PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 6. července 2011
o mimořádných opatřeních vztahujících se na semena pískavice a na určitá semena a zrna dovezená z Egypta
(oznámeno pod číslem K(2011) 5000)
(Text s významem pro EHP)
(2011/402/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 178/2002 ze dne 28. ledna 2002, kterým se stanoví obecné zásady a požadavky potravinového práva, zřizuje se Evropský úřad pro bezpečnost potravin a stanoví postupy týkající se bezpečnosti potravin (1), a zejména na čl. 53 odst. 1 písm. b) body i) a iii) uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení (ES) č. 178/2002 stanoví obecné zásady použitelné obecně pro potraviny a krmiva, a zejména pro bezpečnost potravin a krmiv, a to na úrovni Společenství a na vnitrostátní úrovni. Stanoví mimořádná opatření, pokud je zřejmé, že potraviny nebo krmiva dovezené ze třetí země mohou představovat vážné riziko pro lidské zdraví, zdraví zvířat nebo životní prostředí, a pokud se nelze s tímto rizikem úspěšně vypořádat pomocí opatření přijatých dotyčným členským státem nebo státy.
(2)
Dne 22. května 2011 Německo nahlásilo výskyt ohniska baktérie Escherichia coli produkující Shiga toxin (STEC) sérotypu O104:H4 na severu svého území. Na základě epidemiologických šetření a laboratorních analýz bylo možné spojit zdroj nákazy s konzumací naklíčených semen vypěstovaných v zařízení, které se nacházelo jižně od Hamburku.
(3)
Dne 15. června 2011 Francie nahlásila výskyt ohniska v Bordeaux, který byl podle předběžných výsledků způsoben stejným kmenem E. coli (Escherichia coli produkující Shiga toxin - bakterie (STEC), sérotyp O104:H4) jako v Německu. Stejně jako v případě Německa šetření poukazuje na to, že výskyt ohniska mohla způsobit konzumace naklíčených semen.
(4)
Další ukazatele naznačují, že prvotní příčinou výskytu ohniska v Německu a Francii by mohla být semena použitá k naklíčení. S cílem potvrdit původ nákazy Komise zahájila zpětné sledování koordinované Evropským úřadem pro bezpečnost potravin (EFSA) a konzultované s Evropským střediskem pro prevenci a kontrolu nemocí a se Světovou zdravotnickou organizací. Dne 5. července 2011 EFSA zveřejnila svou závěrečnou zprávu. Podle ní ze srovnání informací zpětného sledování francouzského a německého ohniska vyplynulo, že nejpravděpodobnějším propojením je šarže semene pískavice dovezená z Egypta, přestože nelze vyloučit, že jsou dotčeny i další šarže. Vzhledem k tomu, že i expozice malému množství kontaminované látky může mít vážné dopady pro lidské zdraví, a k tomu, že neexistují informace o zdroji a způsobech kontaminace či o možné křížové kontaminaci, se zdá vhodné považovat v současné době všechny šarže zjištěného vývozce za podezřelé.
(5)
Zpětné sledování kromě toho podpořilo hypotézu, podle níž spolu výskyty ohnisek souvisí a jejich příčinou je dovoz semen pískavice kontaminovaných při dovozu nebo před dovozem do EU. Kontaminace semen kmenem E. coli O104:H4 rovněž poukazuje na výrobní proces, během něhož došlo ke kontaminaci výkaly lidského a/nebo živočišného původu. Není dosud jasné, v jakém článku potravinového řetězce k této kontaminaci došlo, a zda byla situace již napravena. V členských státech budou provedeny další mikrobiologické odběry vzorků, na jejichž základě se doplní důkazy z epidemiologických studií, jak je stanoveno v článku 8 směrnice 2003/99/ES Evropského parlamentu a Rady ze 17. listopadu 2003 o sledování zoonóz a jejich původců, o změně rozhodnutí Rady 90/424/EHS a o zrušení směrnice Rady 92/424/EHS (2).
(6)
Na základě zásady předběžné opatrnosti je nutné dočasně zakázat rovněž dovoz všech semen a zrn s původem z Egypta, která jsou vyjmenována v příloze, aby se získal čas nezbytný k dalšímu vyhodnocení jejich nezávadnosti. Je jasné, že expozice malému množství kontaminované látky z jiných semen a zrn může mít vážné dopady pro lidské zdraví a že neexistují konkrétní informace o přesném původu kontaminace v Egyptě, o způsobech kontaminace ani o možné křížové kontaminaci.
