hospodářskou situaci PZL Hydral prostřednictvím jejích finančních zpráv, návštěv jejích provozoven a analýz trhu.
(31)
Banka […] nakonec vypořádala své pohledávky dohodou o vypořádání uzavřenou v dubnu roku 2003. Odepsala 51,6 milionu PLN a souhlasila se splacením pouze 4 milionů PLN (7 %). Odpis vyplývající z dohody o vypořádání byl zanesen do účetních knih společnosti PZL Hydral za rozpočtový rok 2004.
(32)
Banka […] souhlasila s vypořádáním na základě vlastního hospodářského posouzení bez ohledu na skutečnost, že vlastnila hypotéky s prvořadou prioritou. Banka zejména zabezpečila svůj úvěr zárukou movitým majetkem ve výši 13,7 milionu PLN, postoupením všech licenčních a obchodních práv v rámci licenční dohody uzavřené s […] na výrobu klimatizačních zařízení v hodnotě 1,2 milionu USD (přibližně 3 968 000 PLN) (10), převedením strojů a zařízení dodaných […] v rámci licenční dohody v hodnotě 2,4 milionu USD (přibližně 7 938 000 PLN) a postoupením příjmů z prodeje klimatizačních přístrojů v hodnotě nejméně 8 milionů USD ročně (přibližně 26,5 milionu PLN) (11).
(33)
V listopadu 2006 banka […] souhlasila v dohodě o vypořádání s odpisem částky 86,4 milionu PLN a splacením pouze částky 11,5 milionu PLN. Tímto způsobem PZL Hydral posléze splatila pouze 13 % pohledávky. Zůstatek, tzn. 74,9 milionu PLN, byl odepsán.
(34)
Banka […] souhlasila s touto nízkou částkou bez ohledu na skutečnost, že vlastnila prvořadé zabezpečení nejdůležitějším nemovitým majetkem, na kterém závisela většina výroby a v němž sídlily správní struktury společnosti. Toto zabezpečení spočívalo zejména v prvořadých hypotékách na dvě nemovitosti v celkové hodnotě 19,75 milionu PLN, prvořadé zástavě technologické výrobní linky kompresorů v hodnotě 20 milionů PLN, prvořadém postoupení příjmů ze smluv uzavřených na prodej kompresorů v hodnotě 20 milionů PLN, prvořadé zaevidované zástavě strojů a zařízení v celkové hodnotě 2,8 milionu PLN a prvořadých dohodách o převodu movitého majetku v hodnotách 2,65 milionu PLN, 2,4 milionu PLN, 0,56 milionu PLN a 1,1 milionu PLN. Povaha zabezpečení by kromě toho umožnila každému případnému kupci pokračovat po koupi ve výrobě a, pokud by se případný kupec rozhodl je přemístit, mohl by přepravit stroje jako celek nebo jako podsestavy, aniž by je musel rozebrat.
(35)
Po dohodách s bankami bylo uvolněno jištění dlouhodobými aktivy. To vedlo k tomu, že se postavení veřejných věřitelů ohledně tohoto zabezpečení zlepšilo, tzn. získali vyšší postavení v pořadí práv zapsaných do katastru nemovitostí (12).
(36)
V roce 1998 dosáhly závazky vůči veřejným věřitelům na základě pohledávek vyplývajících z veřejného práva (tzn. pohledávky Úřadu sociálního zabezpečení, Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství, Finančního úřadu Wrocław (Vratislav) - Psie Pole, Úřadu Dolnoslezského vojvodství, Městského úřadu Vratislav a Státního fondu pro rehabilitaci zdravotně postižených osob) výše 29 milionů PLN. Mimo to mělo ministerstvo financí občanskoprávní pohledávky ve výši 9,4 milionu PLN. Tyto závazky vůči jednotlivým veřejným věřitelům se vyvíjely způsobem uvedeným v tabulkách 8, 9, 10, 11, 12, 13 a 14.
Tabulka 8
Závazky PLZ Hydral vůči Úřadu sociálního zabezpečení (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
20 028
27 477
35 107
42 963
47 695
55 935
62 395
69 296
74 187
74 903
Úrok
9 219
20 000
32 651
46 100
60 810
68 421
76 653
84 040
88 835
102 223
Celkem
29 247
47 477
67 758
89 063
108 505
124 356
139 048
153 336
163 022
177 126
Tabulka 9
Závazky PLZ Hydral vůči Finančnímu úřadu Dolnoslezského vojvodství (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
1 700
2 700
3 656
4 750
6 198
10 928
12 471
18 655
20 769
38 946
Úrok
750
1 100
1 500
1 950
2 900
3 200
3 800
5 347
8 450
10 553
Celkem
2 450
3 800
5 156
6 700
9 098
14 128
16 271
24 002
29 219
49 499
Tabulka 10
Závazky PLZ Hydral vůči Finančnímu úřadu Vratislav - Psie Pole (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Úrok (13)
0
0
0
0
0
0
532
532
532
532
Celkem
0
0
0
0
0
0
532
532
532
532
Tabulka 11
Závazky PLZ Hydral vůči Městskému úřadu Vratislav (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
1 682
3 058
4 510
5 972
7 556
9 404
11 299
13 180
14 465
16 389
Úrok
1 800
2 200
3 500
5 500
7 100
7 950
8 500
9 065
9 951
10 698
Celkem
3 482
5 258
8 010
11 472
14 656
17 354
19 799
22 245
24 416
27 087
Tabulka 12
Závazky PLZ Hydral vůči Úřadu Dolnoslezského vojvodství (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
0
15
37
57
76
90
90
90
567
935
Úrok
0
2
8
14
21
29
35
40
75
136
Celkem
0
17
45
71
97
119
125
130
642
1 071
Tabulka 13
Závazky PLZ Hydral vůči Státnímu fondu pro rehabilitaci zdravotně postižených osob (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
2 446
2 937
3 457
3 394
4 313
4 771
4 927
5 510
5 577
5 639
Úrok
3 550
3 900
4 100
4 308
4 807
5 080
5 518
6 040
6 898
7 245
Celkem
5 996
6 837
7 557
7 702
9 120
9 851
10 445
11 550
12 476
12 884
Tabulka 14
Závazky PLZ Hydral vůči ministerstvu financí (v tis. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Jistina
8 018,8
14 395,5
64 717,1
64 717,1
19 687,7
19 646,5
19 422,5
18 773,1
18 260,3
18 260,3
Úrok
1 372,9
2 639,2
9 627,6
28 741,3
0
0
0
0
193,7
1 117,1
Celkem
9 391,7
17 034,7
74 344,7
93 458,4
19 687,7
19 646,5
19 422,5
18 773,1
18 454,0
19 377,4
(37)
Tabulka 15 uvádí úrokové sazby u nedoplatků uplatňované veřejnými věřiteli. Je nutno poznamenat, že tabulky 8 až 14 zohledňují částečné splacení částek a uvádí úroveň na konci roku. Dlužné úroky v daném roce nejsou tudíž v přímém poměru s jistinou, která může kolísat.
Tabulka 15
Úroková míra u daňových nedoplatků (14)
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
%
50
35
44
40
23
15
15
14
11
12
14
11
10
(38)
Kromě uplatnění odpovídající úrokové sazby na daňové nedoplatky Úřad sociálního zabezpečení, Finanční úřad Dolnoslezského vojvodství , Finanční úřad Vratislav - Psie Pole, Městský úřad Vratislav a Úřad Dolnoslezského vojvodství zajistily své pohledávky vůči PZL Hydral zaregistrováním hypoték na jeho nemovitý majetek. Tabulky 16, 17, 18, 19 a 20 uvádějí změny v hypotékách na aktiva PZL Hydral v držení těchto veřejných věřitelů.
Tabulka 16
Zajištění na aktiva PZL Hydral v držení Úřadu sociálního zabezpečení
Rok
Částka
Poznámky
1
1998
21 996 411,92 PLN
celková výše hypoték
2
1999
21 996 411,92 PLN
celková výše hypoték
3
2000
21 996 411,92 PLN
celková výše hypoték
4
2001
28 660 990,95 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 6 664 579,03 PLN
5
2002
29 602 956,07 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 941 965,12 PLN
6
2003
37 315 430,58 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 7 712 474,51 PLN
7
2004
68 984 278,13 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 31 668 847,55 PLN
8
2005
82 625 551,83 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 1 364 127,70 PLN
9
2006
91 511 663,94
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 8 886 112,11 PLN
10
2007
96 153 021,00
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 4 641 357,06 PLN
Tabulka 17
Zajištění na aktiva PZL Hydral v držení Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství
Rok
Částka
Poznámky
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
-
-
4
2001
-
-
5
2002
-
-
6
2003
-
-
7
2004
-
-
8
2005
5 692 649,25 PLN
celková výše hypoték
9
2006
5 692 649,25 PLN
celková výše hypoték
10
2007
5 692 649,25 PLN
celková výše hypoték
Tabulka 18
Zajištění na aktiva PZL Hydral v držení Finančního úřadu Vratislav - Psie Pole
Rok
Částka
Poznámky
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
112 759,61 PLN
celková výše hypoték
4
2001
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 99 379,00 PLN
5
2002
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
6
2003
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
7
2004
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
8
2005
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
9
2006
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
10
2007
212 138,61 PLN
celková výše hypoték
Tabulka 19
Zajištění na aktiva PZL Hydral v držení Městského úřadu Vratislav
Rok
Částka
Poznámky
1
1998
710 074,30 PLN
celková výše hypoték
2
1999
710 074,30 PLN
celková výše hypoték
3
2000
710 074,30 PLN
celková výše hypoték
4
2001
945 962,80 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 235 888,50 PLN
5
2002
2 119 622,40 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 1 173 659,60 PLN
6
2003
2 119 622,40 PLN
celková výše hypoték
7
2004
11 217 294,85 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 9 097 672,45 PLN
8
2005
11 217 294,85 PLN
celková výše hypoték
9
2006
12 589 452,85 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 3 538 324,00 PLN
10
2007
15 379 758,25 PLN
celková výše hypoték
přidána hypotéka ve výši 2 790 305,40 PLN
Tabulka 20
Zajištění na aktiva PZL Hydral v držení Úřadu Dolnoslezského vojvodství
Rok
Částka
Poznámky
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
-
-
4
2001
-
-
5
2002
634 594,10 PLN
celková výše hypoték
6
2003
634 594,10 PLN
celková výše hypoték
7
2004
634 594,10 PLN
celková výše hypoték
8
2005
634 594,10 PLN
celková výše hypoték
9
2006
634 594,10 PLN
celková výše hypoték
10
2007
634 594,10 PLN
celková výše hypoték
(39)
Polské orgány také uvedly, že veřejní věřitelé brali ohled na značné zvýšení hodnoty průmyslových nemovitostí ve Vratislavi od roku 2003 do roku 2008. Ceny nemovitostí vzrostly obecně o 100 % a hodnota nemovitého majetku PZL Hydral o 300 %. Hodnota zajištění veřejných věřitelů vlastnících hypotéky na aktiva PZL Hydral tak de facto vzrostla.
(40)
Polské orgány informovaly Komisi, že Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob a ministerstvo financí neměly v držení žádná zajištění (hypotéky) na aktiva PZL Hydral. Ministerstvo financí si ale vymohlo část svých pohledávek dohodou uzavřenou s PZL Hydral dne 20. května 2002, podle které společnost PZL Hydral musela splatit podstatnou část svých závazků do konce roku 2002, jak uvádí tabulka 14.
(41)
Podle polských orgánů přistoupili veřejní věřitelé na rozdíl od soukromých k nucenému vymáhání pomocí soudního vykonavatele. V letech 1998 až 2007 vydal Úřad sociálního zabezpečení vykonatelné tituly v celkové výši 119,95 milionu PLN, Finanční úřad Dolnoslezského vojvodství ve výši 43,8 milionu PLN a Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob ve výši 2,1 milionu PLN, ovšem skutečná částka získaná vymáháním nedosáhla výše závazků uvedených na vykonatelných titulech. Polské orgány zdůraznily, že alternativní řešení, jakými bylo převzetí aktiv, nepovažoval soudní vykonavatel za rozumné provést a tato řešení neměla žádný hospodářský smysl. Další veřejní věřitelé nepodnikli žádné kroky k vymáhání, ale sledovali proces privatizace a restrukturalizace, který jim podle jejich názoru mohl přinést vyšší návratnost než přímá exekuce jejich pohledávek.
Tabulka 21
Přehled exekučních opatření veřejných věřitelů vůči PZL Hydral (1997-2009)
Rok
Splacené veřejné závazky
1
1998
206 349,90 PLN
2
1999
0,00 PLN
3
2000
674 100,75 PLN
4
2001
4 922 525,14 PLN
5
2002
3 209 042,05 PLN
6
2003
223 928,70 PLN
7
2004
1 960 765,69 PLN
8
2005
3 641 223,35 PLN
9
2006
4 472 476,92 PLN
10
2007
9 455 133,89 PLN
11
2008
54 590 790,45 PLN
12
2009
4 500 000,00 PLN
Celkem
87 846 336,84 PLN
(42)
V letech 1998 až 2009 došlo ke splacení veřejných závazků v celkové výši 87,846 milionu PLN (26 %).
(43)
Od roku 2003 společnost PZL Hydral výrazně zvýšila splácení svých veřejných závazků.
II.3 PZL Hydral jako společnost v obtížích
(44)
Tabulka 22 uvádí finanční údaje společnosti PZL Hydral za období 1998-2009.
Tabulka 22
Vybrané údaje z finančních zpráv společnosti PZL Hydral (v tis. PLN)
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Příjem z čistého prodeje
44 088
46 403
45 691
37 933
35 500
37 111
34 651
47 560
48 618
55 741
32 757
11 870
Zisk (ztráta) z prodeje
(10 839)
(1 546)
2 004
(8 772)
(10 005)
(9 420)
(6 857)
972
49
3 641
(6 454)
(165 020)
Čistý zisk (ztráta) (15)
(13 661)
(13 354)
217
18,473
49,346
(177 982)
(48 151)
(14 927)
(1 076)
61 578
23 902
46
Aktiva celkem
203 936
212 834
228 344
250 115
192 013
113 255
86 966
92 011
76 986
111 051
35 661
30 617
Vlastní kapitál (záporná hodnota)
9 707
3 078
268
18 440
15 074
(166 664)
(214 815)
(229 743)
(250 500)
(188 922)
(165 020)
(164 974)
Dlouhodobé závazky a rezervy
194 231
209 756
228 075
231 675
176 939
279 920
301 781
321 753
327 486
299 973
200 681
195 592
(45)
Od roku 1998 do roku 2002 vykazoval vlastní kapitál PZL Hydral kladnou hodnotu. V roce 2003 vykázal zápornou hodnotu a do roku 2007 vykazoval systematicky ztrátu. Od roku 2007 do roku 2009 byla společnost PZL Hydral zisková. Hodnota aktiv PZL Hydral se snížila z 203,936 milionů PLN v roce 1998 na 76,986 PLN v roce 2006. Dlouhodobé závazky trvale rostly v obdobích 1998 až 2001 a 2003 až 2006, kdy dosáhly částky 327,486 milionů PLN.
(46)
Jak je vysvětleno výše, počínaje rokem 2008 pocházel příjem PZL Hydral převážně z prodeje služeb a zásob vyrobených v předchozích letech a v omezeném rozsahu od jejích dceřiných společností.
II.4 PZL Wrocław jako společnost v obtížích
(47)
Pokud jde o finanční situaci PZL Wrocław, společnost neztratila ani v roce 2007, ani v letech 2008 a 2009 více než 50 % vlastního kapitálu, a podle polských právních předpisů tak nesplnila podmínky způsobilosti pro insolventní řízení. Obrat PZL Wrocław dosáhl v roce 2006 částky 5,3 milionu PLN, v roce 2007 částky 23 milionů PLN a v roce 2008 částky 60 milionů PLN. Čistá ztráta v roce 2006 byla 1 milion PLN, zatímco v roce 2007 dosáhl čistý zisk výše 0,04 milionu PLN a v roce 2008 prudce vzrostl na 8,7 milionu PLN.
(48)
Podle finančních zpráv společnosti PZL Wrocław vzrostla hodnota jejích dlouhodobých aktiv z 4,8 milionu PLN v roce 2006 na 25,7 milionu PLN v roce 2007, 27 milionů PLN v roce 2008 a 29 milionů PLN v roce 2009. Podle polského zákona o rozpočtu přiděluje finanční prostředky na nákupy vojenského určení každý rok ministerstvo národní obrany. V roce PZL Wrocław získala smlouvy a prodala zboží vojenského určení (tzn. hydraulické systémy a pneumatické součásti systémů palivové regulace) ve výši […] a poskytla ministerstvu národní obrany údržbářské služby v hodnotě […], což činí celkem […].
(49)
Kromě toho polské orgány tvrdí, že do konce roku 2008 trh, na kterém PZL Wrocław působila, tzn. letectví a obrana, neprojevoval žádné příznaky zpomalení.
(50)
V roce 2009 ale PZL Wrocław zaznamenala finanční potíže v důsledku prudkého poklesu objednávek ministerstva národní obrany vyvolaného hospodářskou krizí. V roce 2009 poklesla hodnota objednaného a prodaného zboží vojenského určení (např.. hydraulických systémů a pneumatických součástí systémů regulace paliva) na […] a hodnota poskytnutých údržbářských služeb na […]. Ve srovnání s rokem 2008 tak prodej zboží vojenského určení poklesl o […] %. V souvislosti s tím zaznamenala v roce 2009 PZL Wrocław čistou ztrátu ve výši 8,3 milionu PLN. Její obrat poklesl z 60 milionů PLN v roce 2008 na 41 milionů PLN v roce 2009.
(51)
Závazky společnosti vzrostly z 31 milionů PLN v roce 2008 na 35 milionů v roce 2009. V roce 2006 závazky dosahovaly výše 7 milionů PLN a v roce 2007 částku 18,4 milionu PLN.
(52)
Polské orgány informovaly Komisi, že podle polských právních předpisů (16) PZL Wrocław dosud nesplnila kritéria pro vyhlášení úpadkového řízení. Pokud se ovšem nepodaří probíhající restrukturalizace skupiny Hydral opírající se o předpoklad restrukturalizace veřejných závazků a rámcovou dohodu s investorem, PZL Wrocław bude muset podat žádost o vyhlášení úpadku.
II.5 Plán restrukturalizace a privatizace
(53)
Na plán restrukturalizace PZL Hydral a PZL Wrocław (dále jen „plán restrukturalizace“) je nutno nahlížet v souvislosti s úsilím polských orgánů privatizovat ziskové části jejich hospodářské činnosti, a to zejména oblasti letectví a obrany.
(54)
V roce 1998 vypracovala soukromá poradenská společnost „Business Management Finance S.A.“ strategii restrukturalizace PZL Hydral. Strategie obsahovala diagnózu stávajícího finančního stavu společnosti PZL Hydral spolu s analýzou nákladů a restrukturalizačními opatřeními. Stojí v ní, že by bylo rozumné oddělit některá aktiva PZL Hydral a prodat je soukromému investorovi s cílem restrukturalizovat závazky PZL Hydral.
(55)
Akcionáři PZL Hydral a PZL Wrocław (po jejím založení v roce 2004) pravidelně zvažovali privatizaci skupiny nebo jejích částí (PZL Wrocław) a vyjednávali podmínky transakce se zúčastněnými stranami.
(56)
Polské orgány následně zahájily jednání s možnými investory, která byla pozorně sledována soukromými (pouze při prvním pokusu o privatizaci […]) a veřejnými věřiteli. Jednání probíhala s následujícími společnostmi: […] (2002-2006), […] (2007-2008), […] (2008) a v roce 2009 se současným investorem, společností […] (dále jen „[…]“ či „investor“).
(57)
V důsledku průmyslové spolupráce byly v roce 2002 zahájeny rozhovory o prodeji PZL Hydral s […], globálním výrobcem leteckých dílů s ročním obratem v roce 2009 ve výši […]. Dne 25. listopadu 2002 uzavřely společnosti […] a PZL Hydral dohodu o neposkytování informací. Dne 22. dubna 2003 zaslala společnost […] PZL Hydral dopis o záměru s vyjádřením svého zájmu o možný nákup akcií PZL Hydral a ochoty provést hloubkovou prověrku (due diligence). Hloubková prověrka byla provedena v květnu roku 2003. V dubnu roku 2005 společnost […] rozšířila rozsah hloubkové prověrky s ohledem na možnou koupi společnosti PZL Wrocław, která byla založena v roce 2004. V červnu roku 2005 byla společnosti […] předložena dokumentace. V druhé polovině roku 2005 a během první poloviny roku 2006 došlo k řadě setkání se zástupci společnosti […]. Od listopadu roku 2006 ale společnost […] nepodnikla žádné kroky k dovršení transakce.
(58)
Podle polských orgánů se společnost […] stáhla z jednání, protože nebylo nalezeno žádné řešení v otázce zadlužení společnosti.
(59)
Během těchto jednání byli veřejní a soukromí věřitelé pravidelně informováni, někdy v týdenních intervalech, o jejich vývoji.
(60)
Polské orgány se rozhodly pro novou strategii privatizace a zaměřily se na přeměnu společnosti PZL Wrocław v ziskový podnik, aby mohla být prodána, a na následnou likvidaci společnosti PZL Hydral s využitím výnosu z prodeje PZL Wrocław, dalších dceřiných společností a aktiv. Tato strategie byla odsouhlasena ARP, PZL Hydral a veřejnými věřiteli PZL Hydral a byla formalizována ve čtvrtém čtvrtletí roku 2007 v podobě plánu restrukturalizace na období 2007-2010 (dále jen „plán“).
(61)
Podle tohoto plánu měly být pohledávky veřejných věřitelů splaceny z výnosu z prodeje následujících aktiv PZL Hydral: Zakład Ciepłowniczy „Term-Hydral“ Sp. z o.o. - 1 milion PLN, Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral“ Sp. z o.o. - 3 miliony PLN. Prodej PZL Wrocław (včetně slévárny) měl vynést částku 65,9 milionu PLN. Prodej jiných finančních aktiv měl vynést částku 0,5 milionu PLN, nemovitosti zvané BBCenter 47,5 milionu PLN, parkoviště 2 miliony PLN a elektrárny (GSZ) 0,9 milionu PLN. Plán restrukturalizace tak byl založen na předpokladu, že prodej aktiv celkově vynese přinejmenším 120,8 milionu PLN.
(62)
Plán také předpokládal kapitálovou dotaci ve výši 36 milionů PLN na zaručení úhrady pohledávek veřejných věřitelů činících156,8 milionu PLN. Plán restrukturalizace také počítal s možností, že ARP poskytne dodatečnou kapitálovou dotaci ve výši 77,4 milionu PLN na uhrazení pohledávek Úřadu sociálního zabezpečení za období 1996-1998.
(63)
Následně, v lednu roku 2007, společnost PZL Wrocław získala vojenská osvědčení a povolení pro obchodování se zbraněmi (viz bod 16). Během roku 2007 získala další aktiva, stroje, zařízení a know-how. Tato akvizice byla financována úvěrem ve výši 12,5 milionu PLN, který ARP poskytla PZL Wrocław dne 24. května 2007 (dále jen „úvěr z roku 2007“), a navýšením kapitálu PZL Wrocław mateřskou společností PZL Hydral věcným příspěvkem v podobě převodu aktiv v prosinci roku 2007.
(64)
Polské orgány zdůraznily, že úvěr z roku 2007 byl poskytnut s tím, že ARP získá v PZL Wrocław přibližně […]% podíl (odpovídající kapitalizaci dluhu ) a zajistí si přiměřenou návratnost investovaného kapitálu poté, co prodá své podíly v PZL Wrocław, zatímco PZL Hydral použije své podíly k uspokojení veřejných věřitelů.
(65)
Úvěr z roku 2007 byl poskytnut s pohyblivou úrokovou sazbou 3M WIBOR + 200 základních bodů, což v té době odpovídalo 6,45 %, zpočátku do roku 2007, přičemž se počítalo s tím, že jeho délka bude prodloužena až do doby, dokud nedojde před prodejem PZL Wrocław ke skutečné kapitalizaci dluhu. Úvěr byl jištěn následujícími zárukami:
-
evidovanou zástavou (17) dlouhodobých aktiv společnosti PZL Wrocław (strojové vybavení) v hodnotě 5,5 milionu PLN, která byla zapsána do rejstříku zástav,
-
obvyklou zástavou (18)66 850 akcií představujících 100 % akcií společnosti v okamžiku transakce v květnu roku 2007 a […] % na konci roku 2007.
(66)
Polské orgány informovaly Komisi, že v březnu roku 2007 provedla na žádost ARP poradenská společnost „Realizacja Inwestycji Techniczno-Ekonomicznych“, jednající jako nezávislý odborník, ocenění hodnoty společnosti PZL Wrocław. Byly použity tři metody hodnocení: výnosová metoda vycházející z diskontovaného čistého zisku (metoda 1), výnosová metoda vycházející z diskontovaného čistého zisku a odpisů (metoda 2) a metoda diskontovaných peněžních toků (metoda 3) (19) zahrnující analýzu citlivosti (umírněný, optimistický a pesimistický scénář).
(67)
Při použití uvedených tří metod byla hodnota společnosti PZL Wrocław oceněna následovně:
Metoda 1:
a)
podle umírněného scénáře byla hodnota oceněna na […];
b)
podle optimistického scénáře byla hodnota oceněna na […];
c)
podle pesimistického scénáře byla hodnota oceněna na […];
Metoda 2:
a)
podle umírněného scénáře byla hodnota oceněna na […];
b)
podle optimistického scénáře byla hodnota oceněna na […];
c)
podle pesimistického scénáře byla hodnota oceněna na […];
Metoda 3:
a)
podle umírněného scénáře byla hodnota oceněna na […];
b)
podle optimistického scénáře byla hodnota oceněna na […];
c)
podle pesimistického scénáře byla hodnota oceněna na […];
(68)
Pro ocenění společnosti PZL Wrocław byly použity tři následující prvky:
-
finanční výhledy společnosti, včetně peněžních toků, čistého zisku a odpisů, na období 2007-2011 společně s analýzou citlivosti (umírněný, optimistický a pesimistický scénář) - viz níže uvedená tabulka 23;
-
diskontní sazba založená na vážených průměrných kapitálových nákladech (WACC - Weighted Average Cost Of Capital) rovnajících se 10,25 % a
-
předpoklad, že po období 2007-2011 se peněžní toky ustálí.
Tabulka 23
Různé scénáře zahrnuté do studie z roku 2007 (v tis. PLN)
Rok
2007
2008
2009
2010
2011
Umírněný scénář
Peněžní toky
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Čistý zisk
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Odpisy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Čistý zisk + odpisy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Optimistický scénář
Peněžní toky
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Čistý zisk
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Odpisy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Čistý zisk + odpisy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Pesimistický scénář
Peněžní toky
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Čistý zisk
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Odpisy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Čistý zisk + odpisy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(69)
Diskontní sazba u všech tří metod ocenění je založena vážených průměrných kapitálových nákladech rovnajících se 10,25 % (20). Finanční výhledy společnosti, včetně peněžních toků, čistého zisku a odpisů, na období 2007-2011 společně s analýzou citlivosti (umírněný, optimistický a pesimistický scénář na období 2007-2011) vycházejí z údajů poskytnutých společností PZL Wrocław. Podle studie jsou tyto údaje ve velké míře založeny na předběžných objednávkách ministerstva národní obrany.
(70)
Na základě tohoto ocenění vycházely polské orgány při stanovení hodnoty akcií společnosti z pesimistického scénáře, který vedl k nejslabším výsledkům. Na tomto základě usoudily, že zajištění v podobě obyčejné zástavy akcií PZL Wrocław má tržní hodnotu přinejmenším 20,3 milionu PLN (21). Polské orgány se proto domnívají, že vzato společně se zástavou strojního vybavení, která v té době představovala hodnotu 5,5 milionu PLN, hodnota zabezpečení převyšovala v oné době hodnotu úvěru.
(71)
Na základě odborné studie došla navíc ARP v roce 2007 k závěru, že by bylo přiměřené počítat s hodnotou PZL Wrocław na konci roku 2007 ve výši […] a vzít v úvahu umírněný scénář. ARP došla také k závěru, že může počítat s návratností své investice. Přímá návratnost, kterou by si ARP mohla zajistit za předpokladu, že provede kapitalizaci dluhu před prodejem a že bude vlastnit […] % podílů (jedná se o přibližný procentní podíl, který byl pracovním předpokladem ARP), by byla přinejmenším 48,5 milionu PLN.
(72)
Polské orgány proto tvrdily, že v souvislosti s úvěrem z roku 2007 jednala ARP v rámci prodeje PZL Wrocław jako investor. Polské orgány také zdůraznily, že úvěr z roku 2007 nebyl poskytnut společnosti PZL Hydral, jak bylo uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení.
(73)
Na základě nové privatizační strategie a plánu restrukturalizace na období 2007-2010 vstoupila v prvním čtvrtletí 2007 do jednání o prodeji PZL Wrocław společnost […], hlavní globální dodavatel systémů a služeb pro letecký, kosmický a obranný průmysl […] s obratem […] v roce 2009, a červenci/srpnu roku 2007 a v únoru roku 2008 vypracovala hloubkovou prověrku(due diligence). Tato jednání byla výsledkem stávající průmyslové spolupráce.
(74)
Dne 31. ledna 2008 učinila společnost […] nabídku na koupi podílů v PZL Wrocław, kterou poprvé zvýšila dne 14. února 2008. Ve dnech 17. až 18. března jednali zástupci […] s ARP. Dne 2. dubna 2008 zvýšila společnost […] svou nabídku podruhé. Cena nabídnutá za podíly dne 2. dubna 2008 byla […] (což odráželo hodnotu PZL Wrocław k 31. prosinci 2007) spolu se změnami oběžných aktiv vypočítanými podle zvláštního vzorce. Polské orgány informovaly Komisi, že uplatnění vzorce kvůli zohlednění růstu zisku povede k navýšení ceny o […].
(75)
Tato nabídka byla v souladu s nezávislým odborným oceněním objednaným ARP. Toto ocenění provedené firmou „Doradztwo Ekonomiczne Dariusz Zarzecki“ dospělo k závěru, že hodnota společnosti PZL Wrocław na základě metody čisté hodnoty aktiv (dále jen „metoda NAV“) byla v březnu roku 2008 […]. Tato metoda používá k ocenění přístup zaměřený na aktiva a zohledňuje hodnotu rozvahových i podrozvahových aktiv na stranách „Dal“ i „Má dáti“. Podle metody diskontních peněžních toků (dále jen „metoda DCF“) byla ve stejné době hodnota PZL Hydral oceněna na […]. Tato metoda zohledňuje budoucí příjmy nejenom z hmotného, ale také z nehmotného a právního majetku PZL Wrocław. Tato studie neobsahuje žádnou analýzu citlivosti (tzn. nepopisuje různé scénáře).
(76)
Metoda DCF používá pro výhledy peněžních toků počínaje rokem 2008 finanční plán PZL Wrocław na období 2007-2013, který předpokládá míru inflace ve stejné výši, jakou předvídala pro dotčené období Polská národní banka v únoru roku 2008. Kapitálové náklady jsou odhadnuty na 16,65 %, přičemž je zohledněna bezriziková sazba (4,70 %), tržní riziková prémie (7,17 %), odvětvová riziková prémie (1,78 %) a prémie z velikosti trhu (3 %), která zohledňuje velikost PZL Wrocław ve srovnání s jejími konkurenty (jako je […] nebo […]). Prověrka předpokládá, že počínaje rokem 2014 budou peněžní toky růst o 3 % ročně (při inflaci ve výši 2 %).
Tabulka 24
Odhady budoucích peněžních toků PZL Wrocław (v tis. PLN)
Rok
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Náklady vlastního kapitálu (%)
16,65
16,65
16,65
16,65
16,65
16,65
Odhady budoucích peněžních toků
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Odhady budoucích diskontních peněžních toků
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(77)
Metoda upravené čisté hodnoty dlouhodobých aktiv je způsobem ocenění „kontinuity činnosti“ upravením hodnoty všech aktiv a závazků na jejich spravedlivou tržní hodnotu (22). Úprava závazků s účetní hodnotou ve výši 18,35 milionu PLN na čistou hodnotu aktiv ve výši […] proběhla na základě plánované kapitalizace dluhu v rámci úvěru z roku 2007. Poslední úprava zohlednila podrozvahová aktiva.
