ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 8. února 2012
o státní podpoře SA.28809 (C 29/10) (ex NN 42/10 & ex CP 194/09), kterou Švédsko poskytlo společnosti Hammar Nordic Plugg AB
(oznámeno pod číslem C(2012) 546)
(Pouze švédské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/293/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek (1) v souladu s výše uvedenými články, a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dopisem ze dne 26. května 2009, zaevidovaným dne 16. června 2009, Komise obdržela stížnost ohledně údajné státní podpory pro společnost Hammar Nordic Plugg AB tím, že obec Vänersborg (Vänersborgs kommun) prodala veřejný majetek pod tržní cenou.
(2)
Dne 27. října 2009 postoupila Komise nedůvěrné znění stížnosti vnitrostátním orgánům. Švédsko odpovědělo dopisem ze dne 30. listopadu 2009, zaevidovaným téhož dne.
(3)
Dne 9. března 2010 si Komise vyžádala další informace, Švédsko odpovědělo dopisem ze dne 20. dubna 2010.
(4)
Dne 11. května 2010 Komise obdržela informace, jež poskytla společnost Chips AB.
(5)
Dopisem ze dne 27. října 2010 oznámila Komise Švédsku rozhodnutí zahájit ohledně podpory řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (2) (dále jen „SFEU“). Rozhodnutí Komise o zahájení řízení (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“) bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby k podpoře podaly připomínky.
(6)
Dopisem ze dne 23. listopadu 2010 požádalo Švédsko o prodloužení lhůty k podání připomínek k rozhodnutí o zahájení řízení.
(7)
V dopisech ze dne 15. a 17. prosince 2010 předložily švédské orgány Komisi své připomínky. Společnost Hammar Nordic Plugg AB poskytla Komisi své připomínky dopisem ze dne 22. ledna 2011.
(8)
Dne 1. února 2011 Komise zaslala připomínky společnosti Hammar Nordic Plugg AB švédským orgánům k vyjádření.
(9)
Dne 1. června 2011 zaslala Komise další žádost o informace. Švédsko odpovědělo dopisem ze dne 29. června 2011 a další upřesňující informace poskytlo v e-mailech dne 12. září a 30. září 2011.
(10)
Dne 6. června 2011 zaslala Komise společnosti Chips AB dotazník. Společnost na něj neodpověděla přímo, nicméně poskytla určité informace švédským orgánům, jež je použily ve svém upřesňujícím mailu ze dne 12. září 2011.
(11)
Dne 19. října 2011 se konalo jednání mezi útvary Komise a zástupci společnosti Hammar Nordic Plugg AB.
(12)
Dne 3. listopadu 2011 poskytla společnost Hammar Nordic Plugg AB Komisi prostřednictvím elektronické pošty další informace. Dne 4. listopadu 2011 předala Komise tyto informace švédským orgánům, které k nim podle svého vyjádření ze dne 28. listopadu 2011 neměly připomínky.
2. POPIS
2.1 Příjemce podpory a zúčastněné strany
(13)
Příjemce podpory je akciová společnost Hammar Nordic Plugg AB (dále jen „Hammar“), jež se zabývá pronájmem a správou nemovitostí. Hammar má sídlo v Trollhättanu v kraji Västra Götaland a je ve 100 % vlastnictví své mateřské společnosti Hammar Nordic Fastigheter AB, kterou vlastní soukromá osoba Anders Hammar (4).
(14)
Obec Vänersborg (dále jen „obec“) se nachází v kraji Västra Götaland poblíž norských hranic. Podle mapy regionální podpory Švédska na období 2007-2013 neleží Vänersborg v podporované oblasti.
(15)
Fastighets AB Vänersborg (dále jen „FABV“) je realitní společnost zcela vlastněná obcí.
(16)
Společnost Topp Livsmedel (dále jen „Topp“) byla součástí společnosti Chips AB (5) patřící do mezinárodní skupiny Orkla ASA (dále jen „Orkla“).
(17)
Nemovitost, jíž se opatření podpory týká (dále jen „závod“), zahrnuje dva pozemky, výrobní zařízení, movitý majetek a práva duševního vlastnictví (např. ochranné známky). Nachází se v Brålandě, malé vesnici v rámci obce Vänersborg. Společnost Topp se zhruba 30 zaměstnanci produkovala v závodě do roku 2007 zmrazenou zeleninu.
2.2 Shrnutí opatření
(18)
Dopisem ze dne 26. května 2009 obdržela Komise stížnost ohledně údajného poskytnutí státní podpory na základě prodeje veřejného majetku (závodu) pod tržní cenou.
(19)
V případu platí tyto skutečnosti: na konci roku 2007 oznámila společnost Chips AB ukončení výroby v podniku Topp a zahájila proces prodeje závodu.
(20)
Dne 13. února 2008 odkoupila závod od Chips AB - prostřednictvím FABV - obec za 17 milionů SEK(1,7 milionu EUR) (6).
(21)
Ve stejný den, 13. února 2008, uzavřela FABV dvě smlouvy s Hammar. U první z nich se jednalo o nájemní smlouvu, na jejímž základě pronajala FABV celý závod společnosti Hammar (7). Druhá smlouva obsahovala opci, podle níž měla společnost Hammar právo koupit závod od FABV za pevně stanovenou cenu 8 milionů SEK(0,8 milionu EUR) kdykoliv v průběhu dvouletého období mezi 1. březnem 2008 a 28. únorem 2010. Hammar tuto opci využila a získala závod od FABV za uvedenou pevnou cenu dne 11. srpna 2008.
(22)
Na základě smlouvy ze dne 1. března 2008 pronajala společnost Hammar většinu závodu místním podnikatelům, přičemž výše nájemného (8) přesahovala nájemné, na němž se dohodly FABV a Hammar. Místní podnikatelé podmiňovali podepsání nájemní smlouvy opcí na nákup závodu v budoucnu, pokud by se společnost Hammar stala jeho vlastníkem. Opční smlouva, podepsaná týž den, umožňovala místním podnikatelům získat závod za 40 milionů SEK(4 miliony EUR).
(23)
Dne 2. září 2008 uzavřela společnost Hammar smlouvu s místními podnikateli o prodeji závodu za dohodnutou cenu 40 milionů SEK.
3. ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
(24)
Komise důvodně domnívala, že prodej závodu ze strany FABV společnosti Hammar zahrnoval státní podporu, a proto dne 27. října 2010 zahájila ohledně této transakce formální vyšetřovací řízení (9).
(25)
Švédské orgány a Hammar předložily k zahájení formálního vyšetřovacího řízení své připomínky.
(26)
Švédské orgány zastávají stanovisko, že prodej závodu společnosti Hammar státní podporu nepředstavuje. Trvají na tom, že jediným cílem obce při nákupu závodu prostřednictvím FABV bylo zachování výroby a pracovních míst. Jelikož obec neměla v úmyslu sama závod provozovat, bylo vybráno řešení, jež navrhla společnost Hammar, tj. nájemní smlouva s kupní opcí. Švédské orgány rovněž podotýkají, že opce poskytnutá společnosti Hammar vyžadovala kapitálovou injekci z rozpočtu obce společnosti FABV ve výši 9 milionů SEK (0,9 milionu EUR) na vyrovnání ztráty, jež by vznikla, pokud by Hammar opci využila.
(27)
Hammar argumentuje, že FABV koupila závod od Chips AB za příliš vysokou cenu, což by mohlo zahrnovat státní podporu ve prospěch společnosti Orkla. Dále Hammar tvrdí, že závod byl od FABV odkoupen za tržních podmínek a prodej neovlivnil obchod mezi členskými státy ani nevedl k narušení hospodářské soutěže.
(28)
Na podporu svých tvrzení předložila Hammar ocenění ex post (s datem 20. ledna 2011) hodnoty závodu, které provedla společnost PricewaterhouseCoopers (dále jen „zpráva PwC“). Podle zprávy PwC je stupeň nejistoty při odhadování tržní ceny u tohoto typu nemovitostí natolik vysoký, že lze říci, že daná cena splňovala tržní podmínky při každém prodeji závodu (tj. když jej FABV kupovala od Chips AB, při jeho pozdějším prodeji společnosti Hammar a konečně i tehdy, kdy jej Hammar prodávala místním podnikatelům). Především pokud jde o prodej závodu ze strany FABV společnosti Hammar a poté místním podnikatelům, byla podle zprávy zaplacena tržní cena - vzhledem k finančním podmínkám v obou nájemních smlouvách (tj. mezi FABV a Hammar na jedné straně, a mezi Hammar a místními podnikateli na straně druhé).
(29)
Hammar při jednání s útvary Komise dne 19. října 2011 a ve svém podání dodatečných informací ze dne 3. listopadu 2011 tvrdila, že v době, kdy se obec a Hammar dohodly, že Hammar bude mít opci na nákup závodu za 8 milionů SEK, nebyly podány žádné jiné nabídky, a proto je třeba považovat uvedenou cenu za tržní cenu bez ohledu na případné cenové odhady, jež musí být beztak chápány jako hypotetické.
(30)
Dne 3. listopadu 2011 předložila Hammar Komisi zprávu, kterou vypracovala společnost Copenhagen Economics A/S (10) (dále jen „Copenhagen Economics“) a jež pojednává o tom, jak nákup závodu ze strany FABV od Chips AB a jeho další prodej společnosti Hammar mohl ovlivnit obchod mezi členskými státy. Zpráva dochází k závěru, že první transakce mohla ovlivnit obchod uvnitř Unie, jelikož prodejce Chips AB je mezinárodní podnik (finská dceřiná společnost v rámci norské skupiny Orkla), na jehož aktivity se vztahuje hospodářská soutěž v mezinárodním měřítku. Naproti tomu zpráva uvádí, že prodej závodu ze strany FABV společnosti Hammar podle zprávy vůbec nebo jen v nevýznamné míře ovlivnil obchod uvnitř Unie, jelikož Hammar působí pouze na místní úrovni a na relevantních trzích nemá mezinárodní konkurenty.
4. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
4.1 Existence státní podpory
(31)
Otázku, zda prodej závodu ze strany FABV společnosti Hammar zahrnoval státní podporu, je třeba posoudit ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, který stanoví, že „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“.
(32)
Komise podotýká, že příjemce podpory, tj. Hammar, je považován za podnik, jelikož vykonává hospodářskou činnost - poskytuje na trhu služby v oblasti nemovitostí a další služby s tím související.
(33)
Transakci provedla obec prostřednictvím FABV. FABV je ve 100 % vlastnictví obce, jež ze svého běžného rozpočtu kryje její případné ztráty. Vedení FABV tvoří členové obecní rady Vänersborgu. Rozhodnutí, jež přijímá FABV, jsou tudíž přičitatelná státu. Pokud mají tato rozhodnutí ekonomické dopady, znamená to, že jsou použity státní prostředky. Kromě toho se obec této transakce zcela jasně zúčastnila, jelikož opce udělená společnosti Hammar vyžadovala od obce ve prospěch FABV kapitálovou injekci ve výši 9 milionu SEK na vyrovnání ztráty, jež by vznikla, pokud by Hammar opci využila. Na základě těchto skutečností Komise dospívá k závěru, že prodej závodu společnosti Hammar zahrnoval státní prostředky.
(34)
Jelikož transakce zvýhodnila určitý podnik (tj. Hammar), je třeba opatření považovat za selektivní.
(35)
Opatření narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod uvnitř Unie a Evropského hospodářského prostoru (dále jen „obchod uvnitř EHP“) ve smyslu judikatury Soudního dvora Evropské unie v oblasti státních podpor. Ve zprávě vypracované společností Copenhagen Economics (viz 30. bod odůvodnění) je tvrzení, že selektivní výhoda vyplývající z prodeje závodu společnosti Hammar obchod neovlivnila vůbec nebo jen v nevýznamné míře, podloženo argumentem, že Hammar působí pouze na místním trhu s nemovitostmi. Případný vliv na obchod se však neodvíjí od toho, zda je určitý příjemce podpory činný v mezinárodním či pouze vnitrostátním měřítku, nýbrž závisí na tom, zda zboží či služby, s nimiž příjemce podpory obchoduje, jsou nebo mohou být předmětem obchodu uvnitř Unie (11). Toto kritérium je v této věci splněno, jelikož služby v oblasti nemovitostí a další služby s tím související jsou předmětem obchodu a investic uvnitř Unie, což potvrzuje i skutečnost, že dřívější vlastník závodu (Chips AB) je dceřiná společnost se sídlem ve Finsku patřící do skupiny Orkla, jež působí v mezinárodním měřítku. To dokazuje, že existuje přeshraniční zájem o dané aktivum (tj. závod), u něhož se navíc nejedná o prázdný pozemek, ale o funkční závod na výrobu zmrazených potravin.
(36)
Proto zastává Komise stanovisko, že byť Hammar působí pouze na místní úrovni, jde o podnik činný na trhu, na němž nelze vliv na obchod a hospodářskou soutěž uvnitř Unie a EHP vyloučit. Argumenty, jež Hammar předložila, proto pro Komisi nejsou důvodem upustit od svého předběžného posouzení tohoto kritéria v rozhodnutí o zahájení řízení.
(37)
Při definování státní podpory je proto třeba zvážit pouze jedno kritérium, čili zjistit, zda prodej závodu ze strany FABV zvýhodnil společnost Hammar. Na základě dostupných informací se Komise domnívá, že FABV prodala závod společnosti Hammar za cenu nižší, než činí jeho tržní hodnota, což by soukromý investor pravděpodobně neučinil. Tímto způsobem tak byla společnost Hammar zvýhodněna.
(38)
V této věci jde o prodej určitých aktiv ve veřejném vlastnictví soukromému podniku. Část aktiv představují nemovitosti (pozemky a budovy). Pro posouzení existence státní podpory v těchto případech uplatňuje Komise své sdělení o prvcích státní podpory při prodejích pozemků a staveb orgány veřejné moci (12) (dále jen „sdělení“). U ostatních typů aktiv, jichž se prodej týká, uplatňuje Komise zásadu soukromého investora v tržním hospodářství, tzn. posuzuje, zda veřejnoprávní prodejce jednal jako soukromý investor v tržním hospodářství. Jelikož se však uvedené sdělení zakládá na stejném testu soukromého investora, bude Komise podle něj pro větší jasnost posuzovat celou transakci (13).
(39)
V souladu s bodem 1 oddílu II sdělení je existence státní podpory pro kupujícího automaticky vyloučena v případě prodeje, který následuje „po dostatečně zveřejněném, otevřeném a nepodmíněném nabídkovém řízení srovnatelném s veřejnou dražbou, a který přijímá nejlepší nebo jedinou nabídku.“ Z informací, které Komise shromáždila, nevyplývá, že by FABV před prodejem závodu uspořádala nabídkové řízení, proto není možné existenci státní podpory na základě tohoto důvodu automaticky vyloučit.
(40)
Hammar tvrdí, že cena 8 milionů SEK odpovídá tržní hodnotě závodu, jelikož v době uzavření smlouvy o opci neexistovaly žádné další nabídky. Komise však konstatuje, že prodej závodu ze strany obce nebyl transparentní a otevřený dalším zájemcům. Proto Komise nemůže z prodejní ceny vyvozovat žádné závěry o skutečné tržní ceně (14). Komise dále poznamenává, že FABV koupila závod za 17 milionů SEK dne 13. února 2008 a že v týž den souhlasila s tím, že společnosti Hammar bude poskytnuta opce k nákupu závodu za mnohem nižší cenu 8 milionů SEK.
(41)
V oddíle II bodu 2 písm. a) sdělení se stanoví, že uskuteční-li se prodej bez nepodmíněného nabídkového řízení, „mělo by být před jednáními o prodeji provedeno nezávislé ocenění jedním nebo více nezávislými majetkovými odhadci, aby byla stanovena tržní hodnota na základě obecně uznávaných tržních ukazatelů a oceňovacích norem.“ Komise konstatuje, že FABV před jednáními o prodeji žádné nezávislé ocenění závodu nepožadovala.
(42)
Přestože nebylo uspořádáno otevřené a nepodmíněné nabídkové řízení ani nebylo před jednáními o prodeji provedeno nezávislé ocenění závodu, jsou k dispozici další informace, z nichž lze tržní cenu závodu v okamžiku, kdy jej FABV prodávala společnosti Hammar, vyvodit.
(43)
Když byl závod na konci roku 2007 nabídnut k prodeji, pověřila Chips AB společnost Colliers International (15) vypracováním memoranda k prodeji závodu. Colliers International uvedla jako prodejní cenu 27 milionů SEK(2,7 milionu EUR) za samotnou nemovitost, tzn. bez movitého majetku a práv duševního vlastnictví. Jak je již uvedeno v rozhodnutí o zahájení řízení, má Komise za to, že se jedná o přiměřený odhad tržní ceny, jelikož i) tento odhad byl proveden před jednáními o prodeji, ii) objednala si ho Chips AB v souvislosti s prodejem závodu, tzn. v kontextu, kdy Chips AB zjevně nemohlo jít o nic jiného než o získání správného odhadu tržní ceny, iii) posouzení provedla třetí strana, jež byla nezávislá jak na prodejci, tak na kupujícím, a iv) Colliers International má v odvětví nemovitostí rozsáhlé zkušenosti. Hammar však předběžné stanovisko Komise o nezávislosti odhadu zpochybňuje, jelikož si jej objednal prodejce. Hammar se rovněž domnívá, že odhady Colliers International nebyly, vezme-li se v úvahu situace závodu v době prodeje, realistické (např. Colliers International vycházela pouze z 10 % míry neobsazenosti).
(44)
Dalším možným ukazatelem tržní ceny závodu je ocenění, jež v červnu 2008 provedla společnost Swedbank Kommersiella Fastigheter (16) (dále jen „Swedbank“). Toto ocenění si objednali místní podnikatelé, kteří později závod koupili, a to za účelem úvěru zamýšleného na pořízení závodu. Swedbank odhadla tržní cenu závodu na 30 milionů SEK(3 miliony EUR), i když prostory, jež byly oceňovány, byly menší než rozloha celého závodu (17). Swedbank vycházela z 35 % neobsazenosti, další předpoklady byly srovnatelné s předpoklady Colliers International.
(45)
Zpráva PwC obsahuje řadu odhadů tržní hodnoty závodu v závislosti na okamžiku jeho prodeje. Ve zprávě se např. uvádí, že hodnota závodu v okamžiku, kdy jej Chips AB prodávala FABV, činila cca 9 milionů SEK, zatímco když si jej Hammar ve stejný den (13. února 2008) od FABV pronajímala, byla jeho cena cca 5,5 milionu SEK(0,55 milionu EUR). Zpráva PwC obsahuje třetí odhad tržní hodnoty závodu v okamžiku, kdy jej Hammar pronajímala místním podnikatelům (dne 1. března 2008). Tato hodnota dosahuje přibližně 21 milionů SEK(2,1 milionu EUR).
(46)
Komise v prvé řadě konstatuje, že zpráva PwC poskytuje různé číselné údaje o tržní hodnotě závodu v průběhu krátké doby. Jelikož tržní cena nemovitostí bývá z krátkodobého hlediska poměrně stabilní (s výjimkou mimořádných okolností), má Komise silné pochybnosti o některých odhadech ve zprávě PwC, a to zejména s ohledem na skutečnost, že všechny transakce byly provedeny ve velmi krátké době.
