ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. září 2011
o Státní podpoře SA.29338 (C 29/09 (ex N 264/09)) Spolkové republiky Německo ve prospěch společnosti HSH Nordbank AG
(oznámeno pod číslem K(2011) 6483)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2012/477/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a ostatní zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Německo dne 30. dubna 2009 oznámilo Komisi státní opatření ve prospěch společnosti HSH Nordbank AG (dále jen „HSH AG“) ve formě záruky, která zahrnuje tranši druhé ztráty ve výši 10 mld. EUR (dále jen „záruka na pokrytí rizik“) a kapitálovou injekci ve výši 3 mld. EUR (dále jen „rekapitalizace“). Tato opatření byla poskytnuta nepřímo veřejnými vlastníky HSH, tedy Svobodným a hanzovním městem Hamburk a spolkovou zemí Šlesvicko-Holštýnsko (dále jen jednotlivě „Hamburk“ či „Šlesvicko-Holštýnsko“ nebo společně „veřejní vlastníci“).
(2)
Rozhodnutím ze dne 29. května 2009 ve věci N 264/09 (2) (dále jen „rozhodnutí o záchraně“) Komise schválila rekapitalizaci a záruku na pokrytí rizik na období šesti měsíců jako opatření záchrany pro HSH AG slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy o fungování Evropské unie (3) (SFEU). V rozhodnutí Komise vyzvala německé orgány, aby během tří měsíců předložily plán restrukturalizace.
(3)
Dne 1. září 2009 Německo předložilo Komisi plán restrukturalizace.
(4)
Komise dne 22. října 2009 zahájila ohledně záruky na pokrytí rizik a ocenění HSH AG v souvislosti s rekapitalizací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“) (4).
(5)
Dne 21. listopadu 2009 bylo rozhodnutí o zahájení řízení zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (5) a zúčastněné strany byly vyzvány, aby do dvou týdnů po datu zveřejnění předložily svá stanoviska.
(6)
Ve dnech 30. listopadu a 11. prosince 2009 Komise obdržela stanoviska od sdružení Sparkassen- und Giroverband für Schleswig-Holstein a od společnosti Schleswig-Holsteinische Sparkassen-Vermögensverwaltungs- und Beteiligungs GmbH & Co. KG (dále jen jednotlivě „SGVSH“ či „SVB“ nebo společně „sdružení spořitelen“).
(7)
Dne 3. prosince 2009 požádala skupina investorů konzultujících společnost J. C. Flowers & Co. LLC (dále jen „Flowers“) o prodloužení lhůty pro předkládání stanovisek; Komise této žádosti vyhověla dne 7. prosince 2009. Komise obdržela připomínky Flowers dne 17. prosince 2009.
(8)
Dne 1. prosince 2009 požádalo Německo o prodloužení lhůty pro předkládání stanovisek; Komise této žádosti vyhověla dne 7. prosince 2009. Dne 7. prosince 2009 požádala také HSH AG o prodloužení lhůty pro předkládání stanovisek; Komise této žádosti vyhověla dne 17. prosince 2009. Německo dne 17. prosince 2009 předložilo společné stanovisko spolkových zemí a HSH AG k rozhodnutí o zahájení řízení.
(9)
Dne 2. prosince 2009 proběhlo jednání, kterého se zúčastnily Flowers, sdružení spořitelen, německé orgány a Komise.
(10)
Komise dne 21. prosince 2009 předala Německu nedůvěrná znění stanovisek předložených zúčastněnými stranami a vyzvala německé orgány, aby během jednoho měsíce předložily své připomínky.
(11)
Dne 18. ledna 2010 Německo sdělilo připomínky veřejných vlastníků ke stanoviskům Flowers a sdružení spořitelen.
(12)
Pokud jde o záruku na pokrytí rizik a zejména o ocenění portfolia aktiv, jejichž riziko je zajištěné zárukou na pokrytí rizik (dále jen „zajištěné portfolio“), proběhlo mezi německými orgány a Komisí v období od září 2009 do února 2010 několik setkání, telekonferencí a dalších forem výměny informací. Německo předložilo další informace mimo jiné ve dnech 6., 20., 21., 22., 23. a 29. října, 11., 12., 16. a 27. listopadu a 17. prosince 2009, jakož i ve dnech 26. a 27. ledna a 19. února 2010.
(13)
Německo a útvary Komise projednávaly plán restrukturalizace, záruku na pokrytí rizik a rekapitalizaci, jakož i ocenění zajištěného portfolia v období od října 2009 do června 2011 v rámci celé řady zasedání, telekonferencí a dalších forem výměny informací, zejména - avšak ne výlučně - ve dnech 5., 21. a 27. října, 4., 12., 13., 18., 27. a 30. listopadu a 7., 9., 14. a 15. prosince 2009, ve dnech 14. a 19. ledna, 21. dubna, 5., 12., 20., 26., 28. a 31. května, 15. června, 13., 16., 22. a 23. července, 30. září, 22. listopadu a 9. a 22. prosince 2010, jakož i ve dnech 23. a 28. února, 18. března, 1. a 8. dubna, 25. května a 7., 16. a 29. června 2011. Konečné znění plánu restrukturalizace bylo předloženo dne 11. července 2011.
(14)
Dne 5. září 2011 předložilo Německo seznam závazků, jenž je součástí přílohy I tohoto rozhodnutí.
2. POPIS PŘÍJEMCŮ
(15)
Koncern HSH (dále jen „HSH“) je pátou největší německou zemskou bankou se sídlem v Hamburku a Kielu. Jedná se o akciovou společnost, která byla zřízena dne 2. června 2003 v důsledku fúze Hamburgische Landesbank a Landesbank Schleswig-Holstein. V říjnu 2006 získala Flowers (6) od WestLB 24,1 % podílů HSH (26,6 % hlasovacích práv) v očekávání, že HSH v roce 2008 vstoupí na burzu.
(16)
Dne 31. prosince 2008 měla HSH bilanční sumu ve výši 208 mld. EUR a rizikově vážená aktiva v hodnotě 112 mld. EUR.
(17)
Po provedení opatření schválených Komisí v rozhodnutí o záchraně ze dne 29. května 2009 vypadala struktura vlastníků HSH takto: Hamburk 10,89 %; Šlesvicko-Holštýnsko 10,42 %; společnost HSH Finanzfonds AöR, veřejnoprávní instituce společně zřízená a stejným dílem kontrolovaná spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko, 64,18 %; SGVSH 4,73 %; SVB 0,58 % a Flowers 9,19 % (7).
(18)
HSH je obchodní bankou, jejímž hlavním regionem je severní Německo. Jejími hlavními obchodními oblastmi jsou obchodní bankovnictví a soukromé bankovnictví. Činnosti v oblasti obchodního bankovnictví se soustředí na lodní dopravu, firemní zákazníky, dopravu, nemovitosti a obnovitelné energie. HSH je největším poskytovatelem financí v oblasti stavby lodí na světě a vedoucím poskytovatelem finančních služeb v odvětví letectví (součást obchodní divize dopravy). V prosinci 2008 byla HSH zastoupena v 21 velkých finančních pobočkách v Evropě, Asii a Americe.
(19)
HSH patří mezi německé veřejné úvěrové instituce, které do 18. července 2005 těžily z neomezených státních záruk odpovědnosti úvěrové instituce (Anstaltslast) a ručení zřizovatele (Gewährträgerhaftung) (8).
(20)
Počátkem 90. let 20. století došlo k převodům majetku a kapitálu ve výši 523 mil. EUR, které zvýhodnily předchůdce HSH, banky Hamburgische Landesbank a Landesbank Schleswig-Holstein. Komise dne 20. října 2004 rozhodla, že tyto převody představují státní podpory neslučitelné s vnitřním trhem, které musí být vráceny (9). HSH musela veřejným vlastníkům vrátit částku v celkové výši 756 mil. EUR včetně úroků. HSH tuto platbu provedla ve dvou splátkách ve dnech 31. prosince 2004 a 3. ledna 2005.
(21)
Aby se vyrovnal odliv kapitálu, navýšili podílníci dne 20. července 2005 kapitál HSH o 556 mil. EUR (10). Toto navýšení kapitálu bylo provedeno z vlastních zdrojů ve spojení s tzv. dílčími platbami. Na základě tohoto mechanismu se struktura vlastníků příliš nezměnila. Komise dne 6. září 2005 rozhodla, že navýšení kapitálu bylo v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, a tudíž nepředstavovalo státní podporu (11).
(22)
V polovině července 2008 podílníci HSH rozhodli navýšit vlastní kapitál HSH, aby financovali její růst. Objem těchto kapitálových opatření činil téměř 2 mld. EUR; z toho bylo přibližně 1,26 mld. EUR nového kapitálu.
(23)
První část těchto kapitálových opatření spočívala v tom, že všechny tiché spoluúčasti v celkové výši 685 mil. EUR (12) a prioritní akcie v hodnotě 57 mil. EUR, které byly v držení veřejných vlastníků, byly přeměněny v kmenové akcie. V okamžiku přeměny Flowers podepsala navýšení kapitálu v hotovosti, aby zabránila rozmělnění svého vlastnictví akcií (13). V důsledku toho HSH obdržela dodatečně asi 300 mil. EUR.
(24)
Jako druhou část kapitálových opatření vlastníci rozhodli o nové tiché spoluúčasti ve formě směnitelné obligace v celkové výši 962 mil. EUR. Účast veřejných a soukromých podílníků na tiché spoluúčasti odpovídala jejich podílům (veřejní 660 mil. EUR, soukromí 240 mil. EUR). Dalších 62 mil. EUR převzali soukromí podílníci. Tento tichý vklad byl k 31. prosinci 2010 přeměněn na kmenové akcie.
(25)
Německo informovalo Komisi o kapitálových opatřeních popsaných v bodech 22 až 24. Podle názoru Komise byly investice veřejných podílníků v souladu se zásadou investora v tržním hospodářství, neboť na transakci se významnou měrou podílel soukromý investor za stejných podmínek jako veřejní podílníci; dne 1. srpna 2008 Komise informovala Německo o svém rozhodnutí, že se touto záležitostí již nebude zabývat.
(26)
V období 1999-2009 zaznamenala HSH kumulované ztráty ve výši 1,85 mld. EUR a vyplatila svým veřejným vlastníkům kumulované dividendy ve výši 354 mil. EUR. Ve stejném období dodali veřejní vlastníci HSH [4-5] (14) mld. EUR nového kapitálu a zaručili se za závazky až do výše 166 mld. EUR.
Tabulka 1
Finanční ukazatele HSH pro veřejné vlastníky v období 1999-2009 (15)
Obchodní rok
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Zisk a ztráta (v mil. EUR) (16)
111
110
204
239
261
127
400
460
270
-3 195
- 838
Kumulovaný zisk a ztráta (v mil. EUR)
111
221
425
664
925
1 052
1 452
1 912
2 182
-1 013
-1 851
Vyplacení dividend veřejným vlastníkům (v mil. EUR)
36
44
72
96
105
0
0
Kumulované vyplacení dividend veřejným vlastníkům (v mil. EUR)
36
80
153
248
354
354
354
Dodání nového kapitálu vlastníky (v mil. EUR) podle místních GAAP
[300-600]
0
0
[700-1 400]
3 000
Kumulované dodání kapitálu veřejnými vlastníky (v mil. EUR)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[1 000-2 000]
[4 000-5 000]
Záruka na pokrytí rizik (v mld. EUR)
10
Zaručené závazky (v mld. EUR), z toho
162
166
152
144
161
88
78
75
73
ručení zřizovatele (v mld. EUR)
162
166
152
144
161
88
78
65
56
záruky SoFFin (v mld. EUR)
0
0
0
0
0
0
0
10
17
(27)
Dříve byla HSH hodnocena všemi třemi velkými ratingovými agenturami (17) vždy stupněm AA. Dlouhodobý rating odrážel neomezené státní záruky poskytnuté veřejnými vlastníky HSH. Předpoklad, že veřejní vlastníci poskytnou další podporu, hraje i nadále významnou úlohu při ratingu HSH, přičemž agentura Fitch zvýšila rating (18) o sedm stupňů. Agentura Moody’s zvýšila na základě podpůrných faktorů rating o celkem sedm stupňů, z nichž jeden je třeba přičíst podpoře (regionální podpoře) poskytnuté veřejnými vlastníky.
(28)
Stand-alone rating (u Moody’s „rating finanční síly banky“ či „BFSR“) (19) C odráží názor ratingových agentur, že HSH disponuje přiměřenou finanční silou s omezeným, avšak dobrým obchodním modelem. Podle metody BFSR agentury Moody’s vykazují banky ohodnocené stupněm C buď přijatelné finanční základy v rámci předvídatelného a stabilního prostředí, nebo dobré finanční základy v rámci méně předvídatelného a stabilního prostředí.
(29)
V červenci 2004 začala agentura Fitch hodnotit nezaručené obligace HSH stupněm A, přičemž stand-alone rating HSH ponechala na stupni C. V červenci 2005 následovaly agentury Moody’s a S&P se svými ratingy na nezaručené obligace. Do počátku krize v roce 2008 byly ratingy HSH stabilní.
(30)
Od října 2008 lze u ratingů HSH sledovat dva trendy. První trend začal v říjnu 2008, když agentury Fitch a Moody’s postupně snížily stand-alone rating HSH na nižší stupeň kategorie D a vyšší stupeň kategorie E (E je nejnižší možný rating BFSR agentury Moody’s) (20). Jako důvody snížení ratingu agentury uvedly a) značné riziko vyplývající z cyklického základu aktiv HSH a zejména z aktiv v oblasti lodní dopravy, b) omezený přístup banky HSH ke kapitálu, přestože HSH prováděla kapitálově velmi náročné úvěrové operace a c) slabou a nízkou výnosnost HSH v porovnání s obdobím před krizí, kterou lze vysvětlit nízkým výnosem z aktiv, poměrně vysokými rezervami ke krytí rizik v oblasti financí založených na majetku („asset-based finance“) a podstatně vyššími náklady financování než před krizí. Agentury dále vyjádřily zásadní pochybnosti ohledně obchodního profilu HSH. Jelikož HSH nemá nijak rozsáhlý přístup k soukromým klientům, bude i nadále závislá na peněžních a kapitálových trzích, na nichž však bude mít problémy se zajištěním dostatečných finančních prostředků. Dodržování přísnějších regulačních požadavků ohledně kapitalizace, rezerv v oblasti likvidity a nevyváženosti financování by bylo pro čistě velkoobchodní banku jako HSH obzvlášť náročné.
(31)
Druhý trend začal v květnu 2009, když agentura S&P snížila rating HSH na BBB+. Následovaly agentury Moody’s a Fitch, které v květnu a v červenci 2010 snížily rating HSH na A3/A-. Při odůvodnění snížení ratingu poukázaly ratingové agentury na omezení další podpory ze strany veřejných vlastníků na základě a) pravidel státní podpory platných v EU a b) jejich rozpočtových omezení. Dosavadní rozsáhlá opatření podpory byla pro finanční sílu veřejných vlastníků těžkým břemenem, takže byli ochotni poskytnout další podporu jen v omezené míře. Důležitým aspektem při posuzování další ochoty veřejných vlastníků přijímat opatření podpory byl velký objem dluhových cenných papírů vydaných při použití doložky zachování právních účinků (grandfathering) (21), který tehdy zůstal v bilanci HSH.
(32)
Již v roce 2007 byla hodnota strukturovaného úvěrového portfolia (CIP) (22) HSH ve výši 30 mld. USD v důsledku finanční krize snížena o 1,3 mld. EUR. Rozšíření krize na reálnou ekonomiku negativně ovlivnilo tradiční úvěrové portfolio a kvalitu pohledávek HSH z jejích finančních činností v oblasti lodní dopravy, dopravy, nemovitostí a obnovitelných energií. Další úprava hodnoty CIP směrem dolů o 1,6 mld. EUR a vytvoření rezervy na riziko úvěrových operací ve výši 1,9 mld. EUR výrazně přispěly k negativnímu výsledku ve výši 3,2 mld. EUR v roce 2008.
(33)
Úpadek banky Lehman Brothers v září 2008 vedl k dalšímu zostření problémů refinancování HSH, takže HSH požádala zvláštní fond ke stabilizaci finančního trhu (Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung) (dále jen „SoFFin“) o záruky likvidity ve výši 30 mld. EUR.
(34)
Dne 29. dubna 2009 Spolkový úřad pro finanční dohled (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht) (dále jen „BaFin“) sdělil bance HSH, že se na základě stávající situace HSH z hlediska pravidel obezřetnosti domnívá, že je pro HSH složité splnit zákonné kapitálové požadavky. Úřad BaFin oznámil, že podle § 47 německého zákona o poskytování úvěrů vyhlásí moratorium, pokud vlastníci HSH nenavýší kapitálovou základnu HSH.
(35)
Dne 6. května 2009 snížila agentura S&P rating HSH o dva stupně z kategorie A na kategorii BBB + s negativním výhledem.
3. OPATŘENÍ PODPORY
(36)
Spolkové země Šlesvicko-Holštýnsko a Hamburk přiznaly bance HSH v květnu a červnu 2009 dvě opatření podpory: rekapitalizaci ve výši 3 mld. EUR a opatření záruky druhé ztráty (dále jen „záruka na pokrytí rizik“) ve výši 10 mld. EUR. Kromě toho HSH obdržela třetí podporu od fondu SoFFin ve formě záruk likvidity, které nakonec činily 17 mld. EUR (dále jen „záruky likvidity“).
3.1. REKAPITALIZACE
(37)
Rekapitalizace spočívala v kapitálovém vkladu v hotovosti v celkové výši 3 mld. EUR hlavní kapitálové složky Tier 1 výměnou za kmenové akcie s hlasovacím právem. Akcie byly emitovány společností HSH AG a v plné výši upsány společností HSH Finanzfonds AöR. Společnost HSH Finanzfonds AöR je veřejnoprávní instituce společně zřízená a stejným dílem vlastněná a kontrolovaná spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko.
(38)
HSH Finanzfonds AöR získala finanční prostředky potřebné na rekapitalizaci vydáním dluhopisů na kapitálových trzích. Závazky instituce vyplývající z emise dluhopisů jsou rovným dílem zajištěny spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko jako dílčích dlužníků a zárukami vůči vlastníkům dluhopisů. Dluhopisy vydané HSH Finanzfonds AöR slouží pouze k financování rekapitalizace HSH. HSH Finanzfonds AöR působí výlučně jako účelová společnost pro spolkové země Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko a vedle rekapitalizace a záruky na pokrytí rizik nesleduje žádné další cíle.
(39)
Emisní cena nových akcií byla stanovena na základě ocenění HSH společností PricewaterhouseCoopers (dále jen „PwC“), podle něhož činí hodnota společnosti v rozmezí od [ 2] mld. EUR do [ 3] mld. EUR ([ 19] EUR až [ 28] EUR za akcii). Podle ocenění je pak průměrná hodnota HSH [2-3] mld. EUR ([19-28] EUR za akcii). Ocenění bylo provedeno před snížením ratingu HSH ze dne 6. května 2009. Dopad snížení ratingu na hodnotu HSH nebyl při oceňování brán v úvahu, byl však zohledněn při poradách o stanovení emisní ceny. Ocenění vycházelo z předpokladu, že v roce 2013 dojde ke zvýšení ratingu na dřívější hodnotu A.
(40)
Za vložení 3 mld. EUR nového kapitálu chtěly spolkové země Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko dosáhnout ročního protiplnění ve výši 10 % (300 mil. EUR ročně). Jelikož zisky předpovídané v obchodním plánu HSH na období 2009-2012 nebyly dostatečné pro vyplacení 10 % dividend na všechny kmenové akcie, byla emisní cena nových kmenových akcií snížena o dividendy nevyplacené v období 2009-2012 ve výši 10 %. Současná hodnota platby dividend ve výši 10 % za období 2009-2012 činí [650-800] mil. EUR ([3-6] EUR za akcii). Cena nových akcií byla stanovena na 19 EUR za akcii ([19-28] EUR mínus [3-6] EUR). HSH Finanzfonds AöR získala 157 894 737 nových kmenových akcií.
(41)
Sdružení spořitelen a Flowers se rekapitalizace neúčastnily, čímž se podíly obou sdružení spořitelen a Flowers rozmělnily z 13,20 %, 1,62 % příp. 25,67 % na 4,73 %, 0,58 % příp. 9,19 % a společné přímé a nepřímé podíly spolkových zemí Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko (včetně podílů držených prostřednictvím společnosti HSH Finanzfonds AöR) se zvýšily z 59,51 % na 85,49 %.
3.2. ZÁRUKA NA POKRYTÍ RIZIK
(42)
Záruka na pokrytí rizik byla zavedena současně s rekapitalizací v červnu 2009. Také tuto záruku poskytla přímo HSH Finanzfonds AöR. Sdružení spořitelen a Flowers se na tomto opatření nepodílely. Záruka na pokrytí rizik spočívá v záruce druhé ztráty ve výši 10 mld. EUR, která chrání HSH před ztrátami, jež vyplývají z portfolia v celkové výši 172 mld. EUR k určitému rozhodnému dni v březnu 2009 (expozice v selhání ve výši 187 mld. EUR). Tranši první ztráty ve výši 3,2 mld. EUR nese HSH sama. Tranše druhé ztráty ve výši až 10 mld. EUR jde na vrub HSH Finanzfonds AöR. Ztráty, které přesahují částku 13,2 mld. EUR (tranše první a druhé ztráty dohromady), ponese HSH. Převodní hodnota zajištěného portfolia činí [cca 168] mld. EUR (celková hodnota aktiv [cca 172] mld. EUR mínus 3,2 mld. EUR).
(43)
V zásadě může HSH záruku kdykoli vypovědět, až do 31. prosince 2013 je však takové vypovězení omezeno na [2-5] mld. EUR celkem a na [1-4] mld. EUR ročně. Dne 9. března 2011 HSH vypověděla 1 mld. EUR záruky. Dne 18. června 2011 a opět dne 6. září 2011 HSH vypověděla další 1 mld. EUR záruky, takže se zbývající záruka snížila na 7 mld. EUR. Úřad BaFin byl o výpovědích informován. BaFin prohlásil, že proti tomu nevznese žádnou námitku.
(44)
Znehodnocená aktiva jako cenné papíry zajištěné aktivy (Asset-Backed-Securities,„ABS“) činí cca [3-6] % z [cca 172] mld. EUR portfolia zajištěného zárukou na pokrytí rizik. Velkou část zajištěných aktiv tvoří zákaznické úvěry, které představují hlavní činnost HSH. Zajištěné portfolio je vedeno v různých měnách, např. v EUR, USD a GBP.
Tabulka 2
Rozdělení [cca 172] mld. EUR zajištěných aktiv
Druh aktiv
Aktiva zahrnutá do rozvahy
(v mld. EUR)
% portfolia
Zákaznické úvěry
[cca 115]
(…)
Cenné papíry s pevným výnosem
[cca 30]
(…)
Půjčky proti dlužnímu úpisu (23)
[cca 15]
(…)
Cenné papíry zajištěné aktivy
[cca 10]
(…)
Platební záruky
[cca 5]
(…)
Celkem
[cca 172]
100,0
(45)
Před zavedením záruky na pokrytí rizik HSH nenechala ocenit externími odborníky celé portfolio, nýbrž pouze portfolio ABS a část portfolia CIP, která byla oceněna společnostmi Blackrock a Cambridge Place. Na příslušnou žádost Komise provedla HSH v období listopad 2009 až leden 2010 na základě předpokladu Komise ohledně přísného „zátěžového“ scénáře ocenění zajištěného portfolia. Ocenění bylo provedeno ve spolupráci s odborníky Komise. Předpoklady ocenění byly v souladu s přísnými „zátěžovými“ scénáři, které Komise použila v jiných případech. Ocenění vycházelo z podrobné analýzy vzorku 40 transakcí s fiktivní hodnotou 1 mld. EUR, tj. 0,6 % celkové expozice, a z ocenění tranší provedeného na velké reprezentativní části portfolia při použití programu agentury Moody’s CDOROM (24). Výchozí předpoklady byly prodiskutovány s odborníky Komise. Banku HSH přitom podporoval externí odborník společnosti Morgan Stanley, který potvrdil technickou správnost výpočtů. Účinek snížení kapitálu záruky na pokrytí rizik v okamžiku jejího zavedení byl vyčíslen na [cca 3,5] mld. EUR. V únoru 2010 potvrdil úřad BaFin správnost metody použité ke stanovení účinku snížení kapitálu a souvisejících výpočtů.
(46)
Podle smlouvy o poskytnutí záruky uzavřené dne 2. června 2009 mezi HSH Finanzfonds AöR a HSH obdrží HSH Finanzfonds AöR za poskytnutí záruky druhé tranše prémii ve výši 400 bazických bodů ročně na nominální hodnotu záruky (10 mld. EUR) (dále jen „základní prémie“). Na základě využití a výpovědí se snižuje částka, na kterou je protiplnění ve výši 400 bazických bodů vypláceno. Tabulka 3 ukazuje celkovou částku kumulativní platby ve třech scénářích: a) scénář 1: základní scénář HSH, ve kterém se předpokládá, že záruka nebude využita a bude ze strany HSH do konce roku 2015 v plné výši vypovězena; b) scénář 2: méně příznivý scénář, v němž se počítá s využitím záruky ve výši 5 mld. EUR a c) scénář 3: případ, z něhož vychází ocenění aktiv a v němž se předpokládá, že záruka bude do roku [2015-2020] v plné výši využita (žádné výpovědi).
Tabulka 3
Protiplnění za záruku na pokrytí rizik podle návrhu Německa pro různé scénáře
(v mil. EUR)
Scénář 1
(záruka nebude využita)
Scénář 2
(záruka bude využita ve výši 5 mld. EUR)
Scénář 3
(záruka bude využita ve výši 10 mld. EUR)
Základní prémie (400 bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
(47)
Během období restrukturalizace by platby základní prémie podle využití záruky představovaly částku mezi [100-150] mil. EUR a 405 mil. EUR ročně (viz tabulka 4).
Tabulka 4
Předpokládaná platba základní prémie (400 bazických bodů) HSH společnosti HSH Finanzfonds AöR během období restrukturalizace (v mil. EUR)
(v mil. EUR)
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
Scénář 1 (záruka nebude využita)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [150-200]
- [100-150]
Scénář 2 (záruka bude využita ve výši 5 mld. EUR)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [180-230]
- [150-200]
Scénář 3 (záruka bude využita ve výši 10 mld. EUR)
- 300
- 405
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
3.3. ZÁRUKY LIKVIDITY
(48)
HSH kromě toho požádala fond SoFFin o záruky likvidity, které měly pokrýt emisi nových dluhových cenných papírů v celkové výši 30 mld. EUR. Počátkem prosince 2008 SoFFin schválil emisi první tranše ve výši 10 mld. EUR. Záruky byly schváleny v rámci německého záchranného balíčku (25). Zbývajících 20 mld. EUR mělo být uvolněno po předložení plánu restrukturalizace. Druhá tranše ve výši 20 mld. EUR byla uvolněna poté, co HSH dne 7. března 2009 předložila fondu SoFFin koncepci restrukturalizace. K 30. září 2009 bylo využito celkem 17 mld. EUR. K 1. lednu 2010 snížil SoFFin maximální výši záruky z 30 mld. EUR na 17 mil. EUR. Maximální částka již nebyla zvýšena.
4. PLÁN RESTRUKTURALIZACE
4.1. PŮVODNÍ PLÁN RESTRUKTURALIZACE A NÁSLEDNÁ ZMĚNA FINANČNÍCH PROGNÓZ
(49)
První plán restrukturalizace předložený dne 1. září 2009 (dále jen „původní plán restrukturalizace“) je popsaný v rozhodnutí o zahájení řízení (body 23 až 28 rozhodnutí o zahájení řízení). Doplňující informace ke koncepci restrukturalizace obsažené v původním plánu restrukturalizace byly předloženy v období říjen 2009 až červen 2011. Pozměněné znění plánu restrukturalizace bylo předloženo dne 11. července 2011 (dále jen „pozměněný plán restrukturalizace“). Finanční prognózy obsažené v původním plánu restrukturalizace a odpovídající aktualizace budou stručně popsány níže.
(50)
Původní plán restrukturalizace předpokládal pro období 2009-2014 snížení čistých výnosů z úroků o [cca 20] % z [cca 1,4] mld. EUR na [cca 1,1] mld. EUR. Ohledně jednotlivých prvků finančních výsledků předpokládala HSH pro hlavní banku (26) na období 2009-2014 zvýšení výsledku před restrukturalizací (a po vytvoření rezervy na riziko úvěrových operací) o více než 200 %, a to z [cca 350] mil. EUR na [cca 1,1] mld. EUR. Výsledky před restrukturalizací předpokládané pro rok 2014 ve výši [cca 1,1] mld. EUR zahrnovaly rovněž pozitivní dopad z uvolnění částí rezervy na riziko úvěrových operací ve výši [cca 100] mil. EUR. Jako čistý zisk z provizí a obchodní výsledek bylo pro rok 2014 vykázáno [vždy cca 20] % výsledku před restrukturalizací hlavní banky. V pozměněném plánu restrukturalizace byl předpokládaný výsledek před restrukturalizací pro rok 2014 opraven na [350-450] mil. EUR, přičemž čistý zisk z provizí a obchodní výsledek činí [10-15] %.
(51)
V původním plánu restrukturalizace se počítalo se snížením celkových aktiv HSH z [cca 175] mld. EUR (2009) na [cca 150] mld. EUR (2014). Dále se předpokládalo zvýšení aktiv hlavní banky z [cca 100] mld. EUR (2009) na [cca 110] mld. EUR (2014). V pozměněném plánu restrukturalizace byl objem celkových aktiv pro HSH předpokládaný pro rok 2014 změněn na 120 mld. EUR a aktiva pro hlavní banku předpokládaná pro rok 2014 na 82 mld. EUR.
(52)
Podle původního plánu restrukturalizace se měla aktiva segmentu sektorové banky (lodní doprava, energie a doprava) zvýšit z [cca 30] mld. EUR (2009) na [cca 35] mld. EUR (2014); z toho mělo [cca 20] mld. EUR připadat na aktiva v oblasti lodní dopravy přednostně financovaná v USD. V pozměněném plánu restrukturalizace byla předpokládaná aktiva segmentu sektorové banky pro rok 2014 upravena na [20-25] mld. EUR a aktiva v oblasti lodní dopravy na 15 mld. EUR. Oproti původnímu plánu restrukturalizace nebyla již obchodní divize letecké dopravy do pozměněného plánu restrukturalizace začleněna.
(53)
Kvóta kapitálu Tier 1 předpokládaná pro rok 2014 činila v původním plánu restrukturalizace [cca 10] % a v pozměněném plánu restrukturalizace byla odhadována na [10-15] %.
(54)
Původní plán restrukturalizace obsahoval pro rok 2014 rozdělení plánovaných finančních zdrojů pro část bilance, která má být financována, ve výši [cca 100] mld. EUR (z toho [cca 25] mld. EUR nezajištěného financování na peněžním a kapitálovém trhu), takže oproti plánovaným celkovým aktivům ve výši [cca 150] mld. EUR vznikla mezera ve financování ve výši [cca 50] mld. EUR. V pozměněném plánu restrukturalizace byla mezera mezi předpokládanými celkovými aktivy a předpokládanými celkovými závazky snížena; HSH poskytla informace ke zdrojům financování, které mají být použity na pokrytí potřeby financování vyplývající z mezery.
(55)
V následující tabulce jsou znázorněny prognózy růstu pro hlavní oblasti činností HSH podle původního plánu restrukturalizace a změny provedené v pozměněném plánu restrukturalizace.
Tabulka 5
Porovnání míry růstu v segmentech lodní dopravy a firemních zákazníků
Segment
Původní plán restrukturalizace
(1. září 2009)
Pozměněný plán restrukturalizace
(11. červenec 2011)
Poznámky k prognózám růstu v pozměněném plánu restrukturalizace
Lodní doprava
Míra růstu v nových obchodech ve výši [cca 250] % pro roky 2010 (skutečná hodnota) až 2014 (střední roční míra růstu [cca 40] %)
Míra růstu v nových obchodech ve výši [90-130] % pro roky 2010 (skutečná hodnota) až 2014 (střední roční míra růstu […] %)
Tato míra růstu vychází z ročního absolutního objemu nových obchodů ve výši průměrně […] mld. EUR v období 2011 až 2014. Pro porovnání: celkový objem trhu činil ve stejném období průměrně [cca 25] mld. EUR nových obchodů.
