SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2011/77/EU
ze dne 27. září 2011,
kterou se mění směrnice 2006/116/ES o době ochrany autorského práva a určitých práv s ním souvisejících
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 53 odst. 1 a články 62 a 114 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2006/116/ES (3) je doba ochrany výkonných umělců a výrobců zvukových záznamů 50 let.
(2)
V případě výkonných umělců začíná tato doba dnem podání výkonu nebo, pokud je záznam tohoto výkonu oprávněně vydán nebo oprávněně sdělen veřejnosti v průběhu 50 let po podání výkonu, začíná tato doba prvním takovým vydáním nebo prvním takovým sdělením veřejnosti, a to podle toho, která událost nastane dříve.
(3)
V případě výrobců zvukových záznamů začíná toto období pořízením zvukového záznamu nebo jeho oprávněným vydáním v průběhu 50 let po pořízení, nebo není-li takto vydán, po jeho oprávněném sdělení veřejnosti v průběhu 50 let po pořízení.
(4)
Společensky uznávaný význam tvůrčího přínosu výkonných umělců by se měl odrážet v úrovni ochrany, která by uznávala jejich tvůrčí a umělecký přínos.
(5)
Výkonní umělci obvykle zahajují svou kariéru v mladém věku a stávající doba ochrany 50 let vztahující se na záznamy výkonů často nechrání jejich výkony po celou dobu jejich života. Proto ke konci svého života zažívají někteří výkonní umělci propad příjmů. Výkonní umělci se dále často nemohou spolehnout na svá práva, aby zabránili problematickému využití svých výkonů, ke kterému může dojít v průběhu jejich života, nebo je omezili.
(6)
Příjmy vyplývající z výlučných práv na rozmnožování a zpřístupňování, jak je uvedeno ve směrnici Evropského parlamentu a Rady 2001/29/ES ze dne 22. května 2001 o harmonizaci určitých aspektů autorského práva a práv s ním souvisejících v informační společnosti (4), stejně jako spravedlivou náhradu za rozmnoženiny pro soukromé užití ve smyslu této směrnice, a z výlučných práv na rozšiřování a pronájem ve smyslu směrnice Evropského parlamentu a Rady 2006/115/ES ze dne 12. prosince 2006 o právu na pronájem a půjčování a o některých právech v oblasti duševního vlastnictví (5) souvisejících s autorským právem, by měli výkonní umělci dostávat alespoň po dobu svého života.
(7)
Doba ochrany záznamů výkonů a zvukových záznamů by tedy měla být prodloužena na 70 let po příslušné události.
(8)
Při vstupu do smluvního vztahu s výrobcem zvukových záznamů musí výkonní umělci obvykle převést na výrobce zvukových záznamů svá výlučná práva na rozmnožování, rozšiřování, pronájem a zpřístupňování záznamů svých výkonů. Výměnou za to je některým výkonným umělcům vyplacena záloha na autorský honorář a platby dostávají až v okamžiku, kdy výrobce zvukových záznamů získá zpět počáteční zálohu a provede smluvně stanovené srážky. Jiní výkonní umělci převádějí svá výlučná práva výměnou za jednorázovou platbu (jednorázová odměna). Platí to zejména pro výkonné umělce, kteří účinkují v pozadí a jejichž jména se neuvádějí („vedlejší výkonní umělci“), ale někdy i pro výkonné umělce, jejichž jména se uvádějí („přední výkonní umělci“)
(9)
Práva k záznamu výkonu by se měla vrátit výkonnému umělci, pokud výrobce zvukových záznamů nenabídne k prodeji kopie zvukového záznamu v dostatečném množství ve smyslu Mezinárodní úmluvy o ochraně výkonných umělců, výrobců zvukových záznamů a rozhlasových organizací, nebo nezpřístupní tento zvukový záznam veřejnosti, přičemž bez prodloužení doby ochrany by takový zvukový záznam byl volný. Tato možnost by měla být dostupná po uplynutí přiměřené lhůty pro výrobce zvukových záznamů k vykonání obou uvedených způsobů využití. Práva výrobce zvukových záznamů na zvukový záznam by v důsledku toho měla zaniknout, aby nedošlo k situaci, kdy by tato práva existovala zároveň s právy výkonného umělce k záznamu výkonu, zatímco posledně jmenovaná práva již nejsou na výrobce zvukových záznamů převedena nebo na něj nejsou postoupena.
(10)
S cílem zajistit, aby výkonní umělci, kteří převedli svá výlučná práva na výrobce zvukových záznamů nebo mu je postoupili, skutečně měli prospěch z prodloužení doby ochrany, je třeba zavést řadu doprovodných přechodných opatření.
