ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 8. března 2011
o opatření C 18/10 (ex NN 20/10), které Francouzská republika zavedla ve prospěch dodavatelů v leteckém průmyslu (záruka „Aero 2008“)
(oznámeno pod číslem K(2011) 1378)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2011/393/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s těmito články (1),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Dne 17. října 2008 zahájila Komise šetření z vlastního podnětu ohledně pojištění proti kurzovému riziku, jež poskytla společnost Coface dodavatelům v leteckém průmyslu (dále jen opatření či záruka „Aero 2008“) (CP 294/08).
(2)
Žádosti o informace byly zaslány Francouzské republice dne 4. listopadu 2008, 15. května 2009 a 30. září 2009. Francouzská republika na ně odpověděla dne 8. prosince 2008, 18. června 2009 a 30. října 2009. Ve stejný den byla každá z odpovědí také zaevidována.
(3)
Dne 17. prosince 2009 proběhlo jednání mezi útvary Komise a francouzskými orgány. Po tomto jednání předložila Francouzská republika dne 22. února 2010 doplňující informace.
(4)
Dopisem ze dne 20. července 2010 oznámila Komise Francouzské republice své rozhodnutí zahájit řízení o tomto opatření podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy.
(5)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala zúčastněné strany k předložení připomínek k dotčenému opatření.
(6)
Komise k této věci neobdržela žádné připomínky zúčastněných stran.
(7)
Dne 20. září 2010 předložila Komisi své připomínky Francouzské republiky.
(8)
Dopisem ze dne 15. listopadu 2010 si Komise vyžádala od Francouzské republiky doplňující informace. Francouzská republika odpověděla dopisem ze dne 15. prosince 2010, jenž byl ve stejný den zaevidován útvary Komise.
(9)
Francouzská republika předložila doplňující informace dopisem ze dne 31. ledna 2011, který byl ve stejný den zaevidován útvary Komise.
II. POPIS OPATŘENÍ
II.1 Právní základ
(10)
Francouzské orgány tvrdily, že právní základ opatření představují články L 432-1, L 432-2, R 442-1 a R442-8-4 zákona o pojišťovnictví.
II.2 Příjemci
(11)
Možnými příjemci opatření jsou dodavatelé v leteckém průmyslu třídy 2 a nižší (3).
(12)
Velikost příjemců není omezena. Způsobilými nejsou dodavatelé, v nichž výrobce letadel vlastní podíl vyšší než 25 %.
(13)
Podniky v potížích nemají k dotčenému opatření přístup.
(14)
Opatření mohou využít dodavatelé, kteří působí ve Francii, a to včetně těch, kteří zde mají pobočku nebo sídlo a kteří přitom zásobují výrobce letadel se sídlem mimo Francii. Opatření se ale nevztahuje na dodavatele, kteří nemají pobočku ve Francii a dodávají výrobcům letadel usazeným v jiné zemi.
(15)
Podle informací poskytnutých Francií jsou v současnosti příjemci tohoto opatření společnosti AD Industrie, Aerofonctions, Axon Cable a Exameca. Jedná se o dodavatele v leteckém průmyslu se sídlem ve Francii, jimž společnost Coface poskytla koncem roku 2008 pojištění proti kurzovému riziku.
II.3 Hospodářské souvislosti
(16)
Podle Francie vyžadují výrobci letadel od svých dodavatelů v rostoucí míře, aby předkládali nabídky v amerických dolarech (dále jen „dolar“ či „USD“). V případě slabého dolaru způsobují středně- či dlouhodobé dodavatelské smlouvy problémy jak francouzským, tak i jiným dodavatelům, jejichž hlavní náklady vznikají v eurozóně.
(17)
Podle vysvětlení Francie mají některé společnosti v leteckém průmyslu potíže získat pojištění proti kurzovému riziku EUR/USD, jež by odpovídalo jejich potřebám. Ačkoli jsou produkty pojištění proti kurzovému riziku na finančních trzích běžné, konkrétní podmínky nabízených pojistek vždy neodpovídají zvláštním potřebám některých podniků. Podle francouzských orgánů tak zejména banky nejčastěji nabízejí pojištění proti kolísání kurzu EUR/USD maximálně na dobu dvou let.
II.4 Popis opatření
(18)
Záruka „Aero 2008“ spočívá v pojišťovacím mechanismu proti riziku kolísání kurzu mezi dolarem a eurem. Dodavatelé v leteckém průmyslu, kteří uzavřeli dodavatelské smlouvy v dolarech, získávají v případě silného dolaru, ale ztrácejí, je-li dolar slabý. Uvedená záruka jim umožňuje pojistit se proti ztrátám pro případ slabého dolaru a na silném dolaru do určité míry vydělávat.
(19)
Dotčené opatření spravuje společnost Coface. Coface je jednou z hlavních francouzských společností v oblasti pojištění vývozních úvěrů. Od roku 2002 patří do skupiny Natixis. Natixis je dceřinou společností skupiny BPCE, jež vznikla v roce 2009 spojením banky Banque Populaire a spořitelny Caisse d’Épargne.
(20)
Celkový objem financování je omezen na kurzové riziko u dodávek v hodnotě do 500 milionů EUR. Skutečně pojištěné částky zatím představují jen malou část (přibližně 10 milionů EUR) nejvyšší možné částky. Zainteresované podniky mohou požádat o tuto záruku až do 15. prosince 2012.
(21)
Každý dodavatel pro letecký průmysl, který má zájem o záruku „Aero 2008“, si musí zažádat o pojištění kurzového rizika a prokázat, že se pojištění týká dodávek fakturovaných v dolarech. Poté obdrží od Coface nabídku, ve které je uvedena výše obchodního obratu v dolarech a „zaručený“ kurz vůči dolaru, přičemž záruční komise stanoví tyto dva parametry při zohlednění původní žádosti podané dodavatelem. Pojištěné částky jsou omezeny na zlomek všech smluv vyjádřených v dolarech, které pojištěnec uzavřel. Nabídka platí nejvýše na dobu 5 let. Dodavatel může nabídku Coface přijmout nebo odmítnout. Výši pojištěného obchodního obratu nelze po vydání souhlasu s pojištěním společností Coface měnit.
(22)
Je-li dolar slabší než zaručený kurz, vyplatí Coface pojištěným podnikům vyrovnání ve výši 100 % utrpěné kurzové ztráty. V případě silného dolaru podniky vyplatí Coface určitou účast na zisku. Pojištěnec si může zvolit mezi 25 % a 50 % navýšení kurzu dolaru zjištěného během aktualizace kurzu. Příspěvek, jenž bude muset podnik zaplatit Coface, se potom vypočte na základě tohoto revidovaného kurzu. U účasti na zisku existují dvě možnosti:
-
Možnost 1: revidovaný kurz se rovná původnímu zaručenému kurzu při odečtení rozdílu mezi původně zaručeným kurzem a směnným kurzem aktuálním v den odečtení (denní referenční směnný kurz („fixing“) Evropské centrální banky) ve výši podílu pojištěné účasti na zisku.
-
Možnost 2: stejný způsob jako u možnosti 1, ale účast na zisku (tzn. rozdíl mezi původním zaručeným kurzem a směnným kurzem v den zaúčtování) je omezena na 15 centů.
(23)
Částka, kterou zaplatí dodavatelé, kteří jsou příjemci pojištění proti kurzovému riziku, bude v případě silného dolaru nižší než částka, již dostanou při srovnatelném oslabení dolaru. Vyplácení účasti na zisku umožňuje dodavatelům využít do určité míry silného dolaru. Postoupení části zisku obdrženého při silném dolaru umožňuje na oplátku snížení nutného pojistného na krytí rizika pro případ slabého dolaru.