Firemní zákazníci
Nárůst objemu úvěrů o [cca 100] % (2010 skutečná hodnota - 2014)
Nárůst objemu úvěrů o […] % (2010 skutečná hodnota - 2014)
Tento nárůst odpovídá absolutnímu objemu nových obchodů ve výši […] mld. EUR za čtyři roky. Pro porovnání: k 31. prosinci 2008 činila celková aktiva v tomto segmentu 25,7 mld. EUR.
4.2. OBECNÝ POPIS POZMĚNĚNÉHO PLÁNU RESTRUKTURALIZACE
(56)
Pozměněný plán restrukturalizace byl předložen dne 11. července 2011. Předpokládá výrazné změny obchodního modelu HSH. Nový obchodní model HSH je charakterizován nižším rizikem, silnějším zaměřením na regionální obchody a udržitelnost při financování a poskytování úvěrů. Plánovaná a již zahájená opatření restrukturalizace zahrnují vedle zaměření na činnosti hlavního předmětu podnikání a následně na prodej či ukončení různých činností a významných podílů také přizpůsobení sítě poboček a optimalizaci struktury nákladů. Pozměněný plán restrukturalizace předpokládá zřízení interní restrukturalizační jednotky, v níž mají být pro účetní a organizační účely shrnuty činnosti, v nichž se nemá pokračovat. Nejdůležitějšími body nového obchodního modelu jsou:
a)
nová orientace na životaschopnou hlavní banku cestou značného omezení aktiv, posílení regionálních obchodů (divize firemních zákazníků v Německu, obchod s nemovitostmi v Německu a soukromé bankovnictví) a zachování hlavních kompetencí ve vybraných mezinárodních obchodních činnostech se silnou regionální vazbou (lodní doprava a obnovitelné energie se zaměřením na Evropu);
b)
výlučné zaměření obchodování na kapitálových trzích na činnosti v oblasti treasury (takzvané obchody na vlastní účet) a činnosti orientované na zákazníky, zejména jako dodavatel produktů pro jiné obchodní jednotky (vzájemný prodej produktů, tzv. cross-selling); obchody na vlastní účet byly ukončeny;
c)
ukončení činností, které nejsou v souladu s novou strategickou orientací HSH, tj. mezinárodního podnikání v oblasti přebírání společností, při kterém dochází k výraznému dodatečnému zadlužení (LBO), mezinárodního obchodu s nemovitostmi, financování letadel založené na majetku a dalších úvěrových operací, které nepatří jednoznačně k hlavním kompetencím;
d)
odprodej všech dceřiných společností, které nejsou v souladu s novou strategickou orientací HSH. Pozměněný plán restrukturalizace předpokládá odprodej celkem [100-120] podílů. HSH již počet podílů snížila o 25. Veškeré odprodeje mají proběhnout nejpozději do […];
e)
jasné oddělení ukončených obchodních divizí, které mají být v rámci interní restrukturalizační jednotky omezeny nebo prodány. Restrukturalizační jednotka nebude zahajovat žádné nové obchodní činnosti;
f)
výrazné přizpůsobení národních i zahraničních poboček: ukončení nestrategických činností povede k uzavření 15 z původních 21 zahraničních poboček. Pobočky či zastoupení v Helsinkách, Šanghaji, Bombaji, Stockholmu, Neapoli, Oslu, Rize, Tallinu, Varšavě, San Francisku a Hanoji již byly uzavřeny. Pobočky či zastoupení v Kodani, Paříži, Amsterodamu a Moskvě budou uzavřeny do roku 2012. Po restrukturalizaci si HSH ponechá šest poboček či zastoupení v Londýně, Hongkongu, New Yorku, Singapuru, Lucemburku a Aténách, přičemž pobočky v Londýně, Lucemburku a New Yorku mají být zmenšeny a pobočka v Hongkongu přeměněna na zastoupení.
(57)
Regionální zaměření zahrnuje především severoněmecké obchody se soukromými a firemními zákazníky, obchod s nemovitostmi a činnosti v oblasti spořitelen. Dále se HSH bude soustředit na vybrané oblasti mezinárodního financování lodí, jakož i na financování projektů v oblasti obnovitelných energií se zaměřením na Evropu a určité investice do infrastruktury. HSH uzavře pobočku v Lübecku do konce roku 2011.
(58)
Celkově bude bilanční suma nové hlavní banky značně snížena, zejména přenosem aktiv z hlavní banky na vlastní restrukturalizační jednotku HSH. Na konci restrukturalizačního období dne 31. prosince 2014 bude bilanční suma HSH (hlavní banky) činit 82 mld. EUR. V porovnání s bilanční sumou 208 mld. EUR v roce 2008 to odpovídá snížení o 126 mld. EUR, tj. téměř o 61 %.
(59)
Pozměněný plán restrukturalizace vychází z obecných předpokladů ohledně vývoje HDP v Německu, eurozóně, v USA a na celém světě, změn v krátkodobých a dlouhodobých úrokových sazbách, inflace v eurozóně a v USA, cen ropy a směnného kurzu EUR/USD. Prognózy pro jednotlivé obchodní divize vycházejí z předpokladů ohledně míry růstu relevantního trhu, objemů a marží v oblasti nových obchodů na segment a kapacity vzájemného prodeje produktů. Vzhledem k významu obchodní divize lodní dopravy pro celkový finanční výsledek HSH předložila HSH odvětvově specifické předpoklady k vývoji trhu financování lodní dopravy. V následující tabulce jsou znázorněny prognózy týkající se vývoje velikosti trhu ohledně celosvětových nových obchodů (souhrnné hodnoty pro segmenty nákladních a kontejnerových lodí a tankerů), objemu nových obchodů HSH a podílu HSH na trhu.
Tabulka 6
Předpoklady k financování lodní dopravy v období 2011-2014
Průměr 2005-2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
Celosvětové nové obchody v oblasti financování lodní dopravy celkem (v mld. EUR)
109,4
25,9
48,3
[10-15]
[15-25]
[25-35]
[40-50]
Nové obchody HSH (v mld. EUR)
6,7
0,2
1
[0,5-1,5]
[0,5-1,5]
[1-2]
[2-3]
Podíl HSH na trhu (%)
6,1
0,8
2,1
[cca 4]
[cca 5]
[cca 5]
[cca 5]
(60)
HSH vychází z průměrného směnného kurzu EUR/USD [1,30-1,50]. Předložila údaje o dopadu pozměněných předpokladů na zisk a ztrátu, jakož i o své čisté likviditě, a zejména analýzu citlivosti pro změny úroků a změny směnného kurzu EUR/USD. Podle analýzy citlivosti by HSH při výrazných změnách předpokladů ohledně úrokových sazeb a směnného kurzu EUR/USD nedosáhla takových ztrát, které by nemohla absorbovat. Kromě toho by stav likvidity HSH nebyl negativní, kdyby se směnný kurz EUR/USD výrazně odchyloval od základního scénáře.
(61)
HSH dále předložila na základě méně příznivých tržních předpokladů scénáře pro nepříznivou situaci a pro nejhorší případ na úrovni koncernu. Finanční prognózy v případě scénářů pro nepříznivou situaci a pro nejhorší případ ukazují, že dopady stresového faktoru na platební schopnost HSH jsou tlumeny strukturou záruky na pokrytí rizik. V případě scénáře pro nepříznivou situaci by HSH odložila částečná vypovězení záruky, a tím omezila přibývání rizikově vážených aktiv v důsledku negativních hospodářských rámcových podmínek. U obou scénářů by výsledná kvóta kapitálu HSH Tier 1 činila během období restrukturalizace cca 10 %.
4.3. POPIS RESTRUKTURALIZACE JEDNOTLIVÝCH OBCHODNÍCH DIVIZÍ HSH
(62)
Bilanční suma obchodní divize firemních zákazníků hlavní banky se sníží z 26,3 mld. EUR (2008) na [10-20] mld. EUR (2014). Celkově se obchodní segment v tomto období zmenší o cca [45-55] %.
(63)
V divizi firemních zákazníků bude HSH nabízet finanční prostředky větším středním podnikům, a to zejména v hlavním regionu severního Německa.
(64)
HSH ukončila své činnosti v oblasti refinancování leasingových společností a své mezinárodní obchody LBO a ukončí rovněž svou divizi firemních zákazníků zaměřenou na asijské a skandinávské zákazníky. Divize firemních zákazníků nebude působit v oblasti financování letadel nebo lodí založeného na majetku. Schopnost HSH podporovat regionální obchody v hlavním regionu však nebude omezena.
(65)
HSH se v prvé řadě soustředí na větší střední podniky v severním Německu a na německé podniky určitých hlavních hospodářských odvětví. Bude se jasně zaměřovat na ziskové transakce a na zákazníky s dobrou bonitou, kteří požadují různé produkty. HSH bude usilovat o to, aby se pro tyto zákazníky stala „upřednostňovanou“ bankou.
(66)
S ohledem na zlepšení finanční situace se obchodní divize bude stále více zaměřovat na získávání vkladů a využívaní struktur financování, které umožňují syndikace, jsou způsobilé pro ECB nebo mohou být předávány investorům.
(67)
Bilanční suma obchodní divize nemovitostí hlavní banky se má snížit z 30,5 mld. EUR (2008) na [9-18] mld. EUR (2014). To odpovídá snížení o [50-70] %.
(68)
HSH bude nabízet všechny druhy úvěrových produktů a všechny ostatní bankovní produkty, po kterých bude ze strany realitních společností poptávka. HSH se bude svou obchodní činností zaměřovat na severní Německo a německé aglomerace. Zaměřovat se bude především na finanční řešení pro […] a financování projektů s přiměřeným stupněm rizika. V této obchodní divizi se HSH bude soustředit na financování […]. Zvláštní druhy nemovitostí budou financovány pouze selektivně.
(69)
Činnosti v jiných státech - včetně mezinárodního obchodu s nemovitostmi, který spočívá v podpoře německých zákazníků v evropských aglomeracích - budou ukončeny. V těchto oblastech HSH nebude provádět žádné nové obchody a stávající obchodní činnosti postupně ukončí.
(70)
HSH se bude orientovat především na profesionální investory v oblasti nemovitostí, zejména na stávající zákazníky, na vybrané developery, na zákazníky s pevnou pozicí v odvětví nemovitostí a s vysokým potenciálem v oblasti vzájemného prodeje produktů, jakož i na zákazníky spojené se severním Německem, kteří potřebují komplexní struktury financování. HSH bude nadále využívat struktury a produkty, které snižují potřebu finančních prostředků, např. obchody, které připadají v úvahu pro kryté dluhové obligace, úvěry způsobilé pro ECB a finanční prostředky a jistoty poskytované institucí Kreditanstalt für Wiederbau (KfW).
(71)
Bilanční suma obchodní divize spořitelen hlavní banky se sníží z 8,7 mld. EUR (2008) na [ 3] mld. EUR (2014) především omezením činností refinancování pro spořitelny.
(72)
Zákaznická základna této obchodní divize je v prvé řadě tvořena spořitelnami a zákazníky z veřejného sektoru v severním Německu a v druhé řadě spořitelnami a zákazníky z veřejného sektoru mimo severní Německo (sekundární bankovní vztahy).
(73)
HSH nabízí širokou škálu produktů, které se zaměřují na hlavní obchodní oblasti spořitelen. Patří sem zejména divize soukromých a firemních zákazníků, činnosti v oblasti obchodů na vlastní účet, jakož i správa vlastních cenných papírů a správa úvěrového portfolia.
(74)
V obchodní divizi soukromého bankovnictví se bilanční suma hlavní banky sníží z 1,7 mld. EUR (2008) na [0,5-1,5] mld. EUR (2014).
(75)
HSH se soustředí na poskytování služeb movitým soukromým zákazníkům v hlavním regionu severní Německo. Navíc bude HSH nabízet služby soukromého bankovnictví v nadregionálních distribučních pobočkách jiných segmentů trhu. Škála služeb bude zahrnovat […].
(76)
HSH se soustředí na získávání a podporu movitých a velmi movitých soukromých zákazníků a nadací. V rámci vzájemného prodeje produktů budou služby soukromého bankovnictví poskytovány rovněž zákazníkům/fyzickým osobám jiných obchodních divizí hlavní banky.
(77)
V obchodní divizi lodní dopravy se bilanční suma hlavní banky sníží o 46 % z 28,3 mld. EUR (2008) na cca 15 mld. EUR (2014).
(78)
Do 31. prosince 2014 nepřesáhne tržní podíl HSH, pokud jde o nové obchody v oblasti financování lodí po celém světě, ročně [ 8] %. Dále HSH zajistí, že do 31. prosince 2014 - na základě každoročního hodnocení trhu - nebude patřit k třem poskytovatelům financování lodí s největším ročním objemem nových obchodů.
(79)
Portfolio HSH bude diverzifikováno jak s ohledem na typ lodí, tak na země. Pokud jde o různé druhy aktiv, bude se nadále klást důraz na […] a několik […]. Důležitým produktem budou běžné dlouhodobé hypoteční úvěry na novostavby a financování použitých lodí. HSH bude dále selektivně vystupovat jako poskytovatel strukturovaných finančních služeb.
(80)
HSH omezí své obchodní činnosti tím, že ukončí financování lodí typu ro-ro a výletních lodí […].
(81)
HSH se zaměří na střední a velké globálně působící společnosti lodní dopravy, malé rentabilní zákazníky, jakož i zákazníky vybrané na základě celkového potenciálu výnosnosti a rizikových aspektů. Dále hraje roli také ochota zákazníka k syndikacím, splnění předpokladů pro syndikaci (např. transparentnost) a refinancování.
(82)
Obchodní divize lodní dopravy bude nabízet zejména standardní financování (plain vanilla) (27) a v omezené míře strukturální financování a bude vystupovat jako Mandated Lead Arranger a Bookrunner.
(83)
Obchodní divize dopravy/letecké dopravy hlavní banky bude zrušena. Bilanční suma ve výši 11,7 mld. EUR (2008) vyprší v rámci restrukturalizační jednotky nebo bude přiřazena jiným obchodním divizím. Do budoucna nebude již HSH provádět žádná nová financování letadel založená na majetku. Příslušné stávající obchody budou postupně ukončeny, prodány nebo převedeny na restrukturalizační jednotku za účelem jejich omezení. HSH v rámci restrukturalizace již obchodní divizi částečně reorganizovala a strategicky důležité divize železniční dopravy a infrastruktury přiřadila k obchodní divizi energie a infrastruktury.
(84)
V důsledku nového uspořádání obchodní divize energie a infrastruktury v průběhu procesu restrukturalizace se bilanční suma uvedené divize v hlavní bance zvýší ze 4,6 mld. EUR v roce 2008 (bývalá obchodní divize energie) na [5-10] mld. EUR v roce 2014. Obchodní divize energie a infrastruktury zahrnuje jak segment obnovitelné energie, tak segment infrastruktury a železniční dopravy, které předtím patřily do obchodní divize dopravy.
(85)
V segmentu energie bude HSH financovat projekty v oblasti větrné a solární energie. Tato oblast zahrnuje kategorie aktiv větrné energie (na pevnině i na moři), solární energie (fotovoltaické a termální) a jako doplňkové podnikání sítě ve spojení s projekty větrné a solární energie. Cílovým regionem pro tyto činnosti je v prvé řadě Evropa. Činnosti HSH v oblasti konvenčních zdrojů energie a veškeré činnosti v oblasti energie v Severní Americe budou ukončeny.
(86)
Změny v obchodních divizích, zejména uzavření divize letecké dopravy a zmenšení segmentů pro zahraniční nemovitosti a lodní dopravu, povedou automaticky ke zmenšení segmentu „ostatních činností“.
(87)
Segment ostatních činností zahrnuje - vedle korporátního centra - obchody na kapitálovém trhu, v němž HSH spravuje svůj majetek a který slouží jako dodavatel produktů pro obchodní divize.
(88)
HSH bude soustavně zlepšovat stabilitu a kvalitu svého financování. Od konce roku 2012 zajistí, že jak její čisté stabilní financování (net stable funding ratio), tak její koeficient krytí likvidity (liquidity coverage ratio) (28) […]. Podíl hlavní banky na obchodu v USD, který je refinancován prostřednictvím financování v USD (a nikoli prostřednictvím swapů), se do konce roku 2012 zvýší na nejméně […] % a do konce roku 2014 na nejméně […] %.
(89)
HSH výrazně sníží obchod na kapitálovém trhu s vysokým potenciálním rizikem a již výrazně omezila svůj katalog produktů. Obchody na vlastní účet již byly ukončeny.
4.4. POPIS FINANČNÍHO PLÁNOVÁNÍ V POZMĚNĚNÉM PLÁNU RESTRUKTURALIZACE
(90)
HSH předložila pro období 2011-2014 rozsáhlý obchodní plán včetně propočtu zisku a ztrát a bilance, ukazatelů rentability a produkce rozepsaných podle obchodních divizí a sloučených na úrovni koncernu. Dále HSH předložila analýzu citlivosti v podobě scénáře pro nepříznivou situaci a scénáře pro nejhorší případ na úrovni koncernu. Podle očekávaného zisku a ztrát vznikne koncernu HSH v roce 2011 další ztráta ve výši cca [100-200] mil. EUR, koncern pak bude své zisky do roku 2014 neustále zvyšovat na cca [400-500] mil. EUR po zdanění. Výnosnost vlastního kapitálu bude v roce 2011 negativní a do roku 2014 vzroste na cca [7-8] %. Kvóta Tier 1 dosáhne v období 2012-2014 cca [13-16] %. Podle pokynů Komise obsahují finanční prognózy pozměněného plánu restrukturalizace pro rok 2011 jednorázovou platbu ve výši 500 mil. EUR, která byla odečtena od výsledku před zdaněním. Celková aktiva se podle prognóz zřejmě sníží z 208 mld. EUR (2008) na 120 mld. EUR (2014).
(91)
V následujících tabulkách jsou uvedeny základní údaje pozměněného plánu restrukturalizace pro HSH a hlavní banku.
Tabulka 7
Finanční plánování pro HSH na období 2011-2014
2008 skutečná hodnota
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011 prognóza
2012 prognóza
2013 prognóza
2014 prognóza
Výnosy celkem (v miliónech EUR)
157
2 876
1 603
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
Výsledek před restrukturalizací (v miliónech EUR)
(2 796)
(718)
545
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
Výsledek před zdaněním (v miliónech EUR)
(2 968)
(1 325)
17
[- 200-300]
[0-500]
[100-600]
[200-700]
Výsledek (v miliónech EUR)
(3 195)
(902)
48
[- 400-100]
[0-500]
[0-500]
[0-500]
Poměr mezi náklady a výnosy (%)
573
29
54
[45-55]
[45-55]
[45-55]
[40-50]
Výnosnost vlastního kapitálu po zdanění (%)
0
0
0
[- 5-+ 5]
[5-10]
[5-10]
[5-10]
Aktiva celkem (v mld. EUR)
208
175
151
[130-150]
[125-145]
[120-140]
[115-135]
Tabulka 8
Finanční plánování pro hlavní banku na období 2011-2014
2008 skutečná hodnota
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011 prognóza
2012 prognóza
2013 prognóza
2014 prognóza
Výnosy celkem (v miliónech EUR)
1 582
1 756
1 103
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
[750-1 250]
Výsledek před restrukturalizací (v miliónech EUR)
418
354
574
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[300-600]
Výsledek před zdaněním (v miliónech EUR)
295
18
318
[200-500]
[200-500]
[200-500]
[200-500]
Poměr mezi náklady a výnosy (%)
39
32
52
[40-60]
[40-60]
[40-60]
[40-60]
Aktiva segmentu (v mld. EUR)
113
97
88
[60-90]
[60-90]
[60-90]
82
(92)
V následujících tabulkách je uveden plán financování HSH s ohledem na obecnou strategii financování a strategii financování v USD.
Tabulka 9
Plán financování HSH 2010-2014
(v mld. EUR)
Objem podle zdroje financování
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
Kryté dluhopisy
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Státem zaručené dlouhodobé dluhopisy
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Dlouhodobé nezajištěné prioritní dluhopisy
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Krátkodobé financování na peněžním a kapitálovém trhu
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Ostatní financování na peněžním a kapitálovém trhu
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Obchodní a retailové vklady (do roku 2010)/zůstatkové vklady (usazená depozita z roku 2011)
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Rozvojové banky a obchodní úvěry
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Hybridní kapitálové nástroje (Tier 1 a Tier 2)
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Celkem
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Deriváty
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem - (závazky celkem + deriváty), která mají být financována krátkodobými zajištěnými finančními prostředky, nadměrné vklady a vlastní prostředky
(…)
(…)
(…)
(…)
(93)
Státem zaručené dlouhodobé dluhopisy se sníží ze 44 mld. EUR (konec roku 2010) na [13-18] mld. EUR (konec roku 2014). Zároveň se sníží celková aktiva HSH o [25-35] mld. EUR. Rozdíl mezi celkovými aktivy a celkovými závazky (očištěný o účinek derivátů) představuje mezeru v plánu financování, která musí být pokryta krátkodobými nezajištěnými a zajištěnými finančními prostředky, jakož i přebytkem vkladů a vlastních prostředků. Plánování HSH ohledně vkladů se týká pouze části celkových vkladů, která se považuje za stabilní (usazená depozita), přičemž skutečná výše vkladů bude pravděpodobně vyšší a vyplní část mezery ve financování. I když by mohla být část mezery ve financování mezi financovanými aktivy a závazky kryta krátkodobým financováním na peněžním a kapitálovém trhu, závislost HSH na krátkodobém financování na peněžním a kapitálovém trhu se během období restrukturalizace v absolutních hodnotách snižuje. Vzhledem ke strategii financování v EUR bude HSH využívat relativně více kryté dluhopisy.
Tabulka 10
Strategie financování v USD (2010-2014)
(v mld. USD)
Objem
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
Financování v USD
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Financování v USD prostřednictvím swapů
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem v USD
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
Aktiva celkem v USD - lodní doprava
(…)
(…)
(…)
(…)
(…)
(94)
Zatímco HSH v roce 2010 financovala 75 % svých aktiv v USD prostřednictvím křížových měnových swapů, má se využití swapů snížit na […] % celkových aktiv v USD (včetně aktiv v restrukturalizační jednotce). Poměrně menší závislosti na financování prostřednictvím swapů se dosáhne snížením aktiv vedených v USD, a tudíž snížením absolutních částek financování v USD.
(95)
V roce 2010 poskytly spořitelny [2,5-3,5] mld. EUR dlouhodobého nezajištěného financování HSH a [200-500] mil. EUR dlouhodobého zajištěného financování, tj. celkem [2,7-4] mld. EUR. Oproti tomu poskytly další zemské banky celkem [150-250] mil. EUR a další finanční instituce (soukromé a veřejné finanční instituce jiné než spořitelny a zemské banky) [1-2] mld. EUR.
(96)
Z pozměněného plánu restrukturalizace vyplývá posílení pozic a poměrů kapitálu HSH v průběhu restrukturalizace s plánovanou kvótou kmenového kapitálu [10-13] % do konce roku 2014. Na žádost Komise zahrnula HSH do svých finančních prognóz na rok 2013 navýšení základního kapitálu o 500 mil. EUR.
Tabulka 11
Kapitálová pozice HSH (2009-2015)
2009 skutečná hodnota
2010 skutečná hodnota
2011
2012
2013
2014
2015
Rizikově vážená aktiva po záruce (v mld. EUR)
71
41
[40-60]
[40-60]
[45-65]
[50-70]
[50-70]
Nesplněné záruky (v mld. EUR)
10
10
7,0
[ 7,0]
[ 7,0]
[ 5,0]
[ 5,0]
Vývoj kapitálu (v mld. EUR)
Kmenový kapitál Tier 1 (v mld. EUR)
5,080
4,433
[4 000-6 000]
[4 500-6 500]
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
Kapitál Tier 1 (v mld. EUR)
7,491
6,274
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
[6 500-8 500]
[7 000-9 000]
Celkový kapitál (v mld. EUR)
11,523
9,400
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
Poměry kapitálu
Kmenový kapitál/rizikově vážená aktiva (%)
7,1
10,7
[ 7,0]
[ 8,0]
[ 9,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
Kapitál Tier 1/rizikově vážená aktiva (%)
10,5
15,2
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
4.5. ZÁVAZKY NĚMECKA
(97)
Německo se zavázalo, že HSH provede pozměněný plán restrukturalizace, a předložilo závazky stanovené v přílohách I a III tohoto rozhodnutí.
4.6. SLEDOVÁNÍ
(98)
Německo se zavázalo, že kontrolní správce bude čtvrtletně předkládat podrobnou zprávu. Tato zpráva bude obsahovat zejména informace o protiplnění v souvislosti s opatřením na záchranu aktiv (v souladu s přílohou V sdělení Komise o nakládání se znehodnocenými aktivy v bankovním sektoru Společenství, dále jen „sdělení o znehodnocených aktivech“ (29)) a o provádění pozměněného plánu restrukturalizace (v souladu s bodem 46 sdělení Komise o návratu k životaschopnosti a hodnocení restrukturalizačních opatření ve finančním sektoru v současné krizi (dále jen „sdělení o restrukturalizaci“ (30)).
5. DŮVODY K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ O PŘEZKUMU OPATŘENÍ PODPORY VE PROSPĚCH HSH
(99)
Komise dne 30. října 2009 zahájila formální vyšetřovací řízení, aby zjistila, zda záruka na pokrytí rizik splňuje kritéria sdělení o znehodnocených aktivech ohledně aktiv způsobilých pro podporu, oceňování (včetně metody oceňování), protiplnění a správy znehodnocených aktiv. Kromě toho Komise chtěla prošetřit předpoklady platné pro rekapitalizační opatření, rozdělení zátěže a opatření omezující narušení hospodářské soutěže.
(100)
Ohledně způsobilosti zajištěných aktiv vyjádřila Komise v bodě 40 rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti, zda byla příslušná kritéria sdělení o znehodnocených aktivech splněna, neboť jen malá část zajištěného portfolia spadala přímo pod definici znehodnocených aktiv obsaženou ve sdělení o znehodnocených aktivech.
(101)
Ohledně transparentnosti a poskytnutí informací Komise v bodě 43 rozhodnutí o zahájení řízení vysvětlila, že HSH předložila zprávy o ocenění vypracované nezávislými odborníky, které se týkaly pouze zlomku zajištěného portfolia, přesněji řečeno, velké části strukturovaných úvěrových cenných papírů. Kromě toho Německo tehdy nedalo k dispozici žádné ověření postupů oceňování a výsledků ze strany úřadu BaFin.
(102)
Ohledně správy aktiv Komise v bodě 45 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti, zda opatření plánovaná bankou HSH splňují kritéria sdělení o znehodnocených aktivech, neboť všechna aktiva se i nadále objevují v bilanční sumě HSH.
(103)
Ohledně ocenění Komise v bodě 47 rozhodnutí o zahájení řízení vysvětlila, že nezávislí odborníci oceňovali pouze strukturované úvěrové portfolio a že v té době neměla k dispozici dostatečné informace pro posouzení skutečné hospodářské hodnoty celého portfolia. Komise dále prohlásila, že hodlá prověřit korelační předpoklady použité bankou HSH na zajištěná aktiva.
(104)
Ohledně protiplnění vyjádřila Komise v bodě 49 rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti o přiměřenosti rozdělení zátěže, neboť podle sdělení o znehodnocených aktivech je třeba od HSH žádat, aby se na základě ustanovení o první ztrátě podílela na části (zpravidla nejméně 10 %) ztrát nebo rizik. Komise dále v bodě 51 a dalších bodech rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti, zda přirážka ve výši 400 bazických bodů představuje přiměřené protiplnění za riziko převzaté veřejnými vlastníky.
(105)
Ohledně obnovení životaschopnosti vyjádřila Komise v bodě 59 rozhodnutí o zahájení řízení pochybnosti, zda je HSH schopna obnovit svou dlouhodobou životaschopnost. Vzhledem k silné závislosti HSH na peněžním a kapitálovém trhu pochybovala Komise zejména o tom, zda je předložená strategie refinancování sama o sobě po vypršení státních záruk střednědobě a dlouhodobě udržitelná.
(106)
V bodech 60 a 61 rozhodnutí o zahájení řízení Komise zpochybnila předpokládané míry růstu a marže, které vycházejí z původního plánu restrukturalizace. Komise pochybovala zejména o vyšších maržích v obchodní oblasti soukromého bankovnictví a o předpokládaných mírách růstu v oblastech lodní dopravy a dopravy, v nichž HSH již měla poměrně vysoké podíly na trhu.
(107)
V bodě 62 rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti o tom, že HSH má v úmyslu ve značném rozsahu pokračovat ve svých mezinárodních činnostech na kapitálových trzích, zároveň však prohlašuje, že chce svůj obchodní model opět více zaměřit na regionální aktivity. V bodě 63 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti, zda je předpoklad, že HSH v roce 2013 opět dosáhne svého předchozího ratingu A, realistický.
(108)
Ohledně vlastního příspěvku Komise prohlásila, že původní plán restrukturalizace neobsahuje žádné rozsáhlé návrhy. Objem vlastního příspěvku ve formě odprodejů zůstává nejasný. V souvislosti s rozdělením zátěže také na menšinové akcionáře Komise vyjádřila pochybnosti ohledně ocenění HSH, a tudíž také ohledně ceny nově vydaných akcií. V bodech 10 a 32 rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti, zda sdružení spořitelen a Flowers, které se nepodílely na rekapitalizaci, nemohly mít přínos z kapitálové injekce tím, že si ponechaly nadměrně vysoké podíly v HSH.
6. STANOVISKO NĚMECKA
(109)
Německo dne 17. prosince 2009 předložilo společné stanovisko spolkových zemí a HSH k rozhodnutí o zahájení řízení.
6.1. STANOVISKO K ZÁRUCE NA POKRYTÍ RIZIK
(110)
Německo zastávalo stanovisko, že právní posouzení záruky na pokrytí rizik provedené Komisí je chybné, neboť vychází z použití sdělení o znehodnocených aktivech, které v daném případě není použitelné.
(111)
Německo nesouhlasilo s Komisí, že použití sdělení o znehodnocených aktivech je nezbytně nutné a že Komise musela nezávisle na okamžiku zavedení nebo oznámení opatření použít právní předpisy a sdělení platné v době přijetí rozhodnutí (31). Podle názoru Německa lze s tímto názorem souhlasit jen tehdy, spadá-li opatření do působnosti daných právních předpisů nebo sdělení, což v tomto případě neplatí. Německo dále tvrdilo, že se sdělení o znehodnocených aktivech nevztahuje na všechny druhy podpůrných opatření zaměřených na znehodnocená aktiva. Podle Německa je třeba sdělení o znehodnocených aktivech považovat pouze za správní předpis, jehož cílem jsou jednotné správní postupy a který je závazný pouze pro Komisi. Slučitelnost záruky na pokrytí rizik s vnitřním trhem musí být posuzována přímo na základě SFEU. Jelikož podle Německa nespadá cíl záruky druhé ztráty a složení zajištěného portfolia do působnosti sdělení o znehodnocených aktivech, je dokázáno, že toto sdělení není v případě HSH použitelné.
(112)
Německo prohlásilo, že použití sdělení o znehodnocených aktivech vede k nesprávnému rámci hodnocení, jenž je pro HSH ve vztahu k určení prvku podpory, hodnoty portfolia, výše protiplnění a potřebě restrukturalizace nepříznivý.
(113)
Německo odkazovalo na bod 38 rozhodnutí o zahájení řízení, v němž Komise vysvětlovala, že posouzení tržní hodnoty portfolia sestávajícího hlavně z úvěrů pro podniky je složité. Německo tyto obtíže považovalo za důkaz toho, že záruku druhé ztráty nelze posuzovat na základě sdělení o znehodnocených aktivech, a prohlásilo, že Komise by extrapolací dospěla k částce podpory ve výši nominální hodnoty záruky. Německo dále prohlašuje, že již tento výsledek svědčí o tom, že zvolená metoda musí být nesprávná, neboť by to znamenalo, že by Komise ohledně prvku podpory stavěla zvolenou záruku na pokrytí rizik na stejnou úroveň s rekapitalizací, přestože obě opatření mají odlišnou povahu. Zatímco rekapitalizace představuje trvalou kapitálovou injekci, v případě záruky se jedná o stabilizační opatření pouze s regulační působností, které je omezené na dobu platnosti zajištěných aktiv.
(114)
Německo poukázalo na to, že odvození prvku podpory na základě tržní hodnoty ukazuje, že Komise neuznává povahu záruky na pokrytí rizik, neboť tato se nevztahuje na výkyvy na trhu. Komise by měla prvek podpory v případě záruky druhé ztráty určovat spíše podle všeobecných pravidel státní podpory a zejména podle sdělení Komise o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory ve formě záruk (32) (dále jen „sdělení o zárukách“). Podle Německa by použití sdělení o zárukách v případě, že bylo protiplnění záruky na pokrytí rizik uznáno za odměnu běžnou na trhu, vedlo k nižšímu prvku podpory.
