NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 994/2010
ze dne 20. října 2010
o opatřeních na zajištění bezpečnosti dodávek zemního plynu a o zrušení směrnice Rady 2004/67/ES
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 194 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Zemní plyn (dále jen „plyn“) je velmi významnou součástí dodávek energie v Evropské unii, představuje jednu čtvrtinu dodávek primární energie a využívá se především pro výrobu elektřiny, vytápění, jako surovina pro průmysl a jako palivo v dopravě.
(2)
Spotřeba plynu v Evropě v průběhu posledních desíti let rychle rostla. Se snížením domácí těžby vzrostl ještě rychleji dovoz plynu, čímž vznikla vyšší závislost na dovozu a potřeba zabývat se otázkami zajištění bezpečnosti jeho dodávek. Některé členské státy se navíc vzhledem k nedostatečnému propojení infrastruktury se zbytkem Unie ocitly v izolované oblasti („plynové ostrovy“).
(3)
Vzhledem k významu plynu ve skladbě zdrojů energie v Unii si toto nařízení klade za úkol ukázat odběratelům plynu, že byla učiněna veškerá nezbytná opatření s cílem zajistit kontinuitu dodávek, především v případě náročných klimatických podmínek, a dojde-li k narušení jeho dodávek. Těchto cílů by mělo být dosaženo prostřednictvím nejhospodárnějších opatření, aby nebyla narušena relativní konkurenceschopnost tohoto paliva ve srovnání s ostatními palivy.
(4)
Směrnice Rady 2004/67/ES (3) poprvé stanovila na úrovni Společenství právní rámec pro zajištění bezpečnosti dodávek plynu, který měl zároveň přispět k řádnému fungování vnitřního trhu s plynem v případě narušení dodávek. Zřídila Koordinační skupinu pro otázky plynu, která se ukázala být užitečnou platformou pro výměnu informací a při vymezení společných opatření mezi členskými státy, Komisí, plynárenským odvětvím a spotřebiteli. Síť zpravodajů pro energetickou bezpečnost, kterou v prosinci 2006 schválila Evropská rada, zlepšila možnosti shromažďování informací a zavedla včasné varování při možném ohrožení bezpečnosti dodávek energie. Nové právní předpisy v oblasti vnitřního trhu s energií přijaté Evropským parlamentem a Radou v červenci 2009 představují významný krok k dotvoření vnitřního trhu s energií a jejich jednoznačným cílem je zlepšit bezpečnost dodávek energie v Unii.
(5)
Podle stávajících opatření v oblasti bezpečnosti dodávek plynu, která byla přijata na úrovni Unie, však mají členské státy při volbě opatření i nadále velkou volnost. Je-li ohrožena bezpečnost dodávek pro jeden členský stát, existuje jasné riziko, že jednostranná opatření uvedeného státu mohou ohrozit řádné fungování vnitřního trhu s plynem a dodávky plynu odběratelům. Nedávné zkušenosti ukazují, nakolik je toto riziko reálné. Aby mohl vnitřní trh s plynem fungovat i v případě nedostatečných dodávek, je nezbytné zajistit solidaritu a koordinaci v reakci na krize v oblasti dodávek, a to jak z hlediska prevence, tak reakce na konkrétní narušení dodávek.
(6)
Do některých oblastí Unie je dodáván málo výhřevný plyn. Z důvodu jeho vlastností nelze tento plyn využívat v zařízeních, která jsou určena pro vysoce výhřevný plyn. Je však možné využívat vysoce výhřevný plyn v zařízeních určených pro plyn málo výhřevný, pokud byl na něj přeměněn, například přidáním dusíku. Specifičnost málo výhřevného plynu by měla být vzata v úvahu na celostátní a regionální úrovni a měla by být zohledněna v posouzení rizik a v plánech preventivních opatření a plánech pro stav nouze na těchto úrovních.
(7)
K větší bezpečnosti dodávek na úrovni Unie jako celku i v jednotlivých členských státech je nezbytná diverzifikace tras pro přepravu plynu a zdrojů dodávek pro Unii. V budoucnu bude zabezpečení dodávek záviset na vývoji palivové skladby, na rozvoji těžby v Unii a ve třetích zemích, které zásobují plynem Unii, na investicích do skladovacích zařízení a na diverzifikaci tras pro přepravu plynu a zdrojů dodávek v Unii i mimo ni, včetně zařízení na zkapalněný zemní plyn (dále jen „LNG“). V této souvislosti je třeba věnovat zvláštní pozornost prioritním krokům v oblasti infrastruktury, jak jsou vymezeny ve sdělení Komise ze dne13. listopadu 2008 nazvaném „Druhý strategický přezkum energetické politiky - Akční plán EU pro zajištění bezpečnosti dodávek energie a jejich solidární využití“, například jižnímu plynovému koridoru (Nabucco a plynovod propojující Turecko, Řecko a Itálii), diverzifikovaným a přiměřeným dodávkám LNG do Evropy, účinnému propojení v Pobaltí, Středomořskému energetickému okruhu a přiměřenému severojižnímu propojení plynovodů ve střední a jihovýchodní Evropě.
(8)
Aby se snížil dopad případných krizí vyvolaných narušením dodávek plynu, měly by členské státy usnadnit diverzifikaci energetických zdrojů, dodavatelských tras a zdrojů dodávek plynu.
(9)
Velké narušení dodávek plynu do Unie může ovlivnit všechny členské státy, Unii jako celek a smluvní strany Smlouvy o Energetickém společenství (4), podepsané v Aténách dne 25. října 2005. Může také vážně poškodit hospodářství celé Unie. Narušení dodávek plynu může mít rovněž vážné sociální dopady, zejména pak na zranitelné skupiny zákazníků.
(10)
Někteří zákazníci, včetně domácností a zákazníků poskytujících klíčové sociální služby, jako jsou činnosti ve zdravotnictví, v oblasti péče o dítě, v oblasti vzdělávání a další sociální a pečovatelské služby, jakož i, které jsou nezbytné pro fungování členského státu, jsou obzvlášť zranitelní a mohou potřebovat ochranu. Široká definice těchto chráněných zákazníků by neměla být v rozporu s mechanismy evropské solidarity.
(11)
Zpráva o provádění evropské bezpečnostní strategie schválená Evropskou radou v prosinci 2008, upozorňuje na rostoucí závislost na energii z dovozu jako na značné dodatečné riziko pro bezpečnost dodávek energie v Unii a vyzdvihuje energetickou bezpečnost jako jeden z nových úkolů v oblasti bezpečnostní politiky. Vnitřní trh s plynem je klíčovým prvkem ke zvýšení bezpečnosti dodávek energie do Unie a ke snížení vystavení členských států škodlivým účinkům narušení dodávek.
(12)
V zájmu dobře fungujícího vnitřního trhu s plynem má zásadní význam, aby opatření k zabezpečení dodávek zemního plynu nepřiměřeně nenarušovala hospodářskou soutěž nebo účinné fungování vnitřního trhu s plynem.
(13)
Výpadek jediné největší plynárenské infrastruktury, takzvaná zásada N-1, je reálným scénářem. Členské státy by měly při analýze bezpečnosti dodávek plynu každého členského státu vycházet právě z výpadku takové infrastruktury, který by měl být srovnávacím kritériem schopnosti těchto států nalézt za daný výpadek náhradu.
(14)
Dostačující a diverzifikovaná plynárenská infrastruktura v členském státě i v rámci Unie, zejména včetně nové plynárenské infrastruktury propojující stávající izolované systémy, které tvoří izolované oblasti („plynové ostrovy“), se sousedními členskými státy, má zásadní význam při řešení situací, kdy dojde k narušení dodávek. Společná minimální kritéria pro zabezpečení dodávek plynu by měla při zohlednění vnitrostátních nebo regionálních specifických podmínek zajistit stejné podmínky při zabezpečování dodávek plynu pro všechny a vytvořit významné pobídky pro budování nezbytné infrastruktury a zlepšení úrovně připravenosti pro případ krize. Na zajištění dodávek energie se mohou významně podílet opatření na straně poptávky, například přechod na jiná paliva, pokud je možné tato opatření uplatnit rychle a značně snížit poptávku v reakci na narušení dodávek. Mělo by se více propagovat účinné využívání energie, především v případech, kdy je třeba přijmout opatření na straně poptávky. Mělo by se řádně zohlednit, jaký dopad budou mít navrhovaná opatření na straně nabídky a poptávky na životní prostředí, a měla by být co nejvíce upřednostňována opatření, jejichž dopad na životní prostředí bude nejnižší, přičemž se současně zohlední problematika zabezpečení dodávek plynu.
(15)
Měly by se silně podporovat investice do nové plynárenské infrastruktury, ovšem k jejich uskutečnění by se mělo přistoupit až na základě náležitého posouzení jejich dopadu na životní prostředí v souladu s příslušnými právními akty Unie. Tato nová infrastruktura by měla zlepšit zabezpečení dodávek plynu a zároveň zajistit řádné fungování vnitřního trhu s plynem. Investice by měly být v zásadě prováděny podniky a zakládat se na hospodářských pobídkách. Mělo by se řádně zohlednit, že je třeba usnadnit integraci plynu z obnovitelných zdrojů do infrastruktury plynárenské sítě. Do investic do infrastruktury, které jsou přeshraniční povahy, by měly být v oblastech své působnosti úzce zapojeny Agentura pro spolupráci energetických regulačních orgánů (dále jen „agentura“), zřízená nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 713/2009 (5), a Evropská síť provozovatelů plynárenských přepravních soustav (dále jen „síť ENTSO pro zemní plyn“), zřízená nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 715/2009 ze dne 13. července 2009 o podmínkách přístupu k plynárenským přepravním soustavám (6), aby se tak lépe zohlednily přeshraniční důsledky. Je nutno připomenout, že v souladu s nařízením (ES) č. 713/2009 může agentura vydávat ve své působnosti stanoviska či doporučení o přeshraničních otázkách. Agentura a síť ENTSO pro zemní plyn hrají společně s dalšími tržními subjekty významnou úlohu při vypracovávání a provádění desetiletého plánu rozvoje sítě pro celou Unii, který obsahuje mimo jiné výhled přiměřenosti dodávek v Evropě, a s ohledem na přeshraniční propojení by měl mimo jiné vycházet z přiměřených potřeb jednotlivých uživatelů sítě.
(16)
Příslušné orgány nebo členské státy by měly zajistit, aby došlo k testování trhu s plynem, jelikož se jedná o jeden z nezbytných kroků v rámci procesu dosahování souladu se standardem pro infrastrukturu.
(17)
Při plnění úkolů, jež stanoví toto nařízení, by měly příslušné orgány dle potřeby úzce spolupracovat s ostatními důležitými vnitrostátními orgány, především s národními regulačními orgány, aniž jsou dotčeny jejich pravomoci v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2009/73/ES ze dne 13. července 2009 o společných pravidlech pro vnitřní trh se zemním plynem (7).
(18)
V případě, že je třeba vytvořit nová přeshraniční propojení či rozšířit stávající propojení, měla by být v rané fázi zahájena úzká spolupráce mezi dotčenými členskými státy, příslušnými orgány a národními regulačními orgány v případě, že nejsou příslušnými orgány.
(19)
Za účelem podpory členských států při financování investic do těžby, infrastruktury a opatření týkajících se energetické účinnosti na regionální a místní úrovni mohou být k dispozici různé finanční prostředky Unie, zejména pak úvěry a záruky z Evropské investiční banky nebo financování z regionálních fondů, strukturálních fondů nebo Fondu soudržnosti. Evropská banka, jakož i nástroje vnější pomoci Společenství, například evropský nástroj sousedství a partnerství, nástroj předvstupní pomoci nebo finanční nástroj pro rozvojovou spolupráci, mohou taktéž financovat opatření ve třetích zemích s cílem zlepšit zabezpečení dodávek energie.
(20)
Toto nařízení by mělo umožnit plynárenským podnikům a odběratelům spoléhat se v případě narušení dodávek co nejdéle na tržní mechanismy. Mělo by rovněž stanovit nouzové mechanismy, které se použijí, pokud již trhy samy nedokáží přiměřeně reagovat na narušení dodávek plynu. Za účelem zmírňování účinků narušení dodávek by tržní nástroje měly být upřednostňovány i ve stavu nouze.
(21)
Po vstupu nových právních předpisů pro vnitřní trh s energií, přijatých v červenci 2009 v platnost, se na plynárenství budou vztahovat nová ustanovení, díky nimž budou mít členské státy, národní regulační orgány, provozovatelé přepravních soustav a agentura jasně vymezené úkoly a povinnosti a zároveň se zlepší transparentnost trhu v zájmu jeho účinného fungování, zajištění bezpečnosti dodávek a ochrany zákazníků.
(22)
Dotvořením vnitřního trhu s plynem a účinnou hospodářskou soutěží na tomto trhu zajistí Unie nejvyšší úroveň bezpečnosti dodávek do všech členských států, pokud bude trh moci plně fungovat v případě narušení dodávek, které se dotkne části Unie, ať už je příčina narušení jakákoli. Za tímto účelem je zapotřebí komplexního a účinného společného přístupu k bezpečnosti dodávek, především transparentnosti, solidarity a nediskriminujících politik, které jsou slučitelné s fungováním vnitřního trhu, aby se zabránilo jeho narušení a nedošlo k oslabení reakcí trhu na narušení dodávek.
(23)
Zajištění bezpečnosti dodávek plynu je v jejich oblastech činnosti a působnosti společným úkolem plynárenských podniků, členských států, především prostřednictvím jejich příslušných orgánů, a Komise. Tam, kde je to vhodné, by měly národní regulační orgány, pokud nejsou příslušnými orgány, rovněž napomáhat při zajišťování bezpečnosti dodávek plynu ve svých oblastech činnosti a působnosti v souladu se směrnicí 2009/73/ES. Odběratelé zemního plynu, kteří jej využívají k výrobě elektřiny nebo k průmyslovým účelům, mohou navíc hrát významnou úlohu také při zajišťování bezpečnosti dodávek plynu tím, že jsou schopni reagovat na krizi opatřeními na straně poptávky, například přerušitelnými smlouvami a přechodem na jiné palivo, která mají přímý dopad na rovnováhu nabídky a poptávky.
(24)
V zájmu zachování účinného fungování vnitřního trhu s plynem, zejména v případě narušení dodávek a v krizových situacích, má proto zcela klíčový význam, aby se přesně vymezily úkoly a povinnosti všech plynárenských podniků a příslušných orgánů. Úkoly a povinnosti by měly být stanoveny tak, aby se zajistilo, že je dodržován tříúrovňový přístup, který zahrnuje nejprve příslušné plynárenské podniky a průmysl, potom členské státy na vnitrostátní a regionální úrovni, a konečně Unii. V případě krizové situace v oblasti dodávek by měly mít tržní subjekty dostatečnou příležitost reagovat na situaci prostřednictvím tržních opatření. Pokud by reakce tržních subjektů nebyly dostatečné, měly by členské státy a jejich příslušné orgány přijmout opatření s cílem odstranit nebo zmírnit dopady dané krize v oblasti dodávek plynu. Pouze pokud by tato opatření nebyla dostatečná, měla by být přijata opatření na regionální úrovni nebo na úrovni Unie zaměřená na odstranění nebo zmírnění dopadů uvedené krize. Pokud to bude možné, měla by být upřednostňována regionální řešení.
(25)
V duchu solidarity bude za účelem uplatňování tohoto nařízení zavedena široká regionální spolupráce zahrnující orgány veřejné správy a plynárenské podniky, jejímž cílem bude optimalizovat přínosy, jež s sebou přináší koordinace opatření přijatých za účelem zmírnění známých rizik, a uplatňovat opatření, která budou pro zúčastněné strany co nejhospodárnější.
(26)
Stanoveny by měly být i dostatečně harmonizované standardy bezpečnosti dodávek, jež by se vztahovaly přinejmenším na situaci, která nastala v lednu 2009, a zohledňovaly rozdíly mezi členskými státy, přičemž by se přihlíželo k povinnostem veřejné služby a opatřením na ochranu zákazníků, jak jsou uvedeny v článku 3 směrnice 2009/73/ES. Aby poskytovaly nezbytnou právní jistotu, měly by být tyto standardy bezpečnosti dodávek plynu stabilní a jednoznačně vymezené, aniž by pro plynárenské podniky, včetně nových subjektů a malých podniků, nebo pro konečné odběratele představovaly neodůvodněnou a nepřiměřenou zátěž. Tyto standardy by měly také zaručit rovný přístup plynárenských podniků v Unii k zákazníkům z různých členských států. Opatření, která jsou nezbytná k zajištění toho, aby byl splněn standard pro dodávky, mohou zahrnovat doplňkové skladovací kapacity a objemy, skladování v potrubí, smlouvy o dodávkách, přerušitelné smlouvy a veškerá další opatření s podobným účinkem a také nezbytná technická opatření k zabezpečení dodávek plynu.
(27)
V zájmu účinného fungování trhu s plynem je nezbytné, aby plynárenské podniky uskutečnily včas nezbytné investice do domácí těžby a infrastruktur, jakými jsou například propojení, a to zejména ta, která poskytují přístup k plynárenské síti Unie, zařízení umožňující fyzické obousměrné toky plynu potrubím, zásobníky a zařízení na znovuzplynování LNG, a měly při těchto investicích na paměti možná narušení dodávek, například situaci z ledna 2009. Při prognóze budoucích finančních potřeb plynárenské infrastruktury ve vztahu k nástrojům Unie by měla Komise podle potřeby upřednostňovat projekty infrastruktury, které prohlubují integraci vnitřního trhu s plynem a zabezpečení jeho dodávek.
(28)
Provozovatelům přepravních soustav by nemělo být bráněno, aby zvážili případy, kdy by investice do vytvoření fyzických kapacit pro přepravu plynu v obou směrech (dále jen „obousměrná kapacita“) v rámci přeshraničních propojení se třetími zeměmi mohlo napomoci větší bezpečnosti dodávek, především v případě třetích zemí, které zajišťují tranzit plynu mezi dvěma členskými státy.
(29)
Je důležité, aby byly zachovány dodávky plynu, zejména pokud jde o zákazníky z domácností, jakož i o omezený počet dalších zákazníků, zejména zákazníků poskytujících klíčové sociální služby, které mohou dotyčné členské státy definovat, pokud jim dále není možné zajistit dodávky tržním způsobem. Je nezbytně nutné, aby byla vymezena opatření, která se přijmou během krize, a to ještě před tím, než jakákoli krize nastane a aby byly dodržovány bezpečnostní požadavky, včetně případů, kdy jsou chránění zákazníci připojeni ke stejné distribuční síti jako ostatní odběratelé. Je-li kapacita přístupu k infrastruktuře z technických důvodů omezená, mohou tato opatření zahrnovat uplatnění poměrného snížení původně rezervovaných kapacit.
(30)
Příslušné orgány by se obecně měly řídit svým plánem pro stav nouze. V řádně zdůvodněných mimořádných případech však mohou přijímat opatření, která se od těchto plánů odchylují.
(31)
Pro splnění povinností týkajících se zabezpečení dodávek si lze vybírat z mnoha nástrojů. Tyto nástroje by měly být podle potřeby využívány v celostátním a regionálním kontextu a v kontextu Unie, aby se dosáhlo konzistentního a hospodárného výsledku.
(32)
Bezpečnostními aspekty dodávek z hlediska dlouhodobého plánování investic do dostatečných přeshraničních kapacit a jiných infrastruktur zajišťujících dlouhodobou schopnost soustavy zaručit bezpečnost dodávek a uspokojovat přiměřenou poptávku se zabývá směrnice 2009/73/ES. Ke splnění standardů bezpečnosti dodávek může být zapotřebí přechodné období, aby bylo možné uskutečnit nezbytné investice. Základním nástrojem pro určení požadovaných investic potřebných na úrovni Unie je desetiletý plán rozvoje sítě pro celou Unii, který vypracovala síť ENTSO pro zemní plyn pod dohledem agentury, mimo jiné za účelem splnění požadavků na infrastrukturu stanovených v tomto nařízení.
(33)
Síť ENTSO pro zemní plyn a agentura by se ve své oblasti působnosti měly jako členové Koordinační skupiny pro otázky plynu plně zapojit do procesu spolupráce a konzultací na úrovni Unie.
(34)
Koordinační skupina pro otázky plynu je hlavním orgánem, který Komise konzultuje v souvislosti s vypracováváním plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze. Připomíná se, že síť ENTSO pro zemní plyn a agentura jsou členy Koordinační skupiny pro otázky plynu a budou v této souvislosti konzultovány.
(35)
Aby se zajistila co nejvyšší připravenost na narušení dodávek, měly by příslušné orgány po konzultaci s plynárenskými podniky vypracovat plány pro stav nouze. Tyto plány by měly být ve vzájemném souladu na národní, regionální nebo na úrovni Unie. Jejich obsah by měl vycházet z osvědčených postupů ve stávajících plánech a jasně by měl vymezit úlohy a povinnosti všech dotčených plynárenských podniků a příslušných orgánů. Je-li to možné a nutné, měly by být na regionální úrovni vypracovány společné plány pro stav nouze.