(11)
Prvním doprovodným opatřením by mělo být uložení povinnosti výrobcům zvukových záznamů vyčlenit nejméně jednou ročně částku odpovídající 20 % z příjmů z výlučných práv na rozšiřování, rozmnožování a zpřístupňování zvukových záznamů. „Příjmy“ se rozumí příjmy výrobce zvukových záznamů před odečtením nákladů.
(12)
Platby těchto částek by měly být vyhrazeny pouze ve prospěch výkonných umělců, jejichž výkony jsou zaznamenány na zvukovém záznamu a kteří převedli svá výlučná práva na výrobce zvukových záznamů nebo mu je postoupili za jednorázovou platbu. Částky tímto způsobem vyčleněné by měly být rozdělovány vedlejším výkonným umělcům nejméně jednou ročně, a to na individuálním základě. Toto rozdělení by mělo být svěřeno organizacím pro kolektivní správu práv a lze použít vnitrostátní právní předpisy o nerozdělitelných příjmech. S cílem zamezit nadměrné zátěži při výběru a správě takových příjmů by členské státy měly mít možnost regulovat rozsah, v jakém mikropodniky podléhají povinnosti přispívat, jestliže by se takové platby jevily jako nepřiměřené v poměru k nákladům na výběr takových příjmů a jejich správu.
(13)
Článek 5 směrnice 2006/115/ES však již uděluje výkonným umělcům nezadatelné právo na spravedlivou odměnu za pronájem, mimo jiné za pronájem zvukových záznamů. Stejně tak v souladu se smluvní praxí výkonní umělci obvykle nepřevádějí na výrobce zvukových záznamů svá práva na jedinou spravedlivou odměnu za vysílání a sdělování veřejnosti podle čl. 8 odst. 2 směrnice 2006/115/ES ani svá práva na spravedlivou odměnu za rozmnoženiny pro soukromé užití podle čl. 5 odst. 2 písm. b) směrnice 2001/29/ES. Proto by se při výpočtu celkové částky, kterou má výrobce zvukových záznamů vyčlenit na výplaty doplňkových odměn, neměly brát v úvahu příjmy, které má výrobce zvukových záznamů z pronájmu zvukových záznamů, z jediné spravedlivé odměny za vysílání a sdělování veřejnosti nebo spravedlivé náhrady získané za soukromé rozmnožování.
(14)
Za účelem vyvážení smluv, kterými výkonní umělci na základě autorského honoráře převádějí svá výlučná práva na výrobce zvukových záznamů, by druhým doprovodným přechodným opatřením měl být „čistý štít“ pro ty výkonné umělce, kteří přenesli svá výše uvedená výlučná práva na výrobce zvukových záznamů za autorský honorář nebo odměnu. Aby výkonní umělci měli z prodloužené doby ochrany plný prospěch, měly by členské státy zajistit, aby byl výkonným umělcům na základě dohod mezi výrobci zvukových záznamů a výkonnými umělci vyplácen v průběhu prodlouženého časového období autorský honorář nebo sazba odměny nezatížené zálohovými platbami nebo smluvně stanovenými srážkami.
(15)
V zájmu právní jistoty by mělo být stanoveno, že nebude-li ve smlouvě jasně uvedeno jinak, smluvní převod nebo postoupení práv na záznam výkonu uzavřené před datem, k němuž mají členské státy přijmout opatření k provedení této směrnice, bude nadále účinné po dobu prodloužené ochrany.
(16)
Členské státy by měly mít možnost zajistit, aby některé podmínky ve smlouvách, které zajišťují periodické platby, bylo možno znovu dojednat ve prospěch výkonných umělců. Členské státy by měly mít postupy pro případ, kdy je nové jednání neúspěšné.
(17)
Touto směrnicí by neměla být dotčena vnitrostátní pravidla a dohody, jež jsou slučitelné s jejími ustanoveními, jako jsou kolektivní dohody uzavřené v členských státech mezi organizacemi zastupujícími výkonné umělce a organizacemi zastupujícími výrobce.
(18)
V některých členských státech se u hudebních skladeb s textem používá jednotná doba ochrany, vypočtená od smrti posledního žijícího autora, zatímco v jiných členských státech se u hudby a textu používají různé doby ochrany. U převážné většiny hudebních skladeb s textem se jedná o spoluautorství. Například opera je často dílem libretisty a skladatele. Kromě toho u hudebních stylů, jako je například jazz, rock a pop, je často tvůrčí proces ze své povahy založen na spolupráci.