(115)
I kdyby bylo možné použít sdělení o znehodnocených aktivech na záruku druhé ztráty, Komise se podle názoru Německa při jeho použití dopustila chyb při určování prvku podpory a při výpočtu výše protiplnění, jakož i ve vztahu k rozdělení zátěže a správě aktiv v restrukturalizační jednotce. Prvek podpory v případě záruky druhé ztráty je nesprávný, jelikož jsou nesprávné předpoklady ohledně převodní a tržní hodnoty portfolia. Pokud jde o protiplnění za kapitálovou úlevu Německo zdůraznilo, že se posouzení dopadu kapitálové úlevy obsažené v rozhodnutí o zahájení řízení opírá o staré údaje. Podle novějších údajů je dopad kapitálové úlevy mnohem nižší. Předběžné posouzení rozdělení zátěže je rovněž nesprávné a příliš omezené, neboť Komise je vztahuje pouze na první ztrátovou tranši záruky, která je mnohem nižší než první ztrátová tranše ve výši 10 % zajištěného portfolia požadovaná podle sdělení o znehodnocených aktivech. Mezi rozdělením zátěže a první ztrátovou tranší uvedenou v absolutních hodnotách neexistuje žádná souvislost. Navíc HSH nese veškeré ztráty, které přesahují záruku druhé ztráty. Ohledně správy aktiv Německo prohlásilo, že zásady sdělení o znehodnocených aktivech nelze použít na záruku na pokrytí rizik pro HSH a že by nemělo smysl spravovat všechny hodnoty, na které se vztahují záruky na pokrytí rizik, odděleně. HSH pravděpodobně zřídí restrukturalizační jednotku a zajistí jasné funkční a organizační oddělení hlavní banky a restrukturalizační jednotky, které bude dodrženo až do úrovně správní rady.
(116)
Německo nesouhlasí s oceněním portfolia, které je uvedeno v bodě 47 rozhodnutí o zahájení řízení. U zajištěného portfolia se z velké části jedná o klasické úvěrové operace, které nejsou snadno dostupné pro hodnocení založené na peněžním toku. Také pravidlo oceňování „komplexních“ aktiv, které má prostřednictvím paušálního snížení hodnoty simulovat nejistotu na trhu, není pro oceňování zajištěného portfolia v daném případě přiměřené. Zatímco bylo portfolio CIP banky HSH oceněno externími odborníky na základě peněžních toků, byla aktiva v podstatně větším úvěrovém portfoliu oceněna na základě běžné, pro banky obvyklé úvěrové analýzy v souladu s příslušnými regulačními předpisy. Při této úvěrové analýze má klíčový význam bonita dlužníka.
(117)
Německo tvrdilo (jak bylo popsáno v rozhodnutí o zahájení řízení), že použití metod výpočtu, které byly stanoveny ve sdělení o znehodnocených aktivech, na záruku druhé ztráty je nepřiměřené a že by pro určení výše protiplnění mělo být použito sdělení o zárukách. Během výměny informací, která zahrnovala také několik schůzek a telekonferencí, předložilo Německo v období od ledna do srpna 2010 informace dokazující, že zpětné získání částky […] v plné výši by ztížilo obnovení životaschopnosti HSH.
6.2. STANOVISKO K REKAPITALIZACI
(118)
Německo zastávalo názor, že se Komise také při posouzení rekapitalizace dopustila chyb, které se týkají ocenění společnosti HSH a právního posouzení případných výhod pro menšinové akcionáře, jež se na rekapitalizaci nepodílejí.
(119)
Pochybnosti Komise ohledně ocenění společnosti vyplývají podle názoru Německa z chybného posouzení skutkového stavu. Proto není důležité, že původní ocenění společnosti ze strany PwC nezahrnuje snížení ratingu provedené agenturou S&P, a existují dobré důvody předpokládat, že se HSH v roce 2013 opět vrátí k ratingu A.
(120)
Pokud jde o emisní cenu nových akcií, jsou pro banky kotované na burze běžné srážky ve výši 30 až 60 %. Ocenění HSH je přiměřeným základem pro stanovení ceny nových akcií a původní akcionáři HSH by z opatření podpory neměli užitek, pokud by si ponechali příliš vysoký podíl na bance HSH.
6.3. STANOVISKO K ZÁRUCE NA POKRYTÍ RIZIK A K REKAPITALIZACI VZHLEDEM K NEOMEZENÉ STÁTNÍ ZÁRUCE
(121)
Německo prohlásilo, že bez podpory na záchranu by došlo k likvidaci HSH a následně by veřejní vlastníci museli v rámci neomezené státní záruky nést mnohem vyšší ztráty. Případné pohledávky v rámci neomezené státní záruky se odhadují na 30 mld. EUR a více. Německo poukázalo na to, že soukromý investor v situaci veřejných vlastníků by přijal stejná záchranná opatření, aby zabránil vyšším ztrátám.
(122)
Německo se domnívá, že záchranná opatření splňují kritéria „testu soukromého investora“ (tj. použití zásady investora v podmínkách tržního hospodářství), a tudíž nepředstavují státní podpory. Kritéria tohoto testu jsou splněna, pokud lze rozumně předpokládat, že podnik opět obnoví svou životaschopnost, a pokud náklady na likvidaci převýší náklady na kapitálová opatření (33). Podle Německa je původní plán restrukturalizace předložený dne 1. září 2009 dostatečným dokladem toho, že HSH je schopna obnovit svou životaschopnost. V souvislosti s odhadem nákladů na likvidaci Německo prohlásilo, že je třeba rozlišovat mezi závazky, které mají převzít spolkové země jako vlastníci HSH, a závazky, které mají jako orgány veřejné moci. Závazky spolkových zemí jako orgánů veřejné moci (např. podpora v nezaměstnanosti a příspěvky na sociální zabezpečení) se při odhadu nákladů na likvidaci nesmí brát v úvahu. V nákladech na likvidaci by měly být zohledněny pouze závazky spolkových zemí jako vlastníků HSH. S odvoláním na rozsudek ve věci Linde (34) Německo zastávalo názor, že při provádění testu soukromého investora je třeba zohlednit závazky vyplývající z dříve poskytnutých slučitelných podpor. Neomezené státní záruky byly Komisí povoleny, a tudíž představují podporu, která je slučitelná s vnitřním trhem. Kromě toho závazky vyplývající z neomezené státní záruky patří mezi závazky spolkových zemí coby vlastníků HSH a nikoli coby orgánů veřejné moci. Neomezená státní záruka je ve své povaze srovnatelná s prohlášením o převzetí ručení. Proto by při odhadu nákladů na likvidaci měly být zohledněny závazky veřejných vlastníků v rámci neomezené státní záruky ve výši nejméně 30 mld. EUR. Německo zastávalo názor, že by náklady na likvidaci výrazně překročily náklady na kapitálová opatření veřejných vlastníků ve prospěch HSH. Německo se proto domnívá, že kritéria testu soukromého investora jsou splněna a že se v případě záchranných opatření nejedná o státní podpory.
6.4. STANOVISKO K UDRŽITELNOSTI OBCHODNÍHO MODELU HSH
(123)
Přestože Německo nejprve považovalo předběžné posouzení obchodního modelu HSH v bodě 62 rozhodnutí o zahájení řízení za příliš negativní, aktualizovalo svůj původní plán restrukturalizace, aby rozptýlilo obavy Komise ohledně hospodářské soutěže.
6.5. STANOVISKO K VLASTNÍMU PŘÍSPĚVKU A K VYROVNÁVACÍM OPATŘENÍM
(124)
Německo prohlásilo, že opatřeními ke splnění přiměřeného vlastního příspěvku plánovanými v původním plánu restrukturalizace, které spočívají v kompenzaci opatření, uvolnění kapitálových rezerv, prodeji významných podílů a snížení nákladů, se ve výsledku dosáhne vlastního příspěvku ve výši 5,9 mld. EUR, a tudíž by tato opatření měla být dostatečná.
(125)
Navrhovaná vyrovnávací opatření - snížení bilanční sumy, ukončení ziskových obchodních portfolií, uzavření 12 (35) z dosavadních 21 mezinárodních poboček a prodej významných podílů (REAG a DAL (36)) - Německo zpočátku považovalo za dostatečná, avšak v pozměněném plánu restrukturalizace byla ještě jednou změněna.
7. PŘIPOMÍNKY TŘETÍCH STRAN
(126)
Komise obdržela také připomínky od třetích stran. Své připomínky sdělila sdružení spořitelen dne 30. listopadu a 11. prosince 2009 a Flowers dne 17. prosince 2009.
7.1. PŘIPOMÍNKY SGVSH A SVB
(127)
Sdružení spořitelen nesouhlasila s předběžným názorem Komise, že nepřiměřeně profitovala z rekapitalizace poskytnuté bance HSH veřejnými akcionáři, neboť emisní cena nových akcií byla podle názoru sdružení spíše nízká.
(128)
Rozdělení řízení ve věci HSH, kdy by byla opatření podpory schvalována jedním řízením a otázka nepřímých podpor menšinovým akcionářům posuzována jiným řízením, by bylo porušením článku 7 nařízení (ES) č. 659/1999 (37) (dále jen „procesní nařízení“). Opatření podpory nemůže být zároveň (ve prospěch HSH) slučitelné s vnitřním trhem a neslučitelné ohledně vlastníků podílů HSH. Negativní rozhodnutí o rekapitalizaci vzhledem ke sdružením spořitelen a Flowers by vedlo k tomu, že by rekapitalizace představovala neslučitelnou podporu. Podle sdružení spořitelen by se Komise měla otázkou rozdělení zátěže také na menšinové akcionáře zabývat při obecném posouzení rozdělení zátěže v rámci rekapitalizace.
(129)
Podle názoru Komise nedostatečné rozmělnění podílů menšinových akcionářů nemůže podle sdružení spořitelen představovat státní podporu. Považují rozmělnění za druhotný efekt rekapitalizace. Kromě toho nejsou splněna kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU v tom smyslu, že sdružení spořitelen nepředstavují podle pravidel pro státní podporu podniky. SGVSH a SVB nepůsobí samy na žádném trhu, pouze drží podíly pro své členy (veřejné spořitelny v Hamburku a Šlesvicku-Holštýnsku). Výhoda pro sdružení spořitelen by mohla spočívat nanejvýš ve zvýšení hodnoty podílů HSH, které je spjato se všemi kapitálovými injekcemi. Kromě toho nebyla údajná výhoda poskytnuta ze státních prostředků. Stupeň rozmělnění závisí na počtu a ceně akcií. O ceně však nerozhoduje stát, nýbrž valná hromada vlastníků podílů. Toto rozhodnutí není přičitatelné státu a nelze je podle rozsudku ve věci Stardust Marine (38) považovat za státní podporu. Údajná výhoda však v žádném případě neměla vliv na konkurenceschopnost spořitelen na trzích, na nichž působí. Proto tato údajná výhoda nenarušuje hospodářskou soutěž a neovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(130)
Sdružení spořitelen dále poukazují na to, že Komise dosud nezkoumala druhotné efekty u jiných opatření rekapitalizace. Ani soudy Unie v rozsudku WestLB (39) nepotvrdily tento přístup. Sdružení spořitelen dále zjistila, že Komise neprozkoumala druhotné efekty ani v jiných případech, v nichž se emisní cena nových akcií zdála být mimořádně vysoká (40). Pokud by se tento aspekt zkoumal pouze v případech, jako je HSH nebo BayernLB, došlo by k porušení zásady rovnosti.
(131)
Sdružení spořitelen dále objasnila, že akcionáři podílející se na akciové společnosti mají přednostní právo na koupi nových akcií. Jedná se však o opci a nikoli o povinnost nákupu. Sdružení spořitelen považovala cenu nových akcií za přiměřenou, nemohla se však z finančních důvodů na rekapitalizaci podílet.
(132)
Sdružení spořitelen dále tvrdila, že v roce 2008 výrazně přispěla ke kapitálovým opatřením ve prospěch HSH. V červenci 2008 tak proměnila tichou spoluúčast ve výši 685 mil. EUR v kmenový kapitál HSH ve výši 125 mil. EUR a kapitálové rezervy ve výši 560 mil. EUR. Kromě toho sdružení spořitelen spolu s Flowers upsala tichou spoluúčast ve formě směnitelné obligace (hybridní nástroj) ve výši 962 mil. EUR, přičemž sdružení spořitelen převzala podíl ve výši 660,5 mil. EUR. Koncem roku 2008 HSH rozpustila kapitálové rezervy ve výši 3,1 mld. EUR, aby vyrovnala ztráty a zabránila absorpci ztrát hybridních nástrojů. V této souvislosti by sdružení spořitelen ztratila svůj podíl 560 mil. EUR na kapitálových rezervách. Povinně převoditelné cenné papíry se podílí na ztrátě HSH; rovněž nebyl vyplacen žádný kupón. Sdružení spořitelen již od roku 2008 neobdržela žádné dividendy.
(133)
V květnu 2009 chtěla sdružení spořitelen prodat své akcie. Prodej však nebyl možný v důsledku dohody o vlastnictví akcií uzavřené s veřejnými vlastníky dne 25. března 2003. Smluvní strany dohody o vlastnictví akcií se zavázaly vykonávat své hlasovací právo tak, aby veřejným vlastníkům podílů a sdružení spořitelen zůstala zachována většina hlasů a jejich podíly se až do určitého procenta neprodávaly. Dohodu o vlastnictví nelze vypovědět před 31. prosincem 2013.
(134)
Sdružení spořitelen poukázala na to, že jejich podíly byly během rekapitalizace značně rozmělněny a poklesly z 13,2 % na 4,7 %, resp. z 1,62 % na 0,6 %. Veřejní vlastníci s 85,5 % přímých a nepřímých podílů společně kontrolovali všechna strategická rozhodnutí HSH. Tato společná kontrola znamená z pohledu soukromého investora dodatečné snížení hodnoty podílů držených menšinovými akcionáři.
(135)
Sdružení spořitelen poukázala na to, že ocenění HSH společností PwC bylo zadáno bankou HSH a nikoli menšinovými akcionáři. PwC provedla ocenění na základě uznávaných zásad oceňování. Sdružení spořitelen se domnívají, že PwC měla zohlednit zvláštní hodnoty a upravenou rizikovou prémii, z čehož by vyplynula hodnota 30 EUR za akcii. Sdružení spořitelen tudíž zastávala stanovisko, že jejich podíly byly nadměrně rozmělněny, a odhadovala škodu na přibližně 200 mil. EUR.
7.2. PŘIPOMÍNKY FLOWERS
(136)
Flowers předložila obdobné argumenty jako sdružení spořitelen a navíc prohlásila, že již poskytla značný vlastní příspěvek k restrukturalizaci HSH. Kapitálová opatření provedená v červenci 2008 ve prospěch HSH jsou podle ní úzce spjata s navýšením kapitálu v květnu 2009. V červenci 2008 Flowers vložila 300 mil. EUR v hotovosti. Dále tvrdí, že ohledně tiché spoluúčasti ve formě směnitelné obligace v celkové výši 962 mil. EUR provedla Flowers platby v hotovosti v celkové výši 301,5 mil. EUR. Tichá spoluúčast ve formě směnitelné obligace se podílela na ztrátě, neboť nebyl vyplacen žádný kupon. Podíl investorů na těchto kapitálových opatřeních činil 48 %, a je tak podstatně vyšší než jejich tehdejší podíl na HSH v celkové výši 25,67 %.
(137)
Investoři konzultující společnost Flowers nesouhlasili s předběžným hodnocením Komise v bodech 65 a 73 rozhodnutí o zahájení řízení, že byl jejich vlastní příspěvek a jejich podíl na rozdělení zátěže nedostatečný. Poukázali na to, že v roce 2009 při uvolnění kapitálových rezerv ve výši 3,1 mld. EUR přispěli částkou 794 mil. EUR. Investoři odkazovali na rozhodnutí Komise ve věci Commerzbank (41) a tvrdili, že Komise v této věci považovala prodej podílů a jiných aktiv za dostatečný vlastní příspěvek a zákaz vyplácení kupónů a dividend za rozdělení zátěže. Investoři se domnívali, že kapitálová opatření z roku 2008 by měla být zohledněna.
(138)
Investoři požadovali, že ztrátu své blokační menšiny způsobenou rozmělněním jejich podílů je třeba rovněž považovat za vlastní příspěvek. Navzdory rozmělnění jejich podílů na 9,19 % by se od nich na základě jejich podílu vlastnictví před rakapitalizací i mohlo v rámci neomezené státní záruky požadovat 26,58 %. Dále nepovažovali pochybnosti Komise ohledně ocenění HSH a ani názor Komise, že je cena akcií přemrštěná, za oprávněné. Podle jejich názoru nebyla zohledněna řada faktorů zvyšujících hodnotu akcií.
(139)
Investoři tvrdí, že jelikož německé právo nepočítá s možností přenosu akcií, nelze vyžadovat navrácení nepřímých podpor pro menšinové akcionáře. Rozdělení probíhajícího řízení není možné, neboť ve prospěch HSH bylo provedeno pouze jedno opatření podpory.
8. STANOVISKO NĚMECKA K PŘIPOMÍNKÁM TŘETÍCH STRAN
(140)
Německo předložilo své stanovisko k připomínkám sdružení spořitelen a investorů konzultujících společnost Flowers. Zastává i nadále názor, že ocenění HSH je přiměřené a menšinoví akcionáři neměli prospěch z nepřímých státních podpor. Kromě toho Německo souhlasí s rozdělením řízení, pokud by se tím umožnilo rychlejší ukončení řízení očekávané bankou HSH a trhy. Německo pochybovalo o tom, že rekapitalizace představuje jednotný právní postup a že proto může být posuzována z hlediska podpor jen jednotně. Německo s odkazem na judikaturu soudů Unie prohlásilo, že rozdělení řízení je z právního hlediska možné. Pokud by právní posouzení podpory ve vztahu k různým příjemcům (v tomto případě HSH a menšinoví akcionáři) bylo odlišné, neohrožuje to slučitelnost podpory poskytnuté ve prospěch HSH s vnitřním trhem. Přiměřenost podpory na úrovni banky, která je příjemcem podpory, lze zajistit odpovídajícím zpracováním plánu restrukturalizace, zatímco případné výhody poskytnuté menšinovým akcionářům v důsledku příliš vysoké emisní ceny akcií by musely být posuzovány a opravovány odděleně. Německo nesouhlasilo s názorem Flowers, že nelze vyžadovat navrácení nepřímých podpor pro menšinové akcionáře, neboť německé právo nepočítá s možností přenosu podílových listů. Takový přenos je podle německého práva možný, avšak i kdyby možný nebyl, nemůže se Německo odvolávat na neexistenci exekučního titulu, aby odůvodnilo, proč neprovedlo rozhodnutí Komise o navrácení.
9. POSOUZENÍ
9.1. EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY
(141)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“.
(142)
Opatření se považuje za státní podporu, pokud jsou splněny tyto předpoklady: a) opatření musí být poskytnuto členským státem nebo ze státních prostředků; b) musí poskytovat výhodu, která by mohla určitým podnikům nebo odvětvím výroby přinášet prospěch; c) tato výhoda musí být selektivní a d) opatření narušuje nebo může narušovat hospodářskou soutěž a ovlivňovat obchod mezi členskými státy. Aby opatření představovalo státní podporu, musí být splněny všechny tyto předpoklady. Komise se i nadále domnívá, že jsou tyto předpoklady splněny.
(143)
Za prvé byla opatření poskytnuta společností HSH Finanzfonds AöR, která je veřejnoprávní institucí zřízenou veřejnými vlastníky a kterou stejným dílem vlastní a kontrolují veřejní vlastníci. Tato instituce byla založena na základě státní smlouvy mezi spolkovými zeměmi Hamburk a Šlesvicko-Holštýnsko podepsané dne 3. dubna 2009 v Kielu a dne 5. dubna 2009 v Hamburku (42). Úkolem společnosti HSH Finanzfonds AöR je poskytovat za veřejné vlastníky podporu bance HSH. Ke splnění tohoto úkolu přebírá společnost HSH Finanzfonds AöR záruky až do výše 10 mld. EUR, nabývá akcie HSH a přijímá úvěry na nákup těchto akcií. Podle § 3 státní smlouvy ručí veřejní vlastníci za závazky HSH Finanzfonds AöR. Opatření jsou tak jednoznačně financována státem.
(144)
Za druhé byla poskytnuta záruka na pokrytí rizik a provedena rekapitalizace, aby se zabránilo úpadku banky HSH (43), které následně přispěly k jejímu přežití. Jedná se proto o hospodářské výhody ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(145)
Za třetí jsou opatření zaměřená konkrétně na HSH, a tudíž jsou selektivní.
(146)
Daná opatření musí dále narušovat nebo hrozit narušením hospodářské soutěže a ovlivňovat obchod mezi členskými státy. Tyto účinky lze posoudit na základě výše podpory, znaků opatření podpory a příjemce podpory (44). Opatření podpory umožnila bance HSH zabránit úpadku a pokračovat v obchodní činnosti na celé řadě trhů. HSH je mezinárodně působící banka, která konkuruje dalším bankám v Německu a v jiných zemích. Navíc má HSH v německém bankovním odvětví systémový význam a je důležitým konkurentem na trhu financování lodí a letadel (HSH je největším poskytovatelem financí v oblasti stavby lodí na světě a vedoucím poskytovatelem finančních služeb v odvětví letectví). Kromě toho HSH obdržela poměrně vysokou podporu (viz bod 159) a záruka na pokrytí rizik kryje cca 75 % její bilanční sumy. S ohledem na účinky opatření, postavení HSH v bankovním sektoru (zejména na trhu financování lodí) a výše podpory hrozilo, že výhoda poskytnutá této bance ovlivní obchod mezi členskými státy.
(147)
Toto hodnocení se nezměnilo ani po zohlednění připomínek Německa a třetích stran. Připomínky Německa k tomu, zda mají opatření ve prospěch HSH charakter podpory, si protiřečí. Německo na jedné straně požaduje, aby Komise posoudila záruku na pokrytí rizik na základě sdělení o zárukách a nikoli na základě sdělení o znehodnocených aktivech, a zřejmě tedy předpokládá, že se u záruky na pokrytí rizik jedná o státní podporu. Na druhé straně Německo tvrdí (jak je shrnuto v oddíle 6.3 tohoto rozhodnutí), že soukromý investor, který by byl v situaci veřejného vlastníka, by vzhledem k neomezené státní záruce na pohledávky ve výši nejméně 30 mld. EUR rovněž provedl záchranná opatření ve prospěch HSH, aby zabránil větším ztrátám. Německo z toho vyvozuje závěr, že kritéria testu soukromého investora jsou splněna a že tedy daná záchranná opatření nepředstavují státní podpory.
(148)
Německo si špatně vyložilo judikaturu, na kterou se odvolává. V tomto případě Německo argumentuje, že by státní podpora (neomezená státní záruka) měla být považována za součást likvidačních nákladů, aby se mohly další státní podpory (rekapitalizace a záruka na pokrytí rizik) prohlásit za slučitelné se zásadou investora v tržním hospodářství. Ve věci Linde uzavřely strany obchod za tržních podmínek, který obsahoval dotaci, aby bylo možné zrušit smlouvu o dodávkách uzavřenou dříve rovněž za tržních podmínek, jejíž provádění vedlo k vysokým ročním ztrátám. Soud prvního stupně v této souvislosti zjistil: „… výše popsanou rozsáhlou dohodu je třeba považovat za obvyklou obchodní transakci, v jejímž rámci se … [Úřad pro správu státního majetku (Treuhandanstalt)] a LWG chovaly jako tržně orientované hospodářské subjekty. Je evidentní, že tyto subjekty byly motivovány především obchodními úvahami bez ohledu na cíle hospodářské a sociální politiky (45).“ Tato skutečnost není s předmětným případem srovnatelná, neboť ve věci Linde byly obě transakce uzavřeny za tržních podmínek, zatímco v případě HSH nebyla ani jedna z obou transakcí uzavřena za tržních podmínek.
(149)
Neomezená státní záruka je definována jako přímá, ze zákona nebo vyhlášky vyplývající povinnost územní jednotky nebo jiného veřejnoprávního subjektu vůči věřitelům veřejnoprávní úvěrové instituce na všechny závazky této instituce. Z neomezené státní záruky tak vyplývá povinnost ručitele v případě platební neschopnosti nebo likvidace úvěrové instituce zasáhnout. Vyplývá z ní bezprostřední nárok věřitelů úvěrové instituce vůči ručiteli, který však lze uplatnit pouze v případě, že majetek úvěrové instituce nestačí na uspokojení věřitelů. Neomezená státní záruka není limitována ani časově, ani z hlediska částky. Úvěrová instituce navíc za toto ručení neplatí žádnou odměnu (46). Neomezená státní záruka je neplacené, neomezené podpůrné ručení veřejného subjektu (obce, spolkové země) za pohledávky vůči veřejnoprávní instituci (v tomto případě veřejnoprávní úvěrové instituci) v případě, že je tato instituce v platební neschopnosti. Investor v podmínkách tržního hospodářství by v situaci veřejného vlastníka za banku nepřevzal - jako to učinili veřejní vlastníci s neomezenou státní zárukou - neplacenou neomezenou záruku, která by kryla celou bilanční sumu.
(150)
Komise skutečně považovala neomezenou státní záruku za státní podporu. Komise požadovala, aby Německo neomezenou stání záruku zrušilo.
(151)
Neomezená státní záruka je zakotvena ve veřejném právu. Veřejní vlastníci ručí v rámci neomezené státní záruky coby orgány veřejné moci a nikoli coby soukromí vlastníci. V souladu s rozhodovací praxí Komise (47) a judikaturou (48) se za součást likvidačních nákladů považují pouze závazky, které by mohl zaplatit investor v podmínkách tržního hospodářství. Jak je vysvětleno v bodě 149, investor v podmínkách tržního hospodářství by bance neposkytl neplacenou, neomezenou záruku, která kryje celou bilanční sumu. Proto rozsudek ve věci Linde není pro posouzení daného případu relevantní, neboť závazky vyplývající z neomezené státní záruky nemohou být klasifikovány jako likvidační náklady.
(152)
Jako prvek podpory v rekapitalizaci je třeba vzít v úvahu nominální hodnotu rekapitalizace, neboť investor v podmínkách tržního hospodářství by podniku v obtížích tyto prostředky nikdy neposkytl. Jak je uvedeno v bodech 27 a 28 rozhodnutí o záchraně, neúčast menšinových akcionářů na rekapitalizaci a nerovnoměrné rozdělení zátěže, která vyplývá ze záchranných opatření, mezi veřejné vlastníky poukazuje na to, že veřejní vlastníci sledovali rekapitalizací cíle veřejného zájmu a nejednali jako soukromý investor. Komise v souladu s rozhodovací praxí (49) potvrzuje svůj názor, že prvek podpory v rakapitalizaci představuje 3 mld. EUR.
(153)
Komise dále potvrzuje, že prvek podpory obsažený v záruce na pokrytí rizik činí 10 mld. EUR. Nehledě na tvrzení Německa je Komise i nadále přesvědčena o tom, že opatření je třeba posuzovat na základě sdělení o znehodnocených aktivech. V uvedeném sdělení se objasňuje, jak se mají z hlediska podpory posuzovat opatření členských států týkající se znehodnocených aktiv podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU. Znehodnocená aktiva jsou aktiva, v jejichž případě bankám hrozí ztráty. Podle názoru Komise se musí sdělení o znehodnocených aktivech použít na všechna podpůrná opatření, která se zaměřují na znehodnocená aktiva a skutečně pomáhají finanční instituci, jež je příjemcem podpory, neboť se podle uvedeného sdělení v případě opatření na záchranu aktiv jedná o opatření, jimiž mohou banky zabránit výraznému snížení hodnoty určitých kategorií aktiv (50). Totéž platí pro záruku na pokrytí rizik v daném případě.
(154)
Komise nesdílí názor Německa, že se nemá použít sdělení o znehodnocených aktivech a že prvek podpory v případě záruky druhé ztráty je třeba určit podle obecných předpisů o státních podporách a zejména podle sdělení o zárukách. Sdělení o zárukách se vztahuje na opatření podpory, kterými se bankám má zajistit likvidita (51). Záruka na pokrytí rizik slouží jinému účelu. Zaměřuje se na aktiva banky a má uvolnit co nejvíce kapitálu, aby banka mohla zlepšit svou kvótu vlastního kapitálu.
(155)
Ohledně námitky ratione temporis, kterou předložilo Nemecko, Komise připomíná, že bez ohledu na čas vypracování nebo oznámení opatření musí použít právní předpisy a sdělení platné v okamžiku přijetí rozhodnutí (52). Jedná se o obecné pravidlo a každá výjimka z tohoto pravidla musí být jasně uvedena v právním předpise, který by se jinak mohl uplatnit. Jak potvrdily soudy Unie (53), mělo by se oznámené opatření posuzovat podle pravidel použitelných v okamžiku přijímání rozhodnutí. Komise proto v souvislosti se současnou finanční krizí použila sdělení o znehodnocených aktivech již na opatření, která byla oznámena před zveřejněním tohoto sdělení (54).
(156)
Podle sdělení o znehodnocených aktivech odpovídá výše podpory rozdílu mezi převodní hodnotou aktiv a tržní cenou. Převodní hodnota zajištěného portfolia činí [cca 168] mld. EUR, což odpovídá jeho nominální hodnotě ve výši [cca 172] mld. EUR po odečtení první ztráty ve výši 3,2 mld. EUR (tranše první ztráty).
(157)
Vzhledem ke značnému objemu a složení zajištěného portfolia ([60-80] % portfolia tvoří úvěry) je stanovení jeho tržní hodnoty složité. Pokud neexistuje trh, může být tržní hodnota některých aktiv prakticky nulová (55). Tržní hodnota zajištěného portfolia je v každém případě mnohem nižší než jeho reálná ekonomická hodnota (56), která odráží příslušnou dlouhodobou ekonomickou hodnotu aktiv. Jelikož výše podpory obsažená v záruce nemůže překračovat její nominální hodnotu (10 mld. EUR), není nutné určit přesnou hodnotu. Komise se proto domnívá, že prvek podpory v záruce na pokrytí rizik představuje 10 mld. EUR.
(158)
Komise poukazuje na to, že záruky likvidity ve výši 17 mld. EUR poskytnuté fondem SoFFin představují podporu poskytnutou v rámci německého režimu.
(159)
Komise dospěla k závěru, že prvek podpory obsažený v záruce na pokrytí rizik a rekapitalizaci činí 13 mld. EUR. Komise se dále domnívá, že prvek podpory v zárukách likvidity představuje částku až 17 mld. EUR.
9.2. SLUČITELNOST OPATŘENÍ PODPORY
9.2.1. POUŽITÍ ČL. 107 ODST. 3 PÍSM. B) SFEU
(160)
Podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU lze považovat za slučitelnou s jednotným trhem podporu, „která má napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise během schvalování německého balíčku na záchranu bank (57) potvrdila, že hrozí vážné porucha v hospodářství Německa a že k nápravě této poruchy je vhodná státní podpora bank. I když se hospodářství od počátku roku 2010 pomalu zotavuje, Komise se i nadále domnívá, že předpoklady pro schválení státních podpor podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU jsou splněny, neboť finanční trhy se opět ocitly pod tlakem. Komise potvrdila tento názor tím, že v prosinci 2010 přijala sdělení, kterým se prodloužilo použití pravidel pro poskytování státní podpory ve prospěch bank v souvislosti s finanční krizí (58) do 31. prosince 2011.
(161)
Úpadek banky, jako je HSH, by mohl přímo ovlivnit finanční trhy, a tím také celé hospodářství členského státu. Vzhledem k současné křehkosti finančních trhů vychází Komise při přezkumu opatření podpory v bankovním sektoru i nadále z čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
9.2.2. SLUČITELNOST ZÁRUKY NA POKRYTÍ RIZIK SE SDĚLENÍM O ZNEHODNOCENÝCH AKTIVECH
(162)
Komise by měla posoudit slučitelnost opatření na záchranu aktiv podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU a na základě sdělení o znehodnocených aktivech. Sdělení o znehodnocených aktivech neslouží, jak uvedlo Německo, pouze k zajištění jednotných správních postupů (59), ale objasňuje také uplatňování pravidel pro poskytování státní podpory na opatření na záchranu znehodnocených aktiv. Zohledňuje zvláštnosti opatření na záchranu aktiv a z pravidel pro státní podpory odvozuje kriteria slučitelnosti těchto opatření. Používání sdělení o znehodnocených aktivech má zajistit soulad opatření na záchranu aktiv, která přijímají členské státy, a dodržování předpisů v oblasti kontroly státních podpor. Podle bodu 18 sdělení o znehodnocených aktivech je cílem tohoto sdělení stanovit koordinované zásady a kritéria, aby se v co největší míře zaručila účinnost opatření na záchranu aktiv na vnitřním trhu, a přitom se zároveň sledoval dlouhodobý cíl, kterým je obnovení obvyklých tržních podmínek. Cíle tohoto sdělení jsou tudíž mnohem širší, než Německo předpokládá, a nejsou omezeny na jednotné správní postupy. Vzhledem k těmto cílům musí Komise použít sdělení o znehodnocených aktivech na všechna opatření na záchranu aktiv.
