NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 327/2011
ze dne 30. března 2011,
kterým se provádí směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/125/ES, pokud jde o požadavky na ekodesign ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2009/125/ES ze dne 21. října 2009 o stanovení rámce pro určení požadavků na ekodesign výrobků spojených se spotřebou energie (1), a zejména na čl. 15 odst. 1 uvedené směrnice,
po konzultaci s konzultačním fórem o ekodesignu,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle směrnice 2009/125/ES určuje Komise požadavky na ekodesign výrobků spojených se spotřebou energie, které mají významný objem prodeje a obchodu, významný dopad na životní prostředí a významný potenciál ke zlepšení dopadu na životní prostředí bez nepřiměřeně vysokých nákladů.
(2)
Ustanovení čl. 16 odst. 2 směrnice 2009/125/ES stanoví, že Komise ve vhodných případech postupem podle čl. 19 odst. 3, v souladu s kritérii stanovenými v čl. 15 odst. 2 a po konzultaci s konzultačním fórem zavede prováděcí opatření pro výrobky používající systémy elektrického pohonu.
(3)
Ventilátory poháněné elektromotory s příkonem od 125 W do 500 kW jsou důležitou součástí nejrůznějších výrobků na práci s plynem. Požadavky na minimální energetickou účinnost elektromotorů byly stanoveny v nařízení Komise (ES) č. 640/2009 ze dne 22. července 2009, kterým se provádí směrnice Evropského parlamentu a Rady 2005/32/ES, pokud jde o požadavky na ekodesign elektromotorů (2), včetně elektromotorů vybavených pohonem s proměnnými otáčkami. Vztahují se také na elektromotory, které jsou součástí systémů kombinujících elektromotory a ventilátory. Nicméně mnohé ventilátory, kterých se týká toto nařízení, se používají v kombinaci s elektromotory, na které se nařízení (ES) č. 640/2009 nevztahuje.
(4)
Celková spotřeba elektrické energie ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW činí 344 TWh ročně, přičemž do roku 2020 dojde ke zvýšení této hodnoty na 560 TWh, pokud budou pokračovat současné trendy na trzích EU. Potenciál nákladově efektivního zlepšení pomocí konstrukce představuje zhruba 34 TWh ročně v roce 2020, což odpovídá 16 Mt emisí CO2. Ventilátory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW tudíž představují výrobek, pro který by měly být stanoveny požadavky na ekodesign.
(5)
Mnohé ventilátory se zabudovávají do jiných výrobků, aniž by byly uváděny na trh nebo do provozu samostatně ve smyslu článku 5 směrnice 2009/125/ES a směrnice Evropského parlamentu a Rady 2006/42/ES ze dne 17. května 2006 o strojních zařízeních a o změně směrnice 95/16/ES (3). Aby bylo možné dosáhnout většiny nákladově efektivního potenciálu úspory energie a usnadnit prosazování tohoto opatření, měla by se ustanovení tohoto nařízení vztahovat rovněž na ventilátory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW zabudované do jiných výrobků.
(6)
Mnohé ventilátory jsou součástí větracích systémů instalovaných v budovách. Vnitrostátní právní předpisy založené na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2010/31/EU ze dne 19. května 2010 o energetické náročnosti budov (4) mohou pro energetickou účinnost těchto větracích systémů stanovit přísnější požadavky pomocí metod výpočtu a měření stanovených v tomto nařízení s ohledem na účinnost ventilátoru.
(7)
Komise vypracovala přípravnou studii, v níž analyzovala technické, environmentální a hospodářské aspekty ventilátorů. Studie byla zpracována ve spolupráci se zúčastněnými a dotčenými stranami z EU i třetích zemí a její výsledky byly zveřejněny. Další práce a konzultace ukázaly, že by oblast působnosti mohla být dále rozšířena s výhradou výjimek pro konkrétní použití, u nichž by tyto požadavky nebyly vhodné.
(8)
Přípravná studie ukázala, že ventilátory poháněné elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW jsou uváděny na trh EU ve velkém množství, přičemž nejvýznamnějším environmentálním aspektem všech fází jejich životního cyklu je jejich spotřeba energie ve fázi používání.
(9)
Přípravná studie ukazuje, že jediným významným parametrem ekodesignu výrobku uvedeným ve směrnici 2009/125/ES je spotřeba elektrické energie ve fázi používání.
(10)
Zlepšení v oblasti energetické účinnosti ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW by mělo být dosaženo využitím stávajících nechráněných nákladově efektivních technologií, které povedou ke snížení kombinovaných nákladů na koupi a provoz těchto zařízení.
(11)
Požadavky na ekodesign by měly sladit požadavky na energetickou účinnost ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW v EU, čímž by měly přispět k fungování vnitřního trhu a ke zlepšení environmentální výkonnosti těchto ventilátorů.