Tabulka 25
PZL Wrocław - metoda upravené čisté hodnoty aktiv (v tis. PLN) (23)
Účetní hodnota
Čistá hodnota aktiv
Dlouhodobá aktiva
25 710
[…]
Oběžná aktiva
9 945
[…]
Závazky
18 350
[…]
Podrozvahové položky
0
[…]
Celkem
17 305
[…]
(78)
Upravená čistá hodnota aktiv je […], přičemž jejich účetní hodnota představuje částku 25,710 milionu PLN. Úprava probíhá hlavně výpočtem spravedlivé tržní hodnoty všech aktiv na základě studie vypracované dne 29. března 2007 a předložené Komisi nezávislou odbornou firmou „Realizacja Inwestycji Techniczno-ekonomicznych“. Studie v zásadě posuzuje hodnotu nemovitého majetku, jako jsou budovy a pozemky. Hodnota budov byla posouzena pomocí následujícího vzorce:
V = Cn(1-Lu/100) × R
„Cn“ představuje náklady na stavbu nové budovy; „Lu“ je míra využití budovy a „R“ koeficient, který zohledňuje cenové rozdíly mezi různými regiony. Hodnota pozemku se určuje srovnávacím přístupem, který považuje cenu pozemku za rovnající se ceně, již je možné obdržet za podobný pozemek, upravené o inflační rozdíly.
(79)
Úprava závazků s účetní hodnotou ve výši 18,350 milionu PLN na čistou hodnotu aktiv ve výši […] proběhla na základě plánované kapitalizace dluhu v rámci úvěru z roku 2007.
(80)
Poslední úprava zohlednila podrozvahová aktiva. Položky, které se neobjevují v rozvaze, ale které by se měly podle autorů studie objevit v ocenění, jsou následující: „organizace lidských zdrojů“ a „organizace výrobního procesu“, které zohledňují nekvantifikovatelné aspekty ocenění související s hodnotou řízení společnosti.
(81)
Po nabídce společnosti […] oznámily polské orgány v březnu roku 2008 Komisi zmíněný plán jako podporu na restrukturalizaci PZL Hydral, přičemž předpokládaly, že PZL Wrocław bude prodána za […]. Ohlásily také úvěr z roku 2007 a dodatečný úvěr ve výši 4 milionů PLN, který měl být poskytnut PZL Wrocław jako součást opatření v rámci dokončení jednání se společností […].
(82)
Dodatečný úvěr (dále jen „úvěr z roku 2008“) byl poskytnut dne 2. dubna 2008, to znamená ve stejný den, kdy ARP obdržela podrobnosti o druhém navýšení nabídky. ARP poskytla tento úvěr jako (krátkodobý) překlenovací úvěr do doby, než bude uzavřena dohoda se společností […]. PZL Wrocław potřebovala tyto prostředky, aby zvládla nárůst zakázek ministerstva národní obrany.
(83)
Úvěr byl poskytnut na dobu pěti let s pohyblivou úrokovou sazbou založenou na referenční úrokové sazbě stanovené Komisí pro Polsko (6,42 % v době poskytnutí) a s následujícím zajištěním:
-
evidovanou zástavou dlouhodobých aktiv PZL Wrocław (čtyř strojů a zařízení) v hodnotě 2,8 milionů PLN, která byla zapsána do rejstříku zástav;
-
postoupením pohledávek z obchodní smlouvy ve výši 5,2 milionu PLN.
(84)
Polské orgány se proto domnívají, že hodnota zástav převyšovala hodnotu úvěru.
(85)
Úvěr byl poskytnut, aby PZL Wrocław mohla zakoupit stroje nutné pro výrobu. ARP poskytla úvěr z roku 2008 v pokročilém stádiu jednání se společností […] a předpokládala, že úvěr bude splacen buď PZL Wrocław z vlastních prostředků nebo investorem.
(86)
Na tomto základě polské orgány tvrdily, že ARP nejednala pouze způsobem srovnatelným se soukromým investorem, ale také jako subjekt prodávající PZL Wrocław.
(87)
Polské orgány podobně informovaly Komisi, že činnost PZL Wrocław byla v roce 2008 částečně financována operativním leasingem. V červnu roku 2008 byly podepsány se soukromou společností […] dvě dohody o operativním leasingu: […] a […]. Čistá hodnota pronájmu v rámci těchto dohod dosáhla částek 271 002 EUR a 401 263,20 EUR (0,82 milionu PLN s DPH) (24). Náklady na pronájem v rámci těchto dohod pro PZL Wrocław byly: 88 762,30 EUR, což představuje rozdíl mezi čistou hodnotou strojů a čistou hodnotou pronájmu. Tyto dohody fungují na podobné zásadě jako úvěry a pronajatý předmět slouží jako jištění. Na konci leasingu získá PZL Wrocław právo na zakoupení strojů za částku 5 835 EUR. Před uzavřením těchto smluv o leasingu s PZL Wrocław vypracovala […] důkladnou analýzu finanční a hospodářské situace společnosti, která zahrnovala její schopnost vytvořit dostatečné peněžní toky k uhrazení splátek.
(88)
Polské orgány ve svém původním oznámení také ohlásily, že v plánu restrukturalizace počítají s kapitalizací dluhu v rámci úvěru z roku 2007 v celkové hodnotě 13,5 milionu PLN (navýšenou o úroky).
(89)
V březnu a dubnu roku 2008 byla jednání o podmínkách dohody o převodu podílů uzavřena. Dne 14. dubna 2008 ale společnost […] svou nabídku stáhla. Podle polských orgánů byly pravděpodobným důvodem stáhnutí nabídky významné změny, ke kterým došlo na světovém trhu v důsledku hospodářské krize.
(90)
V důsledku odstoupení společnosti […] z jednání začal prodej znovu. Prodej byl inzerován v domácím a zahraničním tisku formou výzvy k účasti na jednání o prodeji 100 % podílů ve společnosti PZL Wrocław. Dne 19. května 2008 byla výzva uveřejněna v největším specializovaném deníku v Polsku Puls Biznesu a v největším polském politicko-hospodářském deníku Rzeczpospolita. Ve dnech 20. až 26. května 2008 byla výzva zveřejněna také v mezinárodním specializovaném leteckém časopisu Flight International. V listopadu 2008 byly zveřejněny podrobnosti prodeje v časopisu zaměřenému na letectví RAPORT Wojsko Technika Obronność, který vychází v polštině, ale má čtenáře i v zahraničí. Žádné nabídky na zakoupení podílů ale nepřišly.
(91)
Bylo proto vyvinuto další úsilí a výše uvedené informace byly společností PZL Hydral předány a vysvětleny přímo subjektům, které by mohly mít zájem o zakoupení PZL Wrocław. Polské orgány zdůraznily, že prodej byl oznamován během veletrhů a průmyslových akcí, včetně leteckých přehlídek (25), a dopisy s oznámením byly zaslány více než 80 společnostem. Polské orgány také uvedly, že informace o prodeji byla stále dostupná na internetových stránkách PZL Hydral, které ročně zaznamenají 500 000 návštěv. Vzhledem ke zvláštní povaze výroby PZL Wrocław (jako dodavatel zboží a služeb pro polské ozbrojené síly má PZL Wrocław mimořádný význam pro národní bezpečnost) a značně vysoké koncentraci leteckého průmyslu ve světě, která ve svém důsledku vede k poměrně malému počtu možných investorů, polské orgány tvrdily, že možnost získat informaci o prodeji PZL Wrocław a zúčastnit se této privatizace měli všichni možní investoři. Podle polských orgánů se tak o prodeji dozvědělo celé odvětví.
(92)
Oznámení o prodeji bylo pouze výzvou k jednáním a neobsahovalo žádné zvláštní podmínky.
(93)
Následkem obnoveného úsilí polských orgánů obdržela ARP v druhé polovině roku 2008 první projev zájmu od společnosti […], která později předložila nabídku. V druhé polovině roku 2008 obdržela ARP druhý projev zájmu, tentokráte od společnosti […].
(94)
Dne 30. září 2008 předložila společnost […] předběžnou nezávaznou nabídku na zakoupení 100 % podílu v PZL Wrocław (dále jen „nabídka ze dne 30. září 2008“) za částku […]. Společnost […] je investiční fond, který investuje na neveřejném kapitálovém trhu a jehož majitel (soukromá osoba) vlastní také 100 % podíl v […] (26). Nabídka ze dne 30. září 2008 byla učiněna pro nezadluženou společnost a byla podmíněna dosažením stejných finančních výsledků v roce 2009 jako v roce 2008, a to zejména pokud jde o čistý zisk a ukazatel EBITDA. Ukazatel EBITDA měl dosáhnout nejméně […], čistý zisk v roce 2009 nejméně […] a požadován byl také růst prodeje o 5 %. V důsledku finanční krize ale příjmy PZL Wrocław poklesly o přibližně 35 % a výkonnostní hodnoty stanovené v nabídce nebyly dosaženy. Společnost PZL Hydral si byla již v prvním čtvrtletí roku 2009 plně vědoma, že finanční výsledky nesplní minimální stropy stanovené v nabídce společnosti […]. Na začátku roku 2009 navíc ministerstvo národní obrany potvrdilo snížení svých objednávek, což mělo výrazné důsledky pro ziskovost společnosti v tomto roce. Se společností […] nedošlo již k žádným dalším kontaktům.
(95)
V prvním čtvrtletí roku 2009 zahájila rozhovory o zakoupení podílů v PZL Wrocław společnost […], což je podnik […] patřící mezi světově největší dodavatele technologicky špičkových průmyslových výrobků a výrobků pro letecký průmysl (pro obchodní, regionální, podniková a vojenská letadla) a průmysl a jehož obrat v roce 2009 dosáhl částky […].
(96)
Tato společnost vypracovala mezi 20. dubnem 2009 a 12. květnem 2009 hloubkovou prověrku (due diligence). Na základě této prověrky pak podepsala s ARP dne 20. srpna 2009 memorandum o porozumění (s obecnými rysy plánované transakce) na zakoupení podílů v PZL Wrocław za částku […]. ARP podnikla kroky, aby zajistila, že žádné z aktiv PZL Wrocław nebude zatíženo pohledávkami od veřejných věřitelů PZL Hydral. Memorandum o porozumění předpokládalo, že ARP zakoupí sama 100 % podílů v PZL Wrocław a následně je prodá investorovi. Investor se zavázal vypracovat vlastní podrobný plán investic v dodatečné výši […], který měl být proveden po uskutečnění prodeje. Dne 18. prosince 2009 podepsaly ARP, PZL Hydral a […] rámcovou dohodu. Příloha 2 k dohodě, v níž jsou stanovena pravidla, kterými se řídí částečná kapitalizace dluhu, částečné odepsání a částečné splacení úvěrů z roku 2007 a z roku 2008, byla dojednána dne 12. března 2010.
(97)
Polské orgány potvrdily, že prodej nebyl podmíněn, a to zejména zachováním pracovních míst. Polské orgány Komisi také potvrdily, že investor nebyl nijak omezen ve svém vlastním obchodování s ministerstvem národní obrany.
(98)
Podrobný popis jednání se společností […] lze nalézt v bodě VI.
II.6 Právní posouzení plánu restrukturalizace polskými orgány
(99)
Polské orgány uvedly, že celkové náklady na restrukturalizaci dosáhnou částky 262,2 milionu PLN a budou zahrnovat následující položky: restrukturalizaci veřejného dluhu ve výši 234 milionů PLN, další finanční restrukturalizaci ve výši 11,5 milionu PLN, investice ve výši 11 milionů PLN, restrukturalizaci aktiv ve výši 5,6 milionu PLN a restrukturalizaci zaměstnanosti ve výši 0,3 milionu PLN.
(100)
Podle polských orgánů budou celkové náklady na restrukturalizaci PZL Hydral financovány pomocí státní podpory ve výši 130,5 milionu PLN a vlastního příspěvku ve výši 132 milionů PLN. Podle plánu restrukturalizace představuje vlastní příspěvek 50,3 % nákladů na restrukturalizaci. Vlastní příspěvek zahrnuje výnos z prodeje dlouhodobých aktiv a akcií, jakož i finanční prostředky poskytnuté budoucím investorem v PZL Wrocław.
(101)
Pokud jde o vyrovnávací opatření, plán restrukturalizace navrhoval prodej některých výrobních prostředků, k čemuž již částečně došlo mezi roky 2004 a 2006 a což vedlo ke snížení výrobní kapacity. Podle plánu restrukturalizace by prodej strojů a zařízení snížil výrobní kapacitu společnosti celkem o 380 000 strojových hodin, tzn. o 42 %. K hlavní části plánovaného snížení (315 000 strojových hodin) již došlo. Polské orgány tvrdily, že jedna třetina snížení výrobní kapacity nebyla pro obnovení životaschopnosti nutná, ale byla určena k omezení činnosti v oblasti výroby průmyslových hydraulických systémů, což je nízkoziskový segment, ve kterém se společnost rozhodla omezit svou činnost.
(102)
Plán restrukturalizace dále uváděl, že plánované stažení z některých (údajně ziskových) činností a prodej aktiv nesouvisejících s výrobou by měly být považovány za vyrovnávací opatření ve smyslu Pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (27) (dále jen „Pokyny k záchraně a restrukturalizaci“). Polské orgány v neposlední řadě tvrdily, že privatizace PZL Wrocław umožní konkurentům společnosti získat výrobní kapacity PZL Hydral, její know-how a podíl na trhu, a měla by tak být také považována za vyrovnávací opatření.
III. POCHYBY VYJÁDŘENÉ KOMISÍ PŘI ZAHÁJENÍ A ROZŠÍŘENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(103)
Plán restrukturalizace byl oznámen jako restrukturalizační scénář podle pokynů k záchraně a restrukturalizaci. Komise proto založila své předběžné posouzení na informacích, které měla v tomto stádiu. Na základě těchto informací vyjádřila Komise následující obavy:
(104)
Pokud jde o způsobilost společnosti pro podporu na restrukturalizaci podle pokynů k záchraně a restrukturalizaci, Komise pochybovala, že PZL Hydral nebyla v předchozích deseti letech příjemcem žádné podpory na záchranu nebo na restrukturalizaci.
(105)
Komise si zejména kladla otázku, zda by nevymáhání či pozdní vymáhání veřejných závazků nemělo být považováno za státní podporu. Komise zdůraznila, že v případě, kdy veřejný subjekt pověřený výběrem příspěvků na sociální zabezpečení toleruje neplacení či pozdní placení těchto příspěvků po delší časový úsek, poskytuje nepochybně příjemci výhodu v tom, že mu snižuje zatížení, které pro něj představuje běžné provádění systému sociálního zabezpečení (28). Komise sice uznala, že veřejní věřitelé podnikli určitá vymáhací opatření, ale pochybovala, že byla dostatečná či, pokud k nim došlo v pozdním stádiu, účinná, a to zejména v souvislosti se zajištěními, která vlastnili veřejní věřitelé a se kterými mohli počítat. V tomto stádiu řízení Komise proto pochybovala, že chování veřejných věřitelů odpovídalo způsobu, jakým by se za těchto okolností chovali soukromí věřitelé.
(106)
Komise také vyjádřila pochyby ohledně dalších opatření, která polské orgány nahlásily jako opatření bez státní podpory.
(107)
Komise pochybovala, zda částečné splacení a částečný odpis veřejných závazků, které polské orgány nahlásily jako opatření bez státní podpory, jsou v souladu s pravidlem soukromého věřitele.
(108)
V souvislosti s bodem 31 a následujícími pokynů k záchraně a restrukturalizaci vyjádřila Komise také pochyby ohledně slučitelnosti plánu restrukturalizace s vnitřním trhem.
(109)
Komise pochybovala, že je navržený příspěvek skutečný a opravdový a že je tím pádem plán restrukturalizace slučitelný s body 43-45 pokynů k záchraně a restrukturalizaci. Komise pochybovala, zda plánovaný příjem z prodeje PZL Wrocław, i kdyby byl uskutečněn, může být považován za vlastní příspěvek k restrukturalizaci. Jak je uvedeno výše, společnost PZL Wrocław byla založena na konci roku 2004. Podle plánu restrukturalizace měl být převod výrobních prostředků ukončen a privatizace zahájena již roku 2007. Ve čtvrtém čtvrtletí roku 2007 měli možní investoři předložit výchozí nabídky a v první polovině roku 2008 měly být po jednáních uzavřeny předběžné kupní smlouvy. V době přijetí rozhodnutí o zahájení řízení ale Komise nebyla informována o žádném zájmu ze strany možných investorů o koupi PZL Wrocław.
(110)
Komise také vyjádřila pochybnosti, že plán restrukturalizace zajistí dlouhodobou životaschopnost, jak stanoví body 34-37 pokynů k záchraně a restrukturalizaci. Komise poznamenala, že plánovaná restrukturalizace je zaměřena na finanční restrukturalizaci, tzn. že přibližně 90 % všech nákladů na restrukturalizaci bylo vyčleněno na splacení nedoplatků veřejných závazků. Zbývající restrukturalizační opatření byla proto spíše omezená. Komise také uvedla, že, jak již bylo vysvětleno, v době přijetí rozhodnutí o zahájení řízení nebyla informována o žádném zájmu ze strany možných investorů. Polsko také uvedlo, že po privatizaci společnosti bude zřejmě nutné přistoupit k dalším restrukturalizačním opatřením, což vyvolalo dodatečné pochybnosti o životaschopnosti plánu restrukturalizace.
(111)
Komise také prohlásila, že potřebuje další ujasnění ohledně slučitelnosti navrhovaných vyrovnávacích opatření s body 38-42 pokynů k záchraně a restrukturalizaci. Polské orgány ve svém oznámení tvrdily, že přinejmenším jedna třetina omezení výrobní kapacity je určena ke snížení kapacit v oblasti nízkoziskových průmyslových hydraulických systémů. Na základě informací, které měla k dispozici, Komise pochybovala, že omezení výrobní kapacity, které společnost již provedla nebo plánuje provést, bude dostačující. Komise také uvedla, že přinejmenším část navrhovaných opatření se jeví jako nutná pro dosažení dlouhodobé životaschopnosti. Komise zejména zdůraznila, že prodej některých výrobních prostředků v minulosti byl zřejmě určen k obnovení životaschopnosti. Podobně plánovaný prodej nemovitého majetku poslouží spíše jako zdroj financování než jako vyrovnání za narušení hospodářské soutěže.
IV. PŘIPOMÍNKY POLSKA K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(112)
Polské orgány předložily své připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s ohledem na možnost uplatnit test soukromého věřitele v nahlášeném scénáři, tzn. ve spojení s kapitálovými dotacemi.
(113)
Polské orgány prohlásily, že navrhované odpisy jsou v souladu s pravidlem soukromého věřitele vzhledem ke skutečnosti, že veřejní věřitelé by získali více v případě prodeje aktiv PZL Hydral než v případě úpadku společnosti. Polské orgány také prohlásily, že tento názor je založen na hospodářské a finanční analýze a že jej sdílejí dotčení veřejní věřitelé.
(114)
Polské orgány tvrdily, že dvě kapitálové dotace, které měla ARP poskytnout PZL Hydral a které měly být podle oznámení vyčleněny na uspokojení pohledávek veřejných věřitelů, nebrání uplatnění pravidla soukromého věřitele.
(115)
Polské orgány navíc dodaly, že tržní hodnota PZL Wrocław je úzce spojena s vlastnictvím leteckých osvědčení a povolení k obchodu se zbraněmi a s jejími mimořádně zkušenými a kvalifikovanými zaměstnanci. V případě úpadku společnosti nebude možné obnovit tuto organizaci v míře přijatelné pro orgány dohlížející na letectví.
(116)
Polské orgány ocenily vlastní příspěvek na částku 130 milionů PLN, což by představovalo 50 % nákladů na restrukturalizaci i v případě, kdy by nevymáhání veřejných pohledávek mělo být považováno za státní podporu. Polské orgány navíc poznamenaly, že prodej aktiv již probíhá, a tedy by se v rámci restrukturalizace postoupila všechna zbylá aktiva, se kterými se v plánu restrukturalizace počítá.
(117)
Pokud jde o dlouhodobou životaschopnost plánu restrukturalizace, polské orgány ujistily, že cíle restrukturalizace jsou prováděny řádným způsobem. Zejména soustředění výroby do východní části závodu PZL Hydral přineslo snížení fixních nákladů, provozní zlepšení ve výrobě a dodatečné příjmy z pronájmu uvolněného prostoru. Výroba a prodej (včetně 570 zaměstnanců) byly navíc převedeny do společnosti PZL Wrocław, která v té době byla hospodářsky rentabilní (údaje za prvních deset měsíců roku 2008). Čistý zisk PZL Wrocław na konci roku 2008 byl odhadován na přibližně 6 milionů PLN při obratu ve výši 50 milionů PLN. Polské orgány dodaly, že po dosažení dohody o scénáři soukromého věřitele ve čtvrtém čtvrtletí roku 2007 splácely jak PZL Hydral, tak PZL Wrocław své běžné závazky vůči veřejným věřitelům včas.
V. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(118)
Komise neobdržela od třetích stran žádné připomínky.
VI. UDÁLOSTI PO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ - REVIDOVANÝ PLÁN RESTRUKTURALIZACE
(119)
Polské orgány se domnívají, že cena nabídnutá společností […] za zakoupení podílů v PZL Wrocław odpovídá tržní hodnotě společnosti. Podle polských orgánů navržená cena odráží finanční situaci společnosti, která se v roce 2009 zhoršila v důsledku finanční krize a poklesu objednávek od polských ozbrojených sil.
(120)
Polské orgány také uvedly, že tato cena odpovídá makroekonomickým podmínkám. Jen na varšavské burze cenných papírů se index WIG (Warszawski Indeks Giełdowy) propadl o 36 %. Mezi dubnem roku 2008 (odstoupení společnosti […] od jednání) a červnem roku 2009 se dramaticky zhoršilo tržní hodnocení kotovaných společností z odvětví leteckého průmyslu s podobným výrobním profilem jako PZL Wrocław. Akcie společnosti […], ke které […] patří, poklesly o […] %, akcie […] o […] % a akcie […] o […] %.
(121)
Společnost […] vypracovala hloubkovou prověrku (due diligence) (viz bod 96). V prověrce byly srovnány údaje týkající se […] s údaji 32 společností z odvětví leteckého průmyslu. Poté byly vypočítány průměrné koeficienty, které určily, jak […]. Tyto koeficienty byly potom použity na […]. Výsledek byl […].
(122)
V rozhovorech s ARP o ocenění investor poukazuje na skutečnost, že jednak je společnost […] v tomto stádiu silně závislá na jediném odběrateli, a to na polských ozbrojených silách, od nichž předpokládá získat […] % plánovaných příjmů za období 2010-2013 v souladu s programem modernizace, jehož výsledek je nejistý, a jednak že PZL Wrocław hrozilo úpadkové řízení, pokud se v roce 2010 nezlepší její finanční situace.
(123)
Na tomto základě investor trvá na tom, že při nabídce za podíly v PZL Wrocław ve výši […] za ně ve skutečnosti zaplatí cenu vyšší, než je jejich nominální hodnota.
(124)
Jakmile byla známa cena nabídnutá investorem, zahájila ARP jednání s veřejnými věřiteli o částečném splacení a částečném odpisu jejich pohledávek v souladu s ustanoveními plánu restrukturalizace, a to na základě prodeje aktiv PZL Hydral bez dalších kapitálových dotací.
(125)
ARP si kvůli tomu dne 15. ledna 2010 objednala u společnosti Ernst&Young vypracování studie. Ernst&Young dostala pokyn provést jako nezávislý odborník srovnání mezi dvěma následujícími scénáři:
-
úpadkové řízení PZL Hydral včetně její dceřiné společnosti PZL Wrocław;
-
vyrovnání pohledávek prodejem PZL Wrocław společnosti […] za […] a prodejem dalších aktiv PZL Hydral.
(126)
Společnost Ernst&Young posoudila situaci každého jednotlivého veřejného věřitele: Úřadu sociálního zabezpečení, Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství, Finančního úřadu Vratislav - Psie Pole, Městského úřadu Vratislav, Státního fondu pro rehabilitaci zdravotně poškozených osob, Úřadu Dolnoslezského vojvodství a ministerstva financí. Do analýzy nebyla zahrnuta ARP, protože nebyla věřitelem PZL Hydral ale pouze akcionářem.
(127)
Studie společnosti Ernst&Young byla dokončena dne 24. února 2010. Byla založena na konzervativním přístupu: byly kvantifikovány pouze částky, u kterých se předpokládalo, že budou v rámci každého scénáře uhrazeny přímo. Proto analýza nezohlednila alternativní náklady (29), prognózy dlouhodobého zisku a inflaci.
(128)
Scénář úpadku vedoucí k likvidaci společnosti byl analyzován s předpokladem přiměřeně účinného průběhu likvidace. Za základ své metodiky si bere požadavky řádného testu soukromého věřitele založeného na judikatuře (Španělsko versus Komise a Hamsa versus Komise), který analyzuje chování veřejného subjektu z hlediska soukromého věřitele snažícího se získat platbu od dlužníka ve finančních obtížích (30). Zpráva je založena na analýze každého jednotlivého věřitele a zohledňuje zejména věřitelovo zabezpečení aktivy dlužníka a míru, v jaké mohou být pohledávky uspokojeny v případě vyhlášení úpadku dlužníka (31).
(129)
Pro stanovení zůstatkové hodnoty aktiv studie Ernst&Young předpokládala, že hodnota nemovitého majetku při nuceném prodeji představuje 50 % jeho skutečné hodnoty. Pro stanovení skutečné hodnoty použila společnost Ernst&Young metody stanovené v mezinárodních účetních standardech 16 - Dlouhodobá hmotná aktiva a všechna dostupná posouzení vypracovaná nezávislými odborníky. Snížení hodnoty o 50 % vysvětluje nízká účinnost úpadkového řízení v Polsku, kde výnosy z prodeje aktiv odpovídají v průměru 26,86 % jejich skutečné hodnoty.
(130)
Studie Ernst&Young také poznamenává, že výnosy, které mohou očekávat veřejní věřitelé při scénáři úpadku, závisejí na příslušném pořadí jejich zabezpečení aktivy, která jsou zatížena hypotékami. Studie Ernst&Young k tomu předkládá přehled hypoték, které zatěžují každou část majetku PZL Hydral, hodnotu příslušných hypoték a pořadí věřitelů.
(131)
Na základě předpokladů uvedených v předchozích dvou odstavcích se společnost Ernst&Young domnívá, že celková částka, kterou by bylo možno získat v případě úpadku z aktiv jištěných hypotékami, dosahuje výše 52,4 milionu PLN; tři veřejní věřitelé (Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob, Úřad Dolnoslezského vojvodství a ministerstvo financí) nebudou moci získat nazpět žádnou částku a zbývající věřitelé budou moci získat nazpět následující částky: Úřad sociálního zabezpečení - 44,8 milionu PLN, Finanční úřad Dolnoslezského vojvodství - 2,3 milionu PLN, Finanční úřad Vratislav - Psie Pole - 0,457 milionu PLN a Městský úřad Vratislav - 4,9 milionu PLN.
(132)
Skutečná výše výnosů při scénáři úpadku by potom měla být upravena připočtením částky získané za jiná aktiva PZL Hydral, tzn. 13,5 milionu PLN (32). Výnos při úpadku tak dosahuje celkové částky 66 milionů PLN, jak je uvedeno v tabulce 26.
(133)
Scénář prodeje aktiv počítá s prodejem všech aktiv PZL Hydral uvedených v plánu restrukturalizace za celkovou částku 122 323 202,31 PLN: Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral“ Sp. z o.o. za […], nemovitost BBCenter za […], parkoviště za […], Zakład Cieplowniczy „Term-Hydral“ Sp. z o.o. za […], elektrárna (GSZ) za […], PZL Wrocław za […], slévárna za PLN […], menšinové podíly za […] a uhrazení pohledávek PZL Hydral v celkové výši […].
Tabulka 26
Srovnání scénáře prodeje aktiv a scénáře úpadku z hlediska PZL Hydral v roce 2010 (v PLN) podle studie Ernst&Young
Veřejný věřitel
Celková výše závazků (33)
Výnos při scénáři úpadku
Výnos při scénáři prodeje aktiv
Úřad sociálního zabezpečení
192 427 569,63
58 326 475,00
91 857 554,58
Finanční úřad Dolnoslezského vojvodství
59 579 407,58
2 294 047,11
18 250 999,45
Finanční úřad Vratislav - Psie Pole
532 432,60
456 768,68
456 800,00
Městský úřad Vratislav
27 087 078,25
4 928 184,34
4 930 000,00
Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob
12 884 457,46
-
5 007 169,46
Úřad Dolnoslezského vojvodství
1 320 678,82
-
1 320 678,82
Ministerstvo financí
24 050 232,71
-
500 000,00
Celkem
317 881 857,50
66 005 475,13
122 323 202,31
(134)
Tabulka 26 uvádí, že podle studie Ernst&Young by Úřad sociálního zabezpečení dostal uhrazeno 47,7 % svých pohledávek, Finanční úřad Dolnoslezského vojvodství 30,6 %, Finanční úřad Vratislav - Psie Pole 85,8 %, Městský úřad Vratislav 18,2 %, Úřad Dolnoslezského vojvodství by dostal uhrazenu celou výši svých pohledávek, Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob 38,9 % a ministerstvo financí 2,1 %.
(135)
Podle polských právních předpisů se v okamžiku, kdy veřejní věřitelé vysloví souhlas s vyrovnáním svých pohledávek částečným odpisem, přestanou u těchto pohledávek přičítat úroky a pohledávky jsou jimi zatíženy pouze tehdy, není-li vyrovnání provedeno, což by se stalo v případě scénáře úpadku. Závazky uvedené v tabulce 26 proto zahrnují u všech veřejných věřitelů příslušné úroky počítané se zpětnou platností ode dne dohody z roku 2007 s výjimkou Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství (u jehož některých daňových pohledávek jsou úroky počítány bez přerušení) a Úřadu Dolnoslezského vojvodství (jemuž byl úrok vždy počítán) kvůli zvláštní právní povaze jejich pohledávek.
(136)
Je nutno poznamenat, že u Městského úřadu Vratislav, Státního fondu pro rehabilitaci zdravotně postižených osob a Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství revidovaný plán restrukturalizace umožňoval částečný odklad vyrovnání s veřejnými věřiteli a úhradu po splátkách části těchto závazků až do prodeje aktiv HZL Hydral, tzn. že by závazky byly splaceny částečně. Dohoda zejména podrobně stanoví, že:
-
splacení Městskému úřadu Vratislav dlužné částky ve výši 4,9 milionu PLN se odkládá;
-
splacení Státnímu fondu pro rehabilitaci zdravotně postižených osob dlužné částky ve výši 5 milionů PLN se odkládá;
-
částka ve výši 18,25 milionu PLN bude použita k částečnému splacení dlužné částky Finančnímu úřadu Dolnoslezského vojvodství; část této úhrady je odložena, část bude hrazena po splátkách (34) a část bude uhrazena s úrokem vypočítaným v den úhrady.
(137)
Na tomto základě by podle studie Ernst&Young (viz tabulka 26) získali věřitelé celkem 122 milionů PLN v případě prodeje PZL Wrocław a dalších aktiv PZL Hydral, zatímco v případě úpadku vedoucího k likvidaci PZL Hydral by věřitelé obdrželi pouze 66 milionů PLN a tři z nich (ministerstvo financí, Úřad Dolnoslezského vojvodství a Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob) by neobdrželi nic.
(138)
Při scénáři prodeje odepíší veřejní věřitelé celkem 195 milionů PLN veřejných závazků. Bez ohledu na tuto skutečnost je scénář prodeje pro každého veřejného věřitele výhodnější než scénář úpadku. Veřejní věřitelé by získali zpět celkem 38,5 % z celkové výše svých pohledávek.
