ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. ledna 2012
o podpoře poskytnuté Řeckem pěstitelům obilovin a zemědělským družstvům působícím v odvětví obilovin
č. SA 27354 (C 36/10) (ex NN 3/10, ex CP 11/09)
(oznámeno pod číslem K(2011) 9335)
(Pouze řecké znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/320/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co v souladu s čl. 108 odst. 2 prvním pododstavcem Smlouvy (1) vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 18. listopadu 2008 obdržela Komise e-mailem informace týkající se údajné podpory poskytnuté řeckým státem pěstitelům obilovin a sdružením zemědělských družstev působících v odvětví obilovin. Údajná podpora spočívala v poskytování bezúročných úvěrů. Dopisem ze dne 21. listopadu 2008 požádala Komise řecké orgány o poskytnutí informací týkajících se uvedené podpory.
(2)
Dopisem ze dne 24. listopadu 2008 požádala Komise stěžovatele, aby předložil vyplněný formulář stížnosti. Tento formulář obdržela Komise dne 8. ledna 2009.
(3)
Poté, co Komise obdržela tento formulář stížnosti, avšak neobdržela žádnou odpověď od řeckých orgánů na svůj dopis ze dne 21. listopadu 2008, zaslala jim dne 23. ledna 2009 druhý dopis, v němž požádala o informace týkající se dotčeného opatření. Jelikož ve stanovené lhůtě neobdržela Komise na tento dopis odpověď, zaslala dne 24. března 2009 řeckým orgánům upomínku.
(4)
Dne 14. května 2009 zaslaly řecké orgány Komisi dopis, v němž bylo uvedeno jen velmi málo informací o podpoře, která byla předmětem stížnosti. V návaznosti na tento dopis zaslala Komise řeckým orgánům dne 11. června 2009 druhou žádost o informace s podrobnějšími dotazy týkajícími se údajné státní podpory.
(5)
Dne 20. července 2009 požádaly řecké orgány o prodloužení lhůty pro poskytnutí příslušných informací, a to do 30. srpna 2009. Dopisem ze dne 23. července 2009 vyjádřila Komise s tímto prodloužením lhůty svůj souhlas. E-mailem ze dne 1. září 2009 požádaly řecké orgány o další prodloužení lhůty o jeden měsíc. Dopisem ze dne 14. září prodloužila Komise tuto lhůtu podruhé, a sice do 30. září 2009.
(6)
Jelikož více než dva měsíce po vypršení stanovené lhůty Komise neobdržela žádnou odpověď, zaslala řeckým orgánům dne 1. prosince 2009 upomínku a poskytla jim další jeden měsíc na dodání příslušných informací. V této upomínce upozornila Komise řecké orgány na skutečnost, že pokud nezašlou Komisi odpověď v předepsané lhůtě, Komise si poskytnutí informací vyžádá (prostřednictvím „příkazu k poskytnutí informací“) podle čl. 10 odst. 3 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (2) (3). Kromě toho byla dne 26. ledna 2010 věc zanesena do registru neoznámených podpor pod číslem NN 3/10.
(7)
Ve lhůtě stanovené Komisí neposkytly řecké orgány žádné informace. Proto přijala Komise dne 10. března 2010 rozhodnutí podle čl. 10 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999, v němž požaduje po řeckých orgánech, aby požadované informace poskytly.
(8)
Řecké orgány odpověděly dne 19. března 2010. Ve své odpovědi tvrdily, že odpověděly Komisi na její dopis ze dne 1. prosince 2009 dopisem ze dne 9. února 2010. Ve svém dopise ze dne 17. května 2010 zaslala Komise řeckým orgánům určité doplňující dotazy. Požádala je rovněž o to, aby poskytly důkaz o údajném odeslání svého dopisu Komisi dne 9. února 2010. Mezitím Komise obdržela od stěžovatele další informace o dotčené podpoře. Proto dne 18. června 2010 zaslala řeckým orgánům další dopis, aby jim poskytla příležitost vyjádřit k těmto novým informacím své připomínky. Řecké orgány odpověděly na dopis ze dne 17. května 2010, ale neposkytly žádný důkaz o odeslání svého dopisu ze dne 9. února 2010. Dne 30. září 2010 odpověděly řecké orgány rovněž na dopis Komise ze dne 18. června 2010.
(9)
Dopisem ze dne 15. prosince 2010 informovala Komise Řecko o svém rozhodnutí zahájit postup podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy, který se týká dotčené podpory. V dopise ze dne 21. ledna 2011 zaslaly řecké orgány své připomínky k rozhodnutí Komise ze dne 15. prosince 2010. Komise zaslala řeckým orgánům další dotazy v dopise ze dne 5. května 2011, na který řecké orgány odpověděly dne 6. června 2011.
(10)
Rozhodnutí Komise o zahájení uvedeného postupu bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby vyjádřily své připomínky k dotčenému opatření. Komise obdržela připomínky od jedné zúčastněné strany, která tvrdila, že dotčená opatření jsou protiprávní. O těchto připomínkách byly řecké orgány informovány a své připomínky poskytly v dopise ze dne 1. prosince 2011.
II. PODROBNÝ POPIS PODPORY
ΙΙ.1. Stížnost
(11)
Dne 18. listopadu 2008 obdržela Komise e-mailem informace týkající se údajné podpory poskytnuté řeckým státem pěstitelům obilovin a sdružením zemědělských družstev. Podle této stížnosti spočívala podpora v poskytování bezúročných úvěrů ve výši 150 milionů EUR sdružením zemědělských družstev působícím v odvětví obilovin.
II.2. Souvislosti
(12)
Na základě informací poskytnutých řeckými orgány oseli řečtí zemědělci během roku 2008 o 60 000 hektarů (600 000„stremma“) kukuřice více než v předchozím roce. Důsledkem byla značná nadprodukce kukuřice a následný pokles cen. Totéž se stalo s pšenicí. Vzhledem k této situaci a v důsledku hospodářské krize rozhodla řecká vláda poskytnout podporu řeckým producentům.
(13)
Podle řeckých orgánů byla podpora poskytnuta organizacím producentů, tj. sdružením zemědělských družstev (dále jen „sdružení“). Tato sdružení neměla dostatečné finanční prostředky k tomu, aby podpořila příjmy zemědělců, ani neměla kvůli finanční krizi přístup na finanční trhy za účelem získání úvěrů. Řecké orgány dále tvrdily, že kdyby v průběhu zimy 2008 družstva prodala toto množství shromážděných obilovin, došlo by k významnému poklesu cen a producenti by utrpěli citelné ztráty. Aby tedy řecká vláda zabránila poklesu cen obilovin a zajistila zemědělcům minimální příjem, rozhodla se poskytnout sdružením a nepřímo tedy i zemědělcům (kteří svou produkci odevzdali družstvům) podporu v podobě státem zaručeného úvěru s úrokovým příspěvkem. Podle řeckých orgánů byl tento úvěr poskytnut sdružením, aby byl postoupen producentům za množství obilovin nakoupených nebo obdržených sdruženími v roce 2008. Kvůli vleklé krizi na trhu s obilovinami prodloužily řecké orgány lhůtu pro splacení úvěrů do 30. září 2010.
ΙΙ.3. Opatření
(14)
Řecké orgány přijaly řadu rozhodnutí, kterými tato podpora nabyla účinku.
(15)
V rozhodnutí řeckého ministra hospodářských věcí a financí č. 56700/B.3033 ze dne 8. prosince 2008 se mimo jiné stanoví:
„Článek 1 Schvaluje se úrokový příspěvek pro úvěry, které byly nebo budou poskytnuty v roce 2008 finančními institucemi sdružením zemědělských družstev a družstvům zemědělské prvovýroby v Řecku, aby byly použity na platby producentům za množství obilovin nakoupených nebo obdržených v roce 2008. Uvedené úvěry budou subvencovány od data, kdy budou poskytnuty. […]
Článek 3 Doba trvání dotčených úvěrů začne dnem jejich poskytnutí a skončí dnem jejich splacení, nejpozději však 30. září 2009. […]“
(16)
V rozhodnutí řeckého ministra hospodářských věcí a financí č. 2/88675/0025 ze dne 9. prosince 2008 se mimo jiné stanoví:
„1)
Řecký stát poskytne 100 % záruku pro zajištění úvěrů, které poskytnou finanční instituce sdružením zemědělských družstev a družstvům zemědělské prvovýroby v Řecku, aby byly použity na platby producentům za množství obilovin nakoupených nebo obdržených v roce 2008, v souladu s ustanoveními zákona č. 2322/1995. Na úvěry poskytnuté finančními institucemi sdružením zemědělských družstev a družstvům zemědělské prvovýroby v roce 2008 na nákup obilí se vztahují ustanovení tohoto rozhodnutí s platností od data poskytnutí úvěru. Celková výše úvěrů, které byly nebo budou poskytnuty, nepřesáhne 150 milionů EUR. […]
3)
[…] V případě neuhrazení nesplacené části úvěru k datu splatnosti se tato částka stane splatnou a vymahatelnou. Aby byly bankám zaručené pohledávky proplaceny státem, musí banky do tří měsíců od data splatnosti předložit podpůrnou dokumentaci uvedenou v rozhodnutí ministra hospodářských věcí a financí č. 2/478/0025/04.01.2006 (vládní věstník, řada II, č. 16/13.01.2006).[…]“
(17)
Na základě rozhodnutí ministra hospodářských věcí a financí č. 46825/B.2248 ze dne 29. září 2009 a č. 2/69591/0025 ze dne 2. října 2009 byla lhůta pro splacení úvěrů prodloužena do 30. září 2010.
