ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 25. června 2010
o provádění programů dozoru nad influenzou ptáků u drůbeže a volně žijících ptáků v členských státech
(oznámeno pod číslem K(2010) 4190)
(Text s významem pro EHP)
(2010/367/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Rady 90/425/EHS ze dne 26. června 1990 o veterinárních a zootechnických kontrolách v obchodu s některými živými zvířaty a produkty uvnitř Společenství s cílem dotvoření vnitřního trhu (1), a zejména na čl. 10 odst. 4 uvedené směrnice,
s ohledem na směrnici Rady 2005/94/ES ze dne 20. prosince 2005 o opatřeních Společenství pro tlumení influenzy ptáků a o zrušení směrnice 92/40/EHS (2), a zejména na čl. 4 odst. 2 uvedené směrnice,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Influenza ptáků je infekční virová nákaza ptáků, včetně drůbeže. Infekci viry influenzy ptáků u domácí drůbeže způsobují dvě hlavní formy uvedené nákazy, které se rozlišují podle virulence. Nízkopatogenní forma obecně způsobuje pouze lehké symptomy, zatímco vysoce patogenní forma má za následek velmi vysokou úmrtnost u většiny druhů drůbeže. Uvedená nákaza může mít vážný dopad na ziskovost drůbežářství.
(2)
Směrnice 2005/94/ES stanoví opatření týkající se tlumení ohniska vysoce patogenní influenzy ptáků (HPAI) a nízkopatogenní influenzy ptáků u drůbeže a jiného ptactva chovaného v zajetí způsobené viry influenzy ptáků podtypu H5 a H7 (LPAI), jak je určeno v uvedené směrnici. Směrnice 2005/94/ES také stanoví některá preventivní opatření týkající se dozoru a včasného odhalení virů influenzy ptáků.
(3)
Směrnice 2005/94/ES stanoví, že členské státy mají zavést povinné programy dozoru. Tyto programy dozoru jsou zaměřeny na zjišťování výskytu virů LPAI u drůbeže, zejména u druhů vodních ptáků, než dojde k rozšíření virů v populaci drůbeže, aby bylo možné učinit opatření k tlumení nákazy s cílem zabránit možnému zmutování na virus HPAI s případnými ničivými následky.
(4)
Směrnice 2005/94/ES také stanoví programy dozoru, které musí být uskutečňovány u volně žijících ptáků, aby přispěly k poznatkům o hrozbách představovaných volně žijícími ptáky, pokud jde o jakýkoli virus influenzy ptačího původu u ptáků, a to na základě pravidelně aktualizovaného posouzení rizik.
(5)
Rozhodnutí Komise 2007/268/ES ze dne 13. dubna 2007 o provádění programů dozoru nad influenzou ptáků u drůbeže a volně žijících ptáků v členských státech a o změně rozhodnutí 2004/450/ES (3) bylo přijato za účelem stanovení pokynů pro provádění těchto programů dozoru.
(6)
Zkušenosti získané v členských státech při provádění programů dozoru a pokrok ve vědeckých poznatcích a závěrech výzkumu od přijetí uvedeného rozhodnutí ukazují, že některé druhy drůbeže a kategorie produkce drůbeže jsou vystaveny zvýšenému riziku nákazy viry influenzy ptáků než jiné, také s přihlédnutím k poloze hospodářství a jiným rizikovým faktorům.
(7)
Nebezpečí zavlečení viru HPAI podtypu H5N1 z jihovýchodní Asie do Evropy jeho šířením směrem na západ během roku 2005 urychlilo přijetí dodatečných opatření pro připravenost a včasné odhalení tohoto typu viru u drůbeže a volně žijících ptáků.
(8)
Rozhodnutí Komise 2005/731/ES ze dne 17. října 2005, kterým se stanoví dodatečné požadavky pro dozor nad influenzou ptáků u volně žijících ptáků (4) požaduje, aby členské státy zajistily oznámení příslušným orgánům o abnormálním úhynu nebo významných ohniscích nákazy vyskytujících se u volně žijících ptáků a zejména u volně žijících vodních ptáků. Musí se také provádět odběr vzorků a laboratorní testy na zjištění viru influenzy ptáků.