(139)
Polské orgány informovaly Komisi, že na základě zjištění studie Ernst&Young souhlasili veřejní věřitelé v roce 2010 s částečnou úhradou svých pohledávek.
(140)
V rámci jednání s […] ARP souhlasila s tím, že její úvěry budou částečně přeměněny, částečně splaceny a částečně odepsány. Podle přílohy 2 rámcové dohody měla ARP přeměnit část jistiny úvěru z roku 2007 a část jistiny úvěru z roku 2008 v celkové výši […] na kmenový kapitál a oběžná aktiva PZL Wrocław a u úvěru z roku 2007 se zříci úroků v celkové výši […]. Po této přeměně se musel kmenový kapitál PZL Wrocław snížit podáním odpovídající žádosti u příslušného soudu.
(141)
Polské orgány zdůraznily, že ke zhoršení finanční situace PZL Wrocław došlo až v roce 2009 a že toto zhoršení bylo vyvoláno hospodářským poklesem, který nemohl být předvídán a který se projevil snížením zakázek od polských ozbrojených sil o téměř […] %. Tím se také značně zhoršila situace ARP jako věřitele a stejně tak vyhlídky na plné uhrazení jejích pohledávek.
(142)
Ustanovení přílohy 2 rámcové dohody byla dojednána v úzké vazbě na výsledky dodatku ke studii společnosti Ernst&Young. Tento dodatek byl vypracován dne 24. února 2010. Jsou v něm analyzovány dva scénáře: úpadek vedoucí k likvidaci společnosti PZL Wrocław a její prodej investorovi. Zaměřuje se zejména na otázku, co by ARP získala ze svého zabezpečení v případě scénáře úpadku, a srovnává tyto výsledky s částkami, které by mohla předpokládat v případě prodeje PZL Wrocław investorovi.
(143)
Dodatek ke studii Ernst&Young zdůrazňuje, že aktiva PZL Wrocław jsou zatížena zástavami a hypotékami. Účetní hodnota všech aktiv PZL Wrocław dosahovala k 31. prosinci 2009 celkové výše 52,5 milionu PLN, z nichž zabezpečená aktiva představovala částku 21,3 milionu PLN a nezabezpečená/nezatížená aktiva 31,2 milionu PLN.
(144)
I když nezabezpečená/nezatížená aktiva představují […] % hodnoty aktiv společnosti PZL Wrocław, v případě, že by se prodej PZL Wrocław neuskutečnil, vydaly by daňové orgány podle článků 112 a 118 daňového zákoníku (35) daňové rozhodnutí s cílem vynutit si uhrazení svých pohledávek, ve kterém by prohlásily PZL Wrocław odpovědnou za závazky PZL Hydral z období 2006-2007. To potvrzuje dopis Finančního úřadu Dolnoslezského vojvodství, ve kterém stojí, že v případě, že se restrukturalizace nepodaří, budou podniknuty kroky k vymáhání podle článku 112 daňového zákoníku.
(145)
Jelikož je PZL Wrocław vlastníkem výrobních prostředků PZL Hydral (které nakoupila mezi roky 2004 a 2007), mělo by toto rozhodnutí dopad na některé veřejné závazky PZL Hydral. Hodnota pohledávek, které by byly postiženy takovým řízením, by odpovídala veřejným závazkům PZL Hydral vzniklým v období 2006-2007 a dosáhla by minimálně částky 64,4 milionu PLN (36). Podle dodatku ke studii Ernst&Young by hodnota těchto pohledávek převýšila účetní hodnotu nezabezpečených/nezatížených aktiv. Zároveň by účetní hodnota těchto aktiv měla být posuzována z hlediska jejich tržní hodnoty, protože se jedná o příjmy, hotovost a jiná peněžní aktiva.
(146)
V případě, že by PZL Wrocław byla v úpadku, přednostní uspokojení by před pohledávkami daňových orgánů získala pouze aktiva zajištěná hypotékami a evidovanými zástavami. Pohledávky nezabezpečených soukromých věřitelů PZL Wrocław by nemohly být z aktiv PZL Wrocław uspokojeny. Vzhledem ke skutečnosti, že by ze zůstatkové podstaty nemohly být uspokojeny všechny pohledávky věřitelů, měly by v případě úpadku akcie PZL Wrocław nulovou hodnotu. Podobně, jelikož by byli uspokojeni pouze držitelé evidovaných zástav a hypoték, nemají obyčejné zástavy žádnou hodnotu.
(147)
Na tomto základě analyzuje dodatek ke studii Ernst&Young hodnotu evidovaných zástav aktiv PZL Wrocław v držení ARP. Hodnota zabezpečení v podobě evidovaných zástav strojů je stanovena na základě předpokladu, že hodnota zastavených aktiv by v případě úpadku odpovídala 50 % jejich čisté účetní hodnoty, jelikož jejich spravedlivá hodnota nebyla dostupná a hodnota dlouhodobých movitých aktiv se měnila v souladu příslušnou odpisovou sazbou. Studie Ernst&Young došla k závěru, že hodnota v případě nuceného prodeje je reálná vzhledem k možnosti využít oceňovaná aktiva k určitým účelům a jako součást určitých výrobních procesů, možnosti jejich využití k alternativním účelům a povaze smluv, se kterými jsou spojena. Studie Ernst&Young zdůrazňuje, že v případě, kdy jsou aktiva, která mají být prodána, vysoce specializovaná a jsou používána pro výrobu pro zvláštního zákazníka, může být jejich likvidační hodnota velmi nízká a může se rovnat 30 % jejich čisté účetní hodnoty. Například aktiva společnosti Autoglass Group SA, jejichž rozvahová hodnota byla 19,8 milionu, byla prodána v úpadkovém řízení za 6 milionů PLN. Dotčená aktiva PZL Wrocław, která sloužila jako evidované zástavy, k tomu zahrnují mnohé položky s nízkou hodnotou. Zejména úvěr z roku 2007 byl zabezpečen seznamem 1 709 položek, jejichž hodnota se za tu dobu odpisy snížila, a přibližně 1 400 položkami s hodnotou nižší než 3 500 PLN, u nichž tak došlo k jednorázovému odpisu.
(148)
Stejně jako hlavní zpráva i dodatek ke studii Ernst&Young nebral při posouzení scénáře úpadku z hlediska věřitelů PZL Wrocław v úvahu vliv inflace, tzn. nezohlednil možnou délku trvání úpadkového řízení.
(149)
Podle této studie byla k 31. lednu 2010 čistá účetní hodnota aktiv, která sloužila jako evidované zástavy strojů, 2 106 392,71 PLN. Při uplatnění výše popsaného postupu na čistou účetní hodnotu těchto aktiv je jejich hodnota (při úpadku) v případě nuceného prodeje odhadována na 1 053 196,36 PLN.
(150)
Dodatek ke studii Ernst&Young dochází k závěru, že ARP obdrží podle scénáře úpadku částku 1 053 196,36 PLN a [ 1 053 196,36 PLN] podle scénáře prodeje (v podobě uvedené v příloze 2 rámcové dohody).
(151)
Polské orgány informovaly Komisi, že čistá účetní hodnota aktiv, která sloužila jako evidovaná zástava u úvěru z roku 2007, se v auditovaných finančních zprávách za rok 2007 rovnala částce 5 480 861,37 PLN a v auditovaných finančních zprávách k 31. lednu 2010 částce 818 967,55 PLN.
(152)
Polské orgány informovaly Komisi, že čistá účetní hodnota aktiv, která sloužila jako evidovaná zástava u úvěru z roku 2008, se rovnala podle zprávy nezávislého odborníka ze dne 1. února 2008 částce 2 763 000 PLN. Podle auditovaných finančních zpráv se účetní hodnota těchto aktiv rovnala k 1. únoru 2008 částce 1 883 098,97 PLN a podle auditovaných finančních zpráv se čistá účetní hodnota těchto aktiv rovnala k 31. lednu 2010 částce 1 287 425,16 PLN.
(153)
Jak vyplývá z výše uvedeného, polské orgány ustoupily od dvou kapitálových dotací PZL Hydral s tvrzením, že částečné odpisy a částečná splacení veřejných závazků nepředstavovaly podle pravidla soukromého věřitele státní podporu. Také prohlásily, že chování veřejných věřitelů v minulosti (1998-2007) bylo v souladu s pravidlem soukromého věřitele. Uvedly též, že prodej PZL Wrocław byl otevřený, průhledný a nebyl spojen s žádnými podmínkami a že cena nabídnutá investorem může být považována za tržní cenu. Polské orgány tvrdily, že úvěr z roku 2007 a úvěr z roku 2008 byly poskytnuty za tržních podmínek. Ustoupily také od výše popsané kapitalizace dluhu u úvěru z roku 2007, ale navrhly částečnou kapitalizaci dluhu na účasti u obou úvěrů jak z roku 2007, tak z roku 2008 před prodejem a tvrdí, že tento postup je v souladu s pravidlem soukromého věřitele.
VII. PRAVOMOC KOMISE
(154)
Počáteční fáze některých opatření, a to konkrétně nevymáhání veřejných pohledávek PZL Hydral, začala v roce 1998, tzn. před přístupem Polska k EU dne 1. května 2004.
(155)
Podle Smlouvy o přistoupení opatření podpory, která nabyla účinku v nových členských státech přede dnem přistoupení, jsou stále použitelná i po tomto dni a představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU a nejsou stávající podporou, je nutno považovat za státní podporu pro účely použití čl. 108 odst. 3 SFEU.
(156)
Bod 3 přílohy IV Smlouvy o přistoupení stanoví tzv. prozatímní mechanismus. Představuje právní rámec pro posouzení režimů podpory a jednotlivých opatření podpory provedených v novém členském státě přede dnem jeho přistoupení k EU, které jsou nadále použitelné po přistoupení.
(157)
Opatření podpory, která byla provedena před přistoupením a nejsou použitelná po přistoupení, nemůže Komise posoudit na základě prozatímního mechanismu, ani řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU. Na druhou stranu opatření, která byla provedena až po přistoupení, posoudí Komise jako oznámenou podporu nebo jako protiprávní podporu na základě řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU.
(158)
Opatření je použitelné po přistoupení, pokud bylo provedeno před přistoupením, avšak po přistoupení vede k poskytnutí další podpory nebo zvýšení částky již udělené podpory, tzn. pokud přesná hospodářská účast státu není známa v okamžiku udělení podpory, ani v okamžiku přistoupení.
(159)
V tomto konkrétním případě Komise zjišťuje, že nevymáhání pohledávek veřejných věřitelů začalo v roce 1998 a pokračovalo po dni přistoupení. Komise se domnívá, že nevymáhání všech pohledávek nesplacených k 1. květnu 2004 spadá do její jurisdikce v podobě platné k tomuto dni.
(160)
Z výše uvedeného vyplývá, že nevymáhání veřejných pohledávek nesplacených k 1. květnu 2004 představuje opatření použitelné po dni přistoupení a spadá do jurisdikce Komise podle článku 108 SFEU.
VIII. POSOUZENÍ
(161)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU je státní podporou podpora poskytovaná v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, která narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví výroby do té míry, že ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(162)
Podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1 SFEU jsou kumulativní a aby opatření bylo označeno za státní podporu, musí být splněny všechny podmínky zároveň.
(163)
V následujících oddílech posuzuje Komisi případnou státní podporu společnosti PZL Hydral a společnosti PZL Wrocław odděleně.
(164)
U PZL Hydral zjišťuje následující opatření:
-
plánované a zrušené kapitálové dotace PZL Hydral;
-
vymáhání veřejných pohledávek vůči PZL Hydral (1998-2007);
-
vyrovnání s veřejnými věřiteli PZL Hydral (2007-2010).
(165)
U PZL Wrocław zjišťuje následující opatření:
-
úvěr z roku 2007;
-
úvěr z roku 2008;
-
kapitalizaci dluhu týkající se úvěru z roku 2007 a úvěru z roku 2008.
(166)
Komise konstatuje, že polské orgány popírají označení výše uvedených opatření za státní podporu s tvrzením, že opatření úspěšně prošla testem soukromého věřitele (v případě opatření ve prospěch PZL Hydral a kapitalizace dluhu z roku 2010 u PZL Wrocław) a testem tržního investora (v případě úvěrů z roku 2007 a roku 2008 u PZL Wrocław).
VIII.1 Zrušené kapitálové dotace PZL Hydral
(167)
Podle článku 8 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (37) (dále jen „procesní nařízení“), může členský stát po zahájení formálního vyšetřovacího řízení vzít zpět oznámení v přiměřené době před rozhodnutím Komise o tom, zda oznámené opatření představuje podporu. V takových případech Komise řízení ukončí, protože nadále nemá žádný účel.
(168)
Polské orgány zrušily dvě oznámené kapitálové dotace (113 milionů PLN). Vyšetřování těchto dvou opatření prováděné Komisí tak ztratilo svůj účel.
VIII.2 Nevymáhání veřejných pohledávek vůči PZL Hydral (1998-2007)
(169)
Státní podpora mohla být poskytnuta PZL Hydral v podobě trvalého nevymáhání veřejných pohledávek vůči společnosti ze strany různých veřejných věřitelů.
(170)
Komise zdůrazňuje, že čl. 107 odst. 1 SFEU se týká zásahů v různých podobách, které snižují běžné náklady společnosti a které, aniž by se kvůli tomu jednalo o dotace v přesném slova smyslu, mají podobnou povahu a stejný účinek. Judikatura všeobecně uznává, že chování veřejného orgánu příslušného k vybírání pojistného na sociální zabezpečení, který toleruje, aby toto pojistné bylo placeno s prodlením, poskytuje podniku, který z toho má prospěch, podstatné obchodní zvýhodnění tím, že snižuje jeho náklady vyplývající z obvyklého uplatnění systému sociálního zabezpečení, které nemůže být úplně odstraněno úroky a poplatky z prodlení, které jsou mu uloženy (38). Toto odůvodnění se s příslušnými změnami uplatňuje také na další poplatky, dávky a daně vybírané veřejnými orgány.
(171)
V tomto konkrétním případě veřejné orgány příslušné k vybírání nezískaly úhradu svých pohledávek vůči PZL Hydral za období 1998-2007 v plné míře v okamžiku, kdy veřejní věřitelé schválili plán restrukturalizace (viz bod 60 a následující).
(172)
Z judikatury vyplývá, že k určení, zda veřejné orgány nevymáháním veřejných pohledávek poskytly státní podporu, je nutné zjistit, zda dotčená společnost by byla zjevně neschopna získat srovnatelné úlevy od soukromého věřitele, který by se vůči společnosti nacházel ve stejné situaci jako orgán příslušný k vybírání (39).
(173)
Komise konstatuje, že k zajištění dlouhodobé hospodářské životaschopnosti PZL Hydral vypracoval její tehdejší majitel, tzn. polské ministerstvo financí a následně ARP, strategii privatizace na základě studie vyhotovené v roce 1998 soukromými konzultanty a začal hledat investory (viz bod 54). Soukromí a veřejní věřitelé tento přístup podporovali a byli do něj úzce zapojení.
(174)
V roce 2002 polské orgány, stále za podpory soukromých a veřejných věřitelů, navázaly jednání s […]. Tito věřitelé dostávali pravidelné informace o vývoji jednání (viz body 30 a 56).
(175)
Komise konstatuje, že jak soukromí, tak veřejní věřitelé došli k názoru, že hodnota PZL Hydral, a zejména její činnosti v oblasti letectví a obrany, jako fungujícího podniku zdaleka převyšuje hodnotu jejích aktiv, a to zejména z důvodu vlastněných vojenských osvědčení, povolení k obchodování se zbraněmi a lidského kapitálu, a že z těchto důvodů upustili od vyhlášení úpadkového řízení na společnost PZL Hydral.
(176)
Komise zejména konstatuje, že hlavní soukromí věřitelé, tzn. banka […] a banka […], upustili od nuceného vymáhání svých pohledávek navzdory prvořadému zabezpečení (viz body 32 a 34), které bylo vymahatelné přímo na základě bankovních vykonatelných titulů a mohlo být provedeno poměrně snadno (viz bod 28).
(177)
Na druhou stranu veřejní věřitelé podnikli kroky k vymáhání pomocí soudního exekutora a koncem roku 2007 získali úhradu ve výši 28,76 milionu PLN (viz bod 41).
(178)
Komise tak dospívá k závěru, že mezi rokem 1998 a rokem 2007 byla společnost PZL Hydral schopna získat srovnatelné úlevy od dvou soukromých věřitelů, tzn. od banky […] a banky […], kteří nebyli pouze ve stejném ale ve skutečnosti lepším postavení vůči dotčené společnosti než veřejné orgány příslušné pro vybírání.
(179)
Komise také dospívá k závěru, že rozhodnutí jak soukromých, tak veřejných věřitelů ustoupit od zahájení úpadkového řízení vůči PZL Hydral bylo odůvodněno slušnými výhledy na obnovení životaschopnosti činností v oblasti leteckého a obranného průmyslu, jakmile budou vyrovnány nesplacené závazky, jak uvádí strategie vypracovaná v roce 1998 (viz bod 54).
(180)
Skutečnost, že veřejné orgány příslušné pro vybírání nevymáhaly dlužné částky za období 1998-2007, tak neposkytla PZL Hydral výhodu, protože veřejné orgány jednaly stejně, jak by jednal soukromý věřitel, a jejich jednání tudíž nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
VIII.3 Splacení veřejných závazků PZL Hydral (2007-2010)
(181)
Po neúspěšném vyústění jednání o privatizaci s […] přistoupili hlavní soukromí věřitelé PZL Hydral, tzn. banka […] a banka […], na vyrovnání svých pohledávek vůči PZL Hydral.
(182)
Pohledávky soukromých věřitelů byly vyrovnány v dubnu roku 2003 (banka […]) a v listopadu roku 2006 (banka […]). Přes dobrou kvalitu svých zabezpečení souhlasila banka […] s vyrovnáním dluhu PZL Hydral ve výši 51,6 milionu PLN zaplacením částky 4 milionů PLN a banka […] souhlasila s vyrovnáním dluhu PZL Hydral ve výši 86,4 milionu PLN zaplacením částky 11,5 milionu PLN (viz body 31 a 33).
(183)
Veřejné orgány příslušné pro vybírání se v roce 2007 připojily k dohodě o vyrovnání závazků uzavřené mezi ARP a PZL Hydral, která byla začleněna do plánu restrukturalizace v listopadu roku 2007. Tato dohoda obsahovala čtyři zásadní ujednání:
-
PZL Hydral bude platit všechny nové daně, poplatky a příspěvky včas;
-
PZL uhradí část svých nezaplacených závazků ve splátkách, přičemž uhrazení zůstatku bude odloženo až do doby, kdy PZL Hydral prodá své dceřiné společnosti a aktiva;
-
PZL Hydral prodá všechny své dceřiné společnosti a aktiva a použije tohoto výnosu k uhrazení svých nesplacených závazků;
-
Podnikatelská činnost PZL Hydral v leteckém a obranném průmyslu bude soustředěna do dceřiné společnosti PZL Wrocław, která bude následně privatizována, a z výnosu budou uhrazeny pohledávky veřejných věřitelů. Tím se z PZL Hydral stane prázdná skořápka, která půjde do likvidace.
(184)
V souladu s odhadovaným výnosem z prodejů za období 2007-2010 počítal plán restrukturalizace s tím, že veřejným orgánům příslušným k vybírání bude uhrazeno 120,8 milionu PLN (viz bod 61). Ex post se ukázalo, že se jednalo o dobrý odhad, protože částka dosažená v roce 2010 se rovná 122,3 milionu PLN (viz bod 133).
(185)
Komise konstatuje, že plán restrukturalizace také počítal se dvěma kapitálovými dotacemi pro PZL Hydral, které byly určeny k navýšení dostupných peněžních prostředků k vyrovnání minulých závazků. Zahrnutí těchto kapitálových dotací do plánu restrukturalizace ovšem mělo podléhat předchozímu souhlasu Komise. Při dosažení dohody ohledně plánu restrukturalizace tím bylo veřejným věřitelům jasné, že nemohou považovat zahrnutí těchto dodatečných částek do plánu restrukturalizace za získané a jisté.
(186)
Komise také konstatuje, že plán restrukturalizace neobsahoval konečné rozhodnutí o tom, jak budou výnosy rozděleny mezi různé veřejné věřitele. Rozdělení mělo být provedeno až po uskutečnění prodeje dceřiných společností a aktiv na základě skutečného výnosu z prodeje při zohlednění zabezpečení těchto aktiv u jednotlivých veřejných věřitelů.
(187)
Pokud jde o posouzení jednání veřejných věřitelů od roku 2007 do roku 2010, Komise se domnívá, že je nutno posoudit jejich dvě rozdílná rozhodnutí: za prvé rozhodnutí z roku 2007 o souhlasu s plánem restrukturalizace a za druhé rozhodnutí z roku 2010 přijmout konečné vyrovnání v podobě, která je podrobně rozvedena v tabulce 26 tohoto rozhodnutí.
(188)
Podle judikatury Soudního dvora musí Komise v těchto situacích použít kritéria soukromého věřitele, tzn. že ke stanovení, zda snížení některých závazků dlužených podnikem v obtížích veřejným subjektům představuje státní podporu, musí porovnat tento subjekt se soukromým věřitelem, který hledá možnosti zaplacení částek, jež mu dluží dlužník ve finančních obtížích (40).
(189)
Podle judikatury ale v případě, kdy společnost čelící značnému zhoršení své finanční situace navrhne věřitelům dohodu nebo dohody týkající se restrukturalizace dluhu se záměrem nápravy takové situace nebo vyhnutí se úpadku, každý věřitel musí při rozhodování vzít v úvahu na jedné straně částku nabízenou v navrhované dohodě a na druhé straně částku, jakou očekává, že obdrží v případě likvidace firmy. Na jeho rozhodnutí má vliv mnoho činitelů včetně postavení věřitele jako držitele zaručených, preferenčních nebo běžných pohledávek, povahy a rozsahu zabezpečení, věřitelova hodnocení pravděpodobnosti, že se společnost stane opět ziskovou, a rizika, že jeho ztráta vzroste v případě, že se tomu tak nestane, a také částka, jakou by získal v případě její likvidace Jestliže se například ukáže, že v případě likvidace společnosti bude uskutečněná hodnota jejích aktiv stačit pouze na pokrytí hypotečních úvěrů a preferenčních nároků, potom normální nároky budou obvykle bezcenné. V takovém případě věřitel mající normální nároky nepřináší ve skutečnosti žádnou oběť, souhlasí-li s umořením větší části svých nároků (41).
(190)
Komise konstatuje, že podmínky vyrovnání s veřejnými orgány příslušnými pro vybírání jsou jiné než podmínky vyrovnání se dvěma soukromými bankami.
(191)
Zaprvé soukromé banky zvolily okamžité uhrazení, zatímco veřejné orgány příslušné pro vybírání souhlasily počkat na výsledky prodeje aktiv a dceřiných společností PZL Hydral.
(192)
Zadruhé předpokládaná míra splacení u veřejných orgánů příslušných pro vybírání zdaleka převyšuje míru splacení u privátních bank: Banka […] pokryla své pohledávky ze 7 % a banka […] z 13 %, zatímco veřejné orgány příslušné pro vybírání mohou na základě výnosu z prodeje ve výši 122,3 milionu PLN očekávat splacení v míře 38,5 %.
(193)
Komise musí při uplatnění zásad uvedených výše v bodech 188 a 189 posoudit, zda by rozhodnutí veřejných věřitelů z roku 2007 souhlasit s plánem restrukturalizace, který se svou podstatou liší od vyrovnání získaného soukromými věřiteli, přijal na jejich místě soukromý věřitel.
(194)
Zaprvé Komise konstatuje, že veřejní věřitelé měli pouze omezená zabezpečení a že jejich zabezpečení byla nižší kvality než zabezpečení soukromých bank (viz výše uvedené tabulky 16 až 20). Veřejní věřitelé se tak nacházeli ve slabším vyjednávacím postavení. Zároveň ale po vyrovnání se soukromými věřiteli kvalita jejich zabezpečení výrazně vzrostla, čímž získali dodatečné záruky, že v případě, kdyby plán restrukturalizace neuspěl podle očekávání, obdrží stále přijatelnou míru vyrovnání pohledávek z aktiv.
(195)
Zadruhé Komise konstatuje, že veřejní věřitelé mohli na základě předpokladů, ze kterých vycházel plán restrukturalizace, očekávat značně vyšší míru vyrovnání pohledávek než soukromí věřitelé, kteří zvolili rychlé vyrovnání.
(196)
Zatřetí Komise konstatuje, že soukromí věřitelé získali od PZL Hydral a PZL Wrocław ujištění, že všechny nové závazky budou splaceny včas.
(197)
Začtvrté Komise konstatuje, že u nedoplatků PZL Hydral souhlasila s platebním rozvrhem, který počítal se splacením části dluhu ve splátkách a se splacením zůstatku, jakmile bude znám výnos z prodeje aktiv a dceřiných společností. Tyto platby představovaly významné zlepšení oproti splácení v období před přijetím plánu restrukturalizace: v roce 2008, tzn. v prvním roce provádění plánu restrukturalizace, splatila PZL Hydral částku 54,6 milionu PLN oproti pouze 9,5 milionu PLN v roce 2007 (viz tabulka 21).
(198)
Na základě těchto záruk a jištění obdržených od PZL Hydral dochází Komise k závěru, že veřejní věřitelé jednali, jak by jednal soukromý věřitel postavený do srovnatelné situace.
(199)
Komise také konstatuje, že kvůli nezdaru jednání s […] a […] (viz bod 94) trvá skutečné provádění plánu restrukturalizace déle, než se původně předpokládalo. Komise se domnívá, že to bylo nedílným rizikem souhlasu veřejných orgánů příslušných pro vybírání s plánem restrukturalizace.
(200)
Konečné vyrovnání mezi PZL Hydral a jeho veřejnými věřiteli je popsáno v tabulce 26. Jakmile byla následkem nabídky předložené […] stanovena prodejní cena PZL Wrocław, veřejní věřitelé souhlasili s vyrovnáním z prodeje aktiv PZL Hydral, bez jakékoli kapitálové dotace, v souladu s kritériem soukromého věřitele a při zohlednění hodnoty svých pohledávek a kvality svých zabezpečení (viz bod 96).
(201)
Komise proto musí zjistit, zda v případě prodeje bez kapitálových dotací se každý veřejný věřitel ocitne v lepší situaci než v případě úpadku a zda prodej […] je scénářem, od kterého by veřejní věřitelé mohli očekávat nejvíce.
(202)
Všichni veřejní věřitelé dostanou splaceno více než soukromí věřitelé (viz bod 134) s výjimkou ministerstva financí, které ovšem nemá žádné zabezpečení, a proto nemůže být srovnáváno se soukromými věřiteli, kteří vlastní prvořadé zabezpečení (viz body 32 a 34).
(203)
Mělo by se také vzít v úvahu, že studie Ernst&Young objednaná ARP porovnala částky, které může každý veřejný věřitel očekávat v případě úpadku a v případě prodeje (ke kterému došlo v roce 2010) (viz bod 137). Studie uzavírá, že každý veřejný věřitel na tom bude lépe v případě prodeje.
(204)
Komise podrobila studii Ernst&Young kritickému posouzení, aby zjistila, zda její zjištění odolají přezkumu, a prokázala, že souhlasem s vyrovnáním se každý veřejný věřitel choval jako soukromý věřitel ve srovnatelné situaci, přičemž se opírala o judikaturu uvedenou výše v bodech 188 a 189.
(205)
Zaprvé Komise konstatuje, že studie Ernst&Young používá jako metodiku příslušnou judikaturu Evropského soudního dvora pro posouzení kritéria soukromého věřitele a zohledňuje postavení každého veřejného věřitele, jeho zabezpečení, pořadí a částku, kterou by mohl získat zpět v případě likvidace.
(206)
Tabulka 26 tohoto rozhodnutí ukazuje, že na základě tohoto posouzení je každý veřejný věřitel (Úřad sociálního zabezpečení, Finanční úřad Dolnoslezského vojvodství, Finanční úřad Vratislav - Psie Pole, Městský úřad Vratislav, Státní fond pro rehabilitaci zdravotně postižených osob, Úřad Dolnoslezského vojvodství a ministerstvo financí) v lepší situaci v případě prodeje všech aktiv PZL Hydral, tzn. že každý získá nazpět větší část svých neuhrazených pohledávek, než v případě scénáře úpadku, a to při zohlednění pořadí a příslušných zabezpečení veřejných věřitelů (viz bod 134).
(207)
Komise poté ověřila hodnověrnost scénáře úpadku použitého ve studii Ernst&Young. Výchozím bodem posouzení je, že hodnota společnosti PZL Hydral je nulová, protože její závazky zdaleka převyšují hodnotu jejích aktiv a dceřiných společností. Ve scénáři úpadku by proto každý věřitel mohl získat zpět pouze část svých neuhrazených pohledávek jištěných zabezpečením, pokud jeho pořadí umožňuje, aby měl nárok na podíl z likvidační hodnoty jištěných aktiv.
(208)
Tabulky 16 až 20 uvádí zabezpečení každého veřejného věřitele. Míra, do jaké musí být uspokojen každý veřejný věřitel na základě svého zabezpečení a při zohlednění jeho pořadí v případě vyhlášení PZL Hydral v úpadku, je uvedena v bodě 131. Pro odhadnutí hodnoty nemovitého majetku při nuceném prodeji vycházela studie Ernst&Young z běžné spravedlivé hodnoty aktiv, která jsou součástí společnosti, v souladu s bodem 30 a mezinárodními účetními standardy (IAS) 16 - Dlouhodobá hmotná aktiva (42). Komise konstatuje, že použití IAS je v EU povinné, a že je proto odpovídajícím východiskem pro posouzení likvidační hodnoty. Komise považuje za odůvodněné, že úpadková hodnota těchto aktiv je v případě nuceného prodeje snížena o 50 % vzhledem ke skutečnosti, že tato aktiva budou prodána odděleně, že nebude možné uplatnit kritérium „fungujícího podniku“ kvůli snížené poptávce po průmyslových aktivech během hospodářské krize a že tato hodnota je nad průměrným výnosem z prodeje aktiv v úpadku v Polsku, který je 26,86 % ve srovnání s jejich spravedlivou hodnotou.
(209)
Komise dochází k závěru, že pro každého veřejného věřitele je scénář prodeje za částku […] výhodnější než scénář úpadku.
(210)
Zbývá určit, zda nabídka […] je tou nejlepší nabídkou, kterou mohli veřejní věřitelé očekávat. Komise konstatuje, že když bylo v první polovině roku 2009 jasné, že podmínky nabídky společnosti […] nebyly splněny, byla společnost […] jediným kupcem, který měl zájem o získání akcií PZL Wrocław. Přes zveřejnění výzvy k vyjádření zájmu a aktivní hledání možných investorů, jako v květnu roku 2008 (viz bod 90 a následující), se žádný nový investor neobjevil. Veřejní věřitelé proto neměli žádný opodstatněný důvod věřit, že by jiný investor nabídl v budoucnu lepší cenu.
(211)
Na tomto základě se Komise domnívá, že svým souhlasem v roce 2010 s formou vyrovnání uvedenou v tabulce 26 se veřejní věřitelé zachovali jako soukromý věřitel, který hledá možnosti zaplacení částek, jež mu dluží dlužník ve finančních obtížích. Veřejní věřitelé tak neposkytli PZL Hydral výhodu. Vyrovnání neuhrazených závazků částečným odpisem veřejných pohledávek proto ve shodě se studií Ernst&Young nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
VIII. 4 Opatření týkající se PZL Wrocław
(212)
Komise musí posoudit, zda půjčka z roku 2007 udělila PZL Wrocław výhodu. Za tím účelem musí Komise zjistit, zda by soukromý investor („zásada investora v tržním hospodářství“) uzavřel dotčenou transakci za stejných podmínek, a pokud ne, za jakých podmínek by tak učinil (43).
(213)
Komise poznamenává, že ke zjištění, zda je úvěr poskytnutý státním orgánem, který je zároveň akcionářem společnosti, v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, musí být jeho investice porovnána s investicí soukromé holdingové společnosti, která uskutečňuje strukturální politiku a řídí se perspektivami dlouhodobé životaschopnosti (44).