(163)
Komise tudíž nevidí žádný důvod, aby se opatření přezkoumalo přímo na základě čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU, jak požadovalo Německo.
(164)
Ve sdělení o znehodnocených aktivech je stanoveno, za jakých podmínek jsou opatření na záchranu aktiv slučitelná s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU. Ověření slučitelnosti je tedy třeba provést na základě řady kritérií. Mezi tato kritéria patří zejména způsobilost aktiv k záchraně, správa aktiv, ocenění zajištěného portfolia, jasné vymezení problému, naprostá transparentnost a úplné poskytnutí informací o znehodnocení aktiv ex ante, zaměření opatření na veřejný zájem, přiměřenost protiplnění a rozdělení zátěže, jakož i povinné posouzení plánu restrukturalizace ze strany Komise.
9.2.2.1. Způsobilost aktiv k záchraně
(165)
Podle bodu 33 a následujících bodů sdělení o znehodnocených aktivech se musí způsobilá aktiva vymezit a zařadit do kategorií (košů). Podrobné vysvětlivky k vymezení těchto kategorií jsou uvedeny v příloze III uvedeného sdělení. Avšak z důvodu různorodosti aktiv, na něž se vztahuje záruka na pokrytí rizik, je systém košů uvedený ve sdělení o znehodnocených aktivech nedostatečný. Bod 35 sdělení však poskytuje pro vymezení způsobilých aktiv další prostor. Tak mohou banky, na které se nevztahuje bod 33 sdělení, zachránit znehodnocená aktiva, aniž by bylo nutné zvláštní odůvodnění, pokud tato aktiva nepředstavují více než 10-20 % celkových aktiv, na něž se vztahuje záchranný mechanismus. Jelikož je v daném případě [cca 75] % bilanční sumy HSH zajištěno předmětnou zárukou na pokrytí rizik, neposkytuje bod 35 sdělení o znehodnocených aktivech uspokojivé řešení.
(166)
Podle bodu 32 sdělení o znehodnocených aktivech, v němž jsou obsaženy základní vysvětlivky ke způsobilosti aktiv, by se však při posuzování druhu aktiv spadajících pod určité opatření na záchranu mělo postupovat pragmaticky. Komise zjistila, že spektrum kategorií aktiv dotčených finanční krizí se v průběhu času v důsledku vedlejších účinků rozšířilo. Zejména cenné papíry z oblastí lodní dopravy, letecké dopravy a nemovitostí jsou v současnosti nelikvidní nebo se jejich hodnota výrazně snížila. Opatření na záchranu těchto druhů aktiv mohou přispět ke splnění cílů sdělení o znehodnocených aktivech, tzn. že se zvýší transparentnost a přispěje k finanční stabilitě, dokonce i v případě, že tato aktiva nespadají do kategorií aktiv, jež finanční krizi vyvolaly. Z tohoto důvodu Komise v dřívějších případech akceptovala opatření na záchranu těchto aktiv (60) a považuje to rovněž v daném případě za přiměřené.
(167)
Podle bodu 36 sdělení o znehodnocených aktivech je možné kritéria způsobilosti chápat šířeji, pokud je to kompenzováno rozsáhlejší restrukturalizací. Čím větší je podíl zajištěných aktiv v portfoliu banky, tím důkladnější musí být restrukturalizace. Komise v rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila pochybnosti ohledně způsobilosti aktiv, neboť měla dojem, že původní plán restrukturalizace, jenž jí byl tehdy předložen, nenabízí přiměřené vyrovnání za pružné uplatňování kritérií způsobilosti. Dne 11. července 2011 HSH předložila pozměněný plán restrukturalizace. Pozměněná restrukturalizační opatření zahrnují snížení bilanční sumy ve výši 61 %, prodej […] podílů a uzavření 15 z 21 mezinárodních poboček HSH. Komise se domnívá, že rozsah restrukturalizace nabízí vyrovnání za pružné uplatňování sdělení o znehodnocených aktivech, pokud jde o způsobilost aktiv. Pochybnosti Komise ohledně způsobilosti aktiv tak byly vyvráceny.
9.2.2.2. Správa aktiv
(168)
Komise v bodě 45 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila vzhledem ke správě aktiv pochybnosti o slučitelnosti záruky s vnitřním trhem. Jelikož se všechna aktiva měla i nadále objevovat v bilanci HSH, neexistoval žádný důkaz o jasném funkčním a organizačním oddělení HSH a zajištěných aktiv (zejména vzhledem ke správě, personálu a zákazníkům).
(169)
Německo poskytlo dodatečné informace a uvedlo, že HSH zřídila restrukturalizační jednotku. Jedná se o interní banku za účelem likvidace s oddělenou správou. Aby nemohlo dojít ke střetu zájmů mezi hlavní bankou a restrukturalizační jednotkou, zavedla HSH podávání zpráv o jednotlivých oblastech činnosti a oddělenou správu restrukturalizační jednotky. Komise souhlasí s připomínkami Německa o správě aktiv, která jsou shrnuta v bodě 113, a akceptuje změny, které HSH v této oblasti provedla. Záruka na pokrytí rizik tak splňuje požadavky sdělení o znehodnocených aktivech ohledně správy aktiv.
9.2.2.3. Ocenění zajištěného portfolia
(170)
Komise v bodě 47 rozhodnutí a zahájení řízení vyjádřila také pochybnosti ohledně ocenění zajištěného portfolia, neboť nezávislí odborníci ocenili jen malou část portfolia a HSH nepředložila dostatek informací pro posouzení skutečné ekonomické hodnoty celého portfolia. Před provedením opatření HSH objednala dva nezávislé znalce: Blackrock a Cambridge Place. Tyto společnosti ocenily pouze malou část zajištěného portfolia, a to cenné papíry zajištěné aktivy a část portfolia CIP.
(171)
Komise nesdílí názor Německa uvedený v bodě 115, že úvěrové operace jsou pro ocenění obtížně přístupné, neboť prognózy peněžních toků se opírají o celou řadu předpokladů, např. ohledně budoucích opožděných plateb, pravděpodobnosti a data selhání, navracení a úrokových sazeb (bezrizikové úrokové sazby, jakož i rizikové prémie). I když je oceňování v případě úvěrů s možností prodloužení, které jsou běžné u financování lodí a nemovitostí, tj. u velké části zajištěného portfolia, čím dál složitější, rozhodovací praxe Komise ukazuje, že portfolia včetně podobných aktiv byla již oceněna na základě peněžních toků (61). Německo kromě toho nebylo schopné dokázat, že by ocenění založené na prognózách peněžních toků vedlo ke zcela jinému výsledku.
(172)
Ocenění by mělo probíhat na základě jednotné metody stanovené na úrovni Evropské unie. HSH a její externí znalec společnosti Morgan Stanley provedli na žádost Komise v úzké spolupráci s odborníky Komise úplné ocenění portfolia. Předpoklady, za jakých HSH provedla ocenění, byly v souladu s přísnými stresovými scénáři, které Komise použila v jiných případech. Použité metody byly koherentní.
(173)
Z ocenění vyplynulo, že očekávané ztráty dalece převyšují tranši první ztráty ve výši 3,2 mld. EUR a že by pohltily tranši druhé ztráty ve výši 10 mld. EUR […]. Kromě toho se ukázalo, že skutečná ekonomická hodnota […] činí cca [155-170] mld. EUR ([cca 172] mld. EUR mínus 3,2 mld. EUR mínus [2,5-10] mld. EUR).
(174)
Jelikož bylo ocenění provedeno v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech, Komise se domnívá, že její pochybnosti vyjádřené v bodě 45 rozhodnutí o zahájení řízení byly vyvráceny.
9.2.2.4. Naprostá transparentnost a poskytnutí úplných informací ex ante
(175)
V bodě 42 rozhodnutí o zahájení řízení Komise vyjádřila pochybnosti ohledně transparentnosti a poskytnutí úplných informací, neboť Německo nepředložilo úplné ocenění zajištěného portfolia provedené uznaným nezávislým odborníkem.
(176)
Podle bodu 20 sdělení o znehodnocených aktivech by podmínkou žádostí o podporu měly být úplná transparentnost ex-ante a banky způsobilé k poskytnutí podpory musí poskytnout úplné informace o znehodnocení aktiv, a to pro každé aktivum, které má být předmětem opatření na záchranu. To by mělo být založeno na přiměřeném ocenění, potvrzeno nezávislými odborníky a schváleno příslušným orgánem dohledu. Předkládané informace o znehodnocených aktivech by měly tak podrobné, jak je uvedeno v příloze III oddílu II a tabulce 2 sdělení o znehodnocených aktivech.
(177)
Od přijetí rozhodnutí o zahájení řízení byly Komisi předloženy podrobné informace o zajištěném portfoliu a aktivech. Ocenění ukázalo, že skutečná ekonomická hodnota portfolia dosahuje [155-170] mld. EUR. Dopad kapitálové úlevy záruky na pokrytí rizik byl vyčíslen na [cca 3,5] mld. EUR. Společnost Morgan Stanley toto ocenění včetně výchozích předpokladů a použitých metod oficiálně podepsala a validovala. Dopad kapitálové úlevy daného opatření potvrdil úřad BaFin v únoru 2010. Dopad kapitálové úlevy vypočítaný na základě ocenění aktiv se liší od předběžného posouzení Komise uvedeného v bodě 21 a následujících bodech rozhodnutí o zahájení řízení. Komise souhlasí s výsledkem ocenění a s výpočtem dopadu kapitálové úlevy, které Německo poskytlo. Vzhledem k výsledku šetření proto už není nutné zabývat se připomínkami Německa k dopadu kapitálové úlevy.
(178)
Pochybnosti Komise ohledně transparentnosti a poskytování informací ex ante jsou vyvráceny.
9.2.2.5. Zajištění souladu s cíli veřejné politiky
(179)
Podle oddílu 5.3 sdělení o znehodnocených aktivech by měly být pobídky určené k motivaci bank k účasti na záchraně aktiv sladěny s cíli veřejné politiky tímto způsobem: a) omezením lhůty k předložení žádosti o účast na programu na šest měsíců, b) vytvořením mechanismů, kterými se zajistí, že se banky, které nejvíce potřebují záchranu aktiv, účastní opatření na záchranu aktiv a c) vhodným omezením týkajícím se chování bank, aby se mj. omezily účinky na hospodářskou soutěž.
(180)
Vzhledem k systémovému významu HSH pro ekonomiku veřejných vlastníků byla záruka koncipována výhradně pro HSH a přizpůsobena její specifické situaci. V souvislosti s pozměněným plánem restrukturalizace bude HSH uložena celá řada omezení týkajících se chování bank, která se vztahují zejména na tyto body: vyplácení dividend a kupónů, řízení společnosti, protiplnění a přítomnost na trhu v určitých odvětvích, jako je například financování lodí.
(181)
Záruka na pokrytí rizik ve prospěch HSH je proto slučitelná s požadavky sdělení o znehodnocených aktivech, které se týkají zajištění souladu s cíli veřejné politiky.
9.2.2.6. Protiplnění a rozdělení zátěže
(182)
V bodě 49 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti týkající se přiměřenosti rozdělení zátěže. Podle bodu 24 sdělení o znehodnocených aktivech se mělo od HSH vyžadovat, aby na základě ustanovení o první ztrátě přispěla k úhradě části ztrát nebo na pokrytí rizika (běžně nejméně 10 %). Přiměřené rozdělení zátěže lze zajistit i za pomoci vyššího protiplnění či dodatečného vyrovnání. Komise dále v bodě 51 a dalších bodech rozhodnutí o zahájení řízení vznesla pochybnosti o tom, zda prémie ve výši 400 bazických bodů představuje přiměřené protiplnění za riziko převzaté veřejnými vlastníky.
(183)
U všech opatření na záchranu aktiv musí být podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech zajištěno přiměřené protiplnění pro stát. Protiplnění za opatření na záchranu aktiv je přiměřené, pokud uhradí dopady opatření u vlastního regulačního kapitálu. To znamená, že musí být zajištěno přiměřené protiplnění za účinek záchrany kapitálu.
(184)
Pokud jde o účinek záchrany kapitálu, Komise ve svém rozhodnutí o státní podpoře, kterou poskytlo Německo na restrukturalizaci společnosti Landesbank Baden-Württemberg (62), konstatovala, že snížení kapitálu o 6,25 % je možné považovat za přiměřené protiplnění účinku záchrany kapitálu (63). Účinek záchrany kapitálu za záruku na pokrytí rizik byl vyčíslen na [zhruba 3,5] mld. EUR, z čehož vyplývá roční protiplnění ve výši přibližně 220 milionů EUR (což odpovídá nominální hodnotě záruky ve výši ([přibližně 220] bazických bodů) v případě, že HSH využije plnou částku záruky. Při (částečném) vypovězení záruky by minimální výše protiplnění za snížení kapitálu měla být úměrně snížena na [přibližně 220] bazických bodů zbývající nominální hodnoty záruky.
(185)
Jak je uvedeno v bodu 46, za záruku na pokrytí rizik navrhla HSH zaplatit záruku ve výši 400 bazických bodů. To znamená, že v závislosti na scénáři zaplatí HSH [ 1,5] mld.y EUR (žádné čerpání záruky), [ 2,5] mld.y EUR (čerpání ve výši 5 mld. EUR) nebo [ 4] mld. EUR (čerpání ve výši 10 mld. EUR).
(186)
Pokud jde o přiměřenost minimální výše protiplnění za záchranu kapitálu ve výši [přibližně 220] bazických bodů ročně na 10 mld. EUR nebo (v případě částečných vypovězení) na zbývající nominální hodnotu záruky (64), pak v případě částečného vypovězení záruky dojde ke snížení absolutní částky protiplnění za záchranu kapitálu. Ačkoliv účinek záchrany kapitálu pravděpodobně neklesne v přímém úměru k výši záruky na pokrytí rizik, je Komise přesvědčena, že se během trvání záruky na pokrytí rizik jedná o přiměřené přiblížení pro účely vypočítání minimální výše protiplnění za záchranu kapitálu. Komise by proto u zbývající nominální hodnoty záruky považovala protiplnění ve výši [zhruba 220] bazických bodů ročně za přiměřené.
(187)
Jelikož [zhruba 220] bazických bodů u zbývající částky záruky představuje přijatelné přiblížení k sazbě 6,25 % u částky snížení kapitálu, je podle Komise dostačující, aby se HSH Finanzfonds AöR každý rok platilo 6,25 % na účinek záchrany kapitálu. Protiplnění za záchranu kapitálu je možné považovat za slučitelné se sdělením o znehodnocených aktivech.
(188)
Podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech musí nadto převodní hodnota pro opatření spočívající v nákupu aktiv nebo jejich pojištění vycházet z jejich reálné ekonomické hodnoty.
(189)
Z posouzení záruky na pokrytí rizik provedeného Komisí vyplynulo, že garantovaná hodnota ve výši [zhruba 168] mld. EUR byla stanovena příliš vysoko (nad reálnou ekonomickou hodnotou), zatímco tranše z první ztráty byla nastavena příliš nízko. Rozdíl mezi garantovanou a skutečnou ekonomickou hodnotou činí [2,5-10] mld. EUR. V důsledku toho mělo dojít k „opravě“ garantované hodnoty a navýšení tranše z první ztráty. Německo předložilo důkazy o tom, že HSH není schopna splatit [2,5-10] mld. EUR a nadto takovou splátku odmítá. Ačkoliv HSH nemůže za účelem pokrytí očekávaných ztrát navýšit tranši z první ztráty o [2,5-10] mld. EUR, přesto by se dal podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech tento rozdíl získat zpět v pozdější fázi, například prostřednictvím mechanismu zpětného získání (tzv. claw-back mechanism) a rozsáhlých restrukturalizačních opatření.
(190)
Takto lze u základní prémie ve výši 400 bazických bodů, která se odvádí státu, zřídit mechanismus zpětného získání, který by se týkal části splátky přesahující protiplnění za záchranu kapitálu ve výši [zhruba 220] bazických bodů. Tato částka by nadto závisela na případném čerpání záruky, neboť (jak vyplývá z následující tabulky) se základní prémie může měnit.
Tabulka 12
Zpětná platba v podobě základní prémie a dalších splátek
(v milionech EUR)
Scénář 1
(žádné čerpání záruky 0 EUR)
Scénář 2
(čerpání záruky ve výši 5 mld. EUR)
Scénář 3
(čerpání záruky ve výši 10 mld. EUR)
Základní prémie (400 bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Z toho protiplnění za záchranu kapitálu ([přibližně 220] bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Další splátky obsažené v základní prémii
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Další nezbytné splátky
(…)
(…)
(…)
(191)
Protiplnění by tudíž nezaručilo žádné dostačující splátky v podobě základní prémie. V zájmu úplného splacení musí HSH státu zaplatit i rozdíl mezi skutečnou ekonomickou hodnotou a převodní hodnotou, který není uhrazen formou základní prémie ve výši 400 bazických bodů. V závislosti na daném scénáři leží tento rozdíl mezi […] EUR a […] EUR.
(192)
Německo i HSH odmítají zvýšit příslušnou splátku, a proto nelze prohlásit podporu za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 7 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999.
(193)
Komise trvá na tom, že ze pozměněný plán restrukturalizace vyplývá, že dodatečná zpětná platba mezi […] EUR a […] EUR není možná, neboť by se tím jinak ohrozila životaschopnost HSH. Plná splátka by podle prognóz bodu (91) odčerpala veškeré zisky, které se HSH v průběhu celého období restrukturalizace i po něm podařilo vytvořit.
(194)
Komise se přesto domnívá, že slučitelnost podpory s vnitřním trhem by mohla být zajištěna za pomoci systémů protiplnění umožňujících opravu, jež by byla v souladu jak se sdělením o znehodnocených aktivech, tak i s rozhodovací praxí Komise, pokud jde o splátky a protiplnění. Podle bodu 41 sdělení o znehodnocených aktivech se za přijatelný považuje postup, při němž převodní hodnota (garantovaná hodnota) aktiv překračuje jejich reálnou ekonomickou hodnotu, doprovází-li ho rozsáhlá restrukturalizace a je-li vázaný na podmínky umožňující zpětné získání této dodatečné podpory v pozdější fázi. Bod 41 sdělení o znehodnocených aktivech ponechává tedy určitý prostor pro částečné splátky, pokud se tyto splátky vyváží úměrnou restrukturalizací.
(195)
V předmětné věci podpory je podle Komise možné dosáhnout částečných dodatečných splátek za pomoci několika opatření.
(196)
Podle Komise by tak (nakolik je to možné a aniž by se tím ohrozila dlouhodobá životaschopnost HSH) mělo dojít nejprve k okamžité úhradě případných dodatečných splátek, jež by se neměla odkládat déle, než je nezbytně nutné. Z tohoto důvodu Komise prověřovala, jestli je možné provést jednorázovou platbu, a v souladu s bodem (90) od HSH žádala, aby ve svých finančních prognózách na rok 2011 počítala s jednorázovou platbou ve výši 500 milionů EUR. Podle finančních prognóz uvedených v bodě (91) je HSH schopna vyplatit státu jednorázovou platbu ve výši 500 milionů EUR. Zaplacení takové částky by sice odčerpalo veškeré očekávané zisky HSH a v roce 2011 by mohlo vést k čisté ztrátě ve výši [150-200] milionů EUR. Tuto ztrátu však lze v následujících letech vyrovnat a HSH to nebude bránit v tom, aby ve zbývajících letech restrukturalizace docílila prokazatelné a trvalé zisky (které by odrážely životaschopnost její činnosti). Taková „úspěšné bilance“ je nutná k tomu, aby bylo možné prokázat obnovení životaschopnosti HSH a koneckonců i její schopnosti nalézt nové investory. Na základě toho se Komise domnívá, že 500 milionů EUR je nejvyšší možná částka určená na částečnou splátku, kterou si HSH může zatím dovolit.
(197)
Komise si ovšem nemyslí, že částka, kterou je třeba nejprve splatit, by měla být státu vyplacena v hotovosti. Vzhledem ke kapitálu, který má HSH nyní k dispozici a který doposud nestačil ani na pokrytí ztrát pocházejících z její investiční činnosti, ani na posílení kapitálového stropu, se Komise domnívá, že by se jednorázová platba ve výši 500 milionů EUR dala namísto v hotovosti provést formou podílů. Těžiště činnosti HSH bude i nadále spočívat v obchodních oblastech s výrazně procyklickou a volatilní povahou, jako je financování lodí (viz body (223) až (226)), a proto je posílení její kapitálové struktury nezbytně nutné.
(198)
Podle Komise je mimo to v silách HSH, aby vedle výše uvedené jednorázové platby prováděla další průběžné splátky. Další opravu převodní ceny lze dosáhnout pomocí dodatečné prémie, která by byla spolu se základní prémií odváděna během celého období restrukturalizace. Na základě finančních prognóz uvedených v bodě (91) se Komise domnívá, že by taková dodatečná prémie mohla činit 385 bazických bodů, aniž by se tím ohrozilo obnovení životaschopnosti HSH. Dodatečná prémie ve výši 385 bazických bodů by nepřekročila výši plateb základní prémie čítající 400 bazických bodů uvedených v tabulce 4, s nimiž se počítá po celé období restrukturalizace (65). Platby dodatečné prémie by tudíž překročily čistý zisk HSH, který se očekává v letech 2012 až 2014, pouze ve scénáři 3, v němž se čerpání odhaduje na 10 mld. EUR (viz bod (90)). Komise dále konstatuje, že HSH již 3 mld. EUR záruky vypověděla, a tak lze vyloučit, že by došlo ke scénáři 3 v tabulce 4 (čerpání celých 10 mld. EUR záruky).
(199)
Pokud by došlo k vyplacení vyšší částky, než je tato dodatečná prémie, hrozilo by nebezpečí, že HSH nedosáhne kvóty svého kmenového kapitálu ve výši 10 %. Jak se uvádí v bodech (223) až (226) a jak je podrobně rozvedeno v bodech (229) až (232), považuje Komise za nezbytné, aby si HSH vytvořila kapitál, který by jí umožnil absorbovat konjunkturální výkyvy jejích finančních výsledků, tak aby v žádném okamžiku nebylo ohroženo obnovení životaschopnosti HSH. Kvóta kmenového kapitálu ve výši 10 % se v tomto smyslu považuje za dostatečnou. Pokud by dodatečná prémie tuto kvótu zmírnila, mělo by se po dobu ohrožení životaschopnosti HSH od placení této prémie upustit.
(200)
Na tomto základě je podle Komise rozhodně v silách HSH provést v následujících letech další platby, aniž by se tím bránilo obnovení její životaschopnosti.
(201)
Z uvedených důvodů a k zajištění slučitelnosti záruky na pokrytí rizik se sdělením o znehodnocených aktivech požaduje Komise jiný mechanismus protiplnění, kterým se následujícím způsobem mění ustanovení o poskytnutí rámce záruk obsažená ve smlouvě uzavřené dne 2. června 2009 (dále jen „smlouva o poskytnutí záruk“). Mechanismus protiplnění se opírá o stávající základní prémii, jak ji ukládá smlouva o poskytnutí záruk, ve výši 400 bazických bodů ročně u nominální hodnoty zbývající záruky. Tato základní prémie zůstane nezměněna s tou výjimkou, že čerpání záruky nepovede ke snížení nominální hodnoty coby základu pro výpočet výše základní prémie. Tímto způsobem se Komise vyhýbá jakýmkoli pobídkám k využití záruky. Vedle základní prémie se ukládá jednak dodatečná prémie ve výši 385 bazických bodů, a poté jednorázová platba ve výši 500 milionů EUR v kmenových akciích („jednorázová platba“ nebo „jednorázová platba ve formě akcií“). V zájmu realizace těchto požadavků se v souladu s body (201) až (208) musí změnit původní smlouva o poskytnutí záruk.
(202)
Do smlouvy je nejprve třeba zapracovat dodatečnou prémii. Základ pro výpočet dodatečné prémie by se měl podobat základu pro výpočet základní prémie a měl by se skládat z nominální hodnoty záruky bez případných částečných vypovězení, ne však bez případného čerpání záruky. Základ pro výpočet dodatečné prémie by se však měl odvíjet v závislosti na rozsahu, v němž HSH nakonec záruku vypoví, přičemž nezáleží na době vypovězení. Životaschopnost HSH je tudíž dotčena jen v tom rozsahu, v jakém bude HSH záruku čerpat. V případě částečného vypovězení záruky bude HSH splacena část všech vyplacených dodatečných prémií, která odpovídá výši částečně vypovězené záruky. Za tímto účelem by se měla u zbývající částky záruky každý rok zaplatit základní prémie; dodatečná prémie by se však měla převést na konto, a to i přesto, že obě prémie je třeba vypočítat na základě smluvně dohodnuté částky záruky snížené o vypovězení, ne však o čerpání. Dodatečná prémie se společnosti HSH Finanzfonds AöR zaplatí, pouze pokud dojde k čerpání záruky. V souladu s tím by v případě částečného vypovězení záruky měla být HSH vrácena dodatečná prémie, která byla převedena na konto a která odpovídá výši částečně vypovězené záruky.
(203)
Aby se výpovědi neděly na úkor životaschopnosti, mělo by k částečným vypovězením záruky docházet pouze tehdy, pokud tím kvóta kmenového kapitálu HSH k 31. prosinci 2011 neklesne pod [8,5-9,5] %, k 31. prosinci 2012 pod [9-10] %, k 31. prosinci 2013 pod [9,5-10,5] %, příp. k 31. prosinci 2014 pod [10-11] %. K částečnému vypovězení se dále nesmí přistoupit v případě, že by se v okamžiku částečného vypovězení sice dosáhlo uvedených kvót, ale v následujících letech by to již při opatrnějším plánování neplatilo.
(204)
Dodatečná prémie by se měla vybírat se zpětnou platností od 31. března 2009 a u částí obchodních roků by se měla vypočítávat pro rata temporis. Dodatečná prémie by se měla vyplácet společně se základní prémií za předpokladu, že kvóta kmenového kapitálu HSH činí alespoň 10 % („kvóta minimálního kmenového kapitálu“).
(205)
Mechanismu zpětného získání by měl obsahovat konsolidační příslib, aby v důsledku odvodu dodatečné prémie nedošlo k ohrožení životaschopnosti HSH. Konsolidační příslib by měl platit až do 31. prosince [2030-2040]. Dostane-li se kvóta kmenového kapitálu HSH kvůli nutnosti vyplatit dodatečnou prémii pod kvótu minimálního kmenového kapitálu, odloží se po předložení konsolidačního příslibu tato platba na pozdější dobu. Překročí-li kvóta kmenového kapitálu kvótu minimálního kmenového kapitálu, splatí se konsolidační příslib opět až do výše kvóty minimálního kmenového kapitálu. Tento mechanismus poskytuje HSH nutný manévrovací prostor, současně však zaručuje, že k splátce dojde, jakmile toho HSH bude opět schopná.
(206)
Během platnosti konsolidačního příslibu by měl být odložený nárok na vyplacení dodatečné prémie opět zcela obnoven. Dodatečná prémie je splatná nejpozději k 31. prosinci [2015-2025]. Nehledě na to by k splátce základní i dodatečné prémie mělo dojít nejpozději v době, kdy se součet částečných vypovězení a využití záruky rovná 10 mld. EUR.
(207)
Za druhé by společnosti HSH Finanzfonds AöR a HSH mělo být uloženo, aby smlouvu o poskytnutí záruky uzavřenou dne 2. června 2009 změnily v tom smyslu, že se nárok společnosti HSH Finanzfonds AöR vůči HSH bude zakládat na jednorázové platbě ve výši 500 milionů EUR. Aby se předešlo snížení kvóty vlastního kapitálu HSH, měla by HSH tento nárok splatit emisí kmenových akcií za pomoci navýšení kapitálu. Emisní cena se vypočítá na základě hodnoty HSH ke dni rozhodnutí valné hromady o takovém navýšení kapitálu a čisté hodnoty nároku na jednorázovou platbu. HSH by měla vydat akcie ve výši čisté hodnoty nároku přímo společnosti HSH Finanzfonds AöR (a nepřímo tak i veřejným vlastníkům).
(208)
Navýšení kapitálu lze provést buď řádným navýšením fyzického kapitálu za vyloučení předkupního práva menšinových akcionářů, nebo kombinovaným navýšením fyzického kapitálu a kapitálu v hotovosti při uplatnění předkupního práva všech akcionářů kromě společnosti HSH Finanzfonds AöR, pokud jde o podíl v hotovosti. Společnosti HSH Finanzfonds AöR a HSH zůstává vyhrazeno, aby zvolily způsob navýšení kapitálu, čímž by se zajistila rychlejší realizace a zapsání do obchodního rejstříku.
(209)
Pokud dojde ke změně smlouvy o poskytnutí záruky, kolísá absolutní částka dodatečné prémie úměrně k výši ztrát skutečně krytých společností HSH Finanzfonds AöR (tj. čím vyšší ztráty pokryté společností HSH Finanzfonds AöR, tím vyšší splátky). Splátky, které z obou výše popsaných podmínek Komise stanovených pro tři scénáře popsané v bodu (46) vyplývají, jsou shrnuty v následující tabulce.
Tabulka 13
Zpětná platba prostřednictvím základní prémie, jednorázové platby a dodatečné prémie
(V mil. EUR)
Scénář 1
(žádné čerpání záruky 0 EUR)
Scénář 2
(čerpání záruky: ve výši 5 mld. EUR)
Scénář 3
(čerpání záruky: ve výši 10 mld. EUR)
Základní prémie (400 bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
Z toho protiplnění za snížení kapitálu ([přibližně 220] bazických bodů ze zbývající nominální hodnoty záruky)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Další splátky obsažené v základní prémii
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Dodatečná prémie (385 bazických bodů z naposledy čerpané částky záruky)
0
[1 500-2 500]
[3 500-4 500]
Jednorázová platba ve formě akcií
500
500
500
Zpětné platby celkem
[1 000-1 300]
[3 000-4 400]
[5 500-7 000]
Další nezbytné splátky
(…)
(…)
(…)
(210)
Komise uznává, že i přes dodatečné požadavky dojde u mechanismu protiplnění v případě všech tří scénářů uvedených v tabulce 13 pouze k částečnému splacení celkového rozdílu ve výši [2,5-10] mld. EUR mezi reálnou ekonomickou hodnotou a garantovanou hodnotou ([…] mld. EUR u prvního scénáře, […] mld. EUR u druhého scénáře a […] mld. EUR u třetího scénáře).
(211)
Komise však předmětnou záruku na pokrytí rizik (včetně dalších požadavků spojených s protiplněním) srovnala se schválenými opatřeními na záchranu aktiv u jiných bank. Komise kromě toho poukazuje na to, že u ocenění opatření na záchranu aktiv, u nichž nelze zaplatit žádné přiměřené protiplnění, ponechává bod 41 sdělení o znehodnocených aktivech určitý prostor pro případ, že příslušné opatření bude založeno na rozsáhlé restrukturalizaci a/nebo mechanismu zpětného získání. Komise poukazuje dále na to, že v rámci své rozhodovací praxe schválila jak opatření s plnou splátkou (např. u ING (66) nebo LBBW (67)), tak opatření, u nichž sice nedošlo k žádné splátce, ale u nichž byla provedena rozsáhlá restrukturalizace (např. u Parex Banka (68)).
(212)
Záruka na pokrytí rizik počítá s částečnou splátkou spojenou s rozsáhlou restrukturalizací. Splňuje tím předpoklady uvedené v bodě 41 sdělení o znehodnocených aktivech a spadá tak mezi opatření, která Komise doposud ve své rozhodovací praxi schválila. Mechanismus HSH záruka/protiplnění nadto umožňuje částečnou splátku u všech možných scénářů. Pokud by se jako například u scénáře 3 vyčerpala celá záruka, činila by odpovídající částečná splátka […] % zpětné pohledávky. V důsledku restrukturalizace HSH dojde současně ke snížení bilanční sumy o 61 %, jak je uvedeno níže v bodech (266) až (270). Vzhledem k probíhající rozsáhlé restrukturalizaci je tato částečná splátka v souladu s rozhodovací praxí Komise. Komise proto zastává názor, že pokud budou splněny výše uvedené požadavky, jež jsou dále upřesněny v příloze II, lze opatření na záchranu aktiv považovat za slučitelná se sdělením o znehodnocených aktivech.