(47)
Pokud jde o první dva odhady hodnoty závodu ve zprávě PwC (9 milionů SEK, resp. 5,5 milionu SEK), Komise je považuje ve srovnání s odhady Colliers International a Swedbank ze stejné doby za nerealistické. Pokud jde o odhad 5,5 milionu SEK, Komise na jednu stranu poznamenává, že PricewaterhouseCoopers vychází při svém odhadu z peněžních toků v podobě nájemného, které Hammar platí za závod společnosti FABV. PwC přesto sama uznává, že toto nájemné je velmi nízké v porovnání s výnosy za srovnatelný průmyslový závod. Ještě nápadnější je pak srovnání s nájemným, které Hammar požaduje od místních podnikatelů o pouhých několik dní později a které je přibližně sedmkrát vyšší (viz poznámky pod čarou 7 a 8). S ohledem na tyto skutečnosti dospívá Komise k závěru, že nájemné, které platila společnost Hammar, bylo nižší než tržní nájemné. Komise se tudíž domnívá, že ocenění na 5,5 milionu SEK, jež vychází z odhadu příjmů z nájemného, které je nižší než tržní nájemné, neodráží skutečnou hodnotu závodu. Na druhou stranu vychází ocenění na 9 milionů SEK z předpokladu, že neobsazenost bude v prvních dvou letech vlastnictví činit 100 %, poté se ve třetím roce sníží na 75 %, ve čtvrtém roce na 50 % a pak se ustálí na 60 % po zbytek období, na které se ocenění vztahuje. V odhadu neobsazenosti se však nepřihlíží ke skutečnosti, že v okamžiku prodeje bylo známo, že místní podnikatelé jsou připraveni si závod pronajmout. Za cenu závodu je pak tedy třeba považovat cenu závodu s nájemcem.
(48)
Podle třetího odhadu ve zprávě PwC činí tržní cena závodu v okamžiku, kdy jej Hammar prodávala místním podnikatelům, cca 21 milionů SEK, přestože prostory, jichž se odhad týká, jsou o něco menší než rozloha celého závodu (viz poznámka pod čarou 17). Tento odhad je založen na vesměs stejné metodě jako odhady Colliers International a Swedbank a vychází zejména z podmínek v nájemní smlouvě mezi společností Hammar a místními podnikateli, tj. podmínek v nájemní smlouvě platné v okamžiku prodeje. Je třeba rovněž poznamenat, že podmínky smlouvy byly pravděpodobně tržní, a to zejména z toho důvodu, že byly dohodnuty mezi dvěma soukromými tržními subjekty, kteří v tomto ohledu měli patrně pouze ekonomicky racionální důvody. Komise má tudíž za to, že třetí odhad tržní ceny závodu ve zprávě PwC je přiměřený.
(49)
Bez ohledu na to, který odhad tržní ceny závodu (Colliers International, Swedbank či třetí odhad ve zprávě PwC) bude vybrán, je proto jasné, že cena 8 milionů SEK, za kterou FABV prodala závod společnosti Hammar, byla mnohem nižší, než činila tržní cena, a společnost Hammar tudíž zvýhodnila.
(50)
Jelikož jsou splněny všechny podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1 SFEU, Komise dospívá k závěru, že posuzované opatření představuje státní podporu, jež je navíc protiprávní, jelikož byla příjemci poskytnuta bez předchozího schválení Komisí.
(51)
Výhoda pro příjemce podpory odpovídá rozdílu mezi cenou, kterou zaplatila Hammar (8 milionů SEK), a tržní cenou závodu.
(52)
Při stanovování tržní ceny bude Komise posuzovat možné alternativy a odhady, jež jsou k dispozici, konkrétně: i) 17 milionů SEK, jež FABV společnosti Chips AB dne 18. února 2008 skutečně zaplatila, ii) 40 milionů SEK, jež místní podnikatelé skutečně zaplatili společnosti Hammar, iii) 27 milionů SEK, což byl odhad Colliers International před prodejem, iv) 30 milionů SEK, což byl odhad Swedbank v červnu 2008, a v) 21 milionů SEK, což je odhad ze zprávy PwC.
(53)
Komise se domnívá, že cena 17 milionů SEK, kterou FABV zaplatila společnosti Chips AB v okamžiku nákupu závodu, není přesvědčivým důkazem tržní ceny. Komise již v rozhodnutí o zahájení řízení vysvětlila, že Chips AB akceptovala cenu, jež byla nižší než odhadovaná tržní cena, jelikož chtěla zabránit poškození pověsti podniku, k němuž by došlo při uzavření závodu a následné ztrátě pracovních míst. Mimo to chtěla Chips AB využít možnosti rychlého prodeje, aby mohla uzavřít provoz Topp. Soukromý tržní subjekt, který nemá tato omezení (jež jsou pro Chips AB specifická), by požadoval vyšší cenu. Z těchto důvodů Komise nepovažuje za nutné odpovídat na argumenty společnosti Hammar (shrnuté ve 27. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí), které se navíc týkají okolnosti, která není součástí formálního vyšetřování.
(54)
Komise rovněž na základě informací, které v průběhu formálního vyšetřovacího řízení obdržela, konstatovala, že částka ve výši 40 milionů SEK, jež byla dohodnuta s místními podnikateli, se nejeví jako nejlepší měřítko pro tržní cenu závodu, jelikož podnikatelé financovali tento dohodnutý obnos částečně z bankovního úvěru a částečně z úvěru, který jim poskytla sama společnost Hammar. Vysoký podíl, který má na financování prodejce (jenž je v rámci transakce zároveň i věřitelem), a s tím spojené úvěrové riziko, které pro něj vyplývá, nepodporují argument, že nominální cena 40 milionů SEK představuje skutečnou ekonomickou hodnotu závodu. Nominální cena, jež byla v této transakci zaplacena, proto není přesvědčivým důkazem pro cenu, která by byla za závod zaplacena za tržních podmínek. Přesto jde o další náznak toho, že cena 8 milionů SEK neodpovídá tržní ceně závodu. Tyto dvě alternativy od sebe dělí období kratší než tři týdny. Takto významný cenový rozdíl v tak krátké době potvrzuje, že uvedená částka nepředstavovala tržní cenu.
(55)
Pokud jde o odhady Colliers International a Swedbank, nemá Komise v zásadě důvod pochybovat o tom, že jde o nezávislá ocenění vypracovaná podle obecně uznávaných norem. Komise se přesto domnívá, že ocenění nejsou přímo srovnatelná, jelikož část podkladů pro ocenění se od sebe liší. Na základě informací, jež jsou k dispozici, nemůže Komise s plnou jistotou rozhodnout, zda tato ocenění podávají nejspolehlivější informaci o tržní hodnotě závodu, jelikož vycházejí z odhadů a srovnání spojených s jinými transakcemi na trhu než s transakcemi, jež se týkají předmětného závodu.
(56)
V souhrnu má Komise za to, že existují důvody pro použití tržní ceny, jež vyplývá ze třetího odhadu ve zprávě PwC. Jak už se uvádí ve 48. bodě odůvodnění, Komise má za to, že tento odhad - i když byl vypracován až po provedení transakcí - vychází z údajů o peněžních tocích u nájemní smlouvy, jež skutečně existovala (mezi společností Hammar a místními podnikateli), a tudíž vychází ze skutečného pozorování trhu. Ve srovnání s oceněními Colliers International a Swedbank představuje v tomto ohledu 21 milionů SEK věrohodný, byť opatrný odhad tržní ceny závodu. Komise dále podotýká, že Hammar uzavřela dne 13. února 2008 dohodu o opci k nákupu závodu za 8 milionů SEK a tuto opci dne 11. srpna 2008 využila. Dne 1. března 2008 uzavřela Hammar s místními podnikateli opční smlouvu o prodeji závodu za 40 milionů SEK. Smlouva o prodeji byla uzavřena dne 2. září 2008, kdy došlo k využití opce. Datum, jež se ve zprávě PwC používá jako základ pro odhadovanou hodnotu závodu ve výši 21 milionů SEK, je 1. březen 2008. Vzhledem k tomu, že mezi všemi uvedenými transakcemi byl malý časový odstup, není důvod se domnívat, že tržní hodnota závodu se mohla výrazně lišit od částky 21 milionů SEK v době, kdy Hammar závod kupovala či kdy uzavírala opční smlouvu.
(57)
Na základě výše uvedeného lze konstatovat, že výhoda poskytnutá společnosti Hammar činí 13 milionů SEK(1,3 milionu EUR). Výhoda se vypočítá jako rozdíl mezi tržní hodnotou 21 milionů SEK a cenou 8 milionů SEK, kterou Hammar skutečně za závod zaplatila.
4.2 Slučitelnost podpory
(58)
Švédské orgány, ani společnost Hammar nepředložily argumenty o slučitelnosti podpory s vnitřním trhem. Jediným cílem, který švédské orgány uvedly, je politický záměr obce zachovat provoz podniku a zajistit pracovní místa v oblasti Vänersborgu.
(59)
Jelikož obec neleží v podporované oblasti (viz 13. bod odůvodnění), není způsobilá pro regionální podporu. Různé typy cílů podpory, jež švédské orgány uvedly, by bylo možné posoudit podle sdělení Komise o pokynech Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (18). Neexistují však žádné náznaky toho, že by podmínky stanovené v pokynech byly v tomto případě splněny. Zejména nic nenasvědčuje tomu, že Hammar byl v okamžiku nákupu závodu podnikem v obtížích.