(214)
Komise je toho názoru, že v případě ARP se nejedná o vnějšího věřitele, který investuje za účelem dosažení zisku na základě návratnosti své investice v podobě úrokové sazby, ale že se jedná o akcionáře s více jak 90 % podílů společnosti PZL Hydral, která zase vlastní 100 % podílů PZL Wrocław. Je tedy nutno zjistit, zda by soukromý investor za stejných okolností úvěr z roku 2007 poskytl.
(215)
Pokud jde o úvěr z roku 2007 společnosti PZL Wrocław, Komise zaprvé konstatuje, že byl poskytnut PZL Wrocław, která byla v té době finančně životaschopnou společností a nebyla ve finančních obtížích ve smyslu pokynů k záchraně a restrukturalizaci (viz body 47 a 48). Místo toho se jednalo o nově založenou společnost bez dluhů a s již výrazným počtem objednávek, a to hlavně v podobě smluv s polským ministerstvem národní obrany, s nímž byla v dlouhodobých obchodních vztazích.
(216)
Komise poznamenává, že ARP počítala se zabezpečením návratnosti své investice kapitalizací dluhu ve výši […] % a následným prodejem těchto podílů v PZL Wrocław soukromému investorovi (za odhadovanou částku […]), jak je uvedeno v plánu restrukturalizace.
(217)
ARP zohlednila probíhající jednání s […] (viz bod 74).
(218)
Pro stanovení, zda ARP jednala v souladu se zásadou soukromého investora, je tedy nutno zjistit, s jakou prodejní cenou mohla ARP počítat, jaké bylo riziko a zda návratnost investice vyplývající z prodeje byla přiměřená ve spojení s rizikem, které ARP podstoupila.
(219)
Před poskytnutím úvěru si ARP objednala od nezávislého odborníka studii ke stanovení hodnoty PZL Wrocław poté, co bylo ukončeno vyjmutí z majetku PZL Hydral (viz bod 66).
(220)
Komise tuto studii kriticky posoudila a dospěla k závěru, že bylo důvodné počítat s prodejní cenou přinejmenším ve výši […] (viz bod 71 a následující). Při prodeji přibližně […] % podílů mohla tedy ARP v případě úspěšného prodeje počítat s výraznou návratností ve výši nejméně 48,5 milionu PLN.
(221)
Komise uznává, že s každou privatizací jsou vždy spojena značná rizika. V tomto konkrétním případě první pokus neuspěl. Komise zároveň konstatuje, že obecné výhledy pro polskou společnost působící v odvětví letectví a obrany byly poměrně stabilní vzhledem ke stávajícím závazkům polské armády v zahraničí a podílu, který připadá Polsku v NATO s ohledem na jeho obranný potenciál. Vzhledem k nutnosti vlastnit zvláštní povolení jsou navíc překážky při vstupu na příslušný segment trhu vysoké, což zase zvyšuje přitažlivost zavedených subjektů.
(222)
Komise také konstatuje, že předpokládaná návratnost investice byla dostatečné významná, aby odůvodnila poměrně vysoké riziko, a že k tomu ARP získala zabezpečení v podobě evidované zástavy strojů ve výši 5,5 milionu PLN a obyčejné zástavy […] % podílů (viz bod 65).
(223)
Na tomto základě má Komise za prokázané, že úvěr z roku 2007 byl poskytnut v souladu se zásadou soukromého investora, a proto nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(224)
Komise musí posoudit, zda půjčka z roku 2008 udělila PZL Wrocław výhodu. Za tím účelem Komise uplatní zásadu soukromého investora, jak je rozvedeno v bodech 212 až 214 a z důvodů, které jsou tam vysvětleny.
(225)
Pokud jde o úvěr z roku 2008 společnosti PZL Wrocław, Komise zaprvé konstatuje, že byl poskytnut PZL Wrocław, která byla v té době finančně životaschopnou společností a nebyla ve finančních obtížích ve smyslu pokynů k záchraně a restrukturalizaci. Místo toho se jednalo o nově založenou společnost bez dluhů a s již výrazným počtem objednávek, a to hlavně v podobě smluv s ministerstvem národní obrany v celkové výši […] (viz bod 48). Komise je toho názoru, že tento úvěr byl poskytnut především za účelem uspokojení stoupajícího počtu objednávek ministerstva národní obrany. V roce 2008 k tomu společnost získala soukromé financování v podobě operativního leasingu (viz bod 87).
(226)
Komise konstatuje, že ARP poskytla úvěr z roku 2008 krátce před předpokládaným koncem jednání s […] ohledně prodeje PZL Wrocław (viz bod 74). Učinila tak, aby poskytla překlenovací úvěr na období před uzavřením tohoto obchodu, kdy PZL Wrocław musela rozšířit své výrobní kapacity, aby zvládla rostoucí počet objednávek od ministerstva národní obrany. Hlavním důvodem ARP pro poskytnutí úvěru tak bylo zajistit, aby společnost mohla využít obchodních příležitostí před uzavřením obchodních jednání s […], a zajistit, že tato jednání budou rychle uzavřena.
(227)
Komise konstatuje, že úvěr je omezen na 4 miliony PLN, což je částka nutná pro nabytí aktiv nezbytných pro zvládnutí dodatečné poptávky ministerstva národní obrany.
(228)
Komise dále zjišťuje, že úvěr byl zabezpečen evidovanou zástavou strojů v hodnotě 2,8 milionu PLN a obyčejnou zástavou výnosů z obchodních smluv v celkové hodnotě 5,2 milionu PLN a že měl pohyblivou úrokovou sazbu, která byla shodná s platnou referenční sazbou vydanou Komisí (viz bod 83). Před poskytnutím úvěru z roku 2008 ARP přesto přezkoumala finanční situaci PZL Wrocław a shledala, že vytváří zisk. Na tomto základě mohla ARP očekávat, že PZL Wrocław vytvoří dostatečné peněžní kroky ke splacení úvěru a k tomu, že ARP se investice vrátí.
(229)
Komise se domnívá, že patří k normálnímu obchodnímu jednání většinového akcionáře, který zrovna prodává společnosti, aby poskytl malý překlenovací úvěr, pokud je tento úvěr nutný k využití obchodních příležitostí a k urychlení prodeje. Komise je názoru, že úvěr z roku 2008, který byl navíc zabezpečen odpovídajícím způsobem a měl úrok ve výši referenční sazby, byl poskytnut ARP v souladu s touto logikou.
(230)
Na tomto základě má Komise za prokázané, že úvěr z roku 2008 byl poskytnut v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, a proto nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(231)
Souhlasem s první kapitalizací dluhu a pozdějším přenecháním výnosu z prodeje podílů PZL Hydral, aby mohla vyrovnat neuhrazené pohledávky veřejných orgánů, jak stanovil plán restrukturalizace, ARP ve skutečnosti odepsala dluhy ve výši 17,2 milionu PLN a obdržela nazpět pouze [ 1 053 196,36 PLN].
(232)
Je nutno zjistit, zda kapitalizace dluhu zahrnuje výhodu poskytnutou ARP společnosti PZL Wrocław. Za tím účelem musí Komise posoudit, zda provedením této transakce ARP postupovala v souladu se zásadou veřejného věřitele definovanou v bodech 188 a 189.
(233)
Komise především konstatuje, že nabídka […] z roku 2009 […] byla o […] nižší než nabídka […] z roku 2008. Komise je názoru, že tento rozdíl obráží zhoršení situace PZL Wrocław, která byla v roce 2008 zisková a s dobrými výhledy, zatímco v roce 2009 vykazovala příznaky obtíží v důsledku výrazného poklesu objednávek ministerstva národní obrany.
(234)
Komise také konstatuje, že ARP neměla důvody očekávat, že najde jiného kupce než […] pro podíly, které získala v PZL Wrocław v důsledku kapitalizace dluhu (viz bod 210). Aby zajistila úspěšné provedení transakce, ARP musela zajistit vyrovnání pohledávek veřejných věřitelů v míře, v jaké vlastnili zabezpečení v podobě hypoték na aktiva PZL Wrocław, protože by jinak nebyla ve stavu splnit závazek převést všechna aktiva nezatížena břemeny.
(235)
Kdyby navíc k prodeji PZL Wrocław, na kterém byla založena restrukturalizace veřejných závazků částečným splacením, nedošlo, daňové orgány by vymáhaly své pohledávky podle daňového zákoníku (viz bod 144). Vzhledem k finanční situaci PZL Wrocław by k tomu neuzavření prodejní dohody vedlo k úpadku společnosti PZL Wrocław (viz bod 52).
(236)
Komise proto dochází k závěru, že jedinou alternativou k souhlasu s odpisem de facto částky 17,2 milionu PLN bylo dát PZL Wrocław a PZL Hydral do likvidačního řízení.
(237)
Dodatek ke studii Ernst&Young posoudil oba tyto scénáře. Komise podrobila studii Ernst&Young kritickému posouzení, aby zjistila, zda její zjištění odolají přezkumu, a prokázala, že souhlasem s vyrovnáním se ARP chovala jako soukromý věřitel ve srovnatelné situaci, přičemž se opírala o judikaturu uvedenou v bodech 188 a 189.
(238)
Studie došla k závěru, že v případě úpadku by obyčejní věřitelé neobdrželi nic, protože řada aktiv je zatížena zástavami a hypotékami a daňové orgány navíc budou schopny vymoci své pohledávky vůči PZL Wrocław (viz bod 143 a následující). Přezkumem finančních zpráv PZL Wrocław a analýzou provádění polských právních předpisů Komise tuto informaci potvrdila a dospěla k závěru, že posouzení studie Ernst&Young je odůvodněné.
(239)
V důsledku toho se Komise domnívá, že hodnota obyčejné zástavy, která jistila úvěr z roku 2008, je při likvidačním scénáři nulová. Zástava […] % podílů k tomu nemá při likvidačním scénáři také žádnou hodnotu, protože hodnota samotných akcií je nulová.
(240)
Ke zjištění, co by ARP obdržela při likvidačním scénáři, je tedy nutno odhadnout zisky, se kterými by mohla počítat při prodeji aktiv, na která vlastní evidované zástavy.
(241)
Dodatek ke studii Ernst&Young uvádí, že stroje, na které ARP vlastnila zástavy v rámci úvěru z roku 2007, měly v roce 2007 účetní hodnotu ve výši 5,5 milionu PLN, zatímco stroje, na které měla zástavy v rámci úvěru z roku 2008, měly v roce 2008 účetní hodnotu ve výši 2,8 milionu PLN.
(242)
V dodatku ke studii Ernst&Young vycházelo posouzení likvidační hodnoty zástav zaevidovaných ve prospěch ARP z účetní hodnoty aktiv uvedené v auditovaných finančních zprávách PZL Wrocław (viz body 151 a 152) ke dni 31. ledna 2010, tzn. 2,1 milionu PLN.
(243)
Komise se domnívá, že účetní hodnota dlouhodobých hmotných aktiv (která sloužila jako zástava u úvěrů z roku 2007 a z roku 2008) uvedená v auditovaných finančních zprávách je vhodným výchozím bodem pro posouzení jejich likvidační hodnoty. Komise zaprvé konstatuje, že velký rozdíl mezi účetní a čistou hodnotou aktiv, který v roce 2008 zjistila studie oceňující PZL Wrocław, byl zapříčiněn výrazným vzrůstem hodnoty nemovitostí. U hodnoty strojů nedošlo k žádné úpravě. Zadruhé Komise konstatuje, že vzhledem ke krátkému časovému období mezi vytvořením zástavy a posouzením nic neprokazuje, že by účetní hodnota neobrážela konzervativně odhadnutou hodnotu strojů.
(244)
Dodatek ke studii Ernst&Young tvrdí, že v případě likvidace by tato aktiva musela být prodána v nuceném prodeji s 50 % slevou a že tím jejich očekávaná hodnota dosahuje částky 1 053 196,36 PLN. Komise uznává, že aktiva jako stroje, která jsou nabízena k prodeji v souvislosti s likvidací, jsou obvykle prodána pod jejich účetní hodnotou.
(245)
Komise se domnívá, že 50 % sleva je oprávněná z důvodů uvedených ve studii Ernst&Young a popsaných výše v bodě 147. Zejména se domnívá, že určení jejich hypotetické hodnoty v případě úpadku bylo provedeno za použití metodiky, kterou lze považovat za vhodnou pro stanovení realizační hodnoty pohledávek vůči dlužníkům, jimž hrozí úpadek, vzhledem ke zvláštnímu druhu prodávaných strojů a závislosti obchodního obratu na zvláštním zákazníkovi (ministerstvu národní obrany), který snížil své výdaje kvůli nutnosti přizpůsobit se poklesu daňových příjmů zapříčiněnému krizí.
(246)
Komise proto na základě informací, které jí byly dostupné v okamžiku přijetí tohoto rozhodnutí, dochází k závěru, že úpadková hodnota nesplacených úvěrů ARP byla 1 053 196,36 PLN.
(247)
V případě scénáře prodeje byla hodnota nesplacených úvěrů ARP vyšší, než […] nabídl ARP zaplatit [ 1 053 196,36 PLN].
(248)
Komise dochází k závěru, že soukromý věřitel v situaci ARP by souhlasil s odpisem částky 17,2 milionu PLN, protože by nemohl rozumně očekávat, že v úpadkovém řízení získá vyšší vyrovnání svých pohledávek. Na tomto základě má proto Komise za prokázané, že jednání ARP v souvislosti s kapitalizací dluhu z roku 2010 je v souladu se zásadou soukromého investora a že kapitalizace dluhu neobsahuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
IX. ZÁVĚR
(249)
Komise konstatuje, že podle článku 8 procesního nařízení se formální vyšetřování kapitálových dotací ve výši 113 milionů PLN oznámených a následně odvolaných polskými orgány stalo bezpředmětným.
(250)
Pokud jde o nevymáhání pohledávek veřejných věřitelů a jejich případné vyrovnání, Komise se domnívá, že veřejní věřitelé jednali v souladu s pravidlem soukromého věřitele. Chování veřejných věřitelů tak nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(251)
Komise se domnívá, že kapitalizace dluhu plánovaná Agenturou pro průmyslový rozvoj v rámci plánu restrukturalizace v jeho pozměněném znění nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, protože je v souladu s pravidlem soukromého věřitele. Komise se také domnívá, že úvěr z roku 2007 a úvěr z roku 2008 ve prospěch společnosti PZL Wrocław nepředstavují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, protože jsou v souladu se zásadou soukromého investora,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Komise se rozhodla ukončit formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie týkající se kapitálových dotací ve výši 113 milionů PLN vzhledem k tomu, že Polsko vzalo zpět své oznámení a nebude v tomto projektu podpory pokračovat.
Článek 2
1. Částečné nevymáhání pohledávek v období 1998-2007, které měly polské veřejné orgány vůči společnosti PZL Hydral, a vyrovnání těchto dluhů v období od roku 2007 do roku 2010 nepředstavují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
2. Úvěry poskytnuté ARP společnosti PZL Wrocław v roce 2007 (12,5 milionu PLN) a v roce 2008 (4 miliony PLN) nepředstavují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
3. Následný částečný odpis těchto úvěrů týkající se částky 17,2 milionu a provedený formou kapitalizace dluhu nepředstavuje podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 3
Toto rozhodnutí je určeno Polské republice.
V Bruselu dne 4. srpna 2010.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 4 sierpnia 2010 r.
w sprawie pomocy państwa C 40/08 (ex N 163/08) wdrożonej przez Polskę na rzecz PZL Hydral S.A.
(notyfikowana jako dokument nr C(2010) 5406)
(Jedynie tekst w języku polskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2010/690/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
uwzględniając decyzję C(2008) 4753 (1), na mocy której Komisja postanowiła o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, oraz decyzję C(2008) 6371 (2) rozszerzającą postępowanie określone w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w związku z pomocą C 40/2008 (ex N 163/2008),
wezwawszy zainteresowane strony do przedstawienia uwag zgodnie z przepisami wymienionymi powyżej,
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
Pismem z dnia 27 marca 2008 r. władze polskie zgłosiły plan restrukturyzacji dla Spółki PZL Hydral S.A (zwanej dalej „PZL Hydral”). Pismem z dnia 6 maja 2008 r. Komisja zwróciła się do władz polskich o przekazanie dodatkowych informacji. Pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. władze polskie zwróciły się o przedłużenie okresu wyznaczonego na udzielenie odpowiedzi do dnia 27 czerwca 2008 r., które zostało udzielone pismem Komisji z dnia 10 czerwca 2008 r. Władze polskie przekazały dodatkowe informacje dotyczące planu restrukturyzacji pismem z dnia 7 lipca 2008 r.
(2)
Postępowanie na mocy art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”) - formalne postępowanie wyjaśniające - zostało wszczęte w dniu 10 września 2008 r. Formalne postępowanie wyjaśniające zostało następnie rozszerzone decyzją z dnia 12 listopada 2008 r.
(3)
Polska przedstawiła swoje uwagi w dniu 14 października 2008 r. i 22 grudnia 2008 r. oraz dodatkowe informacje w dniu 7 kwietnia 2009 r. Komisja nie otrzymała żadnych uwag od osób trzecich.
(4)
W dniach 27 kwietnia 2009 r., 14 października 2009 r. i 12 lutego 2010 r. odbyły się spotkania z udziałem władz polskich. W dniu 18 grudnia 2009 r. Komisja zwróciła się o przekazanie dodatkowych informacji. Pomiędzy Komisją a władzami polskimi nastąpiła wymiana poczty elektronicznej, a dodatkowe informacje zostały przekazane przez władze polskie w wiadomościach e-mail z dni: 20 października 2009 r., 23 listopada 2009 r., 15 grudnia 2009 r., 13 stycznia 2010 r., 16 stycznia 2010 r., 9 lutego 2010 r., 10 lutego 2010 r., 26 lutego 2010 r., 1 marca 2010 r., 3 marca 2010 r., 4 marca 2010 r., 19 marca 2010 r., 5 maja 2010 r., 12 maja 2010 r., 20 maja 2010 r., 28 maja 2010 r., 3 czerwca 2010 r., 4 czerwca 2010 r., 7 czerwca 2010 r., 8 czerwca, 9 czerwca 2010 r., 17 czerwca 2010 r., 23 czerwca 2010 r., 24 czerwca 2010 r., 28 czerwca 2010 r., 7 lipca 2010 r., 8 lipca 2010 r., 9 lipca 2010 r., 12 lipca 2010 r., oraz 13 lipca 2010 r.
II. OPIS
II.1. Beneficjenci: PZL Hydral i PZL Wrocław
(5)
Przedsiębiorstwo PZL Hydral zostało założone w 1946 r. jako kombinat państwowy. Obecnie PZL Hydral jest dużą spółką, która do 2008 r. specjalizowała się w produkcji hydrauliki przemysłowej do zastosowań cywilnych i wojskowych, wzornictwie przemysłowym, wytwarzaniu i obsłudze technicznej zelektronizowanych, hydromechanicznych systemów zasilania i dozowania paliwa dla wszelkiego rodzaju silników lotniczych, systemach kontroli hydraulicznej dla statków powietrznych oraz hydraulice siłowej dla śmigłowców. Od 2008 r. PZL Hydral działa jako spółka macierzysta grupy kapitałowej i nie prowadzi samodzielnie żadnej działalności przemysłowej.
(6)
W 2003 r. państwowa Agencja Rozwoju Przemysłu (zwana dalej „ARP”) nabyła 80,94 % akcji PZL Hydral (1 284 686 akcji) od Skarbu Państwa. Dalsze przeniesienie akcji ze Skarbu Państwa na ARP miało miejsce w 2005 r. (499 103 akcji) - co zwiększyło udział procentowy akcji posiadanych przez ARP do 87,39 %, - w 2007 r. (64 374 akcji), co zwiększyło udział ARP do 90,54 % oraz w dniu 12 stycznia 2010 r. (38 399 akcji), w związku z czym udział procentowy akcji ARP wzrósł do 92,42 %. Każda z tych transakcji została zrealizowana za symboliczną cenę 1 PLN. Od 12 stycznia 2010 r. ARP posiada 18 886 562 akcji o nominalnej wartości 18 865 620 PLN. Pozostałe akcje (7,58 %), o nominalnej wartości 1 547 210 PLN, znajdują się obecnie w posiadaniu pracowników.
(7)
W 2007 r. spółka PZL Hydral kontrolowała następujące spółki zależne: Zakład Odlewniczy „Hydral” sp. z o.o., którego głównym przedmiotem działalności jest produkcja odlewów oraz ich obróbka mechaniczna, termiczna i plastyczna; Zakład Ciepłowniczy Term „Hydral” sp. z o.o., który zajmuje się produkcją i sprzedażą energii cieplnej; Przedsiębiorstwo Usługowo-Handlowe Zakład Produkcji Hydrauliki „Hydral” sp. z o.o., które zajmuje się produkcją zaworów i rozdzielaczy hydraulicznych oraz obróbką urządzeń metalowych, a także świadczy usługi w zakresie naprawy maszyn i urządzeń hydraulicznych, oraz PZL Wrocław sp. z o.o. (zwana dalej „PZL Wrocław”). Ponadto spółka PZL Hydral kontrolowała dwie inne spółki, które obecnie przechodzą proces likwidacji. Pod koniec 2006 r. cała grupa zatrudniała 795 pracowników.
(8)
PZL Wrocław powstała w 2004 r. jako spółka zależna, stanowiąca w całości własność PZL Hydral. Celem tej operacji było stworzenie spółki operacyjnej, która miała przejąć działalność operacyjną PZL Hydral. Umożliwiłoby to PZL Hydral wypełnianie funkcji spółki holdingowej, zarządzającej procesem restrukturyzacji Grupy PZL Hydral.
(9)
Część aktywów PZL Wrocław została przeniesiona z PZL Hydral do PZL Wrocław, bądź poprzez podwyższenie kapitału PZL Wrocław w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego bądź poprzez sprzedaż według wartości księgowej z 2004 r., ujętej w księgach rachunkowych PZL Hydral, jak wskazano w tabeli 1.
Tabela 1
Przeniesienie aktywów w formie wkładu niepieniężnego lub sprzedaży (w PLN)
Data przeniesienia
Rodzaj aktywów
Sposób przeniesienia (sprzedaż/wkład niepieniężny)
Wartość księgowa aktywów
30.12.2004 r.
środki trwałe - majątek ruchomy
wkład niepieniężny
3 917 321,0
30.12.2004 r.
wartości niematerialne i prawne
wkład niepieniężny
801 332,0
30.12.2004 r.
produkcja w toku
wkład niepieniężny
1 251 352,0
30.12.2004 r.
materiały
wkład niepieniężny
251 719,0
30.11.2006 r.
środki trwałe - majątek ruchomy
wkład niepieniężny
138 516,44
30.11.2006 r.
materiały
wkład niepieniężny
679 915,73
30.11.2006 r.
środki trwałe - majątek ruchomy
wkład niepieniężny
1 186 803,54
30.11.2006 r.
wartości niematerialne i prawne
wkład niepieniężny
290 268,95
20.6.2007 r.
środki trwałe - majątek ruchomy
sprzedaż
1 250 000,0
30.12.2007 r.
środki trwałe - majątek ruchomy
wkład niepieniężny
1 293 600,0
21/23.12.2008 r.
produkcja w toku
sprzedaż
5 230 644,91
27.3.2008 r.
materiały
sprzedaż
2 985 631,15
10.3.2009 r.
materiały
sprzedaż
304 294,33
(10)
Rzeczowe aktywa trwałe, jakie PZL Wrocław nabyła od PZL Hydral zostały przeniesione bądź poprzez podwyższenie kapitału PZL Wrocław w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego bądź poprzez sprzedaż, jak wskazano w tabeli 2. W obu przypadkach wartość transakcji opierała się na wycenie niezależnego rzeczoznawcy. W momencie przeniesienia te aktywa trwałe były już obciążone hipotekami na nieruchomościach, ustanowionymi na rzecz następujących wierzycieli publicznoprawnych: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego i Urzędu Miejskiego Wrocławia na kwotę 142,558 mln PLN.
Tabela 2
Przekazanie nieruchomości (w PLN)
Data przeniesienia
Rodzaj aktywów
Sposób przeniesienia (sprzedaż/wkład niepieniężny)
Wartość księgowa aktywów
30.12.2007
środki trwałe - nieruchomości
wkład niepieniężny
8 337 000,0
30.12.2007
środki trwałe - nieruchomości
sprzedaż
10 309 508,56
(11)
Dnia 31 grudnia 2007 r. PZL Hydral przekazała PZL Wrocław środki pieniężne o wartości nominalnej 918 900,0 PLN jako wkład na kapitał PZL Wrocław.
(12)
Przeniesienie pozostałych aktywów z PZL Hydral do PZL Wrocław w okresie od 17 stycznia 2006 r. do 27 kwietnia 2010 r. odbywało się w drodze sprzedaży według ich wartości księgowej i polegało na licznych przeniesieniach środków trwałych w budowie, wolnych od wszelkich zastawów i hipotek.
(13)
Ogółem wartość aktywów przeniesionych z PZL Hydral do PZL Wrocław w okresie od 2004 r. do 2010 r. wyniosła 44 708 791,02 PLN.
(14)
W 2008 r. przeniesiono z PZL Hydral do PZL Wrocław 559 pracowników, a w 2009 r. - 37 pracowników.
(15)
PZL Wrocław produkuje (do końca 2007 r. produkcję tę prowadził PZL Hydral) elementy do statków powietrznych i śmigłowców eksploatowanych przez Siły Zbrojne RP, a także prowadzi działalność usługową w zakresie naprawy, konserwacji oraz remontów sprzętu używanego przez polskie wojsko. Wyroby o przeznaczeniu wojskowym przechodzą proces certyfikacji charakterystyczny dla wyrobów według wymagań technicznych obowiązujących w polskich siłach zbrojnych, posiadają na każdym etapie produkcyjnym odrębną dokumentację i podlegają (tak jak i usługi świadczone w ramach konserwacji) nadzorowi stale rezydującego w spółce pracownika przedstawiciela wojskowego.
(16)
PZL Wrocław funkcjonuje obecnie w oparciu o koncesję nr B-007/2007 wydaną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dnia 17 stycznia 2007 r. na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie:
-
wytwarzania i obrotu urządzeniami do odstrzeliwania amunicji alarmowej, sygnałowej, gazowej, określonymi w ust. 8 Załącznika Nr 1 Rodzaje broni i amunicji - BA do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 grudnia 2001 r. w sprawie rodzajów broni i amunicji oraz wykazu wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, na których wytwarzanie lub obrót jest wymagana koncesja (3);
-
wytwarzania i obrotu wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym określonymi w pozycji WT V oraz komponentami i składnikami do wyrobów określonych w pozycji WT II, WT III i WT XIV (ust. 1-4 i 7-10) Załącznika Nr 2 Wykaz wyrobów i technologii o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym - WT - do ww. rozporządzenia Rady Ministrów;
-
wytwarzania i obrotu sprzętem dla produkcji wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym oraz obrotu technologią dla produkcji wyrobów o tym przeznaczeniu określonych w pozycji WT XIII Załącznika Nr 2 Wykaz wyrobów i technologii o poznaczeniu wojskowym lub policyjnym - WT - do ww. rozporządzenia Rady Ministrów.
(17)
PZL Wrocław posiada następujące certyfikaty:
-
certyfikat zgodności z wymaganiami normy ISO 9001:2000, przyznany przez Bureau Veritas Certification;
-
certyfikat zgodności z wymaganiami normy AS9100-B, przyznany przez Bureau Veritas Certification;
-
certyfikat upoważniający do produkcji osprzętu lotniczego spełniający wymagania przepisów lotniczych PART 21 przyznany przez Urząd Lotnictwa Cywilnego;
-
certyfikat na wykonywanie obsługi technicznej wyrobów spełniający wymagania przepisów lotniczych PART 145 przyznany przez Urząd Lotnictwa Cywilnego;
-
certyfikat NADCAP przyznany przez Performance Review Institute na wybrane procesy specjalne: obróbki cieplnej (HT), badań nieniszczących (NDT), procesy chemiczne (CHP) oraz obróbki elektroerozyjnej (EDM).
(18)
Polskie władze poinformowały Komisję, że linia produkcyjna PZL Hydral (a obecnie PZL Wrocław) jest ważnym elementem planu rozwoju gospodarczego, ogłoszonego przez polski rząd w 1995 r. na lata 1996-2000 oraz w 2000 r. na lata 2001-2006.
(19)
Wyraźne odniesienia do PZL Hydral lub zakresu jego działalności pojawiają się ponadto w wielu środkach wykonawczych i wytycznych rządowych z planu rozwoju gospodarczego, takich jak:
-
wytyczne Ministra-Kierownika Centralnego Urzędu Planowania z dnia 30 stycznia 1995 r. w sprawie programu rozwoju gospodarczego na lata 1996-2000;
-
wytyczne Ministra Gospodarki z lipca 2000 r. w sprawie centralnego planu rozwoju gospodarczego na lata 2001-2006;
-
ustawa z dnia 23 sierpnia 2001 r. o organizowaniu zadań na rzecz obronności państwa realizowanych przez przedsiębiorców (4);
-
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa i obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony (5);
-
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (6);
-
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2007 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu gospodarczo-obronnym (7).
(20)
Przedsiębiorstwo znajdujące się w tego typu wykazach zobowiązane jest w szczególności do informowania co roku szczegółowo o swoich zdolnościach produkcyjnych w zakresie obronności (ilość, profil, wartości), aby umożliwić ministerstwu wykonywanie zadań wojskowych.
(21)
Polskie władze poinformowały Komisję, że właściwe koncesje i certyfikaty (pkt 16 i 17) umożliwiają dostarczanie towarów i świadczenie usług szczególnej jakości na rzecz szczególnych odbiorców (przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla obronności państwa i Ministerstwa Obrony Narodowej). PZL Hydral, a obecnie PZL Wrocław, dostarcza nie tylko części do układów hydraulicznych oraz systemów paliwowych i systemów kontroli - naprawa instalowanych podzespołów ma decydujący wpływ na funkcjonowanie statków powietrznych eksploatowanych przez Siły Zbrojne RP (W-3, Mi-2 i M28 Bryza oraz PZL 130 Orlik). Polskie władze zaznaczyły ponadto, że W-3 i Mi-2 są podstawowymi śmigłowcami użytkowanymi przez polskie wojsko.
(22)
Wyroby PZL Hydral o przeznaczeniu militarnym posiadają odpowiedni kod NATO w ramach porozumienia standaryzacyjnego NATO; kod NATO posiada także sama spółka.
(23)
Jak wyjaśniono powyżej w pkt 9 i kolejnych, od grudnia 2004 r. PZL Hydral przenosił aktywa do PZL Wrocław. Jedynie aktywa przeniesione dnia 30 grudnia 2007 r. (nieruchomości) były obciążone hipotekami ustanowionymi na rzecz wierzycieli publicznoprawnych.
(24)
Polskie władze potwierdziły, że od chwili rozpoczęcia działalności, PZL Wrocław terminowo spłacał wszystkie swoje zobowiązania wobec wierzycieli publicznoprawnych, w tym składki na ubezpieczenie społeczne i podatki za swoich pracowników.
II.2 Trudności finansowe PZL Hydral
(25)
Trudności PZL Hydral ze spłatą zobowiązań zarówno wobec wierzycieli prywatnych, jak i publicznoprawnych zaczęły się w 1998 r.
(26)
Pod koniec 1998 r. zobowiązania prywatne PZL Hydral wobec banków i dostawców wynosiły 90,4 mln PLN. Większa część tego zadłużenia została zaciągnięta wobec dwóch banków: Banku […] (8) i Banku […].
(27)
Zobowiązania PZL Hydral wobec Banku […] wynosiły pod koniec 1998 r. 54 mln PLN, a w listopadzie 2006 r., kiedy to zawarte zostało porozumienie - 86,4 mln PLN; zaspokojenie roszczenia nastąpiło ostatecznie w 2007 r. Zobowiązania PZL Hydral wobec Banku […] wynosiły pod koniec 1998 r. 23 mln PLN, a w październiku 2003 r. 55,6 mln PLN; zaspokojenie roszczenia nastąpiło ostatecznie w 2004 r.
