ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 27. července 2011
o státní podpoře ve prospěch financování testů prováděných za účelem zjištění přenosných spongiformních encefalopatií (TSE) u skotu, kterou provedla Belgie (Státní podpora C 44/8 (dříve NN 45/04))
(oznámeno pod číslem K(2011) 5457)
(Pouze francouzské a nizozemské znění je závazné)
(2011/678/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s tímto článkem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Po obdržení stížností v lednu a únoru 2004 začala Evropská komise předběžně vyšetřovat podporu poskytovanou Belgií k pokrytí nákladů na testy prováděné za účelem zjištění přenosných spongiformních encefalopatií u skotu (dále jen „testy BSE“).
(2)
Komise dále ve věci těchto stížností zaslala dne 27. ledna 2004 belgickým orgánům dopis, ve kterém požaduje informace týkající se dotčeného opatření. Belgické orgány zároveň oznámily opatření podpory financování testů prováděných za účelem zjištění přenosných spongiformních encefalopatií (TSE) u zvířat v souladu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie (dopisem ze dne 23. ledna 2004, zaevidovaným dne 28. ledna 2004); toto opatření bylo zapsáno pod číslem N 54/04.
(3)
Belgické orgány poskytly Komisi písemné informace v dopisech ze dne 6. února 2004 a 14. května 2004, které byly zaevidovány dne 11. února 2004 a 19. května 2004.
(4)
Dopisem ze dne 19. července 2004 oznámila Komise Belgii, že opatření bylo převedeno do evidence neoznámených podpor pod číslem NN 45/04, jelikož vyšlo najevo, že část prostředků již byla vyplacena.
(5)
Dne 1. září 2004 se konalo neformální jednání mezi belgickými orgány a útvary Komise.
(6)
Belgické orgány poskytly dodatečné informace dopisem ze dne 16. září 2004, zaevidovaným dne 20. září 2004, a dopisem ze dne 22. února 2007, zaevidovaným 22. února 2007.
(7)
Dopisem ze dne 26. listopadu 2008 oznámila Komise Belgii své rozhodnutí zahájit proti tomuto opatření postup podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie. Rozhodnutí bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k dotčenému opatření.
(8)
V dopise ze dne 19. prosince 2008, zaevidovaném dne 26. prosince 2008, Belgie požádala o prodloužení lhůty pro poskytnutí odpovědi. Tato lhůta byla prodloužena dopisem ze dne 13. ledna 2009. Belgie poskytla své připomínky v dopise ze dne 25. února 2009, zaevidovaném dne 6. března 2009.
(9)
Komise neobdržela připomínky zúčastněných stran.
(10)
Dopisem ze dne 17. července 2009 položila Komise Belgii další dotazy související s připomínkami předloženými Belgií. V dopise ze dne 4. září 2009, zaevidovaném dne 8. září 2009, Belgie požádala o prodloužení lhůty pro poskytnutí odpovědi. Komise odpověď Belgie obdržela v dopise ze dne 16. října 2009, zaevidovaném dne 20. října 2009.
(11)
Dne 2. října 2009 a 30. října 2009 se uskutečnila dvě setkání mezi belgickými orgány a útvary Komise.
(12)
V návaznosti na tato setkání Belgie dne 14. prosince 2009 zaslala doplňující informace, které byly zaevidovány dne 16. prosince 2009. Po provedení souběžného šetření hospodářské soutěže belgickými orgány s ohledem na možné kartelové dohody mezi laboratořemi podala Belgie dne 21. ledna 2010, 29. září 2010 a 17. ledna 2011 žádosti o prodloužení lhůty. Komise těmto žádostem vyhověla.
(13)
Dne 22. února 2011 Komise zaslala poslední žádost o informace, na níž belgické orgány odpověděly dopisem ze dne 6. dubna 2011. Komise vyhověla žádosti o další prodloužení lhůty s cílem umožnit Belgii odpovědět na dotazy, až bude znám výsledek šetření belgických orgánů v oblasti hospodářské soutěže.
(14)
Belgické orgány odpověděly dopisem ze dne 19. května 2011, zaevidovaným dne 25. května 2011.
2. POPIS
2.1 Vývoj (4)
(15)
V lednu 2004 Komise obdržela stížnost týkající se návrhu královského nařízení, jehož cílem bylo zavést parafiskální poplatek určený k financování testů BSE.
(16)
Po obdržení stížnosti požádaly útvary Komise belgické orgány o vysvětlení. Belgické orgány ve své odpovědi na tuto žádost o informace uvedly, že od 1. ledna 2001 jsou testy BSE povinné pro skot starší 30 měsíců a pro skot starší 24 měsíců, který je odeslán na nucenou porážku (5). Oznámily rovněž návrh královského nařízení týkající se financování testů prováděných za účelem zjištění TSE u zvířat (dále jen „královské nařízení TSE“). Tento návrh královského nařízení byl zaevidován pod číslem N 54/04. Belgické orgány uvedly, že tento nový návrh královského nařízení je změnou návrhu královského nařízení oznámeného Belgií v roce 2001 a schváleného Komisí rozhodnutím N 21/02 ze dne 13. února 2002 (6), jakož i dalšího návrhu, který byl neformálně projednán s Komisí v roce 2003. Žádný z těchto dvou návrhů však nebyl proveden a nařízení oznámené v roce 2004 představuje úpravu těchto návrhů.
(17)
Z informací předložených Belgií vyplývá, že ministerstvo financí proplácelo od 1. ledna 2001 (7) náklady na testy BSE (tj. náklady na odběr vzorků a analýzy). Počínaje 1. lednem 2002 byly náklady na provádění těchto testů předběžně financovány Belgickým intervenčním a restitučním úřadem (Bureau d’Intervention et de Restitution belge) (dále jen „BIRB“) do přijetí politického rozhodnutí o konečném systému financování.
(18)
V reakci na některé připomínky ze strany útvarů Komise ohledně oznámeného návrhu královského nařízení (N 54/04) belgické orgány předložily v květnu 2004 nový návrh královského nařízení, jenž byl pozměněn s ohledem na připomínky Komise a jenž stanovil počínaje 1. lednem 2003 systém náhrad ve výši 10,70 EUR za každý kus skotu určený k porážce, který musí být podroben rychlému testu BSE. Belgické orgány uvedly, že testy provedené a předběžně financované v průběhu roku 2002 byly v plné výši financovány prostřednictvím nepřímých státních podpor, tj. parafiskálních poplatků. Belgické orgány kromě toho uvedly, že od 1. ledna 2003 byla prostřednictvím parafiskálních poplatků financována maximální částka ve výši 40 EUR za jeden test. Belgické orgány poskytly podrobné tabulky s rozpisem nákladů na testy BSE vynaložených od roku 2003 a plán financování těchto testů prostřednictvím parafiskálních poplatků a náhrad. Belgické orgány uvedly, že datem stanoveným pro zahájení provádění režimu financování je 1. červenec 2004 v případě náhrad a 1. leden 2005 v případě parafiskálních poplatků.
(19)
Vzhledem k tomu, že návrh královského nařízení uváděl, že podpory již byly udělovány a poplatky vybírány od 1. ledna 2002, bylo opatření dne 19. července 2004 zaevidováno jako neoznámené pod číslem NN 45/04. Oznámení zaevidované pod číslem N 54/04 bylo Belgií staženo.
(20)
Z informací poskytnutých Belgií v roce 2004 vyplývá, že obecným záměrem bylo provést předběžné financování testů, přičemž příslušná částka měla být refundována později; účelem bylo poskytnout část příspěvků na uhrazení nákladů předběžně financovaných testů.
(21)
Belgické orgány se ve svém dopise ze dne 16. září 2004 zmiňují o novém návrhu královského nařízení, v němž je myšlenka náhrady ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu zachována pro budoucnost. Celá výše částky uvedené v tomto novém návrhu královského nařízení měla sloužit k financování testů BSE u skotu poraženého ode dne vstupu tohoto návrhu v platnost. Navrácení částek přesahujících 40 EUR, které byly povoleny pokyny Společenství týkající se státní podpory na testy TSE, uhynulá zvířata a jateční odpad (8) ze dne 24. prosince 2002 (dále jen „pokyny TSE“) a které byly předběžně financovány od 1. ledna 2003, je předmětem jiného návrhu, který byl předložen Komisi a jehož cílem je navrácení těchto částek vynaložených v rámci předběžného financování. Toto královské nařízení bylo přijato dne 15. října 2004 (9) a vstoupilo v platnost dne 1. prosince 2004.
(22)
Podle informací poskytnutých belgickými orgány celková částka předběžně financovaných nákladů přesahujících maximální částku 40 EUR za období od 1. ledna 2003 (10) do 30. června 2004 činí 15 237 646 EUR. Podle belgických orgánů byla od 30. června 2004 maximální částka ve výši 40 EUR respektována (11).
(23)
V tomtéž dopise ze dne 16. září 2004 belgické orgány poskytly dva soubory informací v souladu s článkem 19 nařízení Komise (ES) č. 1/2004 ze dne 23. prosince 2003 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podporu malým a středním podnikům působícím v produkci, zpracování a uvádění zemědělských produktů na trh (12).
(24)
Na tato dvě opatření byly použity dvě výjimky zaevidované pod číslem XA 53/04 a XA 54/04. Jak je uvedeno v bodě 19 a dalších bodech rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, opatření, na něž byla uplatněna výjimka uvedená pod číslem XA 53/04, zahrnuje předběžné financování testů BSE (13) prostřednictvím podpory o maximální výši 40 EUR na jeden test a bylo provedeno dne 1. ledna 2003. Právním základem tohoto opatření je zákon ze dne 27. prosince 2002 o souhrnném rozpočtu výdajů pro rok 2003. Opatření, na něž byla použita výjimka uvedená pod číslem XA 54/04, stanoví maximální výši podpory na 33,38 EUR na test a bylo provedeno dne 15. října 2004. Toto opatření podpory je přiznáno na dobu neurčitou. Jeho právním základem je zákon ze dne 27. prosince 2003 o souhrnném rozpočtu výdajů pro rok 2004.
(25)
V tomtéž dopise ze dne 16. září 2004 belgické orgány v odpovědi na dotazy položené útvary Komise uvedly, že laboratoře zvolené pro provádění testů musejí splňovat velmi konkrétní podmínky, aby mohly provádět dotčené analýzy.
(26)
Krátce po zaslání dopisů ze dne 14. května 2004 a 16. září 2004 belgické orgány oznámily dva návrhy královských nařízení týkajících se financování činností Federální agentury pro bezpečnost potravního řetězce (Agence Fédérale pour la Sécurité de la Chaîne Alimentaire, dále jen „AFSCA“). Cílem těchto opatření bylo zavést příspěvek a náhradu k financování činností AFSCA. Tato opatření byla předmětem rozhodnutí K(2005) 4203 ze dne 9. listopadu 2005 o státních podporách N 9/05 a N 10/05 (dále jen „rozhodnutí N 9/05 a N 10/05“), uvedeného v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení. Tato opatření byla přijata královským nařízením ze dne 10. listopadu 2005, které stanoví příspěvky uvedené v článku 4 zákona ze dne 9. prosince 2004 o financování AFSCA (14), jakož i královským nařízením ze dne 10. listopadu 2005 o náhradách, které jsou zmíněny v článku 5 zákona ze dne 9. prosince 2004 o financování AFSCA (15). Tato dvě královská nařízení vstoupila v platnost dne 1. ledna 2006. Královské nařízení o příspěvcích zrušuje královské nařízení ze dne 15. října 2004 uvedené v 21. bodě odůvodnění.
(27)
Královské nařízení o náhradách konkrétně stanoví pro jatka povinnost platby náhrady ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu nebo lichokopytníka. Královské nařízení o příspěvcích stanoví financování části testů BSE, které bude hrazeno různými odvětvími. Celkové náklady na testy BSE činí 44,08 EUR, z nichž 12 EUR je vynaloženo na odběr vzorků (přičemž částku v maximální výši 10,70 EUR hradí jatka na základě královského nařízení o náhradách a 1,30 EUR činí příspěvek) a zbývajících 32,08 EUR je financováno z příspěvku a je agenturou AFSCA hrazeno přímo laboratořím. V rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 Komise došla k závěru, že financování agentury AFSCA prostřednictvím náhrad ani financování obecných namátkových kontrol za pomoci paušálních příspěvků nepředstavuje státní podporu a že financování části nákladů na testy BSE z příspěvků a financování nákladů na jiné testy/kontroly spojené s výrobou/prodejem je slučitelnou státní podporou.
(28)
V prosinci 2006 Komise zaslala Belgii nové dotazy týkající se případu NN 45/04. Tyto dotazy se vztahovaly především k navracení částek vyplacených v rámci předběžného financování od 1. ledna 2003.
(29)
Belgické orgány ve své odpovědi ze dne 22. února 2007 uvedly, že si přejí provést úhradu všech výdajů spojených s analýzami BSE ve lhůtě 15 let. V praxi byl zaveden systém solidárního navracení prostředků prostřednictvím nového systému financování agentury AFSCA. Každý hospodářský subjekt platí od 1. ledna 2006 agentuře AFSCA příspěvek, přičemž část tohoto příspěvku slouží ke zpětnému získání nákladů, které byly v minulosti vynaloženy v souvislosti s předběžným financováním testů BSE. Do tohoto systému přispívají rovněž všechny aktivní hospodářské subjekty, které chovaly skot v dotčeném období.
2.2 Obsah stížností podaných proti návrhu královského nařízení TSE
(30)
Podle stížností týkajících se návrhu královského nařízení TSE se příspěvek vztahuje na všechny druhy zvířat poražených na belgických jatkách a uplatňuje se rovněž u dovezených produktů. Jeden ze stěžovatelů potvrdil, že podstatná část zvířat poražených na belgických jatkách pochází z jiných členských států. Stěžovatelé zastávají názor, že příspěvky představují diskriminaci v souvislosti s dovezenými zvířaty, jelikož výnos z nich je použit na zpětné získání nákladů na testy ESB provedené u belgického skotu.
2.3 Pochyby vyjádřené Komisí v rámci zahájení formálního vyšetřovacího řízení
(31)
Úvodem je třeba uvést, že zahájení formálního vyšetřovacího řízení se týká podpory ve prospěch financování testů prováděných za účelem zjištění TSE u zvířat v Belgii od 1. ledna 2001, jakož i mechanismů financování těchto podpor, s výjimkou podpor schválených rozhodnutím Komise z důvodu jejich slučitelnosti s vnitřním trhem. To konkrétně znamená, že podpory schválené rozhodnutím N 9/05 a N 10/05 (které se vztahují k příspěvkům a náhradám, jež slouží k financování agentury AFSCA) nebudou posuzovány s ohledem na slučitelnost s pravidly v oblasti státních podpor platnými v době přiznání podpory. Toto rozhodnutí se tudíž týká pouze podpor, z nichž byly financovány testy BSE v období 2001-2006, jakož i systému jejich financování, vzhledem k tomu, že podpory na testy BSE v tomto období byly předběžně financovány a že navracení prostředků přidělených v rámci tohoto financování je rozloženo do několikaletého období.
(32)
Z důvodu srozumitelnosti je třeba připomenout rozdíl mezi pojmy „náhrada“ a „příspěvek“: na jedné straně existují poplatky či náhrady, které pokrývají náklady vynaložené na poskytnutou službu. V tomto konkrétním případě činí 10,70 EUR a jsou vybírány od 1. prosince 2004 na základě královského nařízení TSE a poté na základě královského nařízení o náhradách, z nichž je financována agentura AFSCA. Na druhé straně existují dávky či příspěvky, které jsou vybírány na základě královského nařízení ze dne 10. listopadu 2005 a jsou hrazeny agentuře AFSCA hospodářskými subjekty, jež se nacházejí na belgickém území a jsou rozděleny do 7 sektorů (viz bod odůvodnění 29 rozhodnutí N 9/05 a N 10/05).
(33)
Komise ve svém rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení uvedla, že podpory ve prospěch financování testů BSE jsou a byly v Belgii financovány prostřednictvím dotací a systému parafiskálních poplatků, který sestává jak z náhrad, tak z příspěvků. Část příjmů z těchto náhrad a příspěvků byla přidělena na refundaci prostředků vynaložených v rámci předběžného financování testů.
(34)
Komise vytkla několik problémů a uvedla, že nemá dostatek informací, které by jí umožnily provést konečné posouzení dotčených opatření: problémy se zaprvé týkaly existence výhod pro příjemce služeb. Nebylo totiž jisté, zda náhrady za testy BSE zahrnovaly část nákladů na testy, která nebyla pokryta slučitelnou státní podporou. Přesné náklady na tyto testy nebyly známé, stejně jako zdroj dodatečného financování v případě, že by náhrady nepostačovaly k pokrytí celkových nákladů na testy BSE. Nebylo zjištěno ani to, zda ceny, za něž agentura AFSCA poskytovala služby, odpovídaly cenám na trhu, a to zejména z toho důvodu, že belgické orgány jasně neuvedly, že volba laboratoří proběhla v rámci otevřeného a transparentního řízení.
(35)
Za druhé nebyl jasný mechanismus dávek: zejména nebyli s určitostí stanoveni příjemci a přispěvatelé a nebyl jasný ani mechanismus navracení nákladů vynaložených na testy BSE v rámci předběžného financování. Další nejasnosti se týkaly podmínek, které musely splňovat parafiskální poplatky, aby mohly být považovány za odpovídající pravidlům státní podpory, zejména pokud jde o vyloučení dovezených produktů z parafiskálních poplatků, pokud jde o otázku, zda se na vyvážené produkty použilo opatření podpory financované z poplatků, a co se týče toho, zda poplatky měly vliv na cenu konečných produktů, vzhledem k tomu, že tato cena byla stanovena změnami nabídky a poptávky na volném trhu.
3. PŘIPOMÍNKY BELGIE
(36)
Komise obdržela připomínky Belgie v reakci na obavy vyjádřené Komisí v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení dne 27. února 2009. Lze je shrnout takto:
3.1 Kvalifikace financování testů BSE jako státní podpory
(37)
Belgie úvodem zpochybňuje kvalifikaci financování testů BSE, provedenou Komisí, jako státní podpory, z důvodu povinného provádění těchto testů. Belgie tvrdí, že povinnost provádět testy BSE je stanovena nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 999/2001 ze dne 22. května 2001 o stanovení pravidel pro prevenci, tlumení a eradikaci některých přenosných spongiformních encefalopatií (16), s cílem zajistit ochranu veřejného zdraví. Na podporu svého tvrzení zmiňuje dva rozsudky (17), v nichž Soudní dvůr stanovil, že náklady na kontroly provedené za účelem ochrany veřejného zdraví nelze považovat za náhradu za službu a že orgán musí sám nést břemeno těchto nákladů. Belgie uznává, že dotčené rozsudky se týkají volného pohybu zboží, a nikoli státních podpor, avšak domnívá se, že úvahu v nich obsaženou lze použít i na oblast státních podpor.
(38)
Belgie kromě toho uvádí, že vzhledem k tomu, že nařízení (ES) č. 999/2001 nevyžaduje, aby náklady na kontroly nesly podniky, může členský stát rozhodnout o zavedení „obvyklého“ systému financování testů BSE. Kritérium selektivity, které charakterizuje státní podpory, se tudíž podle Belgie musí hodnotit ve vztahu k tomuto obvyklému systému (18). O státní podpory by se jednalo pouze tehdy, pokud by se na některá odvětví či podniky vztahovaly příznivější podmínky ve srovnání s podmínkami uplatňovanými v rámci běžného systému zvoleného Belgií. Belgie uvádí, že se zdá, že podle názoru Komise má být pravidlem hrazení nákladů zemědělci, což však nevyplývá z platných právních dokumentů. Belgie má za to, že pokud rozdílné systémy financování testů BSE mohou vést k narušení hospodářské soutěže, měl by být tento problém vyřešen prostřednictvím harmonizace právních předpisů (19), v žádném případě se však nejedná o státní podpory. Belgie rovněž zmiňuje rozsudek ve věci GEMO (20), domnívá se však, že tento rozsudek nemění její přístup v rámci projednávaného případu. Belgie ve svém dopise ze dne 16. října 2009 opakuje, že nesouhlasí s kvalifikací státní podpory provedenou Komisí v jejím rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, nicméně v duchu spolupráce vychází z logiky Komise, aby vysvětlila body zdůrazněné v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
3.2 Kvalifikace náhrady
(39)
Belgie zastává názor, že náhrada ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu by neměla být považována za státní podporu.