(60)
Dosud rovněž nebylo dostatečně prokázáno, že opatření bylo nezbytné a přiměřené ke splnění některých cílů obecného zájmu. Komise tudíž nezjistila žádné důvody, na jejichž základě lze podporu prohlásit za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 SFEU.
(61)
Žádné jiné důvody pro slučitelnost se nejeví jako použitelné. Komise proto dospívá k závěru, že prodej závodu ze strany obce společnosti Hammar představuje státní podporu, jež je protiprávní a neslučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
4.3 Nájemní smlouva a cena opce
(62)
Ve svém rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti o tom, zda nájemní smlouva, kterou FABV a Hammar uzavřely dne 13. února 2008, a cena opce společnosti Hammar k nákupu závodu byly v souladu s tržními podmínkami (viz 38. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení).
(63)
Komise konstatuje, že nájemní smlouva zahrnuje státní podporu, jelikož jsou - ze stejných důvodů, jež jsou uvedeny výše v oddíle 4.1 - splněna nezbytná kritéria stanovená v čl. 107 odst. 1 SFEU: i) příjemce podpory, tj. Hammar, je podnik; ii) rozhodnutí, jež přijímá FABV, jsou přičitatelná státu, a pokud mají ekonomické dopady, znamená to, že jsou použity státní prostředky; iii) opatření je selektivní, jelikož je určeno ve prospěch určitého podniku; iv) jak je vysvětleno ve 47. bodě odůvodnění a jak uvádí zpráva PwC, kterou předložila sama společnost Hammar, má Komise za to, že nájemné, které společnost Hammar platila FABV, je nižší než tržní cena, a proto Hammar zvýhodňuje; a v) byť Hammar působí pouze na místní úrovni, provozuje svou činnost na trhu, na němž nelze vyloučit vliv na obchod a hospodářskou soutěž uvnitř Unie a EHP.
(64)
Aby bylo možné zjistit rozsah zvýhodnění společnosti Hammar, je třeba porovnat nájemné, na němž se dohodly FABV a Hammar dne 13. února 2008 (0,5 milionu SEK v prvním roce) s nájemným, na němž se Hammar dohodla ve smlouvě s místními podnikateli dne 1. března 2008 (3,5 milionu SEK v prvním roce). Komise má za to, že podmínky v posledně jmenované smlouvě odpovídají tržní hodnotě pronájmu závodu, jelikož smlouva byla uzavřena mezi dvěma soukromými stranami z ekonomicky racionálních důvodů. V tomto ohledu je rovněž třeba poznamenat, že zpráva PwC při výpočtu hodnoty závodu vychází právě z posledně jmenované částky. Jelikož Hammar platila nájemné obci pouze mezi 1. březnem 2008 a 11. srpnem 2008, kdy využila svou opci, tj. přibližně šest měsíců, měla by výsledná částka po poměrném výpočtu zvýhodnění ve výši 3 miliony SEK, což je rozdíl mezi nájemným dohodnutým mezi FABV a společností Hammar a nájemným dohodnutým mezi Hammar a místními podnikateli, činit 1,5 milionu SEK (0,15 milionu EUR).
(65)
Jelikož nelze použít žádné důvody pro slučitelnost podpory s vnitřním trhem ani nebyly tyto důvody předloženy (viz oddíl 4.2), dospívá Komise k závěru, že nájemní smlouva uzavřená mezi FABV a společností Hammar dne 13. února 2008 zahrnuje státní podporu, jež je protiprávní a neslučitelná s vnitřním trhem ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(66)
Pokud jde o cenu opce k nákupu závodu poskytnuté společnosti Hammar, Komise poznamenává, že tato opce se nejeví jako uplatnitelná, jelikož závazek k budoucímu nákupu či prodeji nemovitého majetku v zásadě není podle švédských právních předpisů vymahatelný (19). Případné zvýhodnění společnosti Hammar na základě takové opce je značně nejisté, pokud vůbec nějaké, a mohlo být v každém případě vykompenzováno prodejní cenou nebo uhrazeným nájemným. Proto nelze s jistotou stanovit, že opce poskytla společnosti Hammar zvýhodnění, které lze oddělit od zvýhodnění, jež pro Hammar vyplývalo z nájemní smlouvy a pozdějšího prodeje závodu.
5. NAVRÁCENÍ STÁTNÍ PODPORY
(67)
Čl. 14 odst. 1 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (20), ukládá: „Je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil.“
(68)
Jelikož nynější opatření představuje protiprávní a neslučitelnou podporu, musí být podpora navrácena, tak aby bylo možné obnovit situaci, jež na trhu panovala před poskytnutím podpory. Navrácení podpory je tudíž třeba uplatnit od chvíle, kdy byl příjemce zvýhodněn, tj. od okamžiku poskytnutí podpory příjemci, a dokud k němu skutečně nedojde, budou z navracené podpory účtovány úroky.
(69)
Prvek podpory, jenž je neslučitelný s vnitřním trhem, je třeba vyčíslit na 14,5 milionu SEK. Skládá se z rozdílu mezi tržní cenou závodu (21 milionů SEK) a cenou, kterou zaplatila Hammar (8 milionů SEK), což je 13 milionů SEK, ke kterým se připočte částka týkající se nájemní smlouvy, kterou je třeba navrátit (1,5 milionu SEK).
(70)
Z částky, kterou je třeba navrátit, je třeba zaplatit příslušný úrok. V případě neslučitelného prvku podpory vyčísleného na 13 milionů SEK by se úrok při navrácení měl počítat ode dne, kdy Hammar využila svou opci a koupila závod od FABV, tj. od 11. srpna 2008. V případě neslučitelného prvku podpory vyčísleného na 1,5 milionu SEK by se úrok při navracení měl počítat ode dne splatnosti nájemného, tj. od 1. března 2008,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora ve výši 14,5 milionu SEK, kterou Švédsko v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie protiprávně poskytlo společnosti Hammar Nordic Plugg AB prostřednictvím prodeje a pronájmu veřejného majetku v Brålandě v obci Vänersborg pod jeho tržní cenou, je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Švédsko zajistí, aby Hammar Nordic Plugg AB vrátila podporu podle článku 1.
2. Podpora, která má být navrácena, zahrnuje úroky od data, kdy byla podpora dána společnosti Hammar Nordic Plugg AB k dispozici, do data jejího skutečného navrácení.
3. Úroková sazba se vypočítá jako složený úrok v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (21).
Článek 3
1. Navrácení podpory podle článku 1 musí být okamžité a účinné.
2. Švédsko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Do dvou měsíců po oznámení tohoto rozhodnutí předloží Švédsko Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistinu a úroky), kterou má příjemce vrátit;
b)
podrobný popis již přijatých a plánovaných opatření k provedení tohoto rozhodnutí;
c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Švédsko informuje Komisi o vývoji vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí až do té doby, než dojde k úplnému navrácení podpory podle článku 1. Na žádost Komise neprodleně předloží informace vztahující se k již přijatým a plánovaným opatřením k provedení tohoto rozhodnutí. Rovněž poskytne podrobné informace o částkách podpory a úroků, které již příjemce navrátil.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Švédskému království.
V Bruselu dne 8. února 2012.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 8 lutego 2012 r.
w sprawie pomocy państwa SA.28809 (C 29/10) (ex NN 42/10 & ex CP 194/09) udzielonej przez Szwecję na rzecz spółki Hammar Nordic Plugg AB
(notyfikowana jako dokument nr C(2012) 546)
(Jedynie tekst w języku szwedzkim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2012/293/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (1) zgodnie z przywołanymi artykułami i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
W piśmie z dnia 26 maja 2009 r., zarejestrowanym w dniu 16 czerwca 2009 r., Komisja otrzymała skargę dotyczącą domniemanej pomocy państwa na rzecz spółki Hammar Nordic Plugg AB w związku ze sprzedażą własności publicznej przez gminę Vänersborg za cenę niższą niż cena rynkowa.
(2)
W dniu 27 października 2009 r. Komisja przesłała nieopatrzoną klauzulą poufności wersję skargi władzom krajowym. Szwecja udzieliła odpowiedzi w piśmie z dnia 30 listopada 2009 r., zarejestrowanym tego samego dnia.
(3)
Dnia 9 marca 2010 r. Komisja zwróciła się z prośbą o udzielenie dodatkowych informacji, na którą Szwecja odpowiedziała w piśmie z dnia 20 kwietnia 2010 r.
(4)
W dniu 11 maja 2010 r. Komisja otrzymała informacje złożone przez spółkę Chips AB.
(5)
W piśmie z dnia 27 października 2010 r. Komisja poinformowała Szwecję o decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (2) („TFUE”) dotyczącego pomocy państwa. Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”) opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (3). Komisja wezwała zainteresowane strony do zgłaszania uwag.
(6)
W piśmie z dnia 23 listopada 2010 r. Szwecja zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu składania uwag dotyczących decyzji o wszczęciu postępowania.
(7)
W pismach z dnia 15 i 17 grudnia 2010 r. władze szwedzkie przesłały Komisji swoje uwagi. Spółka Hammar Nordic Plugg AB przesłała swoje uwagi Komisji w piśmie z dnia 22 stycznia 2011 r.
(8)
W dniu 1 lutego 2011 r. Komisja przekazała uwagi spółki Hammar Nordic Plugg AB władzom szwedzkim z prośbą o komentarz.
(9)
W dniu 1 czerwca 2011 r. Komisja wysłała kolejny wniosek o udzielenie informacji. Szwecja odpowiedziała w piśmie z dnia 29 czerwca 2011 r. i złożyła dodatkowe wyjaśnienia drogą elektroniczną w dniach 12 i 30 września 2011 r.