Tabela 3
Ogółem zobowiązania PZL Hydral wobec […] (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
Roszczenie główne
44 447
48 424
51 605
49 628
37 416
39 041
38 741
38 291
35 377
Odsetki
9 583
17 683
26 194
34 449
29 157
38 184
40 920
43 776
51 018
Ogółem
54 030
66 107
77 798
84 077
66 573
77 225
79 721
82 067
86 395
Tabela 4
Ogółem zobowiązania PZL Hydral wobec […] (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
Roszczenie główne
18 571
21 986
21 959
21 127
20 741
19 825
4 000
0
0
Odsetki
4 572
5 983
10 842
16 759
23 975
35 773
0
0
0
Ogółem
23 143
27 969
32 801
37 886
44 716
55 598
4 000
0
0
(28)
Wymienione banki prywatne posiadały zabezpieczenie z pierwszeństwem zaspokojenia (zob. dokładne wyjaśnienia poniżej w pkt 32 i 34) i mogły łatwo wyegzekwować swoje roszczenia na podstawie bankowych tytułów egzekucyjnych. Polskie prawo bankowe - Ustawa Prawo bankowe z 1997 r. (9), stanowi, że banki mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych. Bankowy tytuł egzekucyjny może być podstawą egzekucji po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności. Sposób ten jest dużo szybszy niż w przypadku innych wierzycieli, którzy muszą wystąpić do właściwego sądu przed postępowaniem egzekucyjnym, aby uzyskać odpowiednie orzeczenie. Mimo tego prywatni wierzyciele nigdy nie podjęli żadnych działań mających na celu przymusową egzekucję wierzytelności, czyli nie wnieśli wniosku o otwarcie postępowania upadłościowego wobec PZL Hydral, ani nie podjęli żadnego innego działania, zmierzającego do przymusowego dochodzenia roszczeń w trybie egzekucji w odniesieniu do przedmiotowych aktywów.
(29)
Kiedy w latach 1998-2006 spółka PZL Hydral zmagała się z trudnościami w spłacie pożyczek, banki mogły, zgodnie z polskim Kodeksem cywilnym, naliczać odsetki ustawowe według stopy określonej przez Radę Ministrów, jak przedstawiono w tabeli 7. Jednak zamiast systematycznie naliczać odsetki w ten sposób, w pewnych okresach banki ograniczyły się do naliczania odsetek według stóp przedstawionych w tabeli 5 i tabeli 6.
Tabela 5
Stopy procentowe stosowane do naliczania odsetek przez Bank […] (pożyczki udzielane w USD w oparciu o LIBOR)
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
8,53
8,71
9,87
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
8,50
Tabela 6
Stopy procentowe stosowane do naliczania odsetek przez […] (pożyczki udzielane w USD w oparciu o LIBOR)
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
7,78
7,96
9,12
6,08
4,45
3,62
4,37
6,26
7,63
7,37
Tabela 7
Stopy procentowe stosowane do naliczania odsetek ustawowych
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
%
34
23
23
30
18
13
12
13
11,5
11,5
(30)
Władze polskie utrzymują, że banki te uznały, że uzyskają wyższy zwrot, jeśli przyczynią się do procesu restrukturyzacji PZL Hydral. Uważnie śledziły one negocjacje z pierwszą spółką, która wykazała zainteresowanie nabyciem PZL Wrocław, czyli ze spółką […] (zob. pkt 57 i nast.). Banki regularnie monitorowały sytuację ekonomiczną PZL Hydral w oparciu o sprawozdania finansowe spółki, wizyty w jej siedzibie oraz analizy rynkowe.
(31)
Bank […] ostatecznie uregulował swoje wierzytelności w drodze umowy ugody w kwietniu 2003 r. Umorzył kwotę 51,6 mln PLN i zgodził się na spłatę jedynie 4 mln PLN (7 %). Umorzenia wynikające z umowy ugody zostały ujęte w księgach rachunkowych PZL Hydral z roku obrotowego 2004 r.
(32)
Bank […] zgodził się na takie uregulowanie wierzytelności, opierając się na swojej własnej ocenie ekonomicznej mimo tego, że posiadał hipoteki z pierwszeństwem zaspokojenia. Bank zabezpieczył swój kredyt w szczególności poprzez ustanowienie zabezpieczenia na nieruchomościach o wartości 13,7 mln PLN, przejęcie wszystkich praw licencyjnych i handlowych z porozumienia licencyjnego zawartego ze spółką […] w sprawie produkcji w zakresie urządzeń klimatyzacyjnych na wartość 1,2 mln USD (około 3 968 000 PLN) (10), przeniesienie urządzeń i sprzętu dostarczonych przez spółkę […] w ramach porozumienia licencyjnego na wartość 2,4 mln USD (około 7 938 000 PLN) oraz przejęcie praw do wierzytelności ze sprzedaży klimatyzatorów o wartości co najmniej 8 mln USD rocznie (około 26,5 mln EUR) (11).
(33)
W listopadzie 2006 r., w drodze porozumienia Bank […] zgodził się umorzyć na mocy umowy ugody 86,4 mln PLN i przyjął spłatę jedynie 11,5 mln PLN. Ostatecznie PZL Hydral spłacił zatem jedynie 13 % należnych zobowiązań. Pozostała część, tj. 74,9 mln PLN, została umorzona.
(34)
Bank […] przyjął tę niską kwotę mimo faktu, że posiadał zabezpieczenie z pierwszeństwem zaspokojenia na najważniejszej nieruchomości, od której zależy największa część produkcji i w której znajdują się struktury administracyjne. Zabezpieczenie obejmowało w szczególności dwie hipoteki z pierwszeństwem zaspokojenia na dwóch nieruchomościach na łączną kwotę 19,75 mln PLN, zastaw z pierwszeństwem zaspokojenia na linii technologicznej służącej do produkcji sprężarek do kwoty 20 mln PLN, przejęcie praw do wierzytelności z pierwszeństwem zaspokojenia z umów zawartych w sprawie sprzedaży sprężarek na kwotę 20 mln PLN, zastaw rejestrowy z pierwszeństwem zaspokojenia na maszyny i sprzęt o łącznej wartości 2,8 mln PLN oraz umowy o przeniesieniu ruchomości z pierwszeństwem zaspokojenia odpowiednio na kwoty 2,65 mln PLN, 2,4 mln PLN, 0,56 mln PLN oraz 1,1 mln PLN. Ponadto charakter zabezpieczenia umożliwiłby każdemu potencjalnemu nabywcy kontynuowanie produkcji po jego nabyciu; możliwy byłby także transport maszyn w całości lub w podzespołach bez demontowania ich, gdyby jakikolwiek potencjalny nabywca podjął decyzję o ich przeniesieniu.
(35)
Po ugodach z bankami zabezpieczenia na aktywach trwałych zostały zwolnione. W związku z tym wierzyciele publicznoprawni uzyskali odpowiednio lepszy status w odniesieniu do przedmiotowych zabezpieczeń, tj. uzyskali wyższą pozycję pod względem pierwszeństwa praw wpisanych do księgi wieczystej (12).
(36)
W 1998 r. zobowiązania wobec wierzycieli publicznoprawnych oparte na roszczeniach wynikających z prawa publicznego (tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego, Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole, Wojewody Dolnośląskiego, Urzędu Miejskiego Wrocławia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) wynosiły 29 mln PLN. Ponadto Ministerstwo Finansów posiadało roszczenia wynikające z prawa cywilnego na kwotę 9,4 mln PLN. Ewolucja tych zobowiązań dla poszczególnych wierzycieli publicznoprawnych przedstawiona jest w tabelach 8, 9, 10, 11, 12, 13 i 14.
Tabela 8
Zobowiązania PZL Hydral wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
20 028
27 477
35 107
42 963
47 695
55 935
62 395
69 296
74 187
74 903
Odsetki
9 219
20 000
32 651
46 100
60 810
68 421
76 653
84 040
88 835
102 223
Ogółem
29 247
47 477
67 758
89 063
108 505
124 356
139 048
153 336
163 022
177 126
Tabela 9
Zobowiązania PZL Hydral wobec Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
1 700
2 700
3 656
4 750
6 198
10 928
12 471
18 655
20 769
38 946
Odsetki
750
1 100
1 500
1 950
2 900
3 200
3 800
5 347
8 450
10 553
Ogółem
2 450
3 800
5 156
6 700
9 098
14 128
16 271
24 002
29 219
49 499
Tabela 10
Zobowiązania PZL Hydral wobec Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Odsetki (13)
0
0
0
0
0
0
532
532
532
532
Ogółem
0
0
0
0
0
0
532
532
532
532
Tabela 11
Zobowiązania PZL Hydral wobec Urzędu Miejskiego Wrocławia (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
1 682
3 058
4 510
5 972
7 556
9 404
11 299
13 180
14 465
16 389
Odsetki
1 800
2 200
3 500
5 500
7 100
7 950
8 500
9 065
9 951
10 698
Ogółem
3 482
5 258
8 010
11 472
14 656
17 354
19 799
22 245
24 416
27 087
Tabela 12
Zobowiązania PZL Hydral wobec Wojewody Dolnośląskiego (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
0
15
37
57
76
90
90
90
567
935
Odsetki
0
2
8
14
21
29
35
40
75
136
Ogółem
0
17
45
71
97
119
125
130
642
1 071
Tabela 13
Zobowiązania PZL Hydral wobec Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
2 446
2 937
3 457
3 394
4 313
4 771
4 927
5 510
5 577
5 639
Odsetki
3 550
3 900
4 100
4 308
4 807
5 080
5 518
6 040
6 898
7 245
Ogółem
5 996
6 837
7 557
7 702
9 120
9 851
10 445
11 550
12 476
12 884
Tabela 14
Zobowiązania PZL Hydral wobec Ministerstwa Finansów (w tys. PLN)
31.12.1998
31.12.1999
31.12.2000
31.12.2001
31.12.2002
31.12.2003
31.12.2004
31.12.2005
31.12.2006
31.12.2007
Roszczenie główne
8 018,8
14 395,5
64 717,1
64 717,1
19 687,7
19 646,5
19 422,5
18 773,1
18 260,3
18 260,3
Odsetki
1 372,9
2 639,2
9 627,6
28 741,3
0
0
0
0
193,7
1 117,1
Ogółem
9 391,7
17 034,7
74 344,7
93 458,4
19 687,7
19 646,5
19 422,5
18 773,1
18 454,0
19 377,4
(37)
Wierzyciele publicznoprawni naliczali odsetki za zwłokę, jak wskazano w tabeli 15. Należy wskazać, iż, tabele 8 do 14 uwzględniają częściowe spłaty kwot i obrazują poziom na koniec roku, w związku z tym należne odsetki w danym roku nie są bezpośrednio związane z roszczeniem głównym, które może się zmieniać.
Tabela 15
Odsetki naliczane od zaległości podatkowych (14)
Rok
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
%
50
35
44
40
23
15
15
14
11
12
14
11
10
(38)
Oprócz naliczania odpowiednich odsetek od zaległości podatkowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Dolnośląski Urząd Skarbowy, Urząd Skarbowy Wrocław-Psie Pole, Urząd Miejski Wrocławia oraz Wojewoda Dolnośląski zabezpieczyli ponadto swoje wierzytelności wobec PZL Hydral, ustanawiając hipoteki na nieruchomościach spółki. W tabelach 16, 17, 18, 19 i 20 przedstawiono ewolucję hipotek na aktywach PZL Hydral posiadanych przez wymienionych wierzycieli publicznoprawnych.
Tabela 16
Zabezpieczenia na aktywach PZL Hydral posiadane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Rok
Kwota
Uwagi
1
1998
21 996 411,92 PLN
kwota główna hipotek ogółem
2
1999
21 996 411,92 PLN
kwota główna hipotek ogółem
3
2000
21 996 411,92 PLN
kwota główna hipotek ogółem
4
2001
28 660 990,95 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 6 664 579,03 PLN
5
2002
29 602 956,07 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 941 965,12 PLN
6
2003
37 315 430,58 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 7 712 474,51 PLN
7
2004
68 984 278,13 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 31 668 847,55 PLN
8
2005
82 625 551,83 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 1 364 127,70 PLN
9
2006
91 511 663,94 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 8 886 112,11 PLN
10
2007
96 153 021,00 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 4 641 357,06 PLN
Tabela 17
Zabezpieczenia na aktywach PZL Hydral posiadane przez Dolnośląski Urząd Skarbowy
Rok
Kwota
Uwagi
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
-
-
4
2001
-
-
5
2002
-
-
6
2003
-
-
7
2004
-
-
8
2005
5 692 649,25 PLN
kwota główna hipotek ogółem
9
2006
5 692 649,25 PLN
kwota główna hipotek ogółem
10
2007
5 692 649,25 PLN
kwota główna hipotek ogółem
Tabela 18
Zabezpieczenia na aktywach PZL Hydral posiadane przez Urząd Skarbowy Wrocław-Psie Pole
Rok
Kwota
Uwagi
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
112 759,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
4
2001
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 99 379,00 PLN
5
2002
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
6
2003
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
7
2004
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
8
2005
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
9
2006
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
10
2007
212 138,61 PLN
kwota główna hipotek ogółem
Tabela 19
Zabezpieczenia na aktywach PZL Hydral posiadane przez Urząd Miejski Wrocławia
Rok
Kwota
Uwagi
1
1998
710 074,30 PLN
kwota główna hipotek ogółem
2
1999
710 074,30 PLN
kwota główna hipotek ogółem
3
2000
710 074,30 PLN
kwota główna hipotek ogółem
4
2001
945 962,80 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 235 888,50 PLN
5
2002
2 119 622,40 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 1 173 659,60 PLN
6
2003
2 119 622,40 PLN
kwota główna hipotek ogółem
7
2004
11 217 294,85 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 9 097 672,45 PLN
8
2005
11 217 294,85 PLN
kwota główna hipotek ogółem
9
2006
12 589 452,85 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 3 538 324,00 PLN
10
2007
15 379 758,25 PLN
kwota główna hipotek ogółem
dodano hipotekę w wysokości 2 790 305,40 PLN
Tabela 20
Zabezpieczenia na aktywach PZL Hydral posiadane przez Wojewodę Dolnośląskiego
Rok
Kwota
Uwagi
1
1998
-
-
2
1999
-
-
3
2000
-
-
4
2001
-
-
5
2002
PLN 634 594,10
kwota główna hipotek ogółem
6
2003
PLN 634 594,10
kwota główna hipotek ogółem
7
2004
PLN 634 594,10
kwota główna hipotek ogółem
8
2005
PLN 634 594,10
kwota główna hipotek ogółem
9
2006
PLN 634 594,10
kwota główna hipotek ogółem
10
2007
PLN 634 594,10
kwota główna hipotek ogółem
(39)
Polskie władze zaznaczyły również, że wierzyciele publicznoprawni uwzględnili fakt, że w okresie od 2003 do 2008 r. we Wrocławiu nastąpił znaczny wzrost wartości nieruchomości przemysłowych. Ceny nieruchomości zasadniczo wzrosły o 100 %, podczas gdy wartość nieruchomości PZL-Hydral wzrosła o 300 %. Wartość zabezpieczenia wierzycieli publicznoprawnych posiadających hipoteki na aktywach PZL Hydral de facto więc wzrosła.
(40)
Polskie władze poinformowały Komisję, że Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i Ministerstwo Finansów nie posiadają żadnych zabezpieczeń (zabezpieczeń hipotecznych) na aktywach PZL Hydral. Ministerstwo Finansów wyegzekwowało jednakże część swoich roszczeń w drodze ugody z PZL Hydral zawartej dnia 20 maja 2002 r., na mocy której PZL Hydral spłacił znaczną część swoich zobowiązań do końca 2002 r., jak wskazano w tabeli 14.
(41)
Władze polskie twierdzą, że, w przeciwieństwie do wierzycieli prywatnych, wierzyciele publicznoprawni podjęli czynności egzekucyjne za pośrednictwem komornika. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wystawił w latach 1998-2007 tytuły egzekucyjne na kwotę 119,95 mln PLN, Dolnośląski Urząd Skarbowy na kwotę 43,8 mln PLN, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na kwotę 2,1 mln PLN; jednakże kwota faktycznie uzyskana w drodze egzekucji nie osiągnęła poziomu wierzytelności określonych w tytułach egzekucyjnych. Polskie władze podkreśliły, że opcje alternatywne, takie jak przejęcie aktywów, nie zostały przez komornika uznane za rozsądne rozwiązania i były nieuzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia. Pozostali wierzyciele publicznoprawni nie podjęli żadnych czynności egzekucyjnych, ale obserwowali proces prywatyzacji i restrukturyzacji, które ich zdaniem mogły przynieść im wyższe spłaty niż w przypadku bezpośredniej egzekucji roszczeń.
Tabela 21
Podsumowanie czynności egzekucyjnych podejmowanych przez wierzycieli publicznoprawnych wobec PZL Hydral (w latach 1997-2009)
Rok
Spłacone zobowiązania publicznoprawne
1
1998
206 349,90 PLN
2
1999
0,00 PLN
3
2000
674 100,75 PLN
4
2001
4 922 525,14 PLN
5
2002
3 209 042,05 PLN
6
2003
223 928,70 PLN
7
2004
1 960 765,69 PLN
8
2005
3 641 223,35 PLN
9
2006
4 472 476,92 PLN
10
2007
9 455 133,89 PLN
11
2008
54 590 790,45 PLN
12
2009
4 500 000
Ogółem
87 846 336,84 PLN
(42)
W okresie 1998-2009 87,846 mln PLN (26 %) należności publicznoprawnych zostało spłaconych.
(43)
Ponadto od 2003 r. poziom spłaty zobowiązań publicznoprawnych przez PZL Hydral znacznie wzrósł.
II.3 PZL Hydral jako przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji
(44)
W tabeli 22 przedstawiono dane finansowe PZL Hydral za lata 1998-2009.
Tabela 22
Wybrane dane PZL Hydral na podstawie sprawozdań finansowych (w tys. PLN)
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Dochody ze sprzedaży netto
44 088
46 403
45 691
37 933
35 500
37 111
34 651
47 560
48 618
55 741
32 757
11 870
Zysk (strata) ze sprzedaży
(10 839)
(1 546)
2 004
(8 772)
(10 005)
(9 420)
(6 857)
972
49
3 641
(6 454)
(165 020)
Zysk (strata) netto (15)
(13 661)
(13 354)
217
18,473
49,346
(177 982)
(48 151)
(14 927)
(1 076)
61 578
23 902
46
Aktywa ogółem
203 936
212 834
228 344
250 115
192 013
113 255
86 966
92 011
76 986
111 051
35 661
30 617
(Ujemny) kapitał własny
9 707
3 078
268
18 440
15 074
(166 664)
(214 815)
(229 743)
(250 500)
(188 922)
(165 020)
(164 974)
Zobowiązania długoterminowe i rezerwy
194 231
209 756
228 075
231 675
176 939
279 920
301 781
321 753
327 486
299 973
200 681
195 592
(45)
W okresie od 1998 r. do 2002 r. PZL Hydral miała dodatni kapitał własny. Począwszy od 2003 r. wartość kapitału była ujemna a spółka odnotowywała systematyczne straty netto do 2007 r. W okresie od 2007 do 2009 r. działalność PZL Hydral przynosiła zyski. Spadała wartość aktywów spółki - w 1998 r. wynosiła ona 203,936 mln PLN, a w 2006 r. osiągnęła poziom 76,986 mln PLN. Zobowiązania długoterminowe spółki ciągle rosły w okresie od 1998 do 2001 oraz 2003 do 2006, kiedy to osiągnęły poziom 327,486 mln PLN.
(46)
Jak wyjaśniono powyżej, od 2008 r. dochód PZL Hydral pochodził głównie ze sprzedaży wyprodukowanych w ubiegłych latach usług oraz wyrobów stanowiących zapasy oraz - w ograniczonym zakresie - od spółek zależnych.
II.4 PZL Wrocław jako przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji
(47)
W odniesieniu do sytuacji finansowej PZL Wrocław - ani w roku 2007, ani w latach 2008 i 2009, przedsiębiorstwo nie utraciło więcej niż 50 % swojego kapitału i w świetle polskiego prawa nie spełniało kryteriów kwalifikujących do zbiorowego postępowania upadłościowego. W 2006 r. obrót PZL Wrocław wyniósł 5,3 mln PLN, w 2007 r. - 23 mln PLN, a w 2008 r. - 60 mln PLN. Strata netto za 2006 r. wyniosła 1 mln PLN, natomiast zysk netto w 2007 r. wyniósł 0,04 mln PLN, a w 2008 r. wyraźnie wzrósł do 8,7 mln EUR.
(48)
Zgodnie z danymi ze sprawozdań finansowych PZL Wrocław wartość aktywów trwałych spółki wzrosła z 4,8 mln PLN w 2006 r. do 25,7 mln PLN w 2007 r., 27 mln PLN w 2008 r. oraz 29 mln PLN w 2009 r. Zgodnie z polską ustawą budżetową środki finansowe na zakupy o charakterze wojskowym przydzielane są przez Ministerstwo Obrony Narodowej w wymiarze rocznym. W 2008 r. PZL Wrocław przyjęło zamówienia i sprzedało wyroby o przeznaczeniu wojskowym (takie jak układy hydrauliczne, elementy pneumatyczne do systemów pomiaru paliwa) na kwotę […], jak również świadczyło na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej usługi w zakresie konserwacji na kwotę […], co daje łączną kwotę […].
(49)
Ponadto władze polskie twierdzą, że do końca 2008 r. rynek, na którym działał PZL Wrocław, tj. sektor lotnictwa i obronności, nie wykazywał oznak spowolnienia.
(50)
W 2009 r. PZL Wrocław doświadczył jednak trudności finansowych na skutek gwałtownego spadku liczby zamówień Ministerstwa Obrony Narodowej wywołanego kryzysem gospodarczym. W 2009 r. wartość zamówionych i sprzedanych wyrobów o przeznaczeniu wojskowym (takich jak układy hydrauliczne, elementy pneumatyczne do systemów pomiaru paliwa) spadła do poziomu […], a wartość świadczonych usług w zakresie konserwacji - do poziomu […]. Zatem w stosunku do 2008 r. spadek sprzedaży wyrobów o przeznaczeniu wojskowym wyniósł […]%. W związku z tym w 2009 r. spółka PZL Wrocław odnotowała stratę netto w wysokości 8,3 mln PLN. Obroty spółki spadły z 60 mln PLN w 2008 r. do 41 mln PLN w 2009 r.
(51)
Całkowite zobowiązania spółki wzrosły z 31 mln PLN w 2008 r. do 35 mln PLN w 2009 r. W 2006 r. zobowiązania wynosiły 7 mln PLN, a w 2007 r. - 18,4 mln PLN.
(52)
Polskie władze poinformowały Komisję, że zgodnie z przepisami polskiego prawa (16) PZL Wrocław nie spełniło dotychczas kryteriów kwalifikujących do objęcia postępowaniem upadłościowym. Jeśli jednak nie powiedzie się trwający proces restrukturyzacji Grupy Hydral, opierający się na założeniach planu restrukturyzacji zobowiązań publicznoprawnych i umowy ramowej z inwestorem, PZL Wrocław zmuszony będzie złożyć wniosek o upadłość.
II.5 Plan restrukturyzacji i proces prywatyzacji
(53)
Plan restrukturyzacji PZL Hydral i PZL Wrocław (zwany dalej „planem”) należy rozpatrywać w kontekście wysiłków władz polskich, zmierzających do sprywatyzowania rentownych części ich działalności, w szczególności w zakresie lotnictwa i obronności.
(54)
W 1998 r. prywatna grupa konsultingowa, Business Management Finance S.A, przygotowała strategię restrukturyzacji PZL Hydral. Strategia zawierała opis stanu aktualnej sytuacji finansowej PZL Hydral, analizę kosztów i działań restrukturyzacyjnych. Określono w niej, że racjonalne będzie wydzielenie niektórych aktywów PZL Hydral i sprzedanie ich prywatnemu inwestorowi w celu restrukturyzacji zobowiązań PZL Hydral.
(55)
Akcjonariusze PZL Hydral oraz - od momentu jej utworzenia w 2004 r. - PZL Wrocław, regularnie rozważali prywatyzację grupy lub jej części (PZL Wrocław) i negocjowali warunki transakcji z zainteresowanymi stronami.
(56)
W efekcie władze polskie rozpoczęły negocjacje z potencjalnymi inwestorami, które to negocjacje bacznie śledzili wierzyciele prywatni (wyłącznie w przypadku pierwszej próby prywatyzacji z […]), jak również publicznoprawni. Negocjacje prowadzono z następującymi spółkami: […] (2002-2006), […] (2007-2008), […] (2008), a począwszy od 2009 r. z obecnym inwestorem - […] (zwanym dalej […] lub „inwestorem”).
(57)
W 2002 r., w wyniku współpracy przemysłowej, rozpoczęto rozmowy na temat sprzedaży PZL Hydral ze spółką […], globalnym producentem komponentów lotniczych, którego roczne obroty sięgały w 2009 r. […] Dnia 25 listopada 2002 r. […] i PZL Hydral zawarły porozumienie o nieujawnianiu informacji. Dnia 22 kwietnia 2003 r. […] przekazała PZL Hydral list intencyjny, w którym wyraził zainteresowanie potencjalnym nabyciem akcji PZL Hydral oraz gotowość przeprowadzenia badania due diligence. Badanie due diligence zostało przeprowadzone w maju 2003 r. W kwietniu 2005 r. […] rozszerzyła zakres badania due diligence ze względu na potencjalną możliwość zakupu PZL Wrocław, podmiotu powstałego w 2004 r. W czerwcu 2005 r. dokumentacja została przekazana firmie […]. W drugiej połowie 2005 r. i pierwszej połowie 2006 r. zorganizowano szereg spotkań z przedstawicielami […]. Jednakże od listopada 2006 r. […] nie podjął żadnych działań w celu dopełnienia tej transakcji.
(58)
Władze polskie twierdzą, że […] wycofała się z negocjacji z powodu braku rozwiązania w kwestii zadłużenia PZL Wrocław.
(59)
Wierzyciele publicznoprawni i prywatni byli regularnie informowani (czasami co tydzień) o stanie negocjacji przez cały okres ich trwania.
(60)
Władze polskie zdecydowały się na nową strategię prywatyzacji, koncentrującą się na uczynieniu spółki PZL Wrocław przedsiębiorstwem rentownym, aby mogło zostać sprzedane, i przewidującą następnie likwidację PZL Hydral przy wykorzystaniu wpływów ze sprzedaży PZL Wrocław, jej pozostałych spółek zależnych i aktywów. Strategia ta była wynikiem uzgodnień między ARP, PZL Hydral oraz wierzycielami publicznoprawnymi PZL Hydral i została sformalizowana w czwartym kwartale 2007 r. w formie planu restrukturyzacji na lata 2007-2010 (zwanego dalej „planem”).
(61)
Zgodnie z planem, wierzytelności publicznoprawne miały zostać spłacone z wpływów ze sprzedaży aktywów PZL Hydral, przedstawiających się w następujący sposób: Zakładu Ciepłowniczego „Term-Hydral” sp. z o.o. - 1 mln PLN, Zakładu Produkcji Hydrauliki „Hydral” sp. z o.o. - 3 mln PLN. Sprzedaż PZL Wrocław miała przynieść 65,9 mln PLN (w tym sprzedaż zakładu odlewniczego). Sprzedaż innych aktywów finansowych miała zapewnić przychody w kwocie 0,5 mln PLN, nieruchomości pod nazwą BBCenter - 47,5 mln PLN, parkingu - 2 mln PLN, a stacji zasilania (GSZ) - 0,9 mln PLN. Ogółem plan zakładał zatem, iż sprzedaż aktywów wygeneruje łączny przychód w wysokości co najmniej 120,8 mln PLN.
(62)
Plan przewidywał również zastrzyk kapitału w wysokości 36 mln PLN na poczet spłaty wierzytelności publicznoprawnych w wysokości 156,8 mln PLN. Plan zakładał również możliwość przyznania przez ARP dodatkowego zastrzyku kapitału w wysokości 77,4 mln PLN na poczet spłaty zobowiązań ZUS za lata 1996-1998.
(63)
W międzyczasie, w styczniu 2007 r., PZL Wrocław uzyskał certyfikaty i koncesje wojskowe na handel bronią (zob. pkt 16). W trakcie 2007 r. spółka nabyła dalsze aktywa, maszyny, urządzenia i know how. Transakcja ta została sfinansowana przez pożyczkę w kwocie 12,5 mln PLN, udzieloną PZL Wrocław przez ARP w dniu 24 maja 2007 r. (zwaną dalej „pożyczką z 2007 r.”) oraz przez wniesiony przez spółkę macierzystą, PZL Hydral, wkład niepieniężny do kapitału PZL Wrocław w postaci przeniesienia aktywów w grudniu 2007 r.
(64)
Władze polskie podkreśliły również, że pożyczka z 2007 r. została udzielona z myślą o uzyskaniu przez ARP około […]% udziałów w PZL Wrocław (polegającym na zamianie zadłużenia z pożyczki na kapitał własny), oraz że ARP uzyskałaby odpowiedni zwrot z zainwestowanego kapitału po sprzedaży posiadanych przez nią udziałów w PZL Wrocław, natomiast PZL Hydral miałby ze swojego udziału zaspokoić wierzycieli publicznoprawnych.
(65)
Pożyczka z 2007 r. została udzielona przy zmiennym oprocentowaniu na poziomie WIBOR 3M + 200 punktów bazowych, co w tamtym okresie odpowiadało 6,45 %, początkowo na okres do 2007 r., przy czym zakładano, że okres ten zostanie przedłużony do czasu, gdy zamiana na kapitał własny przed sprzedażą PZL Wrocław zostanie faktycznie zrealizowana. Pożyczka została zabezpieczona ustanowieniem następujących zabezpieczeń:
-
zastawu rejestrowego (17) na aktywach trwałych PZL Wrocław (maszyny) o wartości 5,5 mln PLN, który został wpisany do rejestru zastawów;
-
zastawu zwykłego (18) na 66 850 akcjach PZL Wrocław, stanowiących 100 % akcji spółki w momencie transakcji w maju 2007 r. i […]% pod koniec 2007 r.
(66)
Władze polskie powiadomiły Komisję, że wartość PZL Wrocław została oszacowana na wniosek ARP w marcu 2007 r. przez spółkę konsultingową Realizacja Inwestycji Techniczno-Ekonomicznych, działającą w charakterze niezależnego rzeczoznawcy. Zastosowane zostały trzy metody wyceny: metoda dochodowa oparta na zdyskontowanym zysku netto (metoda 1), metoda dochodowa oparta na zdyskontowanym zysku netto powiększonym o amortyzację (metoda 2) oraz metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych (metoda 3) (19), obejmujące analizę wrażliwości (scenariusze: umiarkowany, optymistyczny i pesymistyczny).
(67)
Szacunkowa wartość PZL Wrocław w ramach każdej z trzech metod przedstawia się następująco:
Metoda 1:
a)
w scenariuszu umiarkowanym wartość spółki została wyceniona na […]
b)
w scenariuszu optymistycznym wartość spółki została wyceniona na […]
c)
w scenariuszu pesymistycznym wartość spółki została wyceniona na […].
Metoda 2:
a)
w scenariuszu umiarkowanym wartość spółki została wyceniona na […];
b)
w scenariuszu optymistycznym wartość spółki została wyceniona na […];
c)
w scenariuszu pesymistycznym wartość spółki została wyceniona na […].
Metoda 3:
a)
w scenariuszu umiarkowanym wartość spółki została wyceniona na […];
b)
w scenariuszu optymistycznym wartość spółki została wyceniona na […];
c)
w scenariuszu pesymistycznym wartość spółki została wyceniona na […].
(68)
W ocenie PZL Wrocław opierano się na trzech następujących elementach:
-
prognozy finansowe spółki obejmujące przepływy pieniężne, zysk netto i amortyzację w latach 2007-2011 wraz z analizą wrażliwości (scenariusze: umiarkowany, optymistyczny i pesymistyczny), zob. tabela poniżej;
-
stopa dyskontowa na podstawie średniego ważonego kosztu kapitału (WACC) równego 10,25 % oraz
-
założenie, że po okresie 2007-2011 przepływy pieniężne ustabilizują się.