(18)
V rozhodnutí ministra pro rozvoj venkova a výživu č. 8264 ze dne 9. prosince 2008 byla stanovena částka ve výši 150 milionů EUR pro 57 sdružení zemědělských družstev. V uvedeném rozhodnutí se rovněž odkazuje na rozhodnutí vládní komise ze dne 12. listopadu 2008 o poskytnutí úvěrů ve výši 150 milionů EUR pro sdružení zemědělských družstev a jejich členy.
(19)
V souladu s dopisem zaslaným řeckými orgány dne 19. března 2010 byly všechny dotčené úvěry (kromě jednoho) poskytnuty Řeckou zemědělskou bankou (dále jen „banka ATE“). Řecké orgány dodaly, že úrokový příspěvek a záruka, které byly poskytnuty státem v odvětví obilovin, byly nezbytným opatřením, aby se zabránilo poklesu cen v roce 2008, který byl způsoben nadprodukcí obilovin v Řecku. V tomto dopise vyjádřily řecké orgány stanovisko, že tuto malou úvěrovou úlevu poskytnutou státem nelze považovat za státní podporu, protože nenarušila ani neohrozila konkurenceschopnost a neměla vliv na obchod mezi členskými státy. Řecké orgány dále konstatovaly, že z dotčeného opatření vyplýval jen minimální prospěch pro jednotlivé producenty.
(20)
V souladu s článkem 1 úvěrové smlouvy mezi bankou ATE a sdruženími (dále jen „úvěrová smlouva“) má být úvěr poskytnutý bankou ATE použit dlužníkem pouze pro nákup nebo odběr obilovin vypěstovaných v roce 2008.
(21)
Pokud jde o podmínky poskytnutí tohoto úvěru, uvedly řecké orgány, že příslušná úroková sazba byla shodná se sazbou dvanáctiměsíčních řeckých státních dluhopisů (vydaných těsně před datem, kdy začal platit úrok) plus 30 %. Řecké orgány dále tvrdily, že úvěrová smlouva mezi bankou ATE a sdruženími obsahovala podmínku prokazující, že se nejedná o státní podporu. Uvedená podmínka zní: „Dlužník přijímá závazek, že před vyplacením úvěru podepíše s řeckým státem, zastoupeným pro tyto účely zmíněnou bankou, smlouvu o zajištění vztahující se na produkty, vedlejší produkty a jiné movité věci, které dlužník nakoupí za prostředky z tohoto úvěru, a na veškeré komodity, které jsou v jeho vlastnictví nebo pod jeho správou, na základě ustanovení zákona 2844/2000.“ Jinými slovy, zajištění poskytují sdružení státu (zastoupenému bankou ATE), pokud jde o produkty nakoupené sdruženími za prostředky z tohoto úvěru.
(22)
Náměstek ministra financí přijal dne 26. října 2010 rozhodnutí č. 2/21304/0025. V uvedeném rozhodnutí se stanoví:
„A.
Sdružení zemědělských družstev a družstva zemědělské prvovýroby v Řecku, kterým byly poskytnuty úvěry zaručené řeckým státem na základě rozhodnutí č. 2/88675/0025/9.12.2008 přijatého náměstkem ministra hospodářských věcí a financí, které je v současné době v platnosti, budou mít na základě zmíněného rozhodnutí možnost restrukturalizovat úvěry zaručené řeckým státem splatné ke dni 30. září 2010 tímto způsobem:
Celková doba trvání restrukturalizovaného úvěru se stanoví na pět let, úvěr je splatný v půlročních splátkách zahrnujících jistinu i úrok, přičemž první splátka je splatná dne 30. března 2011 a poslední dne 30. září 2015.
Kromě toho musí každý dlužník platit řeckému státu až do data splatnosti úvěru prémii ve výši 2 % aktuální nesplacené části úvěru. První platba bude učiněna společně s úhradou první splátky dne 30. března 2011.
Stávající zajištění obilovin ve prospěch řeckého státu se ruší.
Stanovená úroková sazba u restrukturalizovaného úvěru bude sazba používaná každou finanční institucí pro tutéž kategorii úvěrů. […]“
III. PŘIPOMÍNKY ZE STRANY ŘECKA
(23)
Ve své odpovědi ze dne 21. ledna 2011 řecké orgány uvedly, že na úrokový příspěvek i na státní záruku za úvěry je třeba pohlížet se zřetelem ke sdělení Komise o dočasném rámci Společenství pro opatření státní podpory zlepšující přístup k financování za současné finanční a hospodářské krize (5) (dále jen „dočasný rámec“). Řecké orgány zejména uvedly, že dotčené úvěry byly poskytovány v období finanční a hospodářské krize v letech 2008 a 2009 a sloužily k překonání krize.
(24)
Řecké orgány dále uvedly, že z důvodu velkého počtu konečných příjemců (členů družstev) byl prospěch z bezúročného úvěru pro jednotlivé příjemce tak malý, že jej nelze považovat za prospěch narušující hospodářskou soutěž.
(25)
Kromě toho řecké orgány uvedly, že povinnost každého dlužníka zaplatit prémii ve výši 2 % v souladu s ministerským rozhodnutím č. 2/21304/0025/26.10.2010 prokazuje, že se nejednalo o státní podporu.
(26)
Řecké orgány ve svém dopise ze dne 1. prosince 2011 zopakovaly řadu argumentů, které předložily během řízení a které se týkaly potřeby provést tato opatření a důvody, proč tato potřeba nastala. Rovněž tvrdily, že vydání ministerského rozhodnutí č. 2/21304/0025/26.10.2010 a uplatnění úrokové sazby na restrukturalizované úvěry (sazba používaná každou finanční institucí pro tutéž kategorii úvěrů) prokazuje, že úrokový příspěvek nepředstavuje podporu. Orgány rovněž dodaly, že v období od roku 2009 do 28. listopadu 2011 dosáhly úrokové příspěvky poskytnuté státem výše 7 762 113,00 EUR.
ΙV. POSOUZENÍ PODPORY
ΙV.1 Existence podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy
(27)
Na základě čl. 107 odst. 1 Smlouvy podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(28)
Před přistoupením k posouzení toho, zda dotčené opatření splňuje podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy, by Komise chtěla poznamenat, že existují dva aspekty tohoto opatření, jež by měly být prozkoumány s ohledem na toto ustanovení, a sice: i) úrokový příspěvek a ii) státní záruka.
ΙV.1.1 Úrokový příspěvek
(29)
Úrokový příspěvek poskytnutý řeckým státem zmíněným družstvům na základě ministerského rozhodnutí č. 56700/B.3033/8.12.2008 splňuje všechny podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Tento příspěvek, který poskytuje řecký stát, poskytuje jednoznačnou výhodu, jelikož ve skutečnosti činí tento úvěr zcela bezúročným. Přímými příjemci této podpory jsou družstva. Avšak vzhledem k tomu, že záměrem státu při poskytování těchto úvěrů bylo zvýšit příjem řeckých zemědělců tím, že se uměle zvýší cena obilovin prodávaných zemědělci družstvům, jsou zemědělci (producenti) nepřímými příjemci této podpory. Kromě toho je splněna také podmínka selektivity, protože příjemci této podpory jsou pouze ta družstva a, v konečném důsledku, ti zemědělci, kteří nakupovali nebo pěstovali obiloviny v Řecku v roce 2008. Úrokový příspěvek byl poskytnut před uplatněním ministerského rozhodnutí č. 2/21304/0025/26.10.2010 a před restrukturalizací úvěrů, pro kterou bylo stanoveno, že úroková sazba použitelná na restrukturalizované úvěry bude sazba používaná každou finanční institucí pro tutéž kategorii úvěrů.
(30)
Pokud jde o podmínku narušení hospodářské soutěže, z judikatury Soudního dvora vyplývá, že už pouhý fakt, že se ve srovnání s jinými konkurenčními podniky posílí konkurenční postavení jednoho podniku v důsledku ekonomického zvýhodnění, kterého by jinak tento podnik v běžném podnikání nedosáhl, poukazuje na možné narušení soutěže (6). Podpora podniku může ovlivnit obchod mezi členskými státy, pokud podnik působí na trhu otevřeném obchodu v rámci Společenství (7). Kromě toho na základě judikatury Soudního dvora neexistuje žádný práh nebo procentní podíl, který by tvořil hranici, pod kterou lze obchod mezi členskými státy pokládat za neovlivněný. I poměrně malá výše podpory nebo poměrně malá velikost podniků a priori neznamená, že obchod mezi členskými státy nemůže být ovlivněn (8). Objem obchodu v odvětví obilovin je v rámci Společenství značný. Proto dotčené opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(31)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem se zdá, že pokud jde o úrokový příspěvek, jsou splněny všechny podmínky čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
ΙV.1.2 Státní záruka
(32)
Na základě ministerského rozhodnutí č. 2/88675/0025/9.12.2008 řecký stát rozhodl, že družstvům poskytne svou záruku za úvěry sjednané s bankou ATE. Obecně se kritéria čl. 107 odst. 1 Smlouvy použijí i na záruky. Jak je uvedeno v bodě 2.1 sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (9) (dále jen „sdělení o zárukách“), záruky přímo poskytnuté státem mohou představovat státní podporu. Výhodu plynoucí ze státní záruky představuje skutečnost, že riziko spojené se zárukou nese stát. Za takové riziko by se obvykle měla zaplatit příslušná prémie (bod 2.2 sdělení o zárukách). Jestliže se stát této prémie vzdá, těží z toho podnik a ze státních zdrojů unikají prostředky. Záruka je tedy v tomto případě poskytnuta ze státních prostředků. Ve sdělení o zárukách je dále uvedeno, že i když se ukáže, že stát v rámci poskytnuté záruky nic nezaplatí, může se přesto jednat o státní podporu.