(36)
Za účelem prohloubení solidarity mezi členskými státy, dojde-li k vyhlášení stavu nouze pro Unii, a zejména s cílem podpořit členské státy, jež jsou vystaveny méně příznivým zeměpisným či geologickým podmínkám, by členské státy měly vytvořit opatření k uplatnění této solidarity. Plynárenské podniky by měly přijmout opatření, jako jsou obchodní dohody, které mohou zahrnovat zvýšený vývoz plynu nebo zvýšený odběr ze zásobníků. Je důležité podpořit uzavírání ujednání mezi plynárenskými podniky. Opatření obsažená v plánu pro stav nouze by měla zahrnovat mechanismy, které v případě potřeby zajistí spravedlivé kompenzace pro plynárenské podniky. Solidární opatření mohou být zvlášť vhodná mezi členskými státy, jimž Komise doporučuje vypracovat společné plány preventivních opatření nebo plány pro stav nouze na regionální úrovni.
(37)
V souvislosti s tímto nařízením má Komise významnou úlohu v případě stavu nouze, a to jak na úrovni Unie, tak na regionální úrovni.
(38)
Solidarita na evropské úrovni by případně měla mít rovněž podobu pomoci při civilní ochraně poskytované Unií a jejími členskými státy. Tuto pomoc by měl usnadnit a koordinovat mechanismus civilní ochrany Společenství vytvořený rozhodnutím Rady 2007/779/ES, Euratom (8).
(39)
Tímto nařízením nejsou dotčena svrchovaná práva členských států týkající se jejich vlastních přírodních zdrojů.
(40)
Směrnice Rady 2008/114/ES ze dne 8. prosince 2008 o určování a označování evropských kritických infrastruktur a o posouzení potřeby zvýšit jejich ochranu (9) stanoví postup, který má za cíl zlepšit v Unii ochranu označených evropských kritických struktur, včetně některých plynárenských infrastruktur. Směrnice 2008/114/ES společně se stávajícím nařízením přispívají k tvorbě komplexního přístupu k energetické bezpečnosti Unie.
(41)
Plány pro stav nouze je třeba pravidelně aktualizovat a zveřejňovat. Měly by být předmětem vzájemného hodnocení a zkoušek.
(42)
Koordinační skupina pro otázky plynu by měla být Komisi poradcem pro usnadňování koordinace opatření v oblasti zabezpečení dodávek pro případ stavu nouze v Unii. Rovněž by měla sledovat přiměřenost a vhodnost opatření přijatých podle tohoto nařízení.
(43)
Tímto nařízením by měly být plynárenské podniky a příslušné orgány členských států zmocněny k tomu, aby zajistily účinné a co nejdelší fungování vnitřního trhu s plynem při narušení dodávek, a to ještě před tím, než příslušné orgány přijmou opatření na řešení situace, v níž již trh není schopen zajistit požadované dodávky plynu. Tato výjimečná opatření by měla být plně v souladu s právem Unie a měla by být oznámena Komisi.
(44)
Vzhledem k tomu, že pro bezpečnost dodávek plynu v Unii jsou klíčové dodávky plynu ze třetích zemí, by měla Komise své kroky ve vztahu ke třetím zemím koordinovat, a společně se zeměmi těžby a tranzitními zeměmi by se měla podílet na ujednáních pro řešení krizových situací a zajistit stabilní tok plynu do Unie. Komise by měla být oprávněna, po konzultaci se zúčastněnými třetími zeměmi, využít monitorovací pracovní skupinu pro sledování toků plynu do Unie v krizových situacích, a při vzniku krize z důvodu obtíží ve třetí zemi se ujmout zprostředkování a usnadnění jednání.
(45)
Je důležité, aby podmínky dodávání plynu ze třetích zemí nevedly k narušení hospodářské soutěže a byly v souladu s pravidly vnitřního trhu.
(46)
Pokud existují důvěryhodné informace o situaci vně Unie, která ohrožuje zabezpečení dodávek jednomu nebo více členským státům, a mohla by spustit mechanismus včasného varování mezi Unií a třetí zemí, měla by Komise neprodleně informovat Koordinační skupinu pro otázky plynu, a Unie by měla přijmout vhodná opatření s cílem zmírnit následky této situace.
(47)
V únoru 2009 dospěla Rada ve složení pro energetiku k závěru, že transparentnost a spolehlivost by se měla zlepšit smysluplnou výměnou informací mezi Komisí a členskými státy o vztazích se třetími zeměmi v oblasti energetiky, včetně dlouhodobých ujednání o dodávkách, při zachování důvěrnosti obchodně citlivých informací.
(48)
Pravidla stanovená ve Smlouvě o Evropské unii a Smlouvě o fungování Evropské unie, především pravidla hospodářské soutěže, se uplatňují na služby obecného hospodářského zájmu, pokud to nebrání poskytování těchto služeb, přičemž členské státy si zachovávají rozsáhlou možnost volného uvážení při stanovování, zadávání a organizování povinností veřejné služby.
(49)
Vzhledem k tomu, že cíle tohoto nařízení, totiž zabezpečení dodávek plynu v Unii, nelze uspokojivě dosáhnout na úrovni členských států, a proto jich lze z důvodu rozsahu a účinků tohoto nařízení lépe dosáhnout na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(50)
Směrnice 2004/67/ES by měla být zrušena,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět
Cílem ustanovení tohoto nařízení je zajistit bezpečnost dodávek zemního plynu (dále jen „plyn“) zajištěním řádného a nepřetržitého fungování vnitřního trhu s plynem, připuštěním mimořádných opatření v situacích, v nichž trh nemůže zajistit požadované dodávky plynu, a jasným stanovením a rozdělením odpovědnosti mezi plynárenské podniky, členské státy a Unii, pokud jde o preventivní opatření a reakci na konkrétní narušení dodávek. Toto nařízení zavádí také transparentní mechanismy v duchu solidarity, které umožňují koordinovat přípravu a reakci na stav nouze na úrovni členského státu, regionu a Unie.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se použijí definice obsažené ve směrnici 2009/73/ES, nařízení (ES) č. 713/2009 a nařízení (ES) č. 715/2009.
Kromě toho se použijí tyto definice:
1.
„chráněnými zákazníky“ se rozumějí všichni zákazníci z domácností, kteří jsou připojeni k distribuční síti; pokud tak dotyčný členský stát rozhodne, mohou jimi být i:
a)
malé a střední podniky, jsou-li připojeny k některé plynárenské distribuční soustavě, a klíčové sociální služby, jsou-li připojeny k plynárenské distribuční soustavě či přepravní soustavě, za předpokladu, že všichni tito dodateční zákazníci nepředstavují více než 20 % konečného využívání plynu;
b)
zařízení dálkového topení, pokud poskytují teplo domácnostem a zákazníkům uvedeným v písmenu a), nemohou přejít na jiné palivo a jsou připojena k plynárenské distribuční soustavě či přepravní soustavě.
Co nejdříve a nejpozději 3. prosince 2011 oznámí členské státy Komisi, zda hodlají zahrnout do definice chráněných zákazníků také zákazníky uvedené v písmenu a), písmenu b) nebo v obou písmenech;
2.
„příslušným orgánem“ se rozumí ústřední orgán státní správy nebo národní regulační orgán, kterému členský stát uloží odpovědnost za zajištění toho, aby byla prováděna opatření stanovená v tomto nařízení. Tím není dotčena možnost členských států umožnit příslušnému orgánu, aby některými úkoly stanovenými v tomto nařízení pověřil jiné subjekty. Takové úkoly musí být prováděny za dohledu příslušného orgánu a být upřesněny v plánech uvedených v článku 4.
Článek 3
Odpovědnost za bezpečnost dodávek plynu
1. Odpovědnost za bezpečnost dodávek plynu nesou ve svých oblastech činnosti a působnosti společně plynárenské podniky, členský státy, především prostřednictvím svých příslušných orgánů a Komise. Tato společná odpovědnost vyžaduje velkou míru vzájemné spolupráce.
2. Každý členský stát určí co nejdříve a nejpozději 3. prosince 2011 příslušný orgán, který zajišťuje provádění opatření stanovených tímto nařízením. Ve vhodných případech provádějí opatření, která má podle tohoto nařízení provádět příslušný orgán, až do jeho úředního určení vnitrostátní subjekty, jež za bezpečnost dodávek plynu odpovídají v současnosti. Tato opatření zahrnují vypracování posouzení rizik uvedeného v článku 9, vypracování plánů preventivních opatření na základě tohoto posouzení, vypracování plánu pro stav nouze a pravidelné sledování bezpečnosti dodávek plynu na vnitrostátní úrovni. Příslušné orgány navzájem spolupracují, aby se zabránilo narušení dodávek a omezily se případné škody způsobené takovým narušením. Nic nebrání členským státům přijímat prováděcí právní předpisy nezbytné pro splnění požadavků stanovených tímto nařízením.
3. Každý členský stát oznámí Komisi název příslušného orgánu neprodleně poté, co jej určí, a tam, kde je to vhodné, názvy vnitrostátních subjektů, jež odpovídají za bezpečnost dodávek plynu a dočasně zastávají funkci příslušného orgánu v souladu s odstavcem 2. Každý členský stát tato určení zveřejní.
4. Při provádění opatření stanovených tímto nařízením vymezí příslušný orgán úlohy a povinnosti jednotlivých účastníků tak, aby se zajistilo, že bude dodržován tříúrovňový přístup, který zahrnuje nejprve příslušné plynárenské podniky a průmysl, potom členské státy na celostátní a regionální úrovni a konečně Unii.
5. Tam, kde je to vhodné, koordinuje Komise v souladu s tímto nařízením opatření příslušných orgánů na regionální úrovni a na úrovni Unie, mimo jiné prostřednictvím Koordinační skupiny pro otázky plynu uvedené v článku 12 nebo skupiny pro krizové řízení podle čl. 11 odst. 4, a to zejména v případě stavu nouze na úrovni Unie či na regionální úrovni, jak jej definuje čl. 11 odst. 1.
6. Opatření na zabezpečení dodávek plynu obsažená v plánech preventivních opatření a plánech pro stav nouze musí být jasně vymezena, transparentní, přiměřená, nediskriminující a ověřitelná, nesmějí nepřiměřeně narušovat hospodářskou soutěž a účinné fungování vnitřního trhu s plynem a nesmějí ohrozit bezpečnost dodávek plynu jiným členským státům či Unii jako celku.
Článek 4
Vypracování plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze
1. Aniž je dotčen odstavec 3, vypracuje příslušný orgán každého členského státu po konzultaci s plynárenskými podniky, příslušnými organizacemi zastupujícími zájmy domácností a průmyslových odběratelů plynu a národním regulačním orgánem, není-li příslušným orgánem, na celostátní úrovni:
a)
plán preventivních opatření obsahující opatření, která jsou nezbytná k odstranění nebo ke zmírnění zjištěných rizik, v souladu s posouzením rizik vypracovaným na základě článku 9; a
b)
plán pro stav nouze obsahující opatření, která se mají přijmout ke zmírnění dopadu narušení dodávek plynu nebo k jeho odstranění v souladu s článkem 10.
2. Příslušné orgány si před přijetím plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze na vnitrostátní úrovni do3. června 2012 vymění své návrhy těchto plánů a povedou konzultace jak mezi sebou na odpovídající regionální úrovni, tak s Komisí, aby byl vyloučen nesoulad jimi navrhovaných plánů a opatření s plány preventivních opatření a s plány pro stav nouze ostatních členských států a aby byla dodržena ustanovení tohoto nařízení a dalších právních předpisů Unie. Tyto konzultace probíhají zejména mezi sousedícími členskými státy, obzvláště pak mezi izolovanými systémy tvořícími izolované oblasti („plynové ostrovy“) a jejich sousedními členskými státy, a mohou zahrnovat například členské státy uvedené na orientačním seznamu uvedeném v příloze IV.
3. Na základě konzultací uvedených v odstavci 2 a případných doporučení Komise mohou dotčené příslušné orgány rozhodnout o vypracování společných plánů preventivních opatření na regionální úrovni (dále jen „společné plány preventivních opatření“) a společných plánů pro stav nouze na regionální úrovni (dále jen „společné plány pro stav nouze“), které by doplňovaly plány vypracované na úrovni celostátní. V případě společných plánů dotčené příslušné orgány tam, kde je to vhodné, usilují o uzavření dohod s cílem naplňovat tuto regionální spolupráci. V případě potřeby tyto dohody formálně schválí členské státy.
4. Při vypracovávání a provádění plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze na celostátní nebo regionální úrovni příslušný orgán řádně zohlední nepřetržitý bezpečný provoz plynárenské soustavy a v uvedených plánech zohlední a uvede technická omezení, jimž provoz sítě podléhá, včetně technických a bezpečnostních důvodů, které mohou vést ke snížení toku v případě stavu nouze.
5. Plány preventivních opatření a plány pro stav nouze a případné společné plány musí být schváleny a zveřejněny do 3. prosince 2012. Tyto plány musí být neprodleně oznámeny Komisi. Komise o nich informuje Koordinační skupinu pro otázky plynu. Příslušné orgány zajistí pravidelné sledování provádění těchto plánů.
6. Do tří měsíců poté, co příslušné orgány oznámí plány uvedené v odstavci 5:
a)
Komise tyto plány vyhodnotí v souladu s písmenem b). Za tímto účelem Komise konzultuje Koordinační skupinu pro otázky plynu a řádně přihlédne k jejímu stanovisku. Komise podá o svém hodnocení plánů zprávu Koordinační skupině pro otázky plynu a
b)
v případě, že na základě těchto konzultací Komise
i)
shledá, že plán preventivních opatření nebo plán pro stav nouze neomezuje účinně rizika zjištěná v posouzení rizik, může dotčenému příslušnému orgánu nebo dotčeným příslušným orgánům doporučit, aby tento plán změnily,
ii)
shledá, že určitý plán preventivních opatření nebo plán pro stav nouze není v souladu s rizikovým scénářem nebo plánem jiného příslušného orgánu nebo že je v rozporu s tímto nařízením, či jiným právním předpisem Unie, požádá o jeho změnu,
iii)
shledá, že plán preventivních opatření ohrožuje zabezpečení dodávek plynu jinému členskému státu nebo celé Unii, přijme rozhodnutí požadující po příslušném orgánu, aby daný plán přehodnotil, přičemž může k jeho změně podat konkrétní doporučení. Komise své rozhodnutí podrobně zdůvodní.
7. Dotčený příslušný orgán změní svůj plán preventivních opatření nebo plán pro stav nouze do čtyř měsíců od oznámení žádosti Komise uvedené v odst. 6 písm. b) bodě ii) a buď oznámí Komisi pozměněný plán, nebojí sdělí důvody, proč s žádostí nesouhlasí. V případě neshody může Komise svou žádost do dvou měsíců od obdržení oznámení od příslušného orgánu vzít zpět nebo svolat schůzku s dotčenými příslušnými orgány, a pokud to považuje za nutné, i s Koordinační skupinou pro otázky plynu, aby s nimi záležitost projednala. Komise předloží podrobné odůvodnění své žádosti o změnu daného plánu. Příslušný orgán k postoji Komise náležitě přihlédne. V případě, že se konečné rozhodnutí příslušného orgánu od postoje Komise liší, tento orgán do dvou měsíců od obdržení postoje Komise předloží a zveřejní důvody svého rozhodnutí spolu se svým rozhodnutím a postojem Komise. Je-li daný plán změněn a je-li to na místě, příslušný orgán neprodleně zveřejní jeho pozměněné znění.
8. Dotčený příslušný orgán buď změní svůj plán preventivních opatření do tří měsíců od oznámení rozhodnutí Komise uvedeného v odst. 6 písm. b) bodě iii) a oznámí Komisi pozměněný plán, nebo jí sdělí důvody, proč s jejím rozhodnutím nesouhlasí. V případě neshody může Komise do dvou měsíců od obdržení odpovědi příslušného orgánu rozhodnout, že svou žádost změní nebo vezme zpět. Pokud Komise svou žádost potvrdí, musí dotčený příslušný orgán tento plán změnit do dvou měsíců od oznámení rozhodnutí Komise, přihlédnout přitom co nejvíce k doporučením Komise uvedeným v odst. 6 písm. b) bodě iii) a oznámit jej Komisi.
Komise při vypracovávání svého stanoviska k pozměněnému plánu, které musí být předloženo do dvou měsíců od oznámení od příslušného orgánu, informuje Koordinační skupinu pro otázky plynu a k jejím doporučením náležitě přihlíží. Dotčený příslušný orgán co nejvíce přihlíží ke stanovisku Komise a do dvou měsíců od obdržení tohoto stanoviska schválí a zveřejní výsledný pozměněný plán.
9. Důvěrnost obchodně citlivých informací musí být zachována.
Článek 5
Obsah národních a společných plánů preventivních opatření
1. Národní plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření musí obsahovat:
a)
výsledky posouzení rizik stanoveného v článku 9;
b)
opatření, objemy a kapacity nutné z hlediska splnění standardů pro infrastrukturu a standardů pro dodávky a jejich harmonogram, jak je uvedeno v článcích 6 a 8, případně včetně míry, do jaké mohou opatření na straně poptávky dostatečně a včas kompenzovat narušení dodávek plynu uvedené v čl. 6 odst. 2, určení jediné největší plynárenské infrastruktury společného zájmu v případě, kdy se uplatní čl. 6 odst. 3, a standard pro zvýšené dodávky plynu podle čl. 8 odst. 2;
c)
povinnosti uložené plynárenským podnikům a dalším příslušným subjektům, včetně povinností týkajících se bezpečného provozu plynárenských soustav;
d)
ostatní preventivní opatření, jako například opatření týkající se nutnosti lepšího propojení sousedících členských států a, je-li to vhodné, možnost diverzifikace tras přepravy plynu a zdrojů dodávek, k řešení zjištěných rizik s cílem zachovat dodávky plynu všem odběratelům v nejvyšší možné míře;
e)
tam, kde je to na místě, mechanismy spolupráce s jinými členskými státy zaměřené na vypracování a provádění společných plánů preventivních opatření a společných plánů pro stav nouze, jak je uvedeno v čl. 4 odst. 3;
f)
informace o stávajících a budoucích propojeních, včetně propojení, která umožňují přístup do plynárenské soustavy Unie, o přeshraničních tocích plynu, o přeshraničním přístupu ke skladovacím zařízením a o fyzické kapacitě pro přepravu plynu oběma směry (dále jen „obousměrná kapacita“), zejména v případě stavu nouze;
g)
informace o veškerých příslušných povinnostech veřejné služby, které se týkají zabezpečení dodávek plynu.
2. Celostátní plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření, zejména opatření ke splnění standardu pro infrastrukturu stanoveného v článku 6, musí zohledňovat desetiletý plán rozvoje sítě pro celou Unii vypracovaný sítí ENTSO pro zemní plyn podle čl. 8 odst. 10 nařízení (ES) č. 715/2009.
3. Plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření musí být založeny především na tržních opatřeních a zohledňovat hospodářský dopad, účinnost a účelnost opatření, vliv na fungování vnitřního trhu s energií a dopad na životní prostředí a na odběratele a nesmějí představovat nepřiměřenou zátěž pro plynárenské podniky ani mít nepříznivý dopad na fungování vnitřního trhu s plynem.
4. Pokud okolnosti nevyžadují častější aktualizace, musí být vnitrostátní plány preventivních opatření a společné plány preventivních opatření aktualizovány každé dva roky a musí odrážet aktualizované posouzení rizik,. Před schválením aktualizovaného plánu probíhají konzultace mezi příslušnými orgány podle čl. 4 odst. 2.
Článek 6
Standard pro infrastrukturu
1. Členské státy, nebo pokud tak členský stát stanoví, příslušný orgán zajistí přijetí nezbytných opatření, aby v případě narušení jediné největší plynárenské infrastruktury měla zbývající infrastruktura stanovená na základě vzorce N-1 uvedeného v bodě 2 přílohy I, do 3. prosince 2014 kapacitu dodávat nezbytný objem plynu pro uspokojení celkové poptávky po plynu v oblasti výpočtu v den výjimečně vysoké poptávky po plynu, ke které dochází statisticky jednou za dvacet let, aniž je dotčen odstavec 2 tohoto článku. Tím nejsou dotčeny povinnosti provozovatelů plynárenské soustavy učinit tam, kde je to vhodné a nutné, odpovídající investice, ani povinnosti provozovatelů přepravní soustavy stanovené ve směrnici 2009/73/ES a v nařízení (ES) č. 715/2009.
2. Povinnost zajistit, aby měla zbývající infrastruktura kapacitu uspokojit celkovou poptávku po plynu, jak je uvedeno v odstavci 1, se též považuje za splněnou, pokud příslušný orgán v plánu preventivních opatření prokáže, že narušení dodávek lze dostatečně a včas nahradit vhodnými tržními opatřeními na straně poptávky. Za tímto účelem se použije vzorec uvedený v bodě 4 přílohy I.
3. Na základě posouzení rizik uvedeného v článku 9 mohou dotčené příslušné orgány, je-li to vhodné, rozhodnout, že povinnost uvedená v odstavci 1 tohoto článku musí být splněna na regionální úrovni, a nikoli na úrovni členského státu. V tomto případě se vypracují společné plány preventivních opatření podle čl. 4 odst. 3. Použije se bod 5 přílohy I.
4. Každý příslušný orgán po konzultaci s příslušnými plynárenskými podniky neprodleně vyrozumí Komisi o každém případě nedodržení povinností uvedených v odstavci 1 a informuje ji o důvodech tohoto nedodržení.
5. Provozovatelé přepravní soustavy co nejdříve a nejpozději 3. prosince 2013 umožní permanentní obousměrnou kapacitu ve všech přeshraničních propojeních mezi členskými státy, kromě případů, kdy:
a)
se jedná o připojení k těžebním zařízením, zařízením na zkapalněný zemní plyn (LNG) či distribučním soustavám nebo
b)
byla udělena výjimka podle článku 7.