(19)
Harmonizace doby ochrany u hudebních skladeb s textem, jejichž text a hudba byly vytvořeny tak, aby byly užívány společně, tedy není úplná, čímž vznikají překážky volného pohybu zboží a služeb, jako jsou přeshraniční služby kolektivní správy práv. Aby se zajistilo odstranění těchto překážek, měla by se na veškerá tato díla, jež jsou chráněna ke dni, do kterého jsou členské státy povinny tuto směrnici provést, vztahovat stejná harmonizovaná doba ochrany ve všech členských státech.
(20)
Směrnice 2006/116/ES by tedy měla být odpovídajícím způsobem změněna.
(21)
Jelikož cílů těchto doprovodných opatření nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, neboť vnitrostátní opatření v této oblasti by vedla buď k narušení hospodářské soutěže nebo by ovlivnila rozsah výlučných práv výrobců zvukových záznamů, která jsou vymezena právními předpisy Unie, a proto jich může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(22)
Podle bodu 34 interinstitucionální dohody o zdokonalení tvorby právních předpisů (6) jsou členské státy vybízeny k tomu, aby jak pro sebe, tak i v zájmu Unie sestavily vlastní tabulky, z nichž bude v rámci možností patrné srovnání mezi touto směrnicí a prováděcími opatřeními, a aby tyto tabulky zveřejnily,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Změny směrnice 2006/116/ES
Směrnice 2006/116/ES se mění takto:
1)
V článku 1 se doplňuje nový odstavec, který zní:
„7. Doba ochrany u hudebních skladeb s textem končí 70 let po smrti poslední z těchto nejdéle žijících osob, bez ohledu na to, zda jsou nebo nejsou označeny za spoluautory: autora textu a skladatele hudební skladby, pokud byla obě díla vytvořena výslovně pro užití v dané hudební skladbě s textem.“
2)
Článek 3 se mění takto:
a)
v odst. 1 se druhá věta nahrazuje tímto:
„Pokud je však:
-
záznam výkonu jiný než zvukový záznam oprávněně vydán nebo oprávněně sdělen veřejnosti v průběhu této doby, zaniknou práva za 50 let ode dne, kdy došlo k prvnímu takovému vydání nebo prvnímu takovému sdělení veřejnosti, a to podle toho, která událost nastane dříve,
-
záznam výkonu na zvukovém záznamu oprávněně vydán nebo oprávněně sdělen veřejnosti v průběhu této doby, zaniknou práva za 70 let ode dne, kdy došlo k prvnímu takovému vydání nebo prvnímu takovému sdělení veřejnosti, a to podle toho, která událost nastane dříve,“;
b)
v odst. 2 se ve druhé a třetí větě se číslo „50“ nahrazuje číslem „70“;
c)
vkládají se nové odstavce, které znějí:
„2a. Pokud 50 let poté, co byl zvukový záznam oprávněně vydán, nebo, nedošlo-li k takovému vydání, 50 let poté, co byl záznam oprávněně poskytnut veřejnosti, nenabízí výrobce zvukových záznamů kopie tohoto záznamu k prodeji v dostatečném množství nebo je nezpřístupňuje veřejnosti po drátě nebo bezdrátovou cestou tak, že k nim má veřejnost přístup z místa a v čase, které si zvolí, může umělec ukončit smlouvu, ve které převedl nebo postoupil svá práva na záznam svého výkonu výrobci zvukových záznamů (dále jen ‚smlouva o převodu nebo postoupení‘). Tohoto práva ukončit smlouvu o převodu nebo postoupení lze využít tehdy, pokud výrobce ve lhůtě jednoho roku poté, kdy umělec oznámil svůj úmysl ukončit smlouvu o převodu nebo postoupení podle předchozí věty, nevyužívá dotčený záznam oběma způsoby uvedenými v předchozí větě. Umělec se tohoto práva na ukončení smlouvy nemůže vzdát. Pokud zvukový záznam obsahuje záznam výkonů více umělců, mohou tito umělci ukončit své smlouvy o převodu nebo postoupení v souladu s platnými vnitrostátními právními předpisy. Pokud došlo k ukončení smlouvy o převodu nebo postoupení práv podle tohoto odstavce, práva výrobce zvukových záznamů na daný zvukový záznam zanikají.
2b. Pokud má umělec podle smlouvy o převodu nebo postoupení právo požadovat jednorázovou odměnu, má právo obdržet od výrobce zvukových záznamů roční doplňkovou odměnu za každý celý rok bezprostředně navazující na 50. rok poté, co byl zvukový záznam oprávněně vydán, nebo, nedošlo-li k takovému vydání, na 50. rok poté, co byl záznam oprávněně sdělen veřejnosti. Umělec se tohoto práva na roční doplňkovou odměnu nemůže vzdát.