(33)
Výhoda, která ze záruky vyplynula pro sdružení a v konečném důsledku pro zemědělce, je zjevná: dlužníci nemuseli přinejmenším do 30. března 2011 (viz 22. bod odůvodnění) platit příslušné pojištění, které by za běžných okolností měli zaplatit za související riziko. Rovněž ve srovnání se situací bez záruky umožňuje tato státní záruka dlužníkům získat lepší finanční podmínky pro úvěry, než jsou podmínky běžně dostupné na finančních trzích. Bod 3.4 sdělení o zárukách stanoví seznam všech podmínek, které musí být splněny, aby systém státních záruk nebyl považován za státní podporu. Je zjevné, že zkoumané opatření všechny tyto dotčené podmínky nesplňuje. Například přinejmenším dvě z těchto podmínek v tomto případě zjevně nejsou splněny: dotčená záruka pokrývá více než 80 % úvěrů a zdá se, že zkoumaný systém povoluje poskytování záruk dlužníkům, kteří mají finanční potíže.
(34)
Jak je uvedeno v 29. bodě odůvodnění, přímými příjemci této podpory jsou družstva. Avšak vzhledem k tomu, že záměrem řeckého státu při poskytování těchto úvěrů bylo zvýšit příjem řeckých zemědělců tím, že se uměle zvýší cena obilovin prodávaných producenty družstvům, jsou nepřímými příjemci této podpory zemědělci (producenti). Je splněna také podmínka selektivity, protože příjemci této podpory jsou pouze ta družstva a ti zemědělci, kteří nakupovali nebo pěstovali obiloviny v Řecku v roce 2008.
(35)
Tatáž zjištění platí i pro podmínky týkající se narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu uvedené v 30. bodě odůvodnění.
(36)
Kromě toho řecké orgány tvrdily, že zajištění poskytnuté státu ze strany sdružení, jak je uvedeno v úvěrové smlouvě, prokazuje, že se nejedná o podporu. Avšak, jak uvedla Komise ve svém rozhodnutí o zahájení uvedeného postupu, tomu tak není, a to z těchto důvodů: a) Zaprvé, pokud družstva nesplatí své úvěry, bude záviset na uvážení státu, zda využije práv, která mu byla udělena na základě smluv o zajištění. b) Zadruhé se zdá, že zajištění nestačí na pokrytí celého úvěru, protože cena zaplacená sdruženími zemědělcům za nákup obilovin (která by měla být stejná jako výše úvěrů) je vyšší než tržní cena.
(37)
Je třeba rovněž poznamenat, že toto zajištění bylo ministerským rozhodnutím č. 2/21304/0025/26.10.2010 zrušeno. Jak je uvedeno ve 22. bodě odůvodnění, bylo toto zajištění nahrazeno 2 % prémií s platností ode dne první splátky splatné dne 30. března 2011. Řecké orgány ve svém dopise ze dne 7. června 2011 uvedly, že v souladu se sdělením o zárukách je ustanovení o prémii takzvaným „safe-harbour“ pro malé a střední podniky, jejichž platební schopnost může být ovlivněna nepříznivými podmínkami. Tento argument je z důvodů uvedených ve 38., 39. a 40. bodě odůvodnění nepřípustný.
(38)
Zaprvé ustanovení o 2 % prémii bylo přijato až v říjnu 2010 a týká se pouze částek nesplacených k září 2010. I kdybychom přijali (což se nestalo), že touto prémií byl odstraněn jakýkoli prvek státní podpory, státní záruka by až do uvedeného okamžiku představovala státní podporu.
(39)
Zadruhé, ze znění ministerského rozhodnutí č. 2/21304/0025/26.10.2010 vyplývá, že mají možnost, ale nikoli povinnost příslušného ustanovení využít (viz 22. bod odůvodnění). Řecké orgány v této souvislosti uvedly, že dlužníci ve skutečnosti museli uvedeného ustanovení využít, jelikož, jak je stanoveno v článku 13 úvěrové smlouvy, pokud úvěr nesplatí do 30. září 2009, se dlužná částka stane splatnou státem do tří měsíců, což si vyžádá přijetí administrativních donucovacích opatření proti dlužníkovi. Tento argument je rovněž nepřípustný: pokud stát dlužnou částku splatí, není jisté, že přijme opatření proti původnímu dlužníkovi za účelem získání příslušné částky, ale vždy se bude moci rozhodnout tak neučinit.
(40)
Kromě toho se zdá, že uvedená 2 % prémie sama o sobě není prvkem, který by na základě sdělení o zárukách dokazoval, že se nejedná o státní podporu, jak tvrdí řecké orgány. I kdybychom přijali předpoklad, že všichni příjemci uvedeného opatření byly malé a střední podniky, jak tvrdí řecké orgány, použil by se v tomto případě bod 3.5 sdělení o zárukách. V tomto bodě sdělení objasňuje, že aby záruka poskytnutá na základě systému, který používá paušální prémii, nebyla považována za představující státní podporu, musí být splněny všechny ostatní podmínky stanovené v bodě 3.4 písm. a), b), c), e), f) a g). Jak již bylo vysvětleno ve 33. bodě odůvodnění, tyto podmínky v tomto případě nejsou splněny: dotčená záruka pokrývá více než 80 % úvěrů a zdá se, že zkoumaný systém povoluje poskytování záruk dlužníkům, kteří mají finanční potíže.
(41)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem jsou, pokud jde o státní záruku uvedených úvěrů, splněny všechny podmínky čl. 107 odst. 1.
ΙV.2 Slučitelnost podpory
ΙV.2.1 Obecná zjištění
(42)
Smlouva připouští některé výjimky z obecné zásady neslučitelnosti státní podpory s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Některé z těchto výjimek se v tomto případě ze zjevných důvodů nepoužijí. Zejména se jedná o výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2, které se vztahují na podporu sociální povahy, podporu určenou k náhradě škod způsobených přírodními pohromami a podporu týkající se sjednocení Německa.
(43)
Totéž platí pro výjimky stanovené v čl. 107 odst. 3 písm. a), b) a d) Smlouvy, vzhledem k tomu, že dotčená podpora nebyla určena pro pomoc hospodářskému rozvoji oblastí s mimořádně nízkou životní úrovní nebo s vysokou nezaměstnaností, ani pro projekty společného evropského zájmu, ani na pomoc kultuře a zachování kulturního dědictví.
(44)
Proto jediná odchylka, která by se v tomto případě mohla uplatnit, je odchylka stanovená v čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy, která stanoví, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem. Aby se na podporu tato odchylka vztahovala, musí být daná podpora v souladu s pravidly Unie pro státní podporu. V oblasti zemědělství jsou tato pravidla stanovena v pokynech Komise ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (10) (dále jen „zemědělské pokyny“).
(45)
Na základě informací, které má Komise k dispozici, bylo cílem dotčeného opatření řešit situaci způsobenou přebytkem obilovin vypěstovaných v Řecku v roce 2008. Konkrétně uvedly řecké orgány ve svém dopise ze dne 19. března 2010, že jedním z důvodů pro toto opatření bylo „zajistit producentům minimální příjem“.
(46)
Kromě toho se zdá, že jelikož byly úvěry ve výši 150 milionů EUR určeny pro sdružení na nákup obilovin vypěstovaných jejich členy (viz ministerské rozhodnutí č. 8264 ze dne 9. prosince 2008), byla tato podpora poskytnuta na základě vypěstovaných množství.
(47)
Tento druh podpory, kterou Řecko poskytlo, není stanoven v zemědělských pokynech ani v jiných pravidlech Unie týkajících se této oblasti a řecké orgány netvrdí opak. Proto se zdá, že tato podpora představovala provozní podporu, jejímž účelem bylo zvýšit příjem zemědělců umělým zvýšením cen obilovin. Zásahy tohoto druhu jsou podle právních předpisů Unie týkajících se státní podpory přísně zakázány.
(48)
Je třeba uvést, že na základě judikatury příslušných útvarů Soudního dvora Evropské unie provozní podpory, tzn. podpory mající za cíl snížit podnikům náklady, které by měly tyto podniky za normálních okolností nést v rámci své běžné činnosti, v zásadě narušují hospodářskou soutěž vzhledem k tomu, že jednak neusnadňují „rozvoj“ žádného hospodářského odvětví a jednak poskytují příjemci umělou finanční podporu, která trvale narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod v míře, jež je rozporu se společným zájmem.
(49)
Zejména trhy se zemědělskými produkty v Evropské unii jsou dostatečně upraveny právními předpisy prostřednictvím společných organizací trhu. Úkolem společných organizací trhu je mimo jiné zajistit korektní hospodářskou soutěž mezi hospodářskými subjekty dotčeného odvětví uvnitř Evropské unie. Podpůrná opatření trhu, jako jsou tato opatření zavedená a financovaná Řeckem, odporují cílům společné organizace trhu s obilovinami a mohou být ve vážném rozporu s jejím fungováním
(50)
Jak vícekrát zdůraznil Soudní dvůr (11), jakýkoli zásah členského státu do tržních mechanismů, s výjimkou zásahů, které jsou konkrétně stanoveny nařízením Unie, může být v rozporu s fungováním společných organizací trhu a vytvářet pro některé hospodářské skupiny v Unii neoprávněné výhody. Zejména ve své novější judikatuře (12) Soudní dvůr znovu připomněl, že v oblastech zahrnutých do společné organizace trhu, a zejména, zakládá-li se tato organizace na společném systému cen, členské státy již nemohou zasahovat jednostranně přijatými vnitrostátními ustanoveními do mechanismu tvorby cen upravovaných v téže fázi produkce společnou organizací.