(7)
Proto je vhodné přijmout na úrovni Evropské unie z důvodu předběžné opatrnosti určitá mimořádná opatření, aby se zajistilo, že všechny členské státy přijmou veškerá opatření nezbytná ke stažení všech šarží pískavice dovezených z Egypta v období 2009 až 2011, která byla uvedena v hlášeních v rámci systému rychlé výměny informací pro nebezpečné potraviny a krmiva souvisejících se zpětným sledováním, z trhu EU, k odebrání vzorků a k následnému zničení a aby se dočasně pozastavil dovoz všech semen a zrn uvedených v příloze tohoto rozhodnutí z Egypta.
(8)
S cílem poskytnout příslušným egyptským úřadům čas nezbytný k podání informací a s ohledem na příslušná opatření rizikového řízení by mělo dočasné pozastavení dovozu platit alespoň do 31. října 2011.
(9)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO PROVÁDĚCÍ ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Členské státy přijmou veškerá nezbytná opatření k tomu, aby byly z trhu staženy a zničeny všechny šarže semena pískavice dovezené z Egypta v období 2009 až 2011, které jsou uvedeny v hlášeních v rámci systému rychlé výměny informací pro nebezpečné potraviny a krmiva souvisejících se zpětným sledováním. V souladu s článkem 8 směrnice 2003/99/ES by měly být z dotčených šarží odebrány vzorky.
Článek 2
Propuštění semen a zrn z Egypta uvedených v příloze do volného oběhu v EU se zakazuje do 31. října 2011.
Článek 3
Opatření stanovená v tomto rozhodnutí se pravidelně přezkoumávají na základě záruk poskytnutých Egyptem a na základě výsledků analýz a šetření provedených členskými státy.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
V Bruselu dne 6. července 2011.
DECYZJA WYKONAWCZA KOMISJI
z dnia 6 lipca 2011 r.
w sprawie środków nadzwyczajnych mających zastosowanie do nasion kozieradki i niektórych nasion lub ziaren przywożonych z Egiptu
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 5000)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2011/402/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (1), w szczególności jego art. 53 ust. 1 lit. b) ppkt (i) oraz (iii),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W rozporządzeniu (WE) nr 178/2002 ustanowiono ogólne zasady dotyczące żywności i pasz, a w szczególności bezpieczeństwa żywności i pasz, na poziomie wspólnotowym i krajowym. W rozporządzeniu tym przewidziano podjęcie środków nadzwyczajnych, gdy nie ma wątpliwości, że żywność lub pasza przywożona z kraju trzeciego może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi, zdrowia zwierząt lub dla środowiska, i gdy zagrożenia tego nie można w zadowalającym stopniu ograniczyć środkami wprowadzanymi przez państwo lub państwa członkowskie, których sprawa dotyczy.
(2)
W dniu 22 maja 2011 r. Niemcy zgłosiły wystąpienie ogniska wywołanego przez szczepy bakterii Escherichia coli produkującej toksynę Shiga (STEC), o serotypie O104:H4, w północnej części Niemiec. Na podstawie badań epidemiologicznych i laboratoryjnych stwierdzono, że zakażenie można wiązać ze spożyciem kiełkujących nasion wytworzonych w zakładzie na południe od Hamburga.
(3)
W dniu 15 czerwca 2011 r. Francja zgłosiła wystąpienie ogniska w Bordeaux we Francji, które według wstępnych wyników badań było wywołane przez ten sam szczep E. coli (bakteria Escherichia coli produkująca toksynę Shiga (STEC), o serotypie O104:H4), jak ten stwierdzony w Niemczech. Tak jak w przypadku Niemiec dochodzenie wskazuje, że ognisko mogło być wywołane spożyciem kiełkujących nasion.