(24)
Pojistné, jež musí dodavatelé zaplatit, aby mohli využít záruky Aero 2008, je stanoveno a fakturováno v okamžiku upsání pojištění. Pojištěnci se mohou rozhodnout pro okamžité splacení pojistného nebo ho uhradit ve splátkách. Dodavatelé, kteří se rozhodnou pro tuto možnost, musí zaplatit 25 % hodnoty pojistného v okamžiku uzavření smlouvy a zbytek za každý pojištěný rok k 31. lednu daného roku. V tomto případě je kvůli zajištění úvěrového rizika při splácení pojistného účtován úrok rovnající se 12měsíční sazbě EURIBOR navýšené o 60 bazických bodů (4). Ze čtyř podniků, které uzavřely toto pojištění, dva zvolily úhradu ve splátkách: AD Industrie a Exameca.
(25)
Dodavatelé musí jako doklad předložit daňové doklady potvrzující částky placené v USD.
(26)
Podle francouzských orgánů jsou všechny transakce uskutečňované společností Coface v rámci záruky Aero 2008 prováděny na účet francouzského státu. Coface používá pro tyto transakce zvláštní bankovní účet francouzského státu. Francouzský stát je sice majitelem tohoto účtu, ale Coface k němu má přístup, aby mohla provádět finanční transakce, jako je nákup opcí. Pojistné hrazené příjemci se převádí přímo na tento účet. To znamená, že Coface jako společnost nenese žádné riziko, protože opatření spravuje pro francouzský stát. Ten tedy nese v tomto konkrétním případě finanční riziko.
(27)
Výpočet pojistného požadovaného Coface probíhá pro každý případ zvlášť. Podle Francie odráží pojistné tržní cenu příslušných nástrojů na krytí kurzového rizika. Finanční nástroje kupuje společnost Coface jménem a na účet francouzského státu. V okamžiku nabídky záruky dodavateli tyto nástroje pokrývají veškeré její kurzové riziko po celou dobu trvání záruky.
(28)
V případě silného dolaru musí dodavatel uhradit Coface částku spojenou s rozdílem mezi zaručeným kurzem a referenčním směnným kurzem platným v den splatnosti. Pokud se pojištěnec ocitne v platební neschopnosti, bude muset Coface na účet státu splnit svůj smluvní závazek a pokrýt záruku. Třetí strana, jež si koupila příslib platby v případě silného dolaru, obdrží tuto platbu z bankovního účtu francouzského státu, který však od dodavatele v platební neschopnosti pravděpodobně nedostane žádnou nebo úplnou náhradu.
(29)
Francouzskému státu hrozí také ztráty v případě, kdy dodavatelé hradí část platby pojistného ve splátkách, pokud dlužný zůstatek za pojistné není uhrazen během pojistného roku.
(30)
Opatření začalo platit na podzim roku 2008. O formální nabídku Coface požádalo jedenáct podniků a čtyři z nich ji přijaly, zatímco dva poté snížily částku, o kterou původně žádaly. Všechny tyto nabídky byly přijaty v listopadu a prosinci roku 2008. Podle informací poskytnutých francouzskými orgány nebyla v letech 2009 a 2010 přijata žádná nabídka.
(31)
Dvě ze čtyř záruk platí až do konce roku 2013 (tj. pět let), platnost jedné skončila v roce 2010 (tj. po dvou letech) a jedna vypršela v roce 2009 (tj. po jednom roce). Záruky platné až do roku 2013 se týkají objemů dodávek za rok. Celkový objem potenciálně dotčených dodávek se blíží 19 milionům USD. Jelikož se ale někteří dodavatelé rozhodli pojistit jen část svých dodávek, záruky se týkají přibližně 12 milionů USD. Tři ze čtyř dodavatelů obdrželi pojištění na dodávky, jež jsou vždy nižší než 2,8 milionu USD. Společnost Axon Cable si zachovává „účast na zisku“ v případě silného dolaru ve výši 25 %, zatímco ostatní dodavatelé mají „účast na zisku“ 50 %.
(32)
Následující tabulku předložila Francie během jednání, jež se konalo v prosinci roku 2009. Tabulka uvádí přehled dotčených dodavatelů, záruk poskytnutých na každý rok a zaručený roční směnný kurz. Celkovou částku nabídnutou Coface nepřijaly společnosti AD Industrie a Axon Cable.
AD Industrie
Aerofonctions
Axon Cable
Exameca
2009
-
0,264 mil. USD/[…] (5)
0,256 mil. USD/[…]
-
2010
2 mil. USD/[…]
-
0,384 mil. USD/[…]
2,712 mil. USD/[…]
2011
2 mil. USD/[…]
-
0,205 mil. USD/[…]
-
2012
2 mil. USD/[…]
-
0,511 mil. USD/[…]
-
2013
2 mil. USD/[…]
-
0,511 mil. USD/[…]
-
CELKEM
8 mil. USD
0,264 mil. USD
1,866 mil. USD
2,712 mil. USD
Max. částka nabídnutá Coface
12,7 mil. USD
0,264 mil. USD
3,74 mil. USD
2,712 mil. USD
Pojistné
2,54 %
2,48 %
1,35 %
2,55 %
Účast na zisku
50 %
50 %
25 %
50 %
II.5 Shrnutí pochybností, jež vedly k zahájení formálního vyšetřovacího řízení
(33)
Rozhodnutí o zahájení řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU bylo odůvodněno určitými pochybnostmi ohledně nepřítomnosti státní podpory a případné slučitelnosti přezkoumávané podpory s pravidly státní podpory.
(34)
Zaprvé měla Komise pochybnosti o tom, zda pojistné hrazené příjemci odpovídá tržním cenám. Přesněji řečeno se Komise domnívala, že francouzské orgány neprokázaly, že placené pojistné pokrývá následující prvky: správní náklady Coface spojené se správou pojištění, riziko platební neschopnosti dodavatele, úvěrové riziko v případě hrazení pojistného ve splátkách a ziskové rozpětí. Nešlo proto vyloučit, že se nejedná o selektivní hospodářské zvýhodnění dodavatelů, kteří získali záruku. Vzhledem k tomu, že opatření „Aero 2008“ se dalo považovat za přičitatelné Francii, nebylo možné vyloučit, že by mohlo představovat státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(35)
Zadruhé Komise pochybovala, že došlo k narušení trhu, pokud jde o pojišťovací nástroje proti kurzovému riziku, poskytované malým a středním podnikům a velkým společnostem v souvislosti s krátko- a dlouhodobými dopady kolísání kurzu mezi eurem a dolarem.
(36)
Zatřetí Komise pochybovala, že opatření má motivační účinek, protože dodavatelé mohli získat pojištění proti kurzovému riziku, i pokud si žádost podali až po podpisu dodavatelské smlouvy.
(37)
Začtvrté vyjádřila Komise pochybnosti o přiměřenosti opatření, jelikož není omezeno na podniky, které prokáží potíže se získáním pojištění proti kurzovému riziku od své banky.
(38)
Zapáté Komise pochybovala, zda případný kladný účinek této podpory může převážit nad zápornými účinky tak, aby nedošlo ke změnám obchodních podmínek v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
III. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(39)
Komise neobdržela žádné připomínky zúčastněných stran.
IV. KOMENTÁŘE FRANCOUZSKÉ REPUBLIKY
(40)
Francie se domnívá, že pojistné účtované v rámci záruky Aero 2008 odpovídá tržní hodnotě poskytnutého pojištění proti kurzovému riziku, a dotčené opatření tak nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(41)
Francouzské orgány předložily Komisi podrobný popis metodiky, na jejímž základě jsou určovány výše pojistného účtovaného v rámci záruky Aero 2008.
(42)
Francie poskytla informace, které umožňují zjistit přesnou tržní hodnotu finančních produktů, jež jsou nutné pro zavedení pojištění. Toto pojištění se skládá z finančních nástrojů, jejichž kombinací vzniká jeho platební profil: forwardové nákupy EUR a USD, nákupy a prodej opcí na EUR a USD.
(43)
Tržní hodnota těchto finančních nástrojů se vypočítává na základě údajů softwaru Bloomberg, jednoho z předních světových nástrojů v oblasti finančních informací. Francie dodala výpisy ze softwaru Bloomberg pro všechny finanční nástroje, jež tvoří pojištění poskytnuté čtyřem dodavatelům, kteří získali záruku „Aero 2008“.