(10)
W dniu 6 czerwca 2011 r. Komisja przesłała spółce Chips AB kwestionariusz, na który ta nie odpowiedziała bezpośrednio. Spółka przekazała jednak pewne informacje władzom szwedzkim, które zostały przez nie uwzględnione w wyjaśnieniach złożonych w dniu 12 września 2011 r.
(11)
W dniu 19 października 2011 r. odbyło się spotkanie między służbami Komisji a przedstawicielami spółki Hammar Nordic Plugg AB.
(12)
W dniu 3 listopada 2011 r. spółka Hammar Nordic Plugg AB przekazała Komisji dodatkowe informacje drogą elektroniczną. Komisja przesłała je władzom szwedzkim w dniu 4 listopada 2011 r., a te potwierdziły w dniu 28 listopada 2011 r., że nie mają żadnych uwag.
2. OPIS
2.1. Beneficjent i zaangażowane strony
(13)
Beneficjentem jest spółka Hammar Nordic Plugg AB (zwana dalej „Hammar”), która zajmuje się wynajmem nieruchomości i zarządzaniem nieruchomościami. Spółka Hammar ma siedzibę w Trollhättan w hrabstwie Västra Götaland i jest w 100 % własnością spółki dominującej, Hammar Nordic Fastigheter AB, która jest własnością osoby prywatnej, Andersa Hammara (4).
(14)
Gmina Vänersborg (zwana dalej „gminą”) leży w hrabstwie Västra Götaland w Szwecji, niedaleko granicy z Norwegią. Zgodnie ze szwedzką mapą pomocy regionalnej na lata 2007-2013 Vänersborg nie znajduje się na obszarze objętym pomocą.
(15)
Fastighets AB Vänersborg (zwana dalej „FABV”) jest spółką działającą na rynku nieruchomości i stanowiącą własność gminy.
(16)
Spółka Topp Livsmedel (zwana dalej „Topp”) stanowiła własność Chips AB (5), spółki należącej do międzynarodowego koncernu Orkla ASA (zwanego dalej „Orkla”).
(17)
Nieruchomość objęta środkiem pomocy (zwana dalej „obiektem”) obejmuje dwie działki, zakład produkcyjny, mienie ruchome i prawa własności intelektualnej (np. znaki towarowe). Znajduje się ona w Brålanda, niewielkiej miejscowości w obrębie gminy Vänersborg. Do 2007 r. na terenie obiektu spółka Topp produkowała mrożonki warzywne, zatrudniając około 30 osób.
2.2. Opis skrócony środka
(18)
W piśmie z dnia 26 maja 2009 r. Komisja otrzymała skargę dotyczącą domniemanego przyznania pomocy państwa poprzez sprzedaż własności publicznej (obiektu) po cenie niższej niż cena rynkowa.
(19)
Fakty są następujące. Pod koniec 2007 r. spółka Chips AB ogłosiła decyzję o zaprzestaniu produkcji przez spółkę Topp oraz o rozpoczęciu procesu sprzedaży obiektu.
(20)
W dniu 13 lutego 2008 r. gmina zakupiła obiekt od spółki Chips AB za pośrednictwem spółki FABV za 17 mln SEK (1,7 mln EUR) (6).
(21)
W tym samym dniu, 13 lutego 2008 r., spółka FABV zawarła dwie umowy ze spółką Hammar. Pierwsza umowa była umową najmu, na mocy której spółka FABV odnajmowała cały obiekt spółce Hammar (7). Druga umowa zawierała opcję, która dawała spółce Hammar prawo zakupu obiektu od FABV za ustaloną cenę 8 mln SEK (0,8 mln EUR) w dowolnym momencie okresu dwóch lat: od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 28 lutego 2010 r. Spółka Hammar wykorzystała tę opcję i w dniu 11 sierpnia 2008 r. nabyła obiekt od FABV za ustaloną cenę.
(22)
Na mocy umowy z dnia 1 marca 2008 r. spółka Hammar odnajęła większość obiektu lokalnym przedsiębiorcom za czynsz (8) wyższy od czynszu ustalonego przez spółki FABV i Hammar. Jako warunek podpisania umowy najmu lokalni przedsiębiorcy zażądali ponadto możliwości nabycia obiektu w przyszłości, jeżeli spółka Hammar stanie się jego właścicielem. Umowa opcji, podpisana tego samego dnia, dała lokalnym przedsiębiorcom możliwość zakupu obiektu za 40 mln SEK (4 mln EUR).
(23)
W dniu 2 września 2008 r. spółka Hammar zawarła umowę z lokalnymi przedsiębiorcami dotyczącą sprzedaży im obiektu za ustaloną cenę 40 mln SEK.
3. DECYZJA W SPRAWIE WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA
(24)
Komisja miała powody by uważać, że sprzedaż obiektu spółce Hammar przez spółkę FABV stanowiła pomoc państwa. Z tego względu w dniu 27 października 2010 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w związku z powyższą transakcją (9).
(25)
Władze szwedzkie i spółka Hammar przedstawiły swoje uwagi na temat wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego.
(26)
Władze szwedzkie uważają, że sprzedaż obiektu spółce Hammar nie stanowi pomocy państwa. Twierdzą one, że jedynym celem nabycia obiektu przez gminę za pośrednictwem spółki FABV było zapewnie ciągłości produkcji i ochrona miejsc pracy. W związku z faktem, że gmina nie miała zamiaru prowadzić działalności samodzielnie, wybrano wariant zaproponowany przez spółkę Hammar, tj. umowę najmu z opcją zakupu. Władze szwedzkie zauważają również, że opcja przyznana spółce Hammar wymagała wniesienia wkładu kapitału w wysokości 9 mln SEK (0,9 mln EUR) z budżetu gminy dla spółki FABV jako rezerwy na wypadek straty, która powstałaby w razie wykorzystania opcji zakupu przez spółkę Hammar.
(27)
Spółka Hammar twierdzi, że spółka FABV nabyła obiekt od spółki Chips AB za zbyt wygórowaną cenę, co oznacza, że koncern Orkla otrzymał pomoc państwa. Spółka Hammar utrzymuje ponadto, że obiekt został nabyty od spółki FABV za cenę rynkową i że sprzedaż ani nie miała wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi, ani nie prowadziła do zakłóceń konkurencji.
(28)
Dla poparcia swojej opinii spółka Hammar przedłożyła ocenę ex post wartości obiektu z dnia 20 stycznia 2011 r., przygotowaną przez firmę PricewaterhouseCoopers (zwaną dalej „sprawozdaniem PwC”). Według sprawozdania PwC stopień niepewności przy ustalaniu ceny rynkowej dla tego typu nieruchomości jest tak duży, że można stwierdzić, że cena była zbliżona do warunków rynkowych za każdym razem, kiedy sprzedawano obiekt (tzn. kiedy spółka FABV nabyła go od spółki Chips AB, kiedy potem został sprzedany spółce Hammar i w końcu gdy spółka Hammar sprzedała go lokalnym przedsiębiorcom). Przede wszystkim w odniesieniu do sprzedaży obiektu spółce Hammar przez spółkę FABV i późniejszej jego sprzedaży lokalnym przedsiębiorcom przez spółkę Hammar, w sprawozdaniu PwC stwierdza się, że zapłacone ceny były zgodne z warunkami rynkowymi, zważywszy na warunki finansowe obu umów (tzn. pomiędzy spółkami FABV i Hammar z jednej strony i między spółką Hammar i lokalnymi przedsiębiorcami z drugiej).
(29)
Podczas spotkania ze służbami Komisji w dniu 19 października 2011 r. i w dodatkowych wyjaśnieniach przedłożonych Komisji w dniu 3 listopada 2011 r. spółka Hammar stwierdziła, że w momencie, gdy gmina i spółka Hammar ustaliły, że ta ostatnia otrzyma opcję zakupu obiektu za 8 mln SEK, nie zostały złożone żadne inne oferty kupna i że w związku z tym cenę tę należy uznać za cenę rynkową mimo ewentualnych innych - z konieczności hipotetycznych - wycen.
(30)
W dniu 3 listopada 2011 r. spółka Hammar przekazała Komisji sprawozdanie opracowane przez firmę doradczą Copenhagen Economics A/S (10) (zwaną dalej „Copenhagen Economics”) na temat tego, jaki wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi mógł wywrzeć zakup obiektu przez spółkę FABV od spółki Chips AB i późniejsza jego sprzedaż spółce Hammar. W sprawozdaniu stwierdza się, że pierwsza z transakcji mogła potencjalnie wywrzeć wpływ na wewnątrzunijną wymianę handlową, ponieważ sprzedający, Chips AB, jest międzynarodowym przedsiębiorstwem - fińską spółką zależną norweskiego koncernu Orkla - które konkuruje na rynku międzynarodowym. Sprawozdanie dowodzi jednak, że sprzedaż obiektu spółce Hammar przez spółkę FABV w żadnym stopniu nie wpłynęła, lub wpłynęła w jedynie nieznacznym stopniu, na wewnątrzunijną wymianę handlową, ponieważ Hammar prowadzi działalność jedynie na szczeblu lokalnym i nie ma międzynarodowych konkurentów na rynkach właściwych.
4. OCENA ŚRODKA
4.1. Istnienie pomocy państwa
(31)
W celu stwierdzenia, czy sprzedaż obiektu spółce Hammar przez spółkę FABV stanowi pomoc państwa, trzeba ją ocenić w świetle art. 107 ust. 1 Traktatu TFUE, według którego „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.
(32)
Komisja zauważa, że beneficjent, spółka Hammar, kwalifikuje się jako „przedsiębiorstwo”, ponieważ prowadzi działalność gospodarczą poprzez świadczenie usług dotyczących nieruchomości na rynku.