(12)
Malé ventilátory (nepřímo) poháněné elektromotorem s příkonem v rozmezí 125 W a 3 kW, jež primárně slouží k jiné funkci, nespadají do oblasti působnosti. Například malý ventilátor chladící elektromotor řetězové pily do oblasti působnosti nespadá, i kdyby motor řetězové pily (který pohání i ventilátor) měl příkon vyšší než 125 W.
(13)
Výrobcům by měla být poskytnuta přiměřená lhůta na příslušnou změnu konstrukce výrobků a přizpůsobení výrobních linek. Časový rámec by měl být stanoven tak, aby se zabránilo negativním dopadům na dodávky ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW a aby při zajišťování včasného dosažení cílů tohoto nařízení byly zohledněny i dopady na náklady výrobců, především malých a středních podniků.
(14)
Nejpozději do čtyř let od vstupu tohoto nařízení v platnost proběhne jeho přezkum. Přezkum může být zahájen i dříve, budou-li Komisi předloženy důkazy, které to odůvodní. Přezkum by měl posoudit zejména nastavení požadavků, které nejsou závislé na technologii, potenciál využití pohonů s proměnnými otáčkami a nutnost množství a rozsahu výjimek, jakož i zahrnutí ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem nižším než 125 W do oblasti působnosti.
(15)
Energetická účinnost ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW by měla být stanovena spolehlivými, přesnými a reprodukovatelnými metodami měření, které zohledňují nejmodernější vědecké poznatky, případně i s využitím harmonizovaných norem přijatých evropskými normalizačními orgány uvedenými v příloze I směrnice Evropského parlamentu a Rady 98/34/ES ze dne 22. června 1998 o postupu při poskytování informací v oblasti norem a technických předpisů a předpisů pro služby informační společnosti (5).
(16)
Díky tomuto nařízení by měly technologie, které omezují dopad životního cyklu ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW na životní prostředí, najít širší uplatnění na trhu, což by podle odhadů vedlo do roku 2020 k ročním úsporám elektrické energie ve výši 34 TWh ve srovnání se situací, kdy by nebyla přijata žádná opatření.
(17)
V souladu s článkem 8 směrnice 2009/125/ES by toto nařízení mělo určit použitelné postupy posuzování shody.
(18)
Pro snazší kontrolu shody by měli mít výrobci povinnost poskytovat údaje v technické dokumentaci uvedené v přílohách IV a V směrnice 2009/125/ES.
(19)
V zájmu dalšího omezení dopadů ventilátorů poháněných elektromotory s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW na životní prostředí by výrobci měli poskytovat příslušné informace o demontáži, recyklaci nebo likvidaci ventilátorů na konci doby jejich životnosti.
(20)
Měly by být určeny referenční hodnoty pro aktuálně dostupné typy ventilátorů s vysokou energetickou účinností. To přispěje k zajištění široké dostupnosti údajů a usnadní přístup k nim, zejména pro malé a střední podniky a velmi malé podniky, což dále usnadní integraci nejlepších konstrukčních technologií a vývoj účinnějších výrobků za účelem snižování spotřeby elektrické energie.
(21)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem výboru zřízeného podle čl. 19 odst. 1 směrnice 2009/125/ES,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Toto nařízení stanoví požadavky na ekodesign pro uvádění ventilátorů na trh a do provozu, včetně ventilátorů zabudovaných do jiných výrobků spojených se spotřebou energie, na něž se vztahuje směrnice 2009/125/ES.
2. Toto nařízení se nevztahuje na ventilátory zabudované do:
i)
výrobků s jediným elektromotorem o výkonu 3 kW nebo méně, pokud je ventilátor upevněn na stejné hřídeli, která pohání hlavní zařízení,
ii)
sušiček na prádlo a praček se sušičkou s maximálním příkonem ≤3 kW,
iii)
kuchyňských digestoří s celkovým maximálním příkonem pro ventilátor/ventilátory 280 W.
3. Toto nařízení se nevztahuje na ventilátory, které:
a)
jsou konkrétně určeny k provozování v prostředí s nebezpečím výbuchu ve smyslu směrnice Evropského parlamentu a Rady 94/9/ES (6);
b)
jsou určeny pouze pro nouzové použití, pro krátkodobý provoz s ohledem na požadavky na požární bezpečnost stanovené ve směrnici Rady 89/106/ES (7);
c)
jsou konkrétně určeny k provozování:
i)
a)
v prostředí, kde provozní teploty dopravovaného plynu přesahují 100 °C,
b)
v prostředí, kde provozní teplota okolí elektromotoru pohánějícího ventilátor přesahuje 65 °CC v případě, že je umístěn mimo proudění plynu,
ii)
v prostředí, kde je roční průměrná teplota dopravovaného plynu a/nebo kde provozní teplota okolí elektromotoru v případě, že je umístěn mimo proudění plynu, nižší než - 40 °C,
iii)
s napájecím střídavým napětím 1 000 V nebo napájecím stejnosměrným napětím 1 500 V,
iv)
v toxickém, vysoce korozním nebo hořlavém prostředí nebo v prostředí s abrazivními látkami;
d)
byly uvedeny na trh před 1. lednem 2015 jako náhrada totožných ventilátorů zabudovaných do výrobků, které byly umístěny na trh před 1. lednem 2013;
přičemž na balení, v informacích o výrobku a v technické dokumentaci musí v souvislosti s písmeny a), b) a c) uvedeno, že ventilátor lze používat pouze k účelu, ke kterému byl zkonstruován, a v souvislosti s písmenem d) musí uvést výrobek/výrobky, pro který/které je určen.