(44)
Takto stanovené tržní hodnoty zahrnují ziskové rozpětí ve prospěch finančních institucí, u kterých Coface tyto nástroje kupuje. Podle informací poskytnutých Francií produkty pojištění proti kurzovému riziku nabízené bankami obvykle nezahrnují úhradu pojistného, protože bankovní sektor si bere svou odměnu ze zaručených kurzů a cen opcí. Dotčená rozpětí jsou zahrnuta do tvorby cen finančních produktů tvořících pojištění nabízené dodavatelům, a jsou proto kryta pojistným, které si Coface účtuje. Coface při stanovení kurzu navíc vždy vybírá zaručený forwardový kurz, jenž je vyšší než nejvyšší tržní forwardový kurz daného roku.
(45)
K pokrytí dodatečných správních nákladů, které Coface vznikají v souvislosti se správou opatření, je do částky pojistného zahrnuto rozpětí ve výši 40 bazických bodů. Toto rozpětí představuje 17 % až 32 % (6) celkové hodnoty pojistného účtovaného čtyřem podniků, které získaly záruku „Aero 2008“.
(46)
Francouzské orgány poskytly rovněž podrobné vysvětlení zohlednění rizika platební neschopnosti dodavatele v rámci výpočtu účtovaného pojistného. Jak je popsáno v 28. bodě odůvodnění, platební neschopnost dodavatele může v případě silného dolaru znamenat ztrátu pro francouzský stát.
(47)
Coface stanovuje riziko platební neschopnosti dodavatele na základě ratingového systému francouzských podniků Score @rating, který začala používat v roce 2002 a jenž vychází z její dvacetileté zkušenosti v oblasti hodnocení podniků. Díky systému Score @rating získala společnost Coface pro výkon své ratingové činnosti ve Francii od bankovní komise (Commission bancaire) status „External Credit Assesment Institution“ (ECAI). Toto osvědčení bylo vystaveno v souladu s předpisy dohody Basilej II. Následující tabulka uvádí srovnání mezi různými uznávanými ratingovými systémy (7):
ECAI
Coface
Banque de France
Fitch
Moddy’s
S & P
Riziková váha
Basilejské mapování
1
10 až 9
3++ až 3+
AAA až AA-
Aaa až Aa3
AAA až AA-
20 %
2
8
3
A+ až A-
A1 až A3
A+ až A-
50 %
-
3
7 až 6
4+
BBB+ až BBB-
Baa1 až Baa3
BBB+ až BBB-
100 %
Hodnocení dlouhodobého rizika
4
5 až 4
4 až 5+
BB+ až BB-
Ba1 až Ba3
BB+ až BB-
100 %
5
3
5 až 6
B+ až B-
B1 až B3
B+ až B-
150 %
6
2 až 1
8 až 9
CCC+ a méně
Caa1 a méně
CCC+ a méně
150 %
(48)
Systém Score @rating uděluje rizikovou známku, jež odpovídá rozdělení pravděpodobnosti platební neschopnosti na jednotlivá pásma. Analyzovaným rizikem je zákonný úpadek podniku nebo jeho platební neschopnost stejné závažnosti. Každé známce na stupnici od 1 do 10 odpovídá průměrná míra jednoroční platební neschopnosti. Níže uvedená tabulka uvádí míry jednoroční platební neschopnosti, jež odpovídají jednotlivým známkám systému Score @rating (8):
Velmi vysoké riziko
Středně vysoké riziko
Slabé riziko
Score @rating
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Míra jednoroční platební neschopnosti
25 %
10 %
4 %
2 %
1,3 %
0,7 %
0,4 %
0,15 %
0,05 %
0 %
(49)
Aby Coface mohla čelit riziku platební neschopnosti pojištěnce v případě silného dolaru, musí se pomocí finančních nástrojů (9) pojistit až do výše pravděpodobnosti platební neschopnosti. Pomocí softwaru Bloomberg je možno vypočítat cenu nástrojů nutných k pokrytí úvěrového rizika ke dni kótování určitého pojištění. Výše pojistného se tudíž upravuje podle rizika platební neschopnosti stanoveného na základě systému Score @rating a ceny nástrojů nutných ke krytí tohoto rizika.
(50)
Základ pro stanovení pojistného používaného v rámci záruky „Aero 2008“ tvoří prvky popsané ve 40. až 49. bodě odůvodnění. Francouzské orgány předložily podrobné složení pojistného účtovaného čtyřem dodavatelům, kteří záruku získali. Je uvedeno v následující tabulce:
Axon Cable
Exameca
Ad Industrie
Aerofonction
Datum kótování
5.12.2008
11.12.2008
14.11.2008
21.10.2008
Známka Coface při kótování
(…)
(…)
(…)
(…)
Začáteční rok
2009
2010
2010
2009
Konečný rok
2013
2010
2013
2009
Účast na zisku
25 %
50 %
50 %
50 %
Účast na zisku omezena na 15 centů?
ano
ano
Ano
Ne
Platební lhůta
3 měsíce
2 měsíce
3 měsíce
3 měsíce
Celková částka v USD
1 865 000
2 712 000
8 000 000
264 000
Tržní cena pojištění
(…)
(…)
(…)
(…)
Úvěrové riziko
(…)
(…)
(…)
(…)
Rozpětí pro správní náklady
0,40 %
0,40 %
0,40 %
0,40 %
CELKEM
1,26 %
2,43 %
2,43 %
2,29 %
Pojistné Coface
1,35 %
2,55 %
2,54 %
2,48 %
Odchylka kvůli realizačnímu riziku (10)
0,09 %
0,12 %
0,11 %
0,19 %
(51)
Podle francouzských orgánů je kvůli takto stanovené struktuře pojistného toto pojištění méně atraktivní než produkty nabízené bankovním sektorem. Podmínky nabízené v rámci záruky „Aero 2008“ tak nejsou výhodnější než tržní podmínky a pojistné tak zahrnuje tržní hodnotu finančních produktů nutných pro zavedení pojištění, a to včetně ziskového rozpětí, správních nákladů společnosti Coface a hodnoty rizika platební neschopnosti dodavatelů. Francie proto tvrdí, že opatření neobsahuje selektivní hospodářskou výhodu, a nepředstavuje tak státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(52)
Francie také uvedla, že z jedenácti podniků, které dostaly nabídku Coface, se jich sedm rozhodlo ji odmítnout. Podle informací poskytnutých francouzskými orgány dva z dotčených podniků prohlásily, že bankovní podmínky jsou výhodnější (zejména se nemusí platit žádné pojistné), a dva další tvrdily, že podmínky nabízené Coface nejsou zajímavé (především neatraktivní zaručený kurz). Jeden podnik uvedl, že platební podmínky nejsou v souladu s navrhovanou zárukou, další, že se mu nakonec podařilo uzavřít smlouvu v EUR, a třetí, že do konce platnosti příslibu záruky nebyla dosud ukončena jednání s kupcem.
V. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
(53)
Určité opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, pokud splňuje čtyři podmínky: je poskytováno státem nebo ze státních prostředků, selektivně zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví hospodářské činnosti, narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy.
(54)
Jak je upřesněno v 34. bodě odůvodnění, rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení se v první řadě zakládalo na pochybnostech, zda pojistné zaplacené příjemci odpovídá tržní ceně. Přesněji řečeno se Komise domnívala, že francouzské orgány neprokázaly, že placené pojistné pokrývá následující prvky: správní náklady Coface spojené se správou pojištění, riziko platební neschopnosti dodavatele, úvěrové riziko v případě hrazení pojistného ve splátkách a ziskové rozpětí. Nebylo proto možno vyloučit, že se nejedná o selektivní hospodářské zvýhodnění dodavatelů, kteří záruku získali.