2c. Celková částka, kterou výrobce zvukových záznamů vyčleňuje po 50. roce poté, co byl tento zvukový záznam oprávněně vydán, nebo, nedošlo-li k takovému vydání, po 50. roce poté, co byl záznam oprávněně sdělen veřejnosti, na platby roční doplňkové odměny uvedené v odstavci 2b, musí odpovídat alespoň 20 % z příjmů, který tento výrobce zvukových záznamů získal v průběhu roku, který předchází roku, za nějž se platí uvedená odměna, z rozmnožování, rozšiřování a zpřístupňování dotčeného zvukového záznamu.
Členské státy zajistí, aby výrobci zvukových záznamů měli povinnost na požádání poskytnout umělcům, kteří mají právo na roční doplňkovou odměnu uvedenou v odstavci 2b, veškeré informace, které mohou být nezbytné k zajištění plateb této odměny.
2d. Členské státy zajistí, aby právo na roční doplňkovou odměnu uvedené v odstavci 2b bylo spravováno organizacemi pro kolektivní správu práv.
2e. Má-li umělec nárok na periodické platby, nebudou po 50. roce poté, co byl zvukový záznam oprávněně vydán, nebo, nedošlo-li k takovému vydání, po 50. roce poté, co byl záznam oprávněně sdělen veřejnosti, z těchto plateb sráženy žádné zálohy, ani smluvně dohodnuté srážky.“
3)
V článku 10 se doplňují nové odstavce, které znějí:
„5. Ustanovení čl. 3 odst. 1 až odst. 2e v platném znění ze dne 31. října 2011 se použijí v případě záznamů výkonu a zvukových záznamů, vzhledem k nimž jsou výkonný umělec a výrobce zvukových záznamů stále chráněni ve smyslu uvedených ustanovení v platném znění ze dne 30. října 2011, a to ke dni 1. listopadu 2013, a v případě záznamů výkonu a zvukových záznamů pořízených po tomto datu.
6. Článek 1 odst. 7 se použije na hudební skladby s textem, u kterých je alespoň v jednom členském státě chráněna přinejmenším hudební skladba nebo text dne 1. listopadu 2013, a na hudební skladby s textem, které vznikly po tomto datu.
Prvním pododstavcem tohoto odstavce není dotčeno využití provedené do 1. listopadu 2013. Členské státy přijmou nezbytná opatření zejména na ochranu práv získaných třetími osobami.“
4)
Vkládá se nový článek, který zní:
„Článek 10a
Přechodná opatření
1. Nebude-li ve smlouvě jasně uvedeno jinak, má se za to, že smlouva o převodu nebo postoupení uzavřená před 1. listopadem 2013 je nadále účinná i po okamžiku, kdy by podle čl. 3 odst. 1 v platném znění ze dne 30. října 2011 výkonný umělec již nebyl chráněn.
2. Členské státy mohou stanovit, že smlouvy o převodu nebo postoupení, na jejichž základě má umělec nárok na periodické platby a které byly uzavřeny před 1. listopadem 2013, mohou být změněny po 50. roce poté, co byl zvukový záznam oprávněně vydán, nebo, nedošlo-li k takovému vydání, po 50. roce poté, co byl záznam oprávněně sdělen veřejnosti.“.
Článek 2
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 1. listopadu 2013. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 3
Podávání zpráv
1. Do 1. listopadu 2016 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru zprávu o uplatňování této směrnice s ohledem na vývoj na digitálním trhu, doplněnou případně o návrh na další změnu směrnice 2006/116/ES.
2. Do 1. ledna 2012 předloží Komise Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru zprávu, ve které zhodnotí, zda je případně potřebné prodloužit dobu ochrany práv výkonných umělců a výrobců v audiovizuálním odvětví. Komise případně připojí vhodné návrhy na další změnu směrnice 2006/116/ES.
Článek 4
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 5
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 27. září 2011.
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2011/77/UE
z dnia 27 września 2011 r.
dotycząca zmiany dyrektywy 2006/116/WE w sprawie czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1, art. 62 i 114,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/116/WE (3) czas ochrony dla artystów wykonawców oraz producentów fonogramów wynosi 50 lat.
(2)
W przypadku artystów wykonawców okres ten rozpoczyna się z dniem wykonania utworu albo, jeżeli utrwalenie wykonania zostanie zgodnie z prawem opublikowane lub zgodnie z prawem publicznie udostępnione w ciągu 50 lat po wykonaniu utworu, z dniem pierwszej publikacji lub pierwszego publicznego udostępnienia, w zależności od tego, które z tych wydarzeń miało miejsce wcześniej.