(33)
Transakcja została przeprowadzana przez gminę za pośrednictwem spółki FABV. FABV stanowi w całości własność gminy, która pokrywa ewentualne straty spółki z budżetu zwykłego. Zarząd spółki FABV stanowią członkowie rady gminy Vänersborg. Decyzje podejmowane przez spółkę mogą być zatem przypisywane państwu i jeżeli decyzje te mają konsekwencje ekonomiczne, użyte zostają zasoby państwowe. Ponadto gmina była w sposób oczywisty uczestnikiem transakcji, ponieważ opcja, którą przyznano spółce Hammar, wymagała wniesienia przez gminę wkładu kapitału do spółki FABV w wysokości 9 mln SEK jako rezerwy na wypadek ewentualnych strat w razie wykorzystania opcji przez spółkę Hammar. W świetle tych faktów Komisja dochodzi do wniosku, że w transakcji sprzedaży obiektu spółce Hammar wykorzystane zostały zasoby państwowe.
(34)
Ponieważ transakcja przyniosła korzyść konkretnemu przedsiębiorstwu (tj. Hammar), należy uznać środek za selektywny.
(35)
Środek zakłóca lub może zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową wewnątrz Unii i Europejskiego Obszaru Gospodarczego (zwaną dalej „wymianą handlową w EOG”) w rozumieniu orzecznictwa w zakresie pomocy państwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W sprawozdaniu Copenhagen Economics (zob. motyw 30) uzasadnieniem twierdzenia, że korzyść selektywna, którą niesie sprzedaż obiektu spółce Hammar, w żadnym stopniu nie wpłynęła lub wpłynęła jedynie w nieznacznym stopniu na wymianę handlową, jest fakt, że Hammar prowadzi działalność jedynie na lokalnym rynku nieruchomości. Ewentualny wpływ na wymianę handlową nie zależy jednak od tego, czy dany beneficjent prowadzi działalność na szczeblu międzynarodowym czy krajowym, tylko od tego, czy towary i usługi, którymi handluje beneficjent, są lub mogłyby być przedmiotem wewnątrzunijnej wymiany handlowej (11). To kryterium jest spełnione w niniejszej sprawie, ponieważ usługi dotyczące nieruchomości są przedmiotem wymiany handlowej i inwestycji wewnątrz Unii. W niniejszej sprawie potwierdza to fakt, że poprzedni właściciel obiektu (Chips AB) jest fińską spółką zależną międzynarodowego koncernu Orkla. Pokazuje to, że istnieje transgraniczne zainteresowanie obiektem, który ponadto nie jest niezabudowaną działką, a działającym zakładem produkcyjnym mrożonek.
(36)
Komisja jest zatem zdania, że jeżeli spółka Hammar prowadzi działalność jedynie na poziomie lokalnym, to działa ona na rynku, na którym nie można wykluczyć wpływu na wymianę handlową i konkurencję wewnątrz Unii i EOG. Argumenty przedstawione przez spółkę Hammar nie powodują więc odstąpienia przez Komisję od swojej wstępnej oceny tego kryterium w decyzji o wszczęciu postępowania.
(37)
Jedynym kryterium w definicji pomocy państwa, które należy rozważyć, jest zatem to, czy sprzedaż obiektu przez spółkę FABV stanowiła korzyść dla spółki Hammar. Wziąwszy pod uwagę dostępne informacje, Komisja jest zdania, że spółka FABV sprzedała obiekt spółce Hammar po cenie niższej niż jego wartość rynkowa. Wobec niewielkiego prawdopodobieństwa, że prywatny inwestor postąpiłby w ten sposób, została przyznana korzyść spółce Hammar
(38)
Niniejsza sprawa dotyczy sprzedaży określonych zasobów państwowych prywatnemu przedsiębiorstwu. Część tych zasobów stanowią nieruchomości (grunt i budynki) i aby móc ocenić, czy w tych przypadkach została udzielona pomoc państwa, Komisja stosuje komunikat Komisji w sprawie elementów pomocy państwa w sprzedaży gruntów i budynków przez władze publiczne (12) (zwany dalej „komunikatem”). Do pozostałych zasobów, które zostały sprzedane, Komisja stosuje kryterium prywatnego podmiotu gospodarczego działającego w warunkach gospodarki rynkowej, tzn. ocenia, czy sprzedający z sektora publicznego postępował jak prywatny inwestor w warunkach gospodarki rynkowej. W związku z faktem, że komunikat oparty jest na tym samym teście prywatnego inwestora (13), Komisja będzie w swojej ocenie całej transakcji dla uproszczenia opierać się na komunikacie.
(39)
Zgodnie z pkt II.1 komunikatu automatycznie wyklucza się przede wszystkim występowanie pomocy państwa na rzecz kupującego, kiedy sprzedaż jest zgodna z „procedurą odpowiednio upublicznionego, otwartego i bezwarunkowego przetargu, porównywalnego z aukcją, w której przyjmuje się najlepszą lub jedyną ofertę ze swej definicji”. Z informacji, które zebrała Komisja, wynika, że spółka FABV nie zorganizowała procedury przetargowej przed sprzedażą obiektu i dlatego wystąpienie pomocy państwa nie może być automatycznie wykluczone.
(40)
Spółka Hammar twierdzi, że cena 8 mln SEK odpowiada wartości rynkowej obiektu, ponieważ w momencie podpisania umowy opcji zakupu nie zostały złożone żadne inne oferty kupna. Komisja stwierdza jednak, że sprzedaż obiektu przez gminę nie była przejrzysta i otwarta dla innych oferentów. Z tego powodu cena sprzedaży nie może być podstawą do wyciągania przez Komisję wniosków na temat rzeczywistej wartości rynkowej (14). Komisja zauważa też, że spółka FABV nabyła obiekt za 17 mln SEK w dniu 13 lutego 2008 r. i w tym samym dniu wyraziła zgodę na przyznanie spółce Hammar opcji zakupu obiektu za znacznie niższą cenę 8 mln SEK.
(41)
Zgodnie z pkt II.2a komunikatu, jeżeli sprzedaży nie towarzyszy bezwarunkowa procedura przetargowa, „jeden lub więcej niezależnych rzeczoznawców powinno przeprowadzić niezależną wycenę przed negocjacjami w sprawie sprzedaży w celu ustalenia wartości rynkowej na podstawie powszechnie przyjętych wskaźników rynkowych i standardów wyceny”. Komisja stwierdza, że spółka FABV nie zleciła niezależnej wyceny obiektu przed negocjacjami w sprawie sprzedaży.
(42)
Mimo że nie zorganizowano otwartej i bezwarunkowej procedury przetargowej i nie przeprowadzono niezależnej wyceny obiektu przed przystąpieniem do negocjacji w sprawie sprzedaży, na podstawie dostępnych informacji można oszacować wartość rynkową obiektu w momencie jego sprzedaży spółce Hammar przez spółkę FABV.
(43)
Kiedy obiekt został wystawiony na sprzedaż pod koniec 2007 r., spółka Chips AB zleciła organizacji Colliers International (15) przygotowanie notatki o sprzedaży obiektu. Organizacja wskazała cenę w wysokości 27 mln SEK (2,7 mln EUR) za samą nieruchomość, czyli wyłączywszy mienie ruchome i prawa własności intelektualnej. Jak stwierdzono w decyzji o wszczęciu postępowania, Komisja uważa, że jest to racjonalny szacunek ceny rynkowej, ponieważ (i) przygotowano go, zanim zaczęto negocjacje w sprawie sprzedaży; (ii) powstał on na zlecenie spółki Chips AB w związku ze sprzedażą obiektu, tzn. w sytuacji, w której spółka Chips AB w sposób obiektywny nie mogła mieć innego celu niż otrzymanie poprawnego szacunku ceny rynkowej; (iii) badanie zostało przeprowadzone przez stronę trzecią, niezależną od kupującego i sprzedającego; oraz (iv) organizacja Colliers International posiada szerokie doświadczenie w zakresie sektora nieruchomości. Hammar kwestionuje jednak wstępną opinię Komisji, jakoby wycena była niezależna, ponieważ została ona zlecona przez sprzedającego. Spółka Hammar uważa ponadto, że założenia organizacji Colliers International nie były realistyczne (m.in. organizacja założyła, że wskaźnik pustostanów wynosi jedynie 10 %) w odniesieniu do sytuacji panującej w momencie zawarcia transakcji.
(44)
Innym możliwym wskaźnikiem ceny rynkowej obiektu jest wycena przeprowadzona przez spółkę Swedbank Kommersiella Fastigheter (16) (zwaną dalej „Swedbank”) w czerwcu 2008 r. Wycena została przeprowadzona na zlecenie lokalnych przedsiębiorców, którzy później nabyli obiekt, w celu zaciągnięcia pożyczki na zakup obiektu. Spółka Swedbank oszacowała wartość rynkową obiektu na 30 mln SEK (3 mln EUR), mimo że powierzchnia lokali objętych wyceną była mniejsza niż powierzchnia całego obiektu (17). Spółka Swedbank założyła 35-procentowy wskaźnik pustostanów, podczas gdy pozostałe założenia były porównywalne z założeniami organizacji Colliers International.
(45)
Sprawozdanie PwC zawiera kilka szacunków wartości rynkowej obiektu zależnych od momentu jego sprzedaży. W sprawozdaniu stwierdza się np., że wartość obiektu, w momencie kiedy spółka Chips AB sprzedała go spółce FABV, wynosiła ok. 9 mln SEK, podczas gdy w dniu 13 lutego 2008 r., kiedy spółka Hammar wynajęła go od spółki FABV, wynosiła ona ok. 5,5 mln SEK (0,55 mln EUR). Sprawozdanie PwC zawiera trzecią wycenę wartości rynkowej obiektu w momencie, kiedy spółka Hammar wynajęła go lokalnym przedsiębiorcom (w dniu 1 marca 2008 r.), wynoszącą ok. 21 mln SEK (2,1 mln EUR).