(55)
Po zahájení řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU provedly útvary Komise analýzu informací poskytnutých francouzskými orgány, aby zjistily, zda je opatření v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství, tzn. zda podmínky nabízené společností Coface jsou ve shodě s tržními podmínkami nabízenými soukromými hospodářskými subjekty.
(56)
Komise předně konstatuje, že se francouzské orgány zavázaly k tomu, že Coface stanoví pro všechny podniky, jež si o záruku zažádají, výši použitelného pojistného na základě metodologie podrobně popsané v oddílu IV (11).
(57)
Komise zjišťuje, že produkty srovnatelné s produkty nabízenými Coface jsou rovněž dostupné na trhu.
(58)
Komise poté ověřila, zda tržní cena účtovaná společností Coface za záruku je v souladu s tržními cenami uplatňovanými soukromými hospodářskými subjekty.
(59)
Komise se domnívá, že ceny finančních nástrojů nutných pro zavedení záruky jsou skutečně tržními cenami, jak to potvrzuje výpis ze softwaru Bloomberg poskytnutý Francií, a že se věrně odrážejí v pojistném účtovaném společností Coface.
(60)
Tržní cena těchto finančních produktů k tomu zahrnuje ziskové rozpětí ve prospěch finančních institucí, u nichž Coface dotčené nástroje zakoupila.
(61)
Francouzské orgány rovněž prokázaly, že k pokrytí správních nákladů Coface je účtováno dodatečné rozpětí ve výši 40 bazických bodů. Jak je popsáno v 45. bodě odůvodnění, představuje toto rozpětí podstatnou část hodnoty účtovaného pojistného. Komise se proto domnívá, že účtované pojistné skutečně zahrnuje ziskové rozpětí a rozpětí umožňující pokrýt správní náklady Coface, což umožňuje vyvrátit pochybnosti vyjádřené při zahájení formálního vyšetřovacího řízení. Komise zaznamenává, že soukromé banky podobné dodatečné rozpětí neuplatňují a spokojují se s rozpětím zahrnutým do ceny vyplývající z databáze Bloomberg. Toto rozpětí proto může být považováno za rozpětí v souladu s tržní cenou. Komise se domnívá, že Francie také úspěšně prokázala, že riziko platební neschopnosti dodavatele (12) bylo řádně zohledněno při stanovení výše účtovaného pojistného. Aby se společnost Coface pojistila pro případ platební neschopnosti pojištěnce, musí se totiž krýt až do výše pravděpodobnosti této platební neschopnosti, a to pomocí:
-
nákupu prodejních opcí EUR/USD v realizační ceně rovnající se zaručenému forwardovému kurzu pro (1 % účast na zisku) x částka pojištěných dolarů,
-
nákupu prodejních opcí EUR/USD v realizační ceně rovnající se zaručenému forwardovému kurzu minus 15 centů účasti na zisku x částka pojištěných dolarů v případě omezení horní hranice účasti na zisku.
(62)
Hodnota úvěrového rizika za daný pojištěný rok se tedy rovná výnosu z ceny opcí vynásobenému pravděpodobností platební neschopnosti v dotčeném roce. Tuto pravděpodobnost platební neschopnosti stanoví mezinárodně uznávaný ratingový systém popsaný ve 47. a 48. bodě odůvodnění, jenž používá společnost Coface a její zákazníci při obchodních transakcích. Komise se domnívá, že používání vlastního ratingu společností Coface místo externích ratingů je odůvodněno dosahováním vyšší efektivity.
(63)
Na základě dodatečných informací poskytnutých francouzskými orgány a jejich závazku uvedeného v 56. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí dochází Komise k závěru, že cena požadovaná společností Coface za záruku „Aero 2008“ je v souladu s tržními podmínkami nabízenými soukromými hospodářskými subjekty.
(64)
Fungování záruky „Aero 2008“ tak lze považovat za odpovídající zásadě investora v tržním hospodářství. Dodavatelům, kteří získali tuto záruku, se proto nedostalo žádného hospodářského zvýhodnění.
(65)
Není proto nutno analyzovat další pochybnosti, které byly důvodem pro zahájení formálního vyšetřovacího řízení. Jelikož je existence selektivní hospodářské výhody nutnou podmínkou pro prokázání státní podpory, lze uzavřít, že záruka „Aero 2008“ opatření státní podpory nepředstavuje.
(66)
Pokud ale jde o podmínky uplatňované společností Coface při úhradě pojistného ve splátkách, Komise se domnívá, že použitou úrokovou míru, tzn. 12měsíční sazbu EURIBOR navýšenou o 60 bazických bodů, nelze považovat za odpovídající tržním postupům. Zejména u pojistného ve výši 60 bazických bodů se jedná o pevnou částku, která se nemění v závislosti na riziku platební neschopnosti dodavatele nebo míře zajištění. Vzhledem k tomu, že Francie neuvedla zvláštní odůvodnění, uplatňuje Komise pro stanovení referenční sazby metodu výpočtu referenčních a diskontních sazeb stanovenou ve sdělení Komise o revizi metody stanovování referenčních a diskontních sazeb (13) (dále jen „sdělení o referenčních sazbách“). Dopisem ze dne 31. ledna 2011 se francouzské orgány zavázaly, že rozdíl mezi pojistným vyplývajícím z uplatnění úrokové míry Coface a pojistným stanoveným na základě referenčních sazeb uvedených ve sdělení o referenčních sazbách zůstane vždy pod hranicí de minimis a že budou dodržena všechna ustanovení nařízení Komise (ES) č. 1998/2006 ze dne 15. prosince 2006 o použití článků 87 a 88 Smlouvy na podporu de minimis (14).
(67)
Na základě tohoto závazku tak Komise může dospět k závěru, že úroky účtované v případě platby ve splátkách nesplňují všechna kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU, a nepředstavují tak opatření státní podpory.
VI. ZÁVĚR
(68)
Komise vzhledem k předchozímu soudí, že záruka „Aero 2008“ nepředstavuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Opatření, které zavedla Francouzská republika ve prospěch dodavatelů v leteckém průmyslu (záruka „Aero 2008“), nepředstavuje podporu, na niž by se vztahoval čl. 107 odst. 1 SFEU.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Francouzské republice.
V Bruselu dne 8. března 2011.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 8 marca 2011 r.
w sprawie środka C 18/10 (ex NN 20/10) wdrożonego przez Republikę Francuską na rzecz producentów oryginalnego sprzętu w branży aeronautyki (gwarancja „Aero 2008”)
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 1378)
(Jedynie tekst w języku francuskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2011/393/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po zaproszeniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z wymienionymi artykułami (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
W dniu 17 października 2008 r. Komisja wszczęła postępowanie z urzędu w odniesieniu do gwarancji ubezpieczeniowej w zakresie ryzyka walutowego przyznanego przez COFACE na rzecz producentów oryginalnego sprzętu w branży aeronautyki (zwanej dalej środkiem lub gwarancją „Aero 2008”) (CP 294/08).
(2)
W dniu 4 listopada 2008 r., 15 maja 2009 r. i 30 września 2009 r. zwrócono się do Francji o udzielenie informacji. Rząd francuski udzielił odpowiedzi odpowiednio w dniu 8 grudnia 2008 r., 18 czerwca 2009 r. i 30 października 2009 r. Wszystkie odpowiedzi rejestrowano z tą samą datą.
(3)
W dniu 17 grudnia 2009 r. odbyło się spotkanie przedstawicieli służb Komisji z przedstawicielami organów rządowych Republiki Francuskiej. W wyniku tego spotkania Republika Francuska udzieliła w dniu 22 lutego 2010 r. dodatkowych informacji.
(4)
Pismem z dnia 20 lipca 2010 r. Komisja poinformowała Republikę Francuską o swojej decyzji o wszczęciu postępowania przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do przedmiotowego środka.
(5)
Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag dotyczących przedmiotowego środka.
(6)
Komisja nie otrzymała od zainteresowanych stron uwag na ten temat.
(7)
Republika Francuska przekazała Komisji swoje uwagi w dniu 20 września 2010 r.