9.2.2.7. Závěr
(213)
Z výše uvedených důvodů dospěla Komise k závěru, že připomínky Německa a dalších zúčastněných stran nerozptýlily její obavy týkající se hospodářské soutěže, pokud jde o záruku na pokrytí rizik. Komise má zato, že záruka na pokrytí rizik, pokud jde o aspekty zkoumané v oddíle 9.2.2 tohoto rozhodnutí, není v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech. Pokud však budou splněny požadavky uvedené v příloze II, mohlo by být dosaženo slučitelnosti s vnitřním trhem.
9.2.3. SLUČITELNOST POZMĚNĚNÉHO PLÁNU RESTRUKTURALIZACE S VNITŘNÍM TRHEM
9.2.3.1. Stupeň potřebné restrukturalizace
(214)
Ve sdělení o restrukturalizaci byla stanovena pravidla státní podpory, jež platí pro restrukturalizaci finančních institucí vzhledem k opatřením, která byla Komisi oznámena do 31. prosince 2010 včetně. Změna plánu na restrukturalizaci HSH bude proto posuzována na tomto základě. V zájmu slučitelnosti s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU musí restrukturalizace finančních institucí v souvislosti s dnešní finanční krizí podle sdělení o restrukturalizaci zaručit, aby
a)
byla obnovena dlouhodobá životaschopnost HSH;
b)
příjemce nesl dostatečný vlastní podíl (rozdělení zátěže) a
c)
byla přijata dostatečná opatření zabraňující narušení hospodářské soutěže.
(215)
V souladu se svou rozhodovací praxí Komise při posuzování požadavků na restrukturalizaci nepřipojí částku záruky likvidity k částce podpory.
9.2.3.2. Obnovení dlouhodobé životaschopnosti
(216)
V rozhodnutí o zahájení řízení byly vyjádřeny pochyby, zda je v silách HSH, aby obnovila svou dlouhodobou životaschopnost. Důkladné prověření životaschopnosti, k němuž došlo po přijetí rozhodnutí o zahájení řízení, tyto pochybnosti ještě posílilo.
(217)
V rozhodnutí o zahájení řízení byla identifikována tři podstatná slabá místa, která pravděpodobně ohrožují dlouhodobou životaschopnost HSH a k nimž se v původním plánu restrukturalizace dostatečně nepřihlédlo: a) závislost HSH na peněžním a kapitálovém trhu, b) její závislost na volatilních a cyklických činnostech a c) rozsáhlost jejích činností na kapitálovém trhu v poměru k jejím bankovním činnostem. Pochybnosti byly dále vzneseny u spolehlivosti míry růstu a dalších prognóz, o něž se opírá původní plán restrukturalizace.
(218)
Pokud jde o schopnost financování, přezkum u HSH odhalil: a) slabou strukturu financování s omezenými zdroji dlouhodobého stabilního financování, neboť bude nutné postupně splácet a refinancovat především státem garantované dluhopisy, které byly emitovány podle „ustanovení o zachování právních účinků“, b) velkou závislost na spořitelnách coby přednostním zdroji financování a c) nedostatek financování vedeného v USD.
(219)
V rozhodnutí o zahájení řízení (69) se zdůrazňovalo, že v roce 2014 musí HSH na peněžním a kapitálovém trhu refinancovat [60-110] mld. EUR; současně byla zpochybněna schopnost HSH takové refinancování provést. Komise zjistila mezeru ve výši kolem [15-30] mld. EUR, na jejíž pokrytí HSH ve svém plánování nevyčlenila žádné zvláštní zdroje financování. Jak se uvádí v bodě (54), vykazoval finanční plán HSH mezeru ve výši 48 mld. EUR, kterou lze na základě prognóz vlastního kapitálu a derivátů v souladu s údaji z minulosti přizpůsobit a jejíž nekrytou potřebu financování je možné vyčíslit na [15-30] mld. EUR. Snížením bilanční sumy na úrovni koncernu o 34 mld. EUR na 120 mld. EUR do konce roku 2014 (ve srovnání se 150 mld. EUR uváděnými v původním plánu restrukturalizace) však dojde k poklesu potřeby financování na peněžním a kapitálovém trhu a tlaku na HSH a její schopnost financování. Tímto způsobem se uzavře mezera ve financování, na kterou si HSH nevyčlenila žádné zvláštní finanční zdroje. HSH dále doložila, že její prognózy k plánovaným usazeným depozitům jsou ve srovnání se současnou a dřívější úrovní financování z tohoto zdroje nastaveny opatrně. Komise se proto domnívá, že potřebu financování ve výši [15-25] mld. EUR, na jejíž pokrytí nebyly vyčleněny žádné finanční zdroje, lze bez negativního dopadu na náklady financování HSH pokrýt vlastním kapitálem, nadměrnými vklady a prostřednictvím krátkodobého financování (nezajištěné a zajištěné finanční prostředky). HSH tak nebude muset hledat nové zdroje financování a může se opírat o zjištěné a stávající zdroje, pokud jde o její celkovou potřebu financování do roku 2014.
(220)
Pokud jde o závislost na spořitelnách coby přednostnímu zdroji financování (viz bod (95)), Komise podotýká, že spolu se snížením rizikového profilu HSH klesne rovněž význam spořitelen oproti jiným zdrojům. Dodatečné snížení bilanční sumy (o 30 mld. EUR ve srovnání s původním plánem restrukturalizace, viz bod (51)), s nímž počítá pozměněný plán restrukturalizace, povede k výraznému snížení potřeby nového financování a k výrazně menší mezeře ve financování. V důsledku plánovaného kombinovaného financování se ke konci období restrukturalizace (viz tabulku 7 a bod (93)) sníží závislost HSH na krátkodobých nezajištěných způsobech financování, čímž se rovněž oslabí hrozba nedostatku likvidity. HSH bude kromě toho své financování více zakládat na krytých dluhopisech, které v Německu podléhají přísným emisním podmínkám a které lze považovat za stabilní a relativně laciné zdroje financování.
(221)
Nedostatek financování HSH vedeného v USD představuje další důležité slabé místo v obchodním profilu HSH. Koncem roku 2010 bylo v USD vedeno zhruba [20-30] % celkových aktiv HSH. To odpovídá [50-70] mld. USD, z čehož bylo pouze [15-20] mld. USD ([20-25] %) přímo financováno v USD. Tato mezera bude uzavřena pomocí obchodování s měnovými swapy, jež se bude pravidelně prodlužovat. Kvůli neustálému rozšiřování měnových swapů v EUR/USD od vypuknutí finanční krize se cena této strategie financování ve srovnání se strategií financování vedeného v USD rovná dalším zhruba [20-30] bazickým bodům. Tato strategie kromě toho v sobě skrývá řadu rizik. K nim patří a) další možné náklady plynoucí z pravděpodobných nesrovnalostí mezi reálnými a očekávanými hotovostními toky z aktiv vedených v USD, b) vyšší volatilita krátkodobého stavu likvidity kvůli závazku vyrovnání marží ve spojitosti se stavem swapů (70) a c) zvýšená expozice vzhledem k úvěrovému riziku protistrany způsobená tím, že obchodování se swapy probíhá mimo burzu a HSH u těchto transakcí nese plné úvěrové riziko protistrany. K snížení rizikového profilu HSH však dochází hlavně v segmentech, v nichž vznikají aktiva vedená v USD (např. financování letadel, lodí a zahraničních nemovitostí), a proto se tím rovněž významně přispěje ke snížení potřeby financování v USD. HSH se kromě toho zavázala, že do roku 2014 zvýší podíl obchodování hlavní banky v USD, který bude refinancován financováním v USD, minimálně na […] %.
(222)
Na závěr lze konstatovat, že navrhovaná opatření odstraní pochyby vznesené Komisí. Opatření by měla zaručit, že HSH je na správné cestě k vytvoření udržitelnějšího a stabilnějšího kombinovaného financování, pokud jde o objem, splatnost, prioritu, bezpečnost a měny. Závazek dosáhnout do konce roku 2012, tj. před uplynutím lhůty stanovené za tímto účelem Basilejským výborem pro bankovní dohled, koeficientu čistého stabilního financování (net stable funding ratio) a koeficientu krytí likvidity (liquidity coverage ratio) […] umožní kontrolu pokroku HSH v této oblasti a měl by přispět k dalšímu zlepšení kvality jejího financování a k vytvoření dostatečně nadbytečné likvidity pro krizové situace.
(223)
V rozhodnutí o zahájení řízení (71) bylo zpochybněno, zda je HSH schopná zajistit svou dlouhodobou životaschopnost tím, že se bude soustředit na expanzi svých cyklických a volatilních obchodních segmentů (72). Podrobné prověření životaschopnosti tyto pochybnosti ještě posílilo, neboť se ukázalo, že rostoucího podílu čistých výnosů HSH z úroků se dosahuje prostřednictvím volatilních a cyklických činností (73). Za zvlášť problematický byl označen relativně velký význam, který se přikládá financování lodí a letadel. V pozměněném plánu restrukturalizace je však aspekt cykličnosti aktiv přiměřeně zohledněn a zároveň je zachována franšíza HSH v obchodní divizi lodní dopravy.
(224)
Dodatečná likvidace aktiv v objemu [30-35] mld. EUR (na 82 mld. EUR v roce 2014) bude u hlavní banky a zejména u cyklických a volatilních činností provedena v plném rozsahu. HSH ukončí své aktivity v oblasti financování letadel. Stávající aktiva v oblasti financování letadel v objemu [3-8] mld. EUR se do konce roku [2011-2012] přenesou na restrukturalizační jednotku a zlikvidují. HSH se zaváže, že v této oblasti nebude vyvíjet žádnou další činnost. HSH se kromě toho zavázala, že do konce roku 2014 sníží svá celková aktiva v rámci hlavní banky v obchodní oblasti lodní dopravy na 15 mld. EUR, a to tak, že do konce roku [2011-2012] převede dalších [0,5-2] mld.y EUR na restrukturalizační jednotku a omezí objem nových obchodů. Celková hodnota aktiv v oblasti financování lodí a letadel činí 15 mld. EUR ve srovnání s hodnotou [25-30] mld. EUR v roce 2008.
(225)
Kromě toho se do roku 2014 sníží celková aktiva obchodní divize nemovitostí na 13 mld. EUR, neboť nový mezinárodní obchod s nemovitostmi pro německé firemní zákazníky skončí a další nové obchody se omezí. Nadto se v důsledku nižšího objemu nových obchodů do roku 2014 výrazně omezí divize firemních zákazníků.
(226)
Celkové snižování bude doprovázet zlepšování postupů HSH při řízení rizik. HSH pracuje zejména na tom, aby se především v obchodní oblasti lodní dopravy omezila velká jednotlivá rizika. Kromě toho se zavázala snížit stávající velká jednotlivá rizika na […] milionů EUR a nová jednotlivá rizika omezit na maximálně […] milionů EUR.
(227)
V bodě 62 rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti týkající se objemu obchodování HSH na kapitálových trzích, který byl i přes novou orientaci na regionální činnosti nadále považován za neúměrně velký. K těžkostem HSH přispělo zejména obchodování na vlastní účet.
(228)
Snížení bilanční sumy povede k značnému snížení aktivit HSH na kapitálových trzích. Ty se do roku 2014 sníží na objem [25-35] mld. EUR v aktivech hlavní banky. Ve srovnání s tím činil objem aktiv v roce 2008 98,8 mld. EUR. Německo dále přislíbilo, že HSH nebude vykonávat žádný obchod na vlastní účet. HSH se bude obchodním činnostem věnovat pouze v tom rozsahu, který je nutný k realizaci zákaznických smluv, za účelem snížení rizika (hedging) v rámci obchodů se zákazníky, popř. pro řízení likvidity v oblasti treasury, jakož i ke správě bilanční sumy (v každém případě až do hodnoty měřené maximální hodnotou v riziku (value-at-risk, VaR)). Pomocí těchto opatření budou odstraněny pochybnosti vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení.
(229)
Další možnou překážku dlouhodobé životaschopnosti HSH představuje slabá struktura jejího kapitálu. Zejména vzhledem k dalším bodům uvedeným níže nebylo jasné, zda očekávaná slabá kapitalizace, s níž se ke konci období restrukturalizace v původním plánu restrukturalizace počítalo (kvóta Tier 1 ve výši [zhruba 9] %), je přiměřená: a) cykličnost a volatilní povaha obchodního profilu HSH, jež si vynucuje další kapitálový val, který by absorboval opakované, vyšší a propojené ztráty, b) dopady finanční krize na kapitál HSH (74) a c) zavedení nových pravidel Basel III, která povedou k výraznému navýšení minimální výše kapitálu (75) požadované z hlediska dozoru. Kromě toho lze předpokládat, že účastníci trhu a zejména instituce, jež na peněžním a kapitálovém trhu nabízejí pravděpodobně nezajištěné finanční prostředky, očekávají vyšší kvóty kapitálu.
(230)
Další snížení rizikového profilu HSH, ponechání si zisků a navýšení kapitálu o 500 milionů EUR v roce 2013 povedou k výraznému zlepšení kapitalizace HSH. Koncem roku 2014 by kvóta kmenového kapitálu mohla dosahovat výše nad 10 % a kvóta Tier 1 výše nad 12 %. Tato čísla se neshodují s kvótami ve výši [zhruba 7] %, resp. [zhruba 9] %, s nimiž počítal původní plán restrukturalizace. Odpovídají spíše novým kapitálovým normám pro banky. Část těchto zlepšení je sice nadále svázána s značným snížením aktiv zatížených rizikem, jež je podmíněno zárukou na pokrytí rizik, ale ke zlepšení struktury kapitálu by došlo v každém případě. Toto zlepšení je nutné vidět v souvislosti se snížením rizikového profilu bilance HSH a zejména se snížením podílu na cyklických aktivech.
(231)
Dalším požadavkem Komise týkajícím se slučitelnosti jak protiplnění za záruku na pokrytí rizik, tak splátky s vnitřním trhem je, že HSH nesmí vypovědět záruku na pokrytí rizik, pokud by kvóta kmenového kapitálu během období restrukturalizace v důsledku toho klesla pod stanovené hodnoty a především k 31. prosinci 2014 pod 10 % (viz bod (203)). To zaručí, že během období restrukturalizace bude HSH schopná si udržet přiměřenou úroveň kapitalizace, i kdyby došlo ke zhoršení hospodářské situace. Tento mechanismus by měl na trhu přispět k znovuzískání důvěry obchodních partnerů v HSH. Pozměněný plán restrukturalizace HSH předpokládá, že HSH do roku [2014-2016] záruku zcela opustí. Kvóta kmenového kapitálu by v té době měla být na [ 10] %.
(232)
Na závěr lze konstatovat, že díky navrhovaným opatřením dojde ke zlepšení struktury kapitálu HSH, takže bude v souladu s novými mezinárodními normami. Lepší kvóty kapitálu a vyšší odolnost vůči krizím budou mít v střednědobém horizontu u HSH pozitivní vliv na náklady financování.
(233)
V rozhodnutí o zahájení řízení (body 60 a 63) byly vyjádřeny pochyby o spolehlivosti určitých prognóz, jež byly použity při plánování HSH. Tyto pochybnosti se týkaly především prognóz a) růstu nejdůležitějších obchodních segmentů, b) růstu příjmů pocházejících z úrokových výnosů, c) marží v nejdůležitějších obchodních segmentech a d) vývoje rezervy pro případ rizika.
(234)
Zejména v segmentech lodní dopravy, dopravy a firemních zákazníků shledala Komise prognózy růstu příliš optimistické. Byla proto zpochybněna schopnost HSH dosáhnout celkových plánovaných výnosů. Pozměněný plán restrukturalizace se však opírá o přiměřené prognózy růstu v segmentech lodní dopravy a firemních zákazníků (viz tabulka 5). Míra růstu v rámci financování letadel není důležitá, neboť HSH tento segment v současnosti opouští. Jak ukazují tabulky 5 a 6, jsou míry růstu stanovené pro plánování segmentů lodní dopravy a firemních zákazníků značně nižší než ty, které se používaly v původním plánu restrukturalizace ze dne 1. září 2009. Mimoto odpovídají absolutnímu objemu obchodu, který by HSH v těchto oblastech mohla dosáhnout, pokud zvážíme její podíl na trhu a celkový objem trhu.
(235)
HSH kromě toho přehodnotila své prognózy růstu u příjmů, které nepocházejí z úrokových výnosů. Předpokládá se, že příjmy, které nepocházejí z úrokových výnosů, budou v období 2010-2014 činit v průměru zhruba [7-12] % čistých úroků hlavní banky. Vzhledem k úmyslu HSH zlepšit vzájemný prodej produktů mezi jejími segmenty finančního trhu a jinými obchodními oblastmi se tento cíl zdá dosažitelný.
(236)
V rozhodnutí o zahájení řízení byly zpochybněny prognózy marží stanovené v původním plánu restrukturalizace. Nové obchodní marže však byly koncem roku 2010 skutečně vyšší, než se původně předpokládalo, čemuž byly odpovídajícím způsobem přizpůsobeny prognózy plánování.
(237)
V rozhodnutí o zahájení řízení bylo zpochybněno, zda je HSH schopná přestát nejbližší recesi, aniž by musela opět žádat o státní podporu. Zpochybněna byla tudíž její dlouhodobá životaschopnost. Tyto pochybnosti se opíraly o tato slabá místa: a) křehkou strukturu financování, zejména nadcházející velké mezery ve financování a chronický nedostatek financování vedeného v USD, b) důraz na cyklické a volatilní činnosti, které pravděpodobně povedou k opětovným velkým a navzájem propojeným ztrátám a c) nízkou kapitalizaci k vyrovnání těchto ztrát. Návrhy dodatečných opatření obsažené v pozměněném plánu restrukturalizace však dokázaly pochybnosti Komise rozptýlit. Pozměněný plán restrukturalizace staví na reálnějších a srozumitelnějších prognózách, a proto nabízí spolehlivější obraz životaschopnosti HSH. Tento obraz představuje banku, která je na konci období restrukturalizace vybavena přiměřeným kapitálem, do silně cyklických segmentů směřuje menší část svých transakcí a vykazuje stabilizovanou, i když stále ještě problematickou strukturu financování. Kontrolní nástroje (koeficient čistého stabilního financování a podíl financování vedeného v USD) by přitom měly přispět k tomu, aby se HSH v střednědobém horizontu zaměřila na trvalé zlepšování v této oblasti. HSH by tak nyní měla disponovat kapitálovou základnou a nezbytnou strukturou financování, jež by jí umožnily přestát recesi bez potřeby nové státní podpory. Pokud jde o celkovou životaschopnost HSH, vyplývá z pozměněného plánu restrukturalizace, že výnosnost vlastního kapitálu HSH dosáhne během období restrukturalizace v roce 2014 [5-10] % (76). V absolutních číslech je toto procento nízké, ale v důsledku daleko menšího rizikového profilu HSH by mělo být stabilnější. Mělo by proto znamenat výrazné zlepšení ve srovnání s procenty v průběhu deseti let před krizí.
9.2.3.3. Vlastní příspěvek menšinových akcionářů a jejich zapojení do rozdělení zátěže
(238)
V zájmu omezení narušení hospodářské soutěže a zabránění morálním rizikům by se podle sdělení o restrukturalizaci měly omezit a) náklady na restrukturalizaci a současně b) výše státní podpory; mimoto je zapotřebí zvýšit vlastní příspěvek. Podle sdělení o restrukturalizaci by banky měly financovat restrukturalizaci nejprve z vlastních prostředků a tím snížit státní podporu na nezbytné minimum. Náklady spojené s restrukturalizací by neměl nést pouze stát, ale i ti, kteří do HSH vložili své investice. Mezi ně patří vlastníci akcií a držitelé druhotných dluhových obligací.
9.2.3.3.1. Vlastní příspěvek, rozdělení zátěže a omezení státní podpory na nezbytné minimum
(239)
V bodě 65 rozhodnutí o zahájení řízení Komise konstatovala, že objem vlastního přípěvku, který měl být proveden formou odprodejů, byl stanoven neurčitě. Německo přislíbilo, že HSH do konce období restrukturalizace odprodá [100-120] dceřiných společností. HSH již odprodala [30-40] z těchto [100-120] dceřiných společností a očekává, že veškeré odprodeje budou ukončeny nejpozději k […]. Příjmy a zisky z odprodeje budou použity k pokrytí nákladů na restrukturalizaci. Finanční podíly určené k odprodeji jsou uvedeny v příloze II a zahrnují HSH Real estate AG, […], DekaBank a […], tedy největší dceřiné společnosti HSH.
(240)
Dále Německo přislíbilo, že do 31. prosince 2014 HSH neuskuteční žádná převzetí.
(241)
Komise se domnívá, že opatření ohledně vlastního příspěvku uvedená v bodech (239) a (240) nezaručují, že HSH za současných finančních podmínek poskytne nejvyšší možný vlastní příspěvek na pokrytí nákladů na restrukturalizaci. V souladu s bodem 26 sdělení o restrukturalizaci se Komise zejména domnívá, že v kontextu restrukturalizace není vyrovnání ztrát (například uvolněním rezerv či snížením vlastního kapitálu), k němuž by došlo podle uvážení bank přijímajících státní podporu za účelem zajištění vyplácení dividend a kupónů za závazky, které jsou v oběhu, v zásadě slučitelné s cílem omezit státní podporu na nezbytné minimum. Na vzniklých ztrátách by se měly podílet především finanční nástroje vybavené vlastním kapitálem.
(242)
Německo odmítá navrhnout dodatečná opatření ohledně vlastního příspěvku, a proto nelze prohlásit podporu za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 7 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999. Je však možné taková opatření uložit.
(243)
Komise proto HSH ukládá, že během období restrukturalizace nesmí provádět platby týkající se nástrojů vlastního kapitálu závislých na zisku (např. hybridní finanční nástroje a podílové listy), pokud nejsou dlužné na základě smlouvy nebo ze zákona. Součástí takového zákazu rozdělování dividend podle názoru Komise je, že se tyto nástroje budou rovněž podílet na ztrátách, pokud by bilance HSH bez uvolnění úspor a rezerv vykazovala ztrátu. Tyto nástroje by se neměly spolupodílet na ztrátách z předchozích let.
(244)
S cílem zajistit, aby se vlastníci banky budou během období restrukturalizace v co možná největší míře spolupodíleli na znovuvytvoření přiměřené kapitálové základny (viz body (229) až (231)), by Komise považovala za porušení zásady omezení státní podpory na nezbytné minimum také veškeré vyplácení dividend během období restrukturalizace. Komise proto zastává stanovisko, že HSH by až do konce obchodního roku 2014 neměla vyplácet žádné dividendy.
9.2.3.3.2. Zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže
(245)
V rozhodnutí o zahájení řízení (body 66 až 72) zastávala Komise předběžné stanovisko, že podíly menšinových akcionářů, kteří se v květnu 2009 nepodíleli na rekapitalizaci HSH, nebyly dostatečně rozmělněny. Původní plán restrukturalizace tak nepočítal s žádným přiměřeným rozdělením zátěže, které by posouzení státní podpory pro HSH připustilo jakožto slučitelné s vnitřním trhem. Dále se Komise ptá, zda menšinoví akcionáři nebyli sami případně státní podporou zvýhodněni tím, že si podrželi nadměrně vysoké podíly v HSH. Komise dospěla k závěru, že opatření obsahuje možnou nepřímou státní podporu ve prospěch menšinových akcionářů, jež by nemusela být slučitelná s vnitřním trhem, pokud by nedošlo k zřízení mechanismů zaručujících přiměřené rozdělení zátěže (bod 73 rozhodnutí o zahájení řízení).
(246)
Komise nejprve rozporuje stanovisko sdružení spořitelen, že dosud v žádné jiné věci podpory týkající se rekapitalizací nezkoumala druhotné efekty nepřímých státních podpor (viz bod (130)). V rozporu s tímto tvrzením Komise již nepřímé státní podpory v souvislosti s velkým rozsahem státních podpor v řadě svých rozhodnutí zkoumala (77).
(247)
Komise připomíná, že čl. 107 odst. 1 SFEU podle ustálené judikatury nerozlišuje státní zásahy vzhledem k jejich důvodům či cílům, nýbrž k jejich účinkům (78). Výhoda nepřímo poskytnutá menšinovým akcionářům vznikla tak, že se veřejní vlastníci zřekli dodatečných podílů v HSH, které by obdrželi v případě, že by cena nových podílů byla stanovena správně. Mezi podporami poskytnutými HSH ze státních prostředků a výhodou, jež vznikla menšinovým akcionářům, existuje příčinná souvislost.
(248)
Komise dále nesdílí uplatňovaný názor, že výhodu pro menšinové akcionáře nelze přičítat státu, jelikož rozhodnutí o rekapitalizaci, jakož i o počtu podílů a jejich ceně bylo učiněno na valné hromadě vlastníků podílů (viz bod (129)). Na uvedené valné hromadě však byli veřejní vlastníci zastoupeni jakožto vlastníci podílů a jednali coby veřejná zařízení (79). Z toho plyne, že se v té době odehrávala politická diskuze o budoucnosti HSH.
(249)
Nejdůležitější připomínky Německa a menšinových akcionářů se týkají argumentu, že nižší rozmělnění státní podporu nepředstavuje a že zředění je v každém případě jednoduše výsledkem ukazatelů zvolených k navýšení kapitálu, tj. počtu a ceny podílů. Pokud jde o tyto ukazatele, Německo a menšinoví akcionáři poukázali na to, že PwC (což je renomovaná společnost) provedla ocenění na základě uznávaných zásad oceňování. Ocenění se zakládalo na předpokladu, že se HSH v roce 2013 opět vrátí k ratingu A, pro což existovaly dobré důvody. Sdružení spořitelen a společnost Flowers v tomto bodě Německo podpořily. Podle jejich argumentace byla emisní cena nových podílů ve skutečnosti příliš nízká.
(250)
Komise nezpochybňuje dobré jméno společnosti PwC ani skutečnost, že ocenění HSH bylo provedeno v souladu s uznávanými zásadami oceňování. Trvá však na tom, že při ocenění HSH nebylo zohledněno více aspektů, které by jinak vedly k nižší ceně HSH.
(251)
Zpráva PwC o ocenění HSH (80) (dále jen „zpráva o ocenění“) byla zveřejněna dne 15. května 2009. Dne 30. dubna 2009 oznámilo Německo Komisi opatření na poskytnutí státní podpory HSH, neboť hrozilo, že by HSH nemohla splnit regulační kapitálové požadavky. V té době bylo zřejmé, že HSH bude muset podstoupit rozsáhlou restrukturalizaci a navrhnout opatření na vyrovnání narušení hospodářské soutěže, k němuž by opatření na poskytnutí státní podpory mohla vést. Ocenění PwC bylo provedeno na základě obchodního plánu, který nezohledňoval všechny tyto aspekty. PwC ve shrnutí (81) zprávy o ocenění jednoznačně uváděla, že se při svém ocenění opírala o plánování HSH, jež vycházelo z normalizace trhů v roce 2011. Tuto prognózu nelze považovat za opatrnou.
(252)
Ocenění se dále zakládalo na předpokladu, že v roce 2013 bude mít HSH opět rating A. PwC ve zprávě o ocenění výslovně uvedla (82), že S&P dne 6. května 2009 snížila rating HSH z kategorie A na kategorii BBB + s negativním výhledem a že se toto snížení ratingu neodrazilo v plánu financování, o nějž se ocenění opíralo, a tudíž se k němu při výpočtu indikativní hodnoty HSH nepřihlíželo. PwC dále tvrdí, že vzhledem k nadcházejícímu vyšetřování státní podpory lze očekávat požadavky, které mají umožnit zjištění slučitelnosti státní podpory s vnitřním trhem a které by mohly mít značný vliv na obchodní plán HSH. PwC kromě toho konstatuje, že jak obecné hospodářské rámcové podmínky, které panují v oblastech (lodní a letecká doprava), jež jsou pro HSH stěžejní, tak i omezení na kapitálovém trhu (financování) ztížily předpověď budoucího vývoje.
(253)
Na závěr se konstatuje, že ocenění bylo provedeno za předpokladu, že dojde k realizaci záruky na pokrytí rizik. Bez záruky na pokrytí rizik by nedošlo ke snížení rizikových aktiv, nebyl by navýšen rozsah nezbytné rekapitalizace a musely by být přezkoumány ratingové předpovědi. PwC (83) vypočítala hodnotu HSH i pro případ, že by nedošlo k realizaci záruky na pokrytí rizik, a dospěla k indikativní hodnotě HSH ve výši [0,8-1,2] až [1,5-2] mld. EUR, což odpovídá ceně za akcii v hodnotě mezi [ 9] a [ 22] EUR. Vzhledem k těmto skutečnostem považuje Komise cenu nově vydaných akcií stále ještě za značně vysokou.
(254)
Menšinoví akcionáři dále uvedli, že Komise ve svém rozhodnutí ve věci státní podpory Hypo Real Estate akceptovala cenu za nové akcie, která byla vyšší než cena na burze, aniž by zpochybnila přiměřenost ceny vzhledem k rozdělení zátěže. Podle názoru menšinových akcionářů by se proto neměla přezkoumávat ani cena akcie HSH. Podle názoru Komise však nejsou obě věci státní podpory srovnatelné. Ve věci státní podpory Hypo Real Estate byla přijata řada opatření, která vedla k plnému zestátnění banky. Hlavní rozdíl mezi oběma případy spočívá v tom, že Hypo Real Estate byla zestátněna a stát získal podíly za cenu, která se opírala o hodnotu koncernu bez státní podpory (84). To v případě HSH neplatí. K ocenění HSH za účelem stanovení ceny nově vydaných akcií došlo za předpokladu, že záruka na pokrytí rizik ve výši 10 mld. EUR bude realizována. Tento předpoklad se výrazně podepsal na výsledném ocenění.
(255)
Menšinoví akcionáři dále uvedli, že v roce 2008 poskytli HSH výraznou finanční podporu a že by se v dubnu 2009 rekapitalizace nebyli mohli zúčastnit. Nebyli k tomu ani povinni, jelikož se opce na nové akcie nerovná povinnosti jejich nákupu.
(256)
Podle Komise sice sdružení spořitelen právo na nákup nových akcií měla, ale nebyla vázána jeho uplatněním. Komise však nemůže brát finanční podporu menšinových akcionářů ve prospěch HSH v roce 2008 za příspěvek k rozdělení zátěže v souvislosti se státní podporou, která byla HSH poskytnuta v květnu a červnu 2009. Podpora poskytnutá bance v roce 2008 se udála v důsledku investičního rozhodnutí, které tehdy menšinoví akcionáři přijali. Komise nespatřuje žádnou spojitost mezi opatřením týkajícím se kapitálu z roku 2008 a opatřením státní podpory z roku 2009.
(257)
Komise nesouhlasí se stanoviskem sdružení spořitelen, že neprovozovaly žádnou hospodářskou činnost, a proto je nelze považovat za podniky způsobilé pro účely pravidel státní podpory (viz bod (129)). Spořitelny v Šlesvicku-Holštýnsku hospodářskou činnost provozují (85). Své hospodářské zájmy spojily v rámci sdružení spořitelen. Sdružení spořitelen poskytují služby spořitelnám v Šlesvicku-Holštýnsku a spravují podíly/akcie spořitelen, jako se to děje i v případě podílů spořitelen v HSH. Zvýší-li se hodnota podílů spořitelen ve sdruženích, stoupne rovněž hodnota spořitelen. Sdružení spořitelen a spořitelny, které jsou jejich členy, tvoří dohromady hospodářskou jednotku. Co je výhodné pro sdružení, je současně výhodné pro spořitelny v Šlesvicku-Holštýnsku. Sdružení spořitelen, která lze hospodářsky plně přičíst spořitelnám v Šlesvicku-Holštýnsku, je proto možné považovat za příjemce státních podpor podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
(258)
Stanoviska Německa a třetích stran nerozptýlily pochybnosti Komise ohledně nedostatečného zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže. Komise je i nadále toho názoru, že podíly menšinových akcionářů, kteří se nezúčastnili rekapitalizace HSH v roce 2009, nebyly dostatečně rozmělněny, jelikož počet podílů, které byly v rámci rekapitalizace veřejným vlastníkům přiděleny, se tehdy nezakládal na správném ocenění HSH. Komise však konstatuje, že pozměněný plán restrukturalizace obsahuje dodatečná opatření, která výrazným způsobem zvyšují zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže.