(40)
Podle Belgie se může jednat o státní podporu jen tehdy, pokud je jednomu nebo několika podnikům poskytnuta výhoda. V rámci náhrady se proto může jednat o výhodu pouze za předpokladu, že poskytnutá výhoda převyšuje zaplacenou částku. Pokud je část testů BSE financována orgány, konečná výhoda přiznaná zemědělci odpovídá nákladům na test po odečtení zaplacené náhrady.
(41)
Belgie domýšlí tuto úvahu do důsledku s argumentem, že v případě navrácení by to znamenalo, že bude od zemědělce vyžadována vyšší celková platba. Pokud totiž celkové náklady vynaložené na test mají být vráceny, znamená to, že se v konečném důsledku tyto náklady zvýší o částku náhrady, která již byla zaplacena.
(42)
Belgie zdůrazňuje, že podle judikatury Soudního dvora se o státní podpory jedná pouze v případě, že jsou příjmy z poplatků používány ve prospěch konkrétní skupiny a nejsou ve stejné míře poskytovány ve prospěch všech, kteří zaplatili poplatky (21). V projednávaném případě je povinnost poskytnout náhradu ve výši 10,70 EUR za jeden kus skotu stanovena pro hospodářské subjekty, které jsou zapojeny do produkce hovězího masa. Tato částka, která je použita pro účely testů, těmto hospodářským subjektům neskýtá žádnou hospodářskou výhodu, a nelze ji tudíž považovat za státní podporu ve smyslu článku 107 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(43)
Podle názoru Belgie uplatnila Komise podobnou úvahu ve svém rozhodnutí N 9/05 a N 10/05. Belgie uvádí, že v tomto rozhodnutí nebyla náhrada ve výši 10,70 EUR kvalifikována jako státní podpora (viz 98. bod odůvodnění rozhodnutí). Podobné úvahy jsou obsaženy v rozhodnutí N 21/02, v němž část nákladů na testy BSE částečně financovaných z poplatků hrazených odvětvím nebyla považována za státní podporu.
(44)
Belgické orgány ve svém dopise ze dne 16. října 2009 uvedly, že náhrada byla přičtena k tíži zemědělci a týkala se části hospodářských nákladů na testy BSE. V odpovědi na dotaz položený Komisí ohledně toho, zda částka náhrady odpovídá skutečným ekonomickým nákladům na služby poskytnuté laboratořemi, Belgie odpověděla, že se náhrada vztahovala pouze k části nákladů na testy BSE, jak je uvedeno v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05. Úvahy Komise obsažené v bodech odůvodnění 61 až 66 téhož rozhodnutí, v němž byl učiněn závěr, že náklady na poskytnuté služby a výše náhrad jsou rovnocenné, souvisely s jinými službami než s prováděním testů BSE. Belgie opakuje, že pokud jde o testy BSE, v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 byl učiněn závěr, že služba spočívající v provádění testů BSE sice představuje státní podporu, avšak částka náhrady (tj. 10,70 EUR) nikoli, a má být odečtena od nákladů vynaložených na tyto testy.
3.3 Neexistence nadměrných náhrad a soulad cen testů s tržními cenami
(45)
Belgie odkazuje na bod 132 Pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví na období 2007-2013 (22) (dále jen „pokyny v odvětví zemědělství na období 2007-2013“), kde se uvádí, že částka ve výši 40 EUR za test představuje „v současnosti zhruba nejvýhodnější cenu ve Společenství“. Ceny navržené agenturou AFSCA se od července 2005 pohybují pod částkou 40 EUR. Z toho podle belgických orgánů vyplývá, že ceny uplatňované v Belgii jsou v souladu s tržními cenami. Komise ve svém rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 uznala, že laboratoře byly vybrány v rámci otevřených, transparentních a nediskriminačních řízení a že nelze učinit závěr, že je poskytovatelům služeb (tj. laboratořím) poskytována státní podpora. Situace se od té doby nezměnila. Belgické orgány pro hospodářskou soutěž kromě toho v současnosti provádí šetření ohledně cenových kartelových dohod mezi laboratořemi v rámci testů BSE. Z toho podle belgických orgánů jasně vyplývá, že si v žádném případě nepřejí platit laboratořím nadstandardní cenu. Belgické orgány ve svém dopise ze dne 16. října 2009 uvedly, že přezkum případné cenové kartelové dohody mezi laboratořemi bude pokračovat a že by toto šetření mělo být ukončeno během prvního čtvrtletí roku 2010.
3.4 Vývozní a dovozní přirážka
(46)
Belgické orgány uvádějí, že příspěvky a náhrady nikdy nebyly uplatňovány na dovoz a vývoz. Povinnost hradit příspěvek se vztahuje pouze na podniky se sídlem v Belgii a platba náhrady ve výši 10,70 EUR se týká pouze skotu poraženého v Belgii a staršího 30 měsíců.
(47)
Belgie zdůrazňuje, že Komise tato opatření již zkoumala v rámci rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 a došla k závěru, že příspěvky nepředstavují diskriminaci vůči dováženým či vyváženým produktům a nejsou v rozporu s ustanoveními Smlouvy.
3.5 Neexistence mechanismu, jehož prostřednictvím jatka přenášejí náhradu na výrobce nebo ostatní subjekty na trhu
(48)
Belgické orgány uvádějí, že jatka přenášejí náklady na náhrady na své zákazníky, stejně jako každý běžný podnik přenáší na své zákazníky náklady, které mu vznikly. Tento přesun tedy probíhá v rámci běžných tržních mechanismů. Mimoto zanášení nákladů na náhradu do samostatné položky ve fakturách vystavovaných producentům představuje běžnou praxi. V tomto ohledu Belgie uvádí body odůvodnění 93 a 95 rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v nichž jsou kritéria stanovená v 25. bodě pokynů TSE považována za splněná.
3.6. Kvalifikace příjemců jako malé a střední podniky (dále jen „MSP“)
(49)
Belgie uvádí, že v Belgii jsou kvalifikováni jako MSP všichni zemědělci, kteří splňují následující podmínky: zaměstnávají méně než 250 osob, jejich roční obrat nepřesahuje 40 milionů EUR nebo roční rozvaha nepřesahuje 27 milionů EUR a podnik není vlastněn z 25 % či z větší části jiným podnikem či podniky, které nejsou MSP.
3.7 Připomínky ke slučitelnosti podpor poskytnutých během tří období uvedených v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení (2001-2003; 2003-2007; období po roce 2007)
(50)
K období od 1. ledna 2001 do 1. ledna 2003 nemá Belgie zvláštní připomínky, vzhledem k tomu, že Komise v bodě odůvodnění 80 rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení sama došla k závěru, že podpory poskytnuté v tomto období jsou pravděpodobně slučitelné. Uvádí však, že podpory nepřesahovaly 100 % vzniklých nákladů, a je ochotna poskytnout v případě potřeby více informací v této souvislosti.
(51)
Belgie nicméně tvrdí, že tyto informace mohou být poskytnuty pouze podpůrně, vzhledem k tomu, že její počáteční stanovisko je, že se v tomto případě nemůže jednat o státní podpory, jelikož rozhodnutí o způsobu financování testů BSE přísluší Belgii.
(52)
Co se týče období od 1. ledna 2003 do 1. ledna 2007, Belgie uvádí, že nebyla vyplacena žádná podpora přesahující 100 % nákladů na testy. Belgie odkazuje na rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v němž byla tato otázka již zkoumána.
(53)
Pokud jde o období počínající 1. lednem 2007, Belgie tvrdí, že nikdy neposkytla podporu přesahující 40 EUR, jelikož náklady na testy byly nižší než tato částka.
(54)
V příloze k těmto připomínkám Belgie předává podrobný chronologický seznam opatření přijatých v rámci financování testů BSE. Vzhledem k tomu, že tyto informace jsou z velké části převzaty v odůvodnění tohoto rozhodnutí, není chronologický seznam v této části uveden v celém rozsahu. Některé prvky budou nicméně rovněž uvedeny níže:
(55)
Chronologický seznam testů BSE je následující:
-
od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001: testy jsou v plné výši financovány ministerstvem financí,
-
od 1. ledna 2002 do 30. června 2004: předběžné financování testů BIRB. Celková částka vynaložená BIRB v rámci předběžného financování činí 67 156 527,65 EUR,
-
od 1. července 2004 do 30. listopadu 2004: předběžné financování agenturou AFSCA,
-
od 1. prosince 2004 do 31. prosince 2005: náhrada ve výši 10,70 EUR za jeden testovaný kus skotu poskytnutá na základě královského nařízení ze dne 15. října 2004 a doplněná o finanční prostředky agentury AFSCA čerpané z jejích rezervních fondů a vratné zálohy, kterou jí dalo k dispozici ministerstvo financí,
-
od 1. ledna 2006: financování prostřednictvím náhrady ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu a příspěvků placených 7 různými odvětvími (23). Tyto příspěvky slouží rovněž k nahrazení nákladů vynaložených na testy BSE, které byly předběžně financovány od 1. ledna 2002. Částka náhrady byla následně od 1. ledna 2008 indexována na 11,07 EUR.
(56)
Ceny testů BSE jsou následující:
(v EUR)
Období
Celkové náklady na testy (24)
Výše náhrady
01.01.2001-31.01.2001
111,81
/
01.02.2001-31.03.2001
89,50
/
01.04.2001-31.12.2001
64,71
/
01.01.2002-15.03.2002
64,74
/
16.03.2002-31.12.2003
63,45
/
01.01.2004-15.01.2004
63,42
/
16.01.2004-30.06.2004
53,88
/
01.07.2004-30.11.2004
43,44
/
01.12.2004-31.12.2004
43,44
10,70
01.01.2005-30.06.2005
43,47
10,70
01.07.2005-31.12.2005
38,62
10,70
01.01.2006-30.09.2006
40,35
10,70
01.10.2006-31.12.2006
39,32
10,70
01.01.2007-31.12.2007
39,35
10,70
01.01.2008-31.12.2008
39,38
11,07
3.8 Odpovědi na doplňující dotazy Komise
(57)
Belgie ve svém dopise ze dne 16. října 2009 vyjasnila některé skutečnosti v reakci na dotazy položené Komisí dne 24. července 2009 v návaznosti na připomínky předložené Belgií. Belgie nejprve zopakovala své stanovisko, že členský stát není povinen požadovat hrazení nákladů vynaložených na testy BSE hospodářskými subjekty. Vzhledem k tomu, že se jedná o náklady na ochranu veřejného zdraví, náklady na kontroly vyžadované veřejnými orgány nelze považovat za protiplnění za službu a nelze je ukládat hospodářským subjektům. V zájmu dobré spolupráce se však Belgie rozhodla odpovědět na dotazy Komise vycházejíc z logiky vyjádřené v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
(58)
Pokud jde o část financovanou Společenstvím, Belgie potvrdila, že byla zahrnuta mezi údaji oznámenými dříve.
(59)
Belgie dále uvedla, že pokud jde o financování v období od 30. června 2004 do 31. prosince 2005, bylo provedeno agenturou AFSCA z finančních zdrojů, kterými disponovala a které převzala po předchozích subjektech, jež nahradila v jejich působení. V tomto období neexistovaly parafiskální poplatky.
(60)
Komise položila Belgii otázky týkající se skloubení částky 15 237 646 EUR s částkou ve výši 67 156 527,65 EUR, uvedenou v připomínkách Belgie (viz bod odůvodnění (55)). Belgie odpověděla, že částka ve výši 1 523 646 EUR je nedílnou součástí celkové částky 67 156 527,65 EUR. Belgické orgány kromě toho uvedly, že plánují provedení výpočtů za účelem ověření přesnosti uvedené částky.
(61)
Pokud jde o náhrady, Belgie uvedla, že náklady na ně nese zemědělec a že nemohou představovat státní podporu. Belgie v tomto ohledu odkazuje na rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, ve kterém se uvádí, že státní podporu představuje pouze částka ve výši 33,38 EUR z celkové ceny 44,08 EUR. Částka ve výši 10,70 EUR podporu nepředstavuje, a byla proto odečtena z ceny testu při posuzování souladu s maximální částkou 40 EUR za test.
(62)
Pro všechny případy Belgie uvedla, že jediným rozdílem oproti systému schválenému Komisí v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 byla indexace částky náhrady, která se zvýšila z 10,70 EUR na 11,07 EUR.
(63)
Belgie ve svém dopise ze dne 1. prosince 2009 upravila číselné údaje, které předtím uvedla v souvislosti s provedenými testy. Uvedla, že tyto údaje nahrazují údaje poskytnuté dříve v dopisech zaslaných před zahájením a po zahájení formálního vyšetřovacího řízení.
(64)
Tyto změny byly provedeny z toho důvodu, že počet vzorků, které byly vzaty v úvahu dříve, byl nesprávný. Předchozí výpočty totiž vycházely z teoretického počtu 3 vzorky za hodinu, zatímco ve skutečnosti bylo v terénu odebráno 12 vzorků za hodinu. V důsledku tohoto zvýšení počtu testů za hodinu došlo ke snížení nákladů na každý odběr vzorků, což se rovněž promítá do celkových nákladů na každý jednotlivý test, jelikož náklady na testy částečně sestávají z hodinových nákladů, které byly sníženy z důvodu většího počtu vzorků odebraných za hodinu. Mimoto byl snížen počet zvířat poražených v letech 2003 a 2004 ve srovnání s údaji uvedenými dříve. Číselné údaje uvedené v dopise Belgie ze dne 1. prosince 2009 jsou údaje týkající se skotu poraženého pro účely lidské spotřeby, které byly Komisi nahlášeny za období 2003-2004.
(v EUR)
2003
Náklady laboratoře
Hodinový tarif za veterinární služby
Náklady na odběr vzorků
Náklady na testovací soupravu
Náklady celkem
Intervence
40 EUR/test
leden
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
únor
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
březen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
duben
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
květen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
červen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
červenec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
srpen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
září
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
říjen
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
listopad
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
prosinec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
(v EUR)
2004
Náklady laboratoře
Hodinový tarif za veterinární služby
Náklady na odběr vzorků
Náklady na testovací soupravu
Náklady celkem
Intervence
40 EUR/test
1.-15. ledna
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
16.-31. ledna
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
únor
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
březen
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
duben
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
květen
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
červen
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
červenec
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
srpen
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
září
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
říjen
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
listopad
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
prosinec
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
(65)
Na základě tabulky v 64. bodě odůvodnění došla Belgie k závěru, že celkové náklady na testy BSE se od 1. července 2004 pohybují pod částkou 40 EUR.
(66)
Belgické orgány rovněž na základě těchto údajů opravily údaje v tabulce předložené před zahájením rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení a převzaté v bodu odůvodnění 25 rozhodnutí o zahájení řízení. Poslední poskytnuté údaje představují skutečné náklady, nikoli odhady, jako tomu bylo v předchozím případě. Z těchto informací vyplývá, že celková výše předběžně financovaných nákladů činí nikoli 15 237 789,90 EUR, jak bylo odhadováno dříve, ale 661 981 074 EUR.
Období
Cena testu (EUR)
Počet testů
Celkem (EUR)
1.1.2003
15.1.2004
Nepřímé státní podpory
40,00
373 550
14 942 015,90
Náklad na test 40 EUR
31,08
373 550
5 759 524,54
Celkem
71,08
373 550
20 701 540,44
16.1.2004
30.6.2004
Nepřímé státní podpory
40,00
160 551
6 422 043,10
Poplatek
22,02
160 551
860 286,19
Celkem
62,02
160 551
7 282 329,29
1.1.2003
30.6.2004
Celkový rozpočet předběžně financovaných částek přesahujících maximální částku 40 EUR
6 619 810,74
(67)
Belgie rovněž uvádí, že pokud by šetření belgických orgánů pro hospodářskou soutěž prokázalo, že ke zvýšení cen za testy BSE provedené laboratořemi došlo z důvodu protiprávní kartelové dohody mezi laboratořemi, zavazuje se zpětně získat přebytek zaplacené ceny, a to případně prostřednictvím zahájení soudních řízení před příslušnými soudy, bude-li to nutné.
(68)
Belgické orgány ve svém dopise ze dne 6. dubna 2011 znovu potvrdily, že náhrada ve výši 10,70 EUR se týká pouze platby testu BSE příjemcem, který jej využívá v daném okamžiku, a neslouží k refundaci prostředků vynaložených v rámci předběžného financování na testy BSE provedené dříve.
(69)
Belgické orgány v tomtéž dopise ze dne 6. dubna 2011 uvedly, že celková výše nákladů předběžně financovaných BIRB činí 67 156 527,65 EUR. AFSCA tuto částku částečně uhradila následujícím způsobem:
Uhrazeno agenturou AFSCA:
2005
4 477 102 EUR
2006
4 477 102 EUR
2007
Nebyla uhrazena žádná částka (byla předložena žádost o prodloužení lhůty a této žádosti bylo vyhověno s tím, že budou zaplaceny úroky)
2008
194 901 EUR (úroky za odloženou úhradu)
Od roku 2008
Úhrady BIRB se již neprovádějí - programový zákon ze dne 22.12.2008
Zbývá uhradit
58 202 323 EUR
(70)
Belgie uvedla, že se vláda rozhodla odložit vrácení částek BIRB, poskytnutých v rámci předběžného financování, a že navrácené částky budou tudíž uvedeny v kladném saldu AFSCA. Toto saldo musí být považováno za úhradu testů BSE.
(71)
Pokud jde o platbu nákladů na testy BSE producentem, Belgie znovu potvrdila, že neexistuje žádný zvláštní systém, který by vyžadoval, aby jatka fakturovala částku náhrady za testy BSE producentovi, ale že taková fakturace představuje běžnou praxi. Belgie poskytla na ukázku několik faktur, z nichž jasně vyplývá, že fakturovaná částka náhrady figuruje na faktuře jako samostatná položka. Jedná se o uzávěrkový list poskytovaný jatkami producentovi, v němž je částka náhrady odečtena od celkové částky, kterou mají zaplatit jatka producentovi za koupi zvířete. Belgie uvádí, že toto představuje důkaz, že konečným dlužníkem platby za test BSE agentuře AFSCA je producent.
(72)
Belgické orgány ve svém posledním dopise ze dne 25. května 2011 uvedly, že částky podpory mohou být předmětem kumulativního uplatňování podpory de minimis, jak stanoví nařízení (ES) č. 1860/2004 Komise ze dne 6. října 2004 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na podporu de minimis v zemědělském odvětví a v odvětví rybolovu (25), a částky 40 EUR slučitelné podpory za test, v období, během něhož bylo nařízení v platnosti.
4. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(73)
V rámci tohoto řízení Komise neobdržela žádné připomínky třetích stran.
5. POSOUZENÍ
5.1 Posouzení existence podpory
(74)
Belgie ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení úvodem uvedla, že má za to, že náklady na testy BSE jsou z důvodu své závazné povahy financovány členskými státy a že neexistují žádné předpisy Společenství, které vyžadují, aby náklady na kontroly nesly podniky. Nicméně z pokynů v odvětví zemědělství na období 2007-2013 a praxe Komise jasně vyplývá, že různé úrovně nákladů na testy mohou mít za následek narušení hospodářské soutěže a že podporu za účelem pokrytí nákladů na tyto testy poskytuje většina států, a je proto nutné regulovat její výši, aby se omezilo narušení hospodářské soutěže způsobené těmito podporami. Zejména pokyny TSE jasně uvádějí, že podpory poskytované státy s sebou nesou riziko narušení hospodářské soutěže. V bodě 24 pokynů TSE se například uvádí, že „od 1. ledna 2003, pokud jde o povinné testování skotu, poraženého k lidské spotřebě, na BSE, nesmí celková přímá a nepřímá podpora, včetně plateb Společenství, překročit celkem 40 EUR na test. Povinnost testování se může zakládat na právních předpisech Společenství nebo vnitrostátních právních předpisech.“ Tyto pokyny byly představeny členským státům, které byly vyzvány k přijetí vhodných opatření a zajištění souladu svých režimů s pokyny. Stejně tak pokud jde o pokyny v odvětví zemědělství na období 2007-2013, kvalifikace státní podpory týkající se testů BSE je uvedena v bodech 132 f) a následujících bodech. Kromě toho je důležité zdůraznit, že belgické orgány nepodaly opravný prostředek proti rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v němž byla část prostředků určených k financování testů BSE kvalifikována jako podpora, což naznačuje, že belgické orgány přijaly tuto kvalifikaci státní podpory v případě podpor určených k financování testů BSE.
(75)
Z těchto prvků lze vyvodit, že zpochybnění Belgií ohledně kvalifikace financování testů BSE jako státní podpory z důvodu závaznosti těchto testů není odůvodněné, vzhledem k existenci platných aktů uplatňovaných již celou řadu let.