(8)
Pismem z dnia 15 listopada 2010 r. Komisja zwróciła się do Republiki Francuskiej o przedstawienie dodatkowych informacji. Republika Francuska odpowiedziała pismem z dnia 15 grudnia 2010 r., zarejestrowanym przez służby Komisji w tym samym dniu.
(9)
Republika Francuska przekazała dodatkowe informacji pismem z dnia 31 stycznia 2011 r., zarejestrowanym przez służby Komisji w tym samym dniu.
II. OPIS ŚRODKA
II.1. Podstawa prawna
(10)
Według władz Republiki Francuskiej podstawą prawną środka były art. L 432-1, L 432-2, R 442-1 i R442-8-4 kodeksu ubezpieczeń.
II.2. Beneficjenci
(11)
Potencjalnymi beneficjentami środka są producenci oryginalnego sprzętu w branży aeronautyki rangi 2 lub niższej (3).
(12)
Nie ma ograniczeń, jeśli chodzi o rozmiary beneficjenta. Nie dopuszcza się producentów oryginalnego sprzętu, w których konstruktor samolotów posiada udziały przekraczające 25 %.
(13)
Przedsiębiorstwa znajdujące się w trudnej sytuacji nie mają dostępu do przedmiotowego środka.
(14)
Korzystać ze środka mogą producenci oryginalnego sprzętu prowadzący działalność we Francji, w tym ci, którzy we Francji posiadają zakład lub siedzibę i którzy zaopatrują przedsiębiorstwa sektora aeronautyki spoza Francji. Środek nie dotyczy natomiast producentów sprzętu nieposiadających zakładu we Francji i zaopatrujących przedsiębiorstwa sektora aeronautyki w państwie innym niż Francja.
(15)
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Francję, przedsiębiorstwami będącymi beneficjentami omawianego środka są na chwilę obecną AD Industrie, Aerofonctions, Axon Cable i Exameca. Są to producenci sprzętu w sektorze aeronautyki posiadający siedzibę we Francji, którym pod koniec 2008 r. COFACE udzielił gwarancji ubezpieczeniowych w zakresie ryzyka walutowego.
II.3. Kontekst gospodarczy
(16)
Według Francji producenci samolotów coraz częściej żądają od producentów sprzętu przedstawiania swoich ofert w dolarach („dolarach” lub „USD”). W przypadku niskiego kursu dolara takie średnio- lub długoterminowe umowy na dostawy stwarzają problemy dla producentów sprzętu, niezależnie od faktu, czy pochodzą oni z Francji czy z innych państw, ponieważ ich podstawa kosztowa znajduje się przede wszystkim w strefie euro.
(17)
Francja wyjaśniła, że niektóre przedsiębiorstwa z branży aeronautyki mają trudności z uzyskaniem gwarancji ubezpieczeniowej w zakresie ryzyka walutowego euro względem dolara amerykańskiego odpowiedniego do swoich potrzeb. Mimo że na rynkach finansowych istnieje duży wybór produktów zabezpieczenia ryzyka walutowego, dane cechy proponowanych gwarancji nie zawsze odpowiadają danym potrzebom poszczególnych przedsiębiorstw Według władz francuskich banki oferują zwłaszcza na ogół ubezpieczenie wahań kursu euro i dolara na maksymalny okres dwóch lat.
II.4. Opis środka
(18)
Gwarancja „Aero 2008” składa się z mechanizmu ubezpieczenia wahań kursu wymiany euro-dolar. Producenci sprzętu sektora aeronautyki, którzy zawarli umowy na dostawy wyrażone w dolarach zyskują, jeśli kurs dolara jest wysoki, natomiast tracą, kiedy jest niski. Gwarancja ta pozwala im na zabezpieczenie się przed stratami w przypadku niskiego kursu dolara, zachowując przy tym do pewnego stopnia zyski w przypadku wysokiego kursu dolara.
(19)
Środek jest zarządzany przez COFACE. COFACE jest jednym z czołowych francuskich przedsiębiorstw udzielających ubezpieczeń kredytów eksportowych. Od 2002 r. należy ono do grupy Natixis. Natixis jest filią grupy BPCE, powstałej w 2009 r. w wyniku połączenia Banque Populaire i Caisse d’Épargne.
(20)
Ogólna kwota do sfinansowania jest ograniczona do ryzyka walutowego dotyczącego dostaw do wartości 500 mln EUR. Kwoty faktycznie ubezpieczone stanowią dotychczas jedynie niewielką część (10 mln EUR) maksymalnej kwoty. Zainteresowane przedsiębiorstwa mogą zwrócić się o objęcie ich gwarancją do dnia 15 grudnia 2012 r.
(21)
Każdy producent sprzętu z branży aeronautyki zainteresowany „Aero 2008” musi zwrócić się o objęcie gwarancją ubezpieczeniową z zakresie ryzyka walutowego i wykazać, że ubezpieczenie to dotyczy dostaw fakturowanych w dolarach. Po złożeniu wniosku dostawca otrzyma ofertę od COFACE, zawierającą kwotę obrotu w dolarach oraz „zabezpieczony” kurs wymiany w stosunku do dolara. Komisja decydująca o udzieleniu gwarancji (Commission des garanties) określa te dwa parametry, biorąc pod uwagę pierwotny wniosek producenta sprzętu. Ubezpieczone kwoty ograniczają się do bardzo niewielkiej części ogółu umów w dolarach zawartych przez ubezpieczonego. Oferta obejmuje okres do pięciu lat. Producent sprzętu może przyjąć lub odrzucić propozycję COFACE. Po wydaniu zezwolenia będącego sformalizowaniem objęcia gwarancją przez COFACE zabezpieczonej kwoty obrotu nie już zmienić.
(22)
W przypadku niskiego kursu dolara w stosunku do kursu gwarantowanego, przedsiębiorstwa, które zawarły umowę o gwarancję, otrzymają od COFACE odszkodowanie w wysokości 100 % poniesionej straty związanej z kursem wymiany. W przypadku wysokiego kursu dolara, przedsiębiorstwa będą zobowiązane przekazać COFACE udział w zysku. W momencie zmiany kursu ubezpieczony może do wyboru skorzystać z 25 % lub 50 % stwierdzonego wzrostu kursu dolara. Odszkodowanie, jakie przedsiębiorstwo będzie musiało wypłacić COFACE oblicza się następnie przy zastosowaniu zmienionego kursu. Istnieją dwa warianty udziału w zysku:
-
wariant 1: zmieniony kurs równa się początkowemu kursowi gwarantowanemu pomniejszonemu o różnicę między początkowym kursem gwarantowanym a kursem dnia zaliczenia (odpowiadającemu referencyjnemu kursowi wymiany na dany dzień („fixing”) EBC) w wysokości gwarantowanego odsetka zysku;
-
wariant 2: takie same warunki jak w wariancie 1, natomiast zysk (tzn. różnica między początkowym kursem gwarantowanym a kursem dnia zaliczenia) jest ograniczony do 15 centów.
(23)
Kwota, jaką zapłacą producenci sprzętu, którzy skorzystają z gwarancji kursu, będzie mniejsza w przypadku wysokiego kursu dolara niż kwota, jaką otrzymają w przypadku porównywalnego niskiego kursu dolara. Płacony udział w zyskach daje producentom sprzętu w pewnym sensie możliwość korzystania z wysokiego kursu dolara. Fakt odstąpienia pewnej części zysków uzyskanych w przypadku wysokiego kursu dolara pozwala w zamian obniżyć koszt składki koniecznej do pokrycia ubezpieczenia w przypadku niskiego kursu dolara.
(24)
Składki, jakie producenci będą musieli wnosić, aby korzystać z gwarancji Aero 2008 są określane i fakturowane w momencie podpisywania umowy. Ubezpieczony może zdecydować się na dokonanie opłaty natychmiast lub rozłożyć ją na raty. Producenci sprzętu, którzy wybierają tę opcję płacą 25 % wartości składki w momencie zawarcia umowy, a resztę każdego roku objętego ubezpieczeniem w dniu 31 stycznia danego roku. W tym przypadku, w celu pokrycia ryzyka kredytowego przy płatności składki, fakturuje się stopę równą stopie EURIBOR 12 miesięcy powiększoną o 60 pkt bazowych (4). Z czterech przedsiębiorstw, które zawarły umowę o gwarancję, płatność w ratach wybrały dwa: AD Industrie i Exameca.