Článek 2
Definice
Kromě definic stanovených ve směrnici 2009/125/ES se použijí tyto definice:
1)
„ventilátorem“ se rozumí rotační stroj opatřený lopatkami používaný na udržování trvalého proudění plynu, zpravidla vzduchu, procházejícího skrze něj, jehož práce na jednotku hmotnosti není vyšší než 25 kJ/kg a který:
-
je určen k použití s elektromotorem nebo je vybaven elektromotorem s příkonem v rozmezí od 125 W do 500 kW (≥ 125 W a ≤ 500 kW) na pohon rotoru při jeho optimální energetické účinnosti,
-
je axiální ventilátor, radiální ventilátor, tangenciální ventilátor nebo přetlakový ventilátor,
-
může nebo nemusí být vybaven motorem při uvedení na trh nebo do provozu;
2)
„rotorem“ se rozumí součást ventilátoru, která předává energii proudu plynu a je rovněž nazývána oběžné kolo ventilátoru;
3)
„axiálním ventilátorem“ se rozumí ventilátor, který pohání plyn ve směru podélném s rotační osou jednoho nebo více rotorů vířivým tangenciálním pohybem vytvářeným otáčejícím se rotorem/rotory. Axiální ventilátor může nebo nemusí být vybaven válcovým krytem, vstupními nebo výstupními vodícími lamelami nebo deskou nebo kruhem s otvorem;
4)
„vstupními vodícími lamelami“ se rozumí lamely umístěné před rotorem za účelem navádění proudu plynu směrem k rotoru, které mohou nebo nemusí být nastavitelné;
5)
„výstupními vodícími lamelami“ se rozumí lamely umístěné za rotorem za účelem navádění proudu plynu směrem od rotoru, které mohou nebo nemusí být nastavitelné;
6)
„deskou s otvorem“ se rozumí deska s otvorem, ve které je ventilátor vsazen a která umožňuje připevnění ventilátoru k dalším konstrukcím;
7)
„kruhem s otvorem“ se rozumí kruh s otvorem, ve kterém je ventilátor vsazen a který umožňuje připevnění ventilátoru k dalším konstrukcím;
8)
„radiálním ventilátorem“ se rozumí ventilátor, u kterého plyn vstupuje do rotoru/rotorů v zásadě v axiálním směru a vychází z něho ve směru kolmém k ose otáčení. Rotor může mít jeden nebo dva vstupní otvory a může nebo nemusí být opatřen krytem;
9)
„radiálním ventilátorem s rovnými lopatkami“ se rozumí radiální ventilátor, u kterého je vnější směr lopatek rotoru/rotorů na obvodu radiální vůči ose otáčení;
10)
„radiálním ventilátorem s dopředu zahnutými lopatkami“ se rozumí radiální ventilátor, u kterého je vnější směr lopatek rotoru/rotorů na obvodu natočen dopředu vůči směru otáčení;
11)
„radiálním ventilátorem s dozadu zahnutými lopatkami bez krytu“ se rozumí radiální ventilátor, u kterého je vnější směr lopatek rotoru/rotorů na obvodu natočen dozadu vůči směru otáčení a který nemá kryt;
12)
„krytem“ se rozumí pouzdro kolem rotoru, které vede proud plynu směrem ven skrze rotor a z rotoru;
13)
„radiálním ventilátorem s dozadu zahnutými lopatkami s krytem“ se rozumí radiální ventilátor, u kterého je vnější směr lopatek rotoru na obvodu natočen dozadu vůči směru otáčení a který je opatřen krytem;
14)
„tangenciálním ventilátorem“ se rozumí ventilátor, u kterého je směr proudění plynu skrze rotor v zásadě pravoúhlý vůči jeho ose jak při vstupu, tak při výstupu plynu z rotoru na obvodu;
15)
„přetlakovým ventilátorem“ se rozumí ventilátor, u kterého se směr proudění plynu skrze rotor nachází uprostřed mezi směrem proudění plynu u radiálních a axiálních ventilátorů;
16)
„krátkodobým provozem“ se rozumí chod elektromotoru při konstantní zátěži, který není natolik dlouhý, aby dosáhl rovnovážného tepelného stavu;
17)
„ventilátorem sloužícím k odvětrávání“ se rozumí ventilátor, který se nepoužívá v těchto výrobcích spojených se spotřebou energie:
-
sušičkách na prádlo a pračkách se sušičkou s maximálním příkonem ≤ 3 kW,
-
vnitřních jednotkách domácích klimatizačních výrobků a vnitřních domácích klimatizačních zařízeních s maximálním výkonem klimatizačního zařízení ≤12 kW,
-
výrobcích informačních technologií;
18)
„specifickým poměrem“ se rozumí stagnační tlak měřený na výstupu ventilátoru dělený stagnačním tlakem měřeným na vstupu ventilátoru při optimální energetické účinnosti ventilátoru.