(46)
Komisja zauważa przede wszystkim, że sprawozdanie PwC podaje różne wartości liczbowe w odniesieniu do wartości rynkowej obiektu na przestrzeni krótkiego okresu. Ponieważ wartość rynkowa nieruchomości na ogół nie podlega wahaniom w krótkim okresie (poza wyjątkowymi przypadkami), Komisja podaje w wątpliwość część wycen w sprawozdaniu PwC, zwłaszcza że wszystkie transakcje przeprowadzono w bardzo krótkim czasie.
(47)
Jeśli chodzi o dwie pierwsze wyceny wartości obiektu w sprawozdaniu PwC (odpowiednio 9 mln SEK i 5,5 mln SEK), Komisja jest zdania, że wydają się one nierealistyczne w porównaniu ze sporządzonymi w tym samym czasie wycenami organizacji Colliers International i spółki Swedbank. Z jednej strony, w kwestii wyceny wynoszącej 5,5 mln SEK Komisja zauważa, że firma PricewaterhouseCoopers (zwana dalej „PwC”) opiera swoją wycenę na przepływach środków pieniężnych pochodzących z czynszu, który spółka Hammar płaci spółce FABV za wynajem obiektu. Firma PwC przyznaje jednak, że czynsz ten jest bardzo niski w porównaniu z normalną stopą zwrotu za wynajem porównywalnego obiektu przemysłowego. Jest to jeszcze bardziej widoczne w porównaniu z opłatami czynszowymi, które spółka Hammar otrzymuje od lokalnych przedsiębiorców zaledwie kilka dni później i które były około siedmiu razy wyższe (zob. przypisy 7 i 8). Uwzględniwszy te fakty, Komisja wnioskuje, że czynsz, który płaciła spółka Hammar, był niższy niż czynsz odpowiadający warunkom rynkowym. Komisja uważa zatem, że wycena wynosząca 5,5 mln SEK, oparta na założeniu o przychodach z opłat czynszowych poniżej poziomu rynkowego, nie odzwierciedla rzeczywistej wartości rynkowej obiektu. Z drugiej strony wycena wynosząca 9 mln SEK oparta jest na założeniu, że wskaźnik pustostanów podczas dwóch pierwszych lat od nabycia obiektu będzie równy 100 %, w trzecim roku zmaleje do 75 %, w czwartym roku zmaleje do 50 %, a w pozostałym okresie objętym wyceną ustabilizuje się na poziomie 60 %. W założeniu o wskaźniku pustostanów nie uwzględniono jednak faktu, że w momencie sprzedaży wiadomo było, że lokalni przedsiębiorcy byli gotowi wynająć obiekt i że wartość, którą należy oszacować, jest wartością obiektu z najemcą.
(48)
Według trzeciej wyceny w sprawozdaniu PwC wartość rynkowa obiektu wynosiła około 21 mln SEK w momencie jego sprzedaży lokalnym przedsiębiorcom przez spółkę Hammar, nawet jeśli powierzchnia lokali objętych wyceną była nieco mniejsza niż powierzchnia całego obiektu (zob. przypis 17). Wycena ta oparta jest zasadniczo na tej samej metodzie, która została zastosowana w wycenach organizacji Colliers International i spółki Swedbank, a jej główne założenie opiera się na warunkach umowy najmu między spółką Hammar a lokalnymi przedsiębiorcami, czyli warunkach umowy najmu, które obowiązywały w momencie sprzedaży. Należy również nadmienić, że warunki umowy odpowiadały warunkom rynkowym, w szczególności dlatego, że została ona zawarta między dwoma prywatnymi podmiotami gospodarczymi, których działania miały zapewne jedynie motyw ekonomiczny. Komisja uważa zatem, że trzecia wycena wartości rynkowej obiektu w sprawozdaniu PwC jest wiarygodna.
(49)
Z tego powodu, niezależnie od wyboru wyceny wartości rynkowej obiektu (autorstwa organizacji Colliers International, spółki Swedbank, czy też trzeciej wyceny w sprawozdaniu PwC), nie ulega wątpliwości, że cena wynosząca 8 mln SEK, za którą spółka FABV sprzedała obiekt spółce Hammar, jest o wiele niższa niż cena rynkowa i dlatego przyznana została korzyść spółce Hammar.
(50)
Ponieważ wszystkie warunki określone w art. 107 ust. 1 TFUE zostały spełnione, Komisja stwierdza, że badany środek stanowi pomoc państwa oraz że jest niezgodny z prawem, ponieważ został przyznany beneficjentowi bez zgody Komisji.
(51)
Korzyść odniesiona przez beneficjenta stanowi różnicę między ceną, którą zapłaciła spółka Hammar, czyli 8 mln SEK, a ceną rynkową obiektu.
(52)
Komisja ustala cenę rynkową obiektu poprzez zbadanie możliwych rozwiązań alternatywnych i dostępnych wycen, takich jak: (i) kwota 17 mln SEK, którą spółka FABV faktycznie zapłaciła spółce Chips AB w dniu 18 lutego 2008 r.; (ii) kwota 40 mln SEK, którą lokalni przedsiębiorcy faktycznie zapłacili spółce Hammar; (iii) kwota 27 mln SEK oszacowana przez organizację Colliers International przed sprzedażą; (iv) kwota 30 mln SEK oszacowana przez spółkę Swedbank w czerwcu 2008 r.; oraz (v) wycena w wysokości 21 mln SEK w sprawozdaniu PwC.
(53)
Komisja uważa, że cena 17 mln SEK, którą spółka FABV zapłaciła spółce Chips AB w momencie nabycia obiektu, nie stanowi przekonującego dowodu w ustalaniu wartości rynkowej. Komisja wyjaśniła już w decyzji o wszczęciu postępowania, że spółka Chips AB zaakceptowała cenę niższą niż szacowana wartość rynkowa w celu uniknięcia negatywnych konsekwencji dla renomy przedsiębiorstwa w następstwie zamknięcia obiektu i związanej z tym likwidacji miejsc pracy. Ponadto spółka Chips AB chciała wykorzystać możliwość szybkiej sprzedaży, aby zakończyć kwestię działalności spółki Topp. Prywatny podmiot gospodarczy, który nie jest obciążony takimi ograniczeniami (które są właściwe dla spółki Chips AB), zażądałby wyższej ceny. Z tych powodów Komisja uważa, że nie ma potrzeby ustosunkowywania się do argumentów spółki Hammar (podsumowanych w motywie 27 niniejszej decyzji), które ponadto dotyczą okoliczności niestanowiących części formalnego postępowania.
(54)
Na podstawie informacji zebranych podczas przebiegu formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja stwierdziła, że kwota 40 mln SEK ustalona z lokalnymi przedsiębiorcami nie jest odpowiednim wskaźnikiem ceny rynkowej, ponieważ kwota ta została sfinansowana przez przedsiębiorców częściowo przez pożyczkę bankową i częściowo przez pożyczkę od samej spółki Hammar. Znaczący udział sprzedającego w finansowaniu transakcji (który jest równocześnie jej wierzycielem) i związane z tym ryzyko kredytowe dla sprzedającego nie jest stosownym uzasadnieniem argumentu, jakoby cena nominalna w wysokości 40 mln SEK stanowiła rzeczywistą wartość ekonomiczną obiektu. Cena nominalna, którą zapłacono w ramach transakcji, nie jest zatem wiarygodnym wskaźnikiem ceny, którą zapłacono by za obiekt w warunkach rynkowych. Z pewnością jest ona jednak kolejnym dowodem na to, że cena w wysokości 8 mln SEK nie odpowiada wartości rynkowej obiektu. Obie opcje ustalono w okresie krótszym niż trzy tygodnie i tak znacząca różnica w cenie w krótkim okresie potwierdza, że kwota ta nie stanowiła ceny rynkowej.
(55)
Odnośnie do wycen organizacji Colliers International i spółki Swedbank Komisja zasadniczo nie ma podstaw, aby podważać ich niezależność i to, że zostały oparte na ogólnie przyjętych standardach. Komisja uważa równocześnie, że nie jest możliwe bezpośrednie porównanie wycen, ponieważ część założeń, które są podstawą szacunków, różni się od siebie. W oparciu o dostępne informacje Komisja nie może bezdyskusyjnie rozstrzygnąć, czy niniejsze wyceny dają w pełni wiarygodny obraz rzeczywistej wartości rynkowej obiektu, ponieważ opierają się one na założeniach i porównaniach z innymi transakcjami rynkowymi, a nie z transakcjami, które dotyczą właściwego obiektu.
(56)
Podsumowując, Komisja jest zdania, że istnieją powody, aby przyjąć za wartość rynkową tę przytoczoną w trzeciej wycenie w sprawozdaniu PwC. Jak stwierdzono w motywie 48, Komisja uważa, że ta wycena - mimo że została sporządzona po dokonaniu transakcji - opiera się na informacjach o przepływie środków pieniężnych w związku z umową najmu, która faktycznie została podpisana (między spółką Hammar a lokalnymi przedsiębiorcami), i dlatego jej podstawą są rzeczywiste obserwacje rynkowe. W związku z powyższym wycena wynosząca 21 mln SEK jest wiarygodnym, choć ostrożnym, oszacowaniem wartości rynkowej obiektu w porównaniu z wycenami organizacji Colliers International i spółki Swedbank. Komisja zauważa ponadto, że w dniu 13 lutego 2008 r. spółka Hammar przystąpiła do umowy opcji zakupu obiektu za 8 mln SEK i wykorzystała tę opcję w dniu 11 sierpnia 2008 r. W dniu 1 marca 2008 r. spółka Hammar zawarła z lokalnymi przedsiębiorcami umowę opcji sprzedaży obiektu za 40 mln SEK i umowa sprzedaży została zawarta w dniu 2 września 2008 r., kiedy wykorzystano opcję. Datą, która w sprawozdaniu PwC użyta jest jako podstawa wyceny obiektu na 21 mln SEK, jest dzień 1 marca 2008 r. W związku z tym, że wszystkie te transakcje zostały dokonane w niewielkich odstępach czasowych, nie ma powodu, aby sądzić, że wartość rynkowa obiektu znacznie odbiegała od kwoty 21 mln SEK w momencie jego zakupu przez Hammar lub w momencie zawarcia przez Hammar umowy opcji.
