NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 1086/2011
ze dne 27. října 2011,
kterým se mění příloha II nařízení (ES) č. 2160/2003 Evropského parlamentu a Rady a příloha I nařízení Komise (ES) č. 2073/2005, pokud jde o salmonelu v čerstvém drůbežím mase
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 2160/2003 ze dne 17. listopadu 2003 o tlumení salmonel a některých jiných původců zoonóz vyskytujících se v potravním řetězci (1), a zejména na čl. 5 odst. 6 uvedeného nařízení,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 852/2004 ze dne 29. dubna 2004 o hygieně potravin (2), a zejména na čl. 4 odst. 4 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Cílem nařízení (ES) č. 2160/2003 je zajistit, aby byla přijata vhodná a účinná opatření na zjišťování a tlumení salmonel a jiných původců zoonóz na všech úrovních produkce, zpracování a distribuce, aby se snížil jejich výskyt a riziko, jež představují pro veřejné zdraví. Toto nařízení se mimo jiné vztahuje na přijetí cílů zaměřených na snížení výskytu určitých zoonóz v populacích zvířat a na přijetí pravidel pro obchod uvnitř Unie a pro dovoz některých zvířat a produktů z nich pocházejících ze třetích zemí.
(2)
Nařízení Komise (ES) č. 646/2007 ze dne 12. června 2007, kterým se provádí nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 2160/2003, pokud jde o cíl Společenství zaměřený na snížení výskytu Salmonella enteritidis a Salmonella typhimurium u brojlerů, a kterým se zrušuje nařízení (ES) č. 1091/2005 (3), stanoví cíl Unie pro snížení výskytu těchto dvou sérotypů salmonely u brojlerů. Uvedené nařízení si klade za cíl dosáhnout do 31. prosince 2011 snížení počtu hejn brojlerů, která zůstávají pozitivní na Salmonella enteritidis a Salmonella typhimurium, na nejvýše 1 %.
(3)
Nařízení Komise (ES) č. 584/2008 ze dne 20. června 2008, kterým se provádí nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 2160/2003, pokud jde o cíl Společenství zaměřený na snížení výskytu Salmonella enteritidis a Salmonella typhimurium u krůt (4), stanoví cíl Unie pro snížení výskytu těchto dvou sérotypů salmonely u hejn krůt. Toto nařízení si klade za cíl dosáhnout do 31. prosince 2012 snížení počtu hejn výkrmových krůt, která zůstávají pozitivní na Salmonella enteritidis a Salmonella typhimurium, na nejvýše 1 %.
(4)
Příloha II nařízení (ES) č. 2160/2003 stanoví zvláštní opatření, která mají být přijata pro tlumení zoonóz a původců zoonóz vyjmenovaných v příloze I uvedeného nařízení. Konkrétně bod 1 části E přílohy II nařízení (ES) č. 2160/2003 stanoví, že ode dne 12. prosince 2010 nesmí být některé čerstvé drůbeží maso ze zvířat vyjmenovaných v příloze I uvedeného nařízení uváděno na trh k lidské spotřebě, nesplňuje-li následující kritérium: „salmonely: nepřítomnost ve 25 g“. Uvedené nařízení dále stanoví určení prováděcích pravidel k tomuto kritériu, především pak pravidla upřesňující systémy odběru vzorků a analytické metody.
(5)
Pokud jde o čerstvé drůbeží maso, mělo by být přijato opatření, které by zajistilo, že prováděcí pravidla pro kritéria týkající se salmonely v drůbežím mase poskytnou přiměřenou záruku, že je toto maso prosto daných salmonel a že výsledkem harmonizovaného uplatňování bude korektní hospodářská soutěž a stejné podmínky pro uvádění na trh.
(6)
Nařízení Komise (ES) č. 2073/2005 ze dne 15. listopadu 2005 o mikrobiologických kritériích pro potraviny (5) stanoví mikrobiologická kritéria pro některé mikroorganismy a prováděcí pravidla, která musí provozovatelé potravinářských podniků dodržovat při provádění obecných a zvláštních hygienických opatření podle článku 4 nařízení (ES) č. 852/2004.
(7)
V zájmu soudržnosti právních předpisů Unie je vhodné změnit zvláštní požadavky týkající se čerstvého drůbežího masa stanovené v části E přílohy II nařízení (ES) č. 2160/2003 a zavést prováděcí pravidla pro kritérium týkající se salmonely v příloze I nařízení (ES) č. 2073/2005.
