ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 17. listopadu 2010
o státní podpoře C 1/10 - Belgie týkající se podpory na pokrytí nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu
(oznámeno pod číslem K(2010) 7263)
(Pouze francouzské a nizozemské znění je závazné)
(2010/789/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody (2),
poté, co vyzvala zúčastněné strany, aby v souladu s uvedenými články podaly připomínky (3),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Komise rozhodla na základě stížnosti předložené dne 23. dubna 2007, že zahájí vyšetřovací řízení v souvislosti s tvrzeními, že Belgie udělila státní podpory na pokrytí nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu.
(2)
Dne 2. července 2007 Komise zaslala belgickým orgánům dopis s žádostí o poskytnutí informací o sporném opatření. Belgické orgány poskytly informace dopisem ze dne 27. července 2007, zaevidovaným dne 3. srpna 2007. Na žádost příslušných belgických orgánů se dne 21. srpna 2007 konalo technické zasedání. V návaznosti na toto zasedání poskytly belgické orgány dne 4. října 2007 k předmětnému případu doplňující informace.
(3)
Dopisem ze dne 10. září 2007 útvary Komise Belgii informovaly, že tento režim podpor byl zapsán do seznamu neoznámených podpor pod číslem NN 56/2007, jelikož část finančních prostředků již zjevně byla vyplacena.
(4)
Na žádost příslušných belgických orgánů se dne 12. října 2007 konalo druhé technické zasedání.
(5)
Dopisem ze dne 25. října 2007 útvary Komise vyzvaly belgické orgány k poskytnutí podrobnějších informací. Vzhledem k tomu, že útvary Komise neobdržely ve stanovené lhůtě žádnou odpověď, zaslaly dne 21. prosince 2007 belgickým orgánům upomínku, ve které jim pro zaslání odpovědi poskytly novou lhůtu.
(6)
Poté, co útvary Komise neobdržely ve stanovené lhůtě žádnou odpověď na první upomínku, zaslaly dne 4. června 2008 belgickým orgánům novou upomínku s upozorněním, že v případě nedodržení nové lhůty pro zaslání odpovědi stanovené na čtyři týdny může Komise vydat příkaz k poskytnutí informací podle čl. 10 odst. 2 a 3 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (4). Tato lhůta vypršela dne 4. července 2008. Komise proto dne 1. října 2008 přijala rozhodnutí, kterým belgické orgány vyzvala, aby požadované informace poskytly. V uvedeném rozhodnutí Komise požádala belgické orgány, aby jí mimo jiné předložily informační listy stanovené nařízením Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (5), za účelem posouzení podpor poskytnutých po 31. lednu 2007.
(7)
Belgické orgány konečně odpověděly dopisem ze dne 27. listopadu 2008 a dne 5. prosince 2008 zaslaly doplňující informace. Informační listy požadované rozhodnutím Komise ze dne 1. října 2008 však neposkytly.
(8)
Dne 27. ledna 2009 Komise zaslala belgickým orgánům žádost o poskytnutí dodatečných informací. Belgické orgány odpověděly na tuto žádost dopisem ze dne 16. března 2009, zaevidovaným dne 19. března 2009.
(9)
Dopisem ze dne 14. ledna 2010 Komise informovala Belgii o svém rozhodnutí zahájit proti oznámené podpoře řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“). Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie dne 15. července 2010. Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k předmětnému opatření podaly připomínky. Žádná třetí zúčastněná strana připomínky nepodala.
(10)
Dopisem ze dne 19. února 2010 belgické orgány požádaly o prodloužení lhůty pro zaslání odpovědi, kterou stanovila Komise v dopise ze dne 14. ledna 2010, o další měsíc. Dopisem ze dne 5. března 2010 Komise žádosti o poskytnutí dodatečné jednoměsíční lhůty pro zaslání odpovědi vyhověla. V dopise ze dne 12. března 2010 belgické orgány reagovaly na rozhodnutí o zahájení řízení.
II. SOUVISLOSTI
II.1. Rozhodnutí Komise - věc č. NN 48/2003
(11)
V průběhu šetření Komise se jednoznačně ukázalo, že stížnost se týká provádění režimu podpor schváleného Komisí dne 26. listopadu 2003 ve věci státní podpory č. NN 48/2003 (ex N 157/2003) s názvem „Správa odklizení a neškodného odstranění uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu“. Tento případ se týkal režimu oznámeného belgickými orgány, v jehož rámci belgický stát poskytoval podporu zemědělským podnikům formou dotovaných služeb, která pokrývala veškeré náklady na odklizení, uchování, zpracování a neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat.
(12)
Aby mohlo být přijato rozhodnutí o schválení účetní závěrky a s ohledem na pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a odpady z jatek (dále jen „pokyny TSE“) (6), které měly bezprostředně, tj. dne 1. ledna 2004, vstoupit v platnost, se belgické orgány zavázaly, že provedou v režimu určité úpravy. Tyto úpravy byly nezbytné pro dodržení podmínek uvedených v pokynech TSE, a zejména odstavce 29 těchto pokynů. Tento odstavec stanoví, že členské státy mohou poskytnout státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení uhynulých hospodářských zvířat a 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů. Oznámený belgický režim nebyl s tímto ustanovením v souladu, neboť stanovil, že je možno poskytnout podporu ve výši 100 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů.
(13)
Vzhledem ke skutečnostem uvedeným v 11. a 12. bodě odůvodnění se belgické orgány zavázaly upravit svůj režim podpor (viz 33. a 34. bod odůvodnění rozhodnutí Komise ve věci č. NN 48/2003) takovým způsobem, aby od 1. ledna 2004 byly podpory určené na uhrazení nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů vypláceny maximálně do výše 75 %, a nikoli 100 %. Belgické orgány se rovněž zavázaly zaslat Komisi nejpozději do poloviny prosince 2003 důkazy o tom, že v režimu podpor byly provedeny nezbytné změny.
(14)
Na základě těchto závazků Komise uvedený režim schválila na dobu pěti let počínaje dnem 31. ledna 2002. Toto období tudíž skončilo dnem 31. ledna 2007.
II.2. Stížnost
(15)
Dne 23. dubna 2007 obdržela Komise stížnost, v níž se tvrdí, že belgické orgány porušují pokyny TSE tím, že nadále poskytují podporu až do výše 100 % nákladů, a to jak na odklizení uhynulých hospodářských zvířat, tak na neškodné odstranění kadáverů.
III. PODROBNÝ POPIS OPATŘENÍ
(16)
Předmětný režim podpor se týká regionálního opatření na pokrytí veškerých nákladů na služby spojené s odklizením, přepravou, uchováním, zpracováním a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu.
(17)
Organizace a řízení likvidace kadáverů ze zmíněných podniků byly prováděny formou veřejné zakázky na služby přidělované regionálními orgány. Na základě veřejného nabídkového řízení, které bylo vyhlášeno na úrovni Evropské unie formou oznámení veřejné zakázky na služby (7), byla tato zakázka přidělena dne 31. ledna 2002 společnosti S.A. RENDAC-UDES. Dotčená smlouva byla rozdělena do tří samostatných částí odpovídajících jednotlivým službám, které měly být poskytovány:
-
sběr kadáverů uhynulých zvířat v zemědělských podnicích a jejich svoz do zpracovatelského závodu, pokud možno s využitím sběrného střediska nebo meziskladu,
-
zpracování zvířecích kadáverů, jejichž veškeré části se považují za specifikovaný rizikový materiál, a přeprava odpadu ze zpracovatelského závodu do spaloven a
-
úplné zničení odpadu vzniklého při zpracování v zařízeních určených k tomuto účelu.