Článek 3
Požadavky na ekodesign
1. Požadavky na ekodesign ventilátorů jsou stanoveny v příloze I.
2. Jednotlivé požadavky na energetickou účinnost ventilátoru stanovené v oddílu 2 přílohy I se uplatní podle následujícího harmonogramu:
a) první fáze: od 1. ledna 2013 musí ventilační ventilátory dosahovat alespoň cílové energetické účinnosti definované v tabulce 1 oddílu 2 přílohy I;
b) druhá fáze: od 1. ledna 2015 musí všechny ventilátory dosahovat alespoň cílové energetické účinnosti definované v tabulce 1 oddílu 2 přílohy I.
3. Požadavky na informace o výrobku vztahující se na ventilátory a na způsob jejich zobrazení jsou stanoveny v oddílu 3 přílohy I. Tyto požadavky se uplatní od 1. ledna 2013.
4. Požadavky na energetickou účinnost ventilátorů podle oddílu 2 přílohy I se nevztahují na ventilátory, které jsou konstruovány pro provoz:
a)
s optimální energetickou účinností při 8 000 a více otáčkách za minutu;
b)
při použití, kdy specifický poměr převyšuje 1,11;
c)
jako rozvodné ventilátory používané pro přenos jiných než plynných látek používaných pro průmyslové zpracování.
5. U víceúčelových ventilátorů s krátkodobým provozem konstruovaných pro větrání za běžných podmínek a pro nouzové použití se s ohledem na požadavky na požární bezpečnost stanovené ve směrnici 89/106/EHS sníží hodnoty platných tříd účinnosti stanovené v oddílu 2 přílohy I o 10 % pro tabulku 1 a o 5 % pro tabulku 2.
6. Shoda s požadavky na ekodesign se měří a počítá podle požadavků stanovených v příloze II.
Článek 4
Posuzování shody
Postupem posuzování shody uvedeným v článku 8 směrnice 2009/125/ES je systém interní kontroly návrhu stanovený v příloze IV uvedené směrnice nebo systém řízení pro posuzování shody stanovený v příloze V uvedené směrnice.
Článek 5
Postup ověřování pro účely dohledu nad trhem
Při provádění kontrol v rámci dohledu nad trhem podle čl. 3 odst. 2 směrnice 2009/125/ES použijí orgány členských států ověřovací postup stanovený v příloze III tohoto nařízení.
Článek 6
Orientační referenční hodnoty
Orientační referenční hodnoty nejvýkonnějších ventilátorů, které jsou dostupné na trhu v době, kdy toto nařízení vstupuje v platnost, jsou uvedeny v příloze IV.
Článek 7
Revize
Nejpozději do čtyř let od vstupu tohoto nařízení v platnost je Komise přezkoumá a předloží výsledek tohoto přezkumu konzultačnímu fóru o ekodesignu. Přezkum posoudí zejména možnost snížení počtu typů ventilátorů s cílem posílit hospodářskou soutěž na základě energetické účinnosti ventilátorů, které mohou plnit srovnatelnou funkci. Přezkum posoudí i to, zda lze omezit rozsah výjimek, včetně povolení používat víceúčelové ventilátory.
Článek 8
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 30. března 2011.
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 327/2011
z dnia 30 marca 2011 r.
w sprawie wykonania dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/125/WE z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającą ogólne zasady ustalania wymogów dotyczących ekoprojektu dla produktów związanych z energią (1), w szczególności jej art. 15 ust. 1,
po konsultacji z Forum Konsultacyjnym ds. Ekoprojektu,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z dyrektywą 2009/125/WE wymogi dotyczące ekoprojektu powinny być określane przez Komisję dla produktów związanych z energią, których wielkość sprzedaży jest znacząca, które mają istotny wpływ na środowisko naturalne i które posiadają znaczący potencjał w zakresie poprawy ich ekologiczności bez pociągania za sobą nadmiernych kosztów.
(2)
Artykuł 16 ust. 2 dyrektywy 2009/125/WE stanowi, że zgodnie z procedurą określoną w art. 19 ust. 3 i z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 15 ust. 2 oraz po konsultacji z Forum Konsultacyjnym Komisja wprowadza odpowiednio środek wykonawczy dla produktów wykorzystywanych w systemach o napędzie elektrycznym.