(8)
V souladu s rozhodnutím Komise 2005/636/ES ze dne 1. září 2005 o finančním příspěvku Společenství na základní průzkum výskytu Salmonelly spp. v hejnech brojlerů Gallus gallus, který má být proveden v členských státech (6), s rozhodnutím Komise 2006/662/ES ze dne 29. září 2006 o finančním příspěvku Společenství na základní průzkum prevalence salmonel u krůt, který má být proveden v členských státech (7), a s rozhodnutím Komise 2007/516/ES ze dne 19. července 2007 o finančním příspěvku Společenství na průzkum prevalence a antimikrobiální rezistence Campylobacter spp. v hejnech brojlerů a prevalence Campylobacter spp. a Salmonella spp. v jatečných tělech brojlerů, který má být proveden v členských státech (8), byly shromážděny údaje týkající se prevalence salmonely v hejnech brojlerů, krůt a v jatečných tělech brojlerů. Výsledky těchto průzkumů a předběžné výsledky za první rok provádění národních programů pro tlumení salmonel u brojlerů (2009) podle článku 5 nařízení (ES) č. 2160/2003 ukazují, že prevalence salmonely v hejnech brojlerů a krůt je nadále vysoká (9). Kromě toho národní programy pro tlumení salmonel u krůt podle nařízení (ES) č. 2160/2003 jsou závazné teprve od roku 2010. Uplatňování uvedeného kritéria na všechny sérotypy salmonely dříve, než bude dokázáno výrazné snížení prevalence salmonely v hejnech brojlerů a krůt, může vést k nepřiměřenému hospodářskému dopadu na příslušné odvětví. Kapitola 1 přílohy I nařízení (ES) č. 2073/2005 by proto měla být změněna.
(9)
Podle Souhrnné zprávy Společenství o trendech a zdrojích zoonóz a jejich původců a ohnisek chorob vyvolaných původcem v potravinách v Evropské unii v roce 2008 (10) vypracované Evropským úřadem pro bezpečnost potravin je přibližně 80 % případů výskytu salmonelózy u člověka způsobeno, podobně jako v předchozích letech, sérotypy Salmonella enteritidis a Salmonella typhimurium. Hlavním zdrojem salmonelózy u člověka zůstává drůbeží maso.
(10)
Stanovení kritéria pro Salmonella enteritidis a Salmonella typhimurium by zajistilo optimální rovnováhu mezi snížením výskytu salmonelózy u člověka přisuzovaného konzumaci drůbežího masa a hospodářskými důsledky uplatňování tohoto kritéria. Zároveň by motivovalo provozovatele potravinářských podniků k přijímání opatření na nižších úrovních drůbežářské produkce, která by mohla přispět ke snížení výskytu všech sérotypů salmonely s významem pro veřejné zdraví. Zaměření na tyto dva sérotypy by rovněž bylo v souladu s cíly Unie stanovenými pro primární produkci drůbeže.
(11)
Nařízení (ES) č. 2073/2005 stanoví plány odběru vzorků i pro účely dalších kritérií bezpečnosti potravin v souvislosti se salmonelou. Bylo prokázáno, že tyto plány mají praktické využití pro provozovatele potravinářských podniků, a jsou tudíž vhodné pro odebírání vzorků čerstvého drůbežího masa.
(12)
Horizontální metodou zjišťování přítomnosti Salmonella spp. v potravinách a krmivech pro zvířata je mezinárodní norma EN/ISO 6579. V příloze I nařízení (ES) č. 2073/2005 se kromě toho tato norma stanoví jako referenční metoda pro všechna kritéria týkající se salmonely. Měla by proto být také stanovena jako referenční metoda pro kritérium pro čerstvé drůbeží maso, aniž by byla dotčena ustanovení o používání alternativních metod stanovená v uvedeném nařízení. Referenční laboratoř Evropské unie pro salmonelu doporučuje použít jako vhodnou referenční metodu pro sérotypizaci postup White-Kaufmann-Le Minor.