Do 3. prosince 2013 přizpůsobí provozovatelé přepravních soustav fungování jejich částí nebo soustav jako celku, aby byl v místě přeshraničních propojení možný fyzický tok plynu oběma směry.
6. Pokud v místě určitého přeshraničního propojení již existuje obousměrná kapacita nebo se právě buduje, je povinnost uvedená v prvním pododstavci odstavce 5 považována v místě tohoto propojení za splněnou, ledaže jeden nebo více členských států požadují z důvodu zabezpečení dodávek plynu rozšíření kapacity. Pokud je vznesen požadavek na rozšíření kapacity, použije se postup stanovený v článku 7.
7. Členské státy, nebo pokud tak členský stát stanoví, příslušný orgán zajistí, že jako první krok je vždy transparentním, podrobným a nediskriminačním způsobem prozkoumán trh, aby se zjistilo, zda trh vyžaduje investice do infrastruktury, které jsou nutné ke splnění povinností stanovených v odstavcích 1 a 5.
8. Národní regulační orgány zohlední účelně vynaložené náklady na splnění povinností stanovených v odstavci 1 a náklady na umožnění permanentní obousměrné kapacity tím, že poskytnou přiměřené pobídky při stanovování nebo schvalování sazeb nebo metodik v souladu s čl. 41 odst. 8 směrnice 2009/73/ES a článkem 13 nařízení (ES) č. 715/2009. Pokud trh nevyžaduje investice k umožnění obousměrné kapacity nebo vzniknou-li touto investicí náklady ve více než jednom členském státě anebo v jednom členském státě tak, že prospěch z nich má jeden nebo několik dalších členských států, rozhodnou o rozložení nákladů společně národní regulační orgány všech dotčených členských států, a to před přijetím jakéhokoli rozhodnutí o dané investici. Při rozhodování o rozložení nákladů se přihlíží zejména k tomu, jakým způsobem se investice do infrastruktury podílejí na větší bezpečnosti dodávek plynu do příslušných členských států. Použije se čl. 8 odst. 1 nařízení (ES) č. 713/2009.
9. Příslušný orgán zajistí, aby jakákoli nová přepravní infrastruktura přispívala k zajištění bezpečnosti dodávek plynu na základě rozvoje důkladně propojené sítě, případně včetně dostatečného počtu hraničních vstupních a výstupních bodů, a to v závislosti na požadavcích trhu a zjištěných rizicích. Příslušný orgán podle potřeby v posouzení rizik uvede, kde se vyskytují problematická místa a zda jsou vstupní kapacity a infrastruktury jednotlivých členských států, zejména přepravní soustavy, schopny přizpůsobit průtok plynu v daném státě scénáři narušení jediné největší plynárenské infrastruktury, z kterého se vycházelo při posuzování rizik.
10. Lucembursko, Slovinsko a Švédsko nejsou výjimečně povinny splnit povinnosti uvedené v odstavci 1 tohoto článku při zajištění dodávky plynu chráněným zákazníkům podle článku 8, ale usilují o jejich splnění. Tato výjimka platí, pokud:
a)
v případě Lucemburska má tento členský stát alespoň dvě propojení s jinými členskými státy, alespoň dva různé zdroje dodávek plynu a žádné zařízení na skladování plynu ani zařízení na LNG na svém území;
b)
v případě Slovinska má tento členský stát alespoň dvě propojení s jinými členskými státy, alespoň dva různé zdroje dodávek plynu a žádné zařízení na skladování plynu ani zařízení na LNG na svém území;
c)
v případě Švédska tento členský stát nepřepravuje na svém území plyn do jiného členského státu a jeho vlastní roční hrubá spotřeba plynu nedosahuje 2 milionů tun ropného ekvivalentu a představuje méně než 5 % celkové primární spotřeby energie.
Tyto tři členské státy zajistí transparentním, podrobným a nediskriminačním způsobem pravidelné hodnocení trhu z hlediska investic do infrastruktury a výsledky tohoto hodnocení zveřejní.
Členské státy uvedené v prvním pododstavci informují Komisi o veškerých změnách podmínek uvedených ve zmíněném pododstavci. Výjimka stanovená v prvním pododstavci pozbývá platnosti, jestliže alespoň jedna z těchto podmínek již není splněna.
Každý z členských států uvedených v prvním pododstavci předá Komisi do 3. prosince 2018 zprávu, v níž bude popsána situace z hlediska příslušných podmínek uvedených ve zmíněném pododstavci a možnosti splnění povinností stanovených v odstavci 1, a to s přihlédnutím k hospodářským důsledkům splnění standardu pro infrastrukturu, výsledkům hodnocení trhu a vývoje trhu s plynem a projektům plynárenské infrastruktury v daném regionu. Na základě této zprávy, a pokud jsou i nadále splněny příslušné podmínky uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce, může Komise rozhodnout, že výjimka stanovená v prvním pododstavci může platit po dobu dalších čtyř let. V případě kladného rozhodnutí se postup stanovený v tomto pododstavci opakuje každé čtyři roky.
Článek 7
Postup pro umožnění obousměrné kapacity či pro žádost o udělení výjimky
1. Pro každé přeshraniční propojení mezi členskými státy kromě členských států, na něž se vztahuje výjimka podle čl. 6 odst. 5 písm. a), a kromě případů, kdy obousměrná kapacita již existuje nebo se právě buduje a kdy ani jeden členský stát nepožádal z důvodu bezpečnosti dodávek plynu o rozšíření kapacity, musí provozovatelé přepravních soustav po konzultaci se všemi dalšími dotčenými provozovateli přepravních soustav do 3. března 2012 předložit svým členským státům,nebo pokud tak členské státy stanoví, jejich příslušným orgánům nebo regulačním orgánům (v tomto článku společně jen „dotčené orgány“):
a)
návrh na vybudování obousměrné kapacity co do zpětného toku plynu (dále jen „kapacita zpětného toku“) nebo
b)
žádost o udělení výjimky z povinnosti umožnit obousměrnou kapacitu.
2. Návrh na vybudování kapacity zpětného toku nebo žádost o udělení výjimky podle odstavce 1 se musí zakládat na hodnocení požadavků trhu, prognózách ohledně poptávky a nabídky, technické proveditelnosti, nákladech na vybudování kapacity zpětného toku, včetně následného zvýšení kapacity přepravní soustavy, a na přínosu pro zajištění bezpečnosti dodávky plynu, přičemž. tam, kde je to vhodné, přihlížejí k tomu nakolik může kapacita zpětného toku spolu s dalšími možnými opatřeními přispět ke splnění standardu pro infrastrukturu stanoveného v článku 6 členskými státy, které mají prospěch z kapacity zpětného toku.
3. Dotčený orgán, kterému je předložen návrh nebo žádost o udělení výjimky, neprodleně vyrozumí dotčené orgány jiných členských států, které by podle posouzení rizik mohly mít prospěch z kapacity zpětného toku, a Komisi o daném návrhu nebo žádosti. Uvedený orgán poskytne dotčeným orgánům a Komisi možnost vydat do čtyř měsíců od tohoto vyrozumění stanovisko.
4. Na základě kritérií uvedených v odstavci 2 a posouzení rizik provedené v souladu s článkem 9, dotčený orgán do dvou měsíců od konce období uvedeného v odstavci 3 tohoto článku co nejvíce přihlédne ke stanoviskům obdrženým podle odstavce 3 tohoto článku a k hlediskům, které nejsou čistě ekonomické povahy, jako je zajištění bezpečnosti dodávek plynu a přispění k vnitřnímu trhu s plynem, a:
a)
udělí výjimku, pokud by kapacita zpětného toku nevedla k podstatně větší bezpečnosti dodávek plynu v žádném členském státě či regionu nebo pokud by byly investiční náklady podstatně vyšší než předpokládaný prospěch pro bezpečnost dodávek plynu, nebo
b)
přijme návrh na vybudování kapacity zpětného toku, nebo
c)
požádá provozovatele přepravní soustavy, aby svůj návrh přepracoval.
Dotčený orgán oznámí své rozhodnutí Komisi co nejdříve spolu s veškerými příslušnými informacemi o důvodech tohoto rozhodnutí, včetně stanovisek obdržených podle odstavce 3 tohoto článku. Dotčené orgány se vynasnaží zajistit, aby si rozhodnutí, která se týkají stejných propojení nebo propojených plynovodů a která na sobě vzájemně závisejí, vzájemně neodporovala.
5. Komise může do dvou měsíců od obdržení tohoto oznámení a v případě rozporu mezi rozhodnutím dotčeného orgánu a stanovisky jiných dotčených orgánů, kterých se to týká, požádat dotčený orgán o změnu rozhodnutí. Pokud si Komise vyžádá doplňující informace, může být tato lhůta prodloužena o jeden měsíc. Veškeré návrhy Komise, které požadují změnu rozhodnutí dotčeného orgánu, se musí zakládat na prvcích a kritériích uvedených v odstavci 2 a odst. 4 prvním pododstavci písm. a) a přihlížet k důvodům, z nichž vychází rozhodnutí dotčeného orgánu. Dotčený orgán žádosti vyhoví tím, že ve lhůtě čtyř týdnů své rozhodnutí změní. Pokud se Komise v uvedené dvouměsíční lhůtě nevyjádří, má se za to, že vůči rozhodnutí dotyčného orgánu nemá námitky.
6. Vyplývá-li z výsledků posouzení rizik provedené podle článku 9, že je nutná další kapacita zpětného toku, opakuje se na žádost provozovatele přepravní soustavy, dotčeného orgánu nebo Komise postup stanovený v odstavcích 1 až 5 tohoto článku.
7. Komise a dotčený orgán vždy zachovávají důvěrnost obchodně citlivých informací.
Článek 8
Standard pro dodávky
1. Příslušný orgán uloží plynárenským podnikům, které určí, povinnost přijmout opatření pro zajištění dodávek plynu chráněným zákazníkům členského státu v těchto případech:
a)
při mimořádných teplotních hodnotách v průběhu sedmidenního období poptávkových špiček, ke kterým dochází statisticky jednou za dvacet let;
b)
v období výjimečně vysoké poptávky po plynu v délce nejméně 30 dní, ke kterým dochází statisticky jednou za dvacet let, a
c)
v období v délce nejméně 30 dní v případě narušení jediné největší plynárenské infrastruktury za průměrných zimních podmínek.
Příslušný orgán určí plynárenské podniky uvedené v prvním pododstavci do 3. června 2012.
2. Standard pro zvýšené dodávky plynu nad 30 dní pro období uvedená v odst. 1 písm. b) a c) nebo jakékoli další povinnosti stanovené z důvodu zabezpečení dodávek plynu vycházejí z posouzení rizik uvedeného v článku 9, jsou předmětem plánu preventivních opatření a:
a)
musí být v souladu s čl. 3 odst. 6;
b)
nesmějí vést k nepřiměřenému narušení hospodářské soutěže ani poškozovat fungování vnitřního trhu s plynem;
c)
nesmějí mít nepříznivý vliv na schopnost kteréhokoli členského státu zásobovat v případě stavu nouze na vnitrostátní úrovni, na úrovni Unie nebo na regionální úrovni anebo své chráněné zákazníky podle tohoto článku a
d)
musí splňovat kritéria stanovená v čl. 11 odst. 5 v případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni.
Příslušný orgán v plánu preventivních opatření a plánu pro stav nouze v duchu solidarity stanoví, jak by bylo možné v případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni dočasně snížit zvýšený standard pro dodávky plynu nebo omezit další povinnosti uložené plynárenským podnikům.
3. Po obdobích, která příslušný orgán stanoví v souladu s odstavci 1 a 2, nebo za nepříznivějších podmínek, než jaké jsou uvedeny v odstavci 1, se příslušný orgán a plynárenské podniky vynasnaží v co nejvyšší míře zachovat dodávky plynu, zejména chráněným zákazníkům.
4. Povinnosti uložené plynárenským podnikům ke splnění standardu pro dodávky podle tohoto článku nesmějí být diskriminující ani představovat pro tyto podniky neúměrnou zátěž.
5. Plynárenské podniky mohou případně tyto povinnosti splnit na regionální úrovni nebo na úrovni Unie. Příslušný orgán nepožaduje splnění standardů uvedených v tomto článku pouze na základě infrastruktury umístěné v jeho územní působnosti.
6. Příslušný orgán zajistí, aby podmínky pro dodávky chráněným zákazníkům byly stanoveny, aniž by bylo dotčeno řádné fungování vnitřního trhu s plynem a za cenu zohledňující tržní hodnotu těchto dodávek.
Článek 9
Posouzení rizik
1. Každý příslušný orgán do 3. prosince 2011 plně posoudí na základě následujících společných prvků rizika ovlivňující bezpečnost dodávek plynu ve svém členském státě:
a)
uplatněním standardů uvedených v článcích 6 a 8, které ukazují výpočet vzorce N-1, použité předpoklady, včetně předpokladů pro výpočet vzorce N-1 na regionální úrovni, a údaje nutné pro tento výpočet;
b)
zvážením všech významných vnitrostátních a regionálních okolností, zejména velikosti trhu, konfigurace soustavy, skutečných toků plynu, včetně odtoku plynu z daného členského státu, kapacity fyzického toku plynu oběma směry, včetně možné budoucí nutnosti zvýšení kapacity přepravní soustavy, přítomnosti těžby a skladování a úlohy plynu ve skladbě zdrojů energie, zejména s ohledem na dálkové vytápění a výrobu elektřiny a na fungování průmyslových odvětví, a hledisek bezpečnosti dodávek a kvality plynu;
c)
simulací různých scénářů výjimečně vysoké poptávky po plynu a narušení dodávek, jako například poruchy hlavních přepravních infrastruktur, zásobníků nebo terminálů LNG a narušení dodávek od dodavatelů ze třetích zemí, s přihlédnutím k jejich výskytu v minulosti a pravděpodobnosti, ročnímu období, četnosti a době trvání jejich výskytu, případným geopolitickým rizikům, jakož i hodnocením pravděpodobných důsledků těchto scénářů;
d)
určením interakce a korelace rizik s ostatními členskými státy, mimo jiné otázky propojení, přeshraničních dodávek, přeshraničního přístupu ke skladovacím zařízením a obousměrné kapacity;
e)
přihlédnutím k maximální propojovací kapacitě všech hraničních vstupních a výstupních bodů.
2. V případě použití čl. 4 odst. 3 vypracují dotčené příslušné orgány společné posouzení rizik také na regionální úrovni.
3. Plynárenské podniky, průmysloví odběratelé plynu, příslušné organizace zastupující zájmy domácností a průmyslových odběratelů plynu, členské státy a národní regulační orgán není-li příslušným orgánem, spolupracují s příslušným orgánem a poskytují mu na požádání veškeré nezbytné informace pro posouzení rizik.
4. Posouzení rizik se poprvé aktualizuje nejpozději 18 měsíců po přijetí plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze uvedených v článku 4, a poté každé dva roky před 30. zářím daného roku, pokud okolnosti nevyžadují jeho častější aktualizaci. Posouzení rizik přihlíží k pokroku, jehož bylo dosaženo v oblasti investic nutných z hlediska splnění standardu pro infrastruktury uvedeného v článku 6, a k obtížím, s nimiž se jednotlivé členské státy setkaly při zavádění nových alternativních řešení.
5. Posouzení rizik, včetně jeho aktualizovaných verzí, se neprodleně poskytne Komisi.
Článek 10
Plán pro stav nouze a krizové úrovně
1. Plány pro stav nouze a společné plány pro stav nouze:
a)
vycházejí z krizových úrovní vymezených v odstavci 3;
b)
vymezují úlohu a povinnosti plynárenských podniků a průmyslových odběratelů plynu, včetně důležitých výrobců elektřiny, s přihlédnutím k tomu, do jaké míry jsou ovlivněny případným narušením dodávek plynu, a jejich interakci s příslušnými orgány a případně i s národními regulačními orgány na každé z krizových úrovní definovaných v odstavci 3;
c)
vymezují úlohu a povinnosti příslušných orgánů a dalších subjektů, které byly pověřeny úkoly podle čl. 2 bodu 2, na každé z krizových úrovní vymezených v odstavci 3 tohoto článku;
d)
zajišťují, aby měly plynárenské podniky a průmysloví odběratelé dostatečnou možnost reagovat na každé z krizových úrovní;
e)
stanoví, pokud je to vhodné, opatření a kroky, které je třeba přijmout s cílem zmírnit možný dopad narušení dodávek plynu na dálkové vytápění a na dodávky elektřiny vyráběné z plynu;
f)
stanoví podrobné postupy a opatření, kterými je nutno se řídit na každé krizové úrovni, včetně odpovídajících systémů týkajících se informačních toků;
g)
určí krizového manažera nebo skupinu a vymezí jeho úlohu;
h)
stanoví podíl tržních opatření, zejména opatření uvedených v příloze II na řešení situace na úrovni výstrahy a zmírňování situace ve stavu nouze;
i)
stanoví podíl jiných než tržních opatření, zejména opatření uvedených v příloze III, která se plánují nebo mají být provedena ve stavu nouze, a posoudí, v jaké míře je použití těchto jiných než tržních opatření zapotřebí k řešení krize, posoudí jejich účinky a vymezí postupy pro jejich provádění, přičemž zohledňují, že jiná než tržní opatření se mají použít, pouze pokud samotná tržní opatření již nemohou zajistit dodávky plynu především chráněným zákazníkům;
j)
obsahují popis použitých mechanismů pro spolupráci s ostatními členskými státy na všech krizových úrovních;
k)
upřesňují zpravodajské povinnosti, které jsou plynárenským podnikům uloženy na úrovni výstrahy a ve stavu nouze;
l)
stanoví seznam předem vymezených opatření pro poskytnutí plynu v případě stavu nouze, včetně obchodních dohod mezi stranami zapojenými do těchto opatření, a případně mechanismů kompenzace pro plynárenské podniky, s řádným ohledem na důvěrnost citlivých údajů. Tato opatření mohou zahrnovat přeshraniční dohody mezi členskými státy nebo plynárenskými podniky.
2. Nevyžadují-li okolnosti častější aktualizace, jsou národní plán pro stav nouze a společný plán pro stav nouze aktualizovány každé dva roky a musejí odrážet aktualizované posouzení rizik. Před přijetím aktualizovaných plánů probíhají konzultace mezi příslušnými orgány podle čl. 4 odst. 2.
3. Třemi hlavními krizovými úrovněmi jsou:
a)
úroveň včasného varování (včasné varování): pokud existují konkrétní, závažné a spolehlivé informace, že může dojít k situaci, která pravděpodobně povede k podstatnému zhoršení situace v oblasti dodávek plynu a k vyhlášení úrovně výstrahy či stavu nouze; úroveň včasného varování může být spuštěna mechanismem včasného varování;
b)
úroveň výstrahy (výstraha): pokud dojde k narušení dodávek nebo vznikne výjimečně vysoká poptávka po plynu, která vede k podstatnému zhoršení situace v oblasti dodávek plynu, ale trh je stále schopen se vypořádat s tímto narušením dodávek nebo zvýšenou poptávkou, aniž by bylo potřeba přijmout jiná než tržní opatření;
c)
úroveň stavu nouze (stav nouze): v případě výjimečně vysoké poptávky po plynu, závažného narušení jeho dodávek nebo jiného podstatného zhoršení situace v oblasti dodávek plynu a v případě, že byla uplatněna veškerá vhodná tržní opatření, avšak dodávky plynu nepostačují k tomu, aby pokryly zbývající poptávku po plynu, takže je nutné dodatečně přistoupit k jiným než tržním opatřením přijatým zejména s cílem zajistit dodávky plynu chráněným zákazníkům podle článku 8.
4. Národní plány pro stav nouze a společné plány pro stav nouze zajistí, aby byl v případě stavu nouze zachován v souladu s nařízením (ES) č. 715/2009 přeshraniční přístup k infrastruktuře, pokud je to technicky možné a bezpečné. Plány musí být v souladu s čl. 3 odst. 6 tohoto nařízení a nesmějí zavádět žádné opatření, které by nepřiměřeně omezovalo přeshraniční tok plynu.
5. Pokud příslušný orgán vyhlásí kteroukoli z krizových úrovní uvedených v odstavci 3, okamžitě uvědomí Komisi a poskytne jí veškeré nezbytné informace, zejména informace o opatřeních, která hodlá přijmout. V případě stavu nouze, který může vést k žádosti o pomoc od Unie a jejích členských států, to příslušný orgán dotyčného členského státu neprodleně oznámí Monitorovacímu a informačnímu středisku civilní ochrany Komise.
6. Pokud příslušný orgán vyhlásí stav nouze, musí se řídit předem vymezenými opatřeními podle plánu pro stav nouze a okamžitě Komisi informovat zejména o opatřeních, která hodlá uskutečnit podle odstavce 1. V řádně odůvodněných mimořádných případech však může příslušný orgán přijímat opatření, která se od plánu pro stav nouze odchylují. Příslušný orgán okamžitě informuje Komisi o veškerých takových opatřeních a odůvodní je.
7. Členské státy a zejména příslušné orgány zajistí, aby:
a)
nebyla zavedena žádná opatření, která by mohla kdykoli nepřiměřeně omezovat tok plynu na vnitřním trhu;
b)
nebyla zavedena žádá opatření, která by mohla závažným způsobem ohrozit situaci v oblasti dodávek plynu v jiném členském státě, a
c)
byl v souladu s nařízením (ES) č. 715/2009 zachován přeshraniční přístup k infrastruktuře, pokud je to technicky možné a bezpečné, v souladu s plánem pro stav nouze.