(76)
V důsledku toho Komise přezkoumává dotčená opatření z hlediska článku 107 Smlouvy o fungování Evropské unie. Článek 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie stanoví, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li Smlouva jinak.
(77)
Aby se na určité opatření vztahovalo ustanovení čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, musí současně splňovat čtyři specifické podmínky: 1) musí být financováno státem nebo ze státních prostředků a musí být přičitatelné státu; 2) musí se selektivně vztahovat pouze na určité podniky nebo určitá odvětví výroby; 3) pro podniky, kterým se podpora poskytuje, musí zahrnovat hospodářskou výhodu; 4) musí ovlivňovat obchod uvnitř Unie a musí narušovat nebo může narušit hospodářskou soutěž.
(78)
V následujících bodech odůvodnění budou tato čtyři kritéria použita na opatření, která mohou představovat státní podporu.
(79)
Jak je uvedeno v 55. bodě odůvodnění, bylo k financování nákladů na testy BSE použito několik systémů financování. V rámci přezkumu kritéria existence státních prostředků toto rozhodnutí rozlišuje mezi různými způsoby financování testů BSE.
5.1.1 Existence státních zdrojů
5.1.1.1 Od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001
(80)
V období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2001 byly náklady na testy BSE v plné výši financovány ministerstvem financí. Není pochyb o tom, že se v tomto případě jedná o financování ze státních prostředků.
5.1.1.2 Od 1. ledna 2002 do 30. června 2004
(81)
V následujícím období, tj. od 1. ledna 2002 do 30. června 2004, byly testy předběžně financovány BIRB, dokud nebude nalezeno strukturální řešení pro financování testů. BIRB je federální veřejnou institucí s právní subjektivitou, která vznikla na základě transformace bývalého Belgického úřadu pro hospodářství a zemědělství (Office Belge de l’Économie et de l’Agriculture - OBEA) a zemědělské divize bývalého Ústředního úřadu pro kvóty a licence (Office Central des Contingents et Licences - OCCL). Jedná se o parastátní subjekt kategorie B, který působí pod záštitou ministerstva zemědělství a malého a středního podnikání. BIRB je platební agenturou, která byly schválena v rámci společné zemědělské politiky a je financována z Evropského zemědělského orientačního a záručního fondu (EZOZF) (26). Kromě toho může být pověřena úkoly, které vyplývají ze zemědělské politiky federální vlády nebo regionálních vlád. Aby mohl úřad BIRB vyrovnat svůj správní rozpočet, disponuje státní dotací připsanou do rozpočtu své dozorčí pravomoci na federální úrovni (federální veřejná služba pro hospodářství) a některými vlastními příjmy (příjmy z některých náhrad a omezených investic). Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem představuje financování prostřednictvím BIRB financování ze státních zdrojů.
5.1.1.3 Od 1. července 2004 do 30. listopadu 2004
(82)
Od 1. července 2004 do 30. listopadu 2004 byly testy předběžně financovány agenturou AFSCA. Právní předpisy, které v té době byly v platnosti (tj. především zákon ze dne 4. února 2000 o zřízení AFSCA (27), uváděly, že AFSCA je financována z různých příjmů, jako jsou zejména výnosy z poplatků, poplatky a náhrady, výnosy ze správních pokut, příležitostné příjmy, dary a odkazy … (28). AFSCA je veřejnou institucí s právní subjektivitou, která je zařazena do kategorie A stanovené zákonem ze dne 16. března 1954 o kontrole některých subjektů působících ve veřejnému zájmu (29). Z těchto úvah tedy vyplývá, že finanční prostředky poskytnuté AFSCA představují státní zdroje a že o jejich přidělení rozhoduje veřejný orgán, jelikož AFSCA je podřízena ministerstvu zdravotnictví.
5.1.1.4 Od 1. prosince 2004 do 31. prosince 2005
(83)
Pokud jde o období mezi 1. prosincem 2004 (datum vstupu v platnost královského nařízení ze dne 15. října 2004) a 31. prosincem 2005 (datum vstupu v platnost královských nařízení ze dne 10. listopadu 2005), byly testy BSE financovány prostřednictvím náhrady ve výši 10,70 EUR za kus testovaného skotu doplněné o finanční prostředky agentury AFSCA čerpané z jejích rezervních fondů a vratné zálohy, kterou jí dalo k dispozici ministerstvo financí.
(84)
Částečné financování agenturou AFSCA, kdy finance pocházejí z jejích vlastních prostředků, představuje financování ze státních zdrojů (viz 82. bod odůvodnění.)
(85)
Pokud jde o otázku, zda náhrady představují státní zdroje, je třeba uvést, že se o státní zdroje může jednat v případě, že se ukáže, že náhrady nepokrývají celkové skutečné náklady na služby, které mají odměňovat. Pokud totiž náklad na poskytnutou službu a náhrada nejsou rovnocenné, přebytek představuje státní zdroj, jímž státní subjekt, kterému je náhrada poskytnuta, může disponovat. Proto je důležité ověřit, zda náhrady placené AFSCA za testy BSE představují platby za služby, které agentura podnikům skutečně poskytla, a zda vycházejí z tržních cen, či nikoli (viz bod odůvodnění 54 rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení). Této otázce je věnován prostor níže, v rámci přezkumu pojmu výhoda.
5.1.1.5 Od 1. ledna 2006
(86)
Pokud jde o období, které následuje po vstupu královských nařízení ze dne 10. listopadu 2005 v platnost, tj. období počínající 1. lednem 2006, je třeba přezkoumat, zda náhrady a příspěvky, které byly stanoveny těmito nařízeními, představují státní zdroje. Tato otázka již byla předmětem přezkumu v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05. V tomto rozhodnutí bylo ve 44. bodě odůvodnění uvedeno, že obecně vzato příspěvky představují státní zdroje a náhrady mohou státní zdroje představovat v případě, že se ukáže, že tyto náhrady nepokrývají celkové skutečné náklady za služby, které mají odměňovat. V případě testů BSE byly náklady financovány zčásti prostřednictvím náhrad a zčásti prostřednictvím příspěvků. V rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 Komise dospěla k závěru, že financování části nákladů na testy BSE prostřednictvím náhrad nepředstavuje státní podporu a že financování za pomoci příspěvků je slučitelnou státní podporou. Jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření ve 34. bodě odůvodnění, podpory schválené rozhodnutím Komise nejsou předmětem tohoto rozhodnutí, a nebudou zde proto přezkoumány.
(87)
Nicméně ve světle informací poskytnutých Belgií po zahájení formálního vyšetřovacího řízení vyšlo najevo, že příjmy z příspěvků byly zčásti využity v letech 2005 a 2006 k úhradě částek přesahujících 40 EUR, které byly vynaloženy v rámci předběžného financování testů BSE v období od 1. ledna 2003 a 1. prosince 2004. To však v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 nebylo zmíněno. Část příspěvků tudíž sloužila k financování testů BSE provedených v období od 1. ledna 2003 do 1. prosince 2004, přičemž cílem bylo zpětně získat od zemědělců kolektivním způsobem předběžně financované náklady na povinné testy BSE, které přesahují maximální částku 40 EUR.
(88)
Přidělení části zdrojů z těchto příspěvků na úhradu předběžného financování testů nemění kvalifikaci státních zdrojů provedenou v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05.
5.1.2 Selektivní výhoda pro podnik
(89)
Při přezkumu existence výhody je třeba rozlišovat mezi opatřeními financovanými ze státních zdrojů včetně příspěvků na jedné straně, a opatřeními financovanými z náhrad.
(90)
Pokud jde o opatření financovaná ze státních zdrojů, včetně příspěvků, Komise soustavně vyjadřovala názor (30), že financování nákladů na povinné kontroly, které se vztahují na výrobu či prodej výrobků, ze státních prostředků, je třeba považovat za selektivní výhodu pro podniky (31). Stát totiž snížil podnikům zátěž, kterou by jinak musely hradit. Z výše uvedených skutečností lze vyvodit, že zemědělci, jatka a další subjekty, které zpracovávají, prodávají či nakládají s výrobky ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE na základě právních předpisů použitelných v dotčeném období, provádějí hospodářskou činnost a čerpaly státní podporu prostřednictvím financování testů BSE státem, a to od 1. ledna 2001.
(91)
Argumenty předkládané Belgií (viz 37. bod odůvodnění a další), podle nichž je financování testů BSE nutné za účelem zajištění ochrany veřejného zdraví a podle nichž přísluší rozhodnutí o běžném systému financování testů BSE členskému státu, nelze přijmout z důvodů uvedených v 74. bodě odůvodnění. Belgie v konkrétnějším kontextu posouzení selektivity argumentovala, že o selektivitu by se jednalo pouze za předpokladu, že by se na některá odvětví nebo podniky vztahovaly příznivější podmínky ve srovnání s podmínkami uplatňovanými v rámci běžného systému. Skutečnost, že mezi jednotlivými členskými státy existují rozdíly, pokud jde o financování testů BSE, a že tyto rozdíly mohou vést k narušení hospodářské soutěže, není podle Belgie problémem státní podpory, ale harmonizace právních předpisů.
(92)
Tento argument však nemůže být přijat. Jak je uvedeno v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, kritérium selektivity je naplněno, pokud je výhoda přiznána několika podnikům nebo určitému odvětví činnosti. V posuzovaném případě na vnitrostátní úrovni využívá financování testů BSE státem pouze jedno konkrétní odvětví, a to odvětví chovu zvířat testovaných na BSE. Na úrovni Společenství financování testů BSE ve prospěch belgických podniků státem nebo prostřednictvím státních zdrojů představuje pro tyto podniky výhodu oproti jejich zahraničním konkurentům, jejichž náklady na financování povinných testů BSE nejsou hrazeny státem nebo ze státních zdrojů. V úvodu pokynů TSE (body 8 a 9) bylo jasně uvedeno, že probíhající harmonizace, která ukládá odvětví povinnost hradit náklady, postupuje pomalu, a že se proto Komise rozhodla vyjasnit a pozměnit svou politiku v oblasti státních podpor, pokud jde o náklady vzniklé v souvislosti s testy BSE. Bod 24 pokynů TSE uvádí, že povinnost přezkumu může být založena na předpisech Společenství či vnitrostátních předpisech. Z tohoto bodu jasně vyplývá, že neexistuje harmonizace na úrovni Společenství, pokud jde o povinnost provádět testy, což znamená, že by to s sebou rovněž mohlo nést selektivní podporu zvýhodňující podniky určitého členského státu. Lze tedy shrnout, že opatření financovaná prostřednictvím státních zdrojů, včetně příspěvků, představují selektivní výhodu pro zemědělce, jatka a další subjekty, které zpracovávají, prodávají či nakládají s výrobky ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE podle platných právních předpisů, jelikož snižují náklady, které tyto subjekty nesou. Tyto výhody nejsou poskytovány prostřednictvím přímých plateb, ale převzetím nákladů na testy BSE veřejnými orgány, které přímo hradí náklady na testy laboratořím, které tyto testy provádějí na žádost jatek a náklady fakturují agentuře AFSCA.
(93)
Pokud jde o podpory financované za pomoci náhrad, je třeba ověřit, zda je prostřednictvím těchto náhrad poskytována výhoda. Jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření (v bodech odůvodnění 61 a 62), o výhodu se bude jednat pouze v případě, že jsou tyto náhrady nižší než skutečné náklady na služby skutečně poskytnuté hospodářským subjektům agenturou AFSCA. Je rovněž třeba ověřit, zda poplatky představují platby za služby, které agentura AFSCA podnikům skutečně poskytla. Konkrétně se jedná o to, zda jatkám a producentům, kteří v období od 1. prosince 2004 a 31. prosince 2005 zaplatili náhradu ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu, byla poskytnuta výhoda, a zda tyto subjekty skutečně využily služeb agentury AFSCA.
(94)
Belgické orgány ve své odpovědi na rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření uvedly, že náhrada ve výši 10,70 EUR za testovaný kus skotu byla jediným zdrojem financování agenturou AFSCA za účelem uhrazení nákladů na testy BSE, s výjimkou rezervních fondů AFSCA a vratné zálohy ministerstva financí. Platbu náhrady provádí jatka. Belgické orgány uvedly, že jatka sice nemají zákonnou povinnost fakturovat částku náhrady svým klientům, nicméně v praxi náklady na náhradu fakturují producentům, přičemž tyto náklady na faktuře figurují pod samostatnou položkou. Tato tvrzení Belgie doložila prostřednictvím příkladů faktur, z nichž jasně vyplývá, že jatka fakturují částku náhrady producentům pod samostatnou položkou. Belgie zastává názor, že není třeba formálně regulovat způsob, kterým jatka přenášejí na producenty či další potencionální příjemce služeb náhradu, kterou platí, vzhledem k tomu, že tento náklad je producentům fakturován podobně jako další náklady související s porážkou, fakturované producentům.
(95)
Z výše uvedených skutečností lze tedy vyvodit, že pochyby vyjádřené při zahájení formálního postupu šetření v bodě odůvodnění 44, které naznačovaly, že poplatek účtovaný jatkám je mnohem vyšší než poplatek účtovaný jiným příjemcům služeb, byly rozptýleny informacemi předloženými Belgií, pokud jde o fakturaci částky této náhrady producentům.
(96)
Pokud jde o otázku, zda cena testů BSE odpovídá tržním cenám, Belgie Komisi za prvé sdělila, že od července 2005 se ceny navržené agenturou AFSCA pohybují pod částkou 40 EUR, zatímco pokyny v odvětví zemědělství na období 2007-2013 uvádějí částku 40 EUR jako nejnižší dostupnou cenu ve Společenství v této době. To dokládá, že uplatňované ceny jsou v souladu s cenami stanovenými v daném období v jiných zemích Evropy. Zadruhé Belgie na rozhodnutí o zahájení formálního postupu šetření odpověděla, že situace je totožná se situací přezkoumanou v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, v němž byl učiněn závěr, že určení poskytovatelů služeb proběhlo v rámci otevřených a nediskriminačních řízení (viz 82. bod odůvodnění rozhodnutí N 9/05 a N 10/05). Zatřetí Komise bere na vědomí závazek Belgie týkající se přijetí všech dostupných právních opatření za účelem zpětného získání nadbytečných prostředků, které byly zaplaceny za testy, v případě, že by šetření orgánů pro hospodářskou soutěž odhalilo existenci protiprávní kartelové dohody mezi laboratořemi, která měla za následek zvýšení cen testů. Na základě těchto úvah dospěla Komise k závěru, že náhrady nelze považovat za státní prostředky, jelikož náhrady zaplacené AFSCA za testy BSE představují platby za služby skutečně poskytnuté podnikům a vycházejí z tržních cen.
(97)
Lze učinit závěr v souladu s rozhodnutím N 9/05 a N 10/05, že jatkám ani producentům nebyla prostřednictvím náhrady poskytnuta žádná výhoda, jelikož náhrada pokrývá platbu za službu poskytnutou plátci náhrady a cena testu vychází z tržní ceny. Tento závěr rovněž umožňuje potvrdit neexistenci financování prostřednictvím státních zdrojů, neboť cena testu je v souladu s tržními cenami.
5.1.3 Narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu v Unii
(98)
Pokud jde o ostatní podmínky použití čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, dotčené opatření může mít dopad na postavení Belgie v tomto odvětví (32). Vzhledem k tomu, že belgické podniky jsou aktivní na mezinárodním trhu, který je vysoce konkurenční, opatření narušuje či může narušit hospodářskou soutěž (33) a ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
5.1.4 Závěry o povaze podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie
(99)
Komise se ve světle výše uvedeného domnívá, že financování testů BSE prostřednictvím příspěvků a dalších státních zdrojů, jak jsou uvedeny výše, představuje výhodu financovanou ze státních zdrojů. Toto opatření narušuje či může narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňuje určité podniky a určitá odvětví výroby, a proto může ovlivnit obchod mezi členskými státy. Výhoda je poskytnuta zemědělcům, jatkám a dalším subjektům, které zpracovávají, prodávají či nakládají s výrobky ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE stanovená platnými právními předpisy. V důsledku toho Komise došla k závěru, že tato opatření spadají do působnosti čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie. Naopak část testů BSE, která je financována z náhrad, nepředstavuje podporu vzhledem k tomu, že plátci náhrady využívají služeb poskytovaných za tržní cenu.
5.2 Protiprávnost podpory
(100)
Od 1. ledna 2001 belgické orgány Komisi neoznamovaly - ve smyslu čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie - podpory spočívající ve financování testů BSE. Na podpory spadající do působnosti nařízení (ES) č. 1/2004 se nevztahuje povinnost oznamování, za předpokladu, že splňují podmínky stanovené v uvedeném nařízení. V důsledku toho jsou podpory protiprávní v případě, že uvedené podmínky splněny nejsou.
5.3 Financování podpor
(101)
Pokud se jedná o státní podporu financovanou pomocí parafiskálního poplatku, předmětem vyšetřovacího řízení ze strany Komise musí být jak činnosti financované podporou, tak i financování samotných podpor. Případná neslučitelnost financování státní podpory se společným trhem by totiž způsobila následnou neslučitelnost samotných podpor, a to i v případě, že by bylo poskytnutí podpory v souladu s platnými pravidly hospodářské soutěže.
(102)
Podle ustálené judikatury poplatky nespadají do působnosti ustanovení Smlouvy o fungování Evropské unie týkajících se státních podpor, ledaže představují způsob financování opatření podpory tak, že jsou nedílnou součástí tohoto opatření (34). Aby bylo možné považovat poplatek nebo část poplatku za nedílnou součást opatření podpory, musí nezbytně na základě relevantní vnitrostátní právní úpravy existovat vztah závazného určení mezi poplatkem a podporou v tom smyslu, že výtěžek z poplatku je nezbytně určen na financování podpory (35). Jestliže takový vztah existuje, ovlivňuje příjem z poplatku přímo rozsah podpory (36) a v důsledku toho i posouzení její slučitelnosti se společným trhem. (37)
(103)
Je tedy třeba přezkoumat, zda příspěvek vybíraný od 1. července 2004 splňuje kritéria uvedená ve 102. bodě odůvodnění, a učinit rozlišení podle právních nástrojů platných v různých obdobích. Na financovanou podporu byla uplatněna výjimka, ale tato výjimka se nevztahuje na systém financování podpory, tudíž je třeba ověřit zákonnost systému financování za celé dotčené období.
5.3.1 Od 1. července 2004 do 31. prosince 2005
(104)
V tomto období byly podpory předběžně financovány agenturou AFSCA a prostřednictvím náhrad na základě královského nařízení ze dne 15. října 2004 (náhrady nicméně nejsou předmětem tohoto oddílu, jelikož se nejedná o podpory - viz 97. bod odůvodnění). Je třeba ověřit, zda je systém financování nedílnou součástí opatření podpory. Z platných právních předpisů nevyplývá, že existuje vztah závazného určení mezi způsobem financování AFSCA a financováním testů BSE nebo že je příjem z poplatku nezbytně určen na financování podpory. Zákon ze dne 4. února 2000 o zřízení AFSCA totiž stanoví různé zdroje financování agentury (viz 82. bod odůvodnění). Kromě toho nelze učinit závěr, že příjem z poplatku přímo ovlivňuje rozsah podpory, vzhledem k tomu, že testy jsou financovány současně pomocí náhrad a agenturou AFSCA, pokud jde o přebytek. Výše podpory placené agenturou AFSCA se tudíž liší v závislosti na ceně testů, a nikoli v závislosti na příspěvcích hrazených agentuře. Závěrem lze proto uvést, že neexistuje vztah závazného určení mezi příjmy z příspěvků a refundací plateb předběžného financovaní.
5.3.2 Od 1. ledna 2006
(105)
Od tohoto data je otázka příspěvků regulována královským nařízením o příspěvcích pro financování AFSCA. V rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 byl přezkoumán systém financování prostřednictvím příspěvků a byl v něm učiněn závěr, že metoda financování části nákladů spojených s testy BSE nepředstavuje diskriminaci dovážených či vyvážených výrobků a není v rozporu s ustanoveními Smlouvy (38). Jak je uvedeno ve 31. bodě odůvodnění, toto rozhodnutí se netýká dříve schválených opatření. Nicméně vzhledem k tomu, že Belgie uvedla, že část příspěvků sloužila od 1. ledna 2006 k refundaci plateb předběžného financování předchozích testů BSE, má Komise právo přezkoumat systém financování, neboť z příspěvků je financována refundace plateb předběžného financování testů BSE.
(106)
Belgie uvedla, že systém financování zůstal nezměněn, s výjimkou indexace náhrady. Jediným prvkem, který byl pozměněn, je využití příjmů z příspěvků k refundaci předběžně financovaných nákladů na BSE v roce 2006.