(259)
Zejména díky dodatečným opatřením k protiplnění za záruku na pokrytí rizik, která Komise přijala (viz body (202) až (208)), se příspěvek k rozdělení zátěže zvýší. Dodatečné protiplnění za záruku na pokrytí rizik, které se skládá z dodatečné prémie a jednorázové platby ve výši 500 milionů EUR ve formě akcií, přinese dva hlavní účinky: na jedné straně se v důsledku zvýšení absolutního příspěvku protiplnění vypláceného veřejným vlastníkům sníží zisky HSH, které by mohla vyplatit ve formě dividend, a tím pro vlastníky akcií klesne hodnota HSH. Na druhé straně jednorázová platba ve výši 500 milionů EUR zředí podíly menšinových akcionářů z dnešních 16,8 % na zhruba 14-15 % (v závislosti na ocenění ceny akcií).
(260)
Kromě účinku, který vyplývá z požadavku v souvislosti s protiplněním za záruku na pokrytí rizik, se omezením protiplnění za kapitálové nástroje dále zlepší zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže (viz body (241) až (244)). Hodnota HSH pro vlastníky akcií je závislá na budoucích hotovostních tocích, přičemž do roku 2014 nelze tyto hotovostní toky vyplácet ve formě dividend. Proto omezení, jež Komise uložila ohledně časového harmonogramu budoucích hotovostních toků, povedou k většímu zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže.
(261)
Komise je toho názoru, že opatření na zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže obsažená v pozměněném plánu restrukturalizace se sice díky požadavkům uloženým Komisí výrazně zlepšila, ale přesto ještě nezaručují, že menšinoví akcionáři se na rozdělení zátěže podílejí nejvyšší možnou částkou. Jelikož Německo odmítá navrhnout další opatření na rozdělení zátěže, nelze opatření podpory prohlásit za slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 7 odst. 3 nařízení (ES) č. 659/1999. Pokud by nebylo možné přijmout další opatření zlepšující zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže, bylo by na zmíněném základě nezbytné klasifikovat nepřímou podporu pro menšinové akcionáře jako neslučitelnou s vnitřním trhem.
(262)
Vzhledem k možné výhodě, kterou by menšinoví akcionáři mohli získat, a nutnosti přiměřeného rozdělení zátěže má Komise za to, že je nutné prodloužit zákaz vyplácení dividend i za rok 2014. V zájmu zachování přiměřenosti by se však měl zákaz vyplácení dividend omezit. K tomu Komise nařizuje, že v období od 1. ledna 2015 do 31. prosince 2016 se dividendy smějí vyplácet pouze do výše 50 % ročního přebytku předchozího ukončeného účetního roku. Kromě toho jsou platby dividend v tomto období přípustné pouze v případě, že neohrozí ve střednědobém horizontu dodržování předpisů upravujících vybavení úvěrových institucí kapitálem v souladu s Basel III.
9.2.3.3.3. Závěr k vlastnímu příspěvku menšinových akcionářů a k jejich zapojení do rozdělení zátěže
(263)
Komise dospěla k závěru, že lze dosáhnout odpovídající výše vlastního příspěvku a odpovídajícího zapojení menšinových akcionářů do rozdělení zátěže, a že je proto možné považovat podporu za slučitelnou s vnitřním trhem s výhradou splnění podmínek uvedených v bodech (262), (202) až (208) a (241) až (244).
9.2.3.4. Opatření omezující narušení hospodářské soutěže
(264)
Podle sdělení o restrukturalizaci musí plán restrukturalizace obsahovat opatření omezující narušení hospodářské soutěže a zajišťující konkurenceschopnost bankovního sektoru. Podle bodu 30 sdělení o restrukturalizaci by opatření omezující narušení hospodářské soutěže měla být vždy přizpůsobena specifickým problémům trhů, na nichž působí banka přijímající podporu, která je po restrukturalizaci znovu rentabilní. Během posuzování dotyčných opatření by Komise měla vycházet především z objemu, rozsahu a druhu obchodní činnosti banky.
(265)
V rozhodnutí o zahájení řízení dospěla Komise k závěru, že navrhovaná opatření omezující případná narušení hospodářské soutěže nebyla dostatečná. Pozměněný plán restrukturalizace ovšem obsahuje další opatření omezující narušení hospodářské soutěže.
(266)
V pozměněném plánu restrukturalizace se ve srovnání s jeho původním zněním počítá s výrazně silnějším snížením bilanční sumy. Do roku 2014 se suma bilančních aktiv koncernu sníží o 61 % oproti bilanční sumě z roku 2008 (86). Snížení bilanční sumy o více než polovinu hodnoty HSH je vzhledem k narušením hospodářské soutěže, které vznikly v důsledku velmi vysokých podpor, úměrné. Toto snížení je v relativním vyjádření v souladu s rozhodovací praxí Komise při srovnatelných částkách státní podpory. Vzhledem k nedostatečnému rozdělení zátěže, jež bylo zapříčiněno neúplností ustanovení o zpětném získání, jsou restrukturalizace a snížení bilanční sumy v případě HSH zvláště důležité. Snížení bilanční sumy je doplněno příslibem HSH o rozprodání většiny svých podílů.
(267)
HSH nadto přislíbila, že sníží počet mezinárodních poboček či zastoupení z 21 na 6 a počet poboček v Německu z 9 na 7. Zbylé pobočky příp. zastoupení v Londýně a New Yorku se výrazně ztenčí a pobočka v Lucembursku bude fungovat výhradně coby pobočka restrukturalizační jednotky.
(268)
HSH dále přislíbila, že se během období restrukturalizace (do 31. prosince 2014) zřekne převzetí (zákaz převzetí). HSH nebude rozšiřovat svou obchodní činnost prostřednictvím převzetí jiných podniků. Fúze jsou v rámci možné konsolidace zemské banky a v závislosti na předchozím schválením ze strany Komise i nadále možná. Kapitalizace pohledávky a jiná opatření v rámci obvyklé správy aktiv jsou přípustné, pokud nesledují záměr obejít zákaz převzetí. Vzdají-li se veřejní vlastníci kontroly nad HSH, pak tento zákaz převzetí platí pouhé tři roky. Komise zastává názor, že privatizace HSH bude mít pozitivní vliv na životaschopnost HSH a zaručí účinnou hospodářskou soutěž. Zachování platnosti zákazu převzetí dlouho po datu prodeje by možnou privatizaci mohlo ztížit.
(269)
Kromě toho se HSH zavázala přijmout další opatření týkající se přímo narušení hospodářské soutěže na trzích, na nichž HSH získala silné postavení a kde chce expandovat. HSH se v plném rozsahu vzdá své obchodní činnosti v oblasti finančních služeb pro leteckou dopravu (87). Celkem [3-8] mld. EUR aktiv z obchodní oblasti letecké dopravy bude přeneseno na restrukturalizační jednotku, příp. se od konce roku [2011-2012] prodá. HSH dále výrazným způsobem zredukuje své obchodní činnosti v odvětvích lodní dopravy, financování nemovitostí a firemních zákazníků. U obchodního odvětví lodní dopravy, u kterého si vybudovala jméno předního poskytovatele financování lodí a které plánovala dále rozšířit, tak HSH přislíbila, že po celé období restrukturalizace její tržní podíl na nové obchodní činnosti v rámci celosvětového financování lodí nepřekročí [ 8] % a že se zřekne svého místa mezi třemi poskytovateli financování lodí s největším objemem nových obchodních činností.
(270)
Navrhovaná opatření omezující narušení hospodářské soutěže představují tudíž oproti dosavadním krokům HSH stanoveným v původním plánu restrukturalizace podstatné zlepšení a jsou považována za přiměřená a dostačující.
9.2.3.5. Závěry ohledně restrukturalizace
(271)
Komise dospěla k závěru, že restrukturalizační opatření, která zahrnují závazky Německa uvedené v přílohách I a III, jsou schopná vést k znovuobnovení dlouhodobé životaschopnosti HSH a představují přiměřený vlastní příspěvek HSH, který vyváží narušení hospodářské soutěže, k nimž došlo v důsledku podpory. V rámci podmínek uvedených v příloze II, které Komise uložila a jež se týkají protiplnění a rozdělení zátěže, obsahuje pozměněný plán restrukturalizace přiměřené a dostatečné rozdělení zátěže, a může být proto prohlášena za slučitelnou s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(272)
Komise zastává názor, že státní podpora, jež je obsažena v zárukách likvidity poskytnuté fondem SoFFin v objemu 17 mld. EUR, představuje podporu restrukturalizace slučitelnou s vnitřním trhem do té míry, v níž byly zapotřebí záruky ohledně selhání trhu, k němuž došlo v důsledku zhroucení mezibankovního trhu.
10. POTENCIÁLNÍ UŽITEK PRO OSTATNÍ DRŽITELE PODÍLŮ
(273)
Menšinoví akcionáři tvrdili, že by rozdělení postupu v rámci řízení, kdy by byla přímá opatření podpory ve prospěch HSH schvalována jedním postupem a otázka nepřímých podpor menšinovým akcionářům posuzována jiným postupem, bylo porušením článku 7 procesního nařízení. Negativní rozhodnutí o rekapitalizaci s ohledem na sdružení spořitelen a společnosti Flowers by vedlo k tomu, že by rekapitalizace představovala neslučitelnou podporu. Podle názoru sdružení spořitelen by se Komise měla při obecném posouzení rozdělení zátěže v souvislosti s rekapitalizací zabývat otázkou rozdělení zátěže také mezi menšinové akcionáře.
(274)
Pokud jde o výklad procesního nařízení, Komise s menšinovými akcionáři nesouhlasí. Rozdělení řízení ve věci podpory je právně možné a Komise je již použila v jiných případech (88). Pokud u jednotlivého opatření podpory existuje více příjemců, které je nutno z důvodu jejich právního postavení posuzovat různě, což může ovlivnit tempo vyšetřování a jeho pokrok, může být formální vyšetřování v zájmu efektivního provedení řízení rozděleno.
(275)
Komise se dále nedomnívá, že by rozdílné právní posouzení opatření podpory, pokud jde o menšinové akcionáře jako nepřímé příjemce, ovlivnilo právní posouzení (a slučitelnost) stejného opatření podpory, pokud jde o HSH jako přímého příjemce podpory. V této souvislosti Komise odkazuje na rozsudek Soudního dvora v věci C-382/99, Nizozemsko v. Komise (89), ve kterém Soudní dvůr potvrdil posouzení Komise, podle kterého může být podpora poskytnutá ve prospěch příjemce považována za slučitelnou s vnitřním trhem (protože je v souladu s pravidly de minimis), avšak zároveň může být prohlášena za neslučitelnou s vnitřním trhem s ohledem na nepřímé příjemce podpory, a musí být proto požadována zpět. Komise konstatuje, že s pomocí vhodných opatření v pozměněném plánu restrukturalizace může být s ohledem na HSH zajištěna přiměřenost rekapitalizace, zatímco výhody, které byly poskytnuty menšinovým akcionářům prostřednictvím zcela nadhodnocených emisních cen akcií, mohou být posouzeny a napraveny odděleně (tím, že se např. akcionáři zohlední při rozdělení zátěže).
(276)
Komise však nevidí důvod pro rozdělení této věci podpory, neboť může různé aspekty tohoto opatření podpory posoudit v rámci jednoho rozhodnutí. Možné výhody menšinových akcionářů by tedy mohly být rovněž posouzeny v případě, že by rozdělení zátěže bylo nedostatečné, jak je uvedeno v operativní části rozhodnutí o zahájení řízení. Komise však konstatuje, že v důsledku změny protiplnění za záruku na pokrytí rizik a díky dodatečným opatřením ohledně rozdělení zátěže dojde ke značnému rozmělnění vlastnictví akcií menšinových akcionářů a k jejich dodatečnému zohlednění při rozdělení zátěže, čímž se zmírní nedostatky vzniklé v důsledku ocenění, které provedla PwC, takže bude znovu nastoleno vhodné rozdělení zátěže. Protože je vhodné rozdělení zátěže zajištěno požadavky, které ukládá toto rozhodnutí, Komise považuje rozdělení zátěže za dostatečně rozsáhlé a nebude je dále zkoumat.
11. ZÁVĚRY
(277)
Pokud jde o seznam závazků, který předložilo Německo a který se týká restrukturalizace banky HSH, a s ohledem na požadavky, které má Komise vůči tomuto členskému státu, pokud jde o protiplnění a rozdělení zátěže, Komise dospěla k závěru, že záruka na pokrytí rizik je v souladu s částí 5 sdělení o znehodnocených aktivech. Pokud jde o předložený pozměněný plán restrukturalizace, seznam závazků Německa a s ohledem na požadavky, které má Komise vůči tomuto členskému státu, je podpora na restrukturalizaci, která zahrnuje záruku na pokrytí rizik, rekapitalizaci a záruky likvidity, v souladu s čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU a lze ji považovat za slučitelnou s vnitřním trhem. Pochybnosti Komise uvedené v rozhodnutí o zahájení řízení, které se týkaly pravidel státní podpory, se podařilo rozptýlit,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Rekapitalizace ve výši 3 mld. EUR, záruka na pokrytí rizik poskytnutá Německem ve prospěch HSH AG ve výši 10 mld. EUR a záruky likvidity poskytnuté Německem představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
2. Státní podpora v podobě rekapitalizace ve výši 3 mld. EUR, záruka v podobě pokrytí rizik poskytnutá Německem ve prospěch HSH AG ve výši 10 mld. EUR a záruky likvidity poskytnuté Německem jsou s ohledem na závazky uvedené v přílohách I a III a s podmínkou splnění požadavků uvedených v příloze II slučitelné s vnitřním trhem.
Článek 2
Německo zajistí, aby byl realizován původní plán restrukturalizace předložený dne 1. září 2009 a naposledy změněný v souladu se sdělením Německa ze dne 11. července 2011, a to včetně seznamu závazků uvedeného v přílohách I a III a včetně požadavků uvedených v příloze II a plně v souladu s časovým plánem uvedeným v seznamu závazků a požadavků.
Článek 3
Německo do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí informuje Komisi o opatřeních přijatých k jeho splnění.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
Německo se vyzývá, aby příjemcům podpory neprodleně zaslalo kopii tohoto rozhodnutí.
V Bruselu dne 20. září 2011.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 20 września 2011 r.
w sprawie pomocy państwa nr SA.29338 (C 29/09 (ex N 264/09)) przyznanej przez Niemcy na rzecz HSH Nordbank AG
(notyfikowana jako dokument nr C(2011) 6483)
(Jedynie tekst w języku niemieckim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2012/477/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu państw członkowskich i zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (1) zgodnie z przywołanymi artykułami,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
W dniu 30 kwietnia 2009 r. Niemcy zgłosiły Komisji środki pomocy państwa na rzecz przedsiębiorstwa HSH Nordbank AG (zwanego dalej „HSH”) w formie gwarancji obejmującej transzę drugiej straty w wysokości 10 mld EUR (zwanej dalej „zabezpieczeniem przed ryzykiem”) oraz zastrzyku kapitałowego w wysokości 3 mld EUR (zwanego dalej „dokapitalizowaniem”). Środki te wdrożyli pośrednio należący do sektora publicznego właściciele HSH, a mianowicie Wolne Hanzeatyckie Miasto Hamburg i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn (zwane dalej oddzielnie odpowiednio „miastem Hamburg” i „krajem związkowym Szlezwik-Holsztyn” lub razem „właścicielami publicznymi”).
(2)
Decyzją z dnia 29 maja 2009 r. w sprawie N 264/09 (2) (zwaną dalej „decyzją w sprawie pomocy na ratowanie”) Komisja zatwierdziła dokapitalizowanie i zabezpieczenie przed ryzykiem na rzecz HSH na okres sześciu miesięcy, jako środki pomocy na ratowanie zgodne z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (3). W decyzji tej Komisja nałożyła na władze niemieckie wymóg przedstawienia planu restrukturyzacji w terminie trzech miesięcy.
(3)
W dniu 1 września 2009 r. Niemcy przedstawiły Komisji plan restrukturyzacji.
(4)
W dniu 22 października 2009 r. Komisja przyjęła decyzję o wszczęciu postępowania na podstawie art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do zabezpieczenia przed ryzykiem oraz wyceny HSH w związku z dokapitalizowaniem (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”) (4).
(5)
W dniu 21 listopada 2009 r. opublikowano decyzję o wszczęciu postępowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (5) i wezwano zainteresowane strony do przedstawiania uwag w terminie dwóch tygodni od daty publikacji.
(6)
W dniach 30 listopada i 11 grudnia 2009 r. Komisja otrzymała uwagi od Sparkassen- und Giroverband für Schleswig-Holstein oraz od Schleswig-Holsteinische Sparkassen-Vermögensverwaltungs- und Beteiligungs GmbH & Co. KG (zwanych dalej oddzielnie odpowiednio „SGVSH” i „SVB” lub razem „stowarzyszeniami kas oszczędnościowych”).
(7)
W dniu 3 grudnia 2009 r. grupa inwestorów korzystająca z usług doradczych spółki J.C. Flowers & Co. LLC (zwanej dalej „spółka Flowers”) zwróciła się z wnioskiem o przedłużenie terminu przedstawiania uwag, na co Komisja wyraziła zgodę w dniu 7 grudnia 2009 r. Komisja otrzymała uwagi inwestorów w dniu 17 grudnia 2009 r.
(8)
W dniu 1 grudnia 2009 r. Niemcy wystąpiły z wnioskiem o przedłużenie terminu przedstawiania uwag, na co Komisja wyraziła zgodę w dniu 7 grudnia 2009 r. W dniu 7 grudnia 2009 r. HSH również zwrócił się z wnioskiem o przedłużenie terminu przedstawiania uwag, na co Komisja wyraziła zgodę w dniu 17 grudnia 2009 r. W dniu 17 grudnia 2009 r. Niemcy przekazały wspólne uwagi właścicieli publicznych i HSH dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania.
(9)
W dniu 2 grudnia 2009 r. odbyło się spotkanie z udziałem spółki Flowers, stowarzyszeń kas oszczędnościowych, władz niemieckimi oraz Komisji.
(10)
W dniu 21 grudnia 2009 r. Komisja przesłała Niemcom nieopatrzone klauzulą poufności wersje uwag przedstawionych przez zainteresowane strony i wystąpiła do władz niemieckich o przedstawienie ich uwag w terminie jednego miesiąca.
(11)
W dniu 18 stycznia 2010 r. Niemcy przesłały odpowiedź właścicieli publicznych na uwagi przedstawione przez spółkę Flowers i stowarzyszenia kas oszczędnościowych.
(12)
W okresie między wrześniem 2009 r. a lutym 2010 r. władze niemieckie i Komisja odbyły szereg spotkań i telekonferencji oraz wielokrotnie wymieniały informacje innymi drogami w sprawie zabezpieczenia przed ryzykiem, a w szczególności wyceny portfela aktywów, którego ryzyko zostało objęte zabezpieczeniem przed ryzykiem („zabezpieczonego portfela”). Władze niemieckie przedstawiły dodatkowe informacje, między innymi w dniach 6, 20, 21, 22, 23 i 29 października, 11, 12, 16 i 27 listopada oraz 17 grudnia 2009 r., 26 i 27 stycznia oraz 19 lutego 2010 r.
(13)
Władze niemieckie i departamenty Komisji omówiły plan restrukturyzacji, zabezpieczenie przed ryzykiem, dokapitalizowanie i wycenę zabezpieczonego portfela podczas szeregu spotkań, telekonferencji oraz w ramach wymiany informacji innymi drogami w okresie od października 2009 r. do czerwca 2011 r., w tym w dniach 5, 21 i 27 października, 4, 12, 13, 18, 27 i 30 listopada, 7, 9, 14 i 15 grudnia 2009 r., 14 i 19 stycznia, 21 kwietnia, 5, 12, 20, 26, 28 i 31 maja, 15 czerwca, 13, 16, 22 i 23 lipca, 30 września, 22 listopada, 9 i 22 grudnia 2010 r., 23 i 28 lutego, 18 marca, 1 i 8 kwietnia, 25 maja oraz 7, 16 i 29 czerwca 2011 r. Ostateczną wersję planu restrukturyzacji przedstawiono w dniu 11 lipca 2011 r.
(14)
W dniu 5 września 2011 r. Niemcy przedstawiły wykaz zobowiązań, który zawarty jest w załączniku I do niniejszej decyzji.
2. OPIS BENEFICJENTA
(15)
Grupa HSH jest piątym pod względem wielkości bankiem kraju związkowego (niem. Landesbank) w Niemczech, z siedzibami zarządu w Hamburgu i Kilonii. Jest spółką akcyjną (Aktiengesellschaft) utworzoną w dniu 2 czerwca 2003 r. w wyniku połączenia Hamburgische Landesbank i Landesbank Schleswig-Holstein. W październiku 2006 r. spółka Flowers (6) nabyła 24,1 % akcji HSH (26,6 % praw głosu) od WestLB w perspektywie pierwszej oferty publicznej (IPO) HSH w 2008 r.
(16)
W dniu 31 grudnia 2008 r. suma bilansowa HSH wynosiła 208 mld EUR, a wartość aktywów ważonych ryzykiem - 112 mld EUR.
(17)
Po wdrożeniu środków zatwierdzonych przez Komisję w decyzji w sprawie pomocy na ratowanie w dniu 29 maja 2009 r., struktura własności HSH przedstawiała się następująco: miasto Hamburg - 10,89 %; kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn - 10,42 %; HSH Finanzfonds AöR - podmiot prawa publicznego, ustanowiony i kontrolowany przez miasto Hamburg i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn posiadające w nim równe udziały- 64,18 %; SGVSH - 4,73 %; SVB - 0,58 %; oraz spółka Flowers - 9,19 % (7).
(18)
HSH jest bankiem komercyjnym, którego głównym regionem działalności, skupiającej się głównie na bankowości handlowej i prywatnej, są północne Niemcy. Działalność związana z bankowością handlową koncentruje się na realizacji projektów w obszarze żeglugi, bankowości korporacyjnej, transportu, nieruchomości i energii ze źródeł odnawialnych. HSH jest największym na świecie podmiotem finansującym statki oraz ma znaczący udział w rynku finansowania lotnictwa (w ramach swojego działu ds. transportu). W grudniu 2008 r. HSH był obecny w 21 największych ośrodkach finansowych w Europie, Azji i Ameryce.
(19)
HSH jest jednym z niemieckich banków publicznych, które do dnia 18 lipca 2005 r. korzystały z nieograniczonych gwarancji państwowych Anstaltslast i Gewährträgerhaftung (8).
(20)
Na początku lat dziewięćdziesiątych dokonano transferu aktywów i kapitału w wysokości 523 mln EUR na korzyść instytucji będących poprzednikami HSH - Hamburgische Landesbank i Landesbank Schleswig-Holstein. W dniu 20 października 2004 r. Komisja wydała decyzję stwierdzającą, że transfery te stanowią pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym oraz muszą zostać odzyskane (9). HSH musiał zwrócić właścicielom publicznym całkowitą kwotę 756 mln EUR, w tym odsetki. Płatności dokonano w dwóch ratach dnia 31 grudnia 2004 r. i dnia 3 stycznia 2005 r.
(21)
Aby zrekompensować odpływ kapitału, w dniu 20 lipca 2005 r. akcjonariusze podwyższyli kapitał HSH o 556 mln EUR (10). Podwyższenie kapitału zostało dokonane ze środków pochodzących z funduszy własnych w połączeniu z tzw. płatnościami częściowymi. W wyniku zastosowania takiego mechanizmu struktura własności uległa tylko nieznacznej zmianie. W dniu 6 września 2005 r. Komisja wydała decyzję stwierdzającą, że podwyższenie kapitału jest zgodne z testem prywatnego inwestora, a w związku z tym nie stanowi pomocy państwa (11).
(22)
W połowie lipca 2008 r. akcjonariusze HSH podjęli decyzję o podwyższeniu kapitału własnego banku w celu finansowania wzrostu jego działalności. Wolumen środków kapitałowych wynosił około 2 mld EUR, w tym około 1,26 mld EUR stanowiły nowe fundusze.
(23)
Pierwsza część środków kapitałowych polegała na zamianie na akcje zwykłe wszystkich cichych udziałów (niem. stille Beteiligungen) o łącznej wartości 685 mln EUR (12) oraz akcji uprzywilejowanych o łącznej wartości 57 mln EUR posiadanych przez właścicieli publicznych. W czasie zamiany spółka Flowers podpisała umowę dotyczącą emisji kapitału pieniężnego, aby uniknąć „rozmycia” swoich akcji (13). W rezultacie HSH otrzymał dodatkowo około 300 mln EUR.
(24)
Druga część środków kapitałowych obejmowała dokonany przez właścicieli wkład w postaci nowego zamiennego cichego kapitału w łącznej wysokości 962 mln EUR. Udział akcjonariuszy publicznych i prywatnych w cichych udziałach był proporcjonalny do posiadanych przez nich akcji (akcjonariusze publiczni - 660 mln EUR, akcjonariusze prywatni - 240 mln EUR). Akcjonariusze prywatni przejęli dodatkowe 62 mln EUR. Wspomniane ciche udziały zostały zamienione na akcje zwykłe ze skutkiem od dnia 31 grudnia 2010 r..
(25)
Niemcy poinformowały Komisję o środkach kapitałowych opisanych w motywach od 22 do 24. Komisja uznała, że inwestycje akcjonariuszy publicznych są zgodne z testem prywatnego inwestora, ponieważ inwestor prywatny miał znaczny udział w transakcji, na takich samych warunkach jak akcjonariusze publiczni. W dniu 1 sierpnia 2008 r. Komisja poinformowała Niemcy, że nie będzie dalej rozpatrywać tej kwestii.
(26)
W latach 1999-2009 HSH odnotował skumulowane straty w wysokości 1,85 mld EUR oraz wypłacił swoim właścicielom publicznym skumulowane dywidendy w wysokości 354 mln EUR. W tym samym okresie właściciele publiczni dokapitalizowali HSH nowym kapitałem w wysokości [4-5] (14) mld EUR oraz udzielili gwarancji na zobowiązania w wysokości 166 mld EUR.
Tabela 1
historyczne dane finansowe HSH dotyczące właścicieli publicznych w latach 1999-2009 (15)
Rok obrotowy
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
Zysk i straty (mln EUR) (16)
111
110
204
239
261
127
400
460
270
-3 195
- 838
Skumulowane zyski i straty (mln EUR)
111
221
425
664
925
1 052
1 452
1 912
2 182
-1 013
-1 851
Wypłaty dywidendy na rzecz właścicieli publicznych (mln EUR)
36
44
72
96
105
0
0
Skumulowane wypłaty dywidendy na rzecz właścicieli publicznych (mln EUR)
36
80
153
248
354
354
354
Zastrzyk nowego kapitału dokonany przez właścicieli (mln EUR) zgodnie z lokalnymi ogólnie przyjętymi zasadami rachunkowości
[300-600]
0
0
[700-1 400]
3 000
Skumulowany zastrzyk kapitałowy dokonany przez właścicieli publicznych (mln EUR)
[300-600]
[300-600]
[300-600]
[1 000-2 000]
[4 000-5 000]
Zabezpieczenie przed ryzykiem - gwarancja (mln EUR)
10
Zobowiązania objęte gwarancją (mln EUR), w tym
162
166
152
144
161
88
78
75
73
Gewährträgerhaftung (mld EUR)
162
166
152
144
161
88
78
65
56
Gwarancje SoFFin (mln EUR)
0
0
0
0
0
0
0
10
17
(27)
W przeszłości HSH posiadał rating AA u wszystkich trzech najważniejszych agencji ratingowych (17). W ratingu długoterminowym uwzględniono nieograniczone gwarancje państwowe udzielone przez właścicieli publicznych HSH. Założenie dotyczące przyszłego wsparcia od właścicieli publicznych pozostaje znacznym czynnikiem w ratingu kredytowym HSH, który obejmuje podwyższenie ratingu (18) o 7 stopni przez agencję Fitch. Agencja Moody’s dokonała podwyższenia ratingu wsparcia ogółem o 7 stopni, w tym przyznała 1 stopień za wsparcie ze strony właścicieli publicznych (wsparcie regionalne).
(28)
Ocena samodzielna (rating stand-alone) na poziomie C (w przypadku agencji Moody’s „rating kondycji finansowej banku” lub „BSFR”, ang. Bank Financial Strength Rating) (19) odzwierciedlała opinię agencji ratingowych, zgodnie z którą HSH posiadał właściwą kondycję finansową z ograniczonym, ale wartościowym mechanizmem franchisingu działalności. Zgodnie z metodyką stosowaną przez agencję Moody’s BSFR banki uzyskujące rating C posiadają dopuszczalne zewnętrzne i wewnętrzne realne czynniki finansowe w przewidywalnym i stabilnym otoczeniu lub dobre zewnętrzne i wewnętrzne realne czynniki finansowe w mniej przewidywalnym i stabilnym otoczeniu, w którym prowadzą działalność.
(29)
W lipcu 2004 r. agencja Fitch zaczęła wystawiać rating w odniesieniu do obligacji niegwarantowanych HSH na poziomie A, utrzymując przy tym jego rating stand-alone na poziomie C. Następnie agencje Moody’s i S&P wystawiły ratingi w odniesieniu do obligacji niegwarantowanych w lipcu 2005 r. Do rozpoczęcia kryzysu w 2008 r. ratingi HSH utrzymywały się na stabilnym poziomie.
(30)
Od października 2008 r. w ratingach HSH można zaobserwować dwie tendencje. Występowanie pierwszej tendencji rozpoczęło się w 2008 r., kiedy agencje Fitch i Moody’s obniżyły kolejno ratingi stand-alone HSH do niższego poziomu oceny D i wyższego poziomu oceny E (E jest najniższym możliwym ratingiem BSFR agencji Moody’s) (20). Agencje podały następujące przyczyny obniżenia ratingu: a) znaczące ryzyko wynikające z cykliczności podstawy aktywów HSH, a w szczególności aktywów związanych działalnością w sektorze żeglugi; b) ograniczony dostęp HSH do kapitału, przy przeprowadzaniu wysoce kapitałochłonnych transakcji kredytowych; oraz c) niestabilna i niska rentowność HSH w porównaniu z poziomami sprzed kryzysu spowodowana niższymi zyskami z aktywów, stosunkowo wyższym poziomem zabezpieczenia z tytułu ryzyka w finansowaniu opartym na aktywach oraz znacznym wzrostem kosztów finansowania w porównaniu z sytuacją przedkryzysową. Ponadto agencje zgłosiły zasadnicze obawy dotyczące profilu działalności HSH. Ponieważ HSH nie ma dostępu do klientów detalicznych w żadnym znaczącym zakresie, bank będzie nadal opierał swoją działalność na rynkach hurtowych, na których trudno mu będzie zabezpieczyć finansowanie. Zapewnienie zgodności z bardziej rygorystycznymi wymogami regulacyjnymi dotyczącymi kapitalizacji, zabezpieczeń przed utratą płynności oraz niedopasowania poziomu finansowania byłoby szczególnym wyzwaniem dla banków czysto hurtowych jak HSH.
(31)
Występowanie drugiej tendencji rozpoczęło się w maju 2009 r., kiedy agencja S&P obniżyła rating kredytowy HSH do poziomu BBB+, po obniżeniu ratingu HSH przez agencje Moody’s i Fitch do poziomu A3/A- w maju i lipcu 2010 r. W uzasadnieniu obniżenia ratingów agencje wskazały na ograniczenie w udzielaniu dalszego wsparcia przez właścicieli publicznych ze względu na a) zasady pomocy państwa UE oraz b) ich ograniczenia budżetowe. Zakres wdrażanych wcześniej środków wsparcia stanowił znaczne obciążenie dla kondycji finansowej właścicieli publicznych, w związku z czym byliby oni mniej skłonni do udzielania dalszego wsparcia. Ważnym aspektem uwzględnionym przy ocenie dalszej gotowości właścicieli publicznych do zapewnienia środków wsparcia była znaczna wysokość długu podlegającego zasadzie praw nabytych (21), który pozostał w bilansie HSH.
(32)
Już w 2007 r. wpływ kryzysu finansowego doprowadził do tego, że strukturyzowany portfel kredytowy (CIP, ang. Credit Investment Portfolio) (22) o wartości 30 mld USD skorygowano w dół o 1,3 mld EUR. Efekt domina oddziałujący na gospodarkę realną wywarł negatywny wpływ na tradycyjny portfel kredytowy i miał poważne skutki dla jakości roszczeń HSH związanych z finansowaniem jego projektów w sektorach żeglugi, transportu, nieruchomości i energii ze źródeł odnawialnych. Dodatkowe rezerwy na straty w wysokości 1,6 mld EUR w CIP oraz rezerwy na straty kredytowe w wysokości 1,9 mld EUR w portfelu kredytowym w znacznym stopniu przyczyniły się do osiągnięcia ujemnego wyniku o wartości 3,2 mld EUR w 2008 r.