(25)
Producenci sprzętu są zobowiązani przedstawić jako dowód faktury zaświadczające o kwotach płaconych w USD.
(26)
Według władz francuskich wszystkie transakcje przeprowadzone przez COFACE w ramach Aéro 2008 dokonywane są w imieniu państwa francuskiego. W przypadku tych transakcji COFACE korzysta ze specjalnego rachunku bankowego państwa francuskiego. Mimo że właścicielem rachunku jest państwo francuskie, COFACE ma do niego dostęp w celu dokonywania transakcji finansowych takich jak zakup opcji. Na ten rachunek przelewane są bezpośrednio składki przekazywane przez beneficjentów. Oznacza to, że samo COFACE nie ponosi żadnego ryzyka, gdyż zarządza środkiem w imieniu państwa. Ryzyko finansowe związane ze środkiem ponosi natomiast państwo francuskie.
(27)
Wymagane przez COFACE składki ubezpieczeniowe obliczane są odrębnie w każdym indywidualnym przypadku. Według Francji stanowią one odzwierciedlenie cen rynkowych leżących u podstaw bazowych instrumentów zabezpieczenia walutowego. Odnośne instrumenty finansowe są nabywane przez COFACE w imieniu i na rachunek państwa francuskiego i pokrywają całe ryzyko walutowe przez cały okres trwania gwarancji w momencie zaoferowania gwarancji dostawcy.
(28)
W przypadku wysokiego kursu dolara, producenci sprzętu są zobowiązani przekazać COFACE kwotę wynikającą z różnicy między kursem gwarantowanym i referencyjnym kursem wymiany na dzień płatności. W przypadku niedotrzymania zobowiązań przez ubezpieczonego COFACE będzie honorować, w imieniu państwa francuskiego, zobowiązania umowne zawarte w celu zabezpieczenia gwarancji. Strona trzecia, która nabędzie obietnicę zapłaty, w przypadku wysokiego kursu USD otrzyma płatność z rachunku bankowego państwa francuskiego. Jednak państwo francuskie potencjalnie nie otrzyma żadnej lub pełnej płatności od producenta będącego w stanie upadłości.
(29)
W przypadku kiedy producenci sprzętu część składki płacą w ratach, państwo francuskie także ponosi ryzyko strat, jeśli pozostająca do zapłacenia kwota składek nie jest uregulowana w ciągu roku objętego ubezpieczeniem.
(30)
Środek został wprowadzony jesienią 2008 r. Jedenaście przedsiębiorstw zwróciło się do COFACE o formalną ofertę, którą następnie cztery z nich zaakceptowały; dwa z nich zmniejszyły potem kwotę, o jaką wnioskowały na początku. Wszystkie te oferty zaakceptowano w listopadzie i grudniu 2008 r. Według informacji przekazanych przez władze francuskie, w 2009 r. i 2010 r. nie akceptowano żadnych ofert.
(31)
Spośród czterech gwarancji dwie obowiązują do końca 2013 r. (tj. 5 lat), jedna skończyła się w 2010 r. (tj. 2 lata), a jedna - w 2009 r. (tj. po roku). Gwarancje trwające do 2013 r. dotyczą transz dostaw rocznych. Łączna kwota dostaw, których to ewentualnie dotyczy, wynosi blisko 19 mln USD. W przypadku niektórych producentów sprzętu, którzy zdecydowali ubezpieczyć tylko pewną część swoich dostaw, gwarancje dotyczą około 12 mln USD. Trzech z czterech producentów sprzętu otrzymało ubezpieczenie dostaw opiewających każdorazowo na mniej niż 2,8 mln USD. Axon Cable zachowuje „udział” w wysokości 25 % w „zyskach” w przypadku wysokiego kursu dolara, natomiast pozostali producenci sprzętu zachowują 50 % „zysków”.
(32)
Poniższa tabela została przekazana przez Francję na spotkaniu w grudniu 2009 r.; przedstawia ona producentów sprzętu, których sprawa dotyczy, oraz corocznie udzielane gwarancje, a także gwarantowany roczny kurs wymiany. AD Industrie i Axon Cable nie zaakceptowały łącznej kwoty oferowanej przez COFACE.
AD Industrie
Aerofonctions
Axon Cable
Exameca
2009
-
0,264 mln USD/[…] (5)
0,256 mln USD/[…]
-
2010
2 mln USD/[…]
-
0,384 mln USD/[…]
2,712 mln USD/[…]
2011
2 mln USD/[…]
-
0,205 mln USD/[…]
-
2012
2 mln USD/[…]
-
0,511 mln USD/[…]
-
2013
2 mln USD/[…]
-
0,511 mln USD/[…]
-
OGÓŁEM
8 mln USD
0,264 mln USD
1,866 mln USD
2,712 mln USD
Maksymalna kwota oferowana przez COFACE
12,7 mln USD
0,264 mln USD
3,74 mln USD
2,712 mln USD
Składki
2,54 %
2,48 %
1,35 %
2,55 %
Wkład
50 %
50 %
25 %
50 %
II.5. Streszczenie wątpliwości, które doprowadziły do wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego
(33)
Powodem podjęcia decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE był szereg wątpliwości dotyczących braku pomocy państwa oraz potencjalnej zgodności ocenianej pomocy z zasadami pomocy państwa.
(34)
Po pierwsze Komisja miała wątpliwości co do zgodności składek przekazywanych przez przedsiębiorstwa będące beneficjantami z cenami rynkowymi. A dokładniej, uznała ona, iż władze francuskie nie wykazały, że płacone składki ubezpieczeniowe obejmowały następujące elementy: koszty administracyjne COFACE zarządzania gwarancją, ryzyko niedotrzymania zobowiązań przez producenta sprzętu, ryzyko kredytowe w przypadku płatności ratalnej składek oraz marży zysku. Nie można było zatem wykluczyć zaistnienia selektywnej korzyści gospodarczej na rzecz producentów sprzętu, którzy zawarli umowę na gwarancję. Zważywszy na fakt, że środek „Aero 2008” mógłby być uznany za możliwy do przypisania Francji, nie można było zatem wykluczyć, że mógłby on stanowić pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(35)
Po drugie, Komisja miała wątpliwość co do niedoskonałości rynku instrumentów ubezpieczenia w odniesieniu do dużych, średnich lub małych przedsiębiorstw w zakresie ubezpieczenia od ryzyka kursowego spowodowanego krótko- lub długoterminowym wpływem wahań kursu wymiany EUR/USD.
(36)
Po trzecie, Komisja miała wątpliwości, czy środek zawiera element zachęty, ponieważ producenci sprzętu mogli korzystać z gwarancji ubezpieczeniowej od ryzyka kursowego, jeśli ich wnioski składane były po dacie podpisania umów na dostawy.
(37)
Po czwarte, Komisja wyraziła wątpliwości co do proporcjonalności środka, ponieważ nie jest on ograniczony do przedsiębiorstw, które udowodniły trudności w uzyskaniu od swoich banków dostępu do ubezpieczeń od ryzyka kursowego.
(38)
Po piąte, Komisja miała wątpliwości, czy potencjalny pozytywny wpływ pomocy może przeważyć nad jej negatywnym wpływem, polegającym na zmianie warunków handlowych w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.
III. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON
(39)
Komisja nie otrzymała uwag od zainteresowanych stron.
IV. UWAGI REPUBLIKI FRANCUSKIEJ
(40)
Rząd francuski jest zdania, że składki fakturowane w ramach Aero 2008 odzwierciedlają wartość rynkową przyznanego ubezpieczenia od ryzyka kursowego, a zatem że przedmiotowy środek nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(41)
Władze francuskie przekazały Komisji szczegółowy opis metody, w oparciu o którą określa się kwoty składek fakturowane w ramach Aero 2008.