(18)
Společnost S.A. RENDAC-UDES byla jediným subjektem, který podal nabídku v rámci tohoto nabídkového řízení, a to pro všechny tři části. Zakázka byla tedy přidělena této společnosti dne 31. ledna 2002 na dobu pěti let. Podle informací belgických orgánů byla platnost smlouvy prodloužena nejméně čtyřikrát: do 31. prosince 2007, do 31. prosince 2008, do 30. června 2009 a naposledy až do budoucího provedení nové veřejné zakázky, která by podle belgických orgánů měla být přidělena ve třetím čtvrtletí roku 2010.
(19)
Dotčený režim podpor stanoví poskytnutí podpory zemědělcům. Belgické orgány potvrdily, že ačkoliv byla podpora na náklady na služby poskytované zemědělcům přidělena přímo společnosti S.A. RENDAC-UDEC jakožto poskytovateli služeb, byla vlastně poskytována zemědělcům na pokrytí veškerých nákladů na různé činnosti spojené se sběrem, přepravou, uchováním, zpracováním a odstraněním, které by museli hradit sami, pokud by režim podpor neexistoval. Belgické orgány rovněž uvedly, že částky vyplacené přímo společnosti S.A. RENDAC-UDES za služby poskytnuté zemědělcům odpovídaly naprosto a výlučně tržním cenám poskytnutých služeb.
(20)
Valonský úřad pro odpady při regionálním ministerstvu životního prostředí byl pověřen platbami faktur společnosti S.A. RENDAC-UDES, které byly vystavovány částečně na základě paušálu a částečně na základě tabulkových cen.
(21)
V rámci přezkumu ve věci č. NN 48/2003 belgické orgány potvrdily, že režim se vztahuje pouze na uhynulá zvířata ze zemědělských podniků ve valonském regionu. Nevztahuje se na zvířecí kadávery z trhů s dobytkem a jatek.
IV. ROZHODNUTÍ KOMISE ZE DNE 13. LEDNA 2010
(22)
Ve svém rozhodnutí o zahájení vyšetřovacího řízení ze dne 13. ledna 2010 Komise vyjádřila pochybnosti o slučitelnosti tohoto režimu podpory s pravidly pro státní podpory Evropské unie. Komise konkrétně dospěla k závěru, že opatření dotčeného režimu podpor na pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů mohou být považována za neslučitelná s vnitřním trhem na základě pokynů TSE a pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (dále jen „pokyny na období 2007-2013“) (8).
(23)
Kromě toho s ohledem na skutečnost, že Komise schválila režim podpor pro období do 31. ledna 2007 na základě závazků belgických orgánů, které měly upravit režim tak, aby počínaje dnem 1. ledna 2004 vyhovoval podmínkám pokynů TSE, a vzhledem k tomu, že tyto závazky nebyly uvedenými orgány splněny, Komise dospěla k závěru, že v případě podpory na pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů se jedná o zneužití podpory.
(24)
Proto v souladu s čl. 4 odst. 4 nařízení (ES) č. 659/1999 a ve spojení s článkem 16 téhož nařízení, který se týká zneužití podpory, se Komise rozhodla zahájit formální vyšetřovací řízení a vyzvala Belgii, aby předložila své připomínky.
V. PŘIPOMÍNKY BELGIE
(25)
Ve své odpovědi ze dne 12. března 2010 Belgie informovala Komisi, že hodlá přijmout nezbytná opatření za účelem zadání nové veřejné zakázky na služby. Podle belgických orgánů měly být zvláštní zadávací podmínky, kterými se má nová veřejná zakázka na služby řídit, dokončeny nejpozději do 15. dubna 2010 a veřejná zakázka měla být zadána do třetího čtvrtletí roku 2010. Mezitím belgické orgány informovaly, že smlouva o veřejné zakázce na služby uzavřená dne 31. ledna 2002 byla prodloužena dodatkem za stejných podmínek, které platily v době přidělení zakázky dne 31. ledna 2002.
(26)
Kromě toho belgické orgány prohlásily, že i) valonský region požádá o uplatnění zásady de minimis, aby uvedl do souladu s předpisy postavení zemědělců v období od 1. ledna 2004 do 30. června 2008, a že ii) v maximální lhůtě tří měsíců vybere od jednotlivých zemědělců částku odpovídající 25 % nákladů na zpracování a neškodné odstranění uhynulých zvířat za období od 1. července 2008 do dne, kdy příští veřejná zakázka vstoupí v platnost.
(27)
Belgické orgány v neposlední řadě informovaly Komisi, že na základě nařízení Komise (ES) č. 1860/2004 ze dne 6. října 2004 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na podporu de minimis v zemědělském odvětví (9) budou vyžadovat navrácení částek podpor de minimis přesahujících úroveň 3 000 EUR za období 3 let. Belgické orgány rovněž uvedly, že maximální způsobilou částku 3 000 EUR údajně překročilo 58 zemědělců.
VI. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
VI.1. Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU
(28)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU podpory poskytované v jakékoli formě členským státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(29)
Pokud jde o podporu pro zemědělce, jsou tyto podmínky jsou v předmětném případě splněny. Předmětná podpora je poskytována veřejnými orgány valonského regionu a zvýhodňuje zemědělce valonského regionu tím, že je zbavuje nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním kadáverů, které by měli za normálních okolností nést.
(30)
Podle judikatury Soudního dvora Evropské unie samotná skutečnost, že konkurenceschopnost určitého podniku by byla posílena vůči soutěžícím podnikům získáním hospodářské výhody, kterou by jinak při svém běžném podnikání nezískal, poukazuje na riziko narušení hospodářské soutěže (10).
(31)
Podpora poskytnutá nějakému podniku může negativně ovlivnit obchod mezi členskými státy, pokud podnik působí na trhu, který je otevřen obchodu v rámci Evropské unie (11). V dotčeném odvětví existuje rozsáhlý obchodní styk v rámci Evropské unie. Toto opatření proto může obchod mezi členskými státy ovlivnit.
(32)
Z výše uvedeného jasně vyplývá, že podmínky čl. 107 odst. 1 SFEU jsou splněny, s výjimkou podpor, které spadají do oblasti právních předpisů týkajících se podpor de minimis.
VI.1.1 Právní předpisy týkající se podpor de minimis
(33)
Belgické orgány několikrát opakovaně tvrdily, že uplatňovaly pravidla de minimis platná pro zemědělské odvětví. Příslušnými právními předpisy platnými v době poskytnutí podpory jsou nařízení (ES) č. 1860/2004 a nařízení Komise (ES) č. 1535/2007 ze dne 20. prosince 2007 o použití článků 87 a 88 Smlouvy ES na podporu de minimis v produkčním odvětví zemědělských produktů (12), kterým bylo nařízení (ES) č. 1860/2004 zrušeno.
(34)
Podpory, které splňují podmínky pro uplatnění nařízení (ES) č. 1860/2004 nebo nařízení (ES) č. 1535/2007, se považují za podpory, které nesplňují všechna kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU.
(35)
Je nicméně třeba upřesnit, že v souladu s čl. 3 odst. 7 nařízení (ES) č. 1535/2007 podporu de minimis nelze kumulovat se státní podporou na tytéž způsobilé výdaje, pokud v důsledku této kumulace míra podpory přesahuje úroveň stanovenou právními předpisy Evropské unie pro zvláštní okolnosti každého případu. Uvedené ustanovení se použije v tomto případě: nelze kumulovat podporu de minimis (která by představovala 25 % nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů, které by měli nést zemědělci) se zbývajícími 75 %, které podle právních předpisů Evropské unie (bod 133 pokynů na období 2007-2013 ve spojení s čl. 16 odst. 1 písm. d) nařízení Komise (ES) č. 1857/2006 ze dne 15. prosince 2006 o použití článků 87 a 88 Smlouvy na státní podporu pro malé a střední podniky působící v produkci zemědělských produktů a o změně nařízení (ES) č. 70/2001 (13)) mohou být považovány za slučitelné s čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
(36)
Zdá se však, že v rámci režimu zavedeného nařízením (ES) č. 1860/2004 taková kumulace podpory de minimis a částek odpovídajících 75 % nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů nebyla vyloučena. To lze vyvodit ze 7. bodu odůvodnění nařízení (ES) č. 1860/2004, který stanoví, že „pravidlem de minimis není dotčena možnost podniku získat na stejný projekt státní podporu, pokud ji Komise schválí nebo pokud spadá do působnosti nařízení o skupinových výjimkách.“ Musí být dodrženy podmínky použitelnosti nařízení, a zejména maximální hranice podpory ve výši 3 000 EUR, aby na žádnou podporu přesahující hranici 3 000 EUR - a to na celou částku této podpory - nebylo možné uplatnit výhody nařízení (ES) č. 1860/2004. V souladu s čl. 6 odst. 2 nařízení (ES) č. 1535/2007 by taková kumulace měla být možná až po dobu šesti měsíců po vstupu uvedeného nařízení v platnost, tj. do 30. června 2008. Po tomto datu se použijí ustanovení nařízení (ES) č. 1535/2007.