(9)
Požadavky stanovené v rozhodnutí 2005/731/ES je vhodné začlenit do tohoto rozhodnutí.
(10)
V období od roku 2006 do roku 2009 byly odebrány vzorky od více než 350 000 volně žijících ptáků a testovány na influenzu ptáků. Dozor se v členských státech prováděl průměrně ze 75 % odběrem vzorků z živých ptáků a z 25 % odběrem vzorků z nemocných a uhynulých ptáků.
(11)
V průběhu tohoto čtyřletého období bylo více než 1 000 ptáků, kteří byli nalezeni mrtví nebo nemocní, pozitivně testováno na HPAI podtypu H5N1, zatímco zdravých živých ptáků, z nichž byly odebrány vzorky, bylo pozitivně testováno na tento virus pouze pět. Podtypy LPAI byly téměř výlučně izolovány ze vzorků odebraných z živých ptáků.
(12)
Závěry vyvozené ve výroční zprávě o dozoru nad influenzou ptáků (5) v Unii, kterou zpracovala referenční laboratoř EU (EURL) pro influenzu ptáků, vědecká stanoviska Evropského úřadu pro bezpečnost potravin (EFSA) (6) (7) (8) a práce nedávno zřízené Pracovní skupiny pro dozor nad nákazami zvířat (TFADS) zdůraznily, že by se měly zavést některé změny v současné strategii dozoru u drůbeže a volně žijících ptáků, aby byl dále podpořen přístup založený na míře rizika, který se považuje za nejvhodnější strategii dozoru pro účely informování příslušných orgánů v zájmu prevence nákazy a pro kontrolní účely s cílem chránit drůbež a jiná hospodářství chovající ptactvo v zajetí.
(13)
Dozor založený na míře rizika by měl doplňovat systémy včasného odhalení infekce influenzy ptáků u drůbeže, jako jsou systémy již stanovené v článku 2 rozhodnutí Komise 2005/734 ze dne 19. října 2005, kterým se stanoví opatření biologické bezpečnosti, jež mají snížit riziko přenosu vysoce patogenní influenzy ptáků způsobované virem influenzy typu A podtypu H5N1 z volně žijících ptáků na drůbež a jiné ptáky chované v zajetí, a kterým se stanoví systém včasného odhalení v mimořádně ohrožených oblastech (9), a v bodě 2 kapitoly II přílohy rozhodnutí Komise 2006/437/ES ze dne 4. srpna 2006, kterým se schvaluje Diagnostická příručka pro influenzu ptáků podle směrnice Rady 2005/94/ES (10).
(14)
Pokyny pro dozor nad influenzou ptáků u drůbeže a volně žijících ptáků stanovené v rozhodnutí 2007/268/ES by proto měly být přehodnoceny s ohledem na získané zkušenosti a vědecké poznatky a nahrazeny pokyny stanovenými v tomto rozhodnutí.
(15)
V zájmu soudržnosti právních předpisů Unie by se měl odběr vzorků a laboratorní testování uskutečňovat v souladu s postupy stanovenými v rozhodnutí 2006/437/ES, není-li stanoveno jinak.
(16)
Při provádění programů dozoru u volně žijících ptáků je v zájmu soudržnosti právních předpisů Unie třeba plnou pozornost věnovat požadavkům směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/147/ES ze dne 30. listopadu 2009 o ochraně volně žijících ptáků (11), zejména pokud jde o plánování dozoru a postupy odběru vzorků popsané v oddílech 2 a 3 části 1 přílohy II tohoto rozhodnutí.
(17)
Rozhodnutí 2005/731/ES a 2007/268/ES se zrušují.
(18)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Členské státy učiní nezbytná opatření, aby příslušné orgány zajistily, že je organizace pro sledování a kroužkování volně žijících ptáků a myslivecké a jiné příslušné organizace budou neprodleně informovat o každém abnormálním úhynu nebo o významných ohniscích nákazy vyskytujících se u volně žijících ptáků a zejména u volně žijících vodních ptáků.
Článek 2
1. Členské státy zajistí, aby příslušný orgán okamžitě poté, co obdrží oznámení podle článku 1, a není-li určena jiná jasná příčina nákazy než influenza ptáků, zabezpečil:
a)
odebrání vhodných vzorků od uhynulých ptáků a, je-li to možné, i od ostatních ptáků, kteří přišli s uhynulými ptáky do styku;
b)
aby tyto vzorky byly podrobeny laboratorním testům na zjištění viru influenzy ptáků.