(13)
Monofázické kmeny Salmonella typhimurium se rychle staly jedním z nejvíce se vyskytujících sérotypů salmonely u několika druhů zvířat a klinických izolátů u lidí. Na základě vědeckého stanoviska týkajícího se sledování a hodnocení rizika pro veřejné zdraví, které představují „kmeny podobné kmenu Salmonella typhimurium“ (11), jsou monofázické kmeny Salmonella typhimurium s antigenním vzorcem 1,4,[5],12:i:- považovány za varianty Salmonella typhimurium a současné poznatky prokázaly, že tyto kmeny představují riziko pro veřejné zdraví srovnatelné s rizikem, které představují ostatní kmeny Salmonella typhimurium. Je proto vhodné ujasnit, že ustanovení týkající se Salmonella typhimurium jsou použitelná i pro tyto monofázické kmeny.
(14)
Nařízení (ES) č. 2073/2005 stanoví kritérium hygieny výrobního procesu na jatkách pro salmonelu u jatečně upravených těl brojlerů a krůt po chlazení. Účelem kritéria hygieny výrobního procesu je zabránit fekální kontaminaci jatečně upravených těl drůbeže, jestliže tato kontaminace pochází z infikovaných hejn nebo jestliže vznikla v důsledku křížové kontaminace na jatkách. Podle článku 10 nařízení (ES) č. 2073/2005 se kritéria a podmínky týkající se přítomnosti salmonely v jatečně upravených tělech drůbeže přezkoumají s ohledem na změny pozorované v rozšíření salmonel. Protože cíle Unie stanovené pro hejna brojlerů nařízením (ES) č. 646/2007 a pro krůty nařízením (ES) č. 584/2008 musí být splněny do konce roku 2011, respektive 2012, měl by být počet jednotek vzorků, u nichž je přípustné, aby přesáhly stanovený limit, snížen. Kapitola 2 přílohy I nařízení (ES) č. 2073/2005 by proto měla být odpovídajícím způsobem změněna.
(15)
Nařízení (ES) č. 2160/2003 a (ES) č. 2073/2005 by proto měla být odpovídajícím způsobem změněna.
(16)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat a ani Evropský parlament, ani Rada nevyjádřily s těmito opatřeními nesouhlas,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
V příloze II nařízení (ES) č. 2160/2003 se část E bod 1 nahrazuje tímto:
„1.
Čerstvé drůbeží maso pocházející z populací zvířat vyjmenovaných v příloze I musí ode dne 1. prosince 2011 splňovat příslušné mikrobiologické kritérium stanovené v řádku 1.28 kapitoly 1 přílohy I nařízení Komise (ES) č. 2073/2005 (12).
Článek 2
Příloha I nařízení (ES) č. 2073/2005 se mění v souladu s přílohou tohoto nařízení.
Článek 3
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. prosince 2011.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 27. října 2011.
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1086/2011
z dnia 27 października 2011 r.
zmieniające załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznik I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 w odniesieniu do salmonelli w świeżym mięsie drobiowym
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie zwalczania salmonelli i innych określonych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność (1), w szczególności jego art. 5 ust. 6,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (2), w szczególności jego art. 4 ust. 4,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Celem rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 jest zapewnienie stosowania właściwych i skutecznych środków wykrywania i zwalczania salmonelli oraz innych odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, na wszystkich istotnych etapach produkcji, przetwórstwa i dystrybucji, w celu ograniczenia częstości ich występowania oraz obniżenia ryzyka, jakie stanowią dla zdrowia publicznego. Rozporządzenie to obejmuje, między innymi, przyjęcie docelowych poziomów ograniczenia częstości występowania wyszczególnionych chorób odzwierzęcych w populacji zwierząt oraz przyjęcie przepisów dotyczących handlu wewnątrz Unii oraz przywozu z państw trzecich niektórych zwierząt i ich produktów.
(2)
W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 646/2007 z dnia 12 czerwca 2007 r. wykonującym rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia częstości występowania Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium u brojlerów i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1091/2005 (3) ustanowiono unijny docelowy poziom ograniczenia częstości występowania tych dwóch serotypów salmonelli u brojlerów. Celem tego rozporządzenia jest ograniczenie występowania Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium w stadach brojlerów do 1 % lub poniżej do dnia 31 grudnia 2011 r.
(3)
W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 584/2008 z dnia 20 czerwca 2008 r. wykonującym rozporządzenie (WE) nr 2160/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wspólnotowego celu ograniczenia częstości występowania Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium u indyków (4) ustanowiono unijny docelowy poziom ograniczenia częstości występowania tych dwóch serotypów salmonelli w stadach indyków. Celem tego rozporządzenia jest ograniczenie występowania Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium w stadach indyków rzeźnych do 1 % lub poniżej do dnia 31 grudnia 2012 r.