(3)
Wentylatory napędzane silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW stanowią ważny element różnych produktów przeznaczonych do obróbki gazu. Wymagania dotyczące minimalnej sprawności energetycznej silników elektrycznych, w tym dla silników wyposażonych w układ regulacji prędkości obrotowej, określono w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 640/2009 z 22 lipca 2009 r. w sprawie wykonania dyrektywy 2005/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w odniesieniu do wymogów dotyczących ekoprojektu dla silników elektrycznych (2). Mają one również zastosowanie do silników wchodzących w skład zespołu wentylatora z silnikiem. Wiele wentylatorów objętych zakresem niniejszego rozporządzenia występuje jednak w połączeniu z silnikami, których nie obejmuje rozporządzenie (WE) nr 640/2009.
(4)
Łączna wielkość zużycia energii elektrycznej przez wentylatory napędzane silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW wynosi 344 TWh rocznie, a jeżeli aktualne tendencje na rynku unijnym utrzymają się, to do 2020 r. osiągnie ona poziom 560 TWh. Dzięki odpowiedniej konstrukcji technicznej możliwe jest opłacalne ekonomicznie zmniejszenie wielkości zużycia prognozowanego na rok 2020 o ok. 34 TWh rocznie, co odpowiada redukcji emisji o 16 Mt CO2. Oznacza to, że wentylatory o poborze mocy od 125 W do 500 kW stanowią produkt, w odniesieniu do którego należy określić wymogi w zakresie ekoprojektu.
(5)
Wiele wentylatorów stanowi integralny element konstrukcyjny innych produktów - nie wprowadza się ich jako oddzielnych produktów do obrotu ani do użytkowania w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2009/125/WE i dyrektywy 2006/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie maszyn, zmieniającej dyrektywę 95/16/WE (3). Aby umożliwić wykorzystanie w stopniu maksymalnym potencjału w zakresie opłacalnych ekonomicznie oszczędności energii oraz ułatwić wykonanie środka, wentylatory od 125 W do 500 kW stanowiące element konstrukcji innych produktów należy również włączyć w zakres niniejszego rozporządzenia.
(6)
Wiele wentylatorów stanowi część systemów wentylacji zainstalowanych w budynkach. Przepisy krajowe oparte na dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/31/UE z dnia 19 maja 2010 w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (4) mogą ustanawiać nowe, ściślejsze wymogi w zakresie sprawności energetycznej takich systemów wentylacji, stosując metody obliczeniowe i pomiarowe zdefiniowane w niniejszym rozporządzeniu w odniesieniu do sprawności wentylatorów.
(7)
Komisja wykonała analizę przygotowawczą, w której ramach zbadano techniczne, środowiskowe i ekonomiczne aspekty wentylatorów. Badanie przeprowadzono przy udziale zainteresowanych stron z UE i państw trzecich, a jego wyniki zostały podane do publicznej wiadomości. Dalsze analizy i konsultacje wykazały, że zakres ten można dodatkowo poszerzyć, z zastrzeżeniem wyłączeń dla określonych zastosowań, w przypadku których wymogi te nie byłyby właściwe.
(8)
Jak wykazała analiza przygotowawcza, do obrotu w Unii Europejskiej wprowadzane są w znacznych ilościach wentylatory napędzane silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW, w przypadku których, spośród wszystkich faz cyklu życia, największe znaczenie pod względem oddziaływania na środowisko ma zużycie energii w fazie użytkowania.
(9)
W badaniu przygotowawczym stwierdzono, że zużycie energii elektrycznej podczas użytkowania jest jedynym znaczącym parametrem dotyczącym ekoprojektu związanym z projektem produktu, o którym mowa w dyrektywie 2009/125/WE.
(10)
Poprawę efektywności energetycznej wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW należy osiągnąć poprzez zastosowanie istniejących, niezastrzeżonych i oszczędnych rozwiązań technicznych, co doprowadzi do zmniejszenia łącznych wydatków na zakup i eksploatację urządzeń.
(11)
Wymogi dotyczące ekoprojektu powinny harmonizować wymogi dotyczące sprawności energetycznej wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW w całej Unii, co przyczyni się do funkcjonowania rynku wewnętrznego i podniesienia efektywności środowiskowej tych produktów.
(12)
Małe wentylatory (pośrednio) napędzane silnikiem elektrycznym o mocy od 125 W do 3 kW, którego podstawowa funkcja jest inna, nie są objęte niniejszym rozporządzeniem. Przykładowo niniejsze rozporządzenie nie obejmuje małego wentylatora chłodzącego silnik elektryczny piły łańcuchowej, nawet jeśli moc samego silnika piły łańcuchowej (napędzającego również wentylator) jest większa niż 125 W.