2. Odběr vzorků a postupy testování se provádějí v souladu s kapitolami II až VIII Diagnostické příručky pro influenzu ptáků schválené rozhodnutím 2006/437/ES.
3. Členské státy musí Komisi neprodleně informovat v případě, že laboratorní testy uvedené v bodě 1 písm. b) vykazují pozitivní výsledky pro virus vysoce patogenní influenzy ptáků (HPAI).
Článek 3
V programech dozoru nad influenzou ptáků u drůbeže a volně žijících ptáků, které mají provádět členské státy v souladu s čl. 4 odst. 1 směrnice 2005/94/ES, se musí dodržovat pokyny uvedené v přílohách I a II tohoto rozhodnutí.
Článek 4
Aniž jsou dotčeny požadavky stanovené v právních předpisech Unie, příslušný orgán zajistí, aby všechny pozitivní a negativní výsledky jak sérologických, tak i virologických šetření influenzy ptáků, získané u drůbeže a volně žijících ptáků na základě programů dozoru, byly každých šest měsíců oznámeny Komisi. Oznámení se prostřednictvím on-line systému Komise předkládají každý rok do 31. července za předcházejících šest měsíců (od 1. ledna do 30. června) a do 31. ledna za předcházejících šest měsíců (od 1. července do 31. prosince).
Článek 5
Rozhodnutí 2005/731/ES a 2007/268/ES se zrušují.
Článek 6
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
V Bruselu dne 25. června 2010.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 25 czerwca 2010 r.
w sprawie wdrożenia przez państwa członkowskie programów nadzoru w zakresie ptasiej grypy u drobiu i dzikiego ptactwa
(notyfikowana jako dokument nr C(2010) 4190)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2010/367/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę Rady 90/425/EWG z dnia 26 czerwca 1990 r. dotyczącą kontroli weterynaryjnych i zootechnicznych mających zastosowanie w handlu wewnątrzwspólnotowym niektórymi żywymi zwierzętami i produktami w perspektywie wprowadzenia rynku wewnętrznego (1), w szczególności jej art. 10 ust. 4,
uwzględniając dyrektywę Rady 2005/94/WE z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wspólnotowych środków zwalczania grypy ptaków i uchylającą dyrektywę 92/40/EWG (2), w szczególności jej art. 4 ust. 2,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Ptasia grypa jest wirusową chorobą zakaźną ptaków, w tym drobiu. Zakażenie drobiu wirusem ptasiej grypy powoduje rozwój jednej z dwóch postaci tej choroby, różniącej się zjadliwością. Postać o niskiej zjadliwości wywołuje zwykle jedynie łagodne objawy, natomiast postać o wysokiej zjadliwości jest przyczyną bardzo wysokiej śmiertelności u większości gatunków drobiu. Choroba ta może mieć bardzo poważny wpływ na rentowność gospodarstw drobiarskich.
(2)
W dyrektywie 2005/94/WE ustanowiono środki kontroli ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI) oraz nisko zjadliwej grypy ptaków wywoływanej przez wirusy podtypu H5 oraz H7 (LPAI), zgodnie z definicjami w tej dyrektywie, u drobiu i innych ptaków żyjących w niewoli. Dyrektywa 2005/94/WE przewiduje również niektóre środki zapobiegawcze związane z nadzorem w zakresie grypy ptaków i jej wczesnym wykrywaniem.
(3)
Dyrektywa 2005/94/WE stanowi, że państwa członkowskie wdrażają obowiązkowe programy nadzoru. Programy nadzoru mają na celu wykrycie obecności wirusów LPAI u drobiu, w szczególności u drobiu wodnego, zanim się rozprzestrzenią w populacji drobiu, tak aby możliwe było zastosowanie środków kontroli, żeby w miarę możliwości zapobiec mutacji wirusa do postaci o wysokiej zjadliwości, co mogłoby mieć fatalne konsekwencje.
