NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 1258/2011
ze dne 2. prosince 2011,
kterým se mění nařízení (ES) č. 1881/2006, pokud jde o maximální limity dusičnanů v potravinách
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (EHS) č. 315/93 ze dne 8. února 1993, kterým se stanoví postupy Společenství pro kontrolu kontaminujících látek v potravinách (1), a zejména na čl. 2 odst. 3 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení Komise (ES) č. 1881/2006 ze dne 19. prosince 2006, kterým se stanoví maximální limity některých kontaminujících látek v potravinách (2), stanoví maximální limity dusičnanů v některé listové zelenině.
(2)
Navzdory pokroku ve správné zemědělské praxi jsou v některých případech maximální limity překračovány, a tudíž byla některým členským státům přiznána dočasná odchylka pro uvádění na trh některé listové zeleniny vypěstované a určené ke spotřebě na jejich území, která obsahuje množství dusičnanů přesahující stanovené maximální limity.
(3)
Od zavedení maximálních limitů dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu bylo provedeno mnoho šetření týkajících se faktorů, které ovlivňují přítomnost dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu, a opatření, která mají být přijata za účelem maximálního možného omezení přítomnosti dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu. Navzdory pokroku dosaženému ve správné zemědělské praxi v oblasti omezování přítomnosti dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu a přísnému uplatňování této správné zemědělské praxe nelze v některých regionech Unie soustavně dosahovat nižšího množství dusičnanů v hlávkovém salátu a čerstvém špenátu, než jsou stávající maximální limity. Důvodem je, že hlavním faktorem ovlivňujícím přítomnost dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu jsou klimatické, a zejména světelné podmínky. Tyto klimatické podmínky nemohou producenti řídit ani změnit.
(4)
Aby mohl být vytvořen aktuální vědecký základ pro dlouhodobější strategii řízení rizika vyplývajícího z přítomnosti dusičnanů v zelenině, bylo zapotřebí vědeckého posouzení rizika Evropským úřadem pro bezpečnost potravin (EFSA), které by zohledňovalo nové informace. Toto posouzení muselo vzít v úvahu všechny příslušné úvahy o rizicích a přínosech, například zvážení možných negativních dopadů dusičnanů oproti možným pozitivním účinkům konzumace zeleniny, jako jsou antioxidační účinky nebo jiné vlastnosti, které by mohly určitým způsobem působit proti rizikům plynoucím z dusičnanů a výsledných nitrososloučenin nebo tato rizika vyrovnávat.
(5)
Na žádost Komise vědecká komise pro kontaminující látky v potravinovém řetězci (dále jen „vědecká komise“) přijala dne 10. dubna 2008 vědecké stanovisko týkající se dusičnanů v zelenině (3). Vědecká komise porovnala rizika a přínosy související s expozicí dusičnanům ze zeleniny. Ve výsledku odhadovaná expozice dusičnanům ze zeleniny pravděpodobně nepřináší významné zdravotní riziko, a uznávané pozitivní vlivy konzumace zeleniny tudíž převládají. Vědecká komise uznala, že u zeleniny, která má ve stravě velký podíl, nebo v případě osob, v jejichž stravě je vysoký podíl zeleniny, jako například rukoly, se příležitostně vyskytují situace (např. nepříznivé podmínky pro místní/domácí produkci), kdy je třeba posuzovat případ od případu.
(6)
V návaznosti na diskusi o vhodných opatřeních a obavách vyjádřených v souvislosti s možnými riziky pro kojence a malé děti v případě expozice při akutním příjmu z potravy, požádala Komise úřad EFSA o doplňující vědecké prohlášení týkající se dusičnanů v zelenině, které by podrobněji posoudilo možná rizika pro kojence a malé děti spojená s přítomností dusičnanů v čerstvé zelenině a také zvážilo akutní příjem z potravy s přihlédnutím k aktuálním údajům o přítomnosti dusičnanů v zelenině, podrobnějším údajům o spotřebě zeleniny u kojenců a malých dětí a možnosti stanovení maximálních limitů dusičnanů v listové zelenině, které by mírně převyšovaly limity současné. Vědecká komise přijala dne 1. prosince 2010 prohlášení o možných rizicích pro veřejné zdraví u kojenců a malých dětí plynoucích z přítomnosti dusičnanů v listové zelenině (4).
(7)
V uvedeném prohlášení dospěla vědecká komise k závěru, že expozice dusičnanům ve vařeném špenátu připravovaném z čerstvého špenátu na úrovni stávajících nebo zamýšlených maximálních limitů pravděpodobně nepředstavuje zdravotní riziko, ačkoliv u některých kojenců nelze při konzumaci přesahující jedno špenátové jídlo za den určité riziko vyloučit. EFSA uvedl, že nebral v úvahu případné změny množství dusičnanů způsobené zpracováním potravin, jako např. mytím, loupáním a/nebo vařením, jelikož to nedostatek reprezentativních údajů neumožňoval. Nezohlednění kvantitativního dopadu zpracování potravin na množství dusičnanů může vést k nadhodnocení expozice. Dále se uvádí, že limity dusičnanů v hlávkovém salátu nepředstavují pro děti zdravotní riziko. Prosazování stávajících maximálních limitů dusičnanů v hlávkovém salátu a ve špenátu nebo zamýšlených maximálních limitů o 500 mg/kg vyšších než současné maximální hodnoty by mělo pouze malý dopad.