(107)
Pokud jde o otázku, zda je toto financování nedílnou součástí opatření podpory, odpověď na ni je záporná. Určení příspěvků po roce 2006 na refundaci plateb předběžného financování testů neovlivnilo výši poskytnuté podpory. Belgické orgány kromě toho uvedly, že systém zpětného získání je systémem solidárního navracení prostředků, kdy každý hospodářský subjekt platí příspěvek agentuře AFSCA a část tohoto příspěvku je určena na navrácení nákladů vynaložených v minulosti v souvislosti s předběžným financováním testů BSE. Do tohoto systému přispívají rovněž všechny aktivní hospodářské subjekty, které chovaly skot během dotčeného období, nejsou však jedinými přispěvateli. Komise v důsledku toho došla k závěru, že financování podpory není nedílnou součástí dotčeného opatření podpory.
5.4 Posouzení slučitelnosti opatření podpor
(108)
Jestliže podpora představuje státní podporu a vztahuje se na ni čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie, je třeba přezkoumat, zda může být považována za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 2 a 3 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(109)
Ve světle dotčeného opatření by mohl být použitelný pouze čl. 107 odst. 3 písm. c) Smlouvy o fungování Evropské unie, který stanoví, že za slučitelné s vnitřním trhem mohou být považovány podpory, které mají usnadnit rozvoj určitých hospodářských činností nebo hospodářských oblastí, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem.
(110)
Podle bodu 23.3 pokynů Společenství ke státní podpoře v odvětvích zemědělství a lesnictví (39) na období 2000-2006 (dále jen pokyny v odvětví zemědělství na období 2000-2006) a sdělení Komise o stanovení použitelných pravidel pro posuzování protiprávní státní podpory (40), musí být každá protiprávní podpora ve smyslu čl. 1 písm. f) nařízení Rady (ES) č. 659/1999 ze dne 22. března 1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (41) posouzena v souladu s pravidly a pokyny platnými v okamžiku, kdy je podpora poskytnuta. V roce 2002 přijala Komise pokyny TSE. Tyto pokyny byly použitelné v období od 1. ledna 2003 a 31. prosince 2006 (42). V bodě 44 pokynů TSE se stanoví, že mimo případy týkající se zejména testů BSE budou protiprávní podpory ve smyslu čl. 1 písm. f) nařízení (ES) č. 659/1999 přezkoumány v souladu s pravidly a pokyny používanými v okamžiku, kdy byla podpora poskytnuta. Vzhledem k tomu, že podpory byly poskytnuty v období mezi 1. lednem 2001 a 31. prosincem 2005, vytvářejí pokyny TSE relevantní rámec pro zkoumání těchto podpor.
(111)
V souladu s bodem 194 písm. c) pokynů v odvětví zemědělství na období 2007-2013 Komise počínaje 1. lednem 2007 již nebude uplatňovat pokyny TSE, s výjimkou protiprávních podpor stanovených v bodě 43 a dalších bodech pokynů TSE.
(112)
V závislosti na použitelnosti různých právních předpisů lze rozlišit dvě období.
5.4.1 Období mezi 1. lednem 2001 a 31. prosincem 2002: použitelnost bodu 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006, na něž je učiněn odkaz v bodě 45 pokynů TSE
(113)
Bod 45 pokynů TSE stanoví, že pokud jde o protiprávní státní podpory, které mají za cíl pokrýt náklady spojené s testy BSE a které byly poskytnuty před datem zavedení pokynů TSE (tj. 1. ledna 2003), Komise posoudí slučitelnost takových podpor v souladu s bodem 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006 a v souladu se svou praxí uplatňovanou od roku 2001, která spočívá v přijetí takových podpor až v rozsahu 100 %.
(114)
Podle bodu 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006 lze opatření podpory považovat za slučitelná za následujících podmínek:
-
opatření musí být součástí vhodného programu zavedeného na úrovní Společenství či na vnitrostátní či regionální úrovni za účelem prevence, sledování či eradikace dotčené nemoci (bod 11.4.2),
-
cílem musí být prevence nebo odškodnění, případně kombinace obou těchto opatření (bod 11.4.3),
-
podpora musí být slučitelná se zvláštními ustanoveními veterinárních i rostlinolékařských předpisů na úrovni Společenství (bod 11.4.4),
-
rozsah podpory nesmí překročit 100 % způsobilých nákladů (bod 11.4.5).
Pokud jsou podpory poskytovány v rámci režimů podpor Společenství a/nebo v rámci vnitrostátních a/nebo regionálních režimů podpor, bude Komise vyžadovat, aby byl doložen důkaz, že neexistuje riziko nadměrných náhrad z důvodu eventuální akumulace opatření stanovených několika režimy. Pokud byla podpora Společenství schválena, musí být uvedeno datum a odkazy na dotčené rozhodnutí Komise.
(115)
Pokud jde o tři první podmínky, již v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení byl učiněn závěr, že byly splněny (viz 80. bod odůvodnění uvedeného rozhodnutí). Belgické orgány ostatně tento přístup potvrdily ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení. BSE je totiž přenosnou nemocí a představuje hrozbu pro lidské zdraví. Jedná se o chorobu zvířat, jejíž primární ohnisko musí být přímo oznámeno Komisi a dalším členským státům (43). Cílem opatření podpory je boj proti BSE prostřednictvím kontroly poražených a uhynulých zvířat. Náhrada nákladů vzniklých zemědělcům by měla zajistit, aby všechna opatření byla skutečně provedena. Všechna opatření jsou přijata v souladu s právem Společenství nebo jsou tímto právem doporučena (44).
(116)
Co se týče čtvrté podmínky, z informací poskytnutých Belgií vyplývá, že během tohoto období byly financovány testy BSE, na něž se náklady pohybují ve výši 111,81 EUR až 63,45 EUR (viz 56. bod odůvodnění). Tyto náklady zahrnují laboratorní analýzu, náklady na odběr vzorků veterinářem a náklady na testovací soupravu. Komise má za to, že tyto náklady jsou v souladu s náklady uvedenými v bodě 11.4.5 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006, které jako skutečné náklady zmiňují mimo jiné hygienické kontroly, testy a další opatření ke včasné diagnóze.
(117)
Lze tedy shrnout, že podpory poskytnuté v období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2002 jsou slučitelné.
5.4.2 Období mezi 1. lednem 2003 a 31. prosincem 2005: použitelnost bodu 21 a dalších bodů pokynů TSE
(118)
Komise se v souladu s bodem 23 pokynů TSE rozhodla nadále schvalovat podpory pokrývající až 100 % nákladů spojených s testy BSE na základě zásad uvedených v bodě 11.4 pokynů v odvětví zemědělství na období 2000-2006 (viz 114. bod odůvodnění).
(119)
Kromě toho musí být rovněž splněny následující podmínky podle pokynů TSE:
-
od 1. ledna 2003, pokud jde o povinné testování skotu poraženého k lidské spotřebě na BSE, nesmí podpora, včetně plateb Společenství, překročit celkem 40 EUR na test (viz bod 24 pokynů TSE),
-
státní podpora na náklady související s testy BSE se vyplácí hospodářskému subjektu, u něhož se odebírají vzorky k testování. Pokud je podpora poskytována laboratořím, musí být prokázáno, že se celá částka podpory předá hospodářskému subjektu (bod 25 pokynů TSE).
(120)
Jak je uvedeno ve 115. a v 116. bodě odůvodnění, jsou splněny všechny podmínky uvedené v pokynech v odvětví zemědělství na období 2000-2006.
(121)
Pokud jde o podmínku týkající se maximální částky 40 EUR za test, Komise uvádí, že tato částka byla v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 překročena. Podle informací poskytnutých Belgií činí souhrn částek přesahujících maximální částku v tomto období 6 619 810,74 EUR. Od 1. července 2004 se celkové náklady na test pohybují pod částkou 40 EUR (viz 64. bod odůvodnění). Belgické orgány uvedly, že tyto částky zahrnují vnitrostátní platby i platby Společenství (viz 58. bod odůvodnění).
(122)
Pokud jde o podmínku, která stanoví, že podpora musí být vyplacena hospodářskému subjektu, u něhož se odebírají vzorky k testování, a že pokud je podpora poskytována laboratořím, musí být prokázáno, že se celá částka státní podpory předá hospodářskému subjektu (bod 25 pokynů TSE), Komise došla k závěru, že tato podmínka je splněna.
(123)
Jak je uvedeno v rozhodnutí o zahájení formálního vyšetřovacího řízení, belgické orgány uvedly, že náklady na testy BSE jsou hrazeny přímo laboratořím. Hospodářské subjekty neplatí žádné náklady laboratoří na testy BSE prováděné u skotu. Toto posouzení je v souladu se závěry, které byly učiněny ohledně podobného systému v rozhodnutí N 9/05 a N 10/05 v 95. bodě odůvodnění. Jak je uvedeno výše, jediné náklady, které jsou přeneseny na producenty, jsou náklady na náhradu (viz 93. bod odůvodnění a následující), ale tato část financování testu BSE nepředstavuje podporu. V důsledku toho se celá částka podpory předá hospodářskému subjektu.
5.4.3 Od 1. ledna 2006
(124)
Pokud jde o období po 1. lednu 2006, Komise se odvolává na rozhodnutí N 9/05 a N 10/05, vzhledem k tomu, že předmětem tohoto rozhodnutí není otázka podpor schválených v uvedeném rozhodnutí.
5.4.4 Závěr
(125)
Lze tedy shrnout, že podpory poskytnuté za účelem financování testů BSE, které přesahují 40 EUR za test v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 a jejichž celková výše činí 6 619 810,74 EUR, jsou neslučitelné s vnitřním trhem.
5.5 Refundace předběžně financovaného rozpočtu
(126)
Jak je uvedeno výše, testy byly v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 financovány ze státních zdrojů ve výši přesahující maximální částku 40 EUR za test.
(127)
Belgie se rozhodla přikročit k refundaci těchto nadbytečných prostředků prostřednictvím příspěvků vybraných v rámci financování AFSCA od 1. ledna 2006, přičemž tato refundace byla původně rozložena do období 15 let, avšak později bylo od tohoto plánu upuštěno. Důvodem tohoto globálního přístupu je podle belgických orgánů skutečnost, že je obtížné uskutečnit individuální zpětné získání prostředků v praxi, jelikož někteří podnikatelé zemřeli nebo ukončili svou činnost.
(128)
V pozdějším dopise ze dne 6. dubna 2011 belgické orgány uvedly, že agentura AFSCA přikročila k refundaci za pomoci prostředků AFSCA v letech 2005-2006.
(129)
Navržený systém zpětného získání prostředků však není v souladu s požadavky na refundaci v případě protiprávní a neslučitelné podpory. Podle judikatury má totiž refundace za cíl obnovení situace, která existovala na trhu před poskytnutím dotčené podpory. Obnovení dřívějšího je stavu dosaženo, jakmile příjemce vrátí protiprávní a podporu neslučitelnou s vnitřním trhem, čímž ztrácí výhodu, kterou měl na trhu ve vztahu ke svým soutěžitelům, a obnoví se stav, který předcházel poskytnutí podpory (45). Podpora, která má být navrácena, zahrnuje úroky v přiměřené výši stanovené Komisí, od data, kdy byla protiprávní podpora k dispozici příjemci, do data jejího účinného navrácení (46). Na základě nařízení Komise (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (47), musí být výše úroků vypočtena jako složený úrok. To ale není tento případ. Kromě toho článek 14 nařízení (ES) č. 659/1999 stanoví, že členský stát musí přijmout veškerá opatření s cílem zajistit okamžitý a účinný výkon rozhodnutí Komise. Navrácení, tak, jako bylo navrženo a částečně provedeno Belgií, není v souladu s požadavky uvedenými výše a nelze jej považovat za navrácení stanovené článkem 14 nařízení (ES) č. 659/1999.
6. ZÁVĚRY
(130)
Komise došla k závěru, že financování testů BSE prostřednictvím náhrad nepředstavuje podporu.
(131)
Komise dále došla k závěru, že financování testů BSE prostřednictvím státních zdrojů představuje státní podporu ve prospěch zemědělců, jatek a dalších subjektů, které zpracovávají, prodávají, uvádějí na trh či nakládají s produkty ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE stanovená platnými právními předpisy. Tato podpora je slučitelná, pokud jde o období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2002 a období od 1. července 2004 do 31. prosince 2005. Je neslučitelná pro období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004. Neslučitelnou podporu představuje částka přesahující 40 EUR za test a její výše je Belgií odhadnuta na 6 619 810,74 EUR.
(132)
Komise konstatuje, že Belgie v období od 1. ledna 2001 do 30. června 2004 protiprávně provedla podporu určenou k financování testů BSE v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie. Od 1. ledna 2003 se na podporu vztahovalo nařízení o výjimce, avšak vzhledem k tomu, že podmínky tohoto nařízení nebyly dodrženy, podpory jsou protiprávní.
(133)
Protiprávní a neslučitelné podpory přesahující maximální částku 40 EUR za test musí být navráceny, s výjimkou podpor poskytnutých na zvláštní projekty, které v době, kdy byly tyto podpory poskytnuty, splňovaly všechny podmínky stanovené v použitelném nařízení de minimis,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Opatření financovaná prostřednictvím náhrad nepředstavují podporu.
2. Financování testů BSE prostřednictvím státních zdrojů představuje podporu slučitelnou s vnitřním trhem poskytovanou ve prospěch zemědělců, jatek a dalších subjektů, které zpracovávají, prodávají, uvádějí na trh či nakládají s produkty ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE, v období od 1. ledna 2001 do 31. prosince 2002 a v období od 1. července 2004 do 31. prosince 2005.
3. Financování testů BSE prostřednictvím státních zdrojů v období od 1. ledna 2003 do 30. června 2004 představuje podporu slučitelnou s vnitřním trhem poskytovanou ve prospěch zemědělců, jatek a dalších subjektů, které zpracovávají, prodávají, uvádějí na trh či nakládají s produkty ze skotu, na něž se vztahuje povinnost testování BSE, pokud jde o částky nižší než 40 EUR za test. Částky vyšší než 40 EUR za test jsou neslučitelné s vnitřním trhem a musí být navráceny, s výjimkou podpor poskytnutých na zvláštní projekty, které v době, kdy byly tyto podpory poskytnuty, splňovaly všechny podmínky stanovené v použitelném nařízení de minimis.
4. Belgie v období od 1. ledna 2001 do 30. června 2004 protiprávně provedla podporu určenou k financování testů BSE v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 2
1. Belgie učiní nezbytné kroky, aby zpětně získala od příjemců protiprávní a neslučitelné podpory uvedené v čl. 1 odst. 3 a 4.
2. Podpory, které mají být navráceny, zahrnují úroky za období ode dne, kdy byly dány příjemci k dispozici, do dne jejich navrácení.
3. Výše úroků bude vypočtena jako složený úrok v souladu s ustanoveními kapitoly V nařízení (ES) č. 794/2004.
4. Navrácení podpor proběhne neprodleně a v souladu s postupy vnitrostátního práva za předpokladu, že umožňují okamžitý a účinný výkon tohoto rozhodnutí.
Článek 3
Vrácení podpory uvedené v čl. 1 odst. 3 a 4 bude okamžité a účinné.
Belgie zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno během čtyř měsíců ode dne jeho zveřejnění.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí předá Belgie Komisi tyto informace:
a)
seznam příjemců, kteří obdrželi podporu uvedenou v čl. 1 odst. 3 a 4, a celkovou částku podpory, kterou každý z nich obdržel;
b)
celkovou částku (jistinu a úrok), kterou mají příjemci navrátit;
c)
podrobný popis opatření, která již byla přijata nebo která jsou plánována pro splnění tohoto rozhodnutí;
d)
doklady prokazující, že příjemcům bylo nařízeno podporu navrátit.
2. Belgie informuje Komisi o dosaženém pokroku na základě vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí, a to dokud nebude podpora uvedená v čl. 1 odst. 3 a 4 zcela navrácena.
3. Po uplynutí období dvou měsíců uvedeného v odstavci 1 předloží Belgie na požádání Komise zprávu týkající se již přijatých a plánovaných opatření pro dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Tato zpráva rovněž poskytne podrobné informace o částkách podpory a úrocích z vymáhané podpory, které již příjemci navrátili.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Belgickému království.
V Bruselu dne 27. července 2011.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 27 lipca 2011 r.
w sprawie pomocy państwa na finansowanie badań przesiewowych dotyczących pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) u bydła wdrożonej przez Belgię (pomoc państwa C 44/08 (ex NN 45/04))
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 5457)
(Jedynie teksty w języku francuskim i niderlandzkim są autentyczne)
(2011/678/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanym artykułem (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
W związku ze skargami otrzymanymi w styczniu i w lutym 2004 r. Komisja Europejska przeprowadziła wstępne postępowanie wyjaśniające w sprawie pomocy udzielonej przez Belgię z przeznaczeniem na pokrycie kosztów testów na obecność pasażowalnych encefalopatii gąbczastych u bydła (zwanych dalej „testami na obecność BSE”).
(2)
W następstwie wspomnianych wyżej skarg dnia 27 stycznia 2004 r. Komisja skierowała pismo do władz belgijskich, zwracając się z wnioskiem o udzielenie informacji na temat przedmiotowego środka. Jednocześnie pismem z dnia 23 stycznia 2004 r., zarejestrowanym dnia 28 stycznia 2004 r., środek pomocy na finansowanie badań przesiewowych dotyczących pasażowalnych encefalopatii gąbczastych (TSE) u zwierząt został zgłoszony przez władze belgijskie zgodnie z art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (zwanego dalej „TFUE”) i zarejestrowany pod numerem N 54/04.
(3)
Władze belgijskie przekazały Komisji pisemne informacje w pismach z dnia 6 lutego 2004 r. i z dnia 14 maja 2004 r., zarejestrowanych odpowiednio dnia 11 lutego 2004 r. i dnia 19 maja 2004 r.
(4)
Pismem z dnia 19 lipca 2004 r. Komisja poinformowała Belgię, że środek został przeniesiony do rejestru niezgłoszonych środków pomocy pod numerem NN 45/04, ponieważ okazało się, iż środki finansowe zostały już częściowo wypłacone.
(5)
Dnia 1 września 2004 r. odbyło się nieformalne spotkanie władz belgijskich ze służbami Komisji.
(6)
Władze belgijskie przedstawiły dodatkowe informacje w pismach z dnia 16 września 2004 r. i z dnia 22 lutego 2007 r., zarejestrowanych odpowiednio dnia 20 września 2004 r. i dnia 22 lutego 2007 r.
(7)
Pismem z dnia 26 listopada 2008 r. Komisja powiadomiła Belgię o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE wobec tego środka. Decyzję opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (3). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag w sprawie przedmiotowego środka.
(8)
Pismem z dnia 19 grudnia 2008 r., zarejestrowanym dnia 26 grudnia 2008 r., Belgia wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi. Pismem z dnia 13 stycznia 2009 r. wyrażono zgodę na przedłużenie tego terminu. Belgia przekazała uwagi w piśmie z dnia 25 lutego 2009 r. zarejestrowanym dnia 6 marca 2009 r.
(9)
Komisja nie otrzymała uwag od zainteresowanych stron.
(10)
Pismem z dnia 17 lipca 2009 r. Komisja zwróciła się do Belgii z dodatkowymi pytaniami związanymi z uwagami przekazanymi przez Belgię. Pismem z dnia 4 września 2009 r., zarejestrowanym dnia 8 września 2009 r., Belgia wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu na udzielenie odpowiedzi. Komisja otrzymała odpowiedź Belgii w piśmie z dnia 16 października 2009 r. zarejestrowanym dnia 20 października 2009 r.
(11)
W dniach 2 października 2009 r. i 30 października 2009 r. odbyły się dwa spotkania władz belgijskich ze służbami Komisji.
(12)
Po spotkaniach pismem z dnia 14 grudnia 2009 r., zarejestrowanym dnia 16 grudnia 2009 r., Belgia przekazała dodatkowe informacje. W następstwie prowadzonego w tym samym czasie dochodzenia belgijskich organów ds. konkurencji dotyczącego ewentualnych porozumień w sprawie cen pomiędzy laboratoriami Belgia wystąpiła z wnioskami o przedłużenie terminu dnia 21 stycznia 2010 r., dnia 29 września 2010 r. i dnia 17 stycznia 2011 r. Komisja wyraziła zgodę na te przedłużenia terminów.