(4)
Dyrektywa 2005/94/WE przewiduje również realizację programów nadzoru obejmujących dzikie ptactwo w celu wzbogacenia, na podstawie regularnie uaktualnianej oceny ryzyka, aktualnej wiedzy o zagrożeniach ze strony dzikiego ptactwa w związku z wszelkimi występującymi u ptactwa wirusami grypy pochodzącymi od ptaków.
(5)
Decyzję Komisji 2007/268/WE z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie wdrażania programów nadzoru nad ptasią grypą u drobiu i dzikiego ptactwa w państwach członkowskich i zmieniającą decyzję 2004/450/WE (3) przyjęto w celu ustanowienia wytycznych dotyczących wdrażania takich programów nadzoru.
(6)
Od daty przyjęcia tej decyzji doświadczenia zebrane przez państwa członkowskie podczas realizacji programów nadzoru oraz przyrost wiedzy naukowej i wniosków z badań wskazują, że niektóre gatunki drobiu i kategorie produkcyjne drobiu cechuje wyższe ryzyko zakażenia wirusami grypy ptaków, również biorąc pod uwagę położenie gospodarstwa i inne czynniki ryzyka.
(7)
Ryzyko wprowadzenia wirusa HPAI podtypu H5N1 z Azji Południowo-Wschodniej do Europy przez jego rozprzestrzenianie się na zachód w roku 2005 przyspieszyło przyjęcie dodatkowych środków gotowości i wczesnego wykrywania wirusa tego typu u drobiu i dzikiego ptactwa.
(8)
Decyzja Komisji 2005/731/WE z dnia 17 października 2005 r. ustanawiająca dodatkowe wymogi dla nadzoru obecności ptasiej grypy wśród dzikiego ptactwa (4) zobowiązuje państwa członkowskie do powiadamiania właściwych organów o wszelkich nietypowych przypadkach śmiertelności lub dużych ogniskach choroby występujących u dzikiego ptactwa, w szczególności u dzikiego ptactwa wodnego. Należy również przeprowadzać pobieranie próbek i badania laboratoryjne na obecność wirusów ptasiej grypy.
(9)
Zasadne jest włączenie wymogów ustanowionych w decyzji 2005/731/WE do niniejszej decyzji.
(10)
Od 2006 do 2009 r. pobrano próbki od ponad 350 000 sztuk dzikiego ptactwa, które przebadano na obecność ptasiej grypy. Zwykle nadzór w państwach członkowskich był prowadzony w drodze pobierania próbek: w 75 % - od ptaków żywych, a w 25 % - od ptaków chorych lub padłych.
(11)
W ciągu czterech lat badanie dało wynik dodatni dla HPAI podtypu H5N1 u ponad 1 000 ptaków padłych lub chorych, natomiast badanie ptaków żywych uważanych za zdrowe, od których pobrano próbki, dało wynik dodatni na obecność wirusa tylko u około pięciu osobników. Z próbek pobranych od żywych ptaków izolowano niemal wyłącznie podtypy LPAI.
(12)
Wnioski przedstawiane przez laboratorium referencyjne UE ds. ptasiej grypy w rocznych sprawozdaniach na temat nadzoru w zakresie ptasiej grypy (5) w Unii, opinie naukowe Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) (6), (7), (8) oraz prace niedawno ustanowionej grupy zadaniowej ds. nadzoru w zakresie chorób zwierząt (TFADS) uwidoczniły konieczność wprowadzenia zmian do aktualnej strategii nadzoru obejmującej drób i dzikie ptactwo, aby popularyzować podejście oparte na ryzyku, które uważane jest za najbardziej odpowiednią strategię nadzoru pozwalającą na informowanie właściwych organów celem zapobiegania i kontroli chorób, a w rezultacie ochrony gospodarstw drobiarskich i innych gospodarstw zajmujących się hodowlą ptaków żyjących w niewoli.