(57)
Na tej podstawie można stwierdzić, że korzyść uzyskana przez spółkę Hammar wyniosła 13 mln SEK (1,3 mln EUR). Korzyść oblicza się jako różnicę między wartością rynkową obiektu, 21 mln SEK, i ceną, którą Hammar faktycznie zapłacił za obiekt, 8 mln SEK.
4.2. Zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym
(58)
Ani władze szwedzkie, ani Hammar nie przedstawiły argumentów na poparcie twierdzenia, że przedmiotowa pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym. Jedynym celem pomocy, który podały władze szwedzkie, był politycznie uwarunkowany zamiar gminy utrzymania działalności przedsiębiorstwa i równocześnie zapewnienia zatrudnienia na obszarze gminy Vänersborg.
(59)
Gmina nie należy do obszarów objętych pomocą (zob. motyw 14), więc nie jest uprawniona do otrzymywania pomocy regionalnej. Rodzaje celów pomocy podane przez władze szwedzkie można rozpatrywać w świetle komunikatu Komisji o wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (18). Nie istnieją jednak przesłanki wskazujące na to, że warunki wytycznych zostały w tym przypadku spełnione. Przede wszystkim nic nie wskazuje na to, żeby spółka Hammar w momencie zakupu obiektu była przedsiębiorstwem zagrożonym.
(60)
W żadnym przypadku nie wykazano w wystarczającym stopniu, że środek był konieczny i proporcjonalny, aby osiągnąć cel leżący we wspólnym interesie. Z tego powodu Komisja nie znalazła motywów, które umożliwiłyby uznanie pomocy za zgodną z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 TFUE.
(61)
Nie wydaje się, aby miały zastosowanie jakiekolwiek inne powody zgodności. Komisja stwierdza zatem, że sprzedaż obiektu spółce Hammar przez gminę stanowi pomoc państwa, która jest niezgodna z prawem i z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
4.3. Umowa najmu i cena opcji
(62)
W swojej decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła również wątpliwość, czy umowa najmu, którą zawarły spółki FABV i Hammar w dniu 13 lutego 2008 r., i cena opcji zakupu obiektu przez spółkę Hammar spełniały warunki rynkowe (zob. motyw 38 w decyzji o wszczęciu postępowania).
(63)
W kwestii umowy najmu Komisja stwierdza, że stanowi ona pomoc państwa, ponieważ niezbędne kryteria art. 107 ust. 1 TFUE są spełnione z tych samych powodów, które zostały podane w części 4.1 powyżej: (i) beneficjent, spółka Hammar, jest przedsiębiorstwem; (ii) decyzje podejmowane przez spółkę FABV mogą zostać przypisane państwu i o ile mają konsekwencje ekonomiczne, oznaczają, że użyte są zasoby państwowe; (iii) środek jest selektywny, ponieważ daje korzyść określonemu przedsiębiorstwu; (iv) jak wyjaśniono w motywie 47 i jak podano w sprawozdaniu PwC złożonym przez spółkę Hammar, Komisja uważa, że czynsz, który spółka FABV pobierała od spółki Hammar, jest niższy niż cena rynkowa i dlatego stanowi korzyść dla spółki Hammar; oraz (v) nawet jeżeli spółka Hammar działa jedynie na poziomie lokalnym, działa ona na rynku, gdzie wpływ na wymianę handlową i konkurencję wewnątrz Unii i EOG nie może być wykluczony.
(64)
Aby móc określić korzyść przyznaną spółce Hammar, należy porównać wysokość czynszu ustaloną przez spółki FABV i Hammar w dniu 13 lutego 2008 r. (0,5 mln SEK za pierwszy rok najmu) z wysokością czynszu ustaloną przez spółkę Hammar i lokalnych przedsiębiorców w dniu 1 marca 2008 r. (3,5 mln SEK za pierwszy rok najmu). Komisja uważa, ze warunki w drugiej z umów odpowiadają wartości rynkowej wynajmu obiektu, ponieważ umowa została zawarta pomiędzy dwiema prywatnymi stronami z powodów zasadnych ekonomicznie. Należy również zauważyć w tej kwestii, że w sprawozdaniu PwC podstawą obliczeń wartości obiektu jest druga z wymienionych kwot. Ponieważ Hammar płacił czynsz gminie jedynie od dnia 1 marca 2008 r. do dnia 11 sierpnia 2008 r., czyli do daty wykorzystania opcji - łącznie około sześciu miesięcy - obliczenie proporcjonalne korzyści w wysokości 3 mln SEK (różnica między wysokością czynszu uzgodnionego przez spółki FABV i Hammar a wysokością czynszu ustalonego przez spółkę Hammar i lokalnych przedsiębiorców) daje kwotę 1,5 mln SEK (0,15 mln EUR).
(65)
Ponieważ nie istnieją podstawy do stwierdzenia zgodności z rynkiem wewnętrznym, które miałyby zastosowanie w niniejszej sprawie, ani nie powołano się na odnośne podstawy (zob. część 4.2), Komisja stwierdza, że umowa najmu zawarta przez spółki FABV i Hammar w dniu 13 lutego 2008 r. stanowi pomoc państwa niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(66)
W odniesieniu do ceny opcji zakupu obiektu przyznanej spółce Hammar, Komisja zauważa, że opcja nie wydaje się wykonalna, ponieważ zobowiązanie do zakupu lub sprzedaży nieruchomości w określonym punkcie w przyszłości z zasady nie jest wiążące według prawa szwedzkiego (19). Ewentualna korzyść dla spółki Hammar wynikająca z takiej opcji jest zatem bardzo niepewna lub mogła w ogóle nie wystąpić i mogła w każdym wypadku zostać zrównoważona ceną sprzedaży lub zapłaconym czynszem. Z tego powodu niemożliwe jest ustalenie z całą pewnością, że opcja dała spółce Hammar korzyść, którą można wyodrębnić z korzyści, którą dała spółce Hammar umowa najmu i późniejsza umowa sprzedaży.
5. ODZYSKANIE POMOCY
(67)
Artykuł 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (20) przewiduje, że: „W przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji pomocy od beneficjenta”.
(68)
Ponieważ rozpatrywany środek stanowi pomoc niezgodną z prawem i rynkiem wewnętrznym, pomoc musi zostać odzyskana, tak aby sytuacja, która panowała na rynku, zanim pomoc została przyznana, mogła zostać przywrócona. Odzyskanie pomocy zostanie zatem przeprowadzone począwszy od momentu, kiedy beneficjent otrzymał korzyść, tzn. kiedy pomoc została oddana do dyspozycji beneficjenta, a pomoc, która zostanie odzyskana, będzie obejmować odsetki naliczane do dnia rzeczywistego odzyskania pomocy.
(69)
Element środka pomocy będący niezgodnym z rynkiem wewnętrznym powinien wynieść 14,5 mln SEK, co odpowiada różnicy między ceną rynkową obiektu (21 mln SEK) i ceną zapłaconą przez spółkę Hammar (8 mln SEK), która wynosi 13 mln SEK, oraz sumie dotyczącej umowy najmu, którą należy odzyskać (1,5 mln SEK).
(70)
Od kwoty podlegającej odzyskaniu należy zapłacić odpowiednie odsetki. Odsetki od kwoty niezgodnego z rynkiem wewnętrznym elementu pomocy wynoszącego 13 mln SEK powinny zostać naliczone od dnia, w którym spółka Hammar wykorzystała opcję i nabyła obiekt od spółki FABV, czyli od dnia 11 sierpnia 2008 r. włącznie. Odsetki od kwoty niezgodnego z rynkiem wewnętrznym elementu pomocy wynoszącego 1,5 mln SEK powinny zostać naliczone od dnia, w którym zaczął obowiązywać czynsz, czyli od dnia 1 marca 2008 r. włącznie,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Pomoc państwa w wysokości 14,5 mln SEK, która została w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej przyznana przez Szwecję na rzecz spółki Hammar Nordic Plugg AB poprzez sprzedaż i wynajęcie własności publicznej w Brålanda w gminie Vänersborg poniżej wartości rynkowej tej nieruchomości, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 2
1. Szwecja odzyskuje od spółki Hammar Nordic Plugg AB pomoc, o której mowa w art. 1.
2. Do kwot podlegających zwrotowi na mocy niniejszej decyzji dolicza się odsetki, począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji spółki Hammar Nordic Plugg AB, do dnia jej odzyskania.
3. Odsetki naliczane są narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (21).
Artykuł 3
1. Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
2. Szwecja zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.
Artykuł 4
1. W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Szwecja przekazuje Komisji następujące informacje:
a)
łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy) do odzyskania od beneficjenta;
b)
szczegółowy opis środków już podjętych i środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;
c)
dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy.
2. Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1, Szwecja na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach krajowych podejmowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Szwecja bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Szwecja dostarcza również szczegółowe informacje o kwocie pomocy i odsetkach już odzyskanych od beneficjenta.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Królestwa Szwecji.
Sporządzono w Brukseli dnia 8 lutego 2012 r.