(13)
Dnia 22 lutego 2011 r. Komisja wysłała ostatni wniosek o udzielenie informacji, na który władze belgijskie odpowiedziały pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r. Komisja wyraziła zgodę na dodatkowe przedłużenie terminu, aby umożliwić Belgii udzielanie odpowiedzi na pytania w oczekiwaniu na wyniki dochodzenia belgijskich organów ds. konkurencji.
(14)
Władze belgijskie odpowiedziały pismem z dnia 19 maja 2011 r. zarejestrowanym dnia 25 maja 2011 r.
2. OPIS
2.1. Zarys historyczny (4)
(15)
W styczniu 2004 r. Komisja otrzymała skargę dotyczącą projektu dekretu królewskiego, który miał na celu wprowadzenie opłaty parafiskalnej służącej finansowaniu testów na obecność BSE.
(16)
W następstwie tej skargi służby Komisji zwróciły się do władz belgijskich o wyjaśnienia. W odpowiedzi na wspomniane wezwanie do udzielenia informacji władze belgijskie wskazały, że od dnia 1 stycznia 2001 r. testy na obecność BSE były obowiązkowe w odniesieniu do bydła w wieku ponad 30 miesięcy i bydła w wieku ponad 24 miesięcy poddanego ubojowi z konieczności (5). Zgłosiły również projekt dekretu królewskiego w sprawie finansowania badań przesiewowych dotyczących TSE u zwierząt (zwanego dalej „dekretem królewskim w sprawie TSE”). Wspomniany projekt dekretu królewskiego zarejestrowano pod numerem N 54/04. Władze belgijskie wskazały, że nowy projekt dekretu królewskiego stanowi zmianę projektu dekretu królewskiego zgłoszonego w 2001 r. przez Belgię i zatwierdzonego przez Komisję decyzją N 21/02 z dnia 13 lutego 2002 r. (6), a także innego projektu omówionego nieformalnie z Komisją w 2003 r. Żadnego ze wspomnianych dwóch projektów jednak nie wdrożono, a dekret zgłoszony w 2004 r. stanowił ich przekształcenie.
(17)
Z informacji przedstawionych przez Belgię wynika, że od dnia 1 stycznia 2001 r. (7) Skarb Państwa pokrywa koszty testów na obecność BSE (mianowicie koszty pobierania próbek i analizy). Od dnia 1 stycznia 2002 r. koszty tych testów pokryte były płatnościami zaliczkowymi ze strony belgijskiego urzędu ds. interwencji i refundacji (zwanego dalej „BIRB” - Bureau d’Intervention et de Restitution belge), do czasu podjęcia decyzji politycznej w sprawie wyboru systemu finansowania.
(18)
W odpowiedzi na niektóre uwagi służb Komisji na temat zgłoszonego projektu dekretu królewskiego (N 54/04) władze belgijskie przedstawiły w maju 2004 r. nowy projekt dekretu królewskiego, który miał stanowić odpowiedź na uwagi sformułowane przez Komisję i który przewidywał system rekompensat w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła skierowaną do uboju od dnia 1 stycznia 2003 r., która musi być poddana szybkiemu testowi na obecność BSE. Władze belgijskie wspomniały, że testy przeprowadzone i zaliczkowane w roku 2002 sfinansowano w całości środkami pochodzącymi z pośredniej pomocy państwa, mianowicie z opłat parafiskalnych. Władze belgijskie wskazały ponadto, że od dnia 1 stycznia 2003 r. minimalną kwotę 40 EUR na test finansowano z opłat parafiskalnych. Władze belgijskie przekazały szczegółowe tabele przedstawiające koszt testów na obecność BSE od 2003 r. i prognozy dotyczące finansowania wspomnianych testów poprzez opłaty parafiskalne i rekompensaty. Władze belgijskie wskazały, że wdrożenie systemu finansowania przewidziano na dzień 1 lipca 2004 r. w przypadku rekompensat i na dzień 1 stycznia 2005 r. w przypadku opłat parafiskalnych.
(19)
W związku z faktem, że zgłoszony projekt dekretu królewskiego wskazywał, że pomoc została już przyznana, a opłaty pobierano od dnia 1 stycznia 2002 r., dnia 19 lipca 2004 r. środek zarejestrowano jako niezgłoszony pod numerem NN 45/04. Belgia wycofała natomiast zgłoszenie zarejestrowane pod numerem N 54/04.
(20)
Z informacji przedstawionych przez Belgię w 2004 r. wynika, że testy zamierzano sfinansować w drodze płatności zaliczkowych, które miały być zwrócone w późniejszym terminie, z zamiarem przeznaczenia części składek na zwrot kosztów testów pokrytych płatnościami zaliczkowymi.
(21)
W piśmie z dnia 16 września 2004 r. władze belgijskie poinformowały o nowym projekcie dekretu królewskiego, w którym utrzymano na przyszłość rekompensatę w wysokości 10,70 EUR na sztukę bydła poddaną testowi. Całość kwoty wskazanej w nowym projekcie dekretu królewskiego miała służyć finansowaniu testów na obecność BSE u bydła poddawanego ubojowi od wejścia w życie tego projektu. Zwrot kwot przekraczających 40 EUR dozwolonych w wytycznych Wspólnoty dotyczących testów na obecność TSE, padłych zwierząt gospodarskich i odpadów rzeźniczych (8) z dnia 24 grudnia 2002 r. (zwanych dalej „wytycznymi TSE”), które pokryto płatnościami zaliczkowymi po dniu 1 stycznia 2003 r., będzie przedmiotem innego projektu, który zostanie przedstawiony Komisji i który będzie dotyczył zwrotu wspomnianych płatności zaliczkowych. Wspomniany dekret królewski został przyjęty dnia 15 października 2004 r. (9) i wszedł w życie dnia 1 grudnia 2004 r.
(22)
Według informacji przekazanych przez władze belgijskie całkowite koszty pokryte płatnościami zaliczkowymi, przekraczające kwotę maksymalną wynoszącą 40 EUR w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. (10) do dnia 30 czerwca 2004 r. wynoszą 15 237 646 EUR. Według władz belgijskich od dnia 30 czerwca 2004 r. przestrzegano maksymalnej kwoty 40 EUR (11).
(23)
W tym samym piśmie z dnia 16 września 2004 r. władze belgijskie przekazały dwa arkusze informacyjne zgodnie z art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1/2004 z dnia 23 grudnia 2003 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produkcją, przetwórstwem i obrotem produktami rolnymi (12).
(24)
Wspomniane dwa środki były przedmiotem dwóch wyłączeń, pod numerami XA 53/04 i XA 54/04. Jak wskazano w pkt 19 i następnych decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, środek wyłączony pod numerem XA 53/04, wdrożony dnia 1 stycznia 2003 r., obejmuje pokrywanie kosztów testów na obecność BSE płatnościami zaliczkowymi (13) przy maksymalnej intensywności pomocy w wysokości 40 EUR na test. Podstawę prawną tego środka stanowi ustawa z dnia 27 grudnia 2002 r. dotycząca ogólnego budżetu wydatków na 2003 r. Środek wyłączony pod numerem XA 54/04, wdrożony dnia 15 października 2004 r., przewiduje maksymalną intensywność pomocy w wysokości 33,38 EUR na test. Wspomniany środek pomocy przewidziano na czas nieokreślony. Jego podstawą prawną jest ustawa z dnia 27 grudnia 2003 r. dotycząca ogólnego budżetu wydatków na 2004 r.
(25)
W tym samym piśmie z dnia 16 września 2004 r., w odpowiedzi na pytania postawione przez służby Komisji, władze belgijskie wskazały, że laboratoria wybrane w celu wykonania testów musiały spełnić bardzo szczegółowe warunki, aby wykonywać przedmiotowe analizy.
(26)
Wkrótce po pismach z dnia 14 maja 2004 r. i z dnia 16 września 2004 r. władze belgijskie zgłosiły dwa projekty dekretów królewskich dotyczących finansowania działań Federalnej Agencji ds. Bezpieczeństwa Łańcucha Żywnościowego (zwanej dalej „AFSCA”). Środki te miały na celu wprowadzenie składki i rekompensaty w celu pokrycia kosztów działań AFSCA. Były one przedmiotem decyzji C(2005)4203 z dnia 9 listopada 2005 r. dotyczącej pomocy państwa N 9/05 i N 10/05 (zwanej dalej „decyzją N 9/05 i N 10/05”) wspomnianej w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. Środki te przyjęto dekretem królewskim z dnia 10 listopada 2005 r. ustalającego składki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 9 grudnia 2004 r. dotyczącej finansowania AFSCA (14), a także dekretem królewskim z dnia 10 listopada 2005 r. dotyczącym rekompensat, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 9 grudnia 2004 r. dotyczącej finansowania AFSCA (15). Wspomniane dwa dekrety królewskie weszły w życie dnia 1 stycznia 2006 r. W dekrecie królewskim dotyczącym składek przewidziano uchylenie dekretu królewskiego z dnia 15 października 2004 r. wspomnianego w motywie 21.
(27)
Konkretniej rzecz ujmując, w dekrecie królewskim dotyczącym rekompensat przewidziano spoczywający na rzeźni obowiązek zapłaty rekompensaty w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła lub zwierzę nieparzystokopytne poddane testowi. W dekrecie królewskim dotyczącym składek przewidziano z kolei finansowanie części testów na obecność BSE i pokrywanie ich przez poszczególne sektory. Całkowity koszt testu na obecność BSE wynosi 44,08 EUR, z czego 12 EUR przeznacza się na pobieranie próbek (10,70 EUR finansuje rzeźnia na mocy dekretu królewskiego dotyczącego rekompensat, a 1,30 EUR pokrywa się ze składki), a 32,08 EUR pokrywa się ze składki; AFSCA wypłaca go bezpośrednio laboratoriom. W decyzji N 9/05 i N 10/05 Komisja stwierdziła, że finansowanie AFSCA z rekompensat nie stanowi pomocy państwa, że finansowanie ogólnych kontroli wyrywkowych ze zryczałtowanych składek nie stanowi pomocy państwa, że finansowanie części kosztów testów na obecność BSE ze składek jest pomocą państwa zgodną z rynkiem wewnętrznym i że finansowanie kosztów innych testów/kontroli związanych z produkcją/wprowadzaniem do obrotu jest pomocą państwa zgodną z rynkiem wewnętrznym.
(28)
W grudniu 2006 r. Komisja skierowała do Belgii nowe pytania dotyczące sprawy NN 45/04. Pytania te dotyczyły w szczególności zwrotu kwot wypłaconych z tytułu płatności zaliczkowych od dnia 1 stycznia 2003 r.
(29)
Władze belgijskie wskazały w swojej odpowiedzi z dnia 22 lutego 2007 r., że zamierzają dokonać całkowitego zwrotu wszystkich wydatków związanych z testami na obecność BSE w ciągu 15 lat. W praktyce system solidarnego zwrotu opracowano za pośrednictwem nowego systemu finansowania AFSCA. Od dnia 1 stycznia 2006 r. każdy podmiot gospodarczy płaci do AFSCA składkę, a jej część przeznacza się na odzyskanie przeszłych kosztów związanych z płatnościami zaliczkowymi z tytułu testów na obecność BSE. Wszystkie prowadzące działalność podmioty gospodarcze, które posiadały bydło w rozpatrywanym okresie, również wnoszą składki w ramach tego systemu.
2.2. Treść skarg złożonych przeciw projektowi dekretu królewskiego w sprawie TSE
(30)
Zgodnie ze skargami dotyczącymi projektu dekretu królewskiego w sprawie TSE składka ma zastosowanie w przypadku wszystkich rodzajów zwierząt poddanych ubojowi w belgijskich rzeźniach i jest nakładana również na produkty przywożone. Jeden skarżący stwierdził, że znaczny odsetek zwierząt poddanych ubojowi w belgijskich rzeźniach pochodzi z innych państw członkowskich. Według skarżących składka dyskryminuje zwierzęta przywożone, ponieważ dochody z niej uzyskiwane stosuje się do odzyskiwania kosztów testów na obecność BSE przeprowadzanych na bydle belgijskim.
2.3. Wątpliwości podniesione przez Komisję w ramach wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego
(31)
Na wstępie należy uściślić, że wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego dotyczy pomocy na finansowanie badań dotyczących TSE u zwierząt w Belgii od dnia 1 stycznia 2001 r., a także mechanizmów finansowania wspomnianej pomocy, z wyjątkiem pomocy zatwierdzonej decyzją Komisji z powodu jej zgodności z rynkiem wewnętrznym. Oznacza to konkretnie, że pomoc zatwierdzona decyzją N 9/05 i N 10/05 (która dotyczy składek i rekompensat przeznaczonych na finansowanie AFSCA) nie zostanie oceniona pod względem zgodności z przepisami dotyczącymi pomocy państwa mającymi zastosowanie w momencie przyznania pomocy. W związku z tym niniejsza decyzja dotyczy jedynie pomocy na finansowanie testów na obecność BSE w latach 2001-2006, a także jej systemu finansowania, ponieważ pomoc na testy na obecność BSE we wspomnianym okresie finansowano poprzez płatności zaliczkowe, a zwrot płatności zaliczkowych rozłożono na kilka lat.
(32)
Dla jasności należy przypomnieć różnicę terminologiczną pomiędzy rekompensatą a składką. Z jednej strony występują opłaty lub rekompensaty, które pokrywają koszty świadczonej usługi. W niniejszym przypadku wynoszą one 10,70 EUR i pobiera się je od dnia 1 grudnia 2004 r. na podstawie dekretu królewskiego w sprawie TSE, a następnie na podstawie dekretu królewskiego w sprawie rekompensat przeznaczonych na finansowanie AFSCA. Z drugiej strony istnieją opłaty lub składki pobierane na podstawie dekretu królewskiego z dnia 10 listopada 2005 r. przez AFSCA, należne od gospodarstw mieszczących się na terytorium belgijskim i podzielonych na 7 sektorów (zob. motyw 29 decyzji N 9/05 i N 10/05).
(33)
W decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja stwierdziła, że środki pomocy na finansowanie testów na obecność BSE są i były finansowane w Belgii z dotacji w ramach systemu opłat parafiskalnych składającego się jednocześnie z rekompensat i ze składek. Część dochodów z rekompensat i składek miała zostać przeznaczona na zwrot płatności zaliczkowych z tytułu testów.
(34)
Komisja podniosła kilka problemów i wskazała, że brakuje jej informacji umożliwiających dokonanie końcowej oceny przedmiotowych środków: po pierwsze, powstały pytania dotyczące istnienia korzyści dla beneficjentów usług. Brakowało jasności w kwestii, czy rekompensaty za testy na obecność BSE pokrywają część kosztu testów, której nie pokrywała pomoc państwa zgodna z rynkiem wewnętrznym. Nie był znany dokładny koszt omawianych testów, ani dodatkowe źródło finansowania w przypadku, gdyby rekompensaty nie wystarczyły na pokrycie całkowitych kosztów testów na obecność BSE. Nie ustalono również, czy warunki, na jakich AFSCA świadczyła usługi odpowiadają cenom rynkowym, w szczególności z uwagi na fakt, że władze belgijskie nie wskazały jasno, że wyboru laboratoriów dokonano w drodze otwartej i przejrzystej procedury.
(35)
Po drugie, brakowało jasności w kwestii mechanizmu opłat - w szczególności nie ustalono jasno beneficjentów i podmiotów wnoszących opłaty - i nie określono wyraźnie mechanizmu zwrotu płatności zaliczkowych z tytułu testów na obecność BSE. Powstały dodatkowe pytania dotyczące warunków, które miały spełniać opłaty parafiskalne, aby można było je uznać za zgodne z przepisami dotyczącymi pomocy państwa, w szczególności jeżeli chodzi o wykluczenie produktów przywożonych z opłat parafiskalnych, o kwestię, czy produkty wywożone korzystają ze środka pomocy finansowanego z opłat i czy opłaty wpływają na cenę produktów końcowych, zważywszy że decydują o niej zmiany podaży i popytu na wolnym rynku.
3. UWAGI PRZEDSTAWIONE PRZEZ BELGIĘ
(36)
Komisja otrzymała uwagi Belgii stanowiące odpowiedź na wątpliwości podniesione przez Komisję w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego dnia 27 lutego 2009 r. Można je podsumować w następujący sposób:
3.1. Uznanie finansowania testów na obecność BSE za pomoc państwa
(37)
Belgia od początku kwestionuje uznanie przez Komisję finansowania testów na obecność BSE za pomoc państwa z uwagi na obowiązkowy charakter wspomnianych testów. Belgia utrzymuje, że obowiązek wykonywania testów na obecność BSE nałożono rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania niektórych przenośnych gąbczastych encefalopatii (16) w celu ochrony zdrowia publicznego. Na poparcie swojej tezy przytacza dwa orzeczenia (17), w których Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że kosztów kontroli przeprowadzonych w celu ochrony zdrowia publicznego nie można uznać za rekompensatę z tytułu świadczenia usług i że dany organ sam ponosi przedmiotowe koszty. Belgia uznaje, że orzeczenia te dotyczą swobodnego przepływu towarów, a nie pomocy państwa, ale uważa, że rozumowanie można przenieść do dziedziny pomocy państwa.
(38)
Belgia wskazuje ponadto, że skoro rozporządzenie (WE) nr 999/2001 nie nakłada na przedsiębiorstwa obowiązku ponoszenia kosztów kontroli, państwo członkowskie może podjąć decyzję w sprawie „normalnego” systemu finansowania testów na obecność BSE. Według Belgii kryterium selektywności właściwe dla pomocy państwa należy zatem oceniać w stosunku do wspomnianego normalnego systemu (18). O pomocy państwa można mówić jedynie w zakresie, w jakim niektóre sektory lub przedsiębiorstwa korzystałyby ze specjalnego traktowania w stosunku do normalnego systemu wybranego przez Belgię. Belgia wskazuje, że Komisja wydaje się być zdania, że normą powinno być ponoszenie kosztów przez rolników, co nie ma jednak odzwierciedlenia w mających zastosowanie przepisach prawa. Jeżeli różne systemy finansowania testów na obecność BSE mogą doprowadzić do zakłóceń konkurencji, według Belgii kwestię tę należy rozstrzygnąć poprzez harmonizację ustawodawstw (19), nie stanowi ona jednak w żadnym wypadku problemu z dziedziny pomocy państwa. Belgia przytacza również wyrok w sprawie GEMO (20), ale uważa, że nie zmienia to jej stanowiska w niniejszym przypadku. W piśmie z dnia 16 października 2009 r. Belgia powtarza, że nie zgadza się z uznaniem środka za pomoc państwa, co uczyniła Komisja w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. W duchu współpracy Belgia przyjmuje jednak rozumowanie Komisji w celu wyjaśnienia punktów podniesionych w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego.
3.2. Kwalifikacja rekompensaty
(39)
Belgia uważa, że rekompensaty w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła poddaną testowi nie należy uznawać za pomoc państwa.
(40)
Według Belgii o pomocy państwa może być mowa jedynie w zakresie, w jakim korzyść przyznano jednemu lub wielu przedsiębiorstwom. W ramach rekompensaty o korzyści może być zatem mowa jedynie w zakresie, w jakim otrzymana korzyść przekracza zapłaconą kwotę. Jeżeli część testów na obecność BSE finansują organy publiczne, końcowa korzyść uzyskana przez rolnika odpowiada kosztowi testu po odjęciu zapłaconej rekompensaty.
(41)
Belgia idzie dalej tym tokiem rozumowania, argumentując, że w przypadku zwrotu prowadziłoby to do wymagania od rolnika wyższej całkowitej płatności. W przypadku konieczności zwrotu całego kosztu testu oznaczałoby to, że ostatecznie koszt ten dodaje się do kwoty już zapłaconej rekompensaty.
(42)
Belgia podkreśla, że w orzecznictwie Trybunału o pomocy państwa mówi się jedynie w zakresie, w jakim dochody z opłat wykorzystuje się na korzyść konkretnej grupy i nie przynoszą one równych korzyści wszystkim, którzy wnieśli opłatę (21). W niniejszym przypadku rekompensatę w wysokości 10,70 EUR na sztukę bydła poddaną testowi nałożono na podmioty gospodarcze, które zajmują się produkcją wołowiny. Kwota 10,70 EUR przeznaczana na test nie stanowi dla nich żadnej korzyści gospodarczej i nie można jej w związku z tym uznać za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 TFUE.
(43)
Według Belgii Komisja zastosowała podobne rozumowanie w decyzji N 9/05 i N 10/05. Belgia wskazuje, że we wspomnianej decyzji rekompensaty w wysokości 10,70 EUR nie uznano za pomoc państwa (zob. motyw 98 decyzji). Podobne rozumowanie zastosowano w decyzji N 21/02, w której części kosztów testów na obecność BSE finansowanych częściowo z opłat sektorowych nie uznano za pomoc państwa.