(13)
Nadzór oparty na ryzyku powinien uzupełniać systemy wczesnego wykrywania zakażeń ptasią grypą u drobiu, takie jak systemy ustanowione na mocy art. 2 decyzji Komisji 2005/734/WE z dnia 19 października 2005 r. ustanawiającej środki bezpieczeństwa biologicznego w celu zmniejszenia ryzyka przeniesienia wysoce zjadliwej grypy ptaków spowodowanej przez wirus grypy A podtyp H5N1 z ptaków dziko żyjących na drób i inne ptaki żyjące w niewoli oraz przewidującej system wczesnego wykrywania na obszarach szczególnego ryzyka (9) oraz rozdziału II pkt 2 załącznika do decyzji Komisji 2006/437/WE z dnia 4 sierpnia 2006 r. zatwierdzającej podręcznik diagnostyczny dotyczący grypy ptaków, przewidziany w dyrektywie Rady 2005/94/WE (10).
(14)
W świetle uzyskanych doświadczeń i wiedzy naukowej należy zatem poddać przeglądowi wytyczne dotyczące nadzoru w zakresie ptasiej grypy u drobiu i dzikiego ptactwa, ustanowione w decyzji 2007/268/WE, i zastąpić je wytycznymi ustanowionymi w niniejszej decyzji.
(15)
W interesie spójności prawa unijnego pobieranie próbek i badania laboratoryjne powinny być przeprowadzane zgodnie z procedurami ustanowionymi w decyzji 2006/437/WE, o ile nie postanowiono inaczej.
(16)
W interesie spójności prawa unijnego podczas realizacji programów nadzoru obejmujących dzikie ptactwo należy zwrócić szczególną uwagę na wymogi dyrektywy 2009/147/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (11), w szczególności w odniesieniu do projektu nadzoru i procedur pobierania próbek, opisanych w sekcjach 2 oraz 3 części 1 załącznika II do niniejszej decyzji.
(17)
Należy uchylić decyzje 2005/731/WE oraz 2007/268/WE.
(18)
Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zapewnienia, że właściwe organy prowadzą stosowną współpracę z organizacjami zajmującymi się obserwacją i obrączkowaniem dzikiego ptactwa, organizacjami myśliwskimi oraz innymi odpowiednimi organizacjami, gwarantującą, że organizacje te spełniają wymóg niezwłocznego powiadamiania właściwych organów o wszelkich nietypowych przypadkach śmiertelności lub znaczących ogniskach choroby występujących u dzikiego ptactwa, w szczególności dzikiego ptactwa wodnego.
Artykuł 2
1. Państwa członkowskie dopilnowują, aby właściwe organy, po otrzymaniu informacji przewidzianych w art. 1, w przypadku gdy nie stwierdzono jednoznacznie innej przyczyny choroby niż ptasia grypa, niezwłocznie zaleciły:
a)
pobranie odpowiednich próbek od padłych ptaków oraz, jeśli to możliwe, od innych ptaków, które miały styczność z padłymi ptakami;
b)
poddanie tych próbek badaniom laboratoryjnym na obecność wirusa ptasiej grypy.
2. Pobieranie próbek i procedury badania przeprowadza się zgodnie z rozdziałami II-VIII podręcznika diagnostycznego dotyczącego grypy ptaków, zatwierdzonego decyzją 2006/437/WE.
3. Państwa członkowskie niezwłocznie informują Komisję w przypadku dodatnich wyników badań laboratoryjnych na obecność wirusa wysoce zjadliwej grypy ptaków (HPAI), przewidzianych w ust. 1 lit. b).
Artykuł 3
Realizacja programów nadzoru w zakresie ptasiej grypy u drobiu i dzikiego ptactwa w państwach członkowskich, zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy 2005/94/WE, jest zgodna z wytycznymi określonymi w załącznikach I i II do niniejszej decyzji.
Artykuł 4
Nie naruszając wymogów przewidzianych w prawie unijnym, właściwe organy dopilnowują, aby wszystkie dodatnie i ujemne wyniki badań serologicznych i wirusologicznych na obecność ptasiej grypy, uzyskane w ramach programów nadzoru obejmujących drób i dzikie ptactwo, były przesyłane Komisji co sześć miesięcy. Wyniki przesyła się za pośrednictwem systemu internetowego Komisji co roku do dnia 31 lipca za poprzedzające sześć miesięcy (od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca) oraz do dnia 31 stycznia za poprzedzające sześć miesięcy (od dnia 1 lipca do dnia 31 grudnia).
Artykuł 5
Decyzje 2005/731/WE i 2007/268/WE tracą moc.
Artykuł 6
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 25 czerwca 2010 r.