(51)
Je třeba zdůraznit, že vnitrostátní mechanismy podpor pro ceny, jako jsou mechanismy přezkoumávané v tomto případě, ohrožují společný systém cen a obecněji účelnost mechanismů vytvořených nařízeními Unie o společné organizaci trhů, i když mají za cíl podpořit příjem zemědělců.
(52)
Kromě toho Komise také posuzovala, zda by tato podpora mohla být považována za slučitelnou na základě sdělení Komise - Pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (13). I kdyby však příjemce v době poskytnutí podpory byl podnikem v obtížích ve smyslu oddílu 2 uvedených pokynů (což není zřejmé), neuvedly řecké orgány žádné údaje o tom, že by v tomto případě byly splněny podmínky uvedených pokynů, které by mohly odůvodnit poskytnutí podpory určitému konkrétnímu příjemci.
IV.2.2. Dočasný rámec
(53)
Řecké orgány za účelem odůvodnění této podpory odkazují na hospodářskou krizi a nedostatečný přístup družstev k financování. Komise uznala závažnost finanční krize a v roce 2009 přijala tzv. „dočasný rámec“ (14), v němž prohlásila za slučitelnou s vnitřním trhem podporu, která v případě producentů v zemědělské prvovýrobě může dosáhnout výše 15 000 EUR.
(54)
Ve svém dopise ze dne 21. ledna 2011 řecké orgány tvrdily, že na úrokový příspěvek i státní záruku pro úvěry se vztahují ustanovení dočasného rámce. Řecké orgány zejména uvedly, že dotčené úvěry byly poskytovány v období finanční a hospodářské krize v letech 2008 a 2009 a sloužily k překonání krize. Řecké orgány rovněž dodaly, že z důvodu velkého počtu konečných příjemců (členů družstev) byl prospěch z bezúročného úvěru pro jednotlivé příjemce tak malý, že jej nelze považovat za prospěch narušující hospodářskou soutěž. Kromě toho řecké orgány tvrdily, že podle bodu 7 dočasného rámce se jeho ustanovení vztahují i na případy neoznámené státní podpory.
(55)
Komise nemůže tyto argumenty předložené řeckými orgány přijmout a domnívá se, že ustanovení dočasného rámce se na tento případ nevztahují. Zaprvé, oblast působnosti dočasného rámce byla rozšířena tak, aby zahrnovala prvovýrobu zemědělských produktů, až dne 31. října 2009 (15). Proto se tento dočasný rámec nemůže vztahovat na státní podporu, která byla schválena před vstupem uvedeného rozšíření působnosti v platnost. V tomto konkrétním případě článek 1 ministerského rozhodnutí č. 56700/B.3033/8.12.2008 stanoví, že úrokový příspěvek se týká úvěrů, které byly nebo budou poskytnuty v roce 2008. Uvedené úvěry, tedy státní podpora, byly poskytnuty před 31. říjnem 2009.
(56)
Zadruhé by Komise chtěla upozornit na to, že dotčená opatření nesplňují podmínku stanovenou v dočasném rámci, která uvádí, že aby tato podpora mohla být považována za slučitelnou, musí se použít pro celé zemědělské odvětví, a nikoli na jedno odvětví produktů, jako je v tomto případě odvětví obilovin.
V. ZÁVĚR
(57)
Komise shledává, že Řecko protiprávně poskytlo uvedenou podporu, čímž porušilo čl. 108 odst. 3 Smlouvy. Vzhledem k tomu, že tato podpora je neslučitelná s vnitřním trhem, musí ji Řecko zrušit a zajistit navrácení podpory od příjemců.
(58)
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci uvedeného režimu nepředstavují podporu, pokud v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 2 nařízení Rady (ES) č. 994/98 ze dne 7. května 1998 o použití článků 92 a 93 Smlouvy o založení Evropského společenství na určité kategorie horizontální státní podpory (16), jež bylo použitelné v době poskytnutí podpory.
(59)
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci uvedeného režimu, které v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 1 nařízení (ES) č. 994/98, nebo v rámci jiného schváleného režimu podpory, jsou slučitelné s vnitřním trhem až do maximální míry podpory, která se na uvedené podpory použije,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Režim zřízený ve prospěch pěstitelů obilovin a zemědělských družstev působících v odvětví obilovin na základě ministerských rozhodnutí č. 56700/Β.3033/8.12.2008 a č. 2/88675/0025/9.2.2008 v podobě úvěru zaručeného řeckým státem s úrokovým příspěvkem představuje státní podporu. Tato státní podpora poskytnutá řeckým státem protiprávně, a sice v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie, je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 nepředstavují podporu, pokud v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 2 nařízení (ES) č. 994/98, jež bylo použitelné v době poskytnutí podpory.
Článek 3
Jednotlivé podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1, které v době jejich poskytnutí splňovaly podmínky stanovené v nařízení přijatém na základě článku 1 nařízení Rady (ES) č. 994/98, nebo v rámci jiného schváleného režimu podpory, jsou slučitelné s vnitřním trhem až do maximální míry podpory, která se na uvedené podpory použije.
Článek 4
1. Řecko zajistí navrácení neslučitelné podpory poskytnuté v rámci režimu uvedeného v článku 1 od příjemců.
2. Částky, které mají být navráceny, zahrnují úroky počítané ode dne, kdy byly pro příjemce uvolněny, do dne jejich skutečného navrácení.
3. Úrok se vypočítá jako složený úrok v souladu s ustanoveními kapitoly V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (17).
4. Řecko zruší všechny dosud neprovedené platby v rámci režimu uvedeného v článku 1 od data oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 5
1. Navrácení podpory uvedené v článku 1 musí být okamžité a účinné.
2. Řecko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců od data jeho oznámení.
Článek 6
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předloží Řecko Komisi následující informace:
a)
seznam příjemců, kterým byla poskytnuta podpora v rámci režimu uvedeného v článku 1, a celková výše podpory, kterou každý z nich obdržel;
b)
celková částka (jistina a úrok), která má být každým příjemcem navrácena;
c)
podrobný popis opatření, která již byla přijata, a plánovaných opatření za účelem zajištění souladu s tímto rozhodnutím;
d)
dokumenty prokazující, že příjemci byli vyzváni k navrácení podpory.
2. Řecko bude Komisi informovat o vývoji v oblasti vnitrostátních opatření přijatých za účelem provedení tohoto rozhodnutí až do doby, než bude navrácení podpory uvedené v článku 1 dokončeno. Neprodleně předloží Komisi na základě prosté žádosti z její strany informace o opatřeních, která již byla přijata, a plánovaných opatřeních za účelem zajištění souladu s tímto rozhodnutím. Poskytne rovněž podrobné informace o výši podpory a úroků, které již příjemci navrátili.
Článek 7
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 25. ledna 2012.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 25 stycznia 2012 r.
w sprawie pomocy przyznanej przez Grecję producentom zbóż oraz spółdzielniom zbioru zbóż
nr SA 27354 (C 36/10) (ex NN 3/10, ex CP 11/09)
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 9335)
(Jedynie tekst w języku greckim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2012/320/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z art. 108 ust. 2 akapit pierwszy Traktatu (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
Dnia 18 listopada 2008 r. Komisja otrzymała za pośrednictwem poczty elektronicznej informacje dotyczące pomocy przyznanej rzekomo przez państwo greckie producentom zbóż oraz związkom spółdzielni rolniczych zajmujących się zbiorem zbóż. Domniemana pomoc miała mieć formę nieoprocentowanych pożyczek. W piśmie z dnia 21 listopada 2008 r. Komisja wezwała władze Grecji do udzielenia informacji na temat przedmiotowej pomocy.
(2)
Pismem z dnia 24 listopada 2008 r. Komisja poprosiła skarżącego o złożenie wypełnionego formularza skargi. Komisja otrzymała formularz w dniu 8 stycznia 2009 r.
(3)
Po otrzymaniu formularza skargi oraz w świetle braku odpowiedzi władz Grecji na pismo Komisji z dnia 21 listopada 2008 r. Komisja wysłała drugie pismo w dniu 23 stycznia 2009 r., wzywając władze Grecji do udzielenia informacji na temat przedmiotowego środka. Władze Grecji nie udzieliły odpowiedzi w terminie wyznaczonym w tym piśmie, w związku z czym dnia 24 marca 2009 r. Komisja wysłała do nich pismo monitujące.
(4)
Dnia 14 maja 2009 r. władze Grecji przesłały do Komisji pismo zawierające jedynie nieliczne informacje na temat pomocy, która była przedmiotem skargi. Dnia 11 czerwca 2009 r. Komisja przesłała do władz Grecji drugie wezwanie o udzielenie informacji, zawierające bardziej szczegółowe pytania dotyczące domniemanej pomocy państwa.
(5)
Dnia 20 lipca 2009 r. władze Grecji poprosiły o przedłużenie terminu udzielenia odpowiednich informacji do dnia 30 sierpnia 2009 r. W piśmie z dnia 23 lipca 2009 r. Komisja wyraziła zgodę na takie przedłużenie terminu. W dniu 1 września 2009 r. władze Grecji za pośrednictwem poczty elektronicznej poprosiły o przedłużenie terminu o kolejny miesiąc. W piśmie z dnia 14 września Komisja zgodziła się na drugie przedłużenie terminu, do dnia 30 września 2009 r.