(13)
Producenci powinni mieć wystarczająco dużo czasu na zmodyfikowanie konstrukcji swoich produktów oraz odpowiednie dostosowanie linii produkcyjnych. Harmonogram należy określić tak, aby uniknąć negatywnych skutków dla podaży wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW oraz uwzględnić wpływ na koszty ponoszone przez producentów (w szczególności małe i średnie przedsiębiorstwa), przy jednoczesnym zapewnieniu terminowego osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia.
(14)
Przewiduje się poddanie niniejszego rozporządzenia przeglądowi nie później niż cztery lata po jego wejściu w życie. Jeśli Komisja otrzyma istotne w tym względzie informacje, proces przeglądu może zostać zainicjowany wcześniej. W jego ramach należy w szczególności ocenić możliwość ustanawiania wymogów niezależnych od technologii, potencjał użycia układów regulacji prędkości obrotowej oraz konieczną liczbę i zakres wyłączeń, a także uwzględnienie wentylatorów o poborze mocy ze źródła energii elektrycznej wynoszącym poniżej 125 W.
(15)
Będącą miarą energooszczędności sprawność energetyczną wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW należy określić przy pomocy niezawodnych, dokładnych i powtarzalnych metod pomiarowych, uwzględniających powszechnie uznane najnowocześniejsze metody, w tym, o ile to możliwe, zharmonizowane normy przyjęte przez europejskie organy normalizacyjne wymienione w załączniku I do dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (5).
(16)
Niniejsze rozporządzenie powinno spowodować wzrost penetracji rynku przez technologie służące ograniczeniu wpływu cyklu życia wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW na środowisko, co pozwali uzyskać do 2020 r. oszczędności energii elektrycznej o szacowanej wielkości 34 TWh, w porównaniu ze scenariuszem zakładającym niepodejmowanie żadnych działań.
(17)
Zgodnie z art. 8 dyrektywy 2009/125/WE w niniejszym rozporządzeniu należy określić stosowne procedury oceny zgodności.
(18)
Aby ułatwić przeprowadzanie kontroli zgodności, producenci powinni mieć obowiązek przedstawiania informacji w dokumentacji technicznej określonej w załącznikach IV i V do dyrektywy 2009/125/WE.
(19)
W celu dalszego ograniczenia oddziaływania wentylatorów napędzanych silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW na środowisko producenci powinni dostarczyć stosowne informacje dotyczące demontażu, recyklingu lub usuwania takich wentylatorów po zakończeniu ich eksploatacji.
(20)
Należy określić parametry wzorcowe dla obecnie dostępnych typów wentylatorów o wysokiej sprawności energetycznej. Przyczyni się to do zapewnienia powszechnego i łatwego dostępu do informacji, szczególnie dla MŚP i bardzo małych przedsiębiorstw, co dodatkowo ułatwi wykorzystanie technologii o najlepszym projekcie oraz opracowywanie bardziej energooszczędnych produktów przyczyniających się do zmniejszenia zużycia energii.
(21)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią komitetu powołanego na podstawie art. 19 ust. 1 dyrektywy 2009/125/WE,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot i zakres zastosowania
1. Niniejsze rozporządzenie określa wymogi dotyczące ekoprojektu w zakresie wprowadzania do obrotu lub użytkowania wentylatorów, łącznie z wentylatorami stanowiącymi element innych produktów związanych z energią, objętych dyrektywą 2009/125/WE.
2. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do wentylatorów stanowiących element:
(i)
produktu z pojedynczym silnikiem elektrycznym o mocy 3 kW lub mniejszej, jeśli wentylator jest zamontowany na tym samym wałku, który zapewnia napęd na potrzeby podstawowej funkcji;
(ii)
pralek i pralko-suszarek o maksymalnej mocy pobieranej ze źródła energii elektrycznej ≤ 3 kW;
(iii)
wyciągów kuchennych o całkowitej maksymalnej mocy pobieranej ze źródła energii elektrycznej przypisywanej wentylatorowi(-om) 280 W.
3. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do wentylatorów, które są:
a)
przeznaczone specjalnie do stosowania w przestrzeniach zagrożonych wybuchem zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie 94/9/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (6);
b)
przeznaczone wyłącznie do zastosowań awaryjnych, do pracy krótkotrwałej, z zastrzeżeniem wymagań bezpieczeństwa pożarowego określonych w dyrektywie Rady 89/106/WE (7);
c)
przeznaczone specjalnie do pracy:
(i)
(a)
w warunkach temperatury roboczej przetłaczanego gazu powyżej 100 °C;
(b)
w warunkach roboczej temperatury otoczenia silnika napędowego znajdującego się poza strumieniem gazu powyżej 65 °C;
(ii)
przy średniorocznej temperaturze przetłaczanego gazu lub roboczej temperaturze otoczenia silnika napędowego znajdującego się poza strumieniem gazu poniżej - 40 °C;
(iii)
przy napięciu zasilania 1 000 V dla zasilania przemiennoprądowego lub 1 500 V dla zasilania stałoprądowego;
(iv)
w warunkach narażenia na czynniki toksyczne, silnie żrące lub łatwopalne lub w warunkach narażenia na substancje ścierne;
d)
wprowadzone do obrotu przed dniem 1 stycznia 2015 r. jako zamienniki takich samych wentylatorów stanowiących elementy produktów wprowadzonych do obrotu przed dniem 1 stycznia 2013 r.;
z tym wyjątkiem, że opakowanie, informacja o produkcie i dokumentacja techniczna muszą jasno wskazywać w odniesieniu do lit. a), b) i c), że wentylatora można używać jedynie do tych celów, do których został zaprojektowany, oraz w odniesieniu do lit. d), produkt(-y), dla którego(-ych) wentylator jest przeznaczony.