(3)
W przypadku producentów fonogramów okres ten rozpoczyna się od momentu sporządzenia utrwalenia albo od momentu jego zgodnej z prawem publikacji w ciągu 50 lat po jego utrwaleniu albo, w przypadku braku takiej publikacji, od momentu jego zgodnego z prawem publicznego udostępnienia w ciągu 50 lat po sporządzeniu utrwalenia.
(4)
Społecznie uznawane znaczenie twórczego wkładu artystów wykonawców powinno być odzwierciedlone w poziomie ochrony uwzględniającym ich kreatywny i artystyczny wkład.
(5)
Artyści wykonawcy zazwyczaj rozpoczynają karierę w młodym wieku i obecny okres ochrony wynoszący 50 lat w odniesieniu do utrwalenia wykonań często nie chroni ich wykonań w całym okresie życia. Dlatego też niektórzy artyści wykonawcy odczuwają spadek dochodów w końcowym okresie ich życia. Ponadto często nie mogą oni też powoływać się na swoje prawa w celu zapobiegania niewłaściwemu wykorzystywaniu ich artystycznych wykonań lub ograniczania takiego niewłaściwego wykorzystania, które może mieć miejsce w okresie ich życia.
(6)
Przychody uzyskane z wyłącznych praw do zwielokrotniania oraz udostępniania, przewidzianych w dyrektywie 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (4) oraz godziwa rekompensata za zwielokrotnianie do prywatnego użytku w rozumieniu tej dyrektywy, a także dochody z wyłącznych praw rozpowszechniania i najmu w rozumieniu dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (5) powinny być dostępne dla artystów wykonawców co najmniej przez cały okres ich życia.
(7)
Czas ochrony utrwaleń wykonań artystycznych i fonogramów powinien zatem zostać przedłużony do 70 lat po nastąpieniu odpowiedniego wydarzenia.
(8)
Prawa do utrwalonego wykonania powinny powrócić do wykonawcy, jeżeli producent fonogramu nie oferuje do sprzedaży wystarczającej ilości - w rozumieniu Międzynarodowej konwencji o ochronie wykonawców, producentów fonogramów oraz organizacji nadawczych - egzemplarzy fonogramu, który w przypadku braku wydłużenia czasu ochrony przeszedłby do domeny publicznej, albo nie udostępnia fonogramu publicznie. Opcja ta powinna być dostępna po upływie rozsądnego okresu czasu pozostawionego producentowi fonogramu na skorzystanie z obu tych sposobów wykorzystania utworu. Prawa producenta fonogramu do fonogramu powinny w związku z tym wygasnąć w celu uniknięcia sytuacji, w której prawa te istniałyby równolegle z prawami wykonawcy do utrwalenia wykonania, które nie są już przeniesione na producenta fonogramu albo mu powierzone.
(9)
Zawierając umowę z producentem fonogramu, artyści wykonawcy zazwyczaj muszą przenieść na producenta fonogramu lub powierzyć mu swoje wyłączne prawa do zwielokrotniania, rozpowszechniania, najmu i udostępniania utrwaleń swoich wykonań. W zamian za powyższe niektórzy z nich otrzymują zaliczkę na poczet tantiem, a kolejne wypłaty na ich rzecz są dokonywane po potrąceniu przez producenta fonogramu wypłaconej pierwotnie zaliczki i po dokonaniu przez niego wszystkich ustalonych w umowie odliczeń. Inni wykonawcy przenoszą lub powierzają swoje wyłączne prawa za jednorazową zapłatą (jednorazowe wynagrodzenie). Dotyczy to przede wszystkim artystów wykonawców zapewniających podkład muzyczny, których nie wymienia się wśród wykonawców („artyści niewymienieni wśród wykonawców”), lecz czasami również artystów wykonawców, których wymienia się wśród wykonawców („artyści wymienieni wśród wykonawców”).
(10)
Należy wprowadzić środki towarzyszące w celu zagwarantowania, że wykonawcy, którzy dokonali przeniesienia swoich wyłącznych praw na producentów fonogramów lub powierzyli im te prawa, także skorzystają z wydłużenia czasu ochrony.
(11)
Pierwszym towarzyszącym środkiem powinno być nałożenie na producentów fonogramów wymogu przeznaczania, co najmniej raz na rok, kwoty odpowiadającej 20 % przychodu z wyłącznych praw do rozpowszechniania, zwielokrotniania i udostępniania fonogramów. „Przychód” to przychód uzyskany przez producenta fonogramu przed odliczeniem kosztów.