(6)
Ponad dwa miesiące po wyznaczonym terminie Komisja nadal nie otrzymała odpowiedzi, w związku z czym dnia 1 grudnia 2009 r. wysłała do władz Grecji pismo monitujące, wyznaczając kolejny miesięczny termin na udzielenie informacji przez władze Grecji. W piśmie monitującym Komisja zwróciła uwagę władz Grecji na fakt, że jeśli w ciągu wyznaczonego okresu Komisja nie otrzyma od nich odpowiedzi, Komisja będzie wymagać udzielenia informacji („urzędowy nakaz przekazania informacji”) zgodnie z art. 10 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (2) (3). Ponadto w dniu 26 stycznia 2010 r. wspomniana sprawa została włączona do rejestru pomocy niezgłoszonej z numerem NN 3/10.
(7)
Termin wyznaczony przez Komisję upłynął, lecz władze Grecji nie udzieliły żadnych informacji. W związku z powyższym dnia 10 marca 2010 r. Komisja przyjęła decyzję na mocy art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999, nakładając na władze Grecji obowiązek przedstawienia wymaganych informacji.
(8)
Władze Grecji udzieliły odpowiedzi w dniu 19 marca 2010 r. W swojej odpowiedzi utrzymywały, że odpowiedziały na pismo Komisji z dnia 1 grudnia 2009 r. pismem z dnia 9 lutego 2010 r. W piśmie z dnia 17 maja 2010 r. Komisja przesłała do władz Grecji pytania dodatkowe. Poprosiła również o przedstawienie dowodu na wysłanie do Komisji pisma w dniu 9 lutego 2010 r. Komisja otrzymała tymczasem od skarżącego dodatkowe informacje dotyczące przedmiotowej pomocy. W związku z powyższym Komisja wysłała do władz Grecji kolejne pismo, w dniu 18 czerwca 2010 r., umożliwiając im skomentowanie nowych informacji. Władze Grecji odpowiedziały na pismo Komisji z dnia 17 maja 2010 r., nie przedstawiły jednak żadnego dowodu na wysłanie do Komisji pisma w dniu 9 lutego 2010 r. Dnia 30 września 2010 r. władze Grecji odpowiedziały na pismo Komisji z dnia 18 czerwca 2010 r.
(9)
Pismem z dnia 15 grudnia 2010 r. Komisja powiadomiła Grecję o swojej decyzji o rozpoczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu w odniesieniu do przedmiotowej pomocy. W piśmie z dnia 21 stycznia 2011 r. władze Grecji przedstawiły swoje uwagi dotyczące decyzji Komisji z dnia 15 grudnia 2010 r. Komisja przesłała do władz Grecji kilka dodatkowych pytań w piśmie z dnia 5 maja 2011 r., na które władze Grecji odpowiedziały w dniu 6 czerwca 2011 r.
(10)
Decyzja Komisji o rozpoczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (4). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia swoich uwag na temat przedmiotowego środka. Komisja otrzymała uwagi od jednej z zainteresowanych stron, która twierdziła, że dane środki były bezprawne. Uwagi te zostały zgłoszone władzom Grecji, które następnie przedstawiły swoje uwagi w piśmie z dnia 1 grudnia 2011 r.
II. SZCZEGÓŁOWY OPIS POMOCY
ΙΙ.1. Skarga
(11)
Dnia 18 listopada 2008 r. Komisja otrzymała za pośrednictwem poczty elektronicznej informacje dotyczące pomocy przyznanej rzekomo przez państwo greckie producentom zbóż oraz związkom spółdzielni rolniczych. Według skargi pomoc miała formę nieoprocentowanych pożyczek na kwotę 150 mln EUR przyznanych związkom spółdzielni rolniczych z sektora zbóż.
II.2. Kontekst
(12)
Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez władze Grecji, w 2008 r. greccy rolnicy obsiali dodatkowe 60 tysięcy hektarów (600 tysięcy stremmata) kukurydzy w porównaniu z rokiem poprzednim. W efekcie doszło do nadprodukcji kukurydzy, co z kolei doprowadziło do spadku jej cen. To samo miało miejsce w przypadku pszenicy. Z tego powodu, oraz w związku z kryzysem gospodarczym, rząd Grecji postanowił przyznać wsparcie greckim producentom.
(13)
Według władz Grecji wsparcie to przyznane zostało organizacjom producentów, tj. związkom spółdzielni rolniczych. Z powodu kryzysu finansowego związki spółdzielni rolniczych nie dysponowały zasobami koniecznymi do wsparcia dochodu rolników, nie miały też dostępu do rynków finansowych pozwalającego na zaciągnięcie pożyczek. Władze Grecji argumentowały, że jeśli w ciągu zimy 2008 r. spółdzielnie sprzedałyby zebrane ilości zboża, doprowadziłoby to do dużego spadku cen, przez co producenci odnotowaliby znaczne straty. W związku z tym, aby zapobiec spadkowi cen zbóż oraz by zapewnić rolnikom minimalny dochód, rząd Grecji postanowił przyznać związkom spółdzielni rolniczych, a pośrednio rolnikom (którzy uprzednio dostarczyli swoje plony do spółdzielni), pomoc w formie pożyczki gwarantowanej przez państwo wraz z dotacją na spłatę odsetek. Według władz Grecji kwoty pożyczki przyznane związkom spółdzielni rolniczych miały zostać następnie przekazane producentom w zamian za zboże zakupione lub otrzymane przez związki spółdzielni rolniczych w 2008 r. Z uwagi na przeciągający się kryzys na rynku zbóż władze Grecji przedłużyły termin spłaty pożyczek do dnia 30 września 2010 r.
ΙΙ.3. Środek
(14)
Władze Grecji przyjęły liczne decyzje wprowadzające przedmiotową pomoc w życie.
(15)
W decyzji nr 56700/B.3033 z dnia 8 grudnia 2008 r. greckiego ministra gospodarki i finansów określono, między innymi, co następuje:
„Artykuł 1. Niniejszym zatwierdza się dotację do oprocentowania pożyczek, które zostały lub zostaną przyznane w 2008 r. przez instytucje finansowe związkom spółdzielni rolniczych i podstawowym spółdzielniom rolniczym w Grecji, w celu ich wykorzystania na zapłatę producentom za zboże nabyte lub otrzymane w 2008 r. Przedmiotowe pożyczki są objęte dotacją od daty ich przyznania. […]
Artykuł 3. Okres przedmiotowych pożyczek liczony jest od daty ich przyznania do terminu spłaty niepóźniejszego niż 30 września 2009 r. […]”.
(16)
W decyzji nr 2/88675/0025 z dnia 9 grudnia 2008 r. greckiego ministra gospodarki i finansów określono, między innymi, co następuje:
„1)
Państwo greckie przyznaje 100 % gwarancję w celu zabezpieczenia pożyczek, które zostaną przyznane przez instytucje finansowe związkom spółdzielni rolniczych i podstawowym spółdzielniom rolniczym w Grecji, w celu ich wykorzystania na zapłatę producentom za zboże nabyte lub otrzymane w 2008 r., zgodnie z przepisami ustawy nr 2322/1995. Pożyczki na zakup zbóż przyznane przez instytucje finansowe związkom spółdzielni rolniczych i podstawowym spółdzielniom rolniczym w 2008 r. podlegają przepisom niniejszej decyzji od daty ich przyznania. Całkowita kwota pożyczek, które zostały lub zostają przyznane, nie przekracza 150 mln EUR. […]
3)
[…] W przypadku niedokonania spłaty niespłaconej części pożyczki w terminie zapadalności taka kwota jest zaległa i płatna. Aby państwo zwróciło bankom ich gwarantowane roszczenia, banki przedstawiają dokumenty towarzyszące określone w decyzji nr 2/478/0025/04.01.2006 Ministra gospodarki i finansów (Monitor Rządowy Republiki Greckiej, seria II, nr 16 z 13.1.2006) w terminie trzech miesięcy od terminu zapadalności pożyczki.”.
(17)
Na mocy decyzji nr 46825/B.2248 z dnia 29 września 2009 r. oraz nr 2/69591/0025 z dnia 2 października 2009 r. ministra gospodarki i finansów termin spłaty pożyczek przedłużono do dnia 30 grudnia 2010 r.
(18)
W decyzji nr 8264 z dnia 9 grudnia 2008 r. greckiego ministra rozwoju obszarów wiejskich i żywności przewidziano przydział kwoty w wysokości 150 mln EUR na rzecz 57 związków spółdzielni rolniczych. Odwoływano się w niej także do decyzji z dnia 12 listopada 2008 r. przyjętej przez komisję rządową w sprawie przyznania pożyczek w wysokości 150 mln EUR związkom spółdzielni rolniczych i ich członkom.
(19)
Według pisma władz Grecji z dnia 19 marca 2010 r. wszystkie przedmiotowe pożyczki (oprócz jednej) przyznał Bank Rolniczy Grecji (zwany dalej „bankiem ATE”). Władze Grecji dodały, że dotacja na spłatę odsetek oraz gwarancja udzielona przez państwo w sektorze zbóż były konieczne w celu rozwiązania problemu spadku cen w 2008 r., co było spowodowane nadprodukcją zboża w Grecji. W tym piśmie władze Grecji wyraziły swoją opinię, że tego niewielkiego kredytu udzielonego przez państwo nie można traktować jako pomocy państwa, ponieważ nie zakłóca on konkurencji ani nie zagraża jej zakłóceniem, a także nie ma wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Władze Grecji dodały, że indywidualni producenci odnieśli minimalne korzyści na skutek tego środka.