(42)
Rząd francuski przedstawił informacje pozwalające ustalić dokładną wartość rynkową produktów finansowych koniecznych do uruchomienia gwarancji. Gwarancja ta składa się z instrumentów finansowych, które łącznie oddają profil płatności zakupy terminowe EUR/USD, zakup i sprzedaż opcji na EUR/USD.
(43)
Wartość rynkową tych instrumentów finansowych oblicza się w oparciu o dane programu Bloomberg, jednego ze światowych liderów informacji finansowej. Rząd francuski przedstawił dane na podstawie programu Bloomberg dla wszystkich instrumentów finansowych składających się na gwarancje przyznane czterem producentom sprzętu, którzy podpisali umowę o gwarancję „Aero 2008”.
(44)
Wartości rynkowe w ten sposób zdefiniowane zawierają marżę zysku instytucji finansowych, u których COFACE te instrumenty kupuje. Według informacji przekazanych przez Francję, proponowane przez banki produkty ubezpieczenia ryzyka walutowego na ogół nie obejmują płatności składek. Sektor bankowy generuje swoje zyski w oparciu o kurs gwarantowany i ceny opcji. Omawiane marże są zawarte w cenach produktów finansowych składających się na gwarancje proponowane producentom sprzętu, są zatem objęte składkami fakturowanymi przez COFACE. Ponadto w momencie określania kursu przez COFACE, gwarantowany kurs terminowy ustalany jest zawsze powyżej najwyższego rocznego rynkowego kursu terminowego.
(45)
W celu pokrycia dodatkowych kosztów administracyjnych związanych z zarządzaniem środkiem przez COFACE, w kwocie składki zawarta jest marża 40 pkt bazowych. Marża ta stanowi od 17 % do 32 % (6) łącznej kwoty składek fakturowanych na rzecz czterech przedsiębiorstw, które zawarły umowę o gwarancję „Aero 2008”.
(46)
Władze francuskie przedstawiły także szczegółowe wyjaśnienie sposobu uwzględnienia ryzyka niedotrzymania zobowiązań przez producenta sprzętu przy obliczaniu fakturowanych składek. Jak opisano w motywie 28, w przypadku wysokiego kursu dolara, niedotrzymanie zobowiązań przez producenta sprzętu może skutkować stratą finansową dla państwa francuskiego.
(47)
COFACE ustala ryzyko niedotrzymania zobowiązań przez producenta sprzętu w oparciu o system rankingu przedsiębiorstw francuskich Score@rating utworzonego przez COFACE w 2002 r., który opiera się na dwudziestoletnim doświadczeniu przedsiębiorstwa w dziedzinie rankingu przedsiębiorstw. COFACE ze swoim programem Score@rating otrzymał od Komisji Bankowej za swoją działalność rankingową we Francji statut External Credit Assesment Institution (ECAI, zewnętrznej instytucji oceny kredytowej). Zezwolenie to wydano zgodnie z zasadami Bazylea II. Poniższa tabela ukazuje odpowiedniki poszczególnych uznanych systemów rankingowych (7):
ECAI
COFACE
Banque de France
Fitch
Moody's
S & P
Risk Weight
Mapping z Bazylei
1
10 do 9
3++ do 3+
AAA do AA-
Aaa do Aa3
AAA do AA-
20 %
2
8
3
A+ do A-
A1 do A3
A+ do A-
50 %
-
3
7 do 6
4+
BBB+ do BBB-
Baa1 do Baa3
BBB + do BBB-
100 %
Ocena ryzyka Long Terme
4
5 do 4
4 do 5+
BB + do BB-
Ba1 do Ba3
BB + do BB-
100 %
5
3
5 do 6
B+ do B-
B1 do B3
B+ do B-
150 %
6
2 do 1
8 do 9
CCC+ i niżej
Caa1 i niżej
CCC+ i niżej
150 %
(48)
Score@rating podaje ranking ryzyka w podziale na transze prawdopodobieństwa niewypłacalności. Oceniane jest ryzyko upadłości prawnej przedsiębiorstwa lub jego niewypłacalność na podobną skalę. Każdemu rankingowi, mierzonemu w skali od 1 do 10, odpowiada pewien średni wskaźnik upadłości dla jednego roku. Poniższa tabela podaje wskaźnik niedotrzymania zobowiązań na jeden rok na różnych poziomach rankingu Score@rating (8):
Bardzo wysokie ryzyko
Średnie ryzyko
Niskie ryzyko
Score@rating
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Wskaźnik niedotrzymania zobowiązań na jeden rok
25 %
10 %
4 %
2 %
1,3 %
0,7 %
0,4 %
0,15 %
0,05 %
0 %
(49)
Aby sprostać niewypłacalności ubezpieczonego w przypadku wysokiego kursu dolara, COFACE musi się ubezpieczyć przy pomocy instrumentów finansowych do wysokości prawdopodobieństwa niedotrzymania zobowiązań (9). Program Bloomberg daje możliwość obliczenia ceny instrumentów koniecznych do ubezpieczenia ryzyka kredytowego na dzień notowania gwarancji. Składka jest więc dostosowywana w zależności od ryzyka niedotrzymania zobowiązań określanego w oparciu o system Score@rating oraz koszt instrumentów koniecznych do ubezpieczenia ryzyka.
(50)
Elementy opisane w motywach 40-49 stanowią podstawę określenia składek stosowanych w kontekście gwarancji „Aero 2008”. Władze francuskie przedstawiły szczegółowy skład składek fakturowanych na rzecz czterech producentów, którzy podpisali umowę o gwarancję. Pokazuje to poniższa tabela:
Axon Cable
Exameca
Ad Industrie
Aerofonction
Data notowania
5.12.2008
11.12.2008
14.11.2008
21.10.2008
Ranking COFACE w notowaniu
[…]
[…]
[…]
[…]
Rok początku
2009
2010
2010
2009
Rok końca
2013
2010
2013
2009
Udział w zysku
25 %
50 %
50 %
50 %
Udział w zysku ograniczony do 15 centów?
Tak
tak
tak
Nie
Termin płatności
3 miesiące
2 miesiące
3 miesiące
3 miesiące
Łączna kwota USD:
1 865 000
2 712 000
8 000 000
264 000
Rynkowa cena gwarancji
[…]
[…]
[…]
[…]
Ryzyko kredytowe
[…]
[…]
[…]
[…]
Marża na koszty administracyjne
0,40 %
0,40 %
0,40 %
0,40 %
OGÓŁEM
1,26 %
2,43 %
2,43 %
2,29 %
Składka COFACE
1,35 %
2,55 %
2,54 %
2,48 %
Różnica związana z ryzykiem wykonania (10)
0,09 %
0,12 %
0,11 %
0,19 %
(51)
Według władz francuskich struktura składki w ten sposób określona powoduje, że gwarancja jest mniej atrakcyjna niż produkty proponowane przez sektor bankowy. Warunki proponowane w ramach gwarancji „Aero 2008” nie są zatem korzystniejsze niż warunki rynkowe, a składki należycie uwzględniają rynkową wartość produktów finansowych koniecznych do wprowadzenia gwarancji, obejmując marżę beneficjenta, koszty administracyjne COFACE oraz wartość ryzyka niedotrzymania zobowiązań przez producentów sprzętu. Władze francuskie podtrzymują zatem, że środek nie zawiera selektywnej korzyści gospodarczej i nie stanowi w związku z tym pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(52)
Władze francuskie zaznaczają także, że na jedenaście przedsiębiorstw, które otrzymały ofertę od COFACE, siedem zdecydowało się ją odrzucić. Według informacji przekazanych przez władze francuskie, dwa z tych przedsiębiorstw orzekły, iż warunki proponowane przez banki były korzystniejsze (zwłaszcza brak konieczności płacenia składki), a dwa pozostałe stwierdziły, że proponowane przez COFACE warunki nie były interesujące (nieinteresujący kurs gwarantowany). Jedno przedsiębiorstwo stwierdziło, że jego warunki płatności nie były zgodne z proponowaną gwarancją, inne orzekło, iż udało mu się ostatecznie zawrzeć umowę w euro, natomiast trzecie wskazało, że na koniec okresu ważności obietnicy gwarancji, negocjacje z kupcem nie doszły do skutku.