Artykuł 2
Definicje
W uzupełnieniu definicji wymienionych w dyrektywie 2009/125/WE stosuje się następujące definicje:
1)
„wentylator” oznacza maszynę posiadającą wprawiane w ruch obrotowy łopatki, której przeznaczeniem jest podtrzymywanie stałego przepływu przetłaczanego gazu, zwykle powietrza, której praca na jednostkę masy nie przekracza 25 kJ/kg, i która:
-
przeznaczona jest do stosowania z silnikiem elektrycznym o poborze mocy od 125 W do 500 kW (≥ 125 W i ≤ 500 kW), stanowiącym źródło napędu wirnika w punkcie optimum sprawności energetycznej, lub w silnik taki jest wyposażona,
-
jest wentylatorem osiowym, promieniowym, poprzecznym, lub o przepływie mieszanym,
-
w chwili wprowadzenia do obrotu lub użytkowania może być wyposażona w silnik elektryczny,
2)
„wirnik” oznacza element wentylatora, który przekazuje energię strumieniowi gazu;
3)
„wentylator osiowy” oznacza wentylator, w którym przepływ gazu odbywa się w kierunku równoległym do osi obrotu wirnika lub wirników, które obracając się, wprawiają je w ruch wirowy po obwodzie. Wentylator osiowy może posiadać cylindryczną obudowę, kierownicę łopatkową na wlocie lub wylocie, płytę mocującą lub pierścień mocujący;
4)
„kierownica łopatkowa na wlocie” oznacza zespół łopatek umieszczonych przed wirnikiem, których przeznaczeniem jest skierowanie strumienia gazu na wirnik i które mogą być regulowane;
5)
„kierownica łopatkowa na wylocie” oznacza zespół łopatek umieszczonych za wirnikiem, których przeznaczeniem jest kierowanie strumienia gazu z wirnika i które mogą być regulowane;
6)
„płyta mocująca” oznacza płytę z otworem, w którym umieszczony jest wentylator, umożliwiającą zamocowanie wentylatora do innych konstrukcji;
7)
„pierścień mocujący” oznacza pierścień z otworem, w którym umieszczony jest wentylator, umożliwiający zamocowanie wentylatora do innych konstrukcji;
8)
„wentylator promieniowy” oznacza wentylator, w którego przypadku wlot gazu do wirnika następuje w kierunku zasadniczo równoległym do osi, zaś wylot - w kierunku prostopadłym do osi. Wirnik może posiadać jeden lub dwa wloty oraz obudowę;
9)
„wentylator promieniowy o łopatkach promienistych” oznacza wentylator promieniowy, w którym kierunek łopatek wirnika na zewnątrz na obwodzie biegnie promieniście względem osi obrotu;
10)
„wentylator promieniowy o łopatkach wygiętych do przodu” oznacza wentylator promieniowy, w którym kierunek łopatek wirnika na zewnątrz na obwodzie jest nachylony do przodu względem kierunku obrotu;
11)
„wentylator promieniowy o łopatkach wygiętych do tyłu bez obudowy” oznacza wentylator promieniowy, w którym kierunek łopatek wirnika na zewnątrz na obwodzie jest nachylony do tyłu względem kierunku obrotu, i który nie posiada obudowy;
12)
„obudowa” oznacza osłonę wirnika, która kieruje strumień gazu wpływający, przepływający i wyrzucany z wirnika;
13)
„wentylator promieniowy o łopatkach wygiętych do tyłu w obudowie” oznacza wentylator promieniowy z wirnikiem, w którym kierunek łopatek na obwodzie jest nachylony do tyłu względem kierunku obrotu, i który posiada obudowę;
14)
„wentylator poprzeczny” oznacza wentylator, w którym kierunek przepływu gazu przez wirnik jest zasadniczo prostopadły do osi wirnika oraz strumień powietrza wpływa do wirnika i zostaje z niego wyrzucony na jego obwodzie;
15)
„wentylator o przepływie mieszanym” oznacza wentylator, w którego przypadku kierunek przepływu gazu przez wirnik jest pośredni w stosunku do kierunku przepływu gazu w wentylatorach typu promieniowego i osiowego;
16)
„praca krótkotrwała” oznacza pracę silnika elektrycznego przy stałym obciążeniu, na tyle krótką, by nie została osiągnięta równowaga temperatur;
17)
„wentylator przeznaczony do systemów wentylacji” oznacza wentylator, który nie jest stosowany w następujących produktach związanych z energią:
-
pralki i pralko-suszarki o maksymalnej mocy pobieranej ze źródła energii elektrycznej 3 kW,
-
umieszczane wewnątrz budynków urządzenia wchodzące w skład systemów klimatyzacyjnych do użytku domowego oraz umieszczane wewnątrz budynków klimatyzatory domowe o maksymalnej mocy klimatyzacji ≤ 12 kW,
-
produkty technologii informatycznej;
18)
„współczynnik charakterystyczny” oznacza stosunek ciśnienia spiętrzenia zmierzonego na wylocie z wentylatora do ciśnienia spiętrzenia na wlocie do wentylatora w punkcie optimum sprawności energetycznej wentylatora.