8. Komise co nejdříve a nejpozději do pěti dnů od obdržení informací od příslušného orgánu uvedeného v odstavci 5 ověří, zda je vyhlášení stavu nouze oprávněné podle odst. 3 písm. c) a zda se přijatá opatření co nepřesněji řídí kroky stanovenými v plánu pro stav nouze, nepředstavují pro plynárenské podniky neúměrnou zátěž a jsou v souladu s odstavcem 7. Komise může na žádost příslušného orgánu, plynárenských podniků nebo z vlastního podnětu požádat příslušný orgán, aby změnil opatření, která jsou v rozporu s podmínkami stanovenými v odstavci 7 a v první větě tohoto odstavce. Komise může rovněž příslušný orgán požádat, aby odvolal vyhlášení stavu nouze, pokud podle Komise není podle odst. 3 písm. c) oprávněné nebo již přestalo být oprávněné.
Příslušný orgán změní svá opatření do tří dnů od oznámení žádosti Komise a oznámí to Komisi, nebo Komisi uvede důvody, proč s žádostí nesouhlasí. V tomto případě může Komise do tří dnů svou žádost změnit nebo ji vzít zpět anebo svolat schůzku s dotčeným příslušným orgánem nebo případně příslušnými orgány, a pokud to považuje za nutné, i s Koordinační skupinou pro otázky plynu, aby s nimi záležitost projednala. Komise svou žádost o změnu příslušných opatření podrobně odůvodní. Příslušný orgán ke stanovisku Komise náležitě přihlédne. Pokud se konečné rozhodnutí příslušného orgánu liší od stanoviska Komise, příslušný orgán své rozhodnutí odůvodní.
Článek 11
Reakce na stav nouze na úrovni Unie a na regionální úrovni
1. Komise může na žádost příslušného orgánu, který vyhlásil stav nouze, a na základě ověření podle čl. 10 odst. 8 vyhlásit stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni pro zvláště postižený zeměpisný region. Na žádost nejméně dvou příslušných orgánů, které vyhlásily stav nouze, a na základě ověření podle čl. 10 odst. 8, a pokud důvody pro tento stav nouze spolu souvisejí, Komise vyhlásí podle potřeby stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni. Ve všech případech zjistí Komise za použití nejvhodnějších prostředků komunikace pro danou situaci názory ostatních příslušných orgánů a náležitě zohlední všechny relevantní informace, které od nich získá. Když Komise usoudí, že důvody pro stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni již neopodstatňují vyhlášení stavu nouze, vyhlásí konec stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni. Ve všech případech Komise uvede důvody svého rozhodnutí a uvědomí o něm Radu.
2. Komise svolá Koordinační skupinu pro otázky plynu, jakmile vyhlásí stav nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni. Během takového stavu nouze může Komise na žádost nejméně tří členských států omezit účast v Koordinační skupině pro otázky plynu na celé schůzce nebo její části na zástupce členských států a příslušné orgány.
3. V případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni, jak je uvedeno v odstavci 1, Komise koordinuje opatření příslušných orgánů a plně zohlední relevantní informace Koordinační skupiny pro otázky plynu a výsledky konzultací s ní. Komise zejména
a)
zajistí výměnu informací;
b)
zajistí konzistentnost a účinnost opatření na úrovni členského státu a regionu ve vztahu k Unii;
c)
koordinuje opatření vůči třetím zemím.
4. Komise může svolat skupinu pro krizové řízení složenou z krizových manažerů členských států, jichž se stav nouze týká uvedených v čl. 10 odst. 1 písm. g). Komise může po dohodě s krizovými manažery přizvat k účasti další zúčastněné subjekty. Komise zajistí, aby Koordinační skupina pro otázky plynu byla o činnosti skupiny pro krizové řízení pravidelně informována.
5. Členské státy a zejména příslušné orgány zajistí, aby:
a)
nebyla zavedena žádná opatření, která by mohla kdykoli nepřiměřeně omezovat tok plynu na vnitřním trhu, zejména tok plynu na postižené trhy;
b)
nebyla zavedena žádná opatření, která by mohla závažným způsobem ohrozit situaci v oblasti dodávek plynu v jiném členském státě; a
c)
byl v souladu s nařízením (ES) č. 715/2009 zachován přeshraniční přístup k infrastruktuře, pokud je to technicky možné a bezpečné, v souladu s plánem pro stav nouze.
6. Pokud Komise na žádost příslušného orgánu nebo plynárenského podniku nebo z vlastního podnětu shledá, že v rámci stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni je opatření učiněné členským státem nebo příslušným orgánem nebo chování plynárenského podniku v rozporu s odstavcem 5, požádá daný členský stát nebo příslušný orgán, aby své opatření změnil nebo aby učinil opatření, která zajistí soulad s odstavcem 5, a svou žádost odůvodní. Náležitá pozornost musí být věnována nutnosti zajistit nepřetržitý bezpečný provoz plynárenské soustavy.
Členský stát nebo příslušný orgán změní své opatření do tří dnů od oznámení žádosti Komise a oznámí to Komisi, nebo Komisi uvede důvody, proč s žádostí nesouhlasí. V tom případě může Komise svou žádost do tří dnů změnit nebo vzít zpět anebo svolat schůzku s členským státem nebo příslušným orgánem, a pokud to považuje za nutné, i s Koordinační skupinou pro otázky plynu, aby s nimi záležitost projednala. Komise svou žádost o jakoukoli změnu opatření podrobně odůvodní. Členský stát a příslušný orgán ke stanovisku Komise náležitě přihlédnou. Pokud se konečné rozhodnutí příslušného orgánu nebo členského státu liší od stanoviska Komise, příslušný orgán nebo členský stát své rozhodnutí odůvodní.
7. Komise po konzultaci s Koordinační skupinou pro otázky plynu vytvoří stálý rezervní seznam pro monitorovací pracovní skupinu složenou z odborníků z odvětví a zástupců Komise. V případě potřeby může tato monitorovací pracovní skupina zahájit činnost mimo Unii a ve spolupráci s dodavatelskými a tranzitními třetími zeměmi sledovat toky plynu do Unie a podávat o nich zprávy.
8. Příslušný orgán poskytne Monitorovacímu a informačnímu středisku civilní ochrany Komise informace o případné potřebě pomoci. Monitorovací a informační středisko civilní ochrany posoudí celkovou situaci a poskytne poradenství ohledně pomoci, která by měla být poskytnuta nejvíce postiženým členským státům a případně i třetím zemím.
Článek 12
Koordinační skupina pro otázky plynu
1. Zřizuje se Koordinační skupina pro otázky plynu s cílem usnadnit koordinaci opatření v oblasti zabezpečení dodávek plynu. Skupina se skládá ze zástupců členských států, zejména jejich příslušných orgánů, a agentury, sítě ENTSO pro zemní plyn a subjektů zastupujících dotyčné odvětví a ze zástupců relevantních odběratelů. Komise po konzultaci s členskými státy rozhodne o složení skupiny tak, aby byla zaručena její plná reprezentativnost. Skupině předsedá Komise. Skupina přijme svůj jednací řád.
2. V souladu s tímto nařízením je Koordinační skupina pro otázky plynu konzultována a poskytuje Komisi pomoc v oblasti:
a)
bezpečnosti dodávek plynu, a to kdykoli a zvláště za stavu nouze;
b)
všech informací, které mají význam pro dodávky plynu na úrovni celostátní, regionální a úrovni Unie;
c)
osvědčených postupů a možných pokynů pro všechny dotčené subjekty;
d)
úrovně zabezpečení dodávek, srovnávacích kritérií a metodik posuzování;
e)
celostátních, regionálních a unijních scénářů a testování úrovní připravenosti;
f)
posouzení plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze a provádění opatření v nich stanovených;
g)
koordinace opatření pro řešení stavu nouze v rámci Unie, se třetími zeměmi, které jsou stranami Smlouvy o energetickém společenství, a s jinými třetími zeměmi;
h)
pomoci, kterou potřebují nejvíce postižené členské státy.
3. Komise svolává Koordinační skupinu pro otázky plynu pravidelně a sděluje jí informace, které obdržela od příslušných orgánů, přičemž zachová důvěrnost obchodně citlivých informací.
Článek 13
Výměna informací
1. Mají-li členské státy v současnosti povinnosti veřejné služby, které se týkají zajištění bezpečnosti dodávek plynu, zveřejní je do 3. ledna 2011. Všechny následné aktualizace nebo další povinnosti veřejné služby, které se týkají zajištění bezpečnosti dodávek plynu, se rovněž zveřejní, jakmile je členské státy přijmou.
2. Během stavu nouze zpřístupní dotyčné plynárenské podniky příslušnému orgánu každodenně zejména tyto informace:
a)
denní poptávku po plynu a prognózy nabídky na další tři dny;
b)
tok plynu za den ve všech hraničních vstupních a výstupních bodech, jakož i ve všech místech připojení zařízení na těžbu, zásobníku či terminálu LNG k síti, vyjádřený v milionech m3/den;
c)
období, vyjádřené počtem dnů, po které se předpokládá, že lze zajistit dodávky plynu chráněným zákazníkům.
3. Komise je v případě stavu nouze na úrovni Unie nebo na regionální úrovni oprávněna požádat příslušný orgán, aby jí neprodleně poskytl přinejmenším:
a)
informace stanovené v odstavci 2;
b)
informace o plánovaných opatřeních, která se mají uskutečnit, a opatřeních, která již provedl příslušný orgán s cílem zmírnit stav nouze, jakož i informace o jejich účinnosti;
c)
podané žádosti o dodatečná opatření, která mají uskutečnit další příslušné orgány;
d)
opatření provedená na žádost jiných příslušných orgánů.
4. Příslušné orgány a Komise zachovávají důvěrnost obchodně citlivých informací.
5. Po skončení stavu nouze příslušný orgán co nejdříve a nejpozději šest týdnů po odvolání stavu nouze poskytne Komisi podrobné posouzení stavu nouze a účinnosti provedených opatření, včetně posouzení hospodářského dopadu stavu nouze, dopadu na odvětví elektroenergetiky a pomoci poskytnuté Unii a jejím členským státům nebo obdržené od Unie a jejích členských států. Toto posouzení se zpřístupní Koordinační skupině pro otázky plynu a zohlední se v aktualizacích plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze.
Komise provede analýzu hodnocení příslušných orgánů a její výsledky předloží v souhrnné podobě členským státům, Evropskému parlamentu a Koordinační skupině pro otázky plynu.
6. Aby mohla Komise posoudit situaci v oblasti zabezpečení dodávek na úrovni Unie:
a)
členské státy jí do 3. prosince 2011 sdělí stávající mezivládní dohody uzavřené se třetími zeměmi, které mají dopad na rozvoj plynárenských infrastruktur a dodávek plynu. Pokud členské státy uzavírají nové mezivládní dohody, která mají takový dopad, uvědomí o nich Komisi;
b)
v případě stávajících smluv do 3. prosince 2011 a dále v případě nových smluv nebo změny stávajících smluv plynárenské podniky oznámí dotčeným příslušným orgánům tyto podrobné údaje ke smlouvám uzavřeným s dodavateli ze třetích zemí na dobu delší než jeden rok:
i)
dobu trvání smlouvy,
ii)
celkové smluvní objemy, v ročním vyjádření a v průměrném objemu za měsíc,
iii)
smluvně dohodnuté nejvyšší denní objemy pro případ vyhlášení výstrahy nebo stavu nouze,
iv)
smluvená místa dodávek.
Příslušný orgán oznámí tyto údaje v souhrnné podobě Komisi. V případě uzavření nových smluv nebo změn stávajících smluv by měl být celý soubor údajů pravidelně znovu oznámen v souhrnné podobě. Příslušný orgán a Komise zajistí zachování důvěrnosti těchto informací.
Článek 14
Sledování ze strany Komise
Komise nepřetržitě sleduje opatření týkající se bezpečnosti dodávek plynu a podává o nich zprávy, a to zejména prostřednictvím každoročního hodnocení zpráv uvedených v článku 5 směrnice 2009/73/ES a informací o uplatňování článku 11 a čl. 52 odst. 1 uvedené směrnice a po zpřístupnění i informací poskytovaných v posouzeních rizik a v plánech preventivních opatření a plánech pro stav nouze vytvořených podle tohoto nařízení.
Komise do 3. prosince 2014 na základě zprávy uvedené v čl. 4 odst. 6 a po konzultaci s Koordinační skupinou pro otázky plynu:
a)
vypracuje závěry týkající se možných prostředků ke zlepšení zajištění bezpečnosti dodávek plynu na úrovni Unie, vyhodnotí možnost provedení posouzení rizik a vypracování plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze na úrovni Unie a podá Evropskému parlamentu a Radě zprávu o uplatňování tohoto nařízení, včetně pokroku učiněného v oblasti propojenosti trhu, a
b)
podá Evropskému parlamentu a Radě zprávu o celkové konzistentnosti plánů preventivních opatření a plánů pro stav nouze členských států a o tom, jak přispívají k solidaritě a připravenosti z pohledu Unie.
Zpráva podle potřeby obsahuje doporučení na zdokonalení tohoto nařízení.
Článek 15
Zrušení
Aniž jsou dotčeny závazky členských států týkající se lhůt pro provedení a použitelnost směrnice 2004/67/ES, zrušuje se uvedená směrnice s účinkem ke dni 2. prosince 2010, s výjimkou čl. 4 odst. 1 a 2, které se uplatňují do doby, než příslušný členský stát definuje chráněné zákazníky podle čl. 2 odst. 1 tohoto nařízení a určí plynárenské podniky podle č. 8 odst. 1 tohoto nařízení.
Bez ohledu na první pododstavec tohoto článku pozbývá čl. 4 odst. 1 a 2 směrnice 2004/67/ES platnosti dnem 3. června 2012.
Článek 16
Odchylka
Toto nařízení se nevztahuje na Maltu a na Kypr do té doby, dokud nebude na jejich území dodáván plyn. Pro Maltu a Kypr se lhůty stanovené v čl. 2 druhém pododstavci bodě 1, čl. 3 odst. 2, čl. 4 odst. 2 a 5, čl. 6 odst. 1 a 5, čl. 8 odst. 1, čl. 9 odst. 1 a čl. 13 odst. 6 písm. a) a b) použijí takto:
a)
v případě čl. 2 druhého pododstavce bodu 1, čl. 3 odst. 2, čl. 9 odst. 1 a čl. 13 odst. 6 písm. a) a b): 12 měsíců;
b)
v případě čl. 4 odst. 2 a čl. 8 odst. 1: 18 měsíců;
c)
v případě čl. 4 odst. 5: 24 měsíců;
d)
v případě čl. 6 odst. 5: 36 měsíců;
e)
v případě čl. 6 odst. 1: 48 měsíců
ode dne, kdy bude na jejich území poprvé dodán plyn.
Článek 17
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Ustanovení čl. 6 odst. 8, čl. 10 odst. 4 první věty a odst. 7 písm. c) a čl. 11 odst. 5 písm. c) se použijí ode dne 3. března 2011.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 20. října 2010.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 994/2010
z dnia 20 października 2010 r.
w sprawie środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego i uchylenia dyrektywy Rady 2004/67/WE
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 194 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Gaz ziemny (zwany dalej „gazem”) jest ważnym elementem zaopatrzenia energetycznego Unii Europejskiej, pokrywającym czwartą część zaopatrzenia w źródła energii pierwotnej i wykorzystywanym głównie do wytwarzania energii elektrycznej, ogrzewania, jako surowiec przemysłowy i jako paliwo w transporcie.
(2)
Zużycie gazu w Europie gwałtownie wzrosło na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat. Wraz ze spadkiem produkcji wewnętrznej import gazu rósł jeszcze szybciej, co doprowadziło do wzrostu zależności od importu i do konieczności podjęcia kwestii związanych z bezpieczeństwem dostaw gazu. Ponadto niektóre państwa członkowskie znajdują się na tzw. wyspie gazowej ze względu na brak infrastruktury połączeń z resztą Unii.
(3)
Biorąc pod uwagę znaczenie gazu w koszyku energetycznym Unii, niniejsze rozporządzenie zmierza do pokazania odbiorcom gazu, że podejmowane są wszelkie kroki niezbędne do zapewnienia nieprzerwanych dostaw, zwłaszcza w przypadku wystąpienia trudnych warunków klimatycznych lub na wypadek zakłócenia dostaw. Uznaje się, że cele te należy realizować poprzez zastosowanie najbardziej opłacalnych środków, tak aby nie zaszkodzić względnej konkurencyjności tego paliwa w porównaniu z innymi.
(4)
Na mocy dyrektywy Rady 2004/67/WE (3) po raz pierwszy ustanowiono na szczeblu Wspólnoty ramy prawne mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa dostaw gazu oraz właściwego funkcjonowania wewnętrznego rynku gazu w przypadku zakłóceń w dostawach gazu. Dyrektywa ustanowiła Grupę Koordynacyjną ds. Gazu, która wykazała już swoją użyteczność, jeśli chodzi o wymianę informacji oraz określanie wspólnych działań podejmowanych przez państwa członkowskie, Komisję, branżę gazowniczą i odbiorców gazu. Powołana przez Radę Europejską w grudniu 2006 r. sieć korespondentów ds. bezpieczeństwa energetycznego zwiększyła możliwości gromadzenia danych i pozwoliła wcześnie identyfikować potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw energii. Nowe przepisy dotyczące wewnętrznego rynku energii, które zostały przyjęte przez Parlament Europejski i Radę w lipcu 2009 r., stanowią ważny krok w kierunku zakończenia budowy wewnętrznego rynku energii, a jednym z ich wyraźnie określonych celów jest zwiększenie bezpieczeństwa dostaw energii w Unii.
(5)
Podjęte dotychczas na szczeblu Unii Europejskiej środki dotyczące bezpieczeństwa dostaw gazu nadal pozostawiają jednak państwom członkowskim dużą swobodę decydowania o wyborze środków. W przypadku wystąpienia zagrożeń dla bezpieczeństwa dostaw w państwie członkowskim istnieje ryzyko, że podjęte jednostronnie przez to państwo środki mogą zagrażać prawidłowemu funkcjonowaniu wewnętrznego rynku gazu oraz dostawom gazu dla odbiorców. Niedawne doświadczenia wykazały, że ryzyko to jest realne. Aby umożliwić funkcjonowanie wewnętrznego rynku gazu ziemnego również w przypadku niedoborów w dostawach, niezbędna jest solidarność i koordynacja działań na wypadek sytuacji kryzysowych, zarówno w zakresie działań zapobiegawczych, jak i reakcji na konkretne zakłócenia w dostawach.
(6)
Gaz niskokaloryczny dostarczany jest do niektórych regionów w Unii. Ze względu na swe właściwości gaz niskokaloryczny nie może być wykorzystywany w instalacjach wykorzystujących gaz wysokokaloryczny. W instalacjach stworzonych z myślą o gazie niskokalorycznym możliwe jest jednak stosowanie gazu wysokokalorycznego pod warunkiem przetworzenia go na gaz niskokaloryczny, na przykład poprzez dodanie azotu. Właściwości gazu niskokalorycznego należy rozpatrywać na poziomie krajowym i regionalnym oraz uwzględniać podczas oceny ryzyka oraz w odniesieniu do planu działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na poziomie krajowym i regionalnym.
(7)
Dywersyfikacja dróg i źródeł zaopatrzenia Unii w gaz ma zasadnicze znaczenie dla poprawy bezpieczeństwa dostaw do całej Unii, jak i do poszczególnych państw członkowskich. W przyszłości bezpieczeństwo dostaw uzależnione będzie od zmian w strukturze paliw, rozwoju produkcji w Unii i w zaopatrujących ją państwach trzecich oraz inwestycji w instalacje magazynowe i w dywersyfikację dróg i źródeł zaopatrzenia w gaz na terenie Unii i poza nią, w tym w instalacje do skroplonego gazu ziemnego (LNG). W związku z tym szczególną uwagę należy zwrócić na działania priorytetowe w zakresie infrastruktury określone w komunikacie Komisji z dnia 13 listopada 2008 r. zatytułowanym „Drugi strategiczny przegląd sytuacji energetycznej: plan działania dotyczący bezpieczeństwa energetycznego i solidarności energetycznej UE”, np. w odniesieniu do południowego korytarza gazowego (Nabucco, łącznik gazociągowy pomiędzy Turcją a Grecją i Włochami), zróżnicowanych i odpowiednich dostaw LNG dla Europy, skutecznego połączenia regionu bałtyckiego, Śródziemnomorskiego Pierścienia Energetycznego oraz stosownych połączeń gazowych na osi północ-południe na obszarze Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej.
(8)
W celu złagodzenia potencjalnych skutków kryzysu spowodowanego przerwaniem dostaw gazu państwa członkowskie powinny ułatwić dywersyfikację źródeł energii oraz dróg i źródeł zaopatrzenia w gaz.
(9)
Poważne zakłócenie w dostawach gazu do Unii może mieć negatywne skutki dla wszystkich państw członkowskich, Unii jako całości i państw będących stronami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Energetyczną (4), podpisanego w Atenach dnia 25 października 2005 r. Może ono spowodować też poważne straty w całej gospodarce Unii. Zakłócenie w dostawach gazu może mieć również poważne skutki społeczne, zwłaszcza dla grup odbiorców znajdujących się w trudnej sytuacji.