(33)
Ogłoszenie upadłości przez Lehman Brothers we wrześniu 2008 r. również przyczyniło się do pogłębienia trudności HSH związanych z refinansowaniem, w związku z czym bank ten się do Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung (niemiecki Fundusz Stabilizacji Rynków Finansowych, zwany dalej „SoFFin”) o udzielenie gwarancji zachowania płynności w wysokości 30 mld EUR.
(34)
W dniu 29 kwietnia 2009 r. niemiecki organ regulacyjny sektora bankowego (Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht, zwany dalej „BaFin”) poinformował HSH, że w związku z sytuacją ostrożnościową banku stwierdził, iż HSH ma trudności ze spełnianiem regulacyjnych wymogów kapitałowych. BaFin zapowiedział, że zarządzi moratorium zgodnie z sekcją 47 niemieckiej ustawy o bankowości, jeżeli właściciele HSH nie wzmocnią podstawy kapitałowej.
(35)
W dniu 6 maja 2009 r. agencja S&P obniżyła rating kredytowy HSH o dwa stopnie z poziomu A do BBB + z negatywną perspektywą.
3. ŚRODKI POMOCY
(36)
W maju i czerwcu 2009 r. HSH uzyskał pomoc dwojakiego rodzaju od kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn i miasta Hamburg: dokapitalizowanie w wysokości 3 mld EUR oraz gwarancję przy drugiej stracie w wysokości 10 mld EUR (zabezpieczenie przed ryzykiem). Ponadto HSH otrzymał pomoc od SoFFin w formie gwarancji zachowania płynności, których wysokość wyniosła ostatecznie 17 mld EUR (zwanych dalej „gwarancjami zachowania płynności”).
3.1. DOKAPITALIZOWANIE
(37)
Dokapitalizowanie obejmowało zasilenie kapitału podstawowego Tier I zastrzykiem pieniężnym w łącznej wysokości 3 mld EUR w zamian za akcje zwykłe z prawem głosu. Akcje zostały wyemitowane przez HSH i w całości subskrybowane przez HSH Finanzfonds AöR. HSH Finanzfonds AöR jest podmiotem prawa publicznego ustanowionym, posiadanym i kontrolowanym przez miasto Hamburg i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn, które mają w nim równe udziały.
(38)
HSH Finanzfonds AöR uzyskał środki finansowe potrzebne do dokapitalizowania poprzez wyemitowanie obligacji na rynkach kapitałowych. Jego zobowiązania wynikające z emisji obligacji są gwarantowane w równym stopniu przez miasto Hamburg i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn jako częściowych dłużników na podstawie gwarancji udzielonych na rzecz posiadaczy obligacji. Obligacje wyemitowane przez HSH Finanzfonds AöR służą jedynie do sfinansowania dokapitalizowania HSH. HSH Finanzfonds AöR działa wyłącznie jako spółka celowa na potrzeby miasta Hamburg i kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn i nie realizuje żadnych innych celów poza zapewnieniem dokapitalizowania i zabezpieczenia przed ryzykiem.
(39)
Cena emisyjna nowych akcji opierała się na wycenie HSH przeprowadzonej przez firmę PricewaterhouseCoopers („PwC”), która podała wartość mieszczącą się w przedziale od [ 2] mld EUR do [ 3] mld EUR (od [ 19] EUR do [ 28] EUR za akcję). Średnia wartość HSH oparta na wycenie wynosi [2-3] mld EUR ([19-28] EUR za akcję). Wycena została przeprowadzona przed obniżeniem ratingu HSH w dniu 6 maja 2009 r. Wpływ obniżenia ratingu na wartość HSH nie został uwzględniony w wycenie, ale wzięto go pod uwagę podczas dyskusji na temat ustalenia ceny. Wycena opierała się na założeniu, że w 2013 r. rating zastanie podwyższony do poprzedniego poziomu A.
(40)
W zamian za 3 mld EUR nowego zastrzyku kapitałowego miasto Hamburg i kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn zamierzały uzyskać wynagrodzenie w wysokości 10 % (300 mln EUR rocznie). Biorąc pod uwagę, że w planie operacyjnym na lata 2009-2012 nie przewidziano zysków wystarczających do wypłaty dywidendy w wysokości 10 % od wszystkich akcji zwykłych, cena emisyjna nowych akcji zwykłych została zmniejszona o zdyskontowaną dywidendę w wysokości 10 % za okres 2009-2012. Aktualna wartość dywidendy w wysokości 10 % za okres 2009-2012 wynosi [650-800] mln EUR ([3-6] EUR za akcję). Cenę za nowe akcje ustalono na poziomie 19 EUR za akcję ([19-28] EUR minus [3-6] EUR). HSH Finanzfonds AöR nabył 157 894 737 akcji zwykłych.
(41)
Stowarzyszenie kas oszczędnościowych i spółka Flowers nie wzięły udziału w dokapitalizowaniu. W związku z tym w wyniku dokapitalizowania doszło do „rozmycia” ich akcji odpowiednio z 13,20 %, 1,62 % i 25,67 % do 4.73 %, 0,58 % i 9,19 %, natomiast poziom wspólnych bezpośrednich i pośrednich akcji miasta Hamburg i kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn (w tym akcje posiadane za pośrednictwem HSH Finanzfonds AöR) wzrósł z 59,51 % do 85,49 %.
3.2. ZABEZPIECZENIE PRZED RYZYKIEM
(42)
Zabezpieczenie przed ryzykiem zostało udzielone jednocześnie z przeprowadzeniem dokapitalizowania w czerwcu 2009 r. Zabezpieczenie to zostało również udzielone bezpośrednio przez HSH Finanzfonds AöR. Stowarzyszenie kas oszczędnościowych ani spółka Flowers nie wzięły udziału w udzielaniu zabezpieczenia. Zabezpieczenie przed ryzykiem obejmuje gwarancję przy drugiej stracie w wysokości 10 mld EUR, która zabezpiecza HSH przed stratami wynikającymi z całkowitej sumy bilansowej w kwocie około 172 mld EUR (ekspozycja na poziomie 187 mld EUR w przypadku niewykonania zobowiązań) zgodnie ze stanem na dzień będący datą graniczną w marcu 2009 r. HSH ma pokryć transzę pierwszej straty w wysokości 3,2 mld EUR. Pokrycie transzy drugiej straty w wysokości 10 mld EUR zapewnia HSH Finanzfonds AöR. Straty poniżej kwoty 13,2 mld EUR (transza pierwszej straty i transza drugiej straty razem) ma pokryć HSH. Przekazana wartość zabezpieczonego portfela odpowiada całkowitej sumie bilansowej w wysokości [około 168] mld EUR (aktywa razem w wysokości [około 172] mld EUR minus 3,2 mld EUR).
(43)
Zasadniczo HSH może anulować gwarancję w każdym czasie, ale do dnia 31 grudnia 2013 r. anulowanie to jest ograniczone do całkowitej kwoty [2-5] mld EUR oraz maksymalnej kwoty [1-4] mld EUR rocznie. W dniu 9 marca 2011 r. HSH anulował 1 mld EUR gwarancji. W dniu 18 czerwca oraz ponownie w dniu 6 września 2011 r. HSH anulował kolejny 1 mld EUR gwarancji, zmniejszając tym samym jej kwotę do 7 mld EUR. BaFin został poinformowany o anulowanych kwotach gwarancji. Stwierdził on, że nie wniesie sprzeciwu wobec tych czynności.
(44)
Aktywa o obniżonej jakości, takie jak papiery wartościowe zabezpieczone aktywami (papiery typu ABS), stanowią około [3-6] % portfela objętego zabezpieczeniem przed ryzykiem w wysokości około [172] mld EUR. Większość zabezpieczonych aktywów obejmuje kredyty dla klientów, stanowiące główny obszar działalności HSH. Zabezpieczony portfel jest denominowany w różnych walutach, w tym w EUR, USD i GBP.
Tabela 2
zestawienie zabezpieczonych aktywów o przybliżonej wartości [172] mld EUR
Kategoria aktywów
Aktywa wykazane w bilansie
(w mld EUR)
% portfela
Kredyty dla klientów
[około 115]
[…]
Papiery wartościowe o stałej kwocie dochodu
[około 30]
[…]
Zabezpieczone zbywalne pożyczki (23)
[około 15]
[…]
Papiery wartościowe zabezpieczone aktywami
[około 10]
[…]
Gwarancje płatności
[około 5]
[…]
Ogółem
[około 172]
100,0
(45)
HSH nie dysponował wyceną całego portfela przeprowadzoną przez ekspertów zewnętrznych przed wdrożeniem zabezpieczenia przed ryzykiem, z wyjątkiem portfela papierów typu ABS oraz części CIP, które zostały wycenione przez firmy Blackrock i Cambridge Place. Na żądanie Komisji HSH dokonał wyceny zabezpieczonego portfela w okresie od listopada 2009 r. do stycznia 2010 r. na podstawie skrajnych założeń Komisji. Wycena została przeprowadzona we współpracy z ekspertami Komisji. Założenia wyceny były zgodne ze skrajnymi scenariuszami zastosowanymi przez Komisję w innych przypadkach. Wycenę przeprowadzono na podstawie gruntownej analizy próby 40 umów o wartości nominalnej 1 mld EUR, tj. odpowiadającej 0,6 % całkowitej ekspozycji, a wycenę transz na podstawie dużej reprezentatywnej części portfela z użyciem narzędzia CDOROM (24) agencji Moody’s. Podstawowe założenia zostały omówione z ekspertami Komisji. HSH korzystała ze wsparcia swojego zewnętrznego eksperta Morgana Stanleya, który potwierdził techniczną dokładność obliczeń. Stwierdzono, że efekt ulgi w kapitale wywołany przez zabezpieczenie przed ryzykiem w czasie jego wdrożenia odpowiada kwocie [około 3,5] mld EUR. W lutym 2010 r. BaFin potwierdził dokładność metody i podstawowych obliczeń zastosowanych w celu określenia efektu ulgi w kapitale.
(46)
Zgodnie z umową o udzielenie gwarancji zawartą między HSH Finanzfonds AöR i HSH w dniu 2 czerwca 2009 r. HSH Finanzfonds AöR otrzymuje składkę za udzielnie gwarancji przy drugiej stracie w wysokości 400 punktów bazowych rocznie od nominalnej kwoty gwarancji (10 mld EUR) (zwaną dalej „składką podstawową”). Kwota, od której jest wypłacane wynagrodzenie w wysokości 400 punktów bazowych, ulega zmniejszeniu w wyniku wykorzystania i anulowania. W tabeli 3 przedstawiono całkowitą kwotę skumulowanej płatności w trzech scenariuszach: a) scenariusz 1 - scenariusz podstawowy dla HSH, w którym zakłada się, że HSH nie wykorzysta gwarancji i anuluje ją w całości do końca 2015 r.; b) scenariusz 2 - scenariusz pośredni, w którym zakłada się, że wykorzystanie gwarancji do poziomu 5 mld EUR; oraz c) scenariusz 3 - scenariusz stanowiący podstawę dla wyceny aktywów, w którym zakłada się, że gwarancja zostanie w całości wykorzystana do [2015-2020 r.] (brak anulowania).
Tabela 3
Wynagrodzenie za zabezpieczenie przed ryzykiem zaproponowane przez Niemcy w różnych scenariuszach
(W mln EUR)
Scenariusz 1
(brak wykorzystania gwarancji - 0 EUR)
Scenariusz 2
(wykorzystanie 5 mld EUR gwarancji)
Scenariusz 3
(wykorzystanie 10 mld EUR gwarancji)
Składka podstawowa (400 punktów bazowych od pozostającej nominalnej kwoty gwarancji)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
(47)
W okresie restrukturyzacji płatności składki podstawowej odpowiadałyby kwocie mieszczącej się w przedziale od [100-150] mln EUR do 405 mln EUR rocznie w zależności od wykorzystywania gwarancji, jak przedstawiono w tabeli 4 poniżej.
Tabela 4
przewidywane płatności składki podstawowej (400 punktów bazowych) w okresie restrukturyzacji przez HSH na rzecz HSH Finanzfonds AöR w mln EUR
(W mln EUR)
2009 (kwota rzeczywista)
2010 (kwota rzeczywista)
2011
2012
2013
2014
Scenariusz 1 (brak wykorzystania - 0 EUR)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [150-200]
- [100-150]
Scenariusz 2 (wykorzystanie kwoty 5 mld EUR)
- 300
- 405
- [300-350]
- [200-250]
- [180-230]
- [150-200]
Scenariusz 3 (wykorzystanie kwoty 10 mld EUR)
- 300
- 405
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
- [300-400]
3.3. GWARANCJE ZACHOWANIA PŁYNNOŚCI
(48)
Dodatkowo HSH złożył wniosek o gwarancje z SoFFin obejmujące nowe emisje długu do kwoty 30 mld EUR. SoFFin zatwierdził emisję pierwszej transzy w wysokości 10 mld EUR na początku grudnia 2008 r. Gwarancje zostały zatwierdzone w ramach niemieckiego programu pomocy na ratowanie (25). Pozostała kwota 20 mld EUR miała zostać udostępniona po przedstawieniu planu restrukturyzacji. Druga transza w wysokości 20 mld EUR została udostępniona po przedstawieniu SoFFin planu restrukturyzacji przez HSH w dniu 7 marca 2009 r. Zgodnie ze stanem na dzień 30 września 2009 r. wykorzystano ogółem 17 mld EUR. Z dniem 1 stycznia 2010 r. SoFFin obniżył limit gwarancji z 30 mld EUR do 17 mln EUR. Limit nie został ponownie zwiększony.
4. PLAN RESTRUKTURYZACJI
4.1. PIERWOTNY PLAN RESTRUKTURYZACJI ORAZ PÓŹNIEJSZA ZMIANA PROGNOZ FINANSOWYCH
(49)
Pierwotny plan restrukturyzacji przedstawiony w dniu 1 września 2009 r. (zwany dalej „pierwotnym planem restrukturyzacji”) został opisany w decyzji o wszczęciu postępowania (motywy 23-28). Dodatkowe informacje dotyczące modelu restrukturyzacji przedstawionego w pierwotnym planie restrukturyzacji zostały podane w późniejszych uwagach w okresie od października 2009 r. do czerwca 2011 r. W dniu 11 lipca 2011 r. przedstawiono zmienioną wersję planu restrukturyzacji (zwaną dalej „zmienionym planem restrukturyzacji”). Poniżej opisano w skrócie prognozy finansowe zawarte w pierwotnym planie restrukturyzacji wraz z odpowiednimi aktualizacjami.
(50)
W pierwotnym planie restrukturyzacji prognozowano wzrost wyniku odsetkowego netto o [około 20 %] w latach 2009-2014, odpowiadający kwocie mieszczącej się w przedziale od około [1,4] mld EUR do około [1,1] mld EUR. Jeżeli chodzi o elementy składowe wyników finansowych, HSH prognozował wzrost dochodu netto przed restrukturyzacją (oraz po utworzeniu rezerw na straty kredytowe) w odniesieniu do głównej części banku (26) o ponad 200 % w okresie od 2009 r. do 2014 r., odpowiadający w przybliżeniu kwocie od [350] mln EUR do [1,1] mld EUR. W prognozowanym dochodzie netto przed restrukturyzacją wynoszącym około [1,1] mld EUR w 2014 r. uwzględniono pozytywny efekt kwoty około [100] mln EUR z wycofania rezerw na straty kredytowe. Dochód netto z opłat i dochód z działalności operacyjnej stanowiły odpowiednio [około 20 %] dochodu netto przed odliczeniem kosztów restrukturyzacji głównej części banku w 2014 r. W zmienionym planie restrukturyzacji prognozowany dochód netto przed restrukturyzacją na 2014 r. zmniejszono do kwoty [350-450 mln] EUR, przy udziale dochodu netto z opłat i dochodu z działalności operacyjnej na poziomie [10-15] %.
(51)
W pierwotnym planie restrukturyzacji prognozowano zmniejszenie całkowitej sumy bilansowej HSH z około [175] mld EUR w 2009 r. do około [150] mld EUR w 2014 r. W pierwotnym planie restrukturyzacji założono wzrost aktywów głównej części banku z około [100] mld EUR w 2009 r. do około [110] mld EUR w 2014 r. Kwotę aktywów razem prognozowaną na 2014 r. dla HSH i głównej części banku zmniejszono w zmienionym planie restrukturyzacji odpowiednio do 120 mld EUR i 82 mln EUR.
(52)
Zgodnie ze pierwotnym planem restrukturyzacji kwota aktywów segmentu banku sektorowego obejmującego sektory żeglugi, energii i transportu miała wzrosnąć z około [30] mld EUR w 2009 r. do około [35] mld EUR w 2014 r., z czego około [20] mld EUR miały stanowić aktywa związane żeglugą finansowaną w USD. W zmienionym planie restrukturyzacji prognozowaną na 2014 r. kwotę aktywów segmentu banku sektorowego i aktywów związanych z żeglugą zmniejszono odpowiednio do [20-25] mld EUR i 15 mld EUR. W porównaniu z pierwotnym planem restrukturyzacji w zmienionym planie restrukturyzacji zniesiono linię biznesową związaną z lotnictwem.
(53)
W pierwotnym planie restrukturyzacji prognozowany współczynnik kapitału Tier I wynosił około [10] % w 2014 r., natomiast w zmienionym planie jego prognozowaną wartość określono na poziomie [10-15] %.
(54)
W pierwotnym planie restrukturyzacji bank przedstawił zestawienie przewidywanych źródeł finansowania finansowanej sumy bilansowej w 2014 r. na około [100] mld EUR (z czego około [25] mld miało stanowić niezabezpieczone finansowanie hurtowe), pozostawiając lukę odpowiadającą kwocie około [50] mld EUR w porównaniu z prognozowaną całkowitą sumą bilansową wynoszącą około [150] mld EUR. W zmienionym planie restrukturyzacji luka między prognozowaną łączną kwotą aktywów i prognozowaną łączną kwotą pasywów została zmniejszona, a HSH przedstawił informacje na temat źródeł finansowania, które mają zostać wykorzystane w celu zaspokojenia potrzeb w zakresie finansowania wynikających z tej luki.
(55)
W poniższej tabeli dokonano zestawienia założeń dotyczących wzrostu w głównych segmentach działalności HSH przedstawionych w pierwotnym planie restrukturyzacji oraz założeń skorygowanych w zmienionym planie restrukturyzacji.
Tabela 5
zestawienie stóp wzrostu w segmencie żeglugi i segmencie korporacyjnym
Segment
Pierwotny plan restrukturyzacji
(z dnia 1 września 2009 r.)
Zmieniony plan restrukturyzacji
(z dnia 11 lipca 2011 r.)
Uwaga odnośnie do założenia dotyczącego wzrostu zawartego w zmienionym planie restrukturyzacji
Żegluga
Stopa wzrostu nowej działalności na poziomie około [250] % od 2010 r. (wartość rzeczywista) do 2014 r. [skumulowany roczny wskaźnik wzrostu (CAGR) na poziomie około [40 %]
Stopa wzrostu nowej działalności na poziomie [90-130] % od 2010 (wartość rzeczywista) do 2014 r. (CAGR na poziomie około […] %)
Stopa wzrostu jest oparta na rocznej bezwzględnej wartości nowej działalności wynoszącej średnio […] mld EUR w latach 2011-2014. Jest ona porównywalna z całkowitą wartością rynkową nowej działalności wynoszącą średnio [25] mld EUR w powyższym okresie.
Obsługa klientów korporacyjnych
Wzrost wielkości kredytu o około [100] % (2010 (wartość rzeczywista) -2014)
Wzrost wielkości kredytu o […] % (2010 (wartość rzeczywista) -2014)
Wzrost ten odpowiada bezwzględnej wartości nowej działalności wynoszącej […] mld EUR w okresie czterech lat oraz jest porównywalny z całkowitą sumą bilansową w tym segmencie wynosząca 25,7 mld EUR zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 2008 r.
4.2. OGÓLNY OPIS ZMIENIONEGO PLANU RESTRUKTURYZACJI
(56)
Zmieniony plan restrukturyzacji został przedstawiony w dniu 11 lipca 2011 r. Ujęto w nim znaczące zmiany w modelu działalności HSH. Nowy model działalności charakteryzuje się obniżonym poziomem ryzyka, większym naciskiem na działalność regionalną oraz stabilnością finansowania i kredytowania. Zaplanowane środki restrukturyzacyjne, które zaczęto już wdrażać, obejmują - oprócz położenia nacisku na główne obszary działalności gospodarczej, a tym samym zbycia różnych rodzajów działalności i znaczących pakietów akcji - dostosowanie sieci oddziałów oraz optymalizację struktury kosztów. W zmienionym planie restrukturyzacji przewidziano utworzenie wewnętrznego działu ds. restrukturyzacji w celu skupienia w nim działalności, która nie będzie kontynuowana, ze względów księgowych i organizacyjnych. Nowy model działalności obejmuje następujące kluczowe punkty:
a)
ukierunkowanie na rentowną działalność głównej części banku poprzez znaczące zmniejszenie aktywów, wzmocnienie działalności regionalnej (obsługi klientów korporacyjnych w Niemczech, działalności w sektorze nieruchomości w Niemczech oraz bankowości prywatnej) oraz utrzymanie głównych kompetencji w wybranych rodzajach międzynarodowej działalności gospodarczej ściśle powiązanych z działalnością regionalną (sektor żeglugi i energii ze źródeł odnawialnych ze szczególnym uwzględnieniem rynku europejskiego);
b)
skupienie działalności prowadzonej na rynku kapitałowym wyłącznie na działalności skarbowej i związanej z obsługą klientów, w szczególności w charakterze dostawcy produktów do innych części działalności gospodarczej (sprzedaż krzyżowa); zaprzestano przeprowadzania transakcji na własny rachunek;
c)
zaprzestanie prowadzenia tych rodzajów działalności, które nie są zgodne ze strategiczną reorganizacją HSH, tj. międzynarodowej działalności związanej z wykupem lewarowanym, zagranicznego handlu nieruchomościami, finansowania statków powietrznych opartego na aktywach oraz innych rodzajów działalności kredytowej bez oczywistych powiązań z głównymi kompetencjami;
d)
zbycie wszystkich spółek zależnych, których działalność nie odpowiada strategicznej reorganizacji HSH; zmieniony plan restrukturyzacji obejmuje zbycie ogółem [100-120] udziałów; HSH zmniejszył już liczbę udziałów o 25; oczekuje się, że wszystkie transakcje sprzedaży zostaną przeprowadzone najpóźniej do […] r.;
e)
wyraźniejsze wydzielenie działalności, które mają zostać ograniczone lub sprzedane, w ramach wewnętrznego działu ds. restrukturyzacji; dział ds. restrukturyzacji nie będzie angażował się w żadną nową działalność;
f)
znaczne dostosowanie oddziałów krajowych i międzynarodowych. Zaprzestanie działalności niemającej charakteru strategicznego spowoduje zamknięcie 15 z 21 oddziałów międzynarodowych. Zamknięto już oddziały lub biura przedstawicielskie w Helsinkach, Szanghaju, Bombaju, Sztokholmie, Neapolu, Oslo, Rydze, Tallinnie, Warszawie, San Francisco i Hanoi. Oddziały lub biura przedstawicielskie w Kopenhadze, Paryżu, Amsterdamie i Moskwie mają zostać zamknięte do 2012 r. Po zakończeniu okresu restrukturyzacji HSH będzie mieć sześć oddziałów lub biur przedstawicielskich w Londynie, Hongkongu, Nowym Jorku, Singapurze, Luksemburgu i Atenach. Oddział w Londynie i Nowym Jorku zostanie jednak zmniejszony, a oddział w Hongkongu przekształcony w biuro przedstawicielskie.
(57)
Podejście regionalne jest ukierunkowane w szczególności na działalność korporacyjną w północnych Niemczech, bankowość prywatną oraz działalność związaną z nieruchomościami i kasami oszczędnościowymi. Ponadto HSH położy nacisk na wybrane obszary międzynarodowego finansowania statków, finansowanie projektów w dziedzinie energii ze źródeł odnawialnych, w szczególności w Europie, a także na niektóre inwestycje w infrastrukturę. HSH zamknie biuro w Lubece do końca 2011 r.
(58)
Zasadniczo suma bilansowa nowej głównej części banku zostanie znacznie zmniejszona, w szczególności poprzez przeniesienie aktywów z tej części do wewnętrznego działu ds. restrukturyzacji. Na koniec okresu restrukturyzacji, tj. w dniu 31 grudnia 2014 r., suma bilansowa HSH (głównej części banku) będzie wynosić 82 mln EUR. W porównaniu z sumą bilansową z 2008 r. wynoszącą 208 mld EUR oznacza to zatem zmniejszenie o 126 mln EUR, tj. o prawie 61 %.
(59)
Zmieniony plan restrukturyzacji jest oparty na ogólnych założeniach dotyczących rozwoju sytuacji w zakresie PKB w Niemczech, w strefie euro, Stanach Zjednoczonych oraz w skali światowej, krótko- i długoterminowych stóp procentowych, inflacji w Stanach Zjednoczonych i strefie euro oraz kursu wymiany EUR/USD. Podstawą prognoz dotyczących poszczególnych części działalności gospodarczej są założenia odnośnie do tempa wzrostu rynku właściwego, wielkości nowej produkcji w poszczególnych segmentach i marż na nowej produkcji oraz zdolności sprzedaży krzyżowej. Biorąc pod uwagę ważny udział działu ds. sektora żeglugi w ogólnych wynikach finansowanych HSH, bank poczynił sektorowe założenia dotyczące rozwoju sytuacji na rynku żeglugi. W poniższej tabeli przedstawiono prognozy dotyczące zmiany wielkości rynku pod względem nowej działalności w skali światowej (zagregowane dane dla segmentu masowców, kontenerowców i zbiornikowców), wielkości nowej działalności HSH oraz udziału HSH w rynku.
Tabela 6
założenia dotyczące finansowania statków w latach 2011-2014
Średnia wartość w latach 2005-2008
2009 r.
2010 r.
2011 r.
2012 r.
2013 r.
2014 r.
Nowa światowa działalność związana z żeglugą ogółem (W mld EUR)
109,4
25,9
48,3
[10-15]
[15-25]
[25-35]
[40-50]
Nowa działalność HSH (W mld EUR)
6,7
0,2
1
[0,5-1,5]
[0,5-1,5]
[1-2]
[2-3]
Udziały HSH w rynku (%)
6,1
0,8
2,1
około [4]
około [5]
około [5]
około [5]
(60)
HSH zakłada średni kurs wymiany EUR/USD na poziomie [1,30-1,50]. Przedstawił dane dotyczące wrażliwości w odniesieniu do wpływu zmian założeń na zysk i straty oraz poziom płynności netto banku, a w szczególności analizę wrażliwości w odniesieniu do zmian stóp procentowych i zmian kursu wymiany EUR/USD. Z analizy wrażliwości wynika, że HSH nie poniósłby strat w stopniu przekraczającym jego zdolności do ich pokrywania w przypadku znaczących różnic w założeniach dotyczących stóp procentowych i kuru wymiany EUR/USD. Ponadto poziom płynności HSH nie byłby ujemny, jeżeli kurs wymiany różniłby się znacznie w porównaniu z założeniem scenariusza podstawowego.
(61)
HSH przedstawił również niekorzystny i najbardziej pesymistyczny scenariusz dla grupy oparty na mniej korzystnych założeniach rynkowych. W przypadku niekorzystnego i najbardziej pesymistycznego scenariusza z prognoz finansowych wynika, że HSH jest zabezpieczony przed wpływem warunków skrajnych na jego płynność poprzez strukturę zabezpieczenia przed ryzykiem. W przypadku niekorzystnego scenariusza HSH opóźniłby częściowe anulacje gwarancji, ograniczając w ten sposób wzrost aktywów ważonych ryzykiem wynikający z niekorzystnych warunków panujących w otoczeniu gospodarczym. W obu scenariuszach otrzymany współczynnik kapitału Tier 1 HSH utrzymałby się na poziomie 10 % w okresie restrukturyzacji.
4.3. OPIS RESTRUKTURYZACJI POSZCZEGÓLNYCH CZĘŚCI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ HSH
(62)
Suma bilansowa działu ds. klientów korporacyjnych głównej części banku zostanie zmniejszona z 26,3 mld EUR w 2008 r. do [10-20] mld EUR w 2014 r. Ogółem w tym okresie dział ten zostanie objęty zmniejszeniem o ok. [45-55] %.
(63)
W ramach działu ds. klientów korporacyjnych HSH będzie oferować finansowanie na rzecz większych przedsiębiorstw z grupy średnich przedsiębiorstw, w szczególności w głównym regionie działalności, którym są północne Niemcy.
(64)
HSH zaprzestał działalności w zakresie refinansowania przedsiębiorstw leasingowych oraz międzynarodowych wykupów lewarowanych, przerwie także swoją działalność opartą na relacjach z klientami korporacyjnymi w Azji i Skandynawii. Dział ds. klientów korporacyjnych nie będzie udzielać finansowania samolotów lub statków opartego na aktywach. Nie zmniejszy się jednak zdolność HSH do wspierania regionalnych przedsiębiorstw w głównym regionie jego działalności.
(65)
HSH skoncentruje się przede wszystkim na większych przedsiębiorstwach z grupy średnich przedsiębiorstw w regionie północnych Niemczech, a także na przedsiębiorstwach niemieckich działających w określonych głównych sektorach. Wyraźnie skupi się na działalności zapewniającej zyski oraz na klientach posiadających wysoką zdolność kredytową i wykazujących zapotrzebowanie na wiele produktów. HSH będzie starał się osiągnąć pozycję „pierwszego” banku wśród tych klientów.
(66)
Aby poprawić sytuację w zakresie finansowania, dział ten będzie w coraz większym stopniu dążył do pozyskania depozytów i wykorzystywania struktur finansowania, które umożliwiają tworzenie konsorcjów, są kwalifikowalne w odniesieniu do zabezpieczenia EBC lub mogą być przenoszone na inwestorów.
(67)
Suma bilansowa działu ds. nieruchomości głównej części banku zostanie zmniejszona z 30,5 mld EUR w 2008 r. do [9-18] mld EUR w 2014 r. Stanowi to zmniejszenie o [50-70] %.
(68)
HSH będzie oferować wszystkie rodzaje produktów kredytowych oraz wszelkie inne produkty bankowe, które są odpowiednie dla przedsiębiorstw działających w sektorze nieruchomości. Bank skoncentruje się na działalności w północnych Niemczech i w niemieckich regionach metropolitarnych. Główny nacisk będzie położony na rozwiązania finansowe dla […] oraz finansowanie projektów, w przypadku których możliwe jest zarządzanie poziomem ryzyka. W ramach linii biznesowej dotyczącej nieruchomości HSH skoncentruje się na finansowaniu […]. Specjalne klasy nieruchomości będą finansowane jedynie w sposób selektywny.
(69)
Działalność w innych państwach - w tym międzynarodowa działalność w sektorze nieruchomości polegająca na wspieraniu niemieckich klientów w europejskich regionach metropolitarnych - zostanie przerwana. W tych regionach HSH nie będzie zawierać żadnych nowych umów, a istniejące umowy wygasną.
(70)
HSH skoncentruje się głównie na profesjonalnych inwestorach w nieruchomości ze szczególnym uwzględnieniem istniejących klientów oraz wybranych deweloperów i klientów posiadających trwałe doświadczenie w obrocie nieruchomościami oraz duże możliwości w zakresie sprzedaży krzyżowej, a także na klientów mających związki z północnymi Niemcami i wykazujących zapotrzebowanie na złożone struktury finansowania. HSH będzie nadal wykorzystywać struktury i produkty zmniejszające potrzeby w zakresie finansowania, np. działalność kwalifikującą się do obligacji zabezpieczonych, pożyczki kwalifikowalne z punktu widzenia EBC lub finansowanie i zabezpieczenia udzielane przez Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW).
(71)
Suma bilansowa działu ds. kas oszczędnościowych głównej części banku zostanie zmniejszona z 8,7 mld EUR w 2008 r. do [ 3] mld EUR w 2014 r., w szczególności na skutek ograniczenia działalności w zakresie refinansowania kas oszczędnościowych.
(72)
Bazę klientów tego działu tworzą przede wszystkim kasy oszczędnościowe oraz klienci z sektora publicznego w północnych Niemczech, a następnie kasy oszczędnościowe i klienci z sektora publicznego spoza północnych Niemiec (drugorzędna relacja bankowa).