(4)
W załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 ustanowiono szczegółowe środki, które należy przedsięwziąć w celu kontroli chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia. Zgodnie z częścią E pkt 1 załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 od dnia 12 grudnia 2010 r. określone świeże mięso drobiowe pozyskane ze zwierząt wymienionych w załączniku I do tego rozporządzenia nie może być wprowadzone do obrotu w celu spożycia przez ludzi, jeśli nie zostanie spełnione następujące kryterium: „Salmonella: nie stwierdzono obecności w 25 gramach”. W rozporządzeniu tym przewidziano także ustanowienie dla tego kryterium szczegółowych przepisów, w szczególności dotyczących planów pobierania próbek i metod analitycznych.
(5)
W odniesieniu do świeżego mięsa drobiowego należy dopilnować, aby szczegółowe przepisy dla kryterium salmonelli w mięsie drobiowym dawały pewność, że mięso to jest wolne od danego serotypu salmonelli i że zharmonizowane stosowanie prowadzi do uczciwej konkurencji i podobnych warunków dla wprowadzania do obrotu.
(6)
W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych (5) ustanowiono kryteria mikrobiologiczne dotyczące niektórych mikroorganizmów oraz przepisy wykonawcze obowiązujące przedsiębiorstwa sektora spożywczego przy wdrażaniu ogólnych i szczegółowych zasad higieny, o których mowa w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 852/2004.
(7)
W interesie spójności prawodawstwa unijnego należy zmienić szczegółowe wymagania dotyczące świeżego mięsa drobiowego, ustanowione w części E załącznika II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 oraz wprowadzić szczegółowe przepisy dla kryterium salmonelli w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 2073/2005.
(8)
Zgodnie z decyzją Komisji 2005/636/WE z dnia 1 września 2005 r. w sprawie wkładu finansowego Wspólnoty na rzecz badania podstawowego dotyczącego występowania bakterii Salmonella spp. w stadach brojlerów gatunku Gallus gallus prowadzonego w państwach członkowskich (6), decyzją Komisji 2006/662/WE z dnia 29 września 2006 r. w sprawie wkładu finansowego Wspólnoty na rzecz badania podstawowego dotyczącego występowania bakterii salmonelli u indyków prowadzonego w państwach członkowskich (7) oraz decyzją Komisji 2007/516/WE z dnia 19 lipca 2007 r. w sprawie wkładu finansowego Wspólnoty na rzecz badania dotyczącego występowania i oporności przeciwdrobnoustrojowej Campylobacter spp. w stadach brojlerów oraz występowania Campylobacter spp. i Salmonella spp. w tuszach brojlerów, prowadzonego w państwach członkowskich (8) zebrano informacje na temat częstości występowania salmonelli w stadach brojlerów, stadach indyków oraz w tuszach brojlerów. Wyniki tych badań, a także wstępne wyniki pierwszego roku wdrażania krajowych programów kontroli salmonelli u brojlerów (2009 r.) zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 pokazują, że częstość występowania salmonelli w stadach brojlerów i indyków jest nadal wysoka (9). Ponadto krajowe programy kontroli salmonelli u indyków zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 2160/2003 staną się obowiązkowe dopiero od 2010 r. Zastosowanie kryterium do wszystkich serotypów salmonelli przed osiągnięciem znacznego ograniczenia częstości występowania salmonelli w stadach brojlerów i indyków może doprowadzić do nieproporcjonalnych skutków gospodarczych dla przemysłu. Należy zatem odpowiednio zmienić rozdział 1 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 2073/2005.
(9)
Zgodnie ze wspólnotowym sprawozdaniem zbiorczym w sprawie tendencji w chorobach odzwierzęcych i ich źródeł, zwierzęcych czynników chorobotwórczych oraz ognisk chorób przenoszonych przez żywność w Unii Europejskiej w 2008 r. (10) przygotowanym przez Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności około 80 % przypadków salmonellozy u ludzi wywoływanych jest przez Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium, podobnie jak w latach poprzednich. Mięso drobiowe pozostaje najważniejszym źródłem salmonellozy u ludzi.