Tabela 23
Scenariusze przewidywane w ramach analizy z 2007 r. (w tys. PLN)
Rok
2007
2008
2009
2010
2011
Scenariusz umiarkowany
Przepływy środków pieniężnych
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zysk netto
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Amortyzacja
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zysk netto+ amortyzacja
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Scenariusz optymistyczny
Przepływy środków pieniężnych
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zysk netto
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Amortyzacja
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zysk netto+ amortyzacja
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Scenariusz pesymistyczny
Przepływy środków pieniężnych
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zysk netto
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Amortyzacja
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zysk netto+ amortyzacja
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(69)
Stopa dyskontowa dla wszystkich trzech metod obliczana jest na podstawie średniego ważonego kosztu kapitału równego 10,25 % (20). Prognozy finansowe spółki obejmujące przepływy pieniężne, zysk netto i amortyzację w latach 2007-2011 wraz z analizą wrażliwości (scenariusze: umiarkowany, optymistyczny i pesymistyczny) dla okresu 2007-2011 opierają się na danych PZL Wrocław. Zgodnie z analizą dane te opierają się w dużym stopniu na prognozowanych zamówieniach Ministerstwa Obrony Narodowej.
(70)
Na podstawie tej oceny, przy wycenie akcji spółki polskie władze opierały się na scenariuszu pesymistycznym opisanych metod, który oszacował najniższy wynik. Na tej podstawie uznały one, że wartość rynkowa zabezpieczenia w formie zastawu zwykłego na akcjach PZL Wrocław wynosiła co najmniej 20,3 mln PLN (21). Władze polskie twierdzą zatem, że w połączeniu z zastawem na maszynach, który w tamtym okresie miał wartość 5,5 mln PLN, wartość zabezpieczenia przekraczała w tamtym okresie wartość pożyczki.
(71)
Na podstawie wyżej wspomnianej analizy rzeczoznawcy ARP uznała ponadto w 2007 r., że uzasadnione byłoby oparcie się na wartości PZL Wrocław z końca 2007 r., tj. […], i zastosowanie scenariusza umiarkowanego. ARP uważała także, że zrealizowałaby zwrot ze swojej inwestycji. Bezpośredni zwrot, jaki mogłaby uzyskać ARP, zważywszy, że przeprowadziłaby ona zamianę zadłużenia z pożyczki na kapitał własny przed sprzedażą i posiadałaby […]% udziałów (który to odsetek jest wartością przybliżoną i był założeniem roboczym ARP), wyniósłby co najmniej 48,5 mln PLN.
(72)
Władze polskie stwierdziły zatem, że w związku z pożyczką z 2007 r., w kontekście sprzedaży PZL Wrocław ARP występowała jako inwestor. Władze polskie podkreśliły także, iż wobec powyższego pożyczka z 2007 r. nie została udzielona spółce PZL Hydral, jak to stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania.
(73)
W oparciu o nową strategię prywatyzacji i plan restrukturyzacji na lata 2007-2010, w pierwszym kwartale 2007 r. spółka […], wiodący globalny dostawca systemów i usług dla przemysłu lotniczego, kosmicznego i obronnego […], której przychody w 2009 r. sięgnęły […], rozpoczęła negocjacje na temat sprzedaży PZL Wrocław i w lipcu/sierpniu 2007 r. oraz w lutym 2008 r. przeprowadziła badanie due diligence. Negocjacje te były wynikiem istniejącej współpracy przemysłowej.
(74)
Dnia 31 stycznia 2008 r. […] przedstawiła ofertę zakupu udziałów PZL Wrocław, którą po raz pierwszy uzupełniła dnia 14 lutego 2008 r. W dniach 17-18 marca 2008 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli spółki […] z ARP. Dnia 2 kwietnia 2008 r. spółka […] po raz drugi uzupełniła swoją ofertę. Dnia 2 kwietnia 2008 r. zaoferowano za udziały cenę […] (co odpowiadało wartości PZL Wrocław na dzień 31 grudnia 2007 r.) oraz zmianę aktywów obrotowych na podstawie specyficznego wzoru. Polskie władze poinformowały Komisję, że przez zastosowanie wzoru, ze względu na wzrost zysku, cena wzrośnie o […].
(75)
Ta oferta była zgodna z wyceną niezależnego rzeczoznawcy, której wykonanie zleciła ARP. Zgodnie z tą wyceną, zrealizowaną przez Doradztwo Ekonomiczne Dariusz Zarzecki, wartość PZL Wrocław w marcu 2008 r. wynosiła […] według metody wartości aktywów netto (zwanej dalej „metodą NAV”). W metodzie tej podczas wyceny wykorzystuje się podejście zorientowane na aktywa, uwzględnia się wartość aktywów oraz stronę „winien” i „ma”, zarówno ujęte, jak i nieujęte w bilansie. Według metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych (zwanej dalej „metodą DCF”) wartość PZL Hydral wyceniono natomiast na […]. W metodzie tej uwzględnia się przyszłe dochody osiągane nie tylko z aktywów materialnych, lecz również z aktywów niematerialnych i prawnych, jakie posiada PZL Wrocław. Analiza wrażliwości nie była uwzględniana w ramach tej wyceny (tj. nie opisywano poszczególnych scenariuszy).
(76)
W przypadku metody DCF podstawą prognozowanych przepływów pieniężnych w okresie od 2008 r. jest plan finansowy PZL Wrocław na lata 2007-2013, który zakłada, że stopa inflacji będzie taka sama jak stopa określona przez Narodowy Bank Polski w lutym 2008 r. w odniesieniu do podlegającego ocenie okresu. Koszt kapitału ocenia się na 16,65 %, przy czym uwzględnia się stopę wolną od ryzyka (4,70 %), premię z tytułu ryzyka rynkowego (7,17 %), premię z tytułu ryzyka sektorowego (1,78 %), premię z tytułu wielkości rynku (3 %), co pozwala na uwzględnienie wielkości PZL Wrocław względem jej konkurentów (takich jak […], […] czy […]). W odniesieniu do okresu od 2014 r. analiza zakłada, że przepływy pieniężne będą wzrastać rocznie o 3 % (z założeniem stopy inflacji w wysokości 2 %).
Tabela 24
Szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne PZL Wrocław (w tys. PLN)
Rok
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Koszt kapitału własnego( w %)
16,65
16,65
16,65
16,65
16,65
16,65
Szacunkowe przyszłe przepływy pieniężne
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Zdyskontowane szacunkoweprzyszłe przepływy pieniężne
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(77)
Metoda skorygowanej wartości aktywów netto polega na wycenie przedsiębiorstwa „kontynuującego działalność” poprzez dostosowanie wartości wszystkich aktywów i zobowiązań do rzeczywistej wartości rynkowej (22). Korekta zobowiązań, których wartość księgowa wynosiła 18,35 mln PLN do wartości aktywów netto w wysokości […] została zrealizowana na podstawie planowanej zamiany wierzytelności z tytułu pożyczki z 2007 r. na kapitał własny. W ramach ostatniej korekty uwzględniono aktywa pozabilansowe.
Tabela 25
PZL Wrocław - metoda skorygowanej wartości aktywów netto (w tys. PLN) (23)
Wartość księgowa
Wartość aktywów netto
Aktywa trwałe
25 710
[…]
Aktywa obrotowe
9 945
[…]
Zobowiązania
18 350
[…]
Aktywa pozabilansowe
0
[…]
Ogółem
17 305
[…]
(78)
W przypadku aktywów trwałych ich skorygowana wartość netto wynosi […], podczas gdy wartość księgowa sięga 25,710 mln PLN. Korekta dokonywana jest głównie poprzez wprowadzenie rzeczywistej wartości rynkowej wszystkich aktywów w oparciu o przedstawioną Komisji wycenę niezależnego rzeczoznawcy, Realizacja Inwestycji Techniczno-ekonomicznych, zrealizowaną dnia 29 marca 2007 r. W analizie oceniono głównie wartość nieruchomości takich jak budynki i grunty. Wartość budynków została oceniona w oparciu o następujący wzór:
V = Cn(1-Lu/100) × R
gdzie: Cn oznacza koszt zbudowania nowego budynku; Lu - stopień zużycia budynku, a R - wskaźnik uwzględniający różnice cenowe między poszczególnymi regionami. Wartość gruntu ustalana jest w ramach podejścia porównawczego, które zakłada, że cena gruntu odpowiada cenie, jaką można otrzymać za podobny kawałek gruntu, skorygowanej o różnice w stosunku do stopy inflacji.
(79)
Korekta zobowiązań, których wartość księgowa wynosiła 18,350 mln PLN do wartości aktywów netto w wysokości […] została zrealizowana na podstawie planowanej zamiany wierzytelności z tytułu pożyczki z 2007 r. na kapitał własny.
(80)
W ramach ostatniej korekty uwzględniono aktywa pozabilansowe. Pozycje, które nie figurują w bilansie, ale które zdaniem autorów analizy powinny pojawiać się w wycenie to „organizacja zasobów ludzkich” oraz „organizacja procesów produkcyjnych”, ze względu na niewymierne aspekty oceny związane z wartością zarządzania przedsiębiorstwem.
(81)
Po otrzymaniu oferty od spółki […], w marcu 2008 r. władze polskie zgłosiły Komisji wspomniany plan jako pomoc na restrukturyzację PZL Hydral, zakładając, że PZL Wrocław zostanie sprzedana za […]. Zgłosiły one także pożyczkę z 2007 r. oraz kolejną pożyczkę w wysokości 4 mln PLN, która miała być udzielona PZL Wrocław w kontekście finalizowania negocjacji ze spółką […].
(82)
Ta kolejna pożyczka została udzielona dnia 2 kwietnia 2008 r. (zwana dalej „pożyczką z 2008 r.”) - tego samego dnia, gdy ARP otrzymała drugie uzupełnienie oferty. ARP udzieliła tej pożyczki, jako pożyczki pomostowej (krótkoterminowej) na czas sfinalizowania umowy z firmą […]. PZL Wrocław potrzebował tych środków, aby móc sprostać wzrastającej liczbie zamówień ze strony Ministerstwa Obrony Narodowej.
(83)
Pożyczka udzielona została na okres pięciu lat i była pożyczką o zmiennej stopie procentowej, opartej na stopie referencyjnej stosowanej przez Komisję względem Polski, która w momencie udzielania pożyczki wynosiła 6,42 %, i została zabezpieczona:
-
zastawem rejestrowym na aktywach trwałych PZL Wrocław (czterech maszynach i urządzeniach) o wartości 2,8 mln PLN, które zostały wpisane do rejestru zastawów;
-
cesją należności z umowy handlowej w kwocie 5,2 mln PLN.
(84)
Polskie władze stoją zatem na stanowisku, że wartość zastawów przekroczyła wartość pożyczki.
(85)
Pożyczka miała na celu umożliwienie PZL Wrocław zakupu maszyn koniecznych do procesu produkcji. Pożyczka z 2008 r. została przyznana przez ARP na zaawansowanym etapie negocjacji ze spółką […], przy założeniu, że zostanie ona spłacona bądź przez PZL Wrocław ze środków własnych bądź przez inwestora.
(86)
Na tej podstawie władze polskie stwierdziły, że ARP działała nie tylko w sposób porównywalny do prywatnego inwestora, ale jako podmiot sprzedający PZL Wrocław.
(87)
Komisja została również poinformowana przez władze polskie, że działalność PZL Wrocław w 2008 r. była częściowo finansowana z leasingu operacyjnego. W czerwcu 2008 r. podpisano z prywatną spółką, […], dwie umowy leasingu operacyjnego: […] oraz […]. Wartość netto leasingu w ramach tych umów wynosiła 271 002 EUR oraz 401 263,20 EUR (0,82 mln PLN z VAT) (24). Koszt leasingu ponoszony przez PZL Wrocław w ramach tych umów wynosił 88 762,30 EUR, co odpowiada różnicy między wartością maszyn netto i wartością netto leasingu. Umowy te funkcjonują na podobnej zasadzie co pożyczki, przy czym zabezpieczeniem jest przedmiot leasingu. Po wygaśnięciu umowy leasingu PZL Wrocław nabywa prawo do zakupu maszyn za kwotę 5 835 EUR. Przed zawarciem z PZL Wrocław powyższych umów leasingu […] przeprowadził szczegółową analizę sytuacji finansowej i ekonomicznej spółki, w tym jej zdolności do generowania przepływów pieniężnych w wysokości wystarczającej do spłaty rat.
(88)
Władze polskie zgłosiły także w pierwotnym zgłoszeniu przewidzianą w planie zamianę wierzytelności z tytułu pożyczki z 2007 r. w wysokości 13,5 mln PLN (powiększonych o odsetki) na udziały w kapitale własnym.
(89)
W marcu i kwietniu 2008 r. zakończono negocjacje w sprawie postanowień i warunków umowy o przeniesieniu udziałów. 14 kwietnia 2008 r. […] wycofała jednak swoją ofertę. Według władz polskich prawdopodobną przyczyną wycofania się spółki były znaczne zmiany na rynku światowym związane z kryzysem gospodarczym. Procedura wyboru kupca przeprowadzona w 2008 r.
(90)
W wyniku wycofania się spółki […] z negocjacji, proces sprzedaży rozpoczął się na nowo. O sprzedaży poinformowano w prasie krajowej i międzynarodowej w formie zaproszenia do rokowań w sprawie zakupu 100 % udziałów PZL Wrocław. Dnia 19 maja 2008 r. zaproszenie opublikowano w Pulsie Biznesu, największym polskim dzienniku specjalistycznym, oraz w Rzeczpospolitej, największym polskim dzienniku polityczno-gospodarczym. W dniach 20-26 maja 2008 r. ukazało się ono również w międzynarodowym specjalistycznym magazynie lotniczym Flight International. W listopadzie 2008 r. informację o planowanej sprzedaży zamieszczono w polskojęzycznym, czytanym również za granicą czasopiśmie poświęconym lotnictwu - RAPORT Wojsko Technika Obronność. W odpowiedzi na zaproszenie nie wpłynęła żadna oferta zakupu udziałów.
(91)
Zwiększono więc starania a powyższe informacje były przez PZL Hydral przekazywane oraz prezentowane bezpośrednio podmiotom, które mogły być zainteresowane zakupem PZL Wrocław. Władze polskie podkreśliły, iż sprzedaż była ogłaszana podczas targów i imprez branżowych, w tym podczas pokazów lotniczych (25), a także w formie pism rozesłanych do ponad 80 podmiotów. Polskie władze podkreśliły ponadto, że informacja o ofercie sprzedaży była również cały czas dostępna na stronie internetowej PZL Hydral, na której odnotowuje się 500 000 wejść rocznie. Biorąc pod uwagę specyfikę produkcji PZL Wrocław (PZL Wrocław jako dostawca produktów i usług na potrzeby Sił Zbrojnych RP ma szczególne znaczenie dla bezpieczeństwa państwa) oraz dość duży stopień koncentracji przemysłu lotniczego na całym świecie, której skutkiem jest stosunkowo niska liczba potencjalnych inwestorów, władze polskie stwierdziły, iż każdy z potencjalnych inwestorów miał możliwość uzyskania informacji o sprzedaży PZL Wrocław i wzięcia udziału w procesie prywatyzacji. Według władz polskich cały sektor wiedział zatem o sprzedaży.
(92)
Zawiadomienie o sprzedaży było jedynie zaproszeniem do rokowań i nie zawierało żadnych specyficznych warunków.
(93)
W odpowiedzi na wzmożone starania polskich władz w drugiej połowie 2008 r. ARP otrzymała pierwszą deklarację zainteresowania od […], która to spółka przedstawiła następnie ofertę kupna. W drugiej połowie 2008 r. o zainteresowaniu kupnem poinformowała ARP także spółka […]. Negocjacje z […] w sprawie sprzedaży PZL Wrocław
(94)
Dnia 30 września 2008 r. […], spółka z […], przedstawiła wstępną, niewiążącą ofertę zakupu 100 % udziałów PZL Wrocław (zwaną dalej „ofertą z 30 września 2008 r.”) na kwotę […]. […] to fundusz inwestycyjny, zajmujący się inwestycjami na niepublicznym rynku kapitałowym, którego właściciel (osoba prywatna) posiada również 100 % udziałów w przedsiębiorstwie […] (26). Oferta z 30 września 2008 r. dotyczyła przedsiębiorstwa wolnego od zobowiązań i była uzależniona od osiągnięcia w 2009 r. podobnych wyników finansowych co w 2008 r., zwłaszcza zysku netto i wskaźnika EBITDA. EBITDA miał osiągnąć poziom co najmniej […], a zysk netto miał wynosić w 2009 r. co najmniej […], wymagany był także wzrost sprzedaży o 5 %. Jednakże na skutek kryzysu finansowego dochody PZL Wrocław spadły o około 35 %, w związku z czym wartości określone w ofercie nie zostały osiągnięte. PZL Hydral była w pełni świadoma już w pierwszym kwartale 2009 r., że wynik finansowy nie będzie w stanie osiągnąć pułapu minimum z oferty […]. Ponadto redukcja zamówień z Ministerstwa Obrony Narodowej została potwierdzona na początku 2009 r., co oznaczało, że będzie to miało istotny wpływ na rentowność firmy w 2009 r. Dalszych kontaktów z […] nie było.
(95)
[…], przedsiębiorstwo […], jeden z największych dostawców zaawansowanych technologicznie produktów dla przemysłu lotniczego (dla komercyjnych, regionalnych, korporacyjnych i wojskowych statków powietrznych) oraz produktów przemysłowych, którego obroty wyniosły w 2009 r. […] rozpoczął rozmowy na temat kupna udziałów PZL Wrocław w pierwszym kwartale 2009 r.
(96)
Spółka przeprowadziła badanie due diligence między 20 kwietnia 2009 r. a 12 maja 2009 r. Na podstawie wyników tego badania, dnia 20 sierpnia 2009 r. spółka podpisała z ARP protokół ustaleń (w którym określono ogólny zarys planowanej transakcji) w sprawie zakupu udziałów PZL Wrocław na kwotę […]. ARP podjęła się zadbać o to, aby wszystkie aktywa PZL Wrocław były wolne od jakichkolwiek roszczeń wierzycieli publicznoprawnych PZL Hydral. Protokół ustaleń zakładał więc, że sama ARP zakupi 100 % udziałów PZL Wrocław, a następnie sprzeda je inwestorowi. Inwestor zobowiązał się do przeprowadzenia własnego, szczegółowego planu inwestycji o wartości kolejnych […], który miał zostać zrealizowany po sprzedaży. Dnia 18 grudnia 2009 r. ARP, PZL Hydral i […] podpisały umowę ramową. Dnia 12 marca 2010 r. przyjęty został załącznik 2 do umowy, w którym określono zasady częściowej zamiany wierzytelności na kapitał własny, częściowego umorzenia i częściowej spłaty pożyczki z 2007 r. i pożyczki z 2008 r.
(97)
Władze polskie potwierdziły, że sprzedaż nie miała charakteru warunkowego, a w szczególności nie była uwarunkowana utrzymaniem zatrudnienia. Polskie władze poinformowały również Komisję, że inwestor dysponuje swobodą w kształtowaniu własnych stosunków handlowych z Ministerstwem Obrony Narodowej.
(98)
Szczegółowy opis negocjacji ze spółką […] znajduje się w pkt VI.
II.6. Prawna ocena planu przez polskie władze
(99)
W związku z przeprowadzaną restrukturyzacją władze polskie zapewniły, iż całkowity jej koszt wyniesie 262,2 mln PLN i będzie obejmował następujące składniki: restrukturyzację zadłużenia publicznoprawnego w wysokości 234 mln PLN, inne finansowe restrukturyzacje w wysokości 11,5 mln PLN, inwestycje w kwocie 11 mln PLN, restrukturyzację aktywów w kwocie 5,6 mln PLN oraz restrukturyzację zatrudnienia w kwocie 0,3 mln PLN.
(100)
Władze polskie twierdzą, że całkowity koszt restrukturyzacji PZL Hydral ma zostać pokryty przez środki pomocy państwa w kwocie 130,5 mln PLN oraz środki własne w kwocie 132 mln PLN. Zgodnie z planem wkład własny stanowi 50,3 % kosztów restrukturyzacji. Środki własne obejmują przychody ze sprzedaży aktywów trwałych oraz akcji, jak również środki pochodzące od przyszłego inwestora PZL Wrocław.
(101)
Jeżeli chodzi o środki wyrównawcze, w planie proponuje się sprzedaż niektórych środków produkcji, co zrealizowano już częściowo w latach 2004-2006 i co doprowadziło do zmniejszenia mocy produkcyjnych. Według planu sprzedaż maszyn i sprzętu miałaby doprowadzić łącznie do zmniejszenia mocy produkcyjnych spółki o 380 000 maszynogodzin, czyli o 42 %. Planowana redukcja została już przeprowadzona w przeważającym zakresie (315 000 maszynogodzin). Władze polskie twierdzą, że jedna trzecia tej redukcji mocy nie jest konieczna do przywrócenia rentowności, lecz ma na celu zmniejszenie produkcji w zakresie hydrauliki przemysłowej, która jest dziedziną o niskiej rentowności, i w której spółka postanowiła ograniczyć swoją działalność.
(102)
Ponadto w planie określono, iż planowane wycofanie się z pewnych gałęzi działalności (rzekomo rentownych) oraz sprzedaż aktywów nieprodukcyjnych należy uznać za środki wyrównawcze w rozumieniu Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (27) (zwanych dalej „wytycznymi w sprawie ratowania i restrukturyzacji”). Wreszcie też, władze polskie stwierdziły, że prywatyzacja PZL Wrocław, która umożliwi konkurentom spółki nabycie mocy produkcyjnych, wiedzy specjalistycznej i udziału w rynku Spółki PZL Hydral, także powinna być uznana za środek wyrównawczy.
III. WĄTPLIWOŚCI WYRAŻONE PRZEZ KOMISJĘ W MOMENCIE WSZCZĘCIA I ROZSZERZENIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
(103)
Plan został zgłoszony jako scenariusz restrukturyzacji w oparciu o wytyczne w sprawie ratowania i restrukturyzacji. W związku z tym Komisja oparła swoją wstępną ocenę na informacjach, którymi dysponowała na tym etapie. Na podstawie tych informacji Komisja wyraziła następujące obawy:
(104)
W kwestii kwalifikowalności spółki do otrzymania pomocy na restrukturyzację w świetle wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji Komisja poddała w wątpliwość stwierdzenie, że spółka PZL Hydral nie korzystała w ciągu ostatnich dziesięciu lat z żadnej pomocy na ratowanie lub restrukturyzację.
(105)
Komisja w szczególności wyraziła wątpliwość, czy nieegzekwowania lub opóźnionego egzekwowania należności publicznoprawnych nie należy uznać za pomoc państwa. Komisja wskazała, iż w sytuacji, gdy podmiot prawa publicznego pobierający składki na ubezpieczenie społeczne przez długi okres toleruje nieregulowanie lub opóźnione regulowanie takich składek, zachowanie takie niewątpliwie zapewnia przedsiębiorstwu będącemu beneficjentem korzyść w postaci złagodzenia spoczywających na nim obciążeń związanych z normalnym stosowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (28). Komisja uznała fakt podjęcia przez wierzycieli publicznoprawnych pewnych środków egzekucyjnych, wyraziła jednak wątpliwość, czy były to środki wystarczające lub - jeśli zostały podjęte na późnym etapie - skuteczne, szczególnie w przypadku zabezpieczeń ustanowionych na rzecz wierzycieli publicznoprawnych, które mogły zostać uruchomione. Na tym etapie postępowania Komisja poddała więc w wątpliwość, czy zachowanie wierzycieli publicznoprawnych było zgodne z zachowaniem ewentualnych wierzycieli prywatnych w takiej samej sytuacji.
(106)
Ponadto Komisja wyraziła wątpliwości w stosunku do innych środków zgłoszonych przez władze polskie jako wolne od pomocy państwa.
(107)
Komisja wyraziła wątpliwość, czy częściowa spłata połączona z częściowym umorzeniem zobowiązań publicznoprawnych, które zostały zgłoszone przez władze polskie jako wolne od pomocy państwa, istotnie są zgodne z zasadą prywatnego wierzyciela.
(108)
Ponadto Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności planu z rynkiem wewnętrznym w świetle pkt 31 i kolejnych wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji.
(109)
Komisja wyraziła wątpliwość, czy proponowany wkład jest rzeczywisty i faktyczny, a tym samym czy plan jest zgodny z pkt. 43-45 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Komisja wyraziła wątpliwość, czy planowany przychód ze sprzedaży PZL Wrocław - nawet jeśli zostanie uzyskany - można uznać za wkład własny w restrukturyzację. Jak wspomniano powyżej, PZL Wrocław założono już pod koniec 2004 r. Zgodnie z planem zakończenie przenoszenia aktywów produkcyjnych oraz rozpoczęcie procesu prywatyzacji miały nastąpić już w 2007 r. W czwartym kwartale 2007 r. potencjalni inwestorzy mieli złożyć oferty wstępne, a w pierwszej połowie 2008 r., po przeprowadzeniu negocjacji, miały zostać zawarte wstępne umowy sprzedaży. Jednakże do chwili podjęcia decyzji o wszczęciu postępowania Komisja nie otrzymała żadnych informacji o jakimkolwiek zainteresowaniu nabyciem PZL Wrocław ze strony potencjalnych inwestorów.
(110)
Komisja wyraziła również wątpliwości, czy plan rzeczywiście zapewniłby długoterminową rentowność zgodnie z wymogami określonymi w pkt 34-37 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Komisja zauważyła, że planowana restrukturyzacja koncentruje się na restrukturyzacji finansowej, tj. ok. 90 % całkowitego kosztu restrukturyzacji przewidziane jest na pokrycie spłaty narosłego zadłużenia publicznoprawnego. W następstwie tego pozostałe środki restrukturyzacyjne miały dość ograniczony charakter. Komisja wskazywała również, że, jak już wspomniano, do dnia podjęcia decyzji o wszczęciu postępowania nie przedstawiono żadnych dowodów na zainteresowanie ze strony potencjalnych inwestorów. Ponadto Polska wskazała, że po sprywatyzowaniu spółki konieczne mogłyby być dalsze środki restrukturyzacyjne, co potęgowało wątpliwości dotyczące rentowności planu.
(111)
Komisja stwierdziła również potrzebę dalszych wyjaśnień w kwestii zgodności proponowanych środków wyrównawczych z pkt 38-42 wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze polskie w zgłoszeniu przynajmniej jedna trzecia planowanego zmniejszenia mocy produkcyjnych miała obejmować mało rentowny segment hydrauliki przemysłowej. Na podstawie dostępnych informacji Komisja wyraziła wątpliwość, czy zmniejszenie mocy produkcyjnych - już przeprowadzone czy też planowane przez spółkę - jest wystarczające. Komisja stwierdziła również, że przynajmniej część proponowanych środków zdaje się być konieczna do osiągnięcia długoterminowej rentowności. W szczególności uznano, że przeprowadzona w przeszłości sprzedaż niektórych aktywów produkcyjnych miała na celu właśnie przywrócenie spółce rentowności. Analogicznie, planowana sprzedaż nieruchomości byłaby raczej źródłem środków finansowych, lecz nie rekompensowałaby zakłócenia konkurencji.
IV. UWAGI POLSKI W SPRAWIE WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
(112)
Władze polskie przedstawiły uwagi w sprawie decyzji o wszczęciu postępowania, odnosząc się do możliwości zastosowania testu prywatnego wierzyciela w ramach zgłoszonego scenariusza, tj. w połączeniu z zastrzykami kapitału.
(113)
Władze polskie podkreśliły, że proponowane umorzenia są zgodne z zasadą prywatnego wierzyciela ze względu na fakt, iż wierzyciele publicznoprawni otrzymaliby więcej w przypadku sprzedaży aktywów PZL Hydral niż w przypadku upadłości Spółki. W tej kwestii władze polskie stwierdziły również, że pogląd taki wynika z analizy ekonomiczno-finansowej, i że jest on podzielany przez zainteresowanych wierzycieli publicznoprawnych.
(114)
W kwestii dwóch zastrzyków kapitału, które ARP miała przyznać PZL Hydral i które zgodnie ze zgłoszeniem miały być przeznaczone na spłatę zobowiązań wobec wierzycieli publicznoprawnych, władze polskie stwierdziły, iż takie zastrzyki kapitału nie wykluczają zastosowania zasady prywatnego wierzyciela.
(115)
Ponadto władze polskie stwierdziły, że wartość rynkowa PZL Wrocław jest ściśle związana z posiadaniem certyfikatów lotniczych i koncesji na obrót bronią, a także z personelem, posiadającym unikalne doświadczenie i wiedzę. W przypadku upadłości odtworzenie tej organizacji w stopniu możliwym do zaakceptowania przez służby nadzoru lotniczego byłoby niemożliwe.
(116)
Wkład własny określony został przed władze polskie na poziomie 130 mln PLN, co stanowiłoby 50 % kosztu restrukturyzacji, nawet gdyby nieegzekwowanie należności publicznoprawnych miało zostać potraktowane jako pomoc państwa. Ponadto władze polskie podkreśliły, że sprzedaż aktywów jest w toku, a zatem w ramach restrukturyzacji nastąpiłoby faktyczne zbycie wszystkich przewidzianych w planie aktywów.
(117)
W kwestii długoterminowej rentowności planu władze polskie zapewniły, że cele restrukturyzacji są realizowane właściwie. W szczególności proces skoncentrowania produkcji we wschodniej części zakładu PZL Hydral pozwolił na obniżenie kosztów stałych i umożliwił usprawnienia w operacyjnym funkcjonowaniu działalności produkcyjnej oraz zapewnił dodatkowy przychód z wynajmu zwolnionych powierzchni. Ponadto przeniesiono produkcję i sprzedaż (w tym 570 pracowników) do spółki PZL Wrocław, która w tym czasie była rentowna (dane za pierwsze dziesięć miesięcy 2008 r.). Zysk netto spółki PZL Wrocław na koniec 2008 r. oszacowano na około 6 mln PLN, przy sprzedaży na poziomie 50 mln PLN. Władze polskie dodały również, że od momentu uzgodnienia scenariusza prywatnego wierzyciela w czwartym kwartale 2007 r. zarówno PZL Hydral, jak i PZL Wrocław płacą swoje bieżące zobowiązania publicznoprawne w terminie.
V. UWAGI OSÓB TRZECICH
(118)
Komisja nie otrzymała uwag od osób trzecich.
VI. ZDARZENIA PO WSZCZĘCIU FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO - POPRAWIONY PLAN
(119)
Zdaniem polskich władz cena sprzedaży udziałów PZL Wrocław proponowana przez inwestora […] odpowiada wartości rynkowej spółki. Według polskich władz zaoferowana cena była adekwatna do sytuacji finansowej spółki, która w 2009 r. uległa pogorszeniu ze względu na kryzys finansowy i spadek zamówień ze strony Sił Zbrojnych RP.
(120)
Władze polskie wskazały również, że cena odzwierciedla warunki makroekonomiczne. Na samej tylko Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych indeks WIG (Warszawski Indeks Giełdowy) spadł o 36 %. W okresie od kwietnia 2008 r. (wycofanie się z negocjacji spółki […]) do czerwca 2009 r. radykalnie spadł ranking rynkowy spółek giełdowych z branży lotniczej o profilu produkcji zbliżonym do profilu PZL Wrocław. Udziały […], do której należy […], spadły o […]%, udziały […] - o […]%, a […] - o […]%.
(121)
[…] przeprowadził badanie due diligence (zob. pkt 96). W odniesieniu do 32 przedsiębiorstw z branży lotniczej porównano dane dotyczące […]. Obliczono następnie średnie współczynniki w celu wskazania, w jaki sposób wymienione […]. Współczynniki te zostały następnie zastosowane do […]. Wynik to […].
(122)
W rozmowach z ARP dotyczących wyceny inwestor wskazuje jednak, że na obecnym etapie […], jest bardzo uzależniona od jednego odbiorcy - Sił Zbrojnych RP - od którego w latach 2010-2013 spodziewa się uzyskać […]% swoich planowanych przychodów zgodnie z programem modernizacji, którego wynik jest niepewny, i jeżeli sytuacja finansowa PZL Wrocław nie poprawi się w 2010 r., możliwe jest postępowanie upadłościowe.