(12)
Wypłata tych kwot powinna być przeznaczona wyłącznie na rzecz artystów wykonawców, których wykonania są utrwalone na fonogramie i którzy przenieśli swoje prawa na producenta fonogramu lub powierzyli mu je w zamian za jednorazową zapłatę. Odłożone w ten sposób kwoty powinny być indywidualnie przekazywane artystom niewymienionym wśród wykonawców co najmniej raz na rok. Dystrybucję należy powierzyć organizacjom zbiorowego zarządzania i można stosować krajowe przepisy dotyczące przychodów niepodlegających wypłacie. W celu uniknięcia nakładania niewspółmiernych obciążeń w ramach poboru tych przychodów i administrowania nimi państwa członkowskie powinny móc określić, w jakim stopniu mikroprzedsiębiorstwa podlegają obowiązkowi ich odprowadzania, jeżeli dokonywanie takich wypłat okazałoby się nieracjonalne w stosunku do kosztów ich poboru i administrowania nimi.
(13)
Jednakże art. 5 dyrektywy 2006/115/WE już obecnie przyznaje wykonawcom niezbywalne prawo do godziwego wynagrodzenia za najem, w tym także fonogramów. Podobnie w praktyce umownej wykonawcy zazwyczaj nie przenoszą na producentów fonogramów ani nie powierzają im swoich praw do jednorazowego godziwego wynagrodzenia za nadawanie i udostępnianie publiczne na podstawie art. 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE oraz do godziwej rekompensaty za prywatne kopiowanie na podstawie art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2001/29/WE. Dlatego też przy obliczaniu całkowitej kwoty, która powinna być przeznaczona przez producenta fonogramu na wypłatę dodatkowego wynagrodzenia, nie powinno się uwzględniać przychodów, które producent ten uzyskał z najmu fonogramów, ani jednorazowego godziwego wynagrodzenia za nadawanie i udostępnianie publiczne, ani przychodów z godziwej rekompensaty otrzymanej za prywatne kopiowanie.
(14)
Drugim środkiem towarzyszącym, mającym na celu zrównoważenie umów, na podstawie których artyści wykonawcy przenoszą swoje wyłączne prawa na producenta fonogramu w oparciu o wypłatę tantiem, powinna być klauzula „czystego konta” dla tych artystów wykonawców, którzy w zamian za tantiemy lub wynagrodzenie powierzyli swoje wyżej wymienione wyłączne prawa producentom fonogramów. Aby artyści wykonawcy mogli w pełni skorzystać z wydłużonego okresu ochrony praw, państwa członkowskie powinny zapewnić, by na mocy umów pomiędzy producentami fonogramów a artystami wykonawcami w wydłużonym okresie ochrony praw wypłacano artystom wykonawcom tantiemy lub stawkę wynagrodzenia bez potrącania zaliczek lub ustalonych umownie odliczeń.
(15)
W interesie pewności prawnej należy ustalić, że w przypadku braku wyraźnych odmiennych ustaleń w umowie, umowne przeniesienie albo powierzenie praw do utrwalenia wykonania dokonane przed datą, do której państwa członkowskie mają przyjąć środki wdrażające niniejszą dyrektywę, powinno nadal wywoływać skutki w wydłużonym czasie ochrony.
(16)
Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zapewnienia możliwości renegocjowania na korzyść wykonawców pewnych warunków tych umów, które przewidują okresowe wypłaty. Państwa członkowskie powinny wprowadzić procedury obejmujące ewentualność niepowodzenia tych renegocjacji.
(17)
Niniejsza dyrektywa nie powinna naruszać przepisów krajowych i porozumień, które są zgodne z jej przepisami, takich jak umowy zbiorowe zawierane w państwach członkowskich pomiędzy organizacjami reprezentującymi wykonawców i organizacjami reprezentującymi producentów.
(18)
W niektórych państwach członkowskich do utworów muzycznych ze słowami stosuje się jednolity czas ochrony obliczany od momentu śmierci ostatniego żyjącego autora, podczas gdy w innych państwach członkowskich obowiązują odrębne okresy ochrony w odniesieniu do muzyki i tekstu. Utwory muzyczne ze słowami są w większości tworzone przez współautorów. Na przykład opera jest często dziełem librecisty oraz kompozytora. Ponadto w przypadku gatunków muzycznych takich jak jazz, muzyka rockowa i pop, proces twórczy polega często na współpracy kilku osób.
(19)
Dlatego też harmonizacja czasu ochrony utworów muzycznych ze słowami, których tekst i muzyka zostały stworzone do wspólnego wykorzystania, jest niekompletna, co może stanowić przeszkodę w swobodnym przepływie towarów i usług, takich jak usługi transgranicznego zbiorowego zarządzania prawami. Aby zagwarantować usunięcie takich przeszkód, dla wszystkich tego rodzaju utworów objętych ochroną w dniu, do którego państwa członkowskie muszą dokonać transpozycji niniejszej dyrektywy, powinien obowiązywać ten sam zharmonizowany okres ochrony we wszystkich państwach członkowskich.