VI.2. Zákonnost podpory
(37)
Režim podpory schválený Komisí pod číslem NN 48/2003 byl oznámen a schválen na období od 31. ledna 2003 do 31. ledna 2007. Komise však zjistila, že Belgie pokračovala v provádění režimu i po 1. únoru 2007, aniž by o tom v souladu s čl. 108 odst. 3 SFEU Komisi informovala. Tento režim podpor se proto po 1. únoru 2007 stal protiprávní státní podporou.
VI.3. Slučitelnost podpory
(38)
V souladu s čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU mohou být za slučitelné s vnitřním trhem považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(39)
Předmětný režim se týká podpory formou dotovaných služeb, která pokrývá veškeré náklady na služby spojené s odklizením, přepravou, zpracováním a neškodným odstraněním uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu.
(40)
Pokud jde o období mezi 31. lednem 2002 a 31. prosincem 2003, rozhodnutí Komise ve věci č. NN 48/2003 stanovilo, že na předmětný režim lze použít odchylku ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU. Pokud však jde o období po 1. lednu 2004, belgické orgány se (jak bylo vysvětleno výše) zavázaly ke změně oznámeného režimu státních podpor za účelem jeho uvedení do souladu s pokyny TSE ve znění platném od 1. ledna 2004. Belgické orgány měly zejména zajistit, aby podpora pokrývala pouze 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů (přičemž zbývající náklady měly nést sami zemědělci), a nejpozději do poloviny prosince 2003 doložit Komisi, že v režimu podpor byly provedeny nezbytné změny.
(41)
Tento požadavek ukládaly pokyny TSE, které byly v té době platným právním předpisem. V bodě 29 pokynů TSE se stanoví:
„29.
Počínaje dnem 1. ledna 2004 mohou členské státy poskytnout státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení uhynulých hospodářských zvířat určených k odstranění a až do výše 75 % nákladů na neškodné odstranění těchto kadáverů; […].“
(42)
Body 30 a 31 pokynů TSE stanovily výjimky z pravidla, podle něhož podpora může pokrývat náklady na neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat pouze do výše 75 %:
„30.
Odchylně mohou členské státy poskytnout státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení a neškodné odstranění kadáverů, pokud se podpora financuje poplatky nebo povinnými příspěvky určenými pro financování neškodného odstranění takových kadáverů, jestliže jsou takové poplatky nebo příspěvky omezeny na odvětví masa a přímo ukládány v tomto odvětví.
31.
Členské státy mohou poskytovat státní podporu až do výše 100 % nákladů na odklizení a neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat v případech, kdy existuje povinnost provést na dotčených uhynulých hospodářských zvířatech testy na TSE. “
(43)
Je třeba poznamenat, že během přezkumu ve věci č. NN 48/2003 belgické orgány nikdy neuvedly, že by bylo možné uplatnit některou z těchto dvou výjimek.
(44)
Pokyny TSE byly zrušeny dne 1. ledna 2007, jak stanovil odst. 194 písm. c) pokynů na období 2007-2013. V souladu s odstavcem 134 pokynů na období 2007-2013 Komise prohlašuje státní podpory týkající se testů TSE a uhynulých hospodářských zvířat za slučitelné s čl. 108 odst. 3 písm. c) SFEU, pokud splňují všechny podmínky článku 16 nařízení (ES) č. 1857/2006.
(45)
Článek 16 nařízení (ES) č. 1857/2006 nemění podstatu hodnocení podpory na odklizení a neškodné odstranění uhynulých hospodářských zvířat. Stejně jako pokyny TSE toto nařízení v čl. 16 odst. 1 písm. d) stanoví, že podpory až do 100 % nákladů na odklizení mrtvých hospodářských zvířat a 75 % nákladů na neškodné odstranění těchto kadáverů jsou považovány za slučitelné s vnitřním trhem. Ustanovení čl. 16 odst. 1 písm. e) a f) přebírají možnost odchýlit se od maximální hranice 75 % a zvýšit míru podpory na 100 % v těchto případech: i) pokud se podpora financuje poplatky nebo povinnými příspěvky určenými pro financování neškodného odstranění takových kadáverů, jestliže jsou takové poplatky nebo příspěvky omezeny na odvětví masa a přímo ukládány v odvětví masa; nebo ii) v případech, kdy existuje povinnost provést na dotyčných mrtvých hospodářských zvířatech testy na TSE.
(46)
Vzhledem k tomu, že nové právní předpisy (pokyny na období 2007-2013 a nařízení (ES) č. 1857/2006) podstatu situace oproti starším právním předpisům (pokyny TSE) nezměnily, hodnocení předmětného případu z hlediska platných pravidel Evropské unie by mělo být stejné pro celé dotčené období (tj. od 1. ledna 2004 do současnosti).
(47)
Jak již bylo zdůrazněno, belgické orgány se v rámci přezkumu ve věci č. NN 48/2003 zavázaly upravit svůj režim podpor tak, aby od 1. ledna 2004 podpory určené na pokrytí nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů nepřesahovaly 75 % uvedených nákladů. V průběhu přezkumu předmětného případu však belgické orgány dosud nevyvrátily skutečnost, že režim státních podpor nebyl změněn způsobem, k němuž se zavázaly.
(48)
Kromě toho belgické orgány v této věci opakovaně tvrdily (např. v dopise ze dne 27. listopadu 2008), že ve skutečnosti lze uplatnit druhou z výjimek uvedených v 42. bodě odůvodnění a že podpora může pokrývat až 100 % nákladů spojených s neškodným odstraněním kadáverů. Podle jejich názoru je výjimka odůvodněna tím, že existovala povinnost provést na všech uhynulých hospodářských zvířatech testy na TSE (bod 31 pokynů TSE a čl. 16 odst. 1 písm. f) nařízení (ES) č. 1857/2006). Toto tvrzení však nebylo podloženo žádným důkazem.
(49)
Hlavní argument, který Belgie na podporu svého tvrzení uvedla, je ten, že je povinna tyto testy provádět v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 999/2001 ze dne 22. května 2001 o stanovení pravidel pro prevenci, tlumení a eradikaci některých přenosných spongiformních encefalopatií (14). Tento argument však nelze přijmout. Na základě uvedeného nařízení mají totiž valonské orgány povinnost provádět testy TSE na mrtvých hospodářských zvířatech takto:
-
v období od 1. července 2001 do 31. prosince 2008 u veškerého skotu staršího 24 měsíců a uhynulého v zemědělském podniku a
-
od 1. ledna 2009 u veškerého skotu staršího 48 měsíců a uhynulého v zemědělském podniku. Členský stát se však může rozhodnout provádět testy i nadále na mladším skotu, jehož stáří se pohybuje mezi 24 až 48 měsíci.