(123)
Na tej podstawie inwestor utrzymuje, że oferując […] za udziały PZL Wrocław, de facto zakupi je powyżej wartości nominalnej.
(124)
Po ogłoszeniu ceny zaproponowanej przez inwestora ARP rozpoczęła negocjacje z wierzycielami publicznoprawnymi w sprawie częściowej spłaty i częściowego umorzenia ich roszczeń zgodnie z założeniami planu, w oparciu o wpływy ze sprzedaży aktywów PZL Hydral, bez żadnych dodatkowych zastrzyków kapitału.
(125)
W tym celu w dniu 15 stycznia 2010 r. ARP zleciła firmie Ernst&Young przeprowadzenie badania. Firmie Ernst&Young zlecono, jako niezależnemu rzeczoznawcy, porównanie następujących dwóch scenariuszy:
-
postępowania upadłościowego PZL Hydral, obejmującego jej spółkę zależną, PZL Wrocław;
-
spłaty zobowiązań w oparciu o wpływy ze sprzedaży PZL Wrocław spółce […]za kwotę […] i wpływy ze sprzedaży innych aktywów PZL Hydral.
(126)
Ernst&Young ocenił sytuację z punktu widzenia poszczególnych wierzycieli publicznoprawnych: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego, Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole, Urzędu Miejskiego Wrocławia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Wojewody Dolnośląskiego i Ministerstwa Finansów. Analiza nie uwzględniała ARP, ponieważ nie była ona wierzycielem PZL Hydral, lecz jedynie jego udziałowcem.
(127)
Ernst&Young zakończył swoje badanie dnia 24 lutego 2010 r. W ramach badania przyjęto ostrożne podejście - dla każdego ze scenariuszy uwzględniano jedynie kwoty bezpośrednio możliwe do odzyskania. W związku z tym alternatywne koszty (29), długoterminowe prognozy rentowności i wartość pieniądza w czasie nie były brane pod uwagę w ramach analizy.
(128)
Scenariusz upadłości prowadzącej do likwidacji został przeanalizowany przy założeniu możliwie efektywnego jej przebiegu. Jako podstawę zastosowanej metodyki wskazano w nim wymogi testu prywatnego wierzyciela w oparciu o sprawy Hiszpania przeciwko Komisji i Hamsa przeciwko Komisji, w których zachowanie podmiotu publicznoprawnego analizowane jest z punktu widzenia prywatnego wierzyciela dążącego do uzyskania płatności od dłużnika, który ma trudności finansowe (30). Sprawozdanie oparto na analizie z punktu widzenia poszczególnych wierzycieli, z uwzględnieniem, w szczególności, zabezpieczenia wierzyciela na majątku dłużnika oraz możliwego stopnia zaspokojenia roszczeń w przypadku upadłości dłużnika (31).
(129)
W celu ustalenia wartości aktywów w przypadku upadłości, Ernst&Young zakłada się, że wartość nieruchomości w warunkach sprzedaży wymuszonej wynosi 50 % ich wartości godziwej „fair value”). W celu ustalenia wartości godziwej, Ernst&Young powołał się na metody określone w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości 16 - Rzeczowe aktywa trwałe oraz wykorzystała wszelkie dostępne oceny niezależnych ekspertów. Owa redukcja o 50 % jest uzasadniona z uwagi na niską skuteczność postępowania upadłościowego w Polsce, gdzie przychody ze sprzedaży aktywów stanowią średnio 26,86 % ich wartości godziwej.
(130)
Ernst&Young zauważa ponadto, że dochody, jakich wierzyciele publicznoprawni mogą spodziewać się w scenariuszu upadłości zależą od odpowiedniego rankingu ich zabezpieczenia na majątku, do którego przypisane są hipoteki. Ernst&Young dostarcza w tym celu przegląd hipotek przypisanych do każdego ze składników aktywów przedsiębiorstwa PZL Hydral, wartość poszczególnych hipotek oraz ranking wierzycieli.
(131)
W oparciu o założenia określone w dwóch punktach poprzednich, Ernst&Young szacuje, iż całkowita kwota do odzyskania w przypadku upadłości z aktywów zabezpieczonych hipotekami wynosi 52,4 mln PLN, z czego trzech wierzycieli publicznoprawnych (Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Wojewoda Dolnośląski oraz Ministerstwo Finansów) nie odzyskają żadnej kwoty, a pozostali wierzyciele będą w stanie odzyskać następujące kwoty: Zakład Ubezpieczeń Społecznych - 44,8 mln PLN, Dolnośląski Urząd Skarbowy - 2,3 mln PLN, Urząd Skarbowy Wrocław-Psie Pole 0,457 mln PLN oraz Urząd Miejski Wrocławia 4,9 mln PLN.
(132)
Rzeczywistą wysokość dochodu w ramach scenariusza upadłości należy następnie skorygować poprzez dodanie kwoty wynikającej ze zwrotu z pozostałych aktywów przedsiębiorstwa PZL Hydral w kwocie 13,5 mln PLN (32). W związku z tym wpływy w przypadku upadłości wynoszą 66 mln PLN, jak wskazano w tabeli 26.
(133)
Scenariusz sprzedaży aktywów przewiduje sprzedaż wszystkich aktywów PZL Hydral wymienionych w planie na kwotę 122 323 202,31 PLN: Zakładu Produkcji Hydrauliki „Hydral” sp. z o.o. na kwotę […]; nieruchomości BBCenter - […]; parkingu - […]; Zakładu Ciepłowniczego „Term-Hydral” sp. z o.o. - […]; stacji zasilania (GSZ) - […]; PZL Wrocław - […]; zakładu odlewniczego - […]; udziałów mniejszościowych - […]; oraz spłatę należności PZL Hydral na kwotę […].
Tabela 26
Zestawienie scenariusza sprzedaży i scenariusza upadłości z perspektywy PZL Hydral w 2010 r. (w PLN) według badania Ernst&Young
Wierzyciel publicznoprawny
Zobowiązania łącznie (33)
Scenariusz upadłości - wpływy
Scenariusz sprzedaży aktywów - wpływy
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
192 427 569,63
58 326 475,00
91 857 554,58
Dolnośląski Urząd Skarbowy
59 579 407,58
2 294 047,11
18 250 999,45
Urząd Skarbowy Wrocław - Psie Pole
532 432,60
456 768,68
456 800,00
Urząd Miejski Wrocławia
27 087 078,25
4 928 184,34
4 930 000,00
Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
12 884 457,46
-
5 007 169,46
Wojewoda Dolnośląski
1 320 678,82
-
1 320 678,82
Ministerstwo Finansów
24 050 232,71
-
500 000,00
Ogółem
317 881 857,5
66 005 475,13
122 323 202,31
(134)
Jak wynika z tabeli 26, według wyników badania Ernst&Young, Zakład Ubezpieczeń Społecznych odzyskałby 47,7 % swoich roszczeń, Dolnośląski Urząd Skarbowy - 30,6 %, Urząd Skarbowy Wrocław-Psie Pole - 85,8 %, Urząd Miejski Wrocławia - 18,2 %, Wojewoda Dolnośląski - całość swoich roszczeń, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - 38,9 %, a Ministerstwo Finansów - 2,1 %.
(135)
Zgodnie z przepisami polskiego prawa z chwilą wyrażenia przez wierzycieli publicznoprawnych zgody na częściowe umorzenie ich roszczeń, odsetki od tych kwot przestają być naliczane i są pobierane jedynie jeśli zawarte umowy nie zostaną wykonane, co stałoby się w przypadku scenariusza upadłości. W związku z tym zobowiązania ujęte w tabeli 26 obejmują, dla wszystkich wierzycieli publicznoprawnych, odpowiednie odsetki naliczone retroaktywnie od dnia ugody z 2007 r. poza Dolnośląskim Urzędem Skarbowym (wobec którego wobec części zobowiązań podatkowych odsetki są naliczane w sposób ciągły) oraz poza Wojewodą Dolnośląskim (wobec którego odsetki są naliczane w sposób ciągły) z powodu specjalnej natury prawnej ich roszczenia.
(136)
Należy podkreślić, że w odniesieniu do Urzędu Miejskiego Wrocławia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego skorygowany plan zakładał częściowe odroczenie spłaty zobowiązań wobec wierzycieli publicznoprawnych i częściowe rozłożenie na raty spłaty tych zobowiązań do czasu sprzedaży aktywów PZL Hydral tzn. zobowiązania byłyby częściowo spłacone. W szczególności umowa przewiduje w szczegółach iż:
-
spłata zobowiązań wobec Urzędu Miejskiego Wrocławia w wysokości 4,9 mln PLN jest odroczona;
-
spłata zobowiązań wobec Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości 5 mln PLN jest odroczona;
-
18,25 mln PLN zostanie przeznaczone na spłatę części zobowiązań Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego; część zostanie odroczona, część zostanie spłacona w ratach (34), a część zostanie spłacona wraz z odsetkami naliczonymi w dniu płatności.
(137)
Na tej podstawie, zgodnie z badaniem przeprowadzonym przez Ernst&Young (zob. tabela 26), w przypadku scenariusza sprzedaży PZL Wrocław i innych aktywów PZL Hydral, wierzyciele mieliby otrzymać ogółem 122 mln PLN, a w przypadku scenariusza upadłości prowadzącej do likwidacji PZL Hydral - jedynie 66 mln PLN, przy czym trzej wierzyciele (Ministerstwo Finansów, Wojewoda Dolnośląski oraz Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) nie otrzymaliby niczego.
(138)
W przypadku scenariusza sprzedaży wierzyciele publicznoprawni umorzą łącznie 195 mln PLN zobowiązań publicznoprawnych. Niezależnie od tego faktu, dla każdego z wierzycieli publicznoprawnych scenariusz sprzedaży jest korzystniejszy niż scenariusz upadłości. Wierzyciele publicznoprawni odzyskaliby w sumie 38,5 % swoich należności.
(139)
Władze polskie powiadomiły Komisję, że w oparciu o wyniki badania Ernst&Young wierzyciele publicznoprawni zgodzili się w 2010 r. na częściową spłatę ich roszczeń.
(140)
W ramach rozmów ze spółką […], ARP wyraziła zgodę na częściową zamianę, częściową spłatę i częściową rezygnację ze spłaty swoich wierzytelności. Zgodnie z załącznikiem 2 do umowy ramowej, ARP miała dokonać zamiany części kwoty głównej pożyczki z 2007 r. i części kwoty głównej pożyczki z 2008 r. na kapitał własny i aktywa płynne PZL Wrocław na łączną kwotę […] i umorzyć odsetki od pożyczki z 2007 r. w kwocie […]. Po takiej zamianie kapitał własny PZL Wrocław powinien zostać zmniejszony poprzez złożenie odpowiedniego wniosku we właściwym sądzie o zmniejszenie kapitału własnego PZL Wrocław.
(141)
Władze polskie wskazały, że do pogorszenia sytuacji finansowej PZL Wrocław doszło dopiero w 2009 r. i było ono wywołane pogorszeniem koniunktury gospodarczej, które było trudne do przewidzenia i które spowodowało spadek zamówień od Sił Zbrojnych RP o blisko […]%. W konsekwencji znacznie pogorszyła się sytuacja ARP jako wierzyciela, podobnie jak jej perspektywy na całkowite odzyskanie wierzytelności.
(142)
Postanowienia załącznika 2 do umowy ramowej były negocjowane w ścisłym powiązaniu z wynikami suplementu do badania przeprowadzonego przez Ernst&Young. Suplement ten został przygotowany dnia 24 lutego 2010 r. Przeanalizowano w nim dwa scenariusze - upadłość prowadzącą do likwidacji PZL Wrocław oraz sprzedaż inwestorowi. W ramach analizy skoncentrowano się na zbadaniu, jakie wpływy uzyskałaby ARP ze swoich zabezpieczeń w przypadku upadłości, porównując je z kwotami uzyskiwanymi przez ARP w przypadku sprzedaży PZL Wrocław inwestorowi.
(143)
W suplemencie do badania Ernst&Young podkreślono, że aktywa PZL Wrocław były obciążone zastawami i hipotekami. Wartość księgowa wszystkich aktywów PZL Wrocław na dzień 31 grudnia 2009 r. wynosiła 52,5 mln PLN, w tym wartość aktywów posiadających zabezpieczenia - 21,3 mln PLN, a aktywów nieposiadających zabezpieczeń/nieobciążonych zabezpieczeniami - 31,2 mln PLN.
(144)
Aktywa nieposiadające zabezpieczeń/nieobciążone zabezpieczeniami stanowiły […]% wartości aktywów PZL Wrocław, jednak jeśli nie doszłoby do sprzedaży PZL Wrocław, w celu egzekucji swoich roszczeń organy podatkowe wydałyby, na podstawie art. 112 i art. 118 Ordynacji podatkowej (35), decyzję podatkową stanowiącą, że PZL Wrocław odpowiada za zobowiązania PZL Hydral z lat 2006-2007. Potwierdza to brzmienie pisma Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego z dnia 23 listopada 2007 r., z którego wynika, że jeśli restrukturyzacja się nie powiedzie, podjęte zostaną czynności egzekucyjne wynikające z art. 112 Ordynacji podatkowej.
(145)
Ponieważ PZL Wrocław jest nabywcą aktywów produkcyjnych PZL Hydral (który to zakup dokonywany jest między 2004 a 2007 r.), decyzja taka miałaby wpływ na niektóre zobowiązania publicznoprawne PZL Hydral. Wartość roszczeń, na które takie postępowanie miałoby wpływ odpowiadałaby zobowiązaniom publicznoprawnym PZL Hydral powstałym w latach 2006-2007 i wyniosłaby co najmniej 64,4 mln PLN (36). Według suplementu do badania Ernst&Young wartość tych roszczeń przekraczałaby wartość księgową aktywów nieposiadających zabezpieczeń/nieobciążonych zabezpieczeniami. Wartość księgową tych aktywów należy równocześnie rozpatrywać w świetle ich wartości rynkowej ze względu na fakt, że chodzi o należności, środki pieniężne i inne pieniężne środki obrotowe.
(146)
W przypadku upadłości PZL Wrocław, pierwszeństwo zaspokojenia przed organami podatkowymi miałyby zatem jedynie zabezpieczenia na aktywach w postaci hipotek i zastawów rejestrowych. Podobnie żaden z wierzycieli prywatnych PZL Wrocław nieposiadających zabezpieczenia nie miałby możliwości zaspokojenia z aktywów PZL Wrocław. z powyższego wynika, że ponieważ nie wszyscy wierzyciele uzyskają zaspokojenie z masy upadłości, udziały PZL Wrocław będą miały w przypadku upadłości wartość zerową. Podobnie, jako że zaspokojenie uzyskują jedynie właściciele zastawów rejestrowych i hipotek, zastawy zwykłe nie mają żadnej wartości.
(147)
W oparciu o powyższe, w suplemencie do badania Ernst&Young przeanalizowano wartość posiadanego przez ARP zastawu rejestrowego na aktywach PZL Wrocław. W tej kwestii, określając wartość zabezpieczenia w postaci zastawów rejestrowych na maszynach opierano się na założeniu, że wartość aktywów wykorzystanych jako zastaw w przypadku upadłości wyniosłaby 50 % ich wartości księgowej netto, jako że ich wartości godziwe nie były dostępne, a wartość ruchomych środków trwałych rzeczywiście ulega zmianie zgodnie z obowiązującymi stawkami amortyzacji. Ernst&Young przyjął, że ich wartość w przypadku sprzedaży wymuszonej jest rzeczywista ze względu na: możliwości wykorzystania badanych aktywów do pewnych celów i w ramach pewnych procesów produkcji, możliwości alternatywnego zastosowania oraz charakter umów, z jakimi są one powiązane. W badaniu Ernst&Young podkreślono, że kiedy sprzedawane aktywa są wysoce specyficzne i wykorzystywane do produkcji na potrzeby konkretnego nabywcy, ich wartość likwidacyjna może być bardzo niska i sięgać 30 % ich wartości księgowej netto. Na przykład aktywa przedsiębiorstwa Autoglass Group S.A., których wartość bilansowa wynosiła 19,8 mln PLN, w postępowaniu upadłościowym zostały sprzedane za 6 mln PLN. Ponadto, owe aktywa PZL Wrocław, które posłużyły jako zastaw rejestrowy, składają się z wielu drobnych aktywów o niskiej wartości; w szczególności pożyczka z 2007 r. została zabezpieczona listą 1 709 przedmiotów, które były amortyzowane w ciągu lat i około 1 400 pozycji, których wartość była niższa niż 3 500 PLN i w związku z tym poddano je jednorazowej amortyzacji.
(148)
Tak jak i w głównym sprawozdaniu, w suplemencie do badania Ernst&Young nie uwzględniono wpływu wartości pieniądza w czasie, tj. potencjalnie długotrwałego postępowania upadłościowego, na ocenę scenariusza upadłości z punktu widzenia wierzycieli PZL Wrocław, czego nie uwzględniono w wariancie upadłości.
(149)
Również zgodnie z powyższym badaniem wartość księgowa netto aktywów stanowiących zabezpieczenie w postaci zastawu rejestrowego na maszynach na dzień 31 stycznia 2010 r. wynosi 2 106 392,71 PLN. Przy zastosowaniu powyżej opisanej zasady do wartości księgowej netto aktywów, ich domniemana wartość (masy upadłości) w przypadku sprzedaży wymuszonej aktywów wynosi 1 053 196,36 PLN.
(150)
W suplemencie do badania Ernst&Young stwierdzono, że wpływy ARP w przypadku scenariusza upadłości wynoszą 1 053 196,36 PLN, natomiast w przypadku scenariusza sprzedaży (w formie określonej w załączniku 2 do umowy ramowej) - [ 1 053 196,36 PLN].
(151)
Polskie władze poinformowały Komisję, że wartość księgowa netto aktywów stanowiących zabezpieczenie pożyczki z 2007 r. w postaci zastawu rejestrowego wynosiła w zbadanych sprawozdaniach finansowych z 2007 r. 5 480 861,37 PLN, a w dniu 31 stycznia 2010 r. osiągnęła według zbadanych sprawozdań finansowych 818 967,55 PLN.
(152)
Polskie władze poinformowały Komisję, że wartość księgowa netto aktywów stanowiących zabezpieczenie pożyczki z 2008 r. w postaci zastawu rejestrowego wynosiła 2 763 000 PLN według wyceny niezależnego rzeczoznawcy z dnia 1 lutego 2008 r. Wartość księgowa tych aktywów w zbadanych sprawozdaniach finansowych wynosiła na dzień 1 lutego 2008 r.1 883 098,97 PLN, a w dniu 31 stycznia 2010 r. osiągnęła według zbadanych sprawozdań finansowych 1 287 425,16 PLN.
(153)
Jak wynika z powyższego, władze polskie wycofały się z dwóch zastrzyków kapitału na rzecz PZL Hydral, argumentując, iż częściowe umorzenie i częściowa spłata zobowiązań publicznoprawnych są, w świetle zasady prywatnego wierzyciela, wolne od pomocy państwa. Podkreśliły one również, że zachowanie wierzycieli publicznoprawnych w przeszłości (w okresie 1998-2007) było zgodne z zasadą prywatnego wierzyciela. Ponadto podkreśliły one, iż proces sprzedaży PZL Wrocław był otwarty, przejrzysty i bezwarunkowy, a cenę zaproponowaną przez inwestora można uznać za cenę rynkową. Władze polskie stwierdziły również, że obydwie pożyczki - z 2007 r. i z 2008 r. - zostały udzielone na zasadach rynkowych. Zaniechały one ponadto opisanej powyżej zamiany wierzytelności z tytułu pożyczki z 2007 r. na kapitał własny, lecz jednocześnie zaproponowały częściową zamianę na kapitał własny wierzytelności z tytułu obydwu pożyczek - z 2007 r. i 2008 r. - jeszcze przed sprzedażą, argumentując, iż jest to zgodne z zasadą prywatnego wierzyciela.
VII. KOMPETENCJE KOMISJI
(154)
Początek wdrażania niektórych środków, a mianowicie nieegzekwowania od PZL Hydral zobowiązań publicznoprawnych, sięga 1998 r., czyli okresu przed przystąpieniem Polski do UE, które miało miejsce dnia 1 maja 2004 r.
(155)
Zgodnie z traktatem o przystąpieniu środki pomocy wdrożone w nowych państwach członkowskich przed przystąpieniem i wciąż obowiązujące po przystąpieniu, które stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i nie są istniejącą pomocą, po przystąpieniu uznaje się za nową pomoc na potrzeby stosowania art. 108 ust. 3 TFUE.
(156)
Załącznik IV punkt 3 traktatu o przystąpieniu określa tak zwaną procedurę w ramach mechanizmu przejściowego. Ustanawia on ramy prawne dla oceny programów pomocy oraz indywidualnych środków pomocy wdrożonych w nowym państwie członkowskim przed datą jego przystąpienia do Unii Europejskiej i mających zastosowanie po przystąpieniu.
(157)
Środki pomocy wprowadzone w życie przed przystąpieniem i nie mające zastosowania po przystąpieniu nie mogą być badane przez Komisję ani w ramach procedury mechanizmu przejściowego, ani zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 108 ust. 2 TFUE. z drugiej strony, środki, które nie weszły w życie przed przystąpieniem, będą badane przez Komisję jako pomoc zgłoszona lub jako pomoc niezgodna z prawem zgodnie z procedurą określoną w art. 108 ust. 2 TFUE.
(158)
Środki pomocy mają zastosowanie po przystąpieniu, jeżeli weszły w życie przed przystąpieniem, lecz po przystąpieniu mogą nadal prowadzić do przyznania dodatkowej pomocy albo do zwiększenia poziomu pomocy już otrzymanej, tj. jeżeli konkretna kwota zobowiązań finansowych państwa nie jest znana zarówno w dniu, w którym środek pomocy wszedł w życie, jak i w dniu przystąpienia.
(159)
W niniejszej sprawie Komisja stwierdza, że brak egzekucji należności wierzycieli publicznoprawnych rozpoczął się w 1998 r. i kontynuowany był w dniu przystąpienia. Komisja uważa, że brak egzekucji zaległych zobowiązań na dzień 1 maja 2004 r. podlega jej kompetencji od tej daty.
(160)
W świetle powyższego brak egzekucji zaległych zobowiązań publicznoprawnych na dzień 1 maja 2004 r. stanowi środek zastosowania po przystąpieniu i podlega kompetencji Komisji zgodnie z art. 108 TFUE.
VIII. OCENA
(161)
Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE za pomoc państwa uznaje się pomoc przyznawaną przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(162)
Warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE mają charakter łączny, tj. wszystkie warunki muszą być spełnione jednocześnie, aby dany środek został zakwalifikowany jako pomoc państwa.
(163)
W poniższych sekcjach Komisja oddzielnie oceni ewentualną pomoc państwa na rzecz PZL Hydral i ewentualną pomoc państwa na rzecz PZL Wrocław.
(164)
W odniesieniu do PZL Hydral Komisja wyróżni następujące środki:
-
planowane i wycofane zastrzyki kapitału na rzecz PZL Hydral;
-
egzekucję zobowiązań publicznoprawnych PZL Hydral (1998-2007);
-
ugodę z wierzycielami publicznoprawnymi PZL Hydral (2007-2010).
(165)
W odniesieniu do PZL Wrocław Komisja wyróżni następujące środki:
-
pożyczkę z 2007 r.;
-
pożyczkę z 2008 r.;
-
zamianę w 2010 r. wierzytelności wynikających z pożyczek z 2007 i 2008 r. na kapitał własny.
(166)
Komisja odnotowała, że polskie władze nie zgadzają się na zakwalifikowanie wyżej wymienionych środków jako pomocy państwa, utrzymując, że środki pomyślnie przeszły odpowiednie testy: test prywatnego wierzyciela - w przypadku środków na rzecz PZL Hydral i zamiany wierzytelności na kapitał własny PZL Wrocław z 2010 r., oraz test prywatnego inwestora, w przypadku pożyczki z 2007 r. i z 2008 r. na rzecz PZL Wrocław.
VIII.1 Wycofanie zastrzyków kapitału na rzecz PZL Hydral
(167)
Zgodnie z art. 8 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu (37) (zwanego dalej „rozporządzeniem proceduralnym”), państwo członkowskie może po rozpoczęciu postępowania wyjaśniającego wycofać zgłoszenie w stosownym terminie przed podjęciem przez Komisję decyzji w sprawie charakteru zgłaszanego środka jako pomocy. W takim przypadku Komisja zamyka postępowanie jako bezprzedmiotowe.
(168)
Władze polskie wycofały dwa zgłoszone zastrzyki kapitału (113 mln PLN). Tym samym w odniesieniu do tych środków postępowanie Komisji stało się bezprzedmiotowe.
VIII.2 Brak egzekucji zobowiązań publicznoprawnych PZL Hydral (1998-2007)
(169)
W drodze trwałego braku egzekucji zobowiązań publicznoprawnych przez różnych wierzycieli publicznoprawnych PZL Hydral mógł otrzymać pomoc państwa.
(170)
Komisja podkreśla, że art. 107 ust. 1 TFUE dotyczy interwencji, które - występując w różnych formach - zmniejszają zwykłe koszty przedsiębiorstwa i tym samym, nie stanowiąc subwencji sensu stricto, mają ten sam charakter i identyczne skutki. W przyjętym orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że podmiot publicznoprawny, odpowiedzialny za pobieranie składek na ubezpieczenie społeczne, który toleruje opóźnianie płatności, daje przedsiębiorstwu w trudnej sytuacji, korzystającemu z takiego zachowania, znaczącą przewagę konkurencyjną dzięki zmniejszeniu jego obciążeń wynikających z normalnego funkcjonowania systemu zabezpieczeń społecznych, której to przewagi nie można całkowicie zniwelować odsetkami i dodatkowymi opłatami z tytułu zwłoki (38). Zasadę tę stosuje się odpowiednio do innych opłat i podatków pobieranych przez władze publiczne.
(171)
W omawianym przypadku organy publiczne dochodzące roszczeń nie odzyskały całości swoich roszczeń wobec PZL Hydral za okres 1998-2007 r. w momencie przyjęcia planu przez wierzycieli publicznoprawnych (pkt 60 i nast.).
(172)
Zgodnie z przyjętym orzecznictwem, w celu ustalenia, czy władze publiczne udzieliły pomocy państwa w drodze braku egzekucji zobowiązań publicznoprawnych, należy określić, czy dane przedsiębiorstwo zdecydowanie nie byłoby w stanie uzyskać porównywalnych ułatwień od wierzyciela prywatnego, będącego w takiej samej sytuacji wobec tego przedsiębiorstwa, co organ publiczny dochodzący roszczeń (39).
(173)
Komisja odnotowuje, że aby zagwarantować rentowność PZL Hydral w dłuższej perspektywie czasowej, jego ówczesny właściciel, tj. Skarb Państwa, a następnie ARP, na podstawie wyników badania z 1998 r. zrealizowanego przez prywatną grupę konsultingową, opracowali strategię prywatyzacji i rozpoczęli poszukiwania inwestorów (zob. pkt 54). Wierzyciele prywatni i publicznoprawni wspierali te działania i byli w nie ściśle zaangażowani.
(174)
W 2002 r. polskie władze, nadal przy wsparciu ze strony wierzycieli prywatnych i publicznoprawnych, rozpoczęły negocjacje ze spółką […], o postępie których regularnie informowały wierzycieli (zob. pkt 30 i 56).
(175)
Komisja stwierdza, że zarówno wierzyciele prywatni, jak i publicznoprawni przyjęli stanowisko, że wartość spółki PZL Hydral, a szczególnie jej działalności w sektorze lotnictwa i obronności, w przypadku kontynuowania tej działalności, zdecydowanie przewyższa wartość aktywów spółki, przede wszystkim dzięki posiadanym przez nią certyfikatom wojskowym i koncesjom na obrót bronią, a także kapitałowi ludzkiemu, i że w związku z tym zgodzili się oni odstąpić od wszczynania postępowania upadłościowego wobec PZL Hydral.
(176)
Komisja odnotowuje w tym kontekście przede wszystkim, że główni prywatni wierzyciele, tj. Bank […] i Bank […], odstąpili od wymuszonego wyegzekwowania swoich wierzytelności pomimo tego, że posiadali oni zabezpieczenia z pierwszeństwem zaspokojenia (zob. pkt 32 i 34), które mogły zostać bezpośrednio wyegzekwowane na podstawie bankowego tytułu wykonawczego i stosunkowo łatwo byłoby je sprzedać (zob. pkt 28).
(177)
Wierzyciele publicznoprawni natomiast podjęli czynności egzekucyjne poprzez komornika i do końca 2007 r. odzyskali ogółem kwotę 28,76 mln PLN (zob. pkt 41).
(178)
W związku z tym Komisja stwierdza, że w okresie między 1998 a 2007 r. PZL Hydral był w stanie uzyskać porównywalne ułatwienia od dwóch wierzycieli prywatnych, tj. Banku […] i Banku […], będących nie tylko w takiej samej, ale nawet lepszej sytuacji wobec tego przedsiębiorstwa, niż organy publiczne dochodzące roszczeń.
(179)
Ponadto Komisja stwierdza, że decyzja zarówno wierzycieli prywatnych, jak i publicznoprawnych o odstąpieniu od postępowania upadłościowego wobec PZL Hydral była uzasadniona faktem, że perspektywy powrotu do rentowności działalności w sektorze lotnictwa i obronności po spłacie starego zadłużenia były dobre, jak określono to w strategii opracowanej w 1998 r. (zob. pkt 54).
(180)
W związku z tym brak egzekucji należności przez organy publiczne dochodzące roszczeń w okresie 1998-2007 nie stanowi korzyści na rzecz PZL Hydral, ponieważ organy publiczne działały tak samo, jak potencjalny wierzyciel prywatny, i tym samym nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
VIII.3 Spłata zobowiązań publicznoprawnych PZL Hydral (2007-2010)
(181)
Po tym, jak negocjacje z […] w sprawie prywatyzacji zakończyły się niepowodzeniem, główni wierzyciele prywatni PZL Hydral, tj. Bank […] i Bank […], uregulowały swoje roszczenia względem PZL Hydral.
(182)
Roszczenia wierzycieli prywatnych zostały uregulowane w kwietniu 2003 r. (Bank […]) i listopadzie 2006 r. (Bank […]). Mimo dobrej jakości zabezpieczeń Bank […] zgodził się na uregulowanie długu PZL Hydral w wysokości 51,6 mln PLN kwotą 4 mln PLN, a Bank […] - na uregulowanie długu PZL Hydral w wysokości 86,4 mln PLN kwotą 11,5 mln PLN (pkt 31 i 33).
(183)
W 2007 r. organy publiczne dochodzące roszczeń zawarły ugodę z ARP i spółką PZL Hydral w sprawie uregulowania swoich wierzytelności, co włączono w listopadzie 2007 r. do planu. Ugoda ta zawierała cztery zasadnicze elementy:
-
spółka PZL Hydral będą terminowo płacić wszystkie nowe podatki, opłaty i składki;
-
PZL Hydral będzie regulować część niespłaconych zobowiązań w ratach; płatność za pozostałą część zobowiązań zostaje odroczona do czasu sprzedaży przez PZL Hydral spółek zależnych oraz aktywów;
-
PZL Hydral sprzeda wszystkie swoje spółki zależne i aktywa, a wpływy wykorzysta na spłatę starego zadłużenia;
-
działalność PZL Hydral w zakresie lotnictwa i obronności zostanie wyodrębniona do spółki PZL Wrocław, która następnie zostanie sprywatyzowana, a przychody z prywatyzacji zostaną przeznaczone na spłatę zadłużenia wobec wierzycieli publicznoprawnych. PZL Hydral stałaby się wówczas pustą strukturą i zostałaby zlikwidowany.
(184)
Zgodnie z szacunkami dotyczącymi wpływów ze sprzedaży za okres 2007-2010 w planie przewidywano, że organy publiczne dochodzące roszczeń odzyskałyby 120,8 mln PLN (zob. pkt 61). Ex post okazało się to poprawnym oszacowaniem, jako że kwota potwierdzona w 2010 r. wynosi 122,3 mln PLN (zob. pkt 133).