(10)
Niektórzy odbiorcy - w tym m. in. gospodarstwa domowe oraz odbiorcy świadczący podstawowe usługi społeczne, np. w zakresie opieki zdrowotnej i opieki nad dziećmi, edukacji oraz inne usługi socjalne i świadczone w interesie społecznym, jak również usługi niezbędne do funkcjonowania państwa członkowskiego - narażeni są na szczególne straty i mogą potrzebować ochrony. Szeroka definicja takich odbiorców chronionych nie powinna kolidować z europejskimi mechanizmami na rzecz solidarności.
(11)
W sprawozdaniu poświęconym realizacji europejskiej strategii bezpieczeństwa zatwierdzonym przez Radę Europejską na posiedzeniu w Brukseli w grudniu 2008 r. wskazano na rosnącą zależność od importu energii jako na znaczne dodatkowe ryzyko dla bezpieczeństwa dostaw energii do Unii, które wymieniono zarazem jako jedno z nowych wyzwań dla europejskiej polityki bezpieczeństwa. Wewnętrzny rynek gazu znacząco przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii w Unii oraz do ograniczenia zagrożeń dla poszczególnych państw członkowskich wiążących się z negatywnymi skutkami zakłóceń w dostawach gazu.
(12)
Dla należytego funkcjonowania rynku gazu kluczowe jest, by środki podejmowane w celu zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw gazu nie zakłócały w niewłaściwy sposób konkurencji lub skutecznego funkcjonowania wewnętrznego rynku gazu.
(13)
Realny jest scenariusz awarii największej pojedynczej infrastruktury dostaw gazu, zwany zasadą N-1. Przyjęcie awarii tego rodzaju infrastruktury za wyznacznik tego, co państwa członkowskie powinny być w stanie skompensować, stanowi dobry punkt wyjścia do analizy w zakresie bezpieczeństwa dostaw w poszczególnych państwach członkowskich.
(14)
Zasadnicze znaczenie dla rozwiązania problemu zakłóceń w dostawach ma istnienie wystarczającej i zróżnicowanej infrastruktury gazowniczej w państwach członkowskich i w całej Unii, w tym w szczególności nowej infrastruktury gazowniczej łączącej obecne wydzielone systemy tworzące wyspy energetyczne z sąsiadującymi z nimi państwami członkowskimi. Opracowanie wspólnych kryteriów minimalnych dotyczących bezpieczeństwa dostaw gazu powinno zapewnić w tym zakresie równe warunki konkurencji, z uwzględnieniem specyfiki krajowej i regionalnej, oraz stworzyć istotne zachęty do budowy niezbędnej infrastruktury i do podniesienia poziomu gotowości na wypadek sytuacji kryzysowej. Środki po stronie popytu, takie jak możliwość przestawienia się na paliwa alternatywne, mogą stanowić cenny wkład w zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, o ile w przypadku zakłócenia w dostawach mogą być zastosowane szybko i prowadzić do istotnego zmniejszenia zapotrzebowania. Należy w dalszym ciągu promować efektywne korzystanie z energii, zwłaszcza gdy potrzebne są środki po stronie popytu. Należy odpowiednio uwzględnić oddziaływanie na środowisko proponowanych środków związanych z popytem i podażą i w miarę możliwości skłaniać się ku środkom, które w najmniejszym stopniu oddziałują na środowisko, biorąc pod uwagę aspekty bezpieczeństwa dostaw.
(15)
Należy intensywnie wspierać inwestycje w nową infrastrukturę gazowniczą. Inwestycje takie powinny być realizowane dopiero po przeprowadzeniu stosownej oceny oddziaływania na środowisko zgodnie z odpowiednimi aktami prawnymi Unii. Taka nowa infrastruktura powinna przyczyniać się do poprawy bezpieczeństwa dostaw gazu, zapewniając jednocześnie prawidłowe funkcjonowanie wewnętrznego rynku gazu. Inwestycje powinny być z reguły realizowane przez przedsiębiorstwa, a ich podstawą powinny być bodźce ekonomiczne. Należy odpowiednio uwzględnić potrzebę ułatwienia włączania gazu z odnawialnych źródeł energii do infrastruktury sieci gazowych. W przypadku inwestycji infrastrukturalnych o charakterze transgranicznym wskazane jest ścisłe zaangażowanie w dziedzinach ich kompetencji Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki („Agencji”) powołanej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 713/2009 (5) oraz Europejskiej Sieci Operatorów Systemów Przesyłowych Gazu („ENTSO gazu”) powołanej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 715/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie warunków dostępu do sieci przesyłowych gazu ziemnego (6), celem lepszego uwzględnienia konsekwencji transgranicznych. Przypomina się, że zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 713/2009 Agencja może wydawać opinie bądź zalecenia w kwestiach transgranicznych w granicach swoich kompetencji i obszaru działań. Wspólnie z pozostałymi podmiotami rynkowymi Agencja i ENTSO gazu odgrywają istotną rolę w opracowywaniu i realizacji ogólnounijnego dziesięcioletniego planu rozwoju sieci, który obejmie m.in. europejskie perspektywy dotyczące adekwatności dostaw, a w odniesieniu do połączeń transgranicznych powinien on bazować na rozsądnych potrzebach różnych użytkowników sieci.
(16)
Właściwe organy lub państwa członkowskie powinny zapewnić przeprowadzenie badania rynku wśród uczestników rynku gazu jako jeden z koniecznych kroków w ramach procesu prowadzącego do osiągnięcia zgodności ze standardem w zakresie infrastruktury.
(17)
Podczas wykonywania zadań wyszczególnionych w niniejszym rozporządzeniu właściwe organy powinny ściśle współpracować z innymi odpowiednimi organami krajowymi, w szczególności z krajowymi organami regulacyjnymi, w odpowiedni sposób i bez uszczerbku dla ich zakresu kompetencji, zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/73/WE z dnia 13 lipca 2009 r. dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego (7).
(18)
W przypadku gdy niezbędne jest utworzenie nowych transgranicznych połączeń wzajemnych lub rozbudowa już istniejących, zainteresowane państwa członkowskie, właściwe organy oraz krajowe organy regulacyjne, jeżeli nie są one właściwymi organami, powinny nawiązać ścisłą współpracę na wczesnym etapie.
(19)
Na potrzeby wsparcia państw członkowskich w finansowaniu niezbędnych inwestycji w produkcję, infrastrukturę i w działania zapewniające efektywność energetyczną na szczeblu regionalnym i lokalnym dostępne są różne źródła finansowania unijnego, w szczególności pożyczki i gwarancje Europejskiego Banku Inwestycyjnego oraz środki finansowe z funduszy rozwoju regionalnego, strukturalnych i spójności. Europejski Bank Inwestycyjny, a także unijne instrumenty pomocy zewnętrznej, takie jak europejski instrument sąsiedztwa i partnerstwa, instrument pomocy przedakcesyjnej i instrument finansowania współpracy na rzecz rozwoju, mogą również finansować działania w państwach trzecich celem zwiększenia bezpieczeństwa dostaw energii.
(20)
Niniejsze rozporządzenie powinno umożliwić przedsiębiorstwom gazowym i odbiorcom gazu poleganie jak najdłużej na mechanizmach rynkowych w przypadku wystąpienia zakłóceń. Powinno także przewidywać mechanizmy awaryjne, stosowane w przypadku gdy same mechanizmy rynkowe nie są w stanie należycie funkcjonować w sytuacji zakłóceń w dostawach gazu. Również w sytuacji nadzwyczajnej instrumenty oparte na mechanizmach rynkowych powinny mieć pierwszeństwo przy łagodzeniu skutków zakłócenia w dostawach.
(21)
W następstwie wejścia w życie nowych przepisów dotyczących wewnętrznego rynku energii, przyjętych w lipcu 2009 r., wejdą w życie nowe przepisy dotyczące branży gazowniczej, wprowadzające przejrzysty podział ról i odpowiedzialności państw członkowskich, krajowych organów regulacyjnych, operatorów systemów przesyłowych i Agencji oraz zwiększające przejrzystość rynku w celu poprawy jego funkcjonowania, bezpieczeństwa dostaw oraz ochrony konsumentów.
(22)
Stworzenie wewnętrznego rynku gazu i skutecznej konkurencji na tym rynku zapewnia Unii najwyższy poziom bezpieczeństwa dostaw do wszystkich państw członkowskich, pod warunkiem że rynek będzie mógł w pełni funkcjonować w przypadku zakłócenia w dostawach obejmującego część Unii, niezależnie od jego przyczyn. W tym celu niezbędne jest kompleksowe i skuteczne wspólne podejście w zakresie bezpieczeństwa dostaw, obejmujące w szczególności przejrzystość, solidarność i niedyskryminacyjną politykę zgodną z zasadami rynku wewnętrznego, która nie prowadzi do zakłóceń w jego funkcjonowaniu ani do ingerencji w reakcje rynku na zakłócenia w dostawach.
(23)
Współodpowiedzialność za bezpieczeństwo dostaw gazu spoczywa na przedsiębiorstwach gazowych, państwach członkowskich, w szczególności za pośrednictwem właściwych organów tych państw członkowskich oraz Komisji w granicach zakresu działalności i kompetencji każdego z tych podmiotów. W stosownych przypadkach krajowe organy regulacyjne, o ile nie są one właściwymi organami, również powinny przyczyniać się do zapewniania bezpieczeństwa dostaw gazu w granicach zakresu działalności i kompetencji tych podmiotów zgodnie z dyrektywą 2009/73/WE. Ponadto odbiorcy wykorzystujący gaz do wytwarzania energii elektrycznej lub w celach przemysłowych również mogą odegrać istotną rolę w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu ze względu na swą zdolność do reagowania na sytuacje kryzysowe poprzez środki po stronie popytu, np. poprzez umowy na usługi przerywane oraz możliwość przestawiania się na paliwa alternatywne, jako że ma to bezpośrednie oddziaływanie na równowagę pomiędzy podażą a popytem.
(24)
Zasadnicze znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania wewnętrznego rynku gazu, zwłaszcza w przypadku zakłóceń w dostawach i w sytuacjach kryzysowych, ma zatem dokładne określenie ról i odpowiedzialności wszystkich przedsiębiorstw gazowych i właściwych organów. Takie role i zakres odpowiedzialności należy określić w taki sposób, aby zagwarantować przestrzeganie podejścia trójpoziomowego, co wiązałoby się najpierw z zaangażowaniem odnośnych przedsiębiorstw gazowych i sektora gazu ziemnego, następnie państw członkowskich na szczeblu krajowym i regionalnym, a dopiero potem Unii. W przypadku kryzysu dostaw podmioty działające na rynku powinny mieć zapewnione wystarczające możliwości reakcji na sytuację za pośrednictwem środków rynkowych. Jeżeli reakcje podmiotów rynkowych nie są wystarczające, państwa członkowskie i ich właściwe organy powinny podjąć środki zmierzające do usunięcia bądź złagodzenia skutków kryzysu w zakresie dostaw. Tylko jeżeli środki te okażą się niewystarczające, należy przyjąć środki na szczeblu regionalnym lub unijnym w celu usunięcia lub złagodzenia skutków kryzysu w zakresie dostaw. W miarę możliwości należy poszukiwać rozwiązań regionalnych.
(25)
W duchu solidarności - celem wdrożenia niniejszego rozporządzenia, tak aby zoptymalizować korzyści płynące z koordynacji środków służących łagodzeniu zidentyfikowanych czynników ryzyka oraz by wdrożyć najbardziej opłacalne dla zainteresowanych stron środki - organy publiczne i przedsiębiorstwa gazowe będą współpracować na szeroką skalę.
(26)
Uwzględniając obowiązek świadczenia usługi publicznej oraz środki ochrony odbiorcy, o których mowa w art. 3 dyrektywy 2009/73/WE, należy ustanowić wystarczająco zharmonizowane standardy w zakresie bezpieczeństwa dostaw, obejmujące co najmniej sytuację, jaka miała miejsce w styczniu 2009 r., z uwzględnieniem różnic między państwami członkowskimi. Takie bezpieczeństwo związane ze standardami dotyczącymi dostaw powinno być stabilne, tak aby zapewnić konieczną pewność prawną, powinno być jasno zdefiniowane i nie powinno powodować przy tym nieuzasadnionego i nadmiernego obciążenia przedsiębiorstw gazowych, w tym nowych uczestników rynku i małych przedsiębiorstw, ani też odbiorców końcowych. Standardy te powinny także gwarantować równy dostęp przedsiębiorstw gazowych w Unii do odbiorców krajowych. Środki niezbędne do zapewnienia zgodności ze standardem w zakresie dostaw mogą obejmować dodatkowe zdolności i pojemności magazynowania, kompresyjne magazynowanie gazu w gazociągach (linepack), umowy dostawy, umowy na usługi przerywane lub wszelkie pozostałe środki o podobnych skutkach, jak również środki techniczne niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa dostaw gazu.
(27)
Dla prawidłowego funkcjonowania rynku gazu zasadnicze znaczenie ma to, aby niezbędne inwestycje w produkcję krajową i infrastrukturę, np. w połączenia wzajemne, zwłaszcza połączenia zapewniające dostęp do sieci gazowej Unii, urządzenia umożliwiające fizyczny przepływ gazu w obu kierunkach w gazociągach, jak również instalacje magazynowe i instalacje regazyfikacji LNG, dokonywane były przez przedsiębiorstwa gazowe w odpowiednim czasie, z uwzględnieniem możliwości wystąpienia zakłóceń w dostawach podobnych do zakłóceń ze stycznia 2009 r. Podczas prognozowania środków finansowych potrzebnych na infrastrukturę gazowniczą w ramach instrumentów unijnych, jeśli wymagają tego okoliczności, Komisja powinna nadać priorytetowy charakter takim projektom w zakresie infrastruktury, które wspierają integrację wewnętrznego rynku gazu oraz bezpieczeństwo dostaw gazu.
(28)
Operatorzy systemów przesyłowych powinni mieć możliwość wzięcia pod uwagę sytuacji, w której inwestycje umożliwiające fizyczną zdolność dwustronnego transportu gazu (zdolność przepływu w obu kierunkach) na transgranicznych połączeniach wzajemnych z państwami trzecimi mogłoby przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa dostaw, zwłaszcza w przypadku państw trzecich, które umożliwiają przepływy tranzytowe pomiędzy dwoma państwami członkowskimi.
(29)
W przypadku gdy rynek nie jest w stanie dostarczać gazu, istotne jest utrzymanie ciągłości jego dostaw, zwłaszcza do gospodarstw domowych i ograniczonej grupy innych odbiorców, zwłaszcza odbiorców świadczących podstawowe usługi publiczne, którą to grupę mogą określić zainteresowane państwa członkowskie. Konieczne jest by środki na wypadek sytuacji kryzysowej były określone zanim taka sytuacja wystąpi i były zgodne z wymogami w zakresie bezpieczeństwa, w tym w przypadkach gdy chronieni odbiorcy podłączeni są do tych samych sieci dystrybucyjnych, co pozostali odbiorcy. W przypadkach ograniczenia dostępu do infrastruktury z powodów technicznych środki te mogą obejmować ograniczenia proporcjonalne do zarezerwowanych zdolności przesyłowych.
(30)
Co do zasady właściwe organy powinny stosować się do swoich planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. W należycie uzasadnionych okolicznościach nadzwyczajnych mogą one podejmować działania odbiegające od tych planów.
(31)
Do dyspozycji jest duży wybór instrumentów umożliwiających zastosowanie się do wymogów w zakresie bezpieczeństwa dostaw. Instrumenty te należy stosować odpowiednio na szczeblu krajowym, regionalnym i unijnym, aby uzyskane rezultaty były spójne i opłacalne.
(32)
Związane z bezpieczeństwem dostaw aspekty długofalowego planowania inwestycji w odpowiednie transgraniczne zdolności przesyłowe i w inną infrastrukturę, zapewniające długookresową zdolność systemu do zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw i zaspokojenia rozsądnego zapotrzebowania, zostały uwzględnione w dyrektywie 2009/73/WE. Spełnienie standardów w zakresie bezpieczeństwa dostaw może wymagać okresu przejściowego, umożliwiającego realizację niezbędnych inwestycji. Podstawowym narzędziem identyfikacji inwestycji niezbędnych na szczeblu unijnym między innymi celem wdrożenia wymogów infrastrukturalnych określonych w niniejszym rozporządzeniu jest dziesięcioletni ogólnounijny plan rozwoju sieci sporządzony przez ENTSO gazu i nadzorowany przez Agencję.
(33)
ENTSO gazu i Agencja jako członkowie Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu powinny być w pełni zaangażowane, w ramach swoich zakresów odpowiedzialności, w proces współpracy i konsultacji na szczeblu unijnym.
(34)
Grupa Koordynacyjna ds. Gazu to podstawowy organ, z którym Komisja konsultuje się w zakresie opracowywania planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Przypomina się, że konsultacje będą prowadzone też z ENTSO gazu oraz Agencją będącymi członkami Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu.
(35)
W celu zapewnienia jak najwyższego poziomu gotowości na wypadek zakłóceń w dostawach właściwe organy powinny opracować plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej po zasięgnięciu opinii przedsiębiorstw gazowych. Plany takie powinny być ze sobą spójne na poziomie krajowym, regionalnym i unijnym. Plany powinny być przygotowane na podstawie najlepszych rozwiązań sprawdzonych w istniejących planach oraz powinny zawierać precyzyjne określenie roli i odpowiedzialności wszystkich przedsiębiorstw gazowych i właściwych organów, których dotyczą. W miarę możliwości i potrzeby należy opracować wspólne plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu regionalnym.
(36)
Celem wzmocnienia solidarności między państwami członkowskimi w przypadku wystąpienia stanu nadzwyczajnego w Unii, a w szczególności celem wsparcia państw członkowskich dysponujących mniej korzystnymi warunkami geograficznymi lub geologicznymi, państwa członkowskie powinny opracować środki służące zapewnieniu solidarności. Przedsiębiorstwa gazowe powinny opracować takie środki, jak umowy handlowe, które mogą obejmować zwiększenie eksportu gazu lub stopnia wykorzystania zapasów magazynowych. Ważne jest zachęcanie do zawierania umów pomiędzy przedsiębiorstwami gazowymi. W stosownych przypadkach działania w ramach planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej powinny objąć mechanizmy zapewniające sprawiedliwe i odpowiednie odszkodowanie dla przedsiębiorstw gazowych. Środki solidarności mogą być szczególnie przydatne między tymi państwami członkowskimi, w przypadku których Komisja zaleca ustanowienie wspólnych planów działań zapobiegawczych lub planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu regionalnym.
(37)
W kontekście niniejszego rozporządzenia Komisja ma do odegrania ważną rolę w przypadku sytuacji nadzwyczajnej zarówno na poziomie unijnym, jak i regionalnym.
(38)
W ramach solidarności europejskiej Unia i państwa członkowskie powinny również w miarę potrzeby udzielać pomocy w zakresie ochrony ludności. Pomoc taką powinien ułatwiać i koordynować wspólnotowy mechanizm ochrony ludności ustanowiony decyzją Rady 2007/779/WE, Euratom (8).
(39)
Niniejsze rozporządzenie nie narusza suwerennych praw państw członkowskich do zasobów energetycznych znajdujących się na ich terytorium.
(40)
Dyrektywa Rady 2008/114/WE z dnia 8 grudnia 2008 r. w sprawie rozpoznawania i wyznaczania europejskiej infrastruktury krytycznej oraz oceny potrzeb w zakresie poprawy jej ochrony (9) określa proces mający na celu poprawę bezpieczeństwa wskazanej europejskiej infrastruktury krytycznej, w tym określonej infrastruktury gazowniczej, na terytorium Unii. Wraz z niniejszym rozporządzeniem dyrektywa 2008/114/WE przyczynia się do wypracowania kompleksowego podejścia do bezpieczeństwa energetycznego Unii.
(41)
Plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej powinny być regularnie aktualizowane i publikowane. Powinny być także przedmiotem wzajemnej oceny i powinny być testowane.
(42)
Grupa Koordynacyjna ds. Gazu powinna pełnić rolę doradczą przy Komisji celem ułatwienia koordynacji środków na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw w stanie nadzwyczajnym w Unii. Grupa ta powinna także monitorować adekwatność środków podejmowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia.
(43)
Celem niniejszego rozporządzenia jest powierzenie przedsiębiorstwom gazowym i właściwym organom państw członkowskich zadania zagwarantowania skutecznego funkcjonowania rynku gazu przez jak najdłuższy czas w przypadku zakłóceń w dostawach, zanim właściwy organ podejmie środki mające zaradzić sytuacji, w której rynek nie jest w stanie dłużej zapewnić wymaganych dostaw gazu. Tego rodzaju środki nadzwyczajne powinny być w pełni zgodne z przepisami unijnymi i powinny zostać zgłoszone Komisji.
(44)
Ponieważ dostawy gazu z państw trzecich mają zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii, Komisja powinna koordynować działania dotyczące państw trzecich, współpracując z państwami trzecimi będącymi producentami oraz państwami tranzytu nad uzgodnieniami na wypadek sytuacji kryzysowych, zapewniającymi stabilny przepływ gazu do Unii. Komisja powinna być upoważniona do zwołania grupy zadaniowej ds. monitorowania przepływu gazu do Unii w sytuacjach kryzysowych, w porozumieniu z państwami trzecimi, których to dotyczy, oraz, jeżeli kryzys wynika z problemów w państwie trzecim, do powierzenia jej funkcji pośrednika i mediatora.