(50)
V důsledku toho se povinnost provádět testy vztahuje pouze na zvířata určitého stáří (24 měsíců pro období od 1. července 2001 do 31. prosince 2008 a 48 měsíců po tomto datu). A co je ještě důležitější, tato povinnost se vztahuje pouze na skot. Na zvířatech jiných druhů uhynulých v hospodářství (prasatech, koních, drůbeži atd.) se testy na TSE povinně provádět nemusí. Z informací poskytnutých belgickými orgány (dopisem ze dne 27. listopadu 2008) vyplývá, že na množství kadáverů, kterých by se případně mohla týkat tato výjimka v souladu s nařízením (ES) č. 999/2001, připadá méně než 20-25 % celkových nákladů vynaložených v souvislosti s uhynulými hospodářskými zvířaty, s nimiž bylo nakládáno v rámci smlouvy o poskytování služeb. Proto lze za slučitelné prohlásit pouze ty podpory, které souvisejí výhradně s povinností provádět testy na TSE podle nařízení č. 999/2001, a to za předpokladu, že je možné tyto náklady přesně určit.
(51)
Komise také konstatuje, že první výjimka, která umožňuje pokrytí nákladů na odklizení a neškodné odstranění kadáverů až do výše 100 % prostřednictvím povinných poplatků a příspěvků v odvětví masa, není v předmětném případě použitelná. Belgické orgány se použitelnosti uvedené výjimky nikdy nedovolávaly a ani v tomto ohledu neposkytly žádný důkaz.
(52)
Vzhledem k výše uvedenému Komise dospěla k závěru, že opatření dotčeného režimu podpor určená k pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů nejsou slučitelná s vnitřním trhem na základě pokynů TSE ani pokynů na období 2007-2013, s výjimkou nákladů přímo spojených s prováděním testů na TSE u kadaváreů těch zvířat, u kterých je to povinné.
(53)
Kromě toho s ohledem na skutečnost, že Komise schválila režimy podpor na období do 31. ledna 2007 na základě závazků belgických orgánů, které měly upravit režim tak, aby počínaje dnem 1. ledna 2004 vyhovoval podmínkám stanoveným pokyny TSE, a vzhledem k tomu, že tyto závazky nebyly uvedenými orgány splněny, Komise dospěla k závěru, že v případě podpory určené na pokrytí více než 75 % nákladů na neškodné odstranění kadáverů se jednalo o zneužití podpory, přinejmenším v případě podpor, které nebyly určeny ke kompenzaci povinnosti provádět testy TSE.
(54)
V souladu s čl. 14 odst. 1 nařízení (ES) č. 659/1999 platí, že pokud je protiprávně poskytnutá státní podpora neslučitelná s vnitřním trhem, musí příjemce podporu navrátit. Cíle je dosaženo, jakmile je dotčená podpora případně navýšená o úroky z prodlení navrácena příjemci, tedy podniky, které z ní měly skutečný prospěch.
(55)
Toto rozhodnutí musí být provedeno okamžitě, zejména pokud jde o navrácení veškerých jednotlivých podpor poskytnutých v rámci tohoto režimu podpory, s výjimkou těch, které byly přiděleny na zvláštní projekty a které v době poskytnutí těchto podpor splňovaly všechny podmínky stanovené v nařízení de minimis či podmínky výjimky uplatnitelné na základě článků 1 a 2 nařízení Rady (ES) č. 994/98 ze dne 7. května 1998 o použití článků 92 a 93 Smlouvy o založení Evropského společenství na určité kategorie horizontální státní podpory (15) nebo podmínky stanovené v režimu podpor schváleného Komisí.
VII. ZÁVĚRY
(56)
Komise konstatuje, že Belgie provedla předmětnou podporu protiprávně v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU. Vzhledem k tomu, že podpora je částečně neslučitelná s vnitřním trhem, Belgie musí tuto podporu zrušit a zajistit, aby příjemci navrátili protiprávně vyplacené částky;
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Režim podpor, který Belgie poskytla ve prospěch zemědělců ve valonském regionu a který je určen na pokrytí nákladů spojených s odklizením a neškodným odstraněním kadáverů uhynulých hospodářských zvířat ze zemědělských podniků ve valonském regionu, je částečně neslučitelný s vnitřním trhem.
2. Pouze část podpory určená výhradně na vyrovnání povinnosti zemědělců provádět testy na TSE v souladu s nařízením č. 999/2001 je s vnitřním trhem slučitelná za předpokladu, že je možné tyto náklady přesně vyčíslit.
Článek 2
Belgie zruší režim podpor uvedený v článku 1.
Článek 3
Jednotlivé částky poskytnuté v rámci režimu podpor uvedeného v článku 1 tohoto rozhodnutí nepředstavují podpory ve smyslu Smlouvy, pokud v době svého poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém podle článku 2 nařízení (ES) č. 994/98, které bylo v té době použitelné.
Článek 4
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 tohoto rozhodnutí, které v době svého poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém podle článku 1 nařízení (ES) č. 994/98 nebo v jakémkoli jiném schváleném režimu podpor, jsou slučitelné s vnitřním trhem až do maximální míry uplatňované pro tento druh podpor.
Článek 5
1. S výhradou ustanovení čl. 1 odst. 2 a článků 3 a 4 Belgie přijme všechna opatření nezbytná k tomu, aby příjemci navrátili neslučitelnou podporu uvedenou v článku 1, která jim již byla protiprávně poskytnuta.
2. K vrácení dojde neprodleně v souladu s postupy stanovenými ve vnitrostátním právu, pokud tyto postupy umožňují okamžité a účinné provedení tohoto rozhodnutí. Podpora, která má být navrácena, zahrnuje úroky splatné od data, kdy byla poskytnuta příjemcům, až do data svého navrácení. Úroky se vypočítávají na základě referenční sazby používané pro výpočet ekvivalentu dotace v rámci regionálních podpor.
Článek 6
Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí Belgie informuje Komisi o opatřeních přijatých za účelem dosažení souladu s tímto rozhodnutím.
Belgie Komisi informuje o postupu provádění vnitrostátních opatření přijatých za účelem výkonu tohoto rozhodnutí až do úplného navrácení podpory uvedené v článku 1. Na žádost Komise bezodkladně předloží veškeré informace o opatřeních již přijatých nebo plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím a rovněž podrobné informace týkající se výše podpory a úroků, které již byly příjemcem navráceny.
Článek 7
Toto rozhodnutí je určeno Belgickému království.
V Bruselu dne 17. listopadu 2010.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 17 listopada 2010 r.
dotycząca pomocy na koszty usunięcia i zniszczenia zwierząt padłych w gospodarstwach rolnych znajdujących się w Regionie Walońskim (Pomoc państwa C 1/10 - Belgia)
(notyfikowana jako dokument nr C(2010) 7263)
(Jedynie teksty w języku francuskim i niderlandzkim są autentyczne)
(2010/789/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a) (2),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
W odpowiedzi na skargę złożoną w dniu 23 kwietnia 2007 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia pomocy państwa przyznanej przez Belgię i przeznaczonej na pokrycie kosztów związanych z usuwaniem i niszczeniem zwierząt padłych w gospodarstwach rolnych znajdujących się w Regionie Walońskim.
(2)
W dniu 2 lipca 2007 r. Komisja skierowała pismo do władz belgijskich, w którym zwróciła się do nich o przekazanie informacji na temat przedmiotowego środka. Władze belgijskie dostarczyły informacje pismem z dnia 27 lipca 2007 r., które zostało zarejestrowane w dniu 3 sierpnia 2007 r. W dniu 21 sierpnia 2007 r. odbyło się spotkanie techniczne zorganizowane na wniosek właściwych organów belgijskich. W wyniku spotkania organy belgijskie dostarczyły w dniu 4 października 2007 r. dodatkowe informacje dotyczące przedmiotowej sprawy.