(44)
W piśmie z dnia 16 października 2009 r. władze belgijskie wskazały, że rekompensatę pokrywa rolnik i że dotyczy ona części kosztów gospodarczych testów na obecność BSE. W odpowiedzi na postawione przez Komisję pytanie, czy kwota rekompensaty odpowiada rzeczywistemu kosztowi gospodarczemu świadczeń laboratoryjnych Belgia odpowiedziała, że rekompensata dotyczy jedynie części kosztów testów na obecność BSE, jak wskazano w decyzji N 9/05 i N 10/05. Rozumowanie Komisji w motywach 61-66 tej samej decyzji, zgodnie z którym stwierdzono równoważność kosztów realizowanych świadczeń i kwoty rekompensat, dotyczyło innych świadczeń niż testy na obecność BSE. Belgia powtarza, że jeżeli chodzi o testy na obecność BSE, w decyzji N 9/05 i N 10/05 stwierdzono, że świadczenie w postaci testów na obecność BSE stanowi pomoc państwa, ale wysokość rekompensaty (czyli 10,70 EUR) nie stanowi pomocy i należy ją odjąć od kosztu testów.
3.3. Brak nadwyżki rekompensaty i zgodność cen testów z cenami rynkowymi
(45)
Belgia odnosi się do pkt 132 wytycznych Wspólnoty w sprawie pomocy państwa w sektorze rolnym i leśnym na lata 2007-2013 (22) (zwanych dalej „wytycznymi w sprawie rolnictwa na lata 2007-2013”), w którym wskazano, że 40 EUR na test stanowi „obecnie najlepszą dostępną cenę we Wspólnocie”. Od lipca 2005 r. ceny proponowane przez AFSCA sytuują się poniżej 40 EUR. Według władz belgijskich wskazuje to, że ceny stosowane w Belgii są zgodne z cenami rynkowymi. W decyzji N 9/05 i 10/05 Komisja uznała, że laboratoria wybierano w drodze otwartych, przejrzystych i niedyskryminacyjnych procedur i że nie można uznać, że usługodawcy (czyli laboratoria) otrzymują pomoc państwa. Od tamtej pory sytuacja nie zmieniła się. Ponadto belgijskie organy ds. konkurencji prowadzą obecnie dochodzenie dotyczące porozumień w sprawie cen pomiędzy laboratoriami w odniesieniu do testów na obecność BSE. Według władz belgijskich wskazuje to jasno, że nie chcą w żadnym wypadku płacić laboratoriom wyższej ceny. W piśmie z dnia 16 października 2009 r. władze belgijskie wskazały, że badanie ewentualnego porozumienia w sprawie cen pomiędzy laboratoriami będzie kontynuowane i że wspomniane dochodzenie powinno zasadniczo zakończyć się w pierwszym kwartale 2010 r.
3.4. Opłata przy wywozie i przywozie
(46)
Władze belgijskie wskazują, że nigdy nie stosowano składek i rekompensat z tytułu przywozu i wywozu. Składkę muszą płacić jedynie przedsiębiorstwa mające siedzibę w Belgii, a obowiązkowi zapłaty rekompensaty w wysokości 10,70 EUR podlega jedynie bydło w wieku ponad 30 miesięcy poddane ubojowi w Belgii.
(47)
Belgia podkreśla, że Komisja zbadała już wspomniane środki w ramach decyzji N 9/05 i N 10/05 i stwierdziła, że składki nie są dyskryminacyjne w stosunku do produktów przywożonych lub wywożonych, a także nie są sprzeczne z postanowieniami Traktatu.
3.5. Brak mechanizmu, za pomocą którego rzeźnie przenoszą rekompensaty na producentów lub na innych uczestników rynku
(48)
Władze belgijskie wskazują, że rzeźnie przenoszą koszt rekompensat na swoich klientów, tak jak każde normalne przedsiębiorstwo przenosi poniesione koszty na swoich klientów. W związku z tym przeniesienie to odbywa się dzięki zwykłym mechanizmom rynkowym. Ponadto ujmowanie kosztu rekompensaty jako oddzielnej pozycji na fakturach wystawianych producentom stanowi zwykłą praktykę. W tym względzie Belgia przytacza motywy 93 i 95 decyzji N 9/05 i N 10/05, w których kryteria przewidziane w pkt 25 wytycznych TSE uważa się za spełnione.
3.6. Uznanie beneficjentów za małe i średnie przedsiębiorstwa (zwane dalej „MŚP”)
(49)
Belgia wskazuje, że wszyscy rolnicy w Belgii są MŚP na podstawie następujących warunków: zatrudniają mniej niż 250 osób, ich roczne obroty nie przekraczają 40 mln EUR lub suma bilansowa w rocznym sprawozdaniu finansowym nie przekracza 27 mln EUR, a przedsiębiorstwo nie należy w co najmniej 25 % do innego przedsiębiorstwa lub do innych przedsiębiorstw, które nie są MŚP.
3.7. Uwagi na temat zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym w trakcie trzech okresów zidentyfikowanych w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego (lata 2001-2003; 2003-2007; okres po 2007 r.)
(50)
Okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 1 stycznia 2003 r. nie wzbudza szczególnych komentarzy ze strony Belgii, ponieważ Komisja sama stwierdza prawdopodobną zgodność z motywem 80 decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. Belgia wskazuje jednak, że pomoc nie przekroczyła 100 % poniesionych kosztów i, w razie konieczności, może przekazać więcej informacji na ten temat.
(51)
Belgia podkreśla jednak, że wspomniane informacje przekazano jedynie pomocniczo, zważywszy na jej pierwotny punkt widzenia, zgodnie z którym w niniejszym przypadku nie może być mowy o pomocy państwa, ponieważ do Belgii należy wybór sposobu finansowania testów na obecność BSE.
(52)
W okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 1 stycznia 2007 r. Belgia wskazuje, że nie wypłaciła żadnej pomocy przekraczającej 100 % kosztu testu. Belgia odnosi się do decyzji N 9/05 i N 10/05, w której zbadano już tę kwestię.
(53)
Jeżeli chodzi o okres rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2007 r., Belgia nigdy nie przyznała pomocy przekraczającej 40 EUR, ponieważ koszt testów wynosił poniżej 40 EUR.
(54)
W załączeniu do swoich uwag Belgia przekazuje szczegółową chronologię środków podjętych w ramach finansowania testów na obecność BSE. Ponieważ informacje te przedstawiono w dużej mierze w części opisowej niniejszej decyzji, w tej sekcji nie przedstawiono pełnej chronologii. Niektóre elementy przedstawiono jednak także poniżej.
(55)
Chronologia finansowania testów na obecność BSE przedstawia się następująco:
-
od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r.: całkowite finansowanie testów przez Skarb Państwa,
-
od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.: pokrywanie kosztów testów płatnościami zaliczkowymi przez BIRB. Całkowita kwota zaliczkowania przez BIRB wynosi 67 156 527,65 EUR,
-
od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r.: pokrywanie kosztów testów płatnościami zaliczkowymi przez AFSCA,
-
od dnia 1 grudnia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.: rekompensata w wysokości 10,70 EUR na sztukę bydła poddaną testowi na mocy dekretu królewskiego z dnia 15 października 2004 r. zwiększona o finansowanie przez AFSCA z rezerw i z zaliczki zwrotnej udostępnionej przez Skarb Państwa,
-
od dnia 1 stycznia 2006 r.: finansowanie rekompensatą w wysokości 10,70 EUR na sztukę bydła poddaną testowi i składkami nałożonymi na 7 różnych sektorów (23). Składki te służą również zwrotowi kosztów testów na obecność BSE, które pokryto płatnościami zaliczkowymi od dnia 1 stycznia 2002 r. Rekompensatę zindeksowano od dnia 1 stycznia 2008 r. do wysokości 11,07 EUR.
(56)
Ceny testów na obecność BSE są następujące:
(w EUR)
Okres
Całkowity koszt testów (24)
Kwota rekompensaty
1.1.2001-31.1.2001
111,81
/
1.2.2001-31.3.2001
89,50
/
1.4.2001-31.12.2001
64,71
/
1.1.2002-15.3.2002
64,74
/
16.3.2002-31.12.2003
63,45
/
1.1.2004-15.1.2004
63,42
/
16.1.2004-30.6.2004
53,88
/
1.7.2004-30.11.2004
43,44
/
1.12.2004-31.12.2004
43,44
10,70
1.1.2005-30.6.2005
43,47
10,70
1.7.2005-31.12.2005
38,62
10,70
1.1.2006-30.9.2006
40,35
10,70
1.10.2006-31.12.2006
39,32
10,70
1.1.2007-31.12.2007
39,35
10,70
1.1.2008-31.12.2008
39,38
11,07
3.8. Odpowiedzi udzielone na dodatkowe pytania postawione przez Komisję
(57)
W piśmie z dnia 16 października 2009 r. Belgia uściśliła wiele informacji w odpowiedzi na pytania postawione przez Komisję dnia 24 lipca 2009 r. po przedstawieniu uwag przez Belgię. Po pierwsze, Belgia podtrzymała swoje stanowisko, zgodnie z którym państwo członkowskie nie ma obowiązku obciążania podmiotów gospodarczych kosztem testów na obecność BSE. Jeżeli chodzi o koszty ochrony zdrowia publicznego, kosztów kontroli narzuconych przez władze publiczne nie można uznać za wynagrodzenie za usługę i nałożyć na podmioty gospodarcze. Chcąc jednak współpracować, Belgia postanawia odpowiedzieć na pytania Komisji, przyjmując rozumowanie wyrażone w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego.
(58)
Jeżeli chodzi o część finansowania wspólnotowego, Belgia potwierdziła, że włączyła je do danych liczbowych przekazanych wcześniej.
(59)
Wskazała następnie, że jeżeli chodzi o finansowanie w okresie od dnia 30 czerwca 2004 r. do 31 grudnia 2005 r., dokonywała go AFSCA ze źródeł finansowania, którymi dysponowała i które przejęła od dawnych podmiotów, z których się wywodzi. W omawianym okresie nie było opłat parafiskalnych.
(60)
Komisja postawiła pytania dotyczące powiązania kwoty 15 237 646 EUR z kwotą 67 156 527,65 EUR wspomnianą w uwagach Belgii (zob. motyw 55). Belgia odpowiedziała, że kwota 15 237 646 EUR zawiera się w całości w kwocie 67 156 527,65 EUR. Władze belgijskie wskazały ponadto, że chcą przeprowadzić obliczenia w celu sprawdzenia dokładności wspomnianej kwoty.
(61)
Jeżeli chodzi o rekompensaty, Belgia wskazała, że pokrywają je rolnicy i nie mogą one stanowić pomocy państwa. Belgia odnosi się w tym względzie do decyzji N 9/05 i N 10/05, w której wskazano, że jedynie kwota 33,38 EUR z całkowitej ceny wynoszącej 44,08 EUR stanowi pomoc państwa. Kwota 10,70 EUR nie stanowi pomocy i w rezultacie nie odjęto jej od ceny testu podczas oceny zgodności z maksymalną intensywnością wynoszącą 40 EUR na test.
(62)
Na wszelki wypadek Belgia wskazała, że jedyną różnicę w stosunku do systemu zatwierdzonego przez Komisję w decyzji N 9/05 i N 10/05 stanowi indeksacja kwoty rekompensaty, która wzrosła z 10,70 EUR do 11,07 EUR.
(63)
W piśmie z dnia 1 grudnia 2009 r. Belgia wniosła poprawki do przedstawionych wcześniej danych liczbowych dotyczących liczby wykonanych testów. Wskazała, że dane liczbowe zastępują dane przekazane wcześniej w pismach poprzedzających decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego i następujących po niej.
(64)
Zmiany te oparto na fakcie, że wcześniej uwzględniono błędną liczbę próbek. Pierwsze obliczenia oparto bowiem na teoretycznej liczbie 3 próbek na godzinę, podczas gdy w rzeczywistości w terenie pobierano 12 próbek na godzinę. Zwiększenie liczby testów na godzinę poskutkowało niższym kosztem w przypadku każdego pobrania próbki, co ma również skutki na poziomie całkowitego kosztu przypadającego na test, z uwagi na fakt, że koszt testów składa się częściowo z kosztu godzinowego, który zmniejszył się ze względu na większą liczbę próbek pobieranych w ciągu godziny. Ponadto obniżono całkowitą liczbę zwierząt poddanych ubojowi w latach 2003-2004 w stosunku do danych liczbowych podanych wcześniej. Dane liczbowe wspomniane w piśmie Belgii z dnia 1 grudnia 2009 r. są danymi odnoszącymi się do bydła poddanego ubojowi z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, zgłoszonymi Komisji za lata 2003 i 2004.
(w EUR)
2003
Koszty laboratoriów
Stawka godzinowa lekarzy weterynarii
Koszt pobrania próbki
Koszt zestawu testowego
Całkowity koszt
Interwencja
40 EUR/test
styczeń
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
luty
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
marzec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
kwiecień
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
maj
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
czerwiec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
lipiec
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
sierpień
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
wrzesień
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
październik
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
listopad
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
grudzień
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
(w EUR)
2004
Koszty laboratoriów
Stawka godzinowa lekarzy weterynarii
Koszt pobrania próbki
Koszt zestawu testowego
Całkowity koszt
Interwencja
40 EUR/test
1-15 stycznia
52,06
32,02
2,67
0,69
55,42
15,42
16-31 stycznia
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
luty
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
marzec
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
kwiecień
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
maj
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
czerwiec
42
32,02
2,67
0,69
45,36
5,36
lipiec
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
sierpień
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
wrzesień
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
październik
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
listopad
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
grudzień
31,90
32,02
2,67
0,69
35,26
-4,74
(65)
Na podstawie tabeli zawartej w motywie 64 Belgia stwierdza, że od dnia 1 lipca 2004 r. całkowity koszt w przypadku testów na obecność BSE wynosi poniżej 40 EUR.
(66)
Na tej podstawie władze belgijskie przekazały również korektę tabeli przekazanej przed wszczęciem formalnego postępowania wyjaśniającego i uwzględnionej w motywie 25 decyzji o wszczęciu postępowania. Ostatnie dane liczbowe przedstawiają rzeczywiste dane, a nie jak poprzednio dane szacunkowe. Z omawianych informacji wynika, że całkowita zaliczkowana kwota wynosiła nie 15 237 789,90 EUR, jak oszacowano wcześniej, lecz 661 981 074 EUR.
Okres
Cena testu (EUR)
Liczba testów
Łącznie (EUR)
1.1.2003
15.1.2004
Pośrednia pomoc państwa
40,00
373 550
14 942 015,90
Koszt testu 40 EUR
31,08
373 550
5 759 524,54
Łącznie
71,08
373 550
20 701 540,44
16.1.2004
30.6.2004
Pośrednia pomoc państwa
40,00
160 551
6 422 043,10
Opłata
22,02
160 551
860 286,19
Łącznie
62,02
160 551
7 282 329,29
1.1.2003
30.6.2004
Łączny zaliczkowany budżet przekraczający maksymalną kwotę 40 EUR
6 619 810,74
(67)
Belgia wskazuje również, że jeżeli dochodzenie belgijskich organów ds. konkurencji wykaże, że ceny przeprowadzonych przez laboratoria testów na obecność BSE zwiększono z powodu ewentualnego niezgodnego z prawem porozumienia pomiędzy laboratoriami, zobowiązuje się do odzyskania nadwyżki zapłaconej ceny, w razie konieczności przez wszczęcie postępowania sądowego przed właściwymi sądami.
(68)
W piśmie z dnia 6 kwietnia 2011 r. władze belgijskie potwierdziły ponownie, że rekompensata w wysokości 10,70 EUR dotyczyła jedynie płatności za testy na obecność BSE dokonanych przez beneficjenta, który korzysta z nich rzeczywiście w danym momencie i nie służy zwrotowi płatności zaliczkowych z tytułu wcześniejszych testów na obecność BSE.
(69)
W tym samym piśmie z dnia 6 kwietnia 2011 r. władze belgijskie wskazały, że całkowita kwota zaliczkowana przez BIRB wynosi 67 156 527,65 EUR. AFSCA zwróciła częściowo wspomnianą sumę w następujący sposób:
Zwrócone przez AFSCA:
2005
4 477 102 EUR
2006
4 477 102 EUR
2007
Brak zwrotu (wnioskowano o przedłużenie terminu, które otrzymano po uiszczeniu odsetek)
2008
194 901 EUR (odsetki od odroczonego zwrotu)
Od 2008 r.
Brak zwrotu BIRB - ustawa programowa z dnia 22.12.2008 r.
Do zwrotu pozostało
58 202 323 EUR
(70)
Belgia wskazała, że rząd postanowił zawiesić zwrot płatności zaliczkowych dla BIRB i że w związku z tym odzyskane kwoty zostaną uwzględnione w dodatnim wyniku AFSCA. Wynik ten należy uznać za zwrot kosztu testów na obecność BSE.
(71)
Jeżeli chodzi o pokrycie kosztu testów na obecność BSE przez producenta, Belgia potwierdziła ponownie, że nie istnieje specjalny system zobowiązujący rzeźnie do fakturowania producentowi kwoty rekompensaty za test na obecność BSE, ale że odbywa się to w sposób samorzutny. Belgia przedstawiła kilka przykładów faktur, z których jasno wynika, że kwotę rekompensaty umieszcza się na fakturach jako oddzielną pozycję. Chodzi o dowód zakupu przez producenta z rzeźni, gdy kwotę rekompensaty odejmuje się od całkowitej kwoty, którą rzeźnia płaci producentowi za zakup zwierzęcia. Belgia wskazuje, że chodzi o dowód na to, że producent jest ostatnią osobą zobowiązana do zapłaty AFSCA za test na obecność BSE.
(72)
W ostatnim piśmie z dnia 25 maja 2011 r. władze belgijskie wskazały, że kwoty pomocy mogłyby być przedmiotem łącznego stosowania pomocy w ramach zasady de minimis zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1860/2004 z dnia 6 października 2004 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy w ramach zasady de minimis dla sektora rolnego i sektora rybołówstwa (25) i 40 EUR pomocy zgodnej z rynkiem wewnętrznym na test w okresie, w którym miało zastosowanie rozporządzenie.
4. UWAGI OSÓB TRZECICH
(73)
W ramach niniejszego postępowania Komisja nie otrzymała żadnych uwag ze strony zainteresowanych osób trzecich.
5. OCENA
5.1. Ocena istnienia pomocy
(74)
Na wstępie Belgia wskazała w swoich uwagach dotyczących decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, iż uważa, że państwa członkowskie finansują koszt testów na obecność BSE z uwagi na ich obowiązkowy charakter i że ustawodawstwo wspólnotowe nie wymaga ponoszenia kosztu kontroli przez przedsiębiorstwa. Wytyczne w sprawie rolnictwa na lata 2007-2013 i praktyka Komisji wskazują jednak wyraźnie, że różne poziomy kosztów testów mogą powodować zakłócenia konkurencji i że większość państw przyznaje pomoc w celu pokrycia ceny omawianych testów, skąd konieczność uregulowania jej intensywności, aby ograniczyć zakłócenia konkurencji spowodowane przez taką pomoc. W szczególności w wytycznych TSE wspomniano wyraźnie, że pomoc przyznawana przez państwa wiąże się z ryzykiem zakłócenia konkurencji. Na przykład w pkt 24 wytycznych TSE wspomniano, że „od dnia 1 stycznia 2003 r. w przypadku obowiązkowych badań w kierunku BSE bydła rzeźnego z przeznaczeniem na konsumpcję, całkowite wsparcie bezpośrednie i pośrednie, obejmujące płatności Wspólnoty, nie może przekraczać 40 EUR za badanie. Obowiązek przeprowadzenia badania może opierać się na prawodawstwie wspólnotowym lub krajowym”. Wytyczne przedstawiono państwom członkowskim, które poproszono o przyjęcie właściwych środków i o dostosowanie ich systemów do tych wytycznych. Podobnie, jeżeli chodzi o wytyczne w sprawie rolnictwa na lata 2007-2013, uznanie środka za pomoc państwa w odniesieniu do testów na obecność BSE przedstawiono w pkt 132 lit. f) i następnych. Ponadto należy podkreślić, że władze belgijskie nie odwoływały się od decyzji N 9/05 i N 10/05, w której część finansowania testów na obecność BSE uznano za pomoc, co oznacza w dorozumiany sposób, że władze belgijskie przyjęły uznanie pomocy na finansowanie testów na obecność BSE za pomoc państwa.