(4)
Inne przesłanki pozwalają przypuszczać, że pierwotną przyczyną wystąpienia ognisk w Niemczech i Francji mogły być suche nasiona wykorzystane do kiełkowania. Aby ustalić źródło zakażenia, Komisja wszczęła procedurę identyfikacji pochodzenia koordynowaną przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w porozumieniu z Europejskim Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz Światową Organizacją Zdrowia. W dniu 5 lipca 2011 r. EFSA opublikował swoje sprawozdanie końcowe. W sprawozdaniu stwierdza się, że porównanie informacji uzyskanych w toku identyfikacji pochodzenia w przypadku ognisk we Francji i w Niemczech prowadzi do wniosku, że najbardziej prawdopodobnym wspólnym ogniwem jest partia nasion kozieradki przywiezionych z Egiptu, chociaż nie można wykluczyć, że do wystąpienia ogniska mogły się przyczynić inne partie. Mając na uwadze potencjalnie poważny wpływ na zdrowie ludzi wynikający z narażenia na niewielką ilość skażonego materiału oraz wobec braku informacji dotyczących źródła i dróg zakażenia, a także ewentualnego zakażenia krzyżowego, wydaje się obecnie właściwe uznanie za podejrzane wszystkich partii zidentyfikowanego eksportera.
(5)
Ponadto bieżąca procedura identyfikacji pochodzenia potwierdza hipotezę mówiącą, że wystąpienie ognisk wywoływanych przez bakterie jest związane z przywozem nasion kozieradki, skażonych w czasie przywozu lub przed przywozem do UE, i jest spowodowane tym przywozem. Skażenie nasion szczepem E. coli O104:H4 wynika z procesu produkcyjnego, w którym możliwe było skażenie odchodami ludzkimi lub zwierzęcymi. Nadal nie ma pewności co do tego, na którym etapie łańcucha żywnościowego to nastąpiło i czy od tego czasu podjęto skuteczne środki zaradcze. W państwach członkowskich należy prowadzić dalsze pobieranie próbek do badań mikrobiologicznych w celu uzupełnienia materiału dowodowego pochodzącego z badań epidemiologicznych, zgodnie z art. 8 dyrektywy 2003/99/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 listopada 2003 r., w sprawie monitorowania chorób odzwierzęcych i odzwierzęcych czynników chorobotwórczych, zmieniającej decyzję Rady 90/424/EWG i uchylającej dyrektywę Rady 92/117/EWG (2).
(6)
Zgodnie z zasadą ostrożności należy tymczasowo zakazać również przywozu wszelkich nasion i ziaren pochodzących z Egiptu, określonych w załączniku, na czas konieczny do przeprowadzenia dalszej oceny ich bezpieczeństwa. Niewątpliwie istnieje potencjalne poważne zagrożenie zdrowia ludzi wynikające z narażenia na niewielką ilość skażonego materiału również ze strony innych nasion i ziaren, a ponadto nie ma precyzyjnych informacji o dokładnym miejscu pochodzenia w Egipcie ani o drogach zakażenia, a także ewentualnego zakażenia krzyżowego.
(7)
Należy zatem przyjąć na szczeblu Unii Europejskiej określone nadzwyczajne środki ostrożności, aby państwa członkowskie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wycofania z obrotu w UE wszystkich partii nasion kozieradki przywiezionych z Egiptu w latach 2009-2011, o których mowa w powiadomieniach z systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach, związanych z procedurą identyfikacji pochodzenia, a także w celu pobrania próbek z tych partii nasion, a następnie zniszczenia ich oraz w celu tymczasowego wstrzymania przywozu z Egiptu wszelkich nasion i ziaren określonych w załączniku do niniejszej decyzji.
(8)
Aby zapewnić właściwym organom Egiptu odpowiedni czas na przedstawienie informacji zwrotnej oraz rozważenie właściwych środków zarządzania ryzykiem, tymczasowe wstrzymanie przywozu powinno obowiązywać co najmniej do dnia 31 października 2011 r.
(9)
Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ WYKONAWCZĄ:
Artykuł 1
Państwa członkowskie podejmują wszelkie działania niezbędne do tego, aby wszystkie partie nasion kozieradki przywiezione z Egiptu w latach 2009-2011, o których mowa w powiadomieniach z systemu wczesnego ostrzegania o niebezpiecznej żywności i paszach, związanych z procedurą identyfikacji pochodzenia, zostały wycofane z obrotu i zniszczone. Zgodnie z art. 8 dyrektywy 2003/99/WE z partii tych należy pobrać próbki.
Artykuł 2
Dopuszczanie do swobodnego obrotu w UE nasion i ziaren z Egiptu, wymienionych w załączniku, jest zabronione do dnia 31 października 2011 r.
Artykuł 3
Środki określone w niniejszej decyzji podlegają regularnej ponownej ocenie na podstawie gwarancji przedstawionych przez Egipt, wyników badań analitycznych oraz dochodzeń prowadzonych przez państwa członkowskie.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 6 lipca 2011 r.