(3)
Pismem z dnia 10 września 2007 r. służby Komisji poinformowały Belgię, że program pomocy został wpisany do rejestru przypadków niezgłoszonej pomocy pod numerem NN 56/07, z uwagi na fakt, że część środków została już wypłacona.
(4)
Na wniosek właściwych organów belgijskich w dniu 12 października 2007 r. odbyło się drugie spotkanie techniczne.
(5)
Pismem z dnia 25 października 2007 r. służby Komisji wezwały władze belgijskie do przedstawienia obszerniejszych wyjaśnień. Wobec braku odpowiedzi w wyznaczonym terminie w dniu 21 grudnia 2007 r. służby Komisji skierowały do władz belgijskich ponaglenie z nowym terminem na odpowiedź.
(6)
W dniu 4 czerwca 2008 r., wobec braku odpowiedzi na pierwsze ponaglenie w wyznaczonym terminie, służby Komisji wysłały kolejne ponaglenie, w którym zwróciły uwagę władz belgijskich na fakt, że w razie niedotrzymania nowego terminu na odpowiedź, wynoszącego cztery tygodnie, Komisja mogłaby wydać nakaz udzielenia informacji zgodnie z art. 10 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (4). Wymieniony termin upłynął w dniu 4 lipca 2008 r. W dniu 1 października 2008 r. Komisja przyjęła zatem decyzję nakazującą władzom belgijskim dostarczenie wymaganych informacji. W wymienionej decyzji Komisja zwróciła się do władz belgijskich o przekazanie jej między innymi odpowiednich arkuszy informacyjnych, o których mowa w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (5) w celu dokonania oceny pomocy przyznanej po dniu 31 stycznia 2007 r.
(7)
Władze belgijskie w końcu udzieliły odpowiedzi w piśmie z dnia 27 listopada 2008 r. i przekazały dodatkowe informacje w dniu 5 grudnia 2008 r. Nie dostarczyły jednak arkuszy informacyjnych, o które zwrócono się w decyzji Komisji z dnia 1 października 2008 r.
(8)
W dniu 27 stycznia 2009 r. Komisja skierowała do władz belgijskich pismo z wnioskiem o dodatkowe informacje. Władze belgijskie odpowiedziały na ten wniosek pismem z dnia 16 marca 2009 r. zarejestrowanym w dniu 19 marca 2009 r.
(9)
Pismem z dnia 14 stycznia 2010 r. Komisja poinformowała Belgię o swojej decyzji wszczęcia postępowania, o którym mowa w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”), przeciwko zgłoszonej pomocy. Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 15 lipca 2010 r. Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag na temat przedmiotowych środków. Żadna zainteresowana strona trzecia nie przedstawiła uwag.
(10)
Pismem z dnia 19 lutego 2010 r. władze belgijskie zwróciły się z wnioskiem o przedłużenie czasu na odpowiedź wyznaczonego w piśmie Komisji z dnia 14 lutego 2010 r. o jeden miesiąc. Pismem z dnia 5 marca 2010 r. Komisja przyznała dodatkowy termin na udzielenie odpowiedzi w wymiarze jednego miesiąca. Ostatecznie w piśmie z dnia 12 marca 2010 r. władze belgijskie przedstawiły swoją reakcję na wszczęcie postępowania.
II. KONTEKST
II.1. Decyzja Komisji - sprawa nr NN 48/03
(11)
W trakcie dochodzenia Komisji wyraźnie wykazano, że skarga dotyczyła wdrożenia programu pomocy zatwierdzonego przez Komisję w dniu 26 listopada 2003 r. w sprawie pomocy państwa nr NN 48/03 (ex. N. 157/03) określanej jako „Zarządzanie usuwaniem i niszczeniem padłych zwierząt w gospodarstwach rolnych Regionu Walońskiego”. Sprawa dotyczyła zgłoszonego przez władze belgijskie programu, na podstawie którego państwo belgijskie przyznawało gospodarstwom rolnym pomoc w postaci dotowanych usług, obejmującą wszystkie koszty związane z usuwaniem, składowaniem, utylizacją i niszczeniem padłych zwierząt.
(12)
W celu przyjęcia decyzji o rozliczeniu i w związku ze zbliżającym się wejściem w życie wytycznych wspólnotowych w sprawie pomocy państwa dotyczącej testów na obecność TSE, padłych zwierząt i odpadów z ubojni (zwanymi „wytycznymi w sprawie TSE”) (6) w dniu 1 stycznia 2004 r. władze belgijskie podjęły działania zmierzające do zmiany przedmiotowego programu. Zmiany wynikały z konieczności respektowania warunków określonych w wytycznych w sprawie TSE, a w szczególności ich punktu 29. Zgodnie z tym punktem państwa członkowskie mogą przyznać pomoc państwa pokrywającą do 100 % kosztów usuwania padłych zwierząt i do 75 % kosztów niszczenia tusz. Belgijski program w zgłoszonej postaci nie był zgodny z tym postanowieniem, ponieważ przewidywał, że pomoc mogła pokrywać 100 % kosztów związanych z niszczeniem tusz.
(13)
W wyniku powyższych uwag, o których mowa w motywach 11 i 12, władze belgijskie przystąpiły do zmiany programu pomocy w taki sposób, aby od dnia 1 stycznia 2004 r. pomoc przewidziana na pokrycie kosztów niszczenia tusz stanowiła nie więcej niż 75 % wydatków zamiast 100 % (zob. motywy 33 i 34 decyzji Komisji dotyczącej sprawy nr NN 48/03). Władze belgijskie podjęły również działania w celu dostarczenia Komisji, najpóźniej do połowy grudnia 2003 r., dowodów na potwierdzenie, że w programie pomocy zostały naniesione niezbędne zmiany.
(14)
W świetle tych zobowiązań Komisja zatwierdziła wymieniony program na okres pięciu lat od dnia 31 stycznia 2002 r. Termin ten wygasł zatem w dniu 31 stycznia 2007 r.
II.2. Skarga
(15)
W dniu 23 kwietnia 2007 r. Komisja otrzymała skargę, w której stwierdzono, że władze belgijskie naruszyły wytyczne w sprawie TSE, kontynuując przyznawanie pomocy pokrywającej do 100 % kosztów zarówno usuwania padłych zwierząt, jak i niszczenia tusz.
III. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKA POMOCY
(16)
Przedmiotowy program pomocy dotyczy środka regionalnego, którego celem jest pokrycie wszystkich kosztów usług związanych z usuwaniem, transportem, składowaniem, utylizacją i niszczeniem zwierząt padłych w gospodarstwach rolnych znajdujących się w Regionie Walońskim.
(17)
Na organizację usuwania tusz znalezionych we wspomnianych gospodarstwach i zarządzanie tą operacją władze regionalne udzieliły zamówienia publicznego na usługi. W wyniku ogólnego przetargu uruchomionego na poziomie Unii Europejskiej ogłoszeniem o zamówieniu na usługi (7) zamówienie to zostało udzielone w dniu 31 stycznia 2002 r. spółce SA. RENDAC-UDES. Przedmiotowa umowa została podzielona na trzy odrębne części odpowiadające różnym usługom:
-
odbiór tusz zwierząt znalezionych w gospodarstwach rolnych i ich transport do zakładu utylizacji, w miarę możliwości przez punkt odbioru lub pośrednie miejsce składowania,
-
utylizacja tusz zwierząt uznanych w całości za materiał szczególnego ryzyka i transport odpadów po utylizacji do punktów niszczenia termicznego, oraz
-
całkowite zniszczenie odpadów powstałych w wyniku tego procesu w instalacjach ad hoc.
(18)
Spółka SA RENDAC-UDES jako jedyna złożyła ofertę w przetargu; oferta obejmowała trzy części. W dniu 31 stycznia 2002 r. spółce udzielono zatem zamówienia na okres 5 lat. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze belgijskie umowa była przedłużana co najmniej czterokrotnie: do 31 grudnia 2007 r., do 31 grudnia 2008 r., do 30 czerwca 2009 r. i wreszcie do czasu uruchomienia nowego przetargu publicznego, który według władz belgijskich ma być rozstrzygnięty do trzeciego kwartału 2010 r.