(20)
Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2006/116/WE.
(21)
Biorąc pod uwagę, że cele środków towarzyszących nie mogą być w wystarczającym stopniu osiągnięte przez państwa członkowskie, ponieważ środki krajowe w tej dziedzinie prowadziłyby albo do zakłócenia konkurencji albo naruszyłyby zakres praw wyłącznych producenta fonogramu określony w przepisach unijnych, natomiast możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(22)
Zgodnie z pkt 34 porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa (6) zachęca się państwa członkowskie do sporządzania, dla ich własnych celów i w interesie Unii, własnych tabel, które na ile to możliwe odzwierciedlą korelacje pomiędzy niniejszą dyrektywą a środkami jej transpozycji, oraz do podawania ich do wiadomości publicznej,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Zmiany w dyrektywie 2006/116/WE
W dyrektywie 2006/116/WE wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 1 dodaje się ustęp w brzmieniu:
„7. Czas ochrony utworu muzycznego ze słowami wygasa po upływie 70 lat, licząc od dnia śmierci ostatniej spośród niżej wymienionych osób, bez względu na to, czy zostały one wskazane jako współautorzy: autora tekstu i kompozytora utworu muzycznego, pod warunkiem że obydwa dzieła zostały stworzone specjalnie dla danego utworu muzycznego ze słowami.”;
2)
w art. 3 wprowadza się następujące zmiany:
a)
ust. 1 zdanie drugie otrzymuje brzmienie:
„Jednakże:
-
jeżeli utrwalenie wykonania na innym nośniku niż fonogram jest zgodnie z prawem opublikowane lub zgodnie z prawem publicznie udostępnione w tym okresie, prawa te wygasają po upływie 50 lat, licząc od dnia pierwszej takiej publikacji lub pierwszego takiego publicznego udostępnienia, w zależności od tego, które z tych wydarzeń miało miejsce wcześniej,
-
jeżeli utrwalenie wykonania na fonogramie jest zgodnie z prawem opublikowane lub zgodnie z prawem publicznie udostępnione w tym okresie, prawa te wygasają po upływie 70 lat, licząc od dnia pierwszej takiej publikacji lub pierwszego takiego publicznego udostępnienia, w zależności od tego, które z tych wydarzeń miało miejsce wcześniej.”;
b)
w ust. 2 w zdaniu drugim i trzecim słowo „pięćdziesięciu” zastępuje się słowem „siedemdziesięciu”;
c)
dodaje się ustępy w brzmieniu:
„2a. Jeżeli po upływie 50 lat od zgodnej z prawem publikacji fonogramu lub, w przypadku braku takiej publikacji, 50 lat od zgodnego z prawem publicznego udostępnienia producent fonogramu nie oferuje do sprzedaży wystarczającej ilości egzemplarzy fonogramu lub nie udostępnia go publicznie drogą przewodową lub bezprzewodową w taki sposób, że każdy może mieć do niego dostęp w indywidualnie wybranym przez siebie miejscu i czasie, artysta wykonawca może wypowiedzieć umowę na podstawie której przeniósł na producenta fonogramu lub powierzył mu swoje prawa do utrwalenia swojego wykonania (zwaną dalej »umową o przeniesienie lub powierzenie«). Z prawa do wypowiedzenia umowy o przeniesienie lub powierzenie można skorzystać w przypadku, gdy producent w ciągu roku od powiadomienia przez artystę wykonawcę o zamiarze wypowiedzenia umowy o przeniesienie lub powierzenie zgodnie z poprzednim zdaniem nie podejmuje działań polegających na korzystaniu z fonogramu w żaden ze sposobów, o których, mowa w tym zdaniu. Prawo artysty wykonawcy do wypowiedzenia umowy jest niezbywalne. Jeżeli fonogram zawiera utrwalenie wykonań kilku artystów wykonawców, mogą oni wypowiedzieć swoje umowy o przeniesienie lub powierzenie zgodnie z właściwym dla nich prawem krajowym. W przypadku wypowiedzenia umowy o przeniesienie lub powierzenie na mocy niniejszego akapitu prawa producenta fonogramu do fonogramu wygasają.