(75)
Ze wspomnianych elementów można wywnioskować, że zakwestionowanie przez Belgię uznania pomocy na finansowanie testów na obecność BSE za pomoc państwa z uwagi na obowiązkowy charakter wspomnianych testów nie znajduje żadnych podstaw w mających zastosowanie i stosowanych od wielu lat przepisach.
(76)
W rezultacie Komisja bada przedmiotowe środki pod kątem art. 107 TFUE. Artykuł 107 ust. 1 TFUE przewiduje, że z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(77)
Aby środek mieścił się w zakresie stosowania art. 107 ust. 1 TFUE, muszą być spełnione łącznie cztery następujące warunki: 1) działanie musi być finansowane przez państwo lub przy użyciu zasobów państwowych; 2) musi dotyczyć w sposób selektywny niektórych przedsiębiorstw lub sektorów produkcji; 3) musi powodować korzyść ekonomiczną dla przedsiębiorstw będących beneficjentami tego działania; 4) musi wpływać na wymianę handlową wewnątrz Unii i zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji.
(78)
W kolejnych motywach wspomniane cztery kryteria zastosowano do środków, które uznano za mogące stanowić pomoc państwa.
(79)
Jak wskazano w motywie 55, w celu sfinansowania kosztów testów na obecność BSE zastosowano kilka systemów finansowania. W ramach badania kryterium występowania zasobów państwowych, w niniejszej decyzji rozróżniono różne sposoby finansowania testów na obecność BSE.
5.1.1. Występowanie zasobów państwowych
5.1.1.1. Od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r.
(80)
W okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2001 r. koszt testów na obecność BSE w całości pokrywał Skarb Państwa. Nie ulega wątpliwości, że w tym przypadku chodzi o finansowanie przy użyciu zasobów państwowych.
5.1.1.2. Od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.
(81)
W następnym okresie, tj. od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. koszty testów pokrywano płatnościami zaliczkowymi ze środków BIRB w oczekiwaniu na opracowanie rozwiązania strukturalnego w zakresie finansowania testów. BIRB jest publiczną instytucją federalną powstałą w wyniku przekształcenia dawnego belgijskiego urzędu ds. gospodarki i rolnictwa (Office Belge de l’Économie et de l’Agriculture, OBEA) i działu ds. rolnictwa dawnego centralnego urzędu ds. kontyngentów i licencji (Office Central des Contingents et Licences, OCCL). Jest to jednostka parapaństwowa kategorii B, działająca pod nadzorem ministra rolnictwa i klas średnich. BIRB jest akredytowaną agencją płatniczą w ramach wspólnej polityki rolnej, finansowaną ze środków EFOGR (26). Ponadto BIRB może odpowiadać za realizację zadań wynikających z polityki rolnej rządu federalnego lub rządów regionalnych. Aby BIRB miał możliwość zrównoważenia swojego budżetu administracyjnego, otrzymuje dotację rządową przewidzianą w budżecie organu nadzorującego na poziomie federalnym (Service public fédéral Économie; federalnego urzędu ds. gospodarki) oraz posiada pewne zasoby własne (dochody z pewnych ograniczonych rekompensat i lokat). Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, finansowanie ze środków BIRB jest równoznaczne z finansowaniem przy użyciu zasobów państwowych.
5.1.1.3. Od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r.
(82)
Od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 30 listopada 2004 r. koszty testów pokrywano płatnościami zaliczkowymi ze środków AFSCA. Z obowiązujących w tym czasie przepisów (tj. głównie ustawy z dnia 4 lutego 2000 r. dotyczącej utworzenia AFSCA (27)) wynika, że działalność AFSCA była finansowana w szczególności z dochodów różnych, takich jak dochody z podatków, opłaty i rekompensaty, administracyjne kary pieniężne, dochody okazjonalne, darowizny, spadki itp. (28). AFSCA jest instytucją publiczną posiadającą osobowość prawną i należącą do kategorii A, określoną w ustawie z dnia 16 marca 1954 r. w sprawie kontroli niektórych instytucji użyteczności publicznej (29). W związku z tym z powyższych ustaleń wynika, że środki finansowe przyznawane przez AFSCA są zasobami państwowymi oraz że o ich przyznaniu decyduje organ publiczny, ponieważ organem zwierzchnim AFSCA jest minister właściwy ds. zdrowia publicznego.
5.1.1.4. Od dnia 1 grudnia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
(83)
Jeżeli chodzi o okres od dnia 1 grudnia 2004 r. (daty wejścia w życie dekretu królewskiego z dnia 15 października 2004 r.) do dnia 31 grudnia 2005 r. (daty wejścia w życie dekretów królewskich z dnia 10 listopada 2005 r.), testy na obecność BSE finansowano z rekompensaty w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła poddaną testowi oraz ze środków przyznanych przez AFSCA, pochodzących z rezerw tej instytucji i z zaliczki zwrotnej udostępnianej jej przez Skarb Państwa.
(84)
Fundusze własne AFSCA, z których częściowo finansuje się testy na obecność BSE, stanowią zasoby państwowe (zob. motyw 82).
(85)
Jeżeli chodzi o kwestię, czy rekompensaty stanowią zasoby państwowe, może tak być w przypadkach, w których okazuje się, że rekompensaty nie pokrywają wszystkich faktycznych kosztów świadczonych usług, za które mają stanowić zapłatę. Jeżeli nie zachodzi równoważność między kosztem świadczonej usługi a wysokością rekompensaty, nadwyżka jest zasobem państwowym, którym może dysponować instytucja państwowa otrzymująca rekompensatę. W związku z tym ważne jest, aby sprawdzić, czy rekompensaty płacone na rzecz AFSCA za przeprowadzenie testów na obecność BSE są płatnościami za usługi faktycznie wykonane przez AFSCA na rzecz przedsiębiorstw oraz czy ich wysokość ustalono na podstawie cen rynkowych (zob. motyw 54 decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego). Kwestię tę omówiono poniżej, analizując pojęcie korzyści.
5.1.1.5. Od dnia 1 stycznia 2006 r.
(86)
Jeżeli chodzi o okres po wejściu w życie dekretów królewskich z dnia 10 listopada 2005 r., tj. okres rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2006 r., należy zbadać, czy rekompensaty i składki ustalone na mocy tych dekretów królewskich stanowią zasoby państwowe. Kwestię tę zbadano już w decyzji N 9/05 i N 10/05. W motywie 44 tej decyzji w sposób ogólny wskazano, że składki są zasobami państwowymi oraz że rekompensaty mogą być zasobami państwowymi w przypadkach, w których okazuje się, że rekompensaty te nie pokrywają wszystkich faktycznych kosztów usług, za które mają stanowić zapłatę. Jeżeli chodzi o testy na obecność BSE, były one sfinansowane częściowo z rekompensat i częściowo ze składek. W decyzji N 9/05 i N 10/05 stwierdzono, że finansowanie części kosztów testów na obecność BSE poprzez rekompensaty nie stanowi pomocy państwa oraz że finansowanie poprzez składki stanowi pomoc państwa zgodną z rynkiem wewnętrznym. Jak wskazano w motywie 34 decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, pomoc zatwierdzona decyzją Komisji nie jest przedmiotem niniejszej decyzji i nie będzie ponownie badana.
(87)
W świetle informacji przedstawionych przez Belgię po wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego okazało się jednak, że dochody ze składek częściowo wykorzystano w latach 2005 i 2006 na zwrot płatności zaliczkowych z tytułu testów na obecność BSE o wartości przekraczającej 40 EUR w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 1 grudnia 2004 r. Nie wspomniano o tym jednak w decyzji N 9/05 i N 10/05. W związku z tym część składek wykorzystano na sfinansowanie testów na obecność BSE wykonanych w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 1 grudnia 2004 r. w celu odzyskania od rolników w sposób nieindywidualny płatności zaliczkowych z tytułu kosztów obowiązkowych testów na obecność BSE o wartości powyżej 40 EUR.
(88)
Przeznaczenie części dochodów ze składek na zwrot płatności zaliczkowych z tytułu testów w żaden sposób nie zmienia ich kwalifikacji jako zasobów państwowych, której dokonano w decyzji N 9/05 i N 10/05.
5.1.2. Selektywna korzyść dla przedsiębiorstwa
(89)
Analizując fakt przyznania korzyści, należy dokonać rozróżnienia między środkami finansowanymi przy użyciu zasobów państwowych, w tym dochodów ze składek, a środkami finansowanymi przy użyciu rekompensat.
(90)
Jeżeli chodzi o środki finansowane przy użyciu zasobów państwowych, w tym dochodów ze składek, Komisja w sposób stały wyrażała opinię (30), że jeżeli państwo pokrywa koszty obowiązkowych kontroli w zakresie produkcji i wprowadzania produktów do obrotu, należy to uznać za selektywną korzyść na rzecz przedsiębiorstw (31). Państwo zmniejszyło bowiem obciążenie, które w normalnych warunkach jest uwzględnione w budżecie przedsiębiorstwa. Z powyższego można wywnioskować, że rolnicy, rzeźnie i inne podmioty zajmujące się przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła podlegających obowiązkowym testom na obecność BSE zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie w przedmiotowym okresie prowadzą działalność gospodarczą i otrzymały pomoc państwa polegającą na finansowaniu przez państwo testów na obecność BSE od dnia 1 stycznia 2001 r.
(91)
Argumentów podniesionych przez Belgię (zob. motyw 37 i następne), zgodnie z którymi finansowanie testów na obecność BSE jest obowiązkowe w celu zapewnienia ochrony zdrowia publicznego i zgodnie z którymi do państwa członkowskiego należy decyzja w sprawie normalnego systemu finansowania testów na obecność BSE, nie można przyjąć z powodów przedstawionych w motywie 74. W szczególności w kontekście oceny selektywności Belgia stwierdziła, że o selektywności można mówić wyłącznie o tyle, o ile niektóre sektory lub przedsiębiorstwa traktuje się w sposób uprzywilejowany w porównaniu z traktowaniem wynikającym z normalnego systemu. Według Belgii fakt, że między poszczególnymi państwami członkowskimi występują różnice, jeżeli chodzi o finansowanie testów na obecność BSE, oraz że może to doprowadzić do zakłócenia konkurencji, nie jest związany z pomocą państwa, lecz z harmonizacją ustawodawstw.
(92)
Takiego argumentu nie można jednak przyjąć. Jak wskazano w decyzji N 9/05 i N 10/05, kryterium selektywności jest spełnione, jeżeli korzyść przyznaje się niektórym przedsiębiorstwom lub danemu sektorowi gospodarczemu. W przedmiotowym przypadku na poziomie krajowym finansowanie przez państwo testów na obecność BSE stanowi korzyść dla jednego, konkretnego sektora, tj. sektora hodowli zwierząt podlegających testom na obecność BSE. Na poziomie wspólnotowym przyznanie przedsiębiorstwom belgijskim środków na sfinansowanie testów na obecność BSE przez państwo lub przyznanie im środków pochodzących z zasobów państwowych oznacza przyznanie tym przedsiębiorstwom korzyści w stosunku do ich konkurentów zagranicznych, w przypadku których koszty obowiązkowych testów na obecność BSE nie są pokrywane przez państwo ani przy użyciu zasobów państwowych. We wstępie do wytycznych w sprawie TSE (pkt 8 i 9) wyraźnie wskazano, że trwająca harmonizacja, w ramach której kosztami obciąża się przedsiębiorstwa działające w tym sektorze, jest procesem powolnym oraz że Komisja podjęła w związku z tym decyzję o wyjaśnieniu i zmianie swojej polityki w zakresie pomocy państwa, jeżeli chodzi o koszty związane z testami na obecność BSE. W pkt 24 wytycznych w sprawie TSE wskazano natomiast, że obowiązek przeprowadzenia badań może wynikać z prawodawstwa wspólnotowego lub krajowego. W punkcie tym wyraźnie wskazano, że nie jest prowadzona harmonizacja na poziomie wspólnotowym, jeżeli chodzi o obowiązek wykonywania testów; w związku z tym selektywna pomoc przynosząca korzyść przedsiębiorstwom danego państwa członkowskiego mogłaby wynikać również z tego faktu. Podsumowując, środki finansowane przy użyciu zasobów państwowych, w tym dochodów ze składek, przynoszą selektywną korzyść rolnikom, rzeźniom i innym podmiotom zajmującym się przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowym badaniom na obecność BSE zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami, ponieważ wiążą się z obniżeniem kosztów ponoszonych przez tych beneficjentów. Korzyści tych nie przyznaje się w formie płatności bezpośrednich, ale poprzez pokrycie kosztów testów na obecność BSE przez organy publiczne, które dokonują bezpośrednich płatności z tytułu testów na rzecz laboratoriów wykonujących testy na zlecenie rzeźni i uwzględniających koszty testów w fakturach wystawianych dla AFSCA.
(93)
Jeżeli chodzi o środki pomocy finansowane przy użyciu rekompensat, należy sprawdzić, czy poprzez te rekompensaty przyznaje się korzyść. Jak wskazano w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego (w motywach 61 i 62), o przyznaniu korzyści można mówić wyłącznie w przypadkach, w których wartość tych rekompensat jest niższa niż faktyczne koszty usług wykonanych przez AFSCA na rzecz podmiotów gospodarczych. Ważne jest również, aby sprawdzić, czy opłaty są płatnościami za usługi faktycznie wykonane przez AFSCA na rzecz przedsiębiorstw. Konkretniej rzecz ujmując, kwestia dotyczy tego, czy korzyść przyznano rzeźniom i producentom, którzy uiścili rekompensatę w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła poddaną testowi w okresie od dnia 1 grudnia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., oraz czy podmioty te faktycznie skorzystały z usług świadczonych przez AFSCA.
(94)
W odpowiedzi na decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego władze belgijskie wskazały, że rekompensata w wysokości 10,70 EUR za sztukę bydła poddaną testowi stanowiła wyłączne źródło finansowania AFSCA, jeżeli chodzi o pokrycie kosztów testów na obecność BSE, z wyjątkiem rezerw własnych AFSCA i zaliczek zwrotnych ze strony Skarbu Państwa. Płatności rekompensaty dokonują rzeźnie. Władze belgijskie wspomniały, że na rzeźniach nie spoczywał żaden prawny obowiązek dotyczący uwzględniania kwoty rekompensat w fakturach wystawianych klientom, ale zgodnie ze stosowaną praktyką rzeźnie fakturowały je producentom jako oddzielną pozycję. Zostało to udowodnione przez Belgię za pomocą przykładowych faktur, z których w jasny sposób wynika, że rzeźnie fakturują kwoty rekompensat producentom jako oddzielną pozycję. Belgia uważa, że nie ma potrzeby ustanawiania formalnych regulacji dotyczących sposobu przenoszenia rekompensaty przez rzeźnie na producentów lub innych potencjalnych usługobiorców, biorąc pod uwagę, że koszt ten uwzględnia się w fakturach dla producentów w podobny sposób, w jaki uwzględnia się inne koszty związane z ubojem i fakturowane producentom.
(95)
W związku z tym z powyższych ustaleń można wywnioskować, że wątpliwość wyrażona w motywie 44 decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, w którym wskazano, że opłata w przypadku rzeźni była znacznie wyższa niż opłata w przypadku innych usługobiorców, została wyjaśniona w informacjach przedstawionych przez Belgię, dotyczących uwzględniania kwot tej rekompensaty w fakturach wystawianych producentom.
(96)
Jeżeli chodzi o kwestię, czy ceny testów na obecność BSE są cenami rynkowymi, Belgia wskazała Komisji po pierwsze, że od lipca 2005 r. ceny proponowane przez AFSCA wynoszą poniżej 40 EUR, podczas gdy w wytycznych w sprawie rolnictwa na lata 2007-2013 wskazuje się kwotę 40 EUR jako najniższą cenę dostępną wówczas we Wspólnocie. Fakt ten wskazuje, że ceny są zgodne z cenami stosowanymi gdzie indziej w Europie w omawianym okresie. Po drugie, w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego Belgia stwierdziła, że przedmiotowa sytuacja jest identyczna jak sytuacja zbadana w decyzji N 9/05 i N 10/05, w której stwierdzono, że usługodawców wyznaczano w drodze niedyskryminacyjnych procedur otwartych (zob. motyw 82 decyzji N 9/05 i N 10/05). Po trzecie, Komisja odnotowuje zobowiązanie Belgii do podjęcia wszelkich dostępnych środków prawnych w celu odzyskania środków wypłaconych jako nadwyżka w stosunku do cen testów w przypadkach, w których dochodzenie belgijskiego organu ds. konkurencji wykazałoby, że doszło do niezgodnego z prawem porozumienia między laboratoriami, skutkującego podniesieniem cen testów. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Komisja stwierdza, że rekompensat nie można uznać za zasoby państwowe, ponieważ rekompensaty płacone na rzecz AFSCA z tytułu testów na obecność BSE są płatnościami za usługi faktycznie wykonane przez AFSCA na rzecz przedsiębiorstw i zostały ustalone na podstawie cen rynkowych.
(97)
Można stwierdzić, zgodnie z decyzją N 9/05 i N 10/05, że rzeźnie ani producenci nie otrzymali dzięki rekompensacie żadnej korzyści, biorąc pod uwagę, że rekompensata ta pokrywa płatność za usługę, z której skorzystała osoba zobowiązana do uiszczenia rekompensaty, oraz że cenę testu ustalono na podstawie ceny rynkowej. W związku z tym można również uznać, że nie miało miejsca finansowanie przy użyciu zasobów państwowych, ponieważ cena testu jest zgodna z ceną rynkową.
5.1.3. Zakłócenie konkurencji oraz wpływ na wymianę handlową w Unii
(98)
Jeżeli chodzi o inne warunki związane ze stosowaniem art. 107 ust. 1 TFUE, środek może wpływać na pozycję Belgii w przedmiotowym sektorze (32). Ponieważ przedsiębiorstwa belgijskie prowadzą działalność na wysoce konkurencyjnym rynku międzynarodowym, środek zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji (33) oraz wypływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
5.1.4. Wnioski dotyczące charakteru pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE
(99)
Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, Komisja uważa, że finansowanie testów na obecność BSE poprzez składki oraz inne zasoby państwowe, jak wskazano powyżej, stanowi korzyść, która jest finansowana przy użyciu zasobów państwowych. Korzyść ta zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, w związku z czym może wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Korzyść przyznano rolnikom, rzeźniom i innym podmiotom prowadzącym działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami. W związku z tym Komisja stwierdza, że przedmiotowe środki wchodzą w zakres art. 107 ust. 1 TFUE. Część testów na obecność BSE finansowanych z rekompensat nie stanowi natomiast pomocy, biorąc pod uwagę, że osoby zobowiązane do uiszczenia rekompensaty korzystają z usług świadczonych po cenie rynkowej.
5.2. Niezgodność pomocy z prawem
(100)
Od dnia 1 stycznia 2001 r. władze belgijskie nie zgłosiły Komisji, w rozumieniu art. 108 ust. 3 TFUE, środków pomocy polegającej na finansowaniu testów na obecność BSE. Pomoc wchodząca w zakres rozporządzenia (WE) nr 1/2004 jest wyłączona z obowiązku zgłoszenia, pod warunkiem że spełnia ona warunki przewidziane w tym rozporządzeniu. W związku z tym w przypadku niespełnienia tych warunków jest to pomoc przyznana niezgodnie z prawem.
5.3. Finansowanie pomocy
(101)
Jeżeli chodzi o pomoc państwa częściowo finansowaną poprzez opłatę parafiskalną, tj. składkę, Komisja musi zbadać działania finansowane w ramach pomocy oraz samo finansowanie pomocy. Ewentualna niezgodność finansowania pomocy państwa z rynkiem wewnętrznym powoduje bowiem niezgodność samej pomocy, nawet w przypadkach, w których pomoc przyznano zgodnie z mającymi zastosowanie regułami konkurencji.
(102)
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem postanowienia TFUE dotyczące pomocy państwa nie mają zastosowania do opłat parafiskalnych, chyba że dochody z tych opłat są źródłem finansowania środka pomocy, stanowiąc tym samym integralny składnik tego środka (34). Aby opłatę parafiskalną lub część opłaty parafiskalnej można było uznać za stanowiące integralny składnik środka pomocy, musi zachodzić nierozerwalny związek między opłatą a pomocą zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi w tym rozumieniu, że dochód z opłaty przeznacza się z konieczności na finansowanie pomocy (35). Jeżeli taki związek zachodzi, dochód z opłaty bezpośrednio wpływa na wielkość pomocy (36) i tym samym na ocenę jej zgodności z rynkiem wewnętrznym (37).