(185)
Komisja stwierdza, że plan przewidywał dwie dotacje kapitałowe dla PZL Hydral, które miały na celu zwiększenie ilości środków dostępnych w celu uregulowania zobowiązań zaciągniętych w przeszłości. Włączenie tych zastrzyków kapitałowych do planu miało być dokonane po uprzednim zezwoleniu przez Komisję, dlatego też dla wierzycieli publicznoprawnych w momencie uzgadniania planu było jasne, że nie mogą uznawać faktu włączenia tych dodatkowych kwot do planu jako nabytych i pewnych.
(186)
Ponadto Komisja zauważa, że plan nie zawiera końcowego rostrzygnięcia, w jaki sposób dochody zostaną podzielone pomiędzy różnych wierzycieli publicznoprawnych. Ten podział miał mieć miejsce po procesie sprzedaży spółek zależnych i majątku w oparciu o rzeczywiste przychody ze sprzedaży, z uwzględnieniem różnych zabezpieczeń wierzycieli publicznoprawnych na tych aktywach.
(187)
W odniesieniu do oceny zachowania wierzycieli publicznoprawnych od 2007 do 2010 r., Komisja uważa, że dwie różne decyzje wierzycieli publicznoprawnych należy ocenić: po pierwsze, decyzja w 2007 r. o uzgodnieniu planu, a po drugie, decyzja w 2010 r. o przyjęciu ostatecznego rozstrzygnięcia, jak określono w tabeli 26 niniejszej decyzji.
(188)
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Komisja musi w takiej sytuacji zastosować zasadę prywatnego wierzyciela, tj. aby ocenić, czy umorzenie części zadłużenia przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji wobec podmiotu prawa publicznego stanowi pomoc państwa, musi porównać ten podmiot do prywatnego wierzyciela dążącego do odzyskania należnych kwot od dłużnika mającego problemy finansowe (40).
(189)
Jednak zgodnie z orzecznictwem, jeśli firma, stojąc w obliczu znacznego pogorszenia swojej sytuacji finansowej, proponuje wierzycielom ugodę lub ugody dotyczące restrukturyzacji długu w celu poprawy tej sytuacji lub uniknięcia upadłości, każdy wierzyciel, podejmując decyzję, powinien z jednej strony uwzględnić kwotę oferowaną mu w ramach proponowanej ugody oraz z drugiej strony - kwotę, jaką spodziewa się odzyskać w wyniku ewentualnej likwidacji firmy. Na jego wybór wpływa wiele czynników, łącznie ze statusem wierzyciela jako posiadacza roszczenia zabezpieczonego, preferencyjnego lub zwykłego, charakterem i zakresem wszelkiego zabezpieczenia, jakie może posiadać, jego oceną szans, jakie ma restrukturyzowana firma na odzyskanie rentowności i ryzykiem zwiększenia swoich strat w przypadku nieodzyskania rentowności oraz kwotą, jaką otrzymałby w przypadku likwidacji. Jeśli przykładowo okazuje się, że w przypadku likwidacji firmy cena faktycznej sprzedaży jej aktywów wystarczy jedynie na pokrycie kredytów hipotecznych i roszczeń preferencyjnych, wówczas roszczenia zwykłe będą bezwartościowe. W takiej sytuacji wierzyciel posiadający roszczenia zwykłe nie ponosi tak naprawdę żadnej ofiary, zgadzając się na umorzenie większej części swojego roszczenia (41).
(190)
Komisja zauważa, że warunki ugody zawartej z organami publicznymi dochodzącymi roszczeń są inne niż warunki ugody z dwoma prywatnymi bankami.
(191)
Po pierwsze, prywatne banki wybrały opcję natychmiastowego uregulowania swoich wierzytelności, podczas gdy organy publiczne dochodzące roszczeń zgodziły się poczekać na wyniki procesu sprzedaży aktywów i spółek zależnych PZL Hydral.
(192)
Po drugie, przewidywana stopa odzysku wierzytelności jest w przypadku organów publicznych znacznie wyższa niż w przypadku banków prywatnych: Bank […] odzyskał 7, Bank […] - 13 %, a organy publiczne mogły spodziewać się ozyskania 38,5 % zakładając scenariusz wpływu ze sprzedaży w wysokości 122,3 mln PLN.
(193)
Komisja musi ocenić, czy decyzja wierzycieli publicznoprawnych w 2007 r. o uzgodnieniu planu, który ma inny charakter niż rozliczenia otrzymane przez wierzycieli prywatnych, jest zgodna z decyzją jaką wierzyciel prywatny podjąłby na ich miejscu, z zastosowaniem zasad określonych powyżej w pkt 188 i 189.
(194)
Komisja przede wszystkim zwraca uwagę, że wierzyciele publicznoprawni mieli jedynie ograniczone zabezpieczenia, a ich zabezpieczenia były gorszej jakości niż zabezpieczenia banków prywatnych (zob. powyżej tabele 16 do 20). W związku z tym byli w słabszej pozycji negocjacyjnej. W międzyczasie, po zawarciu ugody z wierzycielami prywatnymi, jakość ich zabezpieczeń znacząco wzrosła, co dało im dodatkowe zabezpieczenie polegające na tym, że nawet gdyby plan nie spełnił oczekiwań, stopa odzysku ze sprzedaży aktywów byłaby zadowalająca.
(195)
Po drugie Komisja zauważa, że wierzyciele publicznoprawni mogli oczekiwać, w oparciu o założenia planu, znacznie wyższą stopę zwrotu niż wierzyciele prywatni, którzy zdecydowali się na szybkie zaspokojenie należności.
(196)
Po trzecie Komisja zwraca uwagę, iż prywatni wierzyciele uzyskali od PZL Hydral oraz od PZL Wrocław zapewnienie, że wszystkie nowe zobowiązania będą spłacane na czas.
(197)
Komisja zauważa, po czwarte, że w odniesieniu do spłaty zaległych zobowiązań, PZL Hydral uzgodnił harmonogram płatności, który przewidział dla części długu płatność na raty, a dla pozostałej części płatność w momencie gdy wpływy ze sprzedaży aktywów i spółek zależnych będą znane. Płatności te stanowiły istotną poprawę w porównaniu do spłaty zobowiązań w latach przed uzgodnieniem planu: w 2008 r., w pierwszym roku obowiązywania planu PZL Hydral zwrócił 54.6 mln PLN w porównaniu z jedynie 9.5 mln PLN zwróconymi w roku 2007 (zob. tabela 21).
(198)
Komisja stwierdza, że w oparciu o te gwarancje i zabezpieczenia, jakie otrzymali od PZL Hydral, wierzycieli publicznoprawni zachowali się podobnie do tego, jak postąpiłby prywatny wierzyciel w podobnej sytuacji.
(199)
Komisja zauważa również, że z powodu załamania się negocjacji z […] i […] (zob. pkt 94), faktyczna realizacja planu trwała dłużej niż początkowo przewidywano. Komisja uważa, że jest to ryzyko, które było nieodłącznym elementem zgody wydanej przez organy władzy publicznej dla planu.
(200)
Ostateczne rozliczenie między PZL Hydral i jego wierzycielami publicznoprawnymi jest opisane w tabeli 26. Po ustaleniu ceny sprzedaży PZL Wrocław w wyniku oferty złożonej przez […] wierzyciele publicznoprawni zgodzili się na zaspokojenie ich roszczeń ze sprzedaży aktywów PZL Hydral, bez żadnych zastrzyków kapitału, zgodnie z zasadą prywatnego wierzyciela, uwzględniając wartość swoich roszczeń i jakość zabezpieczeń (zob. pkt 96).
(201)
W związku z tym Komisja musi ustalić, czy w przypadku scenariusza sprzedaży bez zastrzyków kapitału każdy wierzyciel publicznoprawny znajduje się w lepszej sytuacji niż w przypadku scenariusza upadłości oraz czy scenariusz sprzedaży […] jest najlepszym scenariuszem sprzedaży, jaki wierzyciele publicznoprawni mogli oczekiwać.
(202)
Wszyscy wierzyciele publicznoprawni odzyskają więcej niż wierzyciele prywatni (zob. pkt 134), z wyjątkiem Ministerstwa Finansów, które jednak nie posiadało żadnych zabezpieczeń, a tym samym nie może być porównywane do prywatnych wierzycieli posiadających zabezpieczenia pierwszego stopnia (zob. pkt 32 i 34).
(203)
Ponadto należy zauważyć, że w badaniu Ernst&Young, zamówionym przez ARP, porównano zwrot, na jaki może liczyć każdy wierzyciel publicznoprawny w przypadku upadłości oraz w przypadku sprzedaży (która miała miejsce w 2010 r.) (zob. pkt 137). Ernst&Young dochodzi do wniosku, iż sprzedaż jest lepszym scenariuszem dla każdego z wierzycieli publicznoprawnych.
(204)
Komisja krytycznie oceniła badanie Ernst&Young, w celu sprawdzenia, czy jego wynik wytrzymuje krytyki i czy rzeczywiście wykazuje, że zgadzając się na ugodę, każdy wierzyciel publicznoprawny zachowywał się jak wierzyciel prywatny w podobnej sytuacji, powołując się na orzecznictwo przywołane w treści dokumentu powyżej w pkt 188 i 189.
(205)
Komisja zauważa przede wszystkim, że w badaniu Ernst&Young do oceny zasady prywatnego wierzyciela wykorzystano jako metodykę odpowiednie orzecznictwo sądów europejskich, a także uwzględniono w nim status każdego wierzyciela publicznoprawnego, posiadanych przez niego zabezpieczeń, ich odpowiedni ranking oraz kwotę, jaką odzyskałby w przypadku likwidacji.
(206)
W tabeli 26 niniejszej decyzji pokazano, że zgodnie z tąoceną, dla każdego wierzyciela publicznoprawnego (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Dolnośląskiego Urzędu Skarbowego, Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole, Urzędu Miejskiego Wrocławia, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Wojewody Dolnośląskiego i Ministerstwa Finansów) korzystniejsza jest sprzedaż wszystkich aktywów PZL Hydral, tj. pozwala ona na odzyskanie większej części zaległych wierzytelności niż w przypadku scenariusza upadłości prowadzącego do likwidacji, biorąc pod uwagę porządek pierwszeństwa zaspokojenia i poszczególne zabezpieczenia wierzycieli publicznoprawnych (zob. pkt 134).
(207)
Komisja następnie zweryfikowała wiarygodność scenariusza upadłości, opracowanego przez Ernst&Young. Punktem wyjścia do oceny jest fakt, iż wartość PZL Hydral jest zerowa, a jego zobowiązania znacznie przekraczają wartość jego aktywów i spółek zależnych. Dlatego też każdy wierzyciel w scenariuszu upadłości miałby możliwość odzyskania jedynie części zaległych należności, które podlegają zabezpieczeniu, do stopnia, w jakim jego ranking pozwala mu korzystać z wartości likwidacyjnej zabezpieczonych aktywów.
(208)
Tabele 16 do 20 pokazują zabezpieczenie dla każdego z wierzycieli publicznoprawnych. Zakres, w jakim każdy wierzyciel publicznoprawny ma być zaspokojony z zabezpieczenia, biorąc pod uwagę jego pozycję w rankingu, w przypadku upadłości przedsiębiorstwa PZL Hydral, jest przedstawiony w pkt 131. W celu oszacowania wartości sprzedaży wymuszonej nieruchomości, Ernst&Young opiera się na bieżącej wartości godziwej aktywów części przedsiębiorstwa zgodnie z pkt 30 i Międzynarodowym Standardem Rachunkowości (MRS) 16 - Rzeczowe aktywa trwałe (42). Komisja zauważa, że stosowanie tego MSR jest obowiązkowe w UE, i jest zatem odpowiednim punktem odniesienia dla oceny wartości likwidacyjnej. Komisja uważa za zasadne, że wartość tych aktywów w bankructwie jest pomniejszona w sprzedaży wymuszonej o 50 % ze względu na fakt, że aktywa te będą sprzedawane osobno; nie może zostać zastosowana zasada kontynuacji działalności („going concern”); ze względu na obniżony popyt na aktywa przemysłowe w sytuacji kryzysu gospodarczego oraz ponieważ wartość ta znajduje się powyżej średniej dochodów ze sprzedaży majątku masy upadłości w Polsce, która wynosi 26,86 % w stosunku do ich wartości godziwej.
(209)
Komisja stwierdza, że dla każdego wierzyciela publicznoprawnego scenariusz sprzedaży dla […] jest bardziej korzystny niż scenariusz upadłości.
(210)
Pozostaje ocenić, czy oferta […] jest najlepszą ofertą, jakiej mogliby oczekiwać wierzyciele publicznoprawni. W związku z tym, Komisja stwierdza, że gdy stało się jasne w pierwszej połowie 2009 r., że warunki zawarte w ofercie […] nie zostały spełnione, […] był jedynym kupcem zainteresowanym nabyciem akcji PZL Wrocław. Mimo opublikowania zaproszenia do składania ofert i aktywnego poszukiwania ewentualnych inwestorów od maja 2008 r. (zob. powyżej pkt 90 i następne), nie było innych inwestorów zainteresowanych kupnem. W związku z tym wierzyciele publicznoprawni nie mieli podstaw, aby przypuszczać, że w przyszłości pojawi się jakikolwiek inny inwestor z lepszą ofertą.
(211)
Na tej podstawie Komisja uważa, że organy publiczne, zgadzając się w 2010 r. na strukturę spłat zobowiązań pokazaną w tabeli 26, zachowały się jak prywatny wierzyciel dążący do odzyskania należnych kwot od dłużnika mającego problemy finansowe. Wierzyciele publicznoprawni nie działali zatem na korzyść PZL Hydral. W związku z tym uregulowanie zaległych zobowiązań w postaci częściowego umorzenia zobowiązań publicznoprawnych zgodnie z badaniem Ernst&Young nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
VIII.4 Środki zastosowane w odniesieniu do PZL Wrocław
(212)
Komisja musi ocenić, czy pożyczka z 2007 r. stanowiła korzyść na rzecz PZL Wrocław. W tym celu Komisja musi ustalić, czy prywatny inwestor („zasada prywatnego inwestora”) zawarłby taką transakcję na takich samych warunkach, a jeśli nie, to na jakich warunkach by ją zawarł (43).
(213)
Komisja wskazuje, iż w celu ustalenia, czy pożyczka organu państwa będącego już udziałowcem spółki jest zgodna z zasadą prywatnego wierzyciela, należy porównać jego inwestycję z inwestycjami prywatnego holdingu lub prywatnej grupy kapitałowej, realizujących politykę strukturalną i kierujących się perspektywą długoterminową (44).
(214)
Komisja zauważa, że ARP nie jest wierzycielem zewnętrznym, inwestującym w celu osiągnięcia zysków w oparciu o zwrot z inwestycji w postaci stopy procentowej, lecz udziałowcem posiadającym ponad 90 % udziałów w spółce PZL Hydral, która z kolei posiada 100 % udziałów w PZL Wrocław. Konieczna jest zatem ocena, czy inwestor prywatny w takich samych okolicznościach udzieliłby pożyczki z 2007 r.
(215)
Jeśli chodzi o pożyczkę z 2007 r. udzieloną na rzecz PZL Wrocław, Komisja zauważa przede wszystkim, że udzielono jej spółce PZL Wrocław, będącej w tamtym okresie spółką rentowną bez trudności finansowych w rozumieniu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji (zob. pkt 47 i 48). Jest to nowa, niezadłużona spółka ze znaczną liczbą zamówień, głównie w postaci kontraktów z polskim Ministerstwem Obrony Narodowej, z którym ma długotrwałe stosunki handlowe.
(216)
Komisja zauważa, że ARP liczyła na zwrot z inwestycji poprzez zamianę wierzytelności z tytułu tej pożyczki na udziały w kapitale własnym w wysokości […]% a następnie sprzedaż tych udziałów w PZL Wrocław prywatnemu inwestorowi (według szacunków za […]), zgodnie z planem.
(217)
W tym względzie ARP uwzględniła toczące się negocjacje z […] (zob. pkt 74).
(218)
Aby ustalić, czy ARP działała zgodnie z zasadą prywatnego inwestora, konieczna jest więc ocena tego, jakiej ceny za sprzedaż swoich udziałów ARP mogła oczekiwać, jaki był poziom ryzyka oraz czy zwrot z inwestycji będący wynikiem sprzedaży był odpowiedni w stosunku do ryzyka, jakie podjęła ARP.
(219)
Przed udzieleniem pożyczki ARP zleciła niezależnemu rzeczoznawcy przeprowadzenie wyceny wartości PZL Wrocław po wyodrębnieniu do niej części działalności PZL Hydral (zob. pkt 66).
(220)
Komisja krytycznie oceniła tę wycenę i uznała, że uzasadnione było oczekiwanie, że cena sprzedaży osiągnie wysokość co najmniej […] (zob. pkt 71 i nast.). Sprzedając ok. […]% udziałów, ARP mogła zatem spodziewać się znacznego zwrotu w wysokości co najmniej 48,5 mln PLN w przypadku udanej sprzedaży.
(221)
Komisja przyznaje, że każda prywatyzacja zawsze wiąże się ze znacznym ryzykiem. W omawianej sprawie pierwsza próba nie powiodła się. Jednocześnie Komisja zauważa, że ogólne perspektywy polskiej spółki działającej w sektorze lotniczym i obronnym były stosunkowo stabilne, biorąc pod uwagę obecne misje zagraniczne polskiej armii oraz udział Polski w NATO pod względem jej potencjału obronnego. Co więcej, bariery wejścia na właściwy rynek są wysokie z uwagi na konieczność posiadania specjalnych koncesji, co z kolei zwiększa atrakcyjność podmiotów już działających na rynku.
(222)
Komisja zauważa również, że spodziewany zysk z inwestycji był na tyle wysoki, że uzasadniał stosunkowo duże ryzyko, oraz że ARP uzyskała dodatkowo zabezpieczenia w postaci zastawu rejestrowego na maszynach w wysokości 5,5 mln PLN oraz zastawu zwykłego na […]% akcji (zob. pkt 65).
(223)
Na tej podstawie Komisja uznaje, że pożyczka z 2007 r. została udzielona zgodnie z zasadą prywatnego inwestora i nie stanowi zatem pomocy państwa w rozumieniu art 107 ust. 1 TFUE.
(224)
Komisja musi ocenić, czy pożyczka z 2008 r. stanowiła korzyść na rzecz PZL Wrocław. W tym celu Komisja zastosuje zasadę prywatnego inwestora, zgodnie z pkt 212-214 oraz z przyczyn w nich wyjaśnionych.
(225)
Jeśli chodzi o pożyczkę z 2008 r. udzieloną na rzecz PZL Wrocław, Komisja przede wszystkim zauważa, że udzielono jej spółce PZL Wrocław, będącej w tamtym okresie spółką rentowną bez trudności finansowych w rozumieniu wytycznych w sprawie ratowania i restrukturyzacji. Jest to nowa, niezadłużona spółka ze znaczną liczbą zamówień, głównie w postaci kontraktów z Ministerstwem Obrony Narodowej o wartości […] (zob. pkt 48). Komisja zauważa, że pożyczka ta została udzielona właśnie w związku ze wzrastającą liczbą zamówień ze strony Ministerstwa Obrony Narodowej. Poza tym w 2008 r. spółka uzyskała finansowanie ze źródeł prywatnych w postaci leasingu operacyjnego (zob. pkt 87).
(226)
Komisja zauważa, że ARP udzieliła pożyczki z 2008 r. na krótko przed spodziewanym zakończeniem negocjacji ze spółką […] w sprawie sprzedaży PZL Wrocław (zob. pkt 74). Uczyniła to, by zapewnić finansowanie pomostowe w okresie przed sfinalizowaniem transakcji, w okresie kiedy PZL Wrocław był zmuszony szybko zwiększać swoje mocy produkcyjne w celu wykonania rosnących zamówień z Ministerstwa Obrony Narodowej. Główną motywacją ARP przy udzieleniu pożyczki było zatem skorzystanie przez spółkę z możliwości prowadzenia działalności gospodarczej jeszcze przed zamknięciem transakcji z […], oraz zapewnienie, by umowa została szybko podpisana.
(227)
Komisja zauważa, że pożyczka jest ograniczona do 4 mln PLN - kwoty, która była niezbędna do uzyskania środków trwałych potrzebnych do zaspokojenia zwiększonego zapotrzebowania z Ministerstwa Obrony Narodowej.
(228)
Komisja zauważa ponadto, że pożyczka została zabezpieczona zastawem rejestrowym na maszynach o wartości 2,8 mln PLN oraz zastawem zwykłym na należnościach z umów handlowych o wartości 5,2 mln PLN oraz że miała zmienną stopę procentową, równą właściwej stopie procentowej opublikowanej przez Komisję (zob. pkt 83). Niemniej jednak przed udzieleniem pożyczki z 2008 r. ARP zbadała sytuację finansową spółki PZL Wrocław i stwierdziła, że jej działalność przynosi zysk. Na tej podstawie ARP mogła oczekiwać, że spółka PZL Wrocław będzie generowała przepływy pieniężne w wysokości wystarczającej do spłaty pożyczki i pozwalające ARP na uzyskanie zwrotu ze swojej inwestycji.
(229)
Komisja zauważa, że przyznanie kredytu pomostowego o niewielkiej wysokości jest normalnym biznesowym zachowaniem z punktu widzenia większościowego udziałowca, który zamierza dokonać sprzedaży spółki, jeżeli taka pożyczka jest niezbędna do skorzystania z możliwości biznesowych oraz pozwoli na sprawne zakończenie procesu sprzedaży. Komisja uważa, że pożyczka z 2008 r., która została ponadto odpowiednio zabezpieczona, a przewidziane odsetki były zgodne ze stopą referencyjną, została przyznana przez ARP zgodnie z tą logiką.
(230)
Na tej podstawie, Komisja uznaje, że pożyczka z 2008 r. została udzielona zgodnie z zasadą inwestora w gospodarce rynkowej, a zatem nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art 107 ust. 1 TFUE.
(231)
Zgadzając się początkowo na zamianę swej wierzytelności na kapitał własny, a później na przekazanie wszystkich wpływów ze sprzedaży udziałów spółce PZL Hydral w celu umożliwienia jej uregulowania zaległych zobowiązań wobec organów publicznych zgodnie z planem, ARP faktycznie umorzyła 17,2 mln PLN długu, odzyskując jedynie [ 1 053 196,36 PLN].
(232)
Konieczne jest ustalenie, czy zamiana wierzytelności na kapitał własny stanowi korzyść ze strony ARP na rzecz PZL Wrocław. W tym celu Komisja musi ocenić, czy ARP, realizując tę transakcję, postępuje zgodnie z zasadą prywatnego wierzyciela, o której mowa w pkt 188 i 189.
(233)
Komisja przede wszystkim odnotowuje, że oferta […] z 2009 r. o wartości […] była niższa od oferty […] z 2008 r. o […]. Zdaniem Komisji różnica ta odzwierciedla pogorszenie sytuacji PZL Wrocław, która w 2008 r. była spółką rentowną i z dobrymi perspektywami, podczas gdy w 2009 r. wykazywała oznaki trudności, głównie z powodu znacznych ograniczeń w zamówieniach z Ministerstwa Obrony Narodowej.
(234)
Komisja zauważa także, że ARP nie miała podstaw, aby oczekiwać, że pojawi się kolejny, po […], kupiec na akcje, jakie ARP uzyskała w PZL Wrocław wskutek zamiany wierzytelności na kapitał własny (zob. pkt 210). Aby zapewnić powodzenie transakcji, ARP musiała zapewnić uregulowanie należności wobec wierzycieli publicznoprawnych w zakresie, w jakim mieli oni zabezpieczenia w postaci hipotek na aktywach PZL Wrocław, ponieważ w przeciwnym wypadku nie mogłaby wywiązać się z zobowiązania dotyczącego przekazania wszystkich aktywów spółki wolnych od jakichkolwiek zobowiązań.
(235)
Ponadto, jeśli sprzedaż PZL Wrocław - czyli zdarzenie będące podstawą restrukturyzacji wierzytelności publicznoprawnych obejmującej częściową spłatę - nie nastąpiłaby, to organy podatkowe przystąpiłyby do egzekwowania swoich roszczeń na mocy Ordynacji podatkowej (zob. pkt 144). Biorąc ponadto pod uwagę sytuację finansową PZL Wrocław, niezawarcie umowy sprzedaży doprowadziłoby do upadłości PZL Wrocław (zob. pkt 52).
(236)
Komisja uznaje zatem, że jedyną alternatywą dla przyjęcia de facto umorzenia kwoty 17,2 mln PLN byłaby likwidacja PZL Wrocław i PZL Hydral.
(237)
Dodatek do badania Ernst&Young ocenia te dwa scenariusze. Komisja krytycznie oceniła badania Ernst&Young, w celu sprawdzenia, czy ich wynik wytrzymuje krytyki i wykazuje, że rzeczywiście, zgadzając się na ugody, ARP zachowywała się w sposób, w jaki zachowałby się prywatny wierzyciel w podobnej sytuacji, powołując się na orzecznictwo przywołane powyżej w pkt 188 i 189.
(238)
W przypadku upadłości, z badania wynika, że wierzyciele nie otrzymają nic, jako że wiele aktywów jest obciążonych zastawami i hipotekami, a ponadto, organy podatkowe mogą dochodzić roszczeń wysuwanych wobec PZL Wrocław (zob. powyżej pkt 143 i nast.). Komisja potwierdziła tę informację, badając sprawozdania finansowe PZL Wrocław oraz analizując zastosowanie polskiego ustawodawstwa, i dochodzi do wniosku, że taka ocena przez Ernst&Young jest uzasadniona.
(239)
W związku z tym Komisja uważa, że wartość zastawu zwykłego na wierzytelności, która zabezpiecza pożyczkę w 2008 r. jest bez żadnej wartości w przypadku likwidacji. Ponadto, zastaw na […]% akcji jest bez wartości, w przypadku likwidacji, ponieważ wartość akcji wynosi zero.
(240)
Dlatego też, w celu ustalenia, co ARP może osiągnąć w ramach likwidacji, konieczne jest dokonanie oceny zysków, jakich można oczekiwać od sprzedaży przedmiotów, na których ARP posiada zastawy rejestrowe.
(241)
W dodatkudo badania Ernst&Young podkreślono, że maszyny, na których ARP ma zastawy przy pożyczce z 2007 r., w 2007 r. miały wartość księgową w wysokości 5,5 mln PLN; natomiast maszyny będące przedmiotem zastawu przy pożyczce w 2008 r., w 2008 r. miały wartość księgową w wysokości 2,8 mln PLN.
(242)
W suplemencie do badania Ernst&Young wycena wartości zastawów rejestrowych ARP w przypadku likwidacji oparta została na wartości księgowej aktywów na podstawie skontrolowanego sprawozdania finansowego PZL Wrocław (zob. pkt 151 i 152) na dzień 31 stycznia 2010 r. w wysokości 2,1 mln PLN.
(243)
Komisja uważa, że wartość księgowa ruchomych środków trwałych (służących jako zastaw na pożyczki z 2007 r. oraz z 2008 r.), wpisana do skontrolowanego sprawozdania finansowego, stanowi właściwy punkt wyjścia dla oceny ich wartości likwidacyjnej. W związku z tym, Komisja stwierdza, po pierwsze, że znaczna różnica między wartością księgową a wartością netto aktywów, które w 2008 r. oszacowało badanie oceniające wartość PZL Wrocław, wynika ze znacznego wzrostu wartości nieruchomości. Nie było skorygowania w odniesieniu do wartości maszyn. Komisja stwierdza, po drugie, że w związku z krótkim okresem czasu między ustanowieniem zastawu i oceną nie ma innych wskazań, że wartość księgowa nie odzwierciedla ostrożnie szacowanej wartości maszyn.
(244)
W suplemencie do badania Ernst&Young stwierdza się, że w przypadku likwidacji aktywa te musiałyby zostać sprzedane w sprzedaży wymuszonej z 50 % redukcją, w związku z czym ich spodziewana wartość wyniosłaby 1 053 196,36 PLN. Komisja uznaje, że aktywa takie jak maszyny, które sprzedaje się w wyniku likwidacji, rzeczywiście zwykle są sprzedawane po cenie niższej niż wartość księgowa.
(245)
Komisja zauważa, że 50 % redukcja jest uzasadniona z powodów wskazanych przez Ernst&Young i opisanych powyżej w pkt. 147. Komisja uważa w szczególności, iż w tej sytuacji wycena ich hipotetycznej wartości w przypadku upadłości została przeprowadzona zgodnie z metodologią, którą można uznać za właściwą do określenia możliwej do zrealizowania wartości roszczeń w odniesieniu do pożyczkobiorców zagrożonych upadłością; uwzględniono specyfikę maszyn przeznaczonych do sprzedaży, uzależnienie sprzedaży od konkretnego klienta (Ministerstwo Obrony Narodowej), który ogranicza swoje wydatki w związku z koniecznością dostosowania wydatków budżetowych do wywołanego kryzysem spadku wpływów z podatków.
(246)
Komisja stwierdza zatem, że na podstawie faktów, którymi dysponuje w momencie przyjęcia niniejszej decyzji, wartość niespłaconych pożyczek, jakie ARP posiada w przypadku upadłości wynosi 1 053 196,36 PLN.
(247)
W scenariuszu sprzedaży, wartość niespłaconych pożyczek ARP była wyższa, jakoże […] zaproponował ARP [ 1 053 196,36 PLN].
(248)
Komisja uznaje, że prywatny wierzyciel, postawiony w sytuacji ARP, zgodziłby się na umorzenie 17,2 mln PLN, ponieważ nie miałby uzasadnionych podstaw do tego, by oczekiwać, że w wyniku postępowania upadłościowego udałoby mu się odzyskać więcej należności. Na tej podstawie Komisja uznaje więc, że zachowanie ARP w odniesieniu do przeprowadzonej w 2010 r. zamiany wierzytelności na kapitał własny jest zgodne z zasadą prywatnego inwestora a zatem nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art 107 ust. 1 TFUE.
IX. PODSUMOWANIE
(249)
Komisja wskazuje, iż na mocy art. 8 rozporządzenia proceduralnego formalne postępowanie wyjaśniające w kwestii zastrzyków kapitału w kwocie 113 mln PLN, zgłoszonego, a następnie wycofanego przez władze polskie, stało się bezprzedmiotowe.
(250)
Odnośnie do braku egzekucji zobowiązań publicznoprawnych oraz ich późniejszego uregulowania Komisja wyraża przekonanie, że wierzyciele publicznoprawni działali zgodnie z zasadą prywatnego wierzyciela. W związku z tym zachowanie wierzycieli publicznoprawnych nie wiąże się z pomocą państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(251)
Komisja uznaje, iż planowana przez Agencję Rozwoju Przemysłu częściowa zamiana wierzytelności na kapitał własny w ramach poprawionego planu nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ jest ona zgodna z zasadą prywatnego wierzyciela. Komisja uznaje również, że pożyczka z 2007 r. i pożyczka z 2008 r. na rzecz PZL Wrocław nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ są zgodne z zasadą prywatnego inwestora,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Komisja podjęła decyzję o zamknięciu formalnego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w odniesieniu do zastrzyków kapitałowych w wysokości 113 mln PLN, przyjmując, że Polska wycofała swoje zgłoszenie i nie będzie kontynuować tego projektu pomocowego.
Artykuł 2
1. Częściowy brak egzekwowania w latach 1998-2007 r. roszczeń, jakie polskie władze publiczne posiadały wobec PZL Hydral i ich późniejsze rozliczenie w latach 2007-2010 r. nie stanowią pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
2. Pożyczki udzielone przez ARP PZL Wrocław w 2007 r. (w wysokości 12,5 mln PLN) i w 2008 r. (w wysokości 4 mln PLN) nie stanowią pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
3. Kolejne częściowe umorzenie tych pożyczek dotyczących 17,2 mln PLN, przeprowadzone w formie zamiany długu na kapitał, nie stanowi pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja skierowana jest do Rzeczypospolitej Polskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 4 sierpnia 2010 r.