(19)
W przedmiotowym programie pomocy przewidziano przyznanie pomocy rolnikom. Władze belgijskie potwierdziły, że chociaż pomoc została przyznana bezpośrednio spółce SA RENDAC-UDEC jako usługodawcy i dotyczyła kosztów usług świadczonych na rzecz rolników, w całości trafiła do rolników, aby pokryć wszystkie koszty związane z różnymi operacjami odbioru, transportu, składowania, utylizacji i niszczenia, które w przypadku braku programu pomocy rolnicy musieliby ponieść sami. Władze belgijskie zapewniły również, że kwoty wypłacone bezpośrednio spółce SA RENDAC-UDES za usługi świadczone na rzecz rolników odpowiadały wyłącznie i w całości cenie rynkowej wykonanych usług.
(20)
Waloński Urząd Gospodarki Odpadami przy Regionalnym Ministerstwie Środowiska był odpowiedzialny za płatności wynikające z faktur wystawionych przez SA RENDAC-UDES, częściowo według stawek ryczałtowych, częściowo na podstawie cennika.
(21)
W ramach rozpatrywania sprawy nr NN 48/03 władze belgijskie potwierdziły, że program dotyczy wyłącznie zwierząt padłych w gospodarstwach rolnych Regionu Walońskiego. Nie obejmuje natomiast tusz zwierząt padłych na targach zwierząt lub w ubojniach.
IV. DECYZJA KOMISJI Z DNIA 13 STYCZNIA 2010 R.
(22)
W decyzji z dnia 13 stycznia 2010 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego Komisja wyraziła wątpliwości co do zgodności programu pomocy z zasadami udzielania pomocy państwa w Unii Europejskiej. Precyzując, Komisja stwierdziła, że środki zawarte w przedmiotowym programie pomocy, których celem było pokrycie ponad 75 % kosztów niszczenia tusz, mogą zostać uznane za niezgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie wytycznych w sprawie TSE i wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym i leśnym na lata 2007-2013 (zwanych „wytycznymi na lata 2007-2013”) (8).
(23)
Ponadto z uwagi na fakt, że Komisja zatwierdziła program pomocy do 31 stycznia 2007 r. na podstawie zobowiązania władz belgijskich do zmiany programu, tak aby uwzględniał warunki określone w wytycznych w sprawie TSE z dniem 1 stycznia 2004 r., oraz że wymienione władze nie przestrzegały tego zobowiązania, Komisja stwierdziła, że pomoc mająca na celu pokrycie ponad 75 % kosztów niszczenia tusz została przyznana niezgodnie z przeznaczeniem.
(24)
Tym samym zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 i w związku z art. 16 tego samego rozporządzenia, dotyczącym przyznawania pomocy niezgodnie z przeznaczeniem, Komisja postanowiła wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające i wezwała Belgię do przedstawienia uwag.
V. UWAGI BELGII
(25)
W odpowiedzi z dnia 12 marca 2010 r. Belgia poinformowała Komisję, że podejmie wymagane kroki, aby uruchomić nowe zamówienie publiczne na usługi. Według władz belgijskich specjalna dokumentacja przetargowa na potrzeby przyszłego zamówienia publicznego na usługi powinna zostać ukończona najpóźniej 15 kwietnia 2010 r. i powinna być używana w trzecim kwartale 2010 r. W międzyczasie władze belgijskie powiadomiły, że zamówienie publiczne na usługi udzielone w dniu 31 stycznia 2002 r. zostało przedłużone za pomocą załącznika na tych samych warunkach, które obowiązywały w momencie udzielenia zamówienia w dniu 31 stycznia 2002 r.
(26)
Ponadto władze belgijskie powiadomiły, że (i) Walonia wystosuje wniosek o zastosowanie zasady de minimis w celu uregulowania sytuacji rolników za okres od 1 stycznia 2004 r. do 30 czerwca 2008 r. oraz (ii) w terminie nieprzekraczającym trzech miesięcy rozpocznie procedurę odzyskiwania od rolników 25 % kosztów utylizacji i niszczenia padłych zwierząt, obliczonych za okres od 1 lipca 2008 r. do dnia wejścia w życie przyszłego zamówienia publicznego.
(27)
Na koniec władze belgijskie poinformowały Komisję, że będą wymagały zwrotu kwot pomocy de minimis na podstawie rozporządzenia Komisji (WE) nr 1860/2004 z dnia 6 października 2004 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis dla sektora rolnego (9), jeżeli kwoty te przekroczą 3 000 EUR w ciągu trzech lat. Władze belgijskie wskazały również, że maksymalna dopuszczalna kwota 3 000 EUR została przekroczona w przypadku 58 gospodarstw rolnych.
VI. OCENA ŚRODKA POMOCY
VI.1. Występowanie pomocy w znaczeniu art. 107 ust. 1 TFUE
(28)
Artykuł 107 ust. 1 TFUE przewiduje że wszelka pomoc przyznawana przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(29)
W omawianej sprawie warunki te zostały spełnione w odniesieniu do pomocy na rzecz rolników. Przedmiotowa pomoc jest przyznawana przez organy publiczne Walonii i jest korzystna dla rolników z Walonii, gdyż pozwala wyeliminować koszty związane z usuwaniem i niszczeniem tusz, które rolnicy ci ponosiliby w normalnych warunkach.
(30)
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zwykły fakt, że konkurencyjność przedsiębiorstwa ulega poprawie w stosunku do konkurencyjnych przedsiębiorstw w wyniku przyznania korzyści gospodarczej, której takie przedsiębiorstwo nie uzyskałoby w ramach normalnej działalności, oznacza występowanie ryzyka zakłócenia konkurencji (10).
(31)
Uznaje się, że pomoc dla przedsiębiorstwa narusza wymianę handlową między państwami członkowskimi, jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi działalność na rynku otwartym na handel w ramach Unii Europejskiej (11). W sektorze, którego dotyczy omawiana sprawa, handel w ramach Unii Europejskiej jest prowadzony na dużą skalę. Środek ten może zatem naruszać wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(32)
W związku z powyższymi uwagami bezsprzeczne jest, że warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE zostały spełnione z wyjątkiem pomocy wchodzącej w zakres stosowania przepisów dotyczących zasady de minimis.
VI.1.1. Przepisy dotyczące zasady de minimis
(33)
Władze belgijskie wielokrotnie informowały, że stosowały zasady de minimis mające zastosowanie do sektora rolnego. Rozporządzenia mające zastosowanie w okresie przyznawania pomocy to rozporządzenie (WE) nr 1860/2004 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (12), które uchyliło rozporządzenie (WE) nr 1860/2004.
(34)
Uznaje się, że pomoc zgodna z warunkami stosowania rozporządzenia (WE) nr 1860/2004 lub rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 nie spełnia wszystkich kryteriów wymienionych w art. 107 ust. 1 TFUE.
(35)
Należy jednak uściślić, że zgodnie z art. 3 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 pomocy de minimis nie należy łączyć z inną pomocą państwa dotyczącą tych samych wydatków kwalifikowanych, w przypadku gdyby taka kumulacja miała skutkować intensywnością pomocy przekraczającą poziom ustalony przepisami Unii Europejskiej w odniesieniu do szczególnych okoliczności każdego przypadku. Wymieniony przepis ma zastosowanie w omawianym przypadku: niedopuszczalne jest łączenie pomocy de minimis (odpowiadającej 25 % ponoszonych przez rolników kosztów niszczenia tusz) z pozostałymi 75 %, które - zgodnie z przepisami Unii Europejskiej (pkt 133 wytycznych na lata 2007-2013 w powiązaniu z art. 16 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (13), można uznać za zgodne z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE.