(45)
Ważne jest, by warunki dostaw z państw trzecich nie zakłócały konkurencji i były zgodne z zasadami rynku wewnętrznego.
(46)
Jeżeli istnieją wiarygodne dane na temat sytuacji poza terytorium Unii, która zagraża bezpieczeństwu dostaw do jednego lub kilku państw członkowskich i która może uruchomić mechanizm wczesnego ostrzegania pomiędzy Unią a państwem trzecim, Komisja powinna niezwłocznie powiadomić o tym Grupę Koordynacyjną ds. Gazu, a Unia powinna podjąć stosowne kroki, aby spróbować załagodzić sytuację.
(47)
W lutym 2009 r. Rada stwierdziła, że należy zwiększyć przejrzystość i wiarygodność poprzez rzeczową wymianę informacji między Komisją i państwami członkowskimi na temat stosunków w zakresie energii z państwami trzecimi, w tym długoterminowych uzgodnień dotyczących dostaw, przy jednoczesnym zachowaniu poufnego charakteru informacji stanowiących tajemnicę handlową.
(48)
Podczas gdy postanowienia Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności dotyczące konkurencji, mają zastosowanie do usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, o ile stosowanie takich zasad nie utrudni świadczenia takich usług, państwa członkowskie korzystają z szerokiej swobody przy określaniu i organizowaniu obowiązków świadczenia usług publicznych oraz przy zamawianiu takich usług.
(49)
Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, to jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw gazu w Unii, nie może zostać osiągnięty w wystarczającym stopniu przez państwa członkowskie działające samodzielnie, natomiast z uwagi na skalę i skutki proponowanego działania możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie unijnym, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości, o której mowa w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(50)
Należy uchylić dyrektywę 2004/67/WE,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot
W niniejszym rozporządzeniu ustanawia się przepisy służące zapewnieniu bezpieczeństwa dostaw gazu, dzięki zagwarantowaniu prawidłowego i ciągłego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu ziemnego (zwanego dalej „gazem”) poprzez umożliwienie wprowadzenia środków wyjątkowych w przypadku gdy same mechanizmy rynkowe nie są już w stanie zapewnić wymaganych dostaw gazu, poprzez przejrzyste określenie i podział odpowiedzialności pomiędzy przedsiębiorstwa gazowe, państwa członkowskie i Unię w zakresie działań zapobiegawczych oraz reakcji na konkretne zakłócenia w dostawach. W niniejszym rozporządzeniu określa się również przejrzyste mechanizmy koordynacji planowania i reagowania - w duchu solidarności - na szczeblu państw członkowskich, a także regionalnym i unijnym, w przypadku stanu nadzwyczajnego.
Artykuł 2
Definicje
Na użytek niniejszego rozporządzenia zastosowanie mają definicje przewidziane w dyrektywie 2009/73/WE, w rozporządzeniu (WE) nr 713/2009 oraz w rozporządzeniu (WE) nr 715/2009.
Dodatkowo zastosowanie mają następujące definicje:
1)
„odbiorcy chronieni” oznaczają wszystkich odbiorców będących gospodarstwami domowymi, którzy są już podłączeni do sieci dystrybucyjnej gazu, a oprócz tego - o ile tak postanowi dane państwo członkowskie - termin ten może obejmować również:
a)
małe i średnie przedsiębiorstwa, pod warunkiem że są one podłączone do sieci dystrybucyjnej gazu, a także podmioty świadczące podstawowe usługi socjalne, pod warunkiem że są one podłączone do dystrybucyjnej lub przesyłowej sieci gazowej, a także pod warunkiem że na wszystkich tych dodatkowych odbiorców przypada najwyżej do 20 % ostatecznego zużycia gazu; lub
b)
instalacje systemów ciepłowniczych, o ile dostarczają energię cieplną odbiorcom prywatnym oraz odbiorcom, o których mowa w lit. a), pod warunkiem że instalacje te nie są w stanie przełączyć się na inne paliwa i są podłączone to sieci dystrybucji lub przesyłu gazu.
Możliwie jak najszybciej, nie później niż dnia 3 grudnia 2011 r. państwa członkowskie powiadamiają Komisję, czy zamierzają uwzględnić podmioty wymienione w lit. a) lub b) w swojej definicji odbiorców chronionych;
2)
„właściwy organ” oznacza krajowy organ centralnej administracji publicznej lub krajowy organ regulacyjny wyznaczony przez każde państwo członkowskie jako odpowiedzialny za zapewnienie wdrożenia środków określonych w niniejszym rozporządzeniu. Nie narusza to możliwości wydania przez państwa członkowskie zgody na delegowanie szczegółowych zadań określonych w niniejszym rozporządzeniu innym podmiotom. Takie delegowane zadania muszą być wykonywane pod nadzorem właściwego organu i być określone w planach, o których mowa w art. 4.
Artykuł 3
Odpowiedzialność za bezpieczeństwo dostaw gazu
1. Współodpowiedzialność za bezpieczeństwo dostaw gazu spoczywa na przedsiębiorstwach gazowych, państwach członkowskich, w szczególności za pośrednictwem ich właściwych organów oraz Komisji w granicach działalności i kompetencji każdego z tych podmiotów. Taka wspólna odpowiedzialność wymaga ścisłej współpracy pomiędzy nimi.
2. Możliwie jak najszybciej, nie później niż dnia 3 grudnia 2011 r. każde państwo członkowskie wyznacza właściwy organ, który zapewnia wprowadzenie w życie przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu środków. W stosownych przypadkach, dopóki właściwy organ nie zostanie formalnie wyznaczony, podmioty krajowe odpowiedzialne obecnie za bezpieczeństwo dostaw gazu stosują środki, które winny zostać wdrożone przez właściwy organ w świetle niniejszego rozporządzenia. Do środków tych należą dokonywana zgodnie z postanowieniami art. 9 ocena ryzyka i opracowanie na podstawie tej oceny ryzyka planu działań zapobiegawczych, planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej oraz regularne monitorowanie bezpieczeństwa dostaw gazu na szczeblu krajowym. Właściwe organy współpracują ze sobą w staraniach mających zapobiegać zakłóceniom w dostawach i ograniczać szkody w razie wystąpienia takich zakłóceń. Nie ma przeszkód dla przyjęcia przez państwa członkowskie - gdyby zaszła taka potrzeba - przepisów wykonawczych w celu zapewnienia zgodności z wymogami niniejszego rozporządzenia.
3. Każde państwo członkowskie niezwłocznie przekazuje Komisji nazwę wyznaczonego właściwego organu i - jeżeli to konieczne - nazwy krajowych podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo dostaw gazu pełniących tymczasowo obowiązki właściwego organu zgodnie z ust. 2. Każde państwo członkowskie podaje informacje o takich wyznaczeniach do wiadomości publicznej.
4. Wdrażając środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu, właściwy organ określa role i obowiązki poszczególnych zaangażowanych podmiotów w taki sposób, aby zagwarantować przestrzeganie podejścia trójpoziomowego, co wiąże się najpierw z zaangażowaniem odnośnych przedsiębiorstw i sektora, następnie państw członkowskich na szczeblu krajowym i regionalnym, a dopiero potem Unii.
5. Komisja zapewnia, w razie konieczności, koordynację działań właściwych organów na szczeblu regionalnym i unijnym, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, między innymi w ramach Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu, o której mowa w art. 12, lub grupy ds. zarządzania kryzysowego, o której mowa w art. 11 ust. 4, w szczególności w sytuacji stanu nadzwyczajnego w Unii lub w danym regionie, zgodnie z art. 11 ust. 1.
6. Środki na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw zawarte w planach działań zapobiegawczych i planach na wypadek sytuacji nadzwyczajnej muszą być jasno określone, przejrzyste, proporcjonalne, pozbawione cech dyskryminacji i weryfikowalne, nie mogą w niewłaściwy sposób zakłócać konkurencji ani skutecznego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu i nie mogą zagrażać bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub Unii jako całości.
Artykuł 4
Opracowanie planu działań zapobiegawczych i planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej
1. Właściwy organ każdego państwa członkowskiego, po skonsultowaniu się z przedsiębiorstwami gazowymi, odpowiednimi organizacjami reprezentującymi interesy gospodarstw domowych i przemysłowych odbiorców gazu oraz krajowym organem regulacyjnym (o ile nie jest nim właściwy organ), opracowuje na szczeblu krajowym bez uszczerbku dla ust. 3:
a)
plan działań zapobiegawczych, obejmujący środki niezbędne do wyeliminowania lub ograniczenia wskazanych zagrożeń, zgodnie z oceną ryzyka przeprowadzoną na podstawie art. 9; oraz
b)
plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, obejmujący środki podejmowane w celu usunięcia lub ograniczenia skutków zakłóceń w dostawach gazu zgodnie z art. 10.
2. Przed przyjęciem planu działań zapobiegawczych i planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu krajowym właściwe organy przekazują sobie w terminie do dnia 3 czerwca 2012 r. projekty swoich planów działań zapobiegawczych oraz planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej i przeprowadzą konsultacje między sobą na odpowiednim szczeblu regionalnym oraz z Komisją w celu zapewnienia, by projekty planów i środków były zgodne z planami działań zapobiegawczych i planami na wypadek sytuacji nadzwyczajnej innych państw członkowskich oraz by były zgodne z niniejszym rozporządzeniem oraz innymi przepisami unijnymi. Takie konsultacje przeprowadza się w szczególności pomiędzy sąsiednimi państwami członkowskimi, zwłaszcza pomiędzy odizolowanymi systemami tworzącymi wyspy energetyczne i sąsiadującymi z nimi państwami członkowskimi, i mogą one objąć na przykład te państwa członkowskie, które określono w orientacyjnym wykazie w załączniku IV.
3. W oparciu o konsultacje, o których mowa w ust. 2, oraz możliwe zalecenia Komisji zainteresowane właściwe organy mogą podjąć decyzję o opracowaniu wspólnych planów działań zapobiegawczych na szczeblu regionalnym („wspólne plany działań zapobiegawczych”) i wspólnych planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu regionalnym („wspólne plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej”), dodatkowo w stosunku do planów opracowanych na szczeblu krajowym. W przypadku wspólnych planów zainteresowane właściwe organy podejmują wysiłki, o ile to konieczne, w celu zawarcia porozumień mających wprowadzić współpracę regionalną w życie. W razie potrzeby porozumienia te są formalnie zatwierdzane przez państwa członkowskie.
4. Przy ustanawianiu i wdrażaniu planu działań zapobiegawczych i planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu krajowym lub regionalnym właściwy organ należycie uwzględnia bezpieczne funkcjonowanie systemu gazowniczego w każdej sytuacji oraz omawia i określa w tych planach techniczne ograniczenia, które mogą wpływać na działanie sieci, w tym względy techniczne i względy bezpieczeństwa, które mogą prowadzić do ograniczenia przepływów w razie wystąpienia sytuacji nadzwyczajnej.
5. W terminie do dnia 3 grudnia 2012 r. plany działań zapobiegawczych i plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, w tym - jeżeli zajdzie taka potrzeba - wspólne plany, zostają przyjęte i upublicznione. O planach tych niezwłocznie powiadamia się Komisję. Komisja informuje Grupę Koordynacyjną ds. Gazu. Właściwy organ zapewnia regularne monitorowanie wdrażania takich planów.
6. W terminie trzech miesięcy po powiadomieniu przez właściwe organy o planach, o których mowa w ust. 5:
a)
Komisja ocenia plany, zgodnie z lit. b); w tym celu Komisja konsultuje plany z Grupą Koordynacyjną ds. Gazu i należycie uwzględnia jej opinię; Komisja przedstawia sprawozdanie z oceny planów Grupie Koordynacyjnej ds. Gazu; oraz
b)
w przypadku gdy Komisja w oparciu o te konsultacje:
(i)
ocenia plan działań zapobiegawczych lub plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej jako nieodpowiedni dla złagodzenia ryzyka określonego w ocenie ryzyka, może ona zalecić właściwemu organowi lub zainteresowanym właściwym organom zmianę odpowiedniego planu;
(ii)
uznaje plan działań zapobiegawczych lub plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej za niespójny ze scenariuszami ryzyka lub planami innego właściwego organu lub za niezgodny z przepisami niniejszego rozporządzenia lub innymi przepisami unijnymi, może ona zażądać zmiany odpowiedniego planu;
(iii)
uznaje, że plan działań zapobiegawczych zagraża bezpieczeństwu dostaw gazu do innych państw członkowskich lub Unii jako całości, musi ona zdecydować o wezwaniu właściwego organu do dokonania przeglądu planu działań zapobiegawczych i może przedstawić dokładne zalecenia dotyczące kierunku zmian; Komisja w sposób szczegółowy uzasadnia swoją decyzję.
7. Właściwy organ, którego to dotyczy, wprowadza zmiany w swoim planie działań zapobiegawczych lub planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej i przekazuje zmieniony plan Komisji lub informuje Komisję, dlaczego nie zgadza się z jej żądaniem, o którym mowa w ust. 6 lit. b) pkt (ii), w terminie czterech miesięcy od jego otrzymania. W przypadku braku zgody Komisja może, w terminie dwóch miesięcy od otrzymania odpowiedzi właściwego organu, wycofać swoje żądanie lub zwołać zainteresowane właściwe organy i - jeżeli Komisja uzna to za stosowne - Grupę Koordynacyjną ds. Gazu celem omówienia danej kwestii. Komisja opracowuje szczegółowe uzasadnienie swojego żądania dotyczącego zmian planu. Właściwy organ w pełni bierze pod uwagę stanowisko Komisji. Jeżeli ostateczna decyzja właściwego organu odbiega od stanowiska Komisji, właściwy organ przedstawia i upublicznia, wraz ze swoją decyzją i stanowiskiem Komisji, uzasadnienie decyzji w terminie dwóch miesięcy od otrzymania stanowiska Komisji. W stosownych przypadkach właściwy organ upublicznia niezwłocznie zmieniony plan.
8. Właściwy organ, którego to dotyczy, wprowadza zmiany w swoim planie działań zapobiegawczych i przekazuje zmieniony plan Komisji lub informuje Komisję, dlaczego nie zgadza się z jej decyzją, o której mowa w ust. 6 lit. b) pkt (iii), w terminie trzech miesięcy od jej otrzymania. W przypadku rozbieżności zdań Komisja, w terminie dwóch miesięcy od odpowiedzi właściwego organu, postanawia o zmianie lub wycofaniu swojego żądania. Jeżeli Komisja podtrzyma swoje żądanie, zainteresowany właściwy organ zmienia plan w terminie dwóch miesięcy od otrzymania decyzji Komisji, uwzględniając w możliwie największym zakresie zalecenia Komisji, o których mowa w ust. 6 lit. b) pkt (iii), oraz powiadamia o tym Komisję.
Komisja informuje Grupę Koordynacyjną ds. Gazu i należycie bierze pod uwagę jej zalecenia przy opracowywaniu opinii na temat zmienionego planu, która winna zostać przedstawiona w terminie dwóch miesięcy od daty powiadomienia właściwego organu. Zainteresowany właściwy organ uwzględnia w możliwie największym zakresie opinię Komisji i w terminie dwóch miesięcy od otrzymania opinii Komisji przyjmuje i upublicznia odpowiednio zmieniony plan.
9. Zachowana musi być poufność informacji istotnych ze względów handlowych.
Artykuł 5
Zawartość krajowych i wspólnych planów działań zapobiegawczych
1. Krajowe i wspólne plany działań zapobiegawczych zawierają:
a)
wyniki oceny ryzyka, o której mowa w art. 9;
b)
pomiary, ilości, zdolności i ramy czasowe potrzebne do spełnienia standardów w zakresie infrastruktury i dostaw, zgodnie z art. 6 i 8, w tym - jeżeli zajdzie taka potrzeba - zakres, w jakim środki po stronie popytu mogą w wystarczający sposób i w odpowiednim czasie zrównoważyć zakłócenia w dostawach, o których mowa w art. 6 ust. 2, określenie pojedynczej największej infrastruktury gazowniczej służącej wspólnym interesom w przypadku zastosowania art. 6 ust. 3 oraz każdego podwyższonego standardu w zakresie dostaw zgodnie z art. 8 ust. 2;
c)
obowiązki nałożone na przedsiębiorstwa gazowe i inne odpowiednie podmioty, w tym w zakresie bezpiecznego funkcjonowania systemu gazowniczego;
d)
inne środki zapobiegające zidentyfikowanym zagrożeniom, jak na przykład środki dotyczące potrzeby ulepszenia połączeń wzajemnych pomiędzy sąsiednimi państwami członkowskimi i - w odpowiednich przypadkach - możliwości dywersyfikacji źródeł i dróg dostaw gazu, tak aby w możliwie największym zakresie zapewnić utrzymanie dostaw gazu dla wszystkich odbiorców;
e)
mechanizmy wykorzystywane przy współpracy z innymi państwami członkowskimi w związku z przygotowywaniem i wdrażaniem wspólnych planów działań zapobiegawczych i wspólnych planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, o których mowa w art. 4 ust. 3, w przypadkach gdy mają one zastosowanie;
f)
informacje na temat obecnych i przyszłych połączeń wzajemnych, w tym tych zapewniających dostęp do sieci gazowej Unii, przepływów transgranicznych, transgranicznego dostępu do instalacji magazynowych oraz fizycznej możliwości transportu gazu w obu kierunkach („zdolność przepływu w obu kierunkach”), w szczególności w wypadku sytuacji nadzwyczajnej;
g)
informacje na temat wszystkich zobowiązań do świadczenia usług publicznych, które mają związek z bezpieczeństwem dostaw gazu.
2. Krajowe oraz wspólne plany działań zapobiegawczych, a w szczególności opis działań na rzecz realizacji standardu w zakresie infrastruktury, o którym mowa w art. 6, muszą brać pod uwagę dziesięcioletni plan rozwoju sieci o zasięgu ogólnounijnym, który zostanie opracowany przez ENTSO gazu zgodnie z art. 8 ust. 10 rozporządzenia (WE) nr 715/2009.
3. Krajowe oraz wspólne plany działań zapobiegawczych opierają się przede wszystkim na środkach rynkowych i uwzględniają wpływ na gospodarkę, efektywność i skuteczność środków, wpływ na funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii oraz oddziaływanie na środowisko i na konsumentów, oraz nie mogą nadmiernie obciążać przedsiębiorstw gazowych ani negatywnie wpływać na funkcjonowanie wewnętrznego rynku gazu.
4. Krajowe oraz wspólne plany działań zapobiegawczych podlegają aktualizacji co dwa lata, chyba że okoliczności wymagają częstszej aktualizacji, i uwzględniają uaktualnioną ocenę ryzyka. Przed przyjęciem zaktualizowanego planu przeprowadza się konsultacje między właściwymi organami przewidziane w art. 4 ust. 2.
Artykuł 6
Standard w zakresie infrastruktury
1. Państwa członkowskie lub - jeżeli taka jest decyzja państwa członkowskiego - właściwe organy zapewnią podjęcie koniecznych środków, tak aby w terminie do dnia 3 grudnia 2014 r. w przypadku zakłóceń w funkcjonowaniu największej pojedynczej infrastruktury gazowniczej pozostała infrastruktura (określona zgodnie z formułą standardu N-1, zgodnie z pkt 2 załącznika I) posiadała zdolność, bez uszczerbku dla ust. 2 niniejszego artykułu, dostarczania ilości gazu niezbędnej do zaspokojenia całkowitego zapotrzebowania na gaz na obszarze analizowanym w dniu nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz występującego z prawdopodobieństwem statystycznym raz na 20 lat. Pozostaje to bez uszczerbku, w stosownych przypadkach i w razie konieczności, dla odpowiedzialności operatorów systemu w zakresie realizacji odpowiednich inwestycji i dla obowiązków operatorów systemów przesyłowych określonych w dyrektywie 2009/73/WE i rozporządzeniu (WE) nr 715/2009.
2. Obowiązek zapewnienia zdolności zaspokojenia przez pozostałą infrastrukturę zapotrzebowania na gaz zgodnie z ust. 1 uznaje się również za spełniony, jeżeli w planie działań zapobiegawczych właściwy organ wykaże, iż zakłócenie w dostawach może być w wystarczającym stopniu i w odpowiednim czasie zrównoważone odpowiednimi rynkowymi środkami w zakresie zarządzania popytem. W tym celu wykorzystuje się wzór, o którym mowa w pkt 4 załącznika I.
3. W odpowiednich przypadkach, zgodnie z oceną ryzyka, o której mowa w art. 9, zainteresowane właściwe organy mogą zdecydować, że obowiązek określony w ust. 1 niniejszego artykułu ma zostać spełniony na szczeblu regionalnym, a nie krajowym. W takim przypadku opracowuje się wspólne plany działań zapobiegawczych zgodnie z art. 4 ust. 3. Zastosowanie ma pkt 5 załącznika I.
4. Każdy właściwy organ po konsultacji z odpowiednimi przedsiębiorstwami gazowymi niezwłocznie informuje Komisję o wszelkich przypadkach niespełnienia wymogu określonego w ust. 1 oraz informuje Komisję o powodach niespełnienia.
5. Operatorzy systemów przesyłowych udostępnią stałą zdolność przepływu w obu kierunkach na wszystkich transgranicznych połączeniach międzysystemowych pomiędzy państwami członkowskimi możliwie jak najszybciej i nie później niż dnia 3 grudnia 2013 r., z wyjątkiem:
a)
przypadków takich jak podłączenia do instalacji produkcyjnych, instalacji LNG i sieci dystrybucji; lub
b)
przypadku przyznania odstępstwa zgodnie z art. 7.