(20)
Zgodnie z art. 1 umowy pożyczki zawartej między bankiem ATE a związkami spółdzielni rolniczych („umowa pożyczki”) pożyczka udzielona przez bank ATE powinna zostać wykorzystana przez pożyczkobiorcę wyłącznie w celu nabycia lub przyjęcia zboża wyprodukowanego w 2008 r.
(21)
W odniesieniu do warunków przyznania pożyczki władze Grecji wskazały, że stopa oprocentowania jest stopą obowiązującą dla 12-miesięcznych greckich obligacji skarbowych (wyemitowanych tuż przed datą, od której zaczęto naliczać odsetki), powiększoną o 30 %. Ponadto władze Grecji argumentowały, że umowa pożyczki zawarta między bankiem ATE a związkami spółdzielni rolniczych zawiera warunek, który stanowi dowód na to, że nie była to pomoc państwa. Warunek ten brzmi następująco: „Pożyczkobiorca niniejszym zobowiązuje się, przed wypłatą środków w ramach pożyczki, do podpisania z państwem greckim, którego przedstawicielem na potrzeby niniejszej umowy jest Bank, umowy zabezpieczenia dotyczącej produktów, produktów ubocznych oraz innych rzeczy ruchomych, jakie pożyczkobiorca nabędzie za pomocą tej pożyczki, oraz wszystkich towarów, które posiada lub którymi zarządza, zgodnie z przepisami ustawy nr 2844/2000”. Innymi słowy, związki spółdzielni rolniczych zapewniają państwu (reprezentowanemu przez bank ATE) zabezpieczenie w postaci produktów nabytych przez związki spółdzielni rolniczych z wykorzystaniem pożyczki.
(22)
Decyzja nr 2/21304/0025 została przyjęta przez wiceministra finansów dnia 26 października 2010 r. Zgodnie z tą decyzją:
„A.
Związki spółdzielni rolniczych oraz podstawowe spółdzielnie rolnicze w Grecji, które otrzymały gwarantowane przez państwo greckie pożyczki na mocy obowiązującej obecnie decyzji nr 2/88675/0025/9.12.2008 wiceministra gospodarki i finansów, mają możliwość restrukturyzacji pożyczek o terminie zapadalności w dniu 30 września 2010 r., gwarantowanych przez państwo greckie na mocy wspomnianej powyżej decyzji, w następujący sposób:
Całkowity okres pożyczki po restrukturyzacji wynosi pięć lat, a spłata następuje w półrocznych ratach (zawierających spłatę kapitału i odsetki), przy czym pierwsza rata jest płatna w dniu 30 marca 2011 r., a ostatnia w dniu 30 września 2015 r.
Dodatkowo każdy pożyczkobiorca uiszcza na rzecz państwa greckiego, do momentu zapadalności pożyczki, bezpieczną stawkę w wysokości 2 % niespłaconej części pożyczki. Pierwsza taka wpłata jest płatna wraz z płatnością pierwszej raty w dniu 30 marca 2011 r.
Niniejszym unieważnia się zabezpieczenia w postaci zbóż na rzecz państwa greckiego.
Stopa oprocentowania pożyczki po restrukturyzacji będzie stopą stosowaną przez każdą z instytucji finansowych dla takiej kategorii pożyczek. […]”.
III. UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ GRECJĘ
(23)
W swojej odpowiedzi z dnia 21 stycznia 2011 r. władze Grecji argumentowały, że zarówno dotację na spłatę odsetek, jak i gwarancję państwa na pożyczki należy rozważać w świetle komunikatu Komisji dotyczącego tymczasowych wspólnotowych ram prawnych w zakresie pomocy państwa ułatwiających dostęp do finansowania w dobie kryzysu finansowego i gospodarczego (5) (zwanych dalej „ramami tymczasowymi”). W szczególności wskazano, że przedmiotowe pożyczki zostały przyznane w czasie kryzysu finansowego i gospodarczego z 2008 i 2009 r., a ich celem było przezwyciężenie kryzysu.
(24)
Władze Grecji utrzymywały również, że z uwagi na dużą liczbę beneficjentów końcowych (członkowie spółdzielni) korzyść z nieoprocentowanej pożyczki odniesiona przez każdego beneficjenta jest tak znikoma, że nie powinno się jej rozpatrywać w kategorii zakłócenia.
(25)
Władze Grecji argumentowały również, że zobowiązanie do zapłaty 2 % składki ubezpieczeniowej ciążące na każdym z pożyczkobiorców, zgodnie z decyzją ministerialną nr 2/21304/0025/26.10.2010, stanowi dowód na to, że nie była to pomoc państwa.
(26)
W swoim piśmie z dnia 1 grudnia 2011 r. władze Grecji powtórzyły wiele z argumentów przedstawionych w trakcie postępowania dotyczącego potrzeby wprowadzenia tych środków i jej uzasadnienia. Argumentowały również, że wydanie decyzji ministerialnej nr 2/21304/0025/26.10.2010 oraz zastosowanie stopy oprocentowania, gdy pożyczki zostały zrestrukturyzowane (stopa stosowana przez każdą z instytucji finansowych dla takiej kategorii pożyczek), wskazują na to, że dotacja na spłatę odsetek nie stanowiła pomocy. Władze Grecji dodały również, że w okresie od 2009 r. do dnia 28 listopada 2011 r. dotacje na spłatę odsetek przyznane przez państwo wyniosły 7 762 113 EUR.
ΙV. OCENA POMOCY
ΙV.1. Istnienie pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu
(27)
Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(28)
Przed przejściem do oceny mającej na celu stwierdzenie, czy przedmiotowy środek spełnia warunki ustanowione w art. 107 ust. 1 Traktatu, Komisja pragnie wskazać, że w świetle tego przepisu należy przeanalizować dwa aspekty tego środka: a) dotację na spłatę odsetek; oraz b) gwarancję państwa.
ΙV.1.1. Dotacja na spłatę odsetek
(29)
Dotacja na spłatę odsetek przyznana przez państwo greckie spółdzielniom zgodnie z decyzją ministerialną nr 56700/B.3033/8.12.2008 spełnia wszystkie warunki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu. Dotacja została przyznana przez państwo greckie i stanowi wyraźną korzyść, ponieważ dzięki niej pożyczka jest w rzeczywistości całkowicie nieoprocentowana. Bezpośrednimi beneficjentami pomocy są spółdzielnie. Zważywszy jednak, że zamiarem państwa było zwiększenie dochodu greckich rolników poprzez przyznanie pożyczek, czyli sztucznie podnosząc cenę zbóż sprzedawanych przez producentów spółdzielniom, rolnicy (producenci) są pośrednimi beneficjentami pomocy. Spełniony jest również warunek selektywności, gdyż beneficjentami pomocy są wyłącznie te spółdzielnie, które nabyły zboża w Grecji w 2008 r., a w efekcie wyłącznie ci rolnicy, którzy wyprodukowali zboża w Grecji w 2008 r. Dotacja na spłatę odsetek została przyznana przed wejściem w życie decyzji ministerialnej nr 2/21304/0025/26.10.2010 oraz przed restrukturyzacją pożyczek, w ramach której określono, że stopa oprocentowania pożyczek poddanych restrukturyzacji będzie stopą stosowaną przez każdą z instytucji finansowych dla takiej kategorii pożyczek.
(30)
W odniesieniu do „zakłócenia konkurencji” przypomnieć należy, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości sam fakt, że pozycja konkurencyjna przedsiębiorstwa jest wzmocniona w porównaniu z innymi konkurującymi przedsiębiorstwami poprzez przyznanie mu korzyści gospodarczej, która nie miałaby miejsca w normalnej działalności firmy, wskazuje na potencjalne zakłócenie konkurencji (6). Pomoc dla przedsiębiorstwa ma wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi, jeśli takie przedsiębiorstwo prowadzi działalność na rynku otwartym na wewnątrzwspólnotową wymianę handlową (7). Ponadto zgodnie z orzecznictwem Trybunału nie istnieje żaden próg ani procent, poniżej którego można uznać, że taki środek nie ma wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Nawet stosunkowo mała kwota pomocy lub stosunkowo mały rozmiar przedsiębiorstwa nie oznacza, że taki środek nie ma wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi (8). W sektorze zbóż dochodzi do znacznej wewnątrzwspólnotowej wymiany handlowej. W związku z powyższym istnieje duże prawdopodobieństwo, że dany środek ma wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(31)
W świetle powyższego należy stwierdzić, że w odniesieniu do dotacji na spłatę odsetek spełnione zostały wszystkie warunki ustanowione w art. 107 ust. 1.
ΙV.1.2. Gwarancje państwa
(32)
Decyzją ministerialną nr 2/88675/0025/9.12.2008 grecki rząd postanowił przyznać spółdzielniom państwową gwarancję na pożyczki udzielone na mocy umowy z bankiem ATE. Kryteria ustanowione w art. 107 ust. 1 Traktatu ogólnie mają zastosowanie do gwarancji. Jak wskazano w punkcie 2.1 obwieszczenia Komisji w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy państwa w formie gwarancji (9) (zwanego dalej „obwieszczeniem w sprawie gwarancji”), gwarancje udzielone bezpośrednio przez państwo mogą stanowić pomoc państwa. Korzyścią wynikającą z gwarancji państwa jest to, że ryzyko związane z gwarancją ponosi państwo. Ryzyko to powinno być normalnie wynagradzane odpowiednią stawką (punkt 2.2 obwieszczenia w sprawie gwarancji). Zrzeczenie się przez państwo takiej stawki stanowi zarazem korzyść dla przedsiębiorstwa, któremu państwo udziela gwarancji oraz uszczuplenie zasobów państwa. W takim przypadku gwarancji udziela się za pomocą zasobów państwa. Obwieszczenie w sprawie gwarancji określa również, że nawet jeśli okaże się, że w ramach gwarancji nie wystąpiły żadne płatności ze środków państwowych, gwarancja może stanowić pomoc państwa.