V. OCENA ŚRODKA
(53)
Środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeśli spełnia następujące cztery warunki: jest przyznany przez państwo lub z zasobów publicznych, przyznaje selektywną korzyść pewnemu przedsiębiorstwu lub pewnym rodzajom działalności gospodarczej, zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji i może mieć wpływ na handel między państwami członkowskimi.
(54)
Jak określono w motywie 34, u podłoża decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego leżały przede wszystkim wątpliwości co do zgodności składek przekazywanych przez przedsiębiorstwa będące beneficjantami z cenami rynkowymi. A dokładniej, Komisja uznała, iż władze francuskie nie wykazały, że płacone składki ubezpieczeniowe obejmowały następujące elementy: koszty administracyjne COFACE zarządzania gwarancją, ryzyko niewypłacalności producenta sprzętu, ryzyko kredytowe w przypadku płatności ratalnej składek oraz marży zysku. Nie można było zatem wykluczyć zaistnienia selektywnej korzyści gospodarczej na rzecz producentów sprzętu, którzy zawarli umowę na gwarancję.
(55)
Służby Komisji przystąpiły do analizy informacji przedstawionych przez władze francuskie w wyniku wszczęcia postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE, w celu ustalenia, czy środek jest zgodny z zasadą prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej, tzn. czy warunki proponowane przez COFACE są zgodne z warunkami rynkowymi proponowanymi przez podmioty prywatne.
(56)
Komisja odnotowuje najpierw, że władze francuskie zobowiązały się do tego, aby w przypadku wszystkich przedsiębiorstw występujących o objęcie je gwarancją, COFACE stosował tę samą stawkę składki ustalanej w oparciu o tę samą metodę, jak opisano szczegółowo w części IV (11).
(57)
Komisja stwierdza, że produkty porównywalne do tych, jakie oferuje COFACE, dostępne są także na rynku.
(58)
Komisja sprawdziła następnie, że rynkowa cena gwarancji fakturowana przez COFACE odpowiada rynkowej cenie stosowanej przez podmioty prywatne.
(59)
Komisja szacuje, że cena instrumentów finansowych koniecznych do uruchomienia gwarancji jest faktycznie ceną rynkową, co potwierdzały dane na podstawie programu Bloomberg przedstawione przez Francję i że ceny te są wiernie odzwierciedlone w składkach fakturowanych przez COFACE.
(60)
Ponadto rynkowe ceny produktów finansowych zawierają marżę beneficjenta na rzecz instytucji finansowych, u których COFACE dane instrumenty kupuje.
(61)
Władze francuskie wykazały także, że fakturuje się dodatkową marżę 40 pkt bazowych w celu pokrycia kosztów administracyjnych COFACE. Jak opisano w motywie 45, marża ta stanowi znaczną część wartości fakturowanych składek. Komisja ocenia zatem, że fakturowane składki rzeczywiście zawierają marżę beneficjenta oraz marżę pozwalającą na pokrycie kosztów administracyjnych COFACE, co umożliwia oddalenie wątpliwości wyrażonych w momencie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego. Komisja zauważa, że taka dodatkowa marża nie jest ujmowana przez banki prywatne, które ograniczają się do pobierania marży zawartej w cenie przewidzianej w bazie danych Bloomberg. Można zatem uznać, że omawiana marża jest zgodna z cenami rynkowymi. Komisja ocenia, że Francji udało się także wykazać, iż ryzyko niedotrzymania zobowiązań przez producenta sprzętu (12) odpowiednio uwzględniono przy określaniu kwoty fakturowanych składek. Aby sprostać sytuacji niewypłacalności ubezpieczonego, COFACE musi się ubezpieczyć do wysokości prawdopodobieństwa niedotrzymania zobowiązań za pomocą za pomocą:
-
zakupu opcji sprzedaży EUR/USD po cenach równych gwarantowanemu kursowi terminowemu (1-% udziału w zyskach) na kwotę × w dolarach;
-
zakupu opcji sprzedaży EUR/USD po cenach równych gwarantowanemu kursowi terminowemu pomniejszonemu o 15 centów tytułem udziału w zyskach pomnożonemu przez kwotę wyrażoną w gwarantowanych USD w przypadku istnienia maksymalnego udziału w zysku.
(62)
Wartość ryzyka kredytowego na jeden rok objęcia ubezpieczeniem jest zatem równa wynikowi ceny opcji pomnożonej przez prawdopodobieństwo niedotrzymania zobowiązań w danym roku. Prawdopodobieństwo to jest określone za pomocą uznanych międzynarodowych systemów rankingowych, co opisano w motywach 47 i 48, stosowanych przez COFACE i jego klientów w kontekście operacji handlowych. Komisja uważa, że fakt, iż COFACE stosuje własne rankingi zamiast rankingów zewnętrznych tłumaczy się zwiększeniem wydajności.
(63)
W oparciu o dodatkowe informacje przekazane przez władze francuskie, o których mowa w motywie 56 niniejszej decyzji, Komisja dochodzi do wniosku, że cena wymagana przez COFACE za gwarancje „Aero 2008” jest zgodna z warunkami rynkowymi proponowanymi przez podmioty prywatne.
(64)
Funkcjonowanie gwarancji „Aero 2008” można zatem uznać za zgodne z zasadą prywatnego inwestora w gospodarce rynkowej. W związku z czym producenci sprzętu, którzy podpisali umowę o gwarancję nie korzystają z żadnej korzyści gospodarczej.
(65)
Dlatego też nie ma konieczności analizowania pozostałych wątpliwości, które były przyczyną wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego. Fakt istnienia selektywnej korzyści gospodarczej jest niezbędnym warunkiem do wykazania istnienia pomocy państwa, można zatem stwierdzić, iż gwarancja „Aero 2008” nie stanowi środka pomocy państwa.
(66)
Jeśli chodzi o warunki zastosowane przez COFACE w przypadku ratalnej płatności składek, Komisja uważa natomiast, że zastosowanej stopy procentowej, tzn. stopy EURIBOR 12 miesięcy powiększonej o 60 pkt bazowych, nie można uznać za zgodną z praktyką rynku. Zwłaszcza składka w wysokości 60 pkt bazowych jest składką stałą, nie dostosowywaną w zależności od stopnia ryzyka niedotrzymania zobowiązań producenta sprzętu ani poziomu bezpieczeństwa. W związku z brakiem szczególnego uzasadnienia przez rząd francuski, Komisja - w celu określenia stopy referencyjnej - stosuje metodę ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych określoną w komunikacie Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (13) (zwaną dalej „komunikatem o stopach referencyjnych”). Pismem z dnia 31 stycznia 2011 r., władze francuskie zobowiązały się, że różnica między składkami wynikającymi ze stosowania stopy procentowej COFACE i stóp określonych na podstawie stóp referencyjnych zawartych w komunikacie o stopach referencyjnych będzie zawsze niższa od progu de minimis, zobowiązały się także do przestrzegania wszystkich przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (14).
(67)
Na podstawie tego zobowiązania Komisja może zatem stwierdzić, że odsetki naliczane w przypadku płatności ratalnej nie spełniają wszystkich kryteriów art. 107 ust. 1 TFUE, a zatem nie stanowią środka pomocy państwa.
VI. PODSUMOWANIE
(68)
W świetle powyższych rozważań Komisja stwierdza, że gwarancja „Aero 2008” nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Środek zastosowany przez Republikę Francuską na rzecz producentów oryginalnego sprzętu w branży aeronautyki (gwarancja „Aero 2008”) nie stanowi pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 traktatu TFUE.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Francuskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 8 marca 2011 r.