(36)
Natomiast zgodnie z systemem ustanowionym w rozporządzeniu (WE) nr 1860/2004 wydaje się, że taka kumulacja pomocy de minimis i kwot stanowiących 75 % kosztów niszczenia tusz nie jest wykluczona. Można to wywnioskować z motywu 7 rozporządzenia (WE) nr 1860/2004, zgodnie z którym „zasada de minimis pozostaje bez uszczerbku dla możliwości otrzymania przez przedsiębiorstwa, na ten sam projekt, pomocy państwa dozwolonej przez Komisję lub objętej rozporządzeniem o wyłączeniu grupowym”. Należy oczywiście respektować warunki stosowania rozporządzenia, a w szczególności maksymalny próg pomocy wynoszący 3 000 EUR, tak aby każda pomoc przekraczająca próg 3 000 EUR nie mogła zostać objęta przepisami rozporządzenia (WE) nr 1860/2004, przy czym dotyczy to całej kwoty pomocy. Zgodnie z art. 6 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1535/2007 kumulacja była możliwa przez okres nieprzekraczający sześciu miesięcy po wejściu w życie wymienionego rozporządzenia, to jest do dnia 30 czerwca 2008 r. Po tej dacie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia (WE) nr 1535/2007.
VI.2. Zgodność pomocy z prawem
(37)
Program pomocy zatwierdzony przez Komisję pod numerem NN 48/03 został zgłoszony i zatwierdzony na okres od 31 stycznia 2003 r. do 31 stycznia 2007 r. Komisja stwierdza jednak, że Belgia nadal stosowała program pomocy po dniu 1 lutego 2007 r., chociaż nie zgłosiła tego faktu Komisji zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE. Po dniu 1 lutego 2007 r. program pomocy uzyskał zatem status niezgodnej z prawem pomocy państwa.
VI.3. Zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym
(38)
Zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.
(39)
Przedmiotowy program pomocy dotyczy przyznania pomocy w formie dotowanych usług, która pokrywa wszystkie koszty usług związanych z usuwaniem, transportem, składowaniem, utylizacją i niszczeniem zwierząt padłych w gospodarstwach rolnych znajdujących się w Regionie Walońskim.
(40)
Jeżeli chodzi o okres od 31 stycznia 2002 r. do 31 grudnia 2003 r., z decyzji Komisji podjętej w sprawie nr NN 48/03 wynika, że program może być objęty odstępstwem, o którym mowa w art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. Niemniej jednak, jak wyjaśniono powyżej, w odniesieniu do okresu po dniu 1 stycznia 2004 r. władze belgijskie nie przystąpiły do zmiany zgłoszonego programu pomocy państwa, aby zapewnić jego zgodność z wytycznymi w sprawie TSE mającymi zastosowanie od dnia 1 stycznia 2004 r. Władze belgijskie powinny były zmienić program w taki sposób, aby pomoc obejmowała jedynie 75 % kosztów niszczenia tusz (a pozostałą część kosztów pokrywaliby rolnicy), i najpóźniej do połowy grudnia 2003 r. przedstawić Komisji dowody na wprowadzenie koniecznych zmian do programu pomocy.
(41)
Wymóg ten wynikał z wytycznych w sprawie TSE, które stanowiły mające wówczas zastosowanie przepisy. Punkt 29 wytycznych w sprawie TSE stanowił, co następuje:
„29.
Od dnia 1 stycznia 2004 r. państwa członkowskie mogą przyznawać pomoc państwa w wysokości do 100 % kosztów usunięcia padłych zwierząt oraz do 75 % kosztów niszczenia tych tusz; […]”.
(42)
W pkt 30 i 31 wytycznych w sprawie TSE przewidziano wyjątki od zasady, zgodnie z którą pomoc mogła pokrywać koszty niszczenia padłych zwierząt tylko do wysokości 75 %.
„30.
Alternatywnie państwa członkowskie mogą przyznawać pomoc państwa w wysokości do 100 % kosztów usuwania i niszczenia tusz, jeżeli pomoc jest finansowana z obowiązkowych potrąceń lub składek na finansowanie niszczenia tych tusz, pod warunkiem że potrącenia i składki ograniczają się do sektora mięsnego i są nakładane bezpośrednio.
31.
Państwa członkowskie mogą przyznawać pomoc państwa w wysokości do 100 % kosztów usuwania i niszczenia padłych zwierząt, jeżeli istnieje obowiązek przeprowadzania testów na obecność TSE u tych zwierząt.”.
(43)
Należy zauważyć, że podczas badania sprawy nr NN 48/03 władze belgijskie nigdy nie poinformowały, że takie wyjątki mogą mieć zastosowanie.
(44)
Wytyczne w sprawie TSE zostały uchylone w dniu 1 stycznia 2007 r. zgodnie z pkt 194 lit. c) wytycznych na lata 2007-2013. Zgodnie z pkt 134 wytycznych na lata 2007-2013 Komisja uznaje pomoc państwa związaną z testami na obecność TSE i padłymi zwierzętami za zgodną z art. 108 ust. 3 lit. c) TFUE, jeżeli zostaną spełnione wszystkie warunki art. 16 rozporządzenia (WE) nr 1857/2006.
(45)
Artykuł 16 rozporządzenia (WE) nr 1857/2006 nie wprowadza zasadniczych zmian co do oceny pomocy przyznawanej na usuwanie i niszczenie padłych zwierząt. Tak jak w przypadku wytycznych w sprawie TSE art. 16 ust. 1 lit. d) rozporządzenia stanowi, że pomoc o stawce do 100 % kosztów usuwania padłych zwierząt oraz 75 % kosztów niszczenia tych tusz jest uznawana za zgodną z rynkiem wewnętrznym. W przepisach art. 16 ust. 1 lit. e) i f) przewidziano możliwość odstępstwa od pułapu 75 % i zwiększenia stawki pomocy do 100 % w następujących przypadkach: (i) jeżeli pomoc jest finansowana z opłat lub obowiązkowych składek przeznaczonych na finansowanie takich tusz, pod warunkiem że wspomniane opłaty lub składki są ograniczone do sektora mięsnego i są bezpośrednio nakładane na ten sektor; (ii) jeżeli istnieje obowiązek poddawania padłych zwierząt testom na obecność TSE.
(46)
Ponieważ nowe przepisy (wytyczne na lata 2007-2013 i rozporządzenie (WE) nr 1857/2006) zasadniczo nie doprowadziły do zmiany sytuacji w porównaniu z wcześniejszymi przepisami (wytyczne w sprawie TSE), ocena sprawy w świetle mających zastosowanie przepisów Unii Europejskiej powinna być taka sama w odniesieniu do całego omawianego okresu (tj. od 1 stycznia 2004 r. do chwili obecnej).
(47)
Jak już podkreślono, władze belgijskie w ramach badania sprawy nr NN 48/03 nie podjęły działań zmierzających do zmiany swojego programu pomocy, tak aby pomoc przewidziana na pokrycie kosztów niszczenia tusz nie przekraczała 75 % wymienionych kosztów od dnia 1 stycznia 2004 r. Jednakże podczas badania przedmiotowej sprawy władze belgijskie nie zaprzeczyły, że program pomocy państwa nie został zmieniony tak, jak zobowiązały się to zrobić.
(48)
Ponadto władze belgijskie wielokrotnie informowały w związku z niniejszą sprawą (na przykład w piśmie z dnia 27 listopada 2008 r.), że drugi z wyjątków wymienionych w motywie 42 może mieć w rzeczywistości zastosowanie oraz że pomoc może pokrywać do 100 % kosztów niszczenia tusz. Według władz belgijskich wyjątek jest uzasadniony tym, że testom na obecność TSE należało poddawać obowiązkowo wszystkie padłe zwierzęta (pkt 31 wytycznych w sprawie TSE i art. 16 ust. 1 lit. f) rozporządzenia (WE) nr 1857/2006). Jednakże nie dostarczono żadnego dowodu na potwierdzenie tego stwierdzenia.