2b. Jeżeli umowa o przeniesienie lub powierzenie przyznaje artyście wykonawcy prawo do jednorazowego wynagrodzenia, artysta wykonawca ma prawo uzyskania corocznego dodatkowego wynagrodzenia od producenta fonogramu za każdy pełny rok następujący po upływie 50 lat od momentu zgodnej z prawem publikacji fonogramu lub w przypadku braku takiej publikacji, po upływie 50 lat od jego zgodnego z prawem publicznego udostępnienia. Artysta wykonawca nie może zrzec się takiego corocznego dodatkowego wynagrodzenia.
2c. Całkowita kwota przeznaczana przez producenta fonogramu na zapłatę corocznego dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 2b, odpowiada 20 % przychodu uzyskanego przez producenta fonogramu w roku poprzedzającym rok, za który wypłaca się wspomniane wynagrodzenie, z tytułu zwielokrotniania, rozpowszechniania i udostępniania tego fonogramu, po upływie 50 lat od momentu jego zgodnego z prawem opublikowania lub, w przypadku braku takiej publikacji, po upływie 50 lat od jego zgodnego z prawem publicznego udostępnienia.
Państwa członkowskie zapewniają, aby producenci fonogramów na żądanie dostarczali wykonawcom, którzy są uprawnieni do corocznego dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 2b, wszelkich informacji, które mogą być konieczne do zagwarantowania wypłaty tego wynagrodzenia.
2d. Państwa członkowskie zapewniają zarządzanie prawem do uzyskania corocznego dodatkowego wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 2b, przez organizacje zbiorowego zarządzania.
2e. W przypadku gdy artysta wykonawca jest uprawniony do okresowych wypłat, po upływie 50 lat od momentu zgodnej z prawem publikacji fonogramu lub w przypadku braku takiej publikacji, po upływie 50 lat od jego zgodnego z prawem publicznego udostępnienia, od wypłat uiszczanych artyście wykonawcy nie odlicza się zaliczek ani ustalonych w umowie odliczeń.”;
3)
w art. 10 dodaje się ustępy w brzmieniu:
„5. Artykuł 3 ust. 1-2e w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 października 2011 r. stosuje się do utrwaleń wykonań i fonogramów, w odniesieniu do których artysta wykonawca i producent fonogramu nadal podlegają ochronie na postawie tych przepisów w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 października 2011 r. na dzień 1 listopada 2013 r. oraz do utrwaleń wykonań artystycznych i fonogramów, które powstały po tej dacie.
6. Artykuł 1 ust. 7 ma zastosowanie do utworów muzycznych ze słowami, których przynajmniej utwór muzyczny lub słowa są chronione w co najmniej jednym państwie członkowskim w dniu 1 listopada 2013 r., oraz do utworów muzycznych ze słowami stworzonych po tej dacie.
Akapit pierwszy niniejszego ustępu pozostaje bez uszczerbku dla wszelkich działań polegających na korzystaniu z utworu, które miały miejsce przed dniem 1 listopada 2013 r. Państwa członkowskie przyjmują konieczne przepisy w celu ochrony w szczególności nabytych praw stron trzecich.”;
4)
dodaje się artykuł w brzmieniu:
„Artykuł 10a
Środki przejściowe
1. W braku wyraźnego odmiennego postanowienia umownego umowa o przeniesienie lub powierzenie zawarta przed 1 listopada 2013 r. wywołuje nadal skutki po dacie, w której na podstawie art. 3 ust. 1 w brzmieniu obowiązującym w dniu 30 października 2011 r. artysta wykonawca przestałby podlegać ochronie.
2. Państwa członkowskie mogą przewidzieć, że umowy o przeniesienie lub powierzenie, na mocy których artysta wykonawca jest uprawniony do okresowych wypłat i które zostały zawarte przed 1 listopada 2013 r., mogą zostać zmienione po upływie 50 lat od momentu zgodnej z prawem publikacji fonogramu lub, w przypadku braku takiej publikacji, po upływie 50 lat od jego zgodnego z prawem publicznego udostępnienia.”.
Artykuł 2
Transpozycja
1. Państwa członkowskie w terminie do dnia 1 listopada 2013 r. wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie informują one o nich Komisję.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
2. Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 3
Sprawozdanie
1. W terminie do dnia 1 listopada 2016 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie w sprawie stosowania niniejszej dyrektywy w świetle rozwoju rynku cyfrowego, w razie potrzeby, z odpowiednim wnioskiem dotyczącym dalszych zmian do dyrektywy 2006/116/WE.
2. W terminie do dnia 1 stycznia 2012 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu sprawozdanie oceniające ewentualną potrzebę wydłużenia okresu ochrony praw artystów wykonawców i producentów w sektorze audiowizualnym. W odpowiednim przypadku Komisja przedstawi wniosek dotyczący dalszych zmian do dyrektywy 2006/116/WE.
Artykuł 4
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 5
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 27 września 2011 r.