Artykuł 3
Wymogi dotyczące ekoprojektu
1. Wymogi dotyczące ekoprojektu dla wentylatorów określono w załączniku I.
2. Każdy określony w załączniku I sekcja 2 wymóg dotyczący sprawności energetycznej wentylatorów ma zastosowanie zgodnie z następującym harmonogramem:
a) etap pierwszy: od dnia 1 stycznia 2013 r. wentylatory przeznaczone do systemów wentylacji nie mogą mieć docelowej sprawności energetycznej o wartości niższej niż określona w załączniku I sekcja 2 tabela 1;
b) etap drugi: od dnia 1 stycznia 2015 r. żadne wentylatory nie mogą mieć docelowej sprawności energetycznej o wartości niższej niż określona w załączniku I sekcja 2 tabela 2.
3. Wymogi dotyczące informacji o produkcie w odniesieniu do wentylatorów oraz sposobie umieszczenia takich informacji określono w załączniku I, sekcja 3. Wymogi te stosuje się od dnia 1 stycznia 2013 r.
4. Określone w załączniku I sekcja 2 wymogi dotyczące sprawności energetycznej wentylatorów nie mają zastosowania do wentylatorów przeznaczonych do pracy:
a)
o optimum sprawności energetycznej przy 8 tys. obr./min lub więcej;
b)
w zastosowaniach, w których przypadku „współczynnik charakterystyczny” wynosi ponad 1,11;
c)
jako wentylatory odpylające używane do transportu substancji niegazowych w określonych zastosowaniach związanych z procesami przemysłowymi;
5. W przypadku wentylatorów podwójnego zastosowania, przeznaczonych zarówno do wentylacji w normalnych warunkach, jak i do zastosowań awaryjnych, do pracy krótkotrwałej, z zastrzeżeniem wymagań bezpieczeństwa pożarowego określonych w dyrektywie 89/106/WE, wartości odpowiednich współczynników sprawności określone w sekcji 2 załącznika I ogranicza się o 10 % dla tabeli 1 i o 5 % dla tabeli 2.
6. Ocenę zgodności z wymogami dotyczącymi ekoprojektu należy przeprowadzić na podstawie wymogów określonych w załączniku II, wykonując stosowne pomiary i obliczenia.
Artykuł 4
Ocena zgodności
Procedurę oceny zgodności, o której mowa w art. 8 dyrektywy 2009/125/WE, stanowi wewnętrzna kontrola projektu określona w załączniku IV do tej dyrektywy lub system zarządzania służący ocenie zgodności określony w załączniku V do tej dyrektywy.
Artykuł 5
Procedura weryfikacji do celów nadzoru rynku
Podczas przeprowadzania kontroli w ramach nadzoru rynku, o których mowa w art. 3 ust. 2 dyrektywy 2009/125/WE, organy państw członkowskich stosują procedurę weryfikacji określoną w załączniku III do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 6
Parametry wzorcowe
Parametry wzorcowe dla wentylatorów o najlepszej charakterystyce sprawnościowej dostępnych na rynku w chwili wejścia niniejszego rozporządzenia w życie, określono w załączniku IV.
Artykuł 7
Zmiany
Przed upływem czterech lat od wejścia w życie niniejszego rozporządzenia Komisja dokonuje jego przeglądu i przedstawia wyniki tego przeglądu Forum Konsultacyjnemu ds. Ekoprojektu. W ramach przeglądu ocenia się w szczególności wykonalność ograniczenia liczby typów wentylatorów w celu wzmocnienia konkurencji pod względem sprawności energetycznej wentylatorów mogących pełnić porównywalne funkcje. Ocenia się także, czy można ograniczyć zakres wyłączeń, w tym zwolnień dotyczących wentylatorów podwójnego zastosowania.
Artykuł 8
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 30 marca 2011 r.