(10)
Ustalenie kryterium dla Salmonella Enteritidis i Salmonella Typhimurium zapewniłoby najlepszą równowagę między ograniczeniem przypadków salmonellozy u ludzi wywoływanych spożyciem mięsa drobiowego a konsekwencjami gospodarczymi stosowania tego kryterium. Jednocześnie zachęciłoby przedsiębiorstwa sektora spożywczego do przedsięwzięcia, na wcześniejszych etapach produkcji drobiu, środków przyczyniających się do ograniczenia wszystkich serotypów salmonelli o znaczeniu dla zdrowia publicznego. Skoncentrowanie się na tych dwóch serotypach byłoby także spójne z unijnymi poziomami docelowymi ustanowionymi dla produkcji podstawowej drobiu.
(11)
Plany pobierania próbek dla innych kryteriów bezpieczeństwa żywności pod względem salmonelli zostały ustanowione w rozporządzeniu (WE) nr 2073/2005. Wykazano, że są one łatwe do stosowania w praktyce przez przedsiębiorstwa sektora spożywczego, a zatem nadają się także do pobierania próbek mięsa drobiowego.
(12)
Międzynarodowa norma EN/ISO 6579 zawiera opis horyzontalnej metody wykrywania Salmonella spp. w żywności i w paszy dla zwierząt. Ponadto w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 2073/2005 ustanowiono, że norma ta będzie metodą referencyjną dla wszystkich kryteriów dla salmonelli. Należy zatem przyjąć ją także jako metodę referencyjną dla kryterium dla świeżego mięsa drobiowego, nie naruszając przepisów dotyczących stosowania metod alternatywnych ustanowionych we wspomnianym rozporządzeniu. Laboratorium referencyjne Unii Europejskiej ds. salmonelli zaleca stosowanie schematu White’a-Kaufmanna-Le Minora jako metodę referencyjną oznaczania serytopów.
(13)
Jednofazowe szczepy Salmonella Typhimurium szybko stały się jednymi z najbardziej rozpowszechnionych serotypów salmonelli u kilku gatunków zwierząt i w izolatach klinicznych od ludzi. Zgodnie z opinią naukową w sprawie monitorowania i oceny zagrożenia dla zdrowia publicznego stwarzanego przez szczepy podobne do Salmonella Typhimurium (11) jednofazowe szczepy Salmonella Typhimurium o wzorze antygenowym 1,4,[5],12:i:- są uważane za odmiany Salmonella Typhimurium i, jak wykazują obecne dowody, stanowią zagrożenie dla zdrowia publicznego porównywalne do zagrożenia stwarzanego przez inne szczepy Salmonella Typhimurium. Należy zatem wyjaśnić, że przepisy dotyczące Salmonella Typhimurium mają zastosowanie także do tych szczepów jednofazowych.
(14)
W rozporządzeniu (WE) nr 2073/2005 ustanowiono kryterium higieny procesu dla salmonelli w tuszach drobiowych brojlerów i indyków po schłodzeniu w rzeźni. To kryterium higieny procesu ma na celu kontrolę zanieczyszczenia odchodami tusz drobiowych pochodzących z zakażonych stad lub w wyniku zanieczyszczenia krzyżowego w rzeźni. Zgodnie z art. 10 rozporządzenia (WE) nr 2073/2005 kryteria i warunki dotyczące obecności salmonelli w tuszach drobiowych należy poddać przeglądowi w świetle obserwowanych zmian w częstości występowania salmonelli. Ponieważ unijne poziomy docelowe ustanowione w rozporządzeniu (WE) nr 646/2007 dla stad brojlerów, a w rozporządzeniu (WE) nr 584/2008 - dla indyków muszą zostać osiągnięte, odpowiednio, do końca 2011 r. i 2012 r., należy zmniejszyć liczbę próbek, które mogą przekroczyć ustalone limity. Należy zatem odpowiednio zmienić część 2 załącznika I do rozporządzenia (WE) nr 2073/2005.
(15)
Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 i (WE) nr 2073/2005.
(16)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt i ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły wobec nich sprzeciwu,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 2160/2003 punkt 1 części E otrzymuje brzmienie:
„1.
Od dnia 1 grudnia 2011 r. świeże mięso drobiowe pochodzące od populacji zwierząt wymienionych w załączniku I spełnia odpowiednie kryterium mikrobiologiczne ustanowione w wierszu 1.28 rozdziału 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 (12).
Artykuł 2
Załącznik I do rozporządzenia (WE) nr 2073/2005 zostaje zmieniony zgodnie z załącznikiem do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 3
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 grudnia 2011 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 27 października 2011 r.