W terminie do dnia 3 grudnia 2013 r. operatorzy systemów przesyłowych gazu dostosowują funkcjonowanie części lub całości systemów przesyłowych, aby umożliwić fizyczny dwukierunkowy przepływ gazu na połączeniach transgranicznych.
6. W przypadku gdy zdolność przepływu w obu kierunkach na danym transgranicznym połączeniu wzajemnym już istnieje lub jest w trakcie budowy, dotyczący tych połączeń obowiązek, o którym mowa w ust. 5 akapit pierwszy, uznaje się za spełniony, z wyjątkiem sytuacji, w której zwiększenia zdolności przesyłowej żąda jedno lub więcej państw członkowskich ze względu na bezpieczeństwo dostaw. W przypadku skierowania takiego żądania o zwiększenie zdolności przesyłowej zastosowanie ma procedura określona w art. 7.
7. Państwo członkowskie lub właściwy organ, jeżeli taka jest decyzja państwa członkowskiego, zapewnia, by na pierwszym etapie następowało badanie rynku w sposób przejrzysty, szczegółowy i pozbawiony cech dyskryminacji celem sprawdzenia, czy wymaga on inwestycji w infrastrukturę potrzebnych do spełnienia wymogów określonych w ust. 1 oraz 5.
8. W celu zapewnienia odpowiednich bodźców krajowe organy regulacyjne uwzględniają faktycznie poniesione koszty spełnienia wymogów określonych w ust. 1 oraz koszty wdrożenia stałej zdolności przepływu w obu kierunkach przy ustalaniu lub zatwierdzaniu taryf lub metodologii, w przejrzysty i szczegółowy sposób, zgodnie z art. 41 ust. 8 dyrektywy 2009/73/WE oraz art. 13 rozporządzenia (WE) nr 715/2009. O ile rynek nie wymaga inwestycji dla uzyskania zdolności przepływu w obu kierunkach i w przypadku gdy inwestycja ta pociąga za sobą koszty w większej liczbie państw członkowskich lub w jednym państwie członkowskim na korzyść jednego lub większej liczby państw członkowskich, o podziale kosztów wspólnie zadecydują krajowe organy regulacyjne wszystkich państw członkowskich, których to dotyczy, przed podjęciem jakiejkolwiek decyzji inwestycyjnej. Przy podziale kosztów w szczególności uwzględnia się rozkład korzyści płynących z inwestycji w infrastrukturę na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa dostaw do zainteresowanych państw członkowskich. Stosuje się art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 713/2009.
9. Właściwy organ zapewnia, aby każda nowa infrastruktura przesyłowa przyczyniała się do zwiększenia bezpieczeństwa dostaw poprzez rozwinięcie dobrze połączonej sieci, w tym w razie potrzeby poprzez zapewnienie wystarczającej liczby transgranicznych punktów wejścia i punktów wyjścia zgodnie z popytem na rynku i zidentyfikowanymi czynnikami ryzyka. W razie potrzeby właściwy organ określa w ocenie ryzyka, gdzie zlokalizowane są wewnętrzne „wąskie gardła” oraz czy krajowe punkty wejścia i infrastruktura, w szczególności sieci przesyłowe, umożliwiają krajowe przepływy gazu na wypadek wystąpienia zakłóceń największej pojedynczej infrastruktury gazowniczej określonej w ocenie ryzyka.
10. W ramach wyjątku Luksemburg, Słowenia i Szwecja nie są związane wymogiem przewidzianym w ust. 1 niniejszego artykułu, ale dokładają starań, aby go spełnić, przy zapewnianiu dostaw gazu do odbiorców chronionych zgodnie z art. 8. Wyjątek ten ma zastosowanie dopóki:
a)
w przypadku Luksemburga: posiada on przynajmniej dwa połączenia z innymi państwami członkowskimi, co najmniej dwa różne źródła dostaw i nie posiada urządzeń do składowania gazu lub instalacji LNG na swoim terytorium;
b)
w przypadku Słowenii: posiada ona przynajmniej dwa połączenia z innymi państwami członkowskimi, co najmniej dwa różne źródła dostaw i nie posiada urządzeń do składowania gazu lub instalacji LNG na swoim terytorium;
c)
w przypadku Szwecji: nie posiada ona na swoim terytorium sieci przesyłowej do innego państwa członkowskiego, roczne wewnętrzne zużycie gazu brutto wynosi mniej niż 2 Mtoe i mniej niż 5 % całkowitego zużycia energii pierwotnej pochodzi z gazu.
Te trzy państwa członkowskie zapewniają w sposób przejrzysty, szczegółowy i pozbawiony cech dyskryminacji regularne badania rynku na potrzeby inwestycji w infrastrukturę i upubliczniają wyniki tych badań.
Państwa członkowskie, o których mowa w akapicie pierwszym, informują Komisję o wszystkich zmianach dotyczących określonych w tym akapicie warunków. Wyjątek określony w akapicie pierwszym przestaje obowiązywać, jeżeli przynajmniej jeden z tych warunków przestanie być spełniany.
Do dnia 3 grudnia 2018 r. każde z państw członkowskich, o których mowa w akapicie pierwszym, przekazuje Komisji sprawozdanie opisujące sytuację w zakresie odpowiednich warunków określonych w tym akapicie oraz perspektywy dotyczące spełnienia wymogu określonego w ust. 1, biorąc pod uwagę gospodarczy wpływ spełnienia standardu w zakresie infrastruktury, wyniki badania rynku i rozwój rynku gazu oraz projekty infrastruktury gazowniczej w regionie. Na podstawie tego sprawozdania i jeżeli odpowiednie warunki określone w akapicie pierwszym niniejszego ustępu są nadal spełnione, Komisja może zadecydować o dalszym stosowaniu wyjątku określonego w akapicie pierwszym przez kolejne cztery lata. W przypadku pozytywnej decyzji procedurę określoną w niniejszym akapicie powtarza się po czterech latach.
Artykuł 7
Procedura wdrażania zdolności przepływu w obu kierunkach lub ubiegania się o zastosowanie odstępstwa
1. W przypadku każdego transgranicznego połączenia wzajemnego między państwami członkowskimi, z wyjątkiem połączeń objętych odstępstwem na mocy art. 6 ust. 5 lit. a), i przypadków, w których zdolność przepływu w obu kierunkach już istnieje lub jest w trakcie budowy oraz w których jedno lub więcej państw członkowskich nie wystąpiło o zwiększenie zdolności przesyłowej ze względów bezpieczeństwa, operatorzy systemu przesyłowego w terminie do dnia 3 marca 2012 r. przedkładają swoim państwom członkowskim lub, jeżeli państwa członkowskie tak postanowią, swoim właściwym organom lub organom regulacyjnym (zwanym dalej łącznie w niniejszym artykule „odnośnymi organami”), po konsultacji ze wszystkimi innymi odnośnymi operatorami systemu przesyłowego:
a)
propozycję wdrożenia zdolności przepływu w obu kierunkach odnoszącą się do przepływu w kierunku przeciwnym do głównego („zdolność odwrócenia przepływu”); lub
b)
wniosek o przyznanie odstępstwa od obowiązku wdrożenia zdolności przepływu w obu kierunkach.
2. Propozycja wdrożenia zdolności odwrócenia przepływu lub wniosek o przyznanie odstępstwa, o których mowa w ust. 1, opierają się na ocenie zapotrzebowania rynkowego, prognoz dotyczących popytu i podaży, warunków technicznych, kosztów związanych ze zdolnością odwrócenia przepływu, w tym związanego z nią wzmocnienia systemu przesyłowego, oraz korzyści dla bezpieczeństwa dostaw, przy uwzględnieniu również, w odpowiednich przypadkach, ewentualnego wpływu zdolności odwrócenia przepływu i innych możliwych środków na standard w zakresie infrastruktury, o którym mowa w art. 6, w przypadku państw członkowskich, którym zastosowanie odwrócenia przepływu przyniosłoby korzyści.
3. Odnośny organ, który otrzymał propozycję wdrożenia zdolności odwrócenia przepływu lub wniosek o przyznanie odstępstwa, powiadamia niezwłocznie odnośne organy pozostałych państw członkowskich, które na podstawie oceny ryzyka mogłyby również czerpać korzyści z powstałych w wyniku odwrócenia przepływu zdolności przesyłowych, oraz Komisję o otrzymaniu takiej propozycji lub takiego wniosku. Dany odnośny organ umożliwia wyżej wymienionym odnośnym organom oraz Komisji wydanie opinii w okresie czterech miesięcy od daty otrzymania tego powiadomienia.
4. W ciągu dwóch miesięcy od zakończenia okresu, o którym mowa w ust. 3, odnośny organ na podstawie kryteriów określonych w ust. 2 i oceny ryzyka przeprowadzonej zgodnie z art. 9, a także dokładnie uwzględniając opinie otrzymane zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu i biorąc pod uwagę kwestie, które nie są natury ściśle gospodarczej, takie jak bezpieczeństwo dostaw gazu i przyczynienie się do rozwoju wewnętrznego rynku gazu:
a)
przyznaje odstępstwo, jeżeli zdolność odwrócenia przepływu nie zwiększa znacząco bezpieczeństwa dostaw do żadnego państwa członkowskiego lub regionu lub jeżeli koszty inwestycji znacząco przewyższałyby ewentualne korzyści dla bezpieczeństwa dostaw; lub
b)
przyjmuje propozycję wdrożenia zdolności odwrócenia przepływu; lub
c)
zwraca się do operatora systemu przesyłowego o zmianę propozycji.
Odnośny organ bezzwłocznie powiadamia o swojej decyzji Komisję, podając wszystkie istotne informacje uzasadniające decyzję i załączając opinie otrzymane zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu. Odnośne organy dokładają starań, aby zapewnić, by decyzje, które są ze sobą powiązane i dotyczą tych samych połączeń wzajemnych lub gazociągów wzajemnie połączonych, nie były ze sobą sprzeczne.
5. W terminie dwóch miesięcy od otrzymania tego powiadomienia i w przypadku wystąpienia rozbieżności pomiędzy decyzjami odnośnego organu a opiniami innych odnośnych organów Komisja może zażądać od odnośnego organu zmiany jego decyzji. Okres ten może być przedłużony o jeden dodatkowy miesiąc, jeżeli Komisja zażąda dodatkowych informacji. Wszelkie propozycje Komisji zawierające żądanie zmiany decyzji odnośnego organu przedstawiane są na podstawie elementów i kryteriów określonych w ust. 2 i ust. 4 lit. a) i biorą pod uwagę powody decyzji odnośnego organu. Odnośny organ spełnia żądanie, zmieniając swoją decyzję w terminie czterech tygodni. W wypadku gdy Komisja nie podejmie działań w tym dwumiesięcznym terminie, uważa się, że nie zgłasza ona zastrzeżeń do decyzji odnośnego organu.
6. Jeżeli potrzebna jest dodatkowa zdolność odwrócenia przepływu zgodnie z wynikami oceny ryzyka przeprowadzonej zgodnie z art. 9, procedura określona w ust. 1-5 niniejszego artykułu zostaje powtórzona na wniosek operatora systemu przesyłowego, odnośnego organu lub Komisji.
7. Komisja i odnośne organy zachowują zawsze poufność informacji handlowych podlegających szczególnej ochronie.
Artykuł 8
Standard w zakresie dostaw
1. Właściwy organ zobowiązuje określone przez siebie przedsiębiorstwa gazowe do podjęcia środków w celu zapewnienia dostaw gazu odbiorcom chronionym z danego państwa członkowskiego w następujących przypadkach:
a)
ekstremalnych temperatur w siedmiodniowym okresie szczytowego zapotrzebowania, występującym z prawdopodobieństwem statystycznym raz na 20 lat;
b)
każdego przynajmniej trzydziestodniowego okresu nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz występującego z prawdopodobieństwem statystycznym raz na 20 lat; oraz
c)
przynajmniej trzydziestodniowego okresu w przypadku wystąpienia zakłóceń w największej pojedynczej infrastrukturze gazowniczej w przeciętnych warunkach w okresie zimowym.
Właściwy organ określa przedsiębiorstwa gazowe, o których mowa w akapicie pierwszym, w terminie do dnia 3 czerwca 2012 r.
2. Każdy podwyższony standard w zakresie dostaw przekraczający 30 dni dla okresów, o których mowa w ust. 1 lit. b) i c), lub każdy dodatkowy wymóg nałożony ze względu na bezpieczeństwo dostaw gazu opierają się na ocenie ryzyka, o której mowa w art. 9, znajdują odzwierciedlenie w planie działań zapobiegawczych oraz:
a)
są zgodne z art. 3 ust. 6;
b)
nie zakłócają nadmiernie konkurencji ani nie utrudniają funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu;
c)
nie wpływają niekorzystnie na zdolność każdego innego państwa członkowskiego do zaopatrywania swoich odbiorców chronionych zgodnie z niniejszym artykułem w przypadku sytuacji nadzwyczajnej w skali kraju, regionu lub Unii; oraz
d)
są zgodne z kryteriami określonymi w art. 11 ust. 5 w przypadku sytuacji nadzwyczajnej w Unii lub w regionie.
W duchu solidarności właściwy organ określa w planie działań zapobiegawczych i planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, w jaki sposób podwyższony standard w zakresie dostaw lub dodatkowy wymóg nałożony na przedsiębiorstwa gazowe mogą zostać tymczasowo obniżone w przypadku sytuacji nadzwyczajnej w Unii lub w regionie.
3. Po upływie okresów określonych przez właściwy organ zgodnie z ust. 1 i 2 lub na bardziej rygorystycznych warunkach niż określone w ust. 1 właściwy organ i przedsiębiorstwa gazowe starają się zapewnić jak najdłużej ciągłość dostaw, w szczególności, do odbiorców chronionych.
4. Nałożone na przedsiębiorstwa gazowe obowiązki związane ze spełnieniem określonych w niniejszym artykule standardów w zakresie dostaw muszą być pozbawione cech dyskryminacji i nie mogą stanowić nadmiernego obciążenia dla tych przedsiębiorstw.
5. Stosownie do okoliczności przedsiębiorstwa gazowe mogą spełnić te wymogi na szczeblu regionalnym lub unijnym. Właściwy organ nie wymaga, aby standardy określone w niniejszym artykule były spełnione na bazie infrastruktury znajdującej się wyłącznie na obszarze jego właściwości.
6. Właściwy organ zapewnia, by warunki dostaw do odbiorców chronionych nie naruszały prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego gazu, a cena odpowiadała wartości rynkowej dostaw.
Artykuł 9
Ocena ryzyka
1. W terminie do dnia 3 grudnia 2011 r. każdy właściwy organ dokonuje w oparciu o następujące wspólne elementy pełnej oceny ryzyka związanego z bezpieczeństwem dostaw gazu w jego państwie członkowskim:
a)
z zastosowaniem standardów określonych w art. 6 i 8, wskazując wzór obliczenia N-1, przyjęte założenia, w tym założenia dla wzoru obliczenia N-1 na szczeblu regionalnym, oraz dane niezbędne do tego obliczenia;
b)
z uwzględnieniem wszystkich stosownych okoliczności krajowych i regionalnych, w szczególności wielkości rynku, układu sieci, rzeczywistych przepływów, w tym przepływów wyjściowych z danego państwa członkowskiego, możliwości fizycznego przepływu gazu w dwóch kierunkach, w tym wynikającej stąd ewentualnej potrzeby wzmocnienia systemu przesyłowego, możliwości produkcyjnych i magazynowych oraz roli gazu w koszyku energetycznym, w szczególności w odniesieniu do systemów ciepłowniczych i produkcji energii elektrycznej oraz funkcjonowania przemysłu, a także aspektów bezpieczeństwa i jakości gazu;
c)
przewidując różne scenariusze nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz i zakłóceń w dostawach, takie jak awaria głównej infrastruktury przesyłowej, instalacji magazynowych lub terminali LNG oraz zakłócenia w dostawach z państw trzecich, z uwzględnieniem historii wydarzeń tego typu, ich prawdopodobieństwa, pory roku, częstotliwości i długości ich trwania, a także, w stosownych przypadkach, zagrożeń geopolitycznych, oraz oceniając prawdopodobne skutki tych scenariuszy;
d)
analizując wzajemne oddziaływanie i korelację zagrożeń z innymi państwami członkowskimi, w tym między innymi dotyczące połączeń wzajemnych, dostaw transgranicznych, transgranicznego dostępu do instalacji magazynowych oraz zdolności przepływu w obu kierunkach;
e)
biorąc pod uwagę maksymalną przepustowość połączeń wzajemnych w każdym granicznym punkcie wejścia i punkcie wyjścia.
2. W przypadku stosowania art. 4 ust. 3 właściwe organy, których to dotyczy, dokonują również wspólnej oceny ryzyka na szczeblu regionalnym.
3. Przedsiębiorstwa gazowe, odbiorcy przemysłowi gazu, odpowiednie organizacje reprezentujące interesy gospodarstw domowych i odbiorców przemysłowych gazu, a także państwa członkowskie oraz krajowy organ regulacyjny (o ile nie jest nim właściwy organ) współpracują z właściwym organem i na żądanie przekazują mu wszystkie niezbędne informacje na potrzeby oceny ryzyka.
4. Ocenę ryzyka uaktualnia się po raz pierwszy najpóźniej 18 miesięcy po przyjęciu planów działań zapobiegawczych oraz planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, o których mowa w art. 4, a następnie co dwa lata, przed dniem 30 września danego roku, chyba że okoliczności wymagają częstszej oceny. W ocenie ryzyka uwzględnia się postępy inwestycji niezbędnych do sprostania standardowi w zakresie infrastruktury określonemu w art. 6 oraz specyficzne dla danego państwa problemy, jakie wystąpiły w trakcie wdrażania nowych alternatywnych rozwiązań.
5. Ocena ryzyka, łącznie z jej uaktualnionymi wersjami, jest niezwłocznie udostępniana Komisji.
Artykuł 10
Plan na wypadek sytuacji nadzwyczajnej i stany kryzysowe
1. Krajowe oraz wspólne plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej:
a)
oparte są na stanach kryzysowych określonych w ust. 3;
b)
zawierają określenie ról i odpowiedzialności przedsiębiorstw gazowych i odbiorców przemysłowych gazu, w tym odpowiednich producentów energii elektrycznej, z uwzględnieniem różnego stopnia, w jakim są dotknięte w przypadku zakłóceń w dostawach gazu, oraz ich współpracy z właściwymi organami i - w stosownych przypadkach - z krajowymi organami regulacyjnymi w każdym ze stanów kryzysowych określonych w ust. 3;
c)
zawierają określenie roli i odpowiedzialności właściwych organów oraz pozostałych podmiotów, którym powierzono zadania określone w art. 2 ust. 2, w każdym ze stanów kryzysowych określonych w ust. 3 niniejszego artykułu;
d)
zapewniają przedsiębiorstwom gazowym i odbiorcom przemysłowym gazu wystarczające możliwości reagowania w każdym ze stanów kryzysowych;
e)
określają w stosownych przypadkach środki i działania, jakie mają zostać podjęte w celu złagodzenia możliwego wpływu zakłócenia w dostawie gazu na działanie sieci ciepłowniczych oraz na dostawę energii elektrycznej wytwarzanej z gazu;
f)
zawierają określenie szczegółowych procedur postępowania i środków jakie mają być powzięte w przypadku poszczególnych stanów kryzysowych, w tym odpowiednie schematy obiegu informacji;
g)
zawierają wskazanie podmiotu lub zespołu zarządzającego w sytuacji kryzysowej i określenie jego roli;
h)
zawierają określenie udziału środków rynkowych, w szczególności wyszczególnionych w załączniku II, w opanowaniu sytuacji w stanie alarmowym i w opanowaniu sytuacji w stanie nadzwyczajnym;
i)
zawierają określenie udziału środków nierynkowych, planowanych lub przewidzianych do wdrożenia dla stanu nadzwyczajnego, w szczególności wyszczególnionych w załączniku III, oraz ocenę, na ile rozwiązanie sytuacji kryzysowej wymaga zastosowania takich środków nierynkowych, oszacowanie ich skutków oraz określenie procedur ich wdrożenia, uwzględniając fakt, że środki nierynkowe stosuje się jedynie wtedy, gdy same mechanizmy rynkowe nie są już w stanie zapewnić dalszych dostaw, w szczególności do odbiorów chronionych;
j)
zawierają opis mechanizmów współpracy z innymi państwami członkowskimi dla poszczególnych stanów kryzysowych;
k)
zawierają szczegółowy opis nałożonych na przedsiębiorstwa gazowe obowiązków w zakresie sprawozdawczości w sytuacjach stanu alarmowego i stanu nadzwyczajnego;
l)
ustalają wykaz określonych z góry działań na rzecz zapewnienia dostępności gazu w przypadku sytuacji nadzwyczajnej, w tym umów handlowych pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w takich działaniach oraz w stosownych przypadkach mechanizmów kompensacyjnych dla przedsiębiorstw gazowych, z należytym uwzględnieniem poufności danych szczególnie chronionych. Działania takie mogą obejmować umowy transgraniczne pomiędzy państwami członkowskimi lub przedsiębiorstwami gazowymi.
2. Krajowe oraz wspólne plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej podlegają aktualizacji co dwa lata, chyba że okoliczności wymagają częstszej aktualizacji, i uwzględniają uaktualnioną ocenę ryzyka. Przed przyjęciem zaktualizowanych planów przeprowadza się konsultacje między właściwymi organami przewidziane w art. 4 ust. 2.