(8)
V zájmu zajištění právní jistoty producentů ve všech regionech Evropské unie, kteří přísně uplatňují správnou zemědělskou praxi za účelem maximálního možného snížení přítomnosti dusičnanů ve špenátu a hlávkovém salátu, je tedy vhodné mírně zvýšit maximální limity dusičnanů v čerstvém špenátu a hlávkovém salátu, aniž by došlo k ohrožení veřejného zdraví.
(9)
Vzhledem k tomu, že rukola někdy vykazuje velmi velké množství dusičnanů, je vhodné stanovit maximální limit pro rukolu. Maximální limit pro rukolu by měl být za dva roky přezkoumán s ohledem na snížení limitů poté, co budou určeny faktory, které se podílejí na přítomnosti dusičnanů v rukole, a poté, co dojde u rukoly k plnému uplatňování správné zemědělské praxe, která by množství dusičnanů omezila.
(10)
Vzhledem k tomu, že EFSA byl Komisí pověřen shromažďováním všech údajů o výskytu kontaminujících látek v potravinách, včetně dusičnanů, do jedné databáze, je vhodné, aby byly výsledky sdělovány přímo úřadu EFSA.
(11)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat a ani Evropský parlament ani Rada nevyjádřily s těmito opatřeními nesouhlas,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Nařízení (ES) č. 1881/2006 se mění takto:
1)
V článku 7 se zrušují odstavce 1, 2 a 3.
2)
V článku 9 se odstavec 1 nahrazuje tímto:
„1. Členské státy monitorují množství dusičnanů v zelenině, která je může obsahovat ve významném množství, zejména v zelené listové zelenině, a výsledky pravidelně sdělují úřadu EFSA.“
3)
V příloze se oddíl 1: Dusičnany nahrazuje oddílem uvedeným v příloze tohoto nařízení.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne vstupu v platnost. Maximální limity pro rukolu stanovené v bodě 1.5 přílohy se však použijí ode dne 1. dubna 2012.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 2. prosince 2011.
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1258/2011
z dnia 2 grudnia 2011 r.
zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów azotanów w środkach spożywczych
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 315/93 z dnia 8 lutego 1993 r. ustanawiające procedury Wspólnoty w odniesieniu do substancji skażających w żywności (1), w szczególności jego art. 2 ust. 3,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1881/2006 z 19 grudnia 2006 r. ustalające najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych (2) określa najwyższe dopuszczalne poziomy azotanów w niektórych warzywach liściastych.
(2)
W niektórych przypadkach, mimo rozwoju dobrej praktyki rolniczej, przekraczane są najwyższe dopuszczalne poziomy, niektórym państwom członkowskim przyznano więc czasowe odstępstwo dotyczące wprowadzania do obrotu niektórych warzyw liściastych, uprawianych i przeznaczonych do konsumpcji na ich terytorium, w których poziom azotanów jest wyższy niż ustalone najwyższe dopuszczalne poziomy.
(3)
Od czasu wprowadzenia najwyższych dopuszczalnych poziomów azotanów w sałacie i szpinaku przeprowadzono wiele badań dotyczących czynników wpływających na obecność azotanów w tych warzywach oraz na temat środków obniżających zawartość azotanów w sałacie i szpinaku do najniższego możliwego poziomu. Pomimo postępów osiągniętych w dobrej praktyce rolniczej w zakresie obniżania zawartości azotanów w sałacie i szpinaku oraz ścisłego stosowania tej dobrej praktyki, w niektórych regionach Unii niemożliwe jest konsekwentne uzyskanie takich poziomów azotanów w sałacie i świeżym szpinaku, które nie przekraczają obecnych najwyższych dopuszczalnych poziomów. Przyczyną tej sytuacji jest fakt, iż klimat, a w szczególności warunki świetlne, są głównym czynnikiem determinującym zawartość azotanów w sałacie i szpinaku. Tymi warunkami klimatycznymi producent nie może zarządzać ani ich zmieniać.
(4)
Aby dostarczyć aktualne podstawy naukowe długoterminowej strategii zarządzania ryzykiem stwarzanym przez azotany w warzywach, potrzebna była naukowa ocena ryzyka przeprowadzona przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). W ocenie tej należało uwzględnić wszelkie istotne względy dotyczące ryzyka i korzyści, na przykład zestawienie możliwego negatywnego oddziaływania azotanów z możliwymi pozytywnymi skutkami spożywania warzyw, takimi jak działanie przeciwutleniające lub inne cechy, które w pewien sposób mogą przeciwdziałać zagrożeniom stwarzanym przez azotany i powstające związki nitrozowe lub równoważyć te zagrożenia.