(49)
Głównym argumentem przytoczonym przez Belgię na poparcie jej stwierdzenia jest to, że ma ona obowiązek przeprowadzać takie testy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 999/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (14). Takiego argumentu nie można jednak przyjąć. W zastosowaniu wymienionego rozporządzenia władze walońskie mają bowiem obowiązek poddawania padłych zwierząt testom na obecność TSE zgodnie z następującymi zasadami:
-
od 1 lipca 2001 r. do 31 grudnia 2008 r. - wszystkich zwierząt z gatunku bydła powyżej 24 miesiąca życia padłych w gospodarstwie, oraz
-
od 1 stycznia 2009 r. - wszystkich zwierząt z gatunku bydła powyżej 48 miesiąca życia padłych w gospodarstwie. Państwo członkowskie może jednak podjąć decyzję o dalszym poddawaniu testom młodszych zwierząt z gatunku bydła, między 24 a 48 miesiącem życia.
(50)
W konsekwencji obowiązek przeprowadzania testów dotyczy wyłącznie zwierząt w określonym wieku (24 miesiące w okresie od 1 lipca 2001 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz 48 miesięcy po tej dacie). Co ważniejsze, obowiązek ten dotyczy wyłącznie bydła. Zwierzęta innych gatunków padłe w gospodarstwie (świnie, konie, drób itp.) nie muszą być obowiązkowo poddawane testom na obecność TSE. Z informacji dostarczonych przez władze belgijskie (pismo z dnia 27 listopada 2008 r.) wynika, że liczba tusz, których mogłoby dotyczyć to zwolnienie zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 999/2001, stanowi mniej niż 20-25 % łącznych kosztów związanych z utylizacją padłych zwierząt w ramach umowy na usługi. Z tego względu tylko te koszty, które są ściśle powiązane z obowiązkiem wykonywania testów na obecność TSE przewidzianym w rozporządzeniu nr 999/2001, można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym, pod warunkiem że koszty te można precyzyjnie określić ilościowo.
(51)
Komisja stwierdza również, że pierwszy wyjątek umożliwiający pokrywanie kosztów usuwania i niszczenia tusz w 100 % ze środków pochodzących z obowiązkowych potrąceń i składek w sektorze mięsnym nie ma zastosowania w omawianym przypadku. Władze belgijskie nigdy nie wskazywały na możliwość zastosowania wymienionego wyjątku ani nie przedstawiły dowodów w tym zakresie.
(52)
W świetle powyższych uwag Komisja stwierdza, że środki z przedmiotowego programu pomocy mające na celu pokrycie ponad 75 % kosztów niszczenia tusz nie są zgodne z rynkiem wewnętrznym ani w kontekście wytycznych w sprawie TSE, ani wytycznych na lata 2007-2013, z wyjątkiem kosztów bezpośrednio związanych z postępowaniem z tuszami podlegającymi obowiązkowi wykonywania testów na obecność TSE.
(53)
Ponadto z uwagi na fakt, że Komisja zatwierdziła program pomocy do 31 stycznia 2007 r. na podstawie zobowiązania władz belgijskich do zmiany programu, tak aby uwzględniał warunki wyznaczone w wytycznych w sprawie TSE z dniem 1 stycznia 2004 r. oraz że wymienione władze nie przestrzegały tego zobowiązania, Komisja stwierdziła, że pomoc przyznana na środki, których celem jest pokrycie ponad 75 % kosztów tusz, została przyznana z naruszeniem przepisów, przynajmniej jeżeli chodzi o pomoc mającą na celu zrekompensowanie obowiązku wykonywania testów na obecność TSE.
(54)
Zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 659/1999, jeżeli pomoc państwa, która została przyznana niezgodnie z prawem, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym, należy ją odzyskać od beneficjenta. Cel zostaje osiągnięty, kiedy beneficjent, to jest przedsiębiorstwo, które faktycznie otrzymało przedmiotową pomoc, zwraca jej kwotę, w stosownym przypadku powiększoną o odsetki za zwłokę.
(55)
Niniejsza decyzja musi zostać wykonana bezzwłocznie, zwłaszcza jeżeli chodzi o odzyskanie indywidualnych kwot pomocy przyznanych na podstawie programu pomocy, z wyjątkiem pomocy przyznanej na konkretne projekty, które w momencie przyznawania pomocy spełniały wszystkie warunki wyznaczone w rozporządzeniu w sprawie zasady de minimis lub w rozporządzeniu o wyłączeniu mającym zastosowanie na mocy art. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącego stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (15) albo w programie pomocy zatwierdzonym przez Komisję.
VII. WNIOSKI
(56)
Komisja stwierdza, że Belgia przyznała przedmiotową pomoc niezgodnie z prawem, z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE. Ponieważ pomoc jest częściowo niezgodna z rynkiem wewnętrznym, Belgia musi zakończyć jej przyznawanie i odzyskać od beneficjentów kwoty, które już przyznała niezgodnie z prawem,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Program pomocy realizowany przez Belgię na rzecz rolników z Regionu Walońskiego, przeznaczony na pokrycie kosztów związanych z usuwaniem i niszczeniem tusz zwierząt padłych w gospodarstwach rolnych znajdujących się w Regionie Walońskim, jest częściowo niezgodny z rynkiem wewnętrznym.
2. Jedynie część pomocy ściśle związana z rekompensatą za nałożony na rolników obowiązek przeprowadzania testów na obecność TSE zgodnie z rozporządzeniem nr 999/2001 jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, pod warunkiem że koszty te można precyzyjnie określić ilościowo.
Artykuł 2
Belgia ma obowiązek zlikwidować program pomocy, o którym mowa w art. 1.
Artykuł 3
Kwoty przyznane w ramach programu pomocy, o którym mowa w art. 1 niniejszej decyzji, nie stanowią pomocy w rozumieniu Traktatu, jeżeli w momencie ich przyznawania spełniały warunki określone w rozporządzeniu przyjętym na mocy art. 2 rozporządzenia (WE) nr 994/98 obowiązującego w wymienionym momencie.
Artykuł 4
Indywidualne kwoty pomocy przyznane w ramach programu, o którym mowa w art. 1 niniejszej decyzji, które w momencie ich przyznawania spełniały warunki określone w rozporządzeniu przyjętym na mocy art. 1 rozporządzenia (WE) nr 994/98 lub w każdym innym zatwierdzonym programie pomocy, są zgodne z rynkiem wewnętrznym do maksymalnego poziomu intensywności stosowanego przy tego rodzaju pomocy.
Artykuł 5
1. Z zastrzeżeniem art. 1 ust. 2, art. 3 i art. 4 Belgia podejmuje wszystkie niezbędne środki w celu odzyskania od beneficjentów pomocy niezgodnej ze wspólnym rynkiem, o której mowa w art. 1, która już została im przyznana niezgodnie z prawem.
2. Odzyskanie pomocy odbywa się w sposób bezzwłoczny, zgodnie z procedurami określonymi w prawie krajowym, o ile pozwalają one na bezzwłoczne i skuteczne wykonanie niniejszej decyzji. Pomoc podlegająca zwrotowi obejmuje odsetki obliczone od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjenta, do dnia jej odzyskania. Odsetki nalicza się na postawie referencyjnego oprocentowania stosowanego do obliczania ekwiwalentu dotacji w ramach pomocy o charakterze regionalnym.
Artykuł 6
W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Belgia przekazuje Komisji informacje o środkach podjętych w celu jej wykonania.
Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1, Belgia na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Belgia bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Belgia dostarcza również szczegółowych informacji o kwotach pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjentów.
Artykuł 7
Niniejsza decyzja jest skierowana do Królestwa Belgii.
Sporządzono w Brukseli dnia 17 listopada 2010 r.