3. Określa się następujące trzy podstawowe stany kryzysowe:
a)
stan wczesnego ostrzeżenia: gdy istnieją konkretne, poważne i wiarygodne informacje, że może dojść do zdarzenia, które prawdopodobnie doprowadzi do znacznego pogorszenia sytuacji w zakresie dostaw i prawdopodobnie doprowadzi do wywołania stanu alarmowego lub stanu nadzwyczajnego; stan wczesnego ostrzeżenia może zostać aktywowany poprzez mechanizm wczesnego ostrzegania;
b)
stan alarmowy: gdy wystąpi zakłócenie w dostawach lub nadzwyczajnie wysokie zapotrzebowanie na gaz, które prowadzi do znacznego pogorszenia sytuacji w zakresie dostaw, ale rynek nadal jest w stanie poradzić sobie z tym zakłóceniem lub sprostać zapotrzebowaniu bez potrzeby stosowania środków nierynkowych;
c)
stan nadzwyczajny: w przypadku nadzwyczajnie wysokiego zapotrzebowania na gaz lub znacznego zakłócenia w dostawach, lub innego znacznego pogorszenia sytuacji w zakresie dostaw oraz w przypadku gdy zastosowano wszystkie stosowne środki rynkowe, ale dostawy gazu są niewystarczające do zaspokojenia pozostałego zapotrzebowania na gaz, tak że jest konieczne wprowadzenie dodatkowo środków nierynkowych, aby zabezpieczyć dostawy gazu, w szczególności do odbiorców chronionych, zgodnie z art. 8.
4. Krajowe i wspólne plany na wypadek sytuacji nadzwyczajnej gwarantują utrzymanie transgranicznego dostępu do infrastruktury zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2009, na ile jest to możliwe pod względem technicznym i ze względów bezpieczeństwa, w przypadku sytuacji nadzwyczajnej. Plany te muszą być zgodne z art. 3 ust. 6 niniejszego rozporządzenia i nie mogą wprowadzać żadnych środków w niewłaściwy sposób ograniczających przepływ gazu przez granice.
5. W przypadku ogłoszenia przez właściwy organ jednego ze stanów kryzysowych, o których mowa w ust. 3, niezwłocznie powiadamia on Komisję i przekazuje jej wszystkie niezbędne informacje, w szczególności informacje dotyczące działań, które zamierza podjąć. W przypadku sytuacji nadzwyczajnej, która może doprowadzić do zwrócenia się o pomoc do Unii i państw członkowskich, właściwy organ danego państwa członkowskiego niezwłocznie powiadamia Centrum Monitorowania i Informacji w zakresie Ochrony Ludności w Komisji.
6. W przypadku ogłoszenia stanu nadzwyczajnego właściwy organ realizuje określone z góry działania zgodnie z planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej i niezwłocznie powiadamia Komisję w szczególności o działaniach, które zamierza podjąć zgodnie z ust. 1. W należycie uzasadnionych nadzwyczajnych okolicznościach właściwy organ może podjąć działanie odbiegające od planu na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Właściwy organ niezwłocznie powiadamia Komisję o wszelkich takich działaniach i przedstawia ich uzasadnienie.
7. Państwa członkowskie, a w szczególności właściwe organy zapewniają, by:
a)
w żadnym momencie nie wprowadzano środków w nieuprawniony sposób ograniczających przepływ gazu w ramach rynku wewnętrznego;
b)
nie wprowadzano środków, które mogłyby poważnie zagrozić zaopatrzeniu w gaz w innym państwie członkowskim; oraz
c)
został utrzymany transgraniczny dostęp do infrastruktury zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2009, na ile jest to możliwe pod względem technicznym i ze względów bezpieczeństwa, zgodnie z planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.
8. Komisja możliwie jak najszybciej, a każdym razie w ciągu pięciu dni od otrzymania informacji, o której mowa w ust. 5, od właściwego organu weryfikuje, czy ogłoszenie stanu nadzwyczajnego jest uzasadnione zgodnie z ust. 3 lit. c) i czy podjęte środki są w możliwie jak największym stopniu zgodne z działaniami wymienionymi w planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, i czy nie nakładają nieuzasadnionych obciążeń na przedsiębiorstwa gazowe oraz czy są zgodne z ust. 7. Komisja może na wniosek właściwego organu, przedsiębiorstwa gazowego lub z inicjatywy własnej zwrócić się do właściwego organu o modyfikację środków sprzecznych z warunkami określonymi w ust. 7 i w zdaniu pierwszym niniejszego ustępu. Komisja może zażądać od właściwego organu odwołania stanu nadzwyczajnego, jeśli uzna, że jego ogłoszenie nie jest on lub przestało być uzasadnione zgodnie z ust. 3 lit. c).
W terminie trzech dni od powiadomienia go o żądaniu Komisji właściwy organ dokonuje zmiany podjętych środków i informuje o tym Komisję lub informuje Komisję, dlaczego nie zgadza się z jej żądaniem. W takim przypadku Komisja może w ciągu trzech dni zmienić lub wycofać swój wniosek lub zwołać celem omówienia danej kwestii posiedzenie właściwego organu lub, w stosownych przypadkach, właściwych organów, których to dotyczy, oraz, jeżeli Komisja uzna to za stosowne, Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu. Komisja przedstawia szczegółowe uzasadnienie żądania dokonania zmiany działania. Właściwy organ w pełni bierze pod uwagę stanowisko Komisji. Jeżeli ostateczna decyzja właściwego organu odbiega od stanowiska Komisji, właściwy organ przedstawia uzasadnienie tej decyzji.
Artykuł 11
Reakcje Unii i reakcje na szczeblu regionalnym w sytuacji nadzwyczajnej
1. Na wniosek jednego z właściwych organów, który ogłosił stan nadzwyczajny, oraz po weryfikacji zgodnie z art. 10 ust. 8 Komisja może ogłosić stan nadzwyczajny w Unii lub stan nadzwyczajny w regionie w odniesieniu do szczególnie dotkniętego regionu geograficznego. Na wniosek co najmniej dwóch właściwych organów, które ogłosiły stan nadzwyczajny, oraz po weryfikacji zgodnie z art. 10 ust. 8 i jeżeli przyczyny ogłoszenia tych stanów nadzwyczajnych są powiązane, Komisja ogłasza, stosownie do okoliczności, stan nadzwyczajny w Unii lub w regionie. We wszystkich przypadkach korzystając ze środków komunikacji najbardziej odpowiednich do sytuacji, Komisja zbiera opinie i należycie uwzględnia wszystkie istotne informacje otrzymane od pozostałych właściwych organów. Jeżeli Komisja oceni, że stan faktyczny, który wcześniej powodował konieczność ogłoszenia stanu nadzwyczajnego w Unii lub stanu nadzwyczajnego w regionie nie uzasadnia już utrzymania stanu nadzwyczajnego, Komisja ogłasza jego zakończenie w Unii lub w regionie. We wszystkich przypadkach Komisja uzasadnia swoją decyzję i informuje o niej Radę.
2. Natychmiast po ogłoszeniu stanu nadzwyczajnego w Unii lub stanu nadzwyczajnego w regionie Komisja zwołuje posiedzenie Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu. W okresie stanu nadzwyczajnego w Unii lub w regionie, na wniosek co najmniej trzech państw członkowskich Komisja może ograniczyć uczestnictwo w całym posiedzeniu Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu lub w jego części do przedstawicieli państw członkowskich i właściwych organów.
3. Podczas stanu nadzwyczajnego w Unii lub stanu nadzwyczajnego w regionie, o których mowa w ust. 1, Komisja zapewnia koordynację działań właściwych organów, w pełni uwzględniając istotne informacje uzyskane w ramach i w wyniku konsultacji z Grupą Koordynacyjną ds. Gazu. W szczególności Komisja:
a)
zapewnia wymianę informacji;
b)
zapewnia, aby działania podejmowane na szczeblu państw członkowskich i na szczeblu regionalnym były spójne i skuteczne w stosunku do szczebla unijnego; oraz
c)
koordynuje działania dotyczące państw trzecich.
4. Komisja może zwołać grupę ds. zarządzania kryzysowego, w której skład wchodzą podmioty zarządzania kryzysowego, o których mowa w art. 10 ust. 1 lit. g), z państw członkowskich dotkniętych sytuacją nadzwyczajną. W porozumieniu z podmiotami zarządzającymi w sytuacji kryzysowej Komisja może zwrócić się o uczestnictwo do innych odpowiednich podmiotów. Komisja zapewnia regularne informowanie Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu o pracach podjętych przez grupę ds. zarządzania kryzysowego.
5. Państwa członkowskie, a w szczególności właściwe organy zapewniają, by:
a)
w żadnym momencie nie wprowadzano środków w nieuprawniony sposób ograniczających przepływ gazu w ramach rynku wewnętrznego, zwłaszcza przepływ gazu na dotknięte rynki;
b)
nie wprowadzano środków, które mogłyby poważnie zagrozić zaopatrzeniu w gaz w innym państwie członkowskim; oraz
c)
utrzymany został transgraniczny dostęp do infrastruktury zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 715/2009, na ile jest to możliwe pod względem technicznym i ze względów bezpieczeństwa, zgodnie z planem na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.
6. Jeżeli na wniosek właściwego organu lub przedsiębiorstwa gazowego, lub z inicjatywy własnej Komisja uznaje, że w sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu Unii lub regionu działania podjęte przez państwo członkowskie lub właściwy organ lub postępowanie przedsiębiorstwa gazowego są sprzeczne z ust. 5, Komisja zwraca się do tego państwa członkowskiego lub właściwego organu o zmianę tych działań lub o podjęcie działań w celu zapewnienia zgodności z ust. 5, podając uzasadnienie. W każdym momencie należycie uwzględnia się konieczność zapewnienia bezpiecznego działania systemu gazowniczego.
W terminie trzech dni od powiadomienia go o żądaniu Komisji państwo członkowskie lub właściwy organ dokonuje zmiany podjętych działań i informuje o tym Komisję lub uzasadnia, dlaczego nie zgadza się z jej żądaniem. W takim przypadku Komisja może w ciągu trzech dni zmodyfikować lub wycofać swoje żądanie lub zwołać posiedzenie przedstawicieli państwa członkowskiego lub właściwego organu oraz, jeżeli Komisja uzna to za konieczne, Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu celem omówienia kwestii. Komisja przedstawia szczegółowe uzasadnienie żądania dokonania zmiany działania. Państwo członkowskie lub właściwy organ w pełni biorą pod uwagę stanowisko Komisji. Jeżeli ostateczna decyzja właściwego organu lub państwa członkowskiego odbiega od stanowiska Komisji, właściwy organ lub państwo członkowskie przedstawiają uzasadnienie tej decyzji.
7. Komisja, po skonsultowaniu się z Grupą Koordynacyjną ds. Gazu, sporządza stałą listę rezerwową członków grupy zadaniowej ds. monitorowania, na której znajdą się eksperci branżowi oraz przedstawiciele Komisji. Grupa ta może zostać zwołana w razie potrzeby poza terytorium Unii, a jej zadaniem jest monitorowanie przepływu gazu do Unii oraz przedstawianie sprawozdań na ten temat, we współpracy z państwami trzecimi będącymi dostawcami i państwami tranzytu.
8. Właściwy organ przekazuje Centrum Monitorowania i Informacji w zakresie Ochrony Ludności w Komisji informacje o ewentualnym zapotrzebowaniu na pomoc. Centrum Monitorowania i Informacji w zakresie Ochrony Ludności dokonuje oceny sytuacji ogólnej i przedstawia porady dotyczące pomocy, jakiej należy udzielić najbardziej dotkniętym państwom członkowskim oraz - w stosownych przypadkach - państwom trzecim.
Artykuł 12
Grupa Koordynacyjna ds. Gazu
1. W celu ułatwienia koordynacji środków dotyczących bezpieczeństwa dostaw gazu ustanawia się Grupę Koordynacyjną ds. Gazu. Grupa składa się z przedstawicieli państw członkowskich, w szczególności ich właściwych organów, a także Agencji, ENTSO gazu i organizacji reprezentujących interesy przedmiotowej branży i zainteresowanych odbiorców. Komisja w porozumieniu z państwami członkowskimi decyduje o składzie grupy przy zachowaniu jej pełnej reprezentatywności. Komisja przewodniczy grupie. Grupa określa swój regulamin wewnętrzny.
2. Zgodnie z niniejszym rozporządzeniem z Grupą Koordynacyjną ds. Gazu przeprowadza się konsultacje oraz wspiera ona Komisję zwłaszcza w następujących kwestiach:
a)
bezpieczeństwo dostaw gazu w każdym czasie, a w szczególności w sytuacjach nadzwyczajnych;
b)
wszelkie informacje istotne dla bezpieczeństwa dostaw gazu na szczeblach krajowym, regionalnym i unijnym;
c)
sprawdzone rozwiązania i ewentualne wytyczne dla wszystkich zaangażowanych stron;
d)
poziom bezpieczeństwa dostaw, poziomy odniesienia i metody oceny;
e)
scenariusze krajowe, regionalne i unijne oraz testowanie poziomu gotowości;
f)
ocena planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej oraz wdrażanie środków przewidzianych w tych planach;
g)
koordynacja środków na wypadek stanu nadzwyczajnego w Unii, z państwami trzecimi będącymi stronami Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Energetyczną oraz z innymi państwami trzecimi;
h)
pomoc, jakiej należy udzielić najbardziej dotkniętym państwom członkowskim.
3. Komisja regularnie zwołuje posiedzenia Grupy Koordynacyjnej ds. Gazu i dzieli się z nią informacjami uzyskanymi od właściwych organów, zachowując przy tym poufność informacji istotnych ze względów handlowych.
Artykuł 13
Wymiana informacji
1. Jeżeli państwa członkowskie przewidują obowiązki świadczenia usług publicznych związane z bezpieczeństwem dostaw gazu, ogłaszają je w terminie do dnia 3 stycznia 2011 r. Wszelkie późniejsze aktualizacje lub dodatkowe obowiązki świadczenia usług publicznych związane z bezpieczeństwem dostaw gazu są również podawane do wiadomości publicznej niezwłocznie po ich przyjęciu przez państwa członkowskie.
2. W trakcie stanu nadzwyczajnego przedsiębiorstwa gazowe, których to dotyczy, codziennie udostępniają właściwemu organowi w szczególności następujące informacje:
a)
dzienne prognozy wielkości zapotrzebowania na gaz i dostaw gazu na kolejne trzy dni;
b)
wielkość dziennego przepływu gazu we wszystkich transgranicznych punktach wejścia i punktach wyjścia, a także we wszystkich punktach przyłączenia instalacji produkcyjnej, instalacji magazynowej lub terminala LNG do sieci w mln m3/dobę;
c)
wyrażony w dniach okres, przez który zgodnie z szacunkami mogą być zapewnione dostawy gazu odbiorcom chronionym.
3. W przypadku stanu nadzwyczajnego w Unii lub w regionie Komisja ma prawo zażądać od właściwego organu niezwłocznego przedstawienia co najmniej:
a)
informacji określonych w ust. 2;
b)
informacji na temat środków, jakie właściwy organ planuje podjąć i już podjął w celu złagodzenia skutków stanu nadzwyczajnego, oraz informacje na temat ich skuteczności;
c)
informacji na temat przekazanych innym właściwym organom wniosków o podjęcie dodatkowych środków;
d)
informacji na temat środków podjętych na wniosek innych właściwych organów.
4. Właściwe organy i Komisja zachowują poufność informacji istotnych ze względów handlowych.
5. Po zakończeniu stanu nadzwyczajnego właściwy organ najszybciej jak to możliwe, a najpóźniej sześć tygodni po odwołaniu stanu nadzwyczajnego, przedstawia Komisji szczegółową ocenę tego stanu oraz skuteczności podjętych środków, w tym ocenę skutków gospodarczych stanu nadzwyczajnego, wpływu na branżę elektroenergetyczną oraz pomocy udzielonej Unii i państwom członkowskim lub od nich uzyskanej. Ocena ta jest udostępniana Grupie Koordynacyjnej ds. Gazu i jest uwzględniana w uaktualnieniach planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.
Komisja dokonuje analizy ocen właściwych organów i informuje państwa członkowskie, Parlament Europejski oraz Grupę Koordynacyjną ds. Gazu o wynikach tej analizy w zbiorczej formie.
6. W celu umożliwienia Komisji dokonania oceny sytuacji w zakresie bezpieczeństwa dostaw gazu na szczeblu unjnym:
a)
w terminie do dnia 3 grudnia 2011 r. państwa członkowskie przekazują Komisji istniejące umowy międzyrządowe zawarte z państwami trzecimi, które mają wpływ na rozwój infrastruktury gazowniczej i dostawy gazu. Przy zawieraniu nowych umów międzyrządowych z państwami trzecimi, które mają taki wpływ, państwa członkowskie informują Komisję;
b)
w przypadku istniejących umów, jak również nowych umów oraz zmian do istniejących umów, w terminie do dnia 3 grudnia 2011 r. przedsiębiorstwa gazowe przekazują zainteresowanym właściwym organom następujące informacje na temat umów zawartych z dostawcami z państw trzecich na okres ponad jednego roku:
(i)
okres obowiązywania umowy;
(ii)
łączne ilości gazu będące przedmiotem umowy, w skali roku oraz średnio miesięcznie;
(iii)
w przypadku stanu alarmowego lub stanu nadzwyczajnego, maksymalne dzienne ilości gazu będące przedmiotem umowy;
(iv)
określone w umowie punkty dostawy.
Właściwy organ przekazuje te dane Komisji w postaci zbiorczej. W przypadku zawierania nowych umów lub zmian w obowiązujących umowach przekazywany jest regularnie ponownie pełny zbiór danych, również w postaci zbiorczej. Właściwy organ i Komisja zapewniają poufność tych informacji.
Artykuł 14
Monitorowanie przez Komisję
Komisja stale monitoruje środki na rzecz bezpieczeństwa dostaw gazu i prowadzi sprawozdawczość na ten temat, zwłaszcza poprzez roczną ocenę sprawozdań, o których mowa w art. 5 dyrektywy 2009/73/WE, informacje związane z wdrażaniem art. 11 i art. 52 ust. 1 tej dyrektywy, a także informacje zawarte w ocenie ryzyka i planach działań zapobiegawczych i planach na wypadek sytuacji nadzwyczajnej, które mają zostać opracowane zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, w momencie kiedy będą one dostępne.
W terminie do dnia 3 grudnia 2014 r. Komisja, w oparciu o sprawozdanie, o którym mowa w art. 4 ust. 6, i po konsultacji z Grupą Koordynacyjną ds. Gazu:
a)
opracuje wnioski dotyczące możliwych sposobów poprawy bezpieczeństwa dostaw gazu na szczeblu Unii, możliwości przeprowadzenia ocen ryzyka i opracowania planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej na szczeblu Unii i przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z wykonania niniejszego rozporządzenia, zawierające między innymi informacje na temat postępów poczynionych w zakresie wzajemnych połączeń rynkowych; oraz
b)
przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące ogólnej spójności planów działań zapobiegawczych i planów na wypadek sytuacji nadzwyczajnej państw członkowskich oraz ich wkład w przestrzeganie zasady solidarności i zapewnienie poziomu gotowości z punktu widzenia Unii.
Sprawozdanie zawierać będzie w stosownych przypadkach zalecenia w sprawie poprawy niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 15
Uchylenie
Bez uszczerbku dla zobowiązań państw członkowskich dotyczących terminów transpozycji i stosowania dyrektywy 2004/67/WE dyrektywa ta traci moc z dniem 2 grudnia 2010 r. z wyjątkiem art. 4 ust. 1 i 2 tej dyrektywy, które mają zastosowanie do czasu określenia przez zainteresowane państwa członkowskie odbiorców chronionych zgodnie z art. 2 ust. 1 niniejszego rozporządzenia i określenia przedsiębiorstw gazowych zgodnie z art. 8 ust. 1 niniejszego rozporządzenia.
Niezależnie od akapitu pierwszego niniejszego artykułu art. 4 ust. 1 i 2 dyrektywy 2004/67/WE nie stosuje się po dniu 3 czerwca 2012 r.
Artykuł 16
Odstępstwo
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do Malty i Cypru, dopóki na ich odpowiednie terytoria nie jest dostarczany gaz. W odniesieniu do Malty i Cypru terminy wynikające z art. 2 akapit drugi pkt 1, art. 3 ust. 2, art. 4 ust. 2 i 5, art. 6 ust. 1 i 5, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 i art. 13 ust. 6 lit. a) i b) zaczną obowiązywać po upływie następujących okresów:
a)
art. 2 akapit drugi pkt 1, art. 3 ust. 2, art. 9 ust. 1, art. 13 ust. 6 lit. a) i b): 12 miesięcy;
b)
art. 4 ust. 2 i art. 8 ust. 1: 18 miesięcy;
c)
art. 4 ust. 5: 24 miesięcy;
d)
art. 6 ust. 5: 36 miesięcy;
e)
art. 6 ust. 1: 48 miesięcy;
od rozpoczęcia dostaw gazu na ich odpowiednie terytoria.
Artykuł 17
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 6 ust. 8, art. 10 ust. 4 zdanie pierwsze, art. 10 ust. 7 lit. c) i art. 11 ust. 5 lit. c) wchodzą w życie z dniem 3 marca 2011 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 20 października 2010 r.