(5)
Na wniosek Komisji panel ds. środków trujących w łańcuchu żywnościowym przyjął w dniu 10 kwietnia 2008 r. opinię naukową dotyczącą azotanów w warzywach (3). Panel porównał ryzyko i korzyści związane z narażeniem na azotany w warzywach. Ogólnie rzecz biorąc, narażenie na azotany w warzywach najprawdopodobniej nie może spowodować znacznego zagrożenia dla zdrowia, a zatem przeważają uznane korzystne skutki spożywania warzyw. Panel stwierdził, że należy oceniać indywidualnie takie przypadki, jak sporadycznie występujące pewne okoliczności (np. niekorzystne lokalne/domowe warunki produkcji) w odniesieniu do warzyw stanowiących znaczną część pokarmu lub osoby spożywające duże ilości takich warzyw jak rokietta siewna.
(6)
Po omówieniu właściwych środków oraz obaw dotyczących możliwych zagrożeń dla niemowląt i małych dzieci związanych z krótkoterminowym narażeniem na pobranie z dietą, Komisja poprosiła EFSA o uzupełniające sprawozdanie naukowe dotyczące azotanów w warzywach, bardziej szczegółowo oceniające możliwe zagrożenia dla niemowląt i małych dzieci związane z obecnością azotanów w świeżych warzywach, uwzględniające także krótkoterminowe pobranie z dietą, najnowsze dane dotyczące występowania azotanów w warzywach, bardziej szczegółowe dane dotyczące spożycia warzyw przez niemowlęta i małe dzieci oraz możliwość ustalenia nieco wyższych niż obecne najwyższych dopuszczalnych poziomów azotanów w warzywach liściastych. W dniu 1 grudnia 2010 r. panel przyjął sprawozdanie dotyczące możliwych zagrożeń dla zdrowia publicznego dotyczących niemowląt i małych dzieci, związanych z obecnością azotanów w warzywach liściastych (4).
(7)
W sprawozdaniu tym panel stwierdził, że narażenie na azotany na obecnym lub planowanym maksymalnym dopuszczalnym poziomie, występujące w świeżym szpinaku po ugotowaniu, najprawdopodobniej nie stwarza zagrożenia dla zdrowia, choć nie można wykluczyć zagrożenia dla niektórych niemowląt spożywających szpinak więcej niż raz dziennie. EFSA zauważył, że nie wzięto pod uwagę możliwych zmian obecności azotanów powstałych w procesie przetwarzania żywności, to jest podczas mycia, obierania lub gotowania, gdyż kwestii tej nie można było zbadać ze względu na brak reprezentatywnych danych. Nieuwzględnienie ilościowego wpływu przetwarzania żywności na poziomy azotanów może w konsekwencji prowadzić do przeszacowania narażenia. Ponadto stwierdzono, że poziomy azotanów w sałacie nie stwarzają zagrożenia dla zdrowia dzieci. Zastosowanie obecnych najwyższych dopuszczalnych poziomów azotanów w sałacie i szpinaku lub planowanych najwyższych dopuszczalnych poziomów o 500 mg/kg wyższych niż obecne najwyższe dopuszczalne poziomy miałoby niewielkie znaczenie.
(8)
Właściwe jest zatem nieznaczne podniesienie maksymalnego dopuszczalnego poziomu azotanów w świeżym szpinaku i sałacie, nie stwarzając zagrożenia dla zdrowia publicznego, aby zagwarantować pewność prawa producentom we wszystkim regionach Unii Europejskiej, ściśle przestrzegającym dobrej praktyki rolniczej w celu obniżania zawartości azotanów w szpinaku i sałacie do najniższego możliwego poziomu.
(9)
Ze względu na niekiedy bardzo wysokie poziomy azotanów w rokietcie siewnej należy określić najwyższy dopuszczalny poziom dla tego warzywa. Najwyższy dopuszczalny poziom dla rokietty siewnej powinien być poddany przeglądowi za 2 lata w celu obniżenia poziomów po zidentyfikowaniu czynników wpływających na zawartość azotanów w rokietcie siewnej oraz po pełnym wdrożeniu w odniesieniu do rokietty siewnej dobrej praktyki rolniczej minimalizującej obecność azotanów.
(10)
Jako że Komisja powierzyła EFSA zestawienie w jednej bazie danych wszystkich danych dotyczących występowania zanieczyszczeń, w tym azotanów, w żywności, należy przekazywać wyniki bezpośrednio EFSA.
(11)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt i ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły wobec nich sprzeciwu,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (WE) nr 1881/2006 wprowadza się następujące zmiany:
1)
w art. 7 skreśla się ust. 1, 2 i 3;
2)
art. 9 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Państwa członkowskie monitorują poziom azotanów w warzywach mogących zawierać znaczne ilości tych związków, w szczególności w zielonych warzywach liściastych, i regularnie przekazują wyniki EFSA.”;
3)
w załączniku sekcja 1: Azotany zastępuje się sekcją znajdującą się w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia jego wejścia w życie. Najwyższe dopuszczalne poziomy dla rokietty siewnej, przewidziane w załączniku pkt 1.5, stosuje się jednak od dnia 1 kwietnia 2012 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 2 grudnia 2011 r.