(103)
Należy więc zbadać, czy składka pobierana od dnia 1 lipca 2004 r. spełnia kryteria określone w motywie 102, oraz dokonać rozróżnienia w zależności od instrumentów prawnych mających zastosowanie w poszczególnych okresach. Finansowana pomoc jest przedmiotem wyłączenia, ale wyłączenie to nie dotyczy systemu finansowania pomocy, w związku z czym należy sprawdzić zgodność systemu finansowania z prawem w całym przedmiotowym okresie.
5.3.1. Od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
(104)
W tym okresie pomoc jest finansowana poprzez płatności zaliczkowe z AFSCA oraz poprzez rekompensaty na mocy dekretu królewskiego z dnia 15 października 2004 r. (rekompensaty nie są jednak przedmiotem niniejszej sekcji, biorąc pod uwagę, że nie stanowią one pomocy - zob. motyw 97). Należy sprawdzić, czy system finansowania jest integralnym składnikiem środka pomocy. Z obowiązujących przepisów nie wynika, że zachodzi nierozerwalny związek między sposobem finansowania AFSCA a sposobem finansowania testów na obecność BSE ani że dochód z opłaty przeznacza się na finansowanie pomocy. Ustawa z dnia 4 lutego 2000 r. dotycząca utworzenia AFSCA przewiduje różne źródła finansowania AFSCA (zob. motyw 82). Ponadto nie można uznać, że dochód z opłaty parafiskalnej bezpośrednio wpływa na wielkość pomocy, biorąc pod uwagę, że testy są finansowane zarówno z rekompensat, jak i ze środków AFSCA w przypadku nadwyżek. W związku z tym kwoty pomocy przyznanej przez AFSCA różnią się w zależności od ceny testów, a nie od wysokości składek wniesionych na rzecz AFSCA. Podsumowując, nie zachodzi nierozerwalny związek między dochodami ze składek a zwrotem płatności zaliczkowych.
5.3.2. Od dnia 1 stycznia 2006 r.
(105)
Od tej daty kwestię składek regulują przepisy dekretu królewskiego w sprawie składek na finansowanie AFSCA. W decyzji N 9/05 i N 10/05 zbadano system finansowania przy użyciu dochodów ze składek i stwierdzono, że zastosowana metoda pokrycia części kosztów związanych z testami na obecność BSE nie prowadzi do dyskryminacji produktów przywożonych lub wywożonych i nie narusza postanowień Traktatu (38). Jak wskazano w motywie 31, niniejsza decyzja nie dotyczy środków wcześniej zatwierdzonych. Biorąc jednak pod uwagę przekazaną przez Belgię informację, że część dochodów ze składek wykorzystywano począwszy od dnia 1 stycznia 2006 r. na zwrot wcześniejszych płatności zaliczkowych z tytułu testów na obecność BSE, Komisja ma podstawy do zbadania systemu finansowania w celu ustalenia, czy zwroty płatności zaliczkowych z tytułu testów na obecność BSE były finansowane ze składek.
(106)
Belgia wskazała, że system finansowania pozostał niezmieniony, nie licząc wprowadzenia systemu indeksacji rekompensaty. Jedynym zmienionym elementem jest wykorzystanie dochodów ze składek w celu dokonania zwrotu płatności zaliczkowych z tytułu kosztów testów na obecność BSE w 2006 r.
(107)
Na pytanie, czy finansowanie to stanowi integralny składnik środka pomocy, należy udzielić odpowiedzi przeczącej. Fakt przeznaczenia składek po 2006 r. na zwrot płatności zaliczkowych z tytułu testów nie wpłynął na wartość przyznanej pomocy. Ponadto władze belgijskie wskazały, że system odzyskiwania jest systemem solidarnym, w ramach którego każdy podmiot gospodarczy opłaca składkę na rzecz AFSCA, a część tej składki przeznacza się na odzyskanie poniesionych w przeszłości kosztów związanych z płatnościami zaliczkowymi z tytułu testów na obecność BSE. Wszystkie prowadzące działalność podmioty gospodarcze, które posiadały bydło w rozpatrywanym okresie, również wnoszą składki w ramach tego systemu, ale nie są jedynymi płatnikami. W związku z tym Komisja stwierdza, że finansowanie pomocy nie stanowi integralnego składnika przedmiotowego środka pomocy.
5.4. Ocena zgodności środków pomocy
(108)
Jeżeli pomoc stanowi pomoc państwa wchodzącą w zakres art. 107 ust. 1 TFUE, należy zbadać, czy można ją uznać za zgodną z rynkiem wewnętrznym zgodnie z art. 107 ust. 2 i 3 TFUE.
(109)
W świetle przedmiotowego środka zastosowanie może mieć jedynie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, zgodnie z którym pomoc przeznaczona na ułatwianie rozwoju niektórych działań gospodarczych lub niektórych regionów gospodarczych może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, o ile nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.
(110)
Zgodnie z pkt 23.3 wytycznych Wspólnoty dotyczących pomocy państwa w sektorze rolnym (39) na lata 2000-2006 (zwanych dalej wytycznymi dotyczącymi sektora rolnego na lata 2000-2006) oraz z komunikatem Komisji w sprawie określania zasad dotyczących uznania pomocy państwa za przyznaną niezgodnie z prawem (40) każdą pomoc przyznaną niezgodnie z prawem w rozumieniu art. 1 lit. f) rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (41) należy oceniać zgodnie z przepisami i wytycznymi obowiązującymi w chwili przyznania pomocy. W 2002 r. Komisja przyjęła wytyczne w sprawie TSE. Wytyczne te miały zastosowanie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r. (42). W pkt 44 wytycznych w sprawie TSE przewidziano, że oprócz przypadków dotyczących w szczególności testów na obecność BSE pomoc przyznana niezgodnie z prawem w rozumieniu art. 1 lit. f) rozporządzenia (WE) nr 659/1999 będzie przedmiotem analizy zgodnie z przepisami i wytycznymi mającymi zastosowanie w chwili przyznania pomocy. Biorąc pod uwagę, że pomoc przyznano w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r., wytyczne w sprawie TSE nie są wytycznymi mającymi zastosowanie do badania przedmiotowej pomocy.
(111)
Zgodnie z pkt 194 lit. c) wytycznych dotyczących sektora rolnego na lata 2007-2013 od dnia 1 stycznia 2007 r. Komisja stosuje wytyczne w sprawie TSE wyłącznie w odniesieniu do pomocy przyznanej niezgodnie z prawem, określonej w pkt 43 i następnych wytycznych w sprawie TSE.
(112)
Pod względem stosowania różnych przepisów prawnych można wyróżnić dwa okresy.
5.4.1. Okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r.: stosowanie pkt 11.4 wytycznych dotyczących sektora rolnego na lata 2000-2006, do których odnosi się pkt 45 wytycznych w sprawie TSE
(113)
Zgodnie z pkt 45 wytycznych w sprawie TSE w przypadku pomocy państwa przyznanej niezgodnie z prawem przed datą rozpoczęcia stosowania wytycznych w sprawie TSE (tj. dniem 1 stycznia 2003 r.) w celu pokrycia kosztów związanych z testami na obecność BSE Komisja ocenia zgodność takiej pomocy zgodnie z pkt 11.4 wytycznych dotyczących sektora rolniczego na lata 2000-2006 i z praktyką stosowaną od 2001 r., polegającą na zatwierdzaniu takiej pomocy mogącej osiągnąć poziom do 100 %.
(114)
Zgodnie z pkt 11.4 wytycznych dotyczących sektora rolnego na lata 2000-2006, aby dany środek mógł zostać uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym:
-
środek musi być objęty odpowiednim programem w zakresie profilaktyki, kontroli lub zwalczania przedmiotowej choroby ustanowionym na poziomie wspólnotowym, krajowym lub regionalnym (pkt 11.4.2),
-
środek musi realizować cele związane z profilaktyką lub z wypłacaniem odszkodowań, lub z obydwoma aspektami łącznie (pkt 11.4.3),
-
środek musi być zgodny z celami oraz ze szczegółowymi przepisami wspólnotowego prawa weterynaryjnego i fitosanitarnego (pkt 11.4.4),
-
wartość pomocy nie może przekraczać 100 % dopuszczalnych kosztów (pkt 11.4.5).
Jeżeli pomoc przyznaje się w ramach wspólnotowych, krajowych lub regionalnych systemów pomocy, Komisja wymaga przedstawienia dowodu, że nie występuje ryzyko nadmiernej rekompensaty z uwagi na ewentualne łączenie środków przewidzianych w ramach kilku systemów. Jeżeli pomoc wspólnotową zatwierdzono, należy wskazać datę przyjęcia i numer odpowiedniej decyzji Komisji.
(115)
Jeżeli chodzi o trzy pierwsze warunki, już w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że zostały one spełnione (zob. motyw 80 wspomnianej decyzji o wszczęciu postępowania). Ponadto władze belgijskie potwierdziły to podejście w swoich uwagach dotyczących decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. BSE jest chorobą zaraźliwą stanowiącą zagrożenie dla zdrowia ludzi. Jest to choroba zwierząt, która podlega obowiązkowi zgłoszenia jej ogniska pierwotnego bezpośrednio Komisji oraz innym państwom członkowskim (43). Celem środka pomocy jest zwalczanie BSE poprzez badanie zwierząt poddanych ubojowi oraz padłych zwierząt. Rekompensata kosztów poniesionych przez rolników powinna zagwarantować skuteczną realizację środków. Wszystkie środki podejmuje się zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego lub zgodnie z zaleceniami zawartymi w tych przepisach (44).
(116)
Jeżeli chodzi o czwarty warunek, zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Belgię w ramach finansowania testów na obecność BSE pokryto w tym okresie koszty w wysokości od 111,81 do 63,45 EUR (zob. motyw 56). Koszty te były związane z wykonaniem analizy laboratoryjnej, z pobraniem próbek przez lekarza weterynarii oraz kosztem zestawu testowego. Komisja szacuje, że koszty te odpowiadają kosztom określonym w pkt 11.4.5 wytycznych dotyczących sektora rolnego na lata 2000-2006, wśród których wymieniono między innymi faktyczne koszty kontroli sanitarnych, testów i innych środków związanych z badaniami.
(117)
Podsumowując, pomoc przyznana w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. jest zgodna z rynkiem wewnętrznym.
5.4.2. Okres od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.: zastosowanie pkt 21 i następnych wytycznych w sprawie TSE
(118)
Zgodnie z pkt 23 wytycznych w sprawie TSE Komisja podjęła decyzję o utrzymaniu zezwolenia na pomoc pokrywającą do 100 % kosztów związanych z testami na obecność BSE spełniającą warunki określone w pkt 11.4 wytycznych dotyczących sektora rolnego na lata 2000-2006 (zob. motyw 114).
(119)
Ponadto zgodnie z wytycznymi w sprawie TSE konieczne jest również spełnienie następujących warunków:
-
jeżeli chodzi o obowiązkowe badanie na obecność BSE u bydła poddanego ubojowi z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi, od dnia 1 stycznia 2003 r. wartość pomocy, w tym płatności wspólnotowych, nie może przekraczać 40 EUR na jeden test (zob. pkt 24 wytycznych w sprawie TSE),
-
środki przyznane w ramach pomocy państwa na pokrycie kosztów związanych z testami na obecność BSE wypłaca się podmiotowi gospodarczemu w miejscu, w którym należy pobrać próbki w celu wykonania testu. Jeżeli pomoc wypłaca się laboratoriom, należy wykazać, że całą kwotę pomocy przekazano podmiotowi gospodarczemu (pkt 25 wytycznych w sprawie TSE).
(120)
Jak wskazano w motywach 115 i 116, wszystkie cztery warunki zawarte w wytycznych dotyczących sektora rolnego na lata 2000-2006 są spełnione.
(121)
Jeżeli chodzi o warunek związany z kwotą maksymalną wynoszącą 40 EUR na jeden test, Komisja zwraca uwagę, że w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. kwotę tę przekroczono. Zgodnie z informacjami przedstawionymi przez Belgię, całkowita wartość kwoty stanowiącej przekroczenie wyniosła w tym okresie 6 619 810,74 EUR. Od dnia 1 lipca 2004 r. całkowity koszt testu wynosił poniżej 40 EUR (zob. motyw 64). Władze belgijskie wskazały, że kwoty te obejmowały płatności krajowe i wspólnotowe (zob. motyw 58).
(122)
Jeżeli chodzi o warunek stanowiący, że pomoc należy wypłacić podmiotowi gospodarczemu w miejscu, w którym pobiera się próbki w celu wykonania testu, i że w przypadku wypłacania pomocy laboratoriom, należy wykazać, że całą kwotę pomocy państwa przekazano pomiotowi gospodarczemu (pkt 25 wytycznych w sprawie TSE), Komisja stwierdza, że jest on spełniony.
(123)
Jak wskazano w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, władze belgijskie wskazały, że koszty poniesione z tytułu testów na obecność BSE pokryto poprzez wypłaty bezpośrednio na rzecz laboratoriów. Podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do pokrycia żadnych kosztów laboratoryjnych związanych z testami na obecność BSE, którym poddano bydło. Ocena ta jest zgodna z postanowieniami dotyczącymi podobnego systemu zawartymi w motywie 95 decyzji N 9/05 i N 10/05. Jak wskazano wcześniej, jedynym kosztem przenoszonym na producentów jest koszt związany z rekompensatą (zob. motyw 93 i następne), ale ten element finansowania testu na obecność BSE nie stanowi pomocy. W związku z tym całą kwotę pomocy przekazuje się podmiotowi gospodarczemu.
5.4.3. Od dnia 1 stycznia 2006 r.
(124)
Jeżeli chodzi o okres następujący po dniu 1 stycznia 2006 r., Komisja odwołuje się do decyzji N 9/05 i N 10/05, biorąc pod uwagę, że pomoc zatwierdzona we wspomnianej decyzji nie jest przedmiotem niniejszej decyzji.
5.4.4. Wniosek
(125)
Podsumowując, pomoc przyznana na finansowanie testów na obecność BSE o wartości przekraczającej kwotę 40 EUR na jeden test w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r., którego całkowita wartość wynosi 6 619 810,74 EUR, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
5.5. Zwrot zaliczkowanych środków
(126)
Jak wspomniano powyżej, testy finansowano przy użyciu zasobów państwowych powyżej maksymalnej kwoty 40 EUR na jeden test w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.
(127)
Belgia podjęła decyzję o zwrocie tej nadwyżki przy użyciu środków ze składek pobranych na finansowanie AFSCA od dnia 1 stycznia 2006 r., którą to spłatę rozłożono pierwotnie na okres 15 lat i której następnie zaniechano. Według władz belgijskich powodem zastosowania tego ogólnego podejścia jest fakt, że w praktyce trudno było uzyskać zwroty indywidualne w związku ze śmiercią lub zaprzestaniem działalności przez część przedsiębiorców.
(128)
W późniejszym piśmie z dnia 6 kwietnia 2011 r. władze belgijskie wskazały, że w latach 2005-2006 AFSCA dokonała zwrotu przy użyciu swoich środków.
(129)
Zaproponowany system odzyskiwania nie jest jednak zgodny z wymogami w zakresie odzyskiwania w przypadku pomocy przyznanej niezgodnie z prawem i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym. Zgodnie z orzecznictwem odzyskiwanie ma na celu przywrócenie sytuacji, która panowała na rynku przed przyznaniem danej pomocy. Cel związany z przywróceniem sytuacji wcześniejszej jest osiągnięty, gdy beneficjent zwraca środki otrzymane w ramach pomocy przyznanej niezgodnie z prawem i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym oraz w której beneficjent przestaje czerpać korzyść w porównaniu z jego konkurentami na rynku, w związku z czym zostaje przywrócona sytuacja sprzed przyznania pomocy (45). Odzyskiwana pomoc obejmuje odsetki naliczane zgodnie z odpowiednią stopą procentową określoną przez Komisję, należne od dnia przekazania beneficjentowi pomocy przyznanej niezgodnie z prawem do dnia faktycznego zwrotu pomocy (46). Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (47) odsetki należy naliczać narastająco, czego nie dokonano w przedmiotowym przypadku. Ponadto zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 państwo członkowskie musi podjąć wszelkie kroki w celu bezzwłocznego i skutecznego wykonania decyzji Komisji. Odzyskanie zaproponowane i częściowo przeprowadzone przez Belgię nie odpowiada wymogom wspomnianym powyżej i nie może zostać uznane za odzyskanie przewidziane w art. 14 rozporządzenia (WE) nr 659/1999.
6. WNIOSKI
(130)
Komisja stwierdza, że finansowanie testów na obecność BSE przy użyciu rekompensat nie stanowi pomocy.
(131)
Komisja stwierdza, że finansowanie testów na obecność BSE przy użyciu zasobów państwowych stanowi pomoc na rzecz rolników, rzeźni i innych podmiotów prowadzących działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami. Pomoc ta jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w okresach od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. i od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Jest ona niezgodna z rynkiem wewnętrznym w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. Niezgodność pomocy ma związek z nadwyżką w stosunku do kwoty 40 EUR za jeden test, którą Belgia oszacowała na łączną kwotę 6 619 810,74 EUR.
(132)
Komisja stwierdza, że Belgia niezgodnie z prawem zastosowała pomoc na finansowanie testów na obecność BSE z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. Od dnia 1 stycznia 2003 r. pomoc była objęta rozporządzeniem w sprawie wyłączenia, jednak z uwagi na fakt, że nie spełniono warunków tego rozporządzenia, pomoc jest niezgodna z prawem.
(133)
Kwota pomocy przyznanej niezgodnie z prawem i niezgodnej z rynkiem wewnętrznym stanowiąca przekroczenie kwoty 40 EUR na jeden test musi zostać zwrócona, z wyjątkiem pomocy przyznanej na konkretne projekty, które w chwili przyznania pomocy spełniały wszystkie warunki określone w mającym zastosowanie rozporządzeniu w sprawie pomocy de minimis,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Środki finansowane poprzez rekompensaty nie stanowią pomocy.
2. Finansowanie testów na obecność BSE przy użyciu zasobów państwowych stanowi pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym przyznaną na rzecz rolników, rzeźni i innych podmiotów prowadzących działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. oraz w okresie od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2005 r.
3. Finansowanie testów na obecność BSE przy użyciu zasobów państwowych w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. stanowi pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym przyznaną na rzecz rolników, rzeźni i innych podmiotów prowadzących działalność związaną z przetwarzaniem, transportem, sprzedażą lub wprowadzaniem do obrotu produktów pochodzących od bydła i podlegających obowiązkowemu badaniu na obecność BSE w odniesieniu do kwot nieprzekraczających 40 EUR za jeden test. Kwoty stanowiące przekroczenie kwoty 40 EUR za jeden test stanowią pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym i muszą zostać zwrócone, z wyjątkiem pomocy przyznanej na konkretne projekty, które w chwili przyznania pomocy spełniały wszystkie warunki określone w mającym zastosowanie rozporządzeniu w sprawie pomocy de minimis.
4. Belgia zastosowała pomoc na finansowanie testów na obecność BSE niezgodnie z prawem, z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 30 czerwca 2004 r.
Artykuł 2
1. Belgia podejmuje niezbędne środki w celu odzyskania od beneficjentów pomocy przyznanej niezgodnie z prawem i niezgodnej ze wspólnym rynkiem, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4.
2. Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjenta, do dnia jej faktycznego odzyskania.
3. Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia (WE) nr 794/2004.
4. Odzyskanie pomocy odbywa się w sposób bezzwłoczny zgodnie z procedurami określonymi w prawie krajowym, o ile pozwalają one na bezzwłoczne i skuteczne wykonanie niniejszej decyzji.
Artykuł 3
Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
Belgia zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.
Artykuł 4
1. W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Belgia przekazuje Komisji następujące informacje:
a)
listę beneficjentów, którzy otrzymali pomoc, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4, oraz łączną kwotę pomocy otrzymaną przez każdego z nich;
b)
łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy) do odzyskania od beneficjentów;
c)
szczegółowy opis środków już podjętych lub planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;
d)
dokumenty potwierdzające, że beneficjentom nakazano zwrot pomocy.
2. Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1 ust. 3 i 4, Belgia informuje Komisję o postępach poczynionych w wyniku zastosowania środków krajowych podjętych w celu wykonania niniejszej decyzji.
3. Po upływie okresu dwóch miesięcy, o którym mowa w ust. 1, na wniosek Komisji Belgia przedstawia sprawozdanie dotyczące środków już podjętych i planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Sprawozdanie to zawiera również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjentów.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja jest skierowana do Królestwa Belgii.
Sporządzono w Brukseli dnia 27 lipca 2011 r.