(33)
Płynąca z gwarancji korzyść dla związków spółdzielni rolniczych i ostatecznie dla rolników jest wyraźna: pożyczkobiorcy nie musieli płacić, przynamniej do dnia 30 marca 2011 r. (zob. motyw 22), odpowiedniej stawki, która normalnie powinna zostać uiszczona w celu wynagrodzenia ponoszenia odpowiedniego ryzyka. Ponadto w porównaniu do sytuacji, w której nie udzielono by takiej gwarancji, gwarancja państwa umożliwia pożyczkobiorcom uzyskanie lepszych warunków finansowych w ramach pożyczki niż te dostępne zazwyczaj na rynkach finansowych. W punkcie 3.4 obwieszczenia w sprawie gwarancji zawarto wykaz wszystkich warunków, jakie muszą zostać spełnione, by państwowego programu gwarancji nie uważano za pomoc państwa. Widać wyraźnie, że analizowany środek nie spełnia wszystkich tych warunków. Przykładowo co najmniej dwa z tych warunków nie zostały spełnione w tym przypadku: przedmiotowa gwarancja obejmuje więcej niż 80 % pożyczek, a analizowany program gwarancji nie jest niedostępny dla pożyczkobiorców w trudnej sytuacji finansowej.
(34)
Jak wspomniano w motywie 29, bezpośrednimi beneficjentami tej pomocy są spółdzielnie. Zważywszy jednak, że zamiarem państwa greckiego było zwiększenie dochodu greckich rolników poprzez przyznanie pożyczek, czyli sztucznie podnosząc cenę zbóż sprzedawanych przez producentów spółdzielniom, rolnicy (producenci) są pośrednimi beneficjentami pomocy. Spełniony został także warunek selektywności, jako że beneficjentami pomocy są wyłącznie te spółdzielnie i rolnicy, którzy nabyli lub wyprodukowali zboże w Grecji w 2008 r.
(35)
Te same ustalenia dotyczą warunków związanych z „zakłóceniem konkurencji” i „wpływem na wymianę handlową”, o których mowa w motywie 30.
(36)
Władze Grecji argumentowały ostatnio, że zabezpieczenie udzielone przez związki spółdzielni rolniczych na rzecz państwa zgodnie z umową pożyczki wskazuje, że nie była to pomoc państwa. Jak jednak stwierdziła Komisja w swojej decyzji o rozpoczęciu postępowania, jest inaczej z następujących przyczyn: a) po pierwsze, jeśli spółdzielnie nie spłaciłyby pożyczek, decyzja o ewentualnym skorzystaniu z praw przyznanych na mocy umów zabezpieczenia należałaby do państwa; b) po drugie, zabezpieczenie nie pokrywa całkowitej kwoty pożyczki, gdyż cena, którą związki spółdzielni rolniczych płaciły rolnikom za nabycie zbóż (która normalnie powinna być równa kwocie pożyczek), jest wyższa niż cena rynkowa.
(37)
Należy również zauważyć, że zabezpieczenie to zostało zniesione decyzją ministerialną nr 2/21304/0025/26.10.2010. Jak wspomniano w motywie 22 powyżej, zabezpieczenie to zostało zastąpione stawką w wysokości 2 %, począwszy od daty pierwszej spłaty płatnej dnia 30 marca 2011 r. W swoim piśmie z dnia 7 czerwca 2011 r. władze Grecji utrzymywały, że zgodnie z obwieszczeniem w sprawie gwarancji ustanowienie tej stawki jest „bezpiecznym rozwiązaniem” dla małych i średnich przedsiębiorstw, których zdolność do spłaty może być ograniczona z powodu niekorzystnych warunków. Ten argument nie jest dopuszczalny ze względu na powody opisane w motywach 38, 39 i 40.
(38)
Po pierwsze, ustanowienie bezpiecznej stawki w wysokości 2 % miało miejsce dopiero w październiku 2010 r. i dotyczyło wyłącznie kwot należnych we wrześniu 2010 r. Nawet jeśli uznalibyśmy, co nie ma miejsca, że stawka ta wyeliminowała wszelkie elementy pomocy państwa, gwarancja państwa nadal stanowiłaby pomoc państwa do tego czasu.
(39)
Po drugie, z brzmienia decyzji ministerialnej nr 2/21304/0025/26.10.2010 wynika, że związki spółdzielni rolniczych mogą, lecz nie mają obowiązku skorzystać z tej możliwości (zob. motyw 22). Władze Grecji zwróciły uwagę, że w rzeczywistości pożyczkobiorcy musieli z niej skorzystać, ponieważ - zgodnie z art. 13 umowy pożyczki - jeśli nie spłaciliby pożyczki do dnia 30 września 2009 r., kwota zaległa stałaby się płatna przez państwo w ciągu trzech miesięcy, a państwo wszczęłoby w takiej sytuacji przeciwko pożyczkobiorcy postępowanie egzekucyjne na drodze administracyjnej. Również ten argument nie może zostać przyjęty: jeśli państwo spłaci zaległe kwoty, nie ma pewności, że podejmie wtedy działania wobec pierwotnego dłużnika w celu odzyskania tych kwot, a w każdym razie będzie miało możliwość niepodejmowania takich działań.
(40)
Ponadto sama stawka w wysokości 2 % nie jest elementem, który - zgodnie z obwieszczeniem w sprawie gwarancji - dowodzi, że nie zaszła pomoc państwa, jak przedstawiały to władze Grecji. Nawet jeśli przyjęlibyśmy, że wszyscy beneficjenci tego środka są małymi i średnimi przedsiębiorstwami, zgodnie z argumentacją władz Grecji, zastosowanie znajdowałby punkt 3.5 obwieszczenia w sprawie gwarancji. W tym punkcie obwieszczenia zawarto wyjaśnienie, zgodnie z którym, by gwarancja udzielona w ramach programu, który wymaga jednej stawki, nie została uznana za pomoc państwa, spełnione muszą zostać wszystkie pozostałe warunki określone w punktach 3.4 a), b), c), e), f) i g). Jak już objaśniono w motywie 33, warunki te nie zostały spełnione w tym przypadku: przedmiotowa gwarancja obejmuje więcej niż 80 % pożyczek, a analizowany program gwarancji nie jest niedostępny dla pożyczkobiorców w trudnej sytuacji finansowej.
(41)
W świetle powyższego w odniesieniu do gwarancji państwa dla pożyczek spełnione zostały wszystkie warunki ustanowione w art. 107 ust. 1.
ΙV.2. Zgodność pomocy
ΙV.2.1. Uwagi ogólne
(42)
Traktat dopuszcza pewne wyjątki od ogólnej zasady niezgodności pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym określonej w art. 107 ust. 1 Traktatu. Niektóre z tych wyjątków w sposób oczywisty nie znajdują zastosowania w tym przypadku. Należą do nich te określone w art. 107 ust. 2, które obejmują pomoc o charakterze socjalnym, pomoc mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi oraz pomoc związaną ze zjednoczeniem Niemiec.
(43)
To samo dotyczy wyjątków określonych w art. 107 ust. 3 lit. a), b) i d) Traktatu, ponieważ celem przedmiotowej pomocy nie było wspieranie rozwoju gospodarczego regionów, których poziom życia jest nienormalnie niski lub w których występuje poważny stan niedostatecznego zatrudnienia, ani też wspieranie ważnych projektów leżących we wspólnym interesie europejskim czy też wspieranie ochrony kultury i dziedzictwa kulturowego.
(44)
W związku z powyższym jedynym odstępstwem, które może mieć zastosowanie w tym przypadku, jest wyjątek określony w art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu, który stanowi, że pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem, może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Aby odstępstwo to miało zastosowanie, pomoc musi być zgodna z przepisami unijnymi regulującymi pomoc państwa. W dziedzinie rolnictwa przepisy te określono we wspólnotowych wytycznych w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym i leśnym na lata 2007-2013 (10) (zwanych dalej „wytycznymi dla sektora rolnego”).
(45)
Zgodnie z informacjami dostępnymi Komisji celem przedmiotowego środka było rozwiązanie problemu wynikającego z nadwyżki zbóż wyprodukowanych w Grecji w 2008 r. W szczególności władze Grecji przyznały w swoim piśmie z dnia 19 marca 2010 r., że jednym z celów środka było „zapewnienie minimalnego dochodu producentom”.
(46)
Ponadto jeśli pożyczki w wysokości 150 mln EUR były przeznaczone na zakup przez związki spółdzielni rolniczych zbóż wyprodukowanych przez ich członków (decyzja ministerialna nr 8264 z dnia 9 grudnia 2008 r.), to pomoc została przyznana na podstawie wyprodukowanej ilości zbóż.
(47)
Rodzaj pomocy przyznanej przez Grecję nie jest przewidziany w wytycznych dla sektora rolnego ani żadnych innych przepisach unijnych dotyczących tego zakresu, czego również nie dowodziły władze Grecji. W związku z powyższym pomoc ta stanowiła pomoc operacyjną mającą na celu zwiększenie dochodu rolników poprzez sztuczne podniesienie cen zbóż. Unijne prawodawstwo dotyczące pomocy państwa surowo zabrania stosowania tego rodzaju środków.
(48)
Należy pamiętać, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pomoc operacyjna, tj. pomoc mająca na celu uwolnienie przedsiębiorstw od kosztów, które normalnie poniosłyby one w ramach zwykłego prowadzenia swojej działalności, zasadniczo zakłóca konkurencję gdyż z jednej strony nie przyczynia się do „rozwoju” żadnego sektora gospodarki, a z drugiej strony zapewnia beneficjentom sztuczne wsparcie finansowe, powodując stałe zakłócenie konkurencji i wpływając na wymianę handlową w sposób sprzeczny ze wspólnym interesem.
(49)
W szczególności rynki produktów rolnych w Unii Europejskiej są całościowo regulowane w ramach wspólnych organizacji rynku (CMO). Jednym z zadań CMO jest zapewnienie uczciwej konkurencji między podmiotami danego sektora wewnątrz Unii Europejskiej. Środki wspierania rynku, takie jak te wprowadzone i finansowane przez Grecję, wydają się sprzeczne z celami CMO zbóż i mogą poważnie zakłócać jej funkcjonowanie.
(50)
Jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Sprawiedliwości (11), wszelka interwencja państwa członkowskiego w mechanizmy rynku, z wyjątkiem form interwencji ustanowionych w prawodawstwie Unii, stanowi ryzyko zakłócenia funkcjonowania wspólnej organizacji rynków i zapewnienia nieuzasadnionych korzyści niektórym grupom gospodarczym. W szczególności w wydanym niedawno orzeczeniu (12) Trybunał wskazał, że w jakimkolwiek sektorze objętym wspólną organizacją rynku, zwłaszcza gdy opiera się ona na wspólnym systemie cen, państwa członkowskie nie mają już kompetencji do interweniowania, za pomocą jednostronnie wydanych przepisów krajowych, w mechanizm powstawania tych cen, które są uregulowane przez wspólną organizację rynku na tym samym etapie produkcji.
(51)
Należy zauważyć, że krajowe mechanizmy wsparcia cen, takie jak mechanizmy będące przedmiotem niniejszej sprawy, podważają wspólny system cen, a ogólniej - cele mechanizmów ustanowionych we wspólnotowych rozporządzeniach w sprawie wspólnej organizacji rynków, nawet jeśli ich celem jest podniesienie dochodu rolników.
(52)
Komisja zbadała również, czy pomoc mogłaby zostać uznana za zgodną na podstawie komunikatu Komisji „Wytyczne wspólnotowe dotyczące pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw” (13). Niemniej, nawet jeśli beneficjent w czasie przyznania pomocy był przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu punktu 2 tych wytycznych (co do czego nie ma jasności), władze Grecji nie przedstawiły dowodu na to, że w tym przypadku zostały spełnione liczne warunki określone w tych wytycznych, co mogłoby potencjalnie uzasadnić przyznanie pomocy konkretnemu beneficjentowi.
IV.2.2. Ramy tymczasowe
(53)
W celu uzasadnienia przyznania pomocy władze Grecji wymieniają kryzys gospodarczy oraz to, że spółdzielnie nie miały dostępu do finansowania. W 2009 r. Komisja, uznając powagę kryzysu finansowego, przyjęła „ramy tymczasowe” (14), w których określono, że w przypadku producentów surowców rolnych pomoc do wysokości 15 000 EUR jest zgodna z rynkiem wewnętrznym.
(54)
W piśmie z dnia 21 stycznia 2011 r. władze Grecji argumentowały, że przepisy ram tymczasowych znajdują zastosowanie zarówno w odniesieniu do dotacji na spłatę odsetek, jak i gwarancji państwa na pożyczki. W szczególności wskazano, że przedmiotowe pożyczki zostały przyznane w czasie kryzysu finansowego i gospodarczego z 2008 r. i 2009 r., a ich celem było przezwyciężenie kryzysu. Władze Grecji utrzymywały również, że z uwagi na dużą liczbę beneficjentów końcowych (członkowie spółdzielni) korzyść z nieoprocentowanej pożyczki odniesiona przez poszczególnych beneficjentów była tak znikoma, że nie powinno się jej rozpatrywać w kategorii zakłócenia. Władze Grecji utrzymywały również, że zgodnie z art. 7 ram tymczasowych ich przepisy mają zastosowanie również do przypadków niezgłoszonych państwowych programów pomocy.
(55)
Komisja nie może przyjąć argumentów przedstawionych przez władze Grecji i jest zdania, że przepisy ram tymczasowych nie znajdują zastosowania do przypadku będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Po pierwsze, zakres ram tymczasowych został rozszerzony na pierwotną produkcję rolną dopiero w dniu 31 października 2009 r. (15). W związku z powyższym żadne programy pomocy państwa zatwierdzone przed wejściem w życie tego rozszerzenia nie mogą być objęte tymczasowymi ramami prawnymi. W tym konkretnym przypadku art. 1 decyzji ministerialnej nr 56700/B.3033/8.12.2008 stanowi, że dotacja na spłatę odsetek dotyczy pożyczek, które zostały lub zostaną przyznane w 2008 r. W efekcie pożyczki te, a tym samym pomoc państwa, zostały udzielone przed dniem 31 października 2009 r.
(56)
Po drugie, Komisja pragnie wskazać, że środki będące przedmiotem niniejszej sprawy nie spełniają warunku określonego w ramach tymczasowych, zgodnie z którym, by uznać taką pomoc za zgodną, musi ona dotyczyć całego sektora rolnego, nie zaś sektora obejmującego jeden produkt, takiego jak sektor zbóż w przedmiotowej sprawie.
V. WNIOSEK
(57)
Komisja stwierdza, że Grecja wprowadziła przedmiotowy program pomocy bezprawnie, z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu. Jako że pomoc ta nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, Grecja musi zakończyć program i odzyskać pomoc przyznaną jej beneficjentom.
(58)
Pomoc indywidualna przyznana w ramach przedmiotowego programu nie stanowi pomocy, jeśli w czasie, kiedy ją przyznano, spełniała warunki określone w rozporządzeniu przyjętym na mocy art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącym stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (16), obowiązujące w czasie przyznania pomocy.
(59)
Pomoc indywidualna przyznana w ramach przedmiotowego programu, która w czasie, kiedy została przyznana, spełniała warunki określone w rozporządzeniu przyjętym zgodnie z art. 1 rozporządzenia (WE) nr 994/98 lub w ramach innego przyjętego programu pomocy jest zgodna z rynkiem wewnętrznym do maksymalnego poziomu intensywności pomocy, który obowiązuje dla tego rodzaju pomocy,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Program ustanowiony na rzecz producentów zbóż i spółdzielni rolniczych sektora zbóż na mocy decyzji ministerialnych nr 56700/Β.3033/8.12.2008 i nr 2/88675/0025/9.2.2008 w formie pożyczki gwarantowanej przez państwo greckie wraz z dotacją na spłatę odsetek stanowi pomoc państwa. Ta pomoc państwa przyznana przez Grecję bezprawnie, z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 2
Pomoc indywidualna przyznana w ramach programu, o którym mowa w art. 1, nie stanowi pomocy, jeśli w czasie, kiedy została przyznana, spełniała warunki określone w rozporządzeniu przyjętym zgodnie z art. 2 rozporządzenia (WE) nr 994/98, które obowiązywały w czasie, kiedy pomoc została przyznana.
Artykuł 3
Pomoc indywidualna przyznana w ramach programu, o którym mowa w art. 1, która w czasie, kiedy została przyznana, spełniała warunki określone w rozporządzeniu przyjętym zgodnie z art. 1 rozporządzenia (WE) nr 994/98 lub w ramach innego przyjętego programu pomocy, jest zgodna z rynkiem wewnętrznym do maksymalnego poziomu intensywności pomocy, który obowiązuje dla tego rodzaju pomocy.
Artykuł 4
1. Grecja odzyskuje od beneficjentów niezgodną pomoc przyznaną w ramach programu, o którym mowa w art. 1.
2. Kwoty podlegające windykacji zawierają odsetki za okres od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjentom, do dnia jej rzeczywistego odzyskania.
3. Odsetki są naliczane narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (17).
4. Grecja anuluje wszelkie zaległe płatności w ramach programu pomocy, o którym mowa w art. 1, ze skutkiem od dnia powiadomienia o niniejszej decyzji.
Artykuł 5
1. Pomoc, o której mowa w art. 1, odzyskiwana jest bezzwłocznie i skutecznie.
2. Grecja zapewnia wdrożenie niniejszej decyzji w ciągu czterech miesięcy od daty powiadomienia o niniejszej decyzji.
Artykuł 6
1. W ciągu dwóch miesięcy od powiadomienia o niniejszej decyzji Grecja przedkłada Komisji następujące informacje:
a)
wykaz beneficjentów, którzy otrzymali pomoc w ramach programu, o którym mowa w art. 1, oraz informacje o całkowitej kwocie pomocy otrzymanej przez każdego z nich;
b)
informacje o całkowitej kwocie (kwota główna i odsetki) podlegającej windykacji od każdego beneficjenta;
c)
szczegółowy opis działań już podjętych i planowanych w celu podporządkowania się niniejszej decyzji;
d)
dokumenty wykazujące, że beneficjentowi nakazano zwrócić pomoc.
2. Grecja na bieżąco informuje Komisję o postępach w krajowych działaniach podjętych w celu wdrożenia niniejszej decyzji, aż do chwili zakończenia windykacji pomocy, o której mowa w art. 1. Na wniosek Komisji Grecja niezwłocznie przedkłada informacje na temat działań już podjętych i planowanych w celu podporządkowania się niniejszej decyzji. Grecja udziela również szczegółowych informacji na temat kwot pomocy i odsetek już odzyskanych od beneficjentów.
Artykuł 7
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Greckiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 25 stycznia 2012 r.