(73)
HSH zapewnia szeroką gamę produktów, które dotyczą przede wszystkim głównych obszarów działalności kas oszczędnościowych. Obejmują one w szczególności transakcje z klientami prywatnymi i korporacyjnymi, działalność skarbową, zarządzanie własnymi papierami wartościowymi oraz zarządzanie portfelem kredytowym.
(74)
Suma bilansowa działu ds. bankowości prywatnej głównej części banku zostanie zmniejszona z 1,7 mld EUR w 2008 r. do [0,5-1,5] mld EUR w 2014 r.
(75)
HSH skoncentruje się na świadczeniu usług na rzecz zamożnych klientów prywatnych w głównym regionie działalności banku w północnych Niemczech. Ponadto będzie oferować usługi w zakresie bankowości prywatnej w ponadregionalnych oddziałach dystrybucyjnych należących do innych segmentów rynku. Zakres usług ma obejmować […].
(76)
HSH skoncentruje się na pozyskiwaniu i wspieraniu zamożnych i bardzo zamożnych klientów prywatnych oraz fundacji. W ramach sprzedaży krzyżowej usługi w zakresie bankowości prywatnej będą świadczone również na rzecz klientów/osób fizycznych związanych z innymi działami głównej części banku.
(77)
Suma bilansowa działu ds. żeglugi zostanie zmniejszona z 28,3 mld EUR w 2008 r. do ok. 15 mld EUR w głównej części banku w 2014 r., tzn. nastąpi zmniejszenie o 46 %.
(78)
Do dnia 31 grudnia 2014 r. udział HSH w rynku w odniesieniu do nowej działalności w zakresie finansowania statków w skali światowej nie przekroczy [ 8] % rocznie. Dodatkowo HSH dopilnuje, aby do dnia 31 grudnia 2014 r. nie znaleźć się wśród trzech największych podmiotów finansujących statki o najwyższym rocznym wolumenie nowej działalności w skali światowej według rocznych rankingów rynkowych.
(79)
Portfel HSH będzie zdywersyfikowany zarówno pod względem rodzajów statków, jak i państw. W odniesieniu do klas aktywów zostanie utrzymany nacisk na […] oraz kilka […]. Do ważnych produktów zaliczać się będą konwencjonalne długoterminowe kredyty hipoteczne na budowę nowych statków oraz finansowanie używanych statków. Ponadto HSH będzie działać selektywnie jako podmiot świadczący strukturyzowane usługi finansowe.
(80)
HSH ograniczy swoją działalność gospodarczą dzięki zaprzestaniu finansowania statków typu ro-ro, statków wycieczkowych oraz […].
(81)
HSH skupi się na średnich i większych światowych przedsiębiorstwach żeglugowych, na małych rentownych klientach oraz na klientach wybranych poprzez odniesienie do ich ogólnego potencjału generowania dochodów oraz do aspektów ryzyka. Ponadto uwzględniana będzie gotowość klienta do tworzenia konsorcjów, a także spełnienie wymogów dotyczących konsorcjów (np. przejrzystość) i refinansowania.
(82)
Dział ds. żeglugi będzie oferować przede wszystkim produkty proste (ang. plain vanilla) (27) oraz, w ograniczonym zakresie, finansowanie strukturalne i będzie działać jako główny organizator (ang. mandated lead arranger) i prowadzący księgę popytu (ang. bookrunner).
(83)
Dział ds. transportu/lotnictwa głównej części banku przestanie istnieć. Suma bilansowa w wysokości 11,7 mld EUR w 2008 r. wygaśnie w ramach działu ds. restrukturyzacji lub zostanie przydzielona do innych działów. W przyszłości HSH nie będzie realizować żadnego nowego finansowania opartego na aktywach w zakresie statków powietrznych. Odpowiednie istniejące umowy wygasną, zostaną sprzedane lub przeniesione do działu ds. restrukturyzacji w celu redukcji. W ramach restrukturyzacji HSH przeprowadził już częściową zmianę struktury tego działu i przeniósł wydziały ds. kolei i infrastruktury, które zachowują znaczenie strategiczne, do działu ds. energii i infrastruktury.
(84)
W wyniku zmiany profilu działalności działu ds. energii i infrastruktury w trakcie procesu restrukturyzacji suma bilansowa działu ds. energii i infrastruktury głównej części banku wzrośnie z 4,6 mld EUR w 2008 r. (kwota ta dotyczy byłego działu ds. energii) do [5-10] mld EUR w 2014 r. Dział ds. energii i infrastruktury obejmuje zarówno segment energii odnawialnej, jak i segmenty infrastruktury i kolei, które wcześniej były przypisane do działu ds. transportu.
(85)
W segmencie energii HSH będzie zapewniał finansowanie projektów w dziedzinie energii wiatrowej i słonecznej. Obejmują one kategorie aktywów energii wiatrowej (lądowej i morskiej), słonecznej (fotowoltaicznej i termicznej) oraz, jako działalność uzupełniającą, sieci związane z projektami w dziedzinie energii wiatrowej i słonecznej. Regionem docelowym tych rodzajów działalności jest przede wszystkim Europa. Działalność HSH w dziedzinie konwencjonalnych źródeł energii oraz cała działalność w sektorze energetycznym w Ameryce Północnej zostanie przerwana.
(86)
Zmiany dotyczące poszczególnych części działalności gospodarczej, w szczególności zaprzestanie działalności działu ds. lotnictwa oraz redukcja segmentów nieruchomości międzynarodowych i żeglugi, doprowadzą automatycznie do zmniejszenia segmentu „różnych obszarów działalności”.
(87)
Segment ten obejmuje, poza centrum korporacyjnym, działalność na rynkach kapitałowych, na których HSH zarządza swoimi akcjami własnymi, i pełni funkcję dostawcy produktów dla poszczególnych części działalności gospodarczej.
(88)
HSH będzie w sposób ciągły zwiększał swoją stabilność i jakość swojego finansowania. Począwszy od końca 2012 r. zapewni wartość swojego wskaźnika stabilnego finansowania netto oraz wskaźnika pokrycia płynności (28) na poziomie […]. Udział działalności głównej części banku dotyczącej USD, która jest refinansowana w drodze finansowania denominowanego w USD (a nie przez swapy), zwiększy się do co najmniej […] % do końca 2012 r. oraz do co najmniej […] % do końca 2014 r.
(89)
HSH będzie systematycznie ograniczać działalność na rynkach kapitałowych charakteryzującą się wysokim potencjalnym ryzykiem, a także dokonał już znaczącego zawężenia swojego katalogu produktów. Zaprzestano również transakcji na własny rachunek.
4.4. OPIS PLANÓW FINANSOWYCH W ZMIENIONYM PLANIE RESTRUKTURYZACJI
(90)
HSH przedstawił szczegółowy plan operacyjny na lata 2011-2014 z uwzględnieniem rachunku zysków i strat, bilansu, wskaźników rentowności i produkcji w podziale na części działalności gospodarczej i w ujęciu skonsolidowanym dla grupy. HSH przedstawił ponadto analizę wrażliwości w formie niekorzystnego i najbardziej pesymistycznego scenariusza dla grupy. Według prognoz zysków i strat w 2011 r. grupa HSH poniesie dodatkową stratę w wysokości około [100-200] mln EUR i będzie stopniowo zwiększać swoje zyski do około [400-500] mln EUR po opodatkowaniu w 2014 r. Stopa zwrotu z kapitału własnego będzie ujemna w 2011 r. i zwiększy się do około [7-8] % w 2014 r. Wskaźnik Tier I osiągnie wartość około [13-16] % w latach 2012-2014. Na wniosek Komisji prognozy finansowe zawarte w zmienionym planie restrukturyzacji obejmują jednorazową płatność w wysokości 500 mln EUR w 2011 r., którą odliczono od dochodu netto przed opodatkowaniem. Prognozuje się spadek całkowitej sumy bilansowej z 208 mld EUR w 2008 r. do 120 mld EUR w 2014 r.
(91)
W poniższych tabelach przedstawiono najważniejsze dane liczbowe zawarte w zmienionym planie restrukturyzacji HSH oraz głównej części banku.
Tabela 7
plany finansowe HSH na lata 2011-2014
2008 (kwota rzeczywista)
2009 (kwota rzeczywista)
2010 (kwota rzeczywista)
2011 (kwota planowana)
2012 (kwota planowana)
2013 (kwota planowana)
2014 (kwota planowana)
Dochód ogółem (w mln EUR)
157
2 876
1 603
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
[1 300-1 800]
Dochód netto przed odliczeniem wydatków na restrukturyzację (w mln EUR)
(2 796)
(718)
545
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
[500-1 000]
Dochód netto przed opodatkowaniem (w mln EUR)
(2 968)
(1 325)
17
[- 200-300]
[0-500]
[100-600]
[200-700]
Dochód netto (w mln EUR)
(3 195)
(902)
48
[- 400-100]
[0-500]
[0-500]
[0-500]
Wskaźnik kosztów do dochodów (%)
573
29
54
[45 - 55]
[45 - 55]
[45 - 55]
[40 - 50]
Stopa zwrotu z kapitału własnego po opodatkowaniu (%)
0
0
0
[- 5 - + 5]
[5 - 10]
[5 - 10]
[5 - 10]
Aktywa razem (w mld EUR)
208
175
151
[130 - 150]
[125 - 145]
[120 - 140]
[115 - 135]
Tabela 8
plany finansowe głównej części banku na lata 2011-2014
2008 (kwota rzeczywista)
2009 (kwota rzeczywista)
2010 (kwota rzeczywista)
2011 (kwota planowana)
2012 (kwota planowana)
2013 (kwota planowana)
2014 (kwota planowana)
Dochód ogółem (w mln EUR)
1 582
1 756
1 103
[750 - 1 250]
[750 - 1 250]
[750 - 1 250]
[750 - 1 250]
Dochód netto przed restrukturyzacją (w mln EUR)
418
354
574
[300 - 600]
[300 - 600]
[300 - 600]
[300 - 600]
Dochód netto przed opodatkowaniem (w mln EUR)
295
18
318
[200 - 500]
[200 - 500]
[200 - 500]
[200 - 500]
Wskaźnik kosztów do dochodów (%)
39
32
52
[40 - 60]
[40 - 60]
[40 - 60]
[40 - 60]
Aktywa segmentu (w mld EUR)
113
97
88
[60 - 90]
[60 - 90]
[60 - 90]
82
(92)
W poniższych tabelach przedstawiono plan finansowania HSH w kontekście ogólnej strategii finansowania oraz strategii finansowania w USD.
Tabela 9
plan finansowania HSH na lata 2010-2014
(w mld EUR)
Wielkości przypadające na jeden kanał finansowania
2010 kwota rzeczywista
2011
2012
2013
2014
Obligacje zabezpieczone
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Długoterminowe obligacje gwarantowane przez państwo
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Niezabezpieczone długoterminowe obligacje uprzywilejowane
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Krótkoterminowe finansowanie hurtowe
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Inne finansowanie hurtowe
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Depozyty komercyjne i detaliczne (do 2010 r.)/Pozostałe depozyty (stałe średnie salda od 2011 r.)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Banki rozwoju i kredyty komercyjne
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Instrumenty hybrydowe (Tier I i Tier 2)
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Ogółem
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Instrumenty pochodne
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Aktywa razem
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Aktywa razem - (pasywa razem + instrumenty pochodne), które mają być finansowane w drodze zabezpieczonego finansowania krótkoterminowego, nadwyżki depozytów i kapitału własnego
[…]
[…]
[…]
[…]
(93)
Wartość długoterminowych obligacji gwarantowanych przez państwo zmniejszy się z 44 mld EUR na koniec 2010 r. do [13-18] mld EUR na koniec 2014 r. Jednocześnie całkowita suma bilansowa HSH zmniejszą się o [25-35] mld EUR. Różnica pomiędzy łączną wartością aktywów a łączną wartością pasywów (skorygowana o efekt instrumentów pochodnych) stanowi lukę w planie finansowania, która musi być pokryta krótkoterminowym finansowaniem niezabezpieczonym i zabezpieczonym oraz nadwyżkami depozytów i kapitału własnego. Plany HSH w odniesieniu do depozytów uwzględniają jedynie część depozytów ogółem uznawanych za stabilne (pozostałe depozyty) (stałe średnie salda, niem. Bodensatz), chociaż oczekuje się, że rzeczywista wielkość depozytów będzie wyższa i pokryje część luki w finansowaniu. Chociaż można byłoby pokryć część luki w finansowaniu pomiędzy finansowanymi aktywami i pasywami dzięki krótkoterminowemu finansowaniu hurtowemu, zależność HSH od takiego finansowania ulega zmniejszeniu w wartościach bezwzględnych w okresie restrukturyzacji. W odniesieniu do strategii finansowania w euro, HSH będzie w większym stopniu - w wartościach względnych - opierać się na obligacjach zabezpieczonych.
Tabela 10
strategia finansowania w USD na lata 2010-2014
(w mld USD)
Wielkości
2010 kwota rzeczywista
2011
2012
2013
2014
Finansowanie denominowane w USD
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Finansowanie w USD przez swapy
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Aktywa dolarowe razem
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
Aktywa dolarowe w segmencie żeglugi razem
[…]
[…]
[…]
[…]
[…]
(94)
Biorąc pod uwagę, że w 2010 r. HSH sfinansował 75 % swoich aktywów dolarowych przez swapy walutowe, jego zależność od swapów zmniejszy się do […] % aktywów dolarowych razem (łącznie z aktywami w dziale ds. restrukturyzacji). Mniejsza zależność od finansowania przez swapy w wartościach względnych zostanie osiągnięta dzięki zmniejszeniu ilości aktywów denominowanych w USD, a zatem zmniejszeniu bezwzględnych kwot finansowania w USD.
(95)
W 2010 r. kasy oszczędnościowe zapewniły HSH długoterminowe finansowanie zabezpieczone w wysokości [2,5-3,5] mld EUR oraz długoterminowe finansowanie niezabezpieczone w wysokości [200-500] mld EUR. Całkowitą kwotę [2,7-4] mld EUR należy porównać z kwotą [150-250] mld EUR całkowitego finansowania udzielonego przez inne banki krajów związkowych oraz z kwotą [1-2] mld EUR od innych instytucji finansowych (prywatnych i publicznych, innych niż kasy oszczędnościowe i banki krajów związkowych).
(96)
Zmieniony plan restrukturyzacji wykazuje wzrost pozycji kapitałowych oraz wskaźników HSH w okresie restrukturyzacji przy prognozowanym wskaźniku kapitału własnego wynoszącym [10-13] % na koniec 2014 r. Na wniosek Komisji HSH uwzględnił w swoich prognozach finansowych podwyższenie kapitału podstawowego o 500 mln EUR w 2013 r.
Tabela 11
pozycja kapitałowa HSH w latach 2009-2015
2009 kwota rzeczywista
2010 kwota rzeczywista
2011
2012
2013
2014
2015
Aktywa ważone ryzykiem po udzieleniu gwarancji (W mld EUR)
71
41
[40-60]
[40-60]
[45-65]
[50-70]
[50-70]
Kwota niewykorzystanej gwarancji (W mld EUR)
10
10
7,0
[ 7,0]
[ 7,0]
[ 5,0]
[ 5,0]
Zmiany kapitału (W mld EUR)
Kapitał podstawowy (Tier I) (W mld EUR)
5,080
4,433
[4 000-6 000]
[4 500-6 500]
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000
Kapitał Tier I (W mld EUR)
7,491
6,274
[5 000-7 000]
[5 500-7 500]
[6 000-8 000]
[6 500-8 500]
[7 000-9 000]
Kapitał ogółem
11,523
9,400
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
[8 000-12 000]
Współczynniki kapitałowe
Kapitał własny/aktywa ważone ryzykiem (%)
7,1 %
10,7 %
[ 7,0]
[ 8,0]
[ 9,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
Kapitał Tier I/aktywa ważone ryzykiem (%)
10,5
15,2
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
[ 10,0]
4.5. ZOBOWIĄZANIA PODJĘTE PRZEZ NIEMCY
(97)
Niemcy zobowiązały się, że HSH wdroży zmieniony plan restrukturyzacji i zgłosiły uwagi, które przedstawiono w załącznikach I i III do niniejszej decyzji.
4.6. MONITOROWANIE
(98)
Niemcy zobowiązały się, że podmiot nadzorujący będzie przedstawiać Komisji szczegółowe sprawozdania kwartalne. Sprawozdania te będą zawierać w szczególności informacje dotyczące wynagrodzenia z tytułu środka w postaci aktywów o obniżonej jakości (zgodnie z załącznikiem V do komunikatu Komisji w sprawie postępowania z aktywami o obniżonej wartości we wspólnotowym sektorze bankowym, zwanego dalej „komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości” (29)) oraz wdrażania zmienionego planu restrukturyzacji (zgodnie z pkt 46 komunikatu Komisji w sprawie przywrócenia rentowności i oceny środków restrukturyzacyjnych stosowanych w sektorze finansowym w dobie kryzysu, zwanego dalej „komunikatem w sprawie restrukturyzacji” (30)).
5. PODSTAWY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W ODNIESIENIU DO ŚRODKÓW POMOCY NA RZECZ HSH
(99)
W dniu 30 października 2009 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w celu sprawdzenia zgodności zabezpieczenia przed ryzykiem z warunkami określonymi w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości w kontekście definicji kwalifikowalnych aktywów, wyceny (w tym metody wyceny), wynagrodzenia oraz zarządzania aktywami o obniżonej jakości. Ponadto Komisja chciała zbadać warunki stosowania środka polegającego na dokapitalizowaniu, podział obciążenia oraz środki służące ograniczeniu zakłóceń konkurencji.
(100)
W odniesieniu do kwalifikowalności aktywów objętych zabezpieczeniem przed ryzykiem Komisja wyraziła wątpliwości (motyw 40 decyzji o wszczęciu postępowania), czy spełniają one kryteria kwalifikowalności określone w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości, ponieważ jedynie niewielka część zabezpieczonego portfela mieściła się bezpośrednio w definicji aktywów o obniżonej jakości określonej w tym komunikacie.
(101)
W odniesieniu do przejrzystości i ujawniania, w motywie 43 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja stwierdziła, że HSH przedstawił sprawozdania z wyceny sporządzone przez niezależnych ekspertów, które obejmowały tylko niewielką część zabezpieczonego portfela, mianowicie dużą część strukturalnego zabezpieczenia spłaty kredytów. Ponadto w tamtym czasie Niemcy nie przedstawiły walidacji procesu wyceny przeprowadzonej przez BaFin ani jej wyniku
(102)
W odniesieniu do zarządzania aktywami, w motywie 45 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości, czy planowane przez HSH rozwiązania spełniają wymogi określone w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości, ponieważ wszystkie aktywa będą nadal ujęte w bilansie HSH.
(103)
W odniesieniu do wyceny, w motywie 47 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja stwierdziła, że jedynie wycena strukturyzowanego portfela kredytowego była przeprowadzona przez niezależnych ekspertów, oraz że aktualnie Komisja nie posiada wystarczających informacji umożliwiających ocenę rzeczywistej wartości ekonomicznej całego zabezpieczonego portfela. Komisja starała się zweryfikować założenia korelacji zastosowane w odniesieniu do zabezpieczonych aktywów.
(104)
w odniesieniu do wynagrodzenia, w motywie 49 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości co do odpowiedniego podziału obciążenia, ponieważ zgodnie z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości HSH jest zobowiązany do wniesienia wkładu na pokrycie strat lub ryzyka na etapie późniejszym, w postaci klauzuli o pokryciu przez bank tzw. „pierwszej straty” (zazwyczaj co najmniej 10 %). Ponadto w motywie 51 i następnych decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości, czy opłata w wysokości 400 punktów bazowych stanowi odpowiednie wynagrodzenie z tytułu ryzyka podjętego przez właścicieli publicznych.
(105)
W odniesieniu do przywrócenia rentowności, w motywie 59 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zdolności HSH do przywrócenia swojej długoterminowej rentowności. W szczególności, biorąc pod uwagę silną zależność HSH od finansowania hurtowego, Komisja zakwestionowała stabilność i samodzielność przedstawionej strategii finansowania w średnim i długim okresie po stopniowym wycofaniu gwarancji publicznych.
(106)
W motywach 60 i 61 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zakwestionowała założenia pierwotnego planu restrukturyzacji w odniesieniu do stóp wzrostu i rentowności aktywów. Komisja zakwestionowała w szczególności wyższe rentowności w segmencie bankowości prywatnej oraz założenia dotyczące wzrostu w segmentach żeglugi i transportu, w przypadku których HSH miał już proporcjonalnie wysoki udział w rynku.
(107)
W motywie 62 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zakwestionowała plan HSH dotyczący kontynuacji działalności banku na międzynarodowych rynkach kapitałowych na znacznym poziomie przy jednoczesnej deklaracji ponownego ukierunkowania modelu działalności na działania w skali regionalnej. W motywie 63 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja sceptycznie odniosła się do realności założenia odzyskania wcześniejszego ratingu A w 2013 r.
(108)
W odniesieniu do wkładu własnego beneficjenta Komisja stwierdziła, że pierwotny plan restrukturyzacji nie zawiera żadnych dalekosiężnych propozycji. Zakres wkładu własnego w formie zbycia był nadal niejasny. W kwestii podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych Komisja wyraziła wątpliwości co do wyceny HSH i w rezultacie - co do ceny nowo emitowanych akcji. W motywach 10 i 32 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zastanawiała się nad możliwością czerpania korzyści z zastrzyku kapitałowego przez kasy oszczędnościowe i spółkę Flowers, które nie brały udziału w dokapitalizowaniu, poprzez utrzymywanie nadmiernie dużego udziału w HSH.
6. UWAGI STRONY NIEMIECKIEJ
(109)
W dniu 17 grudnia 2009 r. Niemcy przedstawiły wspólne uwagi właścicieli publicznych oraz HSH dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania.
6.1. UWAGI DOTYCZĄCE ZABEZPIECZENIA PRZED RYZYKIEM
(110)
Niemcy stwierdziły, że przeprowadzona przez Komisję ocena prawna zabezpieczenia przed ryzykiem jest błędna, ponieważ opiera się na zastosowaniu komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości, który, zdaniem Niemiec, nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.
(111)
Niemcy nie zgodziły się z przeprowadzoną przez Komisję oceną potwierdzającą konieczność zastosowania komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości oraz zobowiązanie Komisji do stosowania przepisów prawa i wytycznych obowiązujących w momencie przyjęcia decyzji, niezależnie od czasu opracowania lub zgłoszenia środków pomocy (31). Zdaniem Niemiec takie stanowisko byłoby właściwe jedynie w przypadku, gdyby oceniane środki były objęte zakresem stosowania odpowiedniego przepisu prawnego lub komunikatu, co nie miało miejsca w tym przypadku. Niemcy stwierdziły ponadto że komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości nie można interpretować w taki sposób, że obejmuje on wszystkie rodzaje środków wspierających ukierunkowanych na aktywa o obniżonej jakości. Komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości należy postrzegać wyłącznie jako instrukcję administracyjną, mającą na celu jedynie zapewnienie spójnej praktyki administracyjnej i wiążącą tylko dla Komisji. Zgodność zabezpieczenia przed ryzykiem z rynkiem wewnętrznym należy ocenić bezpośrednio na podstawie TFUE. Zdaniem Niemiec fakt, iż cel gwarancji przy drugiej stracie oraz struktura zabezpieczonego portfela nie odpowiadały warunkom komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości był dowodem na to, że komunikat ten nie miał zastosowania w przypadku HSH.
(112)
Niemcy stwierdziły, że skutkiem zastosowania komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości były błędne ramy oceny, która była niekorzystna dla HSH w odniesieniu do elementu pomocy, wartości portfela, wynagrodzenia za środek oraz zakresu restrukturyzacji.
(113)
Niemcy odniosły się do motywu 38 decyzji o wszczęciu postępowania, w którym Komisja wspomina o trudnościach w ocenie wartości rynkowej portfela, na których składały się przede wszystkim kredyty dla klientów korporacyjnych. Niemcy uznały te trudności za dowód na to, że nie należy oceniać gwarancji przy drugiej stracie na podstawie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. Niemcy zwróciły uwagę na to, że Komisja uzyskała kwotę pomocy równą wartości nominalnej gwarancji w drodze ekstrapolacji. Niemcy argumentowały ponadto że taki wynik potwierdzał błędność wybranej metody, ponieważ Komisja oszacowała element pomocy w ramach gwarancji jako taki sam, jak element pomocy w ramach dokapitalizowania, chociaż te dwa środki miały różny charakter. Dokapitalizowanie stanowiło stały zastrzyk kapitałowy, natomiast gwarancja stanowiła jedynie regulacyjny środek stabilizujący, ograniczony do zapadalności zabezpieczonych aktywów.
(114)
Niemcy zauważyły, że fakt oszacowania elementu pomocy na podstawie wartości rynkowej pokazał, że Komisja błędnie zrozumiała charakter zabezpieczenia przed ryzykiem, które nie obejmowało wahań na rynku. Niemcy uznały, że Komisja powinna określić element pomocy w ramach gwarancji przy drugiej stracie zgodnie z ogólnymi zasadami pomocy państwa, a w szczególności z obwieszczeniem Komisji w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE do pomocy państwa w formie gwarancji (32) (zwanym dalej „obwieszczeniem w sprawie gwarancji”). Zdaniem Niemiec, w zakresie w jakim uznano, że wynagrodzenie z tytułu zabezpieczenia przed ryzykiem opierało się na zasadach rynkowych, w efekcie zastosowania obwieszczenia w sprawie gwarancji element pomocy byłby marginalny.
(115)
Niemcy stwierdziły, że nawet przy założeniu, że zastosowanie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości było właściwe, Komisja błędnie zastosowała ten komunikat w odniesieniu do kwantyfikacji elementu pomocy, wynagrodzenia, podziału obciążenia oraz zarządzania aktywami przez dział ds. restrukturyzacji. Element pomocy zawarty w gwarancji przy drugiej stracie był błędny z powodu przyjęcia błędnych założeń odnośnie do wartości przekazania i wartości rynkowej portfela. W odniesieniu do wynagrodzenia z tytułu efektu ulgi w kapitale Niemcy zauważyły, że w decyzji o wszczęciu postępowania efekt uwolnienia aktywów oszacowano na podstawie nieaktualnych danych. Zgodnie z przedstawionymi niedawno danymi efekt ulgi w kapitale byłby znacznie mniejszy. Wstępna ocena podziału obciążenia przeprowadzona przez Komisję była błędna i zbyt ograniczona, ponieważ Komisja odniosła się tylko do transzy pierwszej straty gwarancji, która była znacznie niższa od poziomu 10 % zabezpieczonego portfela, wymaganego na podstawie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. Nie istniał żaden związek pomiędzy podziałem obciążenia a transzą pierwszej straty mierzoną w wartościach bezwzględnych. Ponadto HSH miał ponieść wszystkie straty wykraczające poza transzę drugiej straty. W odniesieniu do zarządzania aktywami, zasady komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości nie mają zastosowania do zabezpieczenia przed ryzykiem i oddzielne zarządzanie wszystkimi zabezpieczonymi aktywami byłoby nieuzasadnione. HSH mógłby stworzyć dział ds. restrukturyzacji i zagwarantować przejrzysty podział księgowości i organizacji między główną częścią banku a działem ds. restrukturyzacji aż do poziomu zarządu.
(116)
Niemcy nie zgodziły się z wyceną aktywów, o której mowa w motywie 47 decyzji o wszczęciu postępowania. Zabezpieczony portfel zawierał przede wszystkim kredyty dla klientów indywidualnych, które trudno było wycenić w ramach wyceny w oparciu o przepływy środków pieniężnych. Metody wyceny, w których wykorzystano ryczałtowe redukcje wartości w celu stymulowania niepewności rynkowych i które służyły wycenie „złożonych” aktywów, były nieodpowiednie na potrzeby wyceny zabezpieczonego portfela w przedmiotowej sprawie. Podczas gdy wycenę CIP przeprowadzili eksperci zewnętrzni według metody wyceny w oparciu o przepływy środków pieniężnych, aktywa w dużo większym portfelu kredytowym wyceniono przy zastosowaniu standardowej analizy kredytowej zgodnie z przepisami regulacyjnymi. Głównym kryterium takiej analizy była wiarygodność kredytowa kredytobiorcy.
(117)
Niemcy dowodziły, że zastosowanie w odniesieniu do gwarancji przy drugiej stracie metod obliczenia określonych w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości (jak opisano w decyzji o wszczęciu postępowania) było niewłaściwe i stwierdziły, że w celu określenia rekompensaty należy zastosować obwieszczenie w sprawie gwarancji. Podczas kilku spotkań, telekonferencji oraz wymiany informacji w okresie od stycznia do sierpnia 2010 r. Niemcy przekazały informacje poświadczające, że pełne wycofanie […] miałoby negatywny wpływ na zdolność HSH do przywrócenia swojej rentowności.
6.2. UWAGI DOTYCZĄCE DOKAPITALIZOWANIA
(118)
Niemcy stwierdziły, że przeprowadzona przez Komisję ocena środka polegającego na dokapitalizowaniu była błędna w odniesieniu do wyceny HSH oraz oceny prawnej ewentualnych korzyści na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych, którzy nie brali udziału w dokapitalizowaniu.
(119)
Wątpliwości Komisji dotyczące wyceny HSH opierały się na błędnych faktach. Nieuwzględnienie obniżenia ratingu HSH przez agencję S&P w wycenie przeprowadzonej przez firmę PwC nie miało znaczenia i istniały poważne przesłanki pozwalające sądzić, że HSH odzyska rating A w 2013 r.
(120)
Jeżeli chodzi o cenę emisyjną nowych akcji, dyskonta rzędu 30-60 % były zwykłą praktyką banków notowanych na giełdzie. Wycena HSH stanowiła odpowiednią podstawę do określenia ceny nowo emitowanych akcji, a „starzy” akcjonariusze HSH nie czerpali korzyści ze środków pomocy dzięki utrzymywaniu zbyt wysokiego udziału w HSH.
6.3. UWAGI DOTYCZĄCE ZABEZPIECZENIA PRZED RYZYKIEM ORAZ DOKAPITALIZOWANIA W ŚWIETLE NIEOGRANICZONEJ GWARANCJI PAŃSTWOWEJ UDZIELONEJ PRZEZ WŁAŚCICIELI PUBLICZNYCH (GEWÄHRTRÄGERHAFTUNG)
(121)
Niemcy stwierdziły, że bez środków na ratowanie HSH zostałby postawiony w stan upadłości, a właściciele publiczni byliby odpowiedzialni za dużo większe straty na podstawie nieograniczonej gwarancji państwowej (Gewährträgerhaftung). Możliwe roszczenia w ramach Gewährträgerhaftung oszacowano na kwotę ok. 30 mld EUR lub wyższą. Niemcy zauważyły, że gdyby w sytuacji właścicieli państwowych znalazł się prywatny inwestor, podjąłby on takie same środki pomocy na ratowanie, aby uniknąć większych strat.
(122)
Niemcy stwierdziły, że środki pomocy na ratowanie spełniają kryteria testu prywatnego inwestora, a zatem nie stanowią pomocy państwa. Wynik testu prywatnego inwestora uznawano za pozytywny, jeżeli można było uzasadnić, że dana spółka odzyska rentowność i jeżeli koszty likwidacji spółki były wyższe od środków kapitałowych (33). Zdaniem Niemiec pierwotny plan restrukturyzacji przedstawiony w dniu 1 września 2009 r. stanowił wystarczający dowód potwierdzający zdolność HSH do odzyskania rentowności. W kwestii oszacowania kosztów likwidacji Niemcy stwierdziły, że należy odróżnić obowiązki właścicieli publicznych w funkcji właścicieli HSH oraz organów publicznych. Ich obowiązki jako organy publiczne (zasiłek dla bezrobotnych, składki na ubezpieczenie społeczne) nie mogły być uwzględniane przy szacowaniu kosztów likwidacji. W kontekście kosztów likwidacji należy uwzględniać tylko ich obowiązki jako właścicieli HSH. Niemcy przytoczyły wyrok w sprawie Linde (34) na poparcie swojego twierdzenia, że podczas przeprowadzania testu prywatnego inwestora należało uwzględnić zobowiązania wynikające z pomocy państwa, która została już odpowiednio udzielona. Komisja zatwierdziła Gewährträgerhaftung, a zatem była to pomoc państwa zgodna z rynkiem wewnętrznym. Ponadto zobowiązania objęte Gewährträgerhaftung dotyczyły zobowiązań Länder działających jako właściciele HSH, a nie jako organy publiczne. Gewährträgerhaftung można było porównać co do istoty z „oświadczeniem o przyjęciu odpowiedzialności” (Patronatserklärung). Podczas szacowania kosztów likwidacji należy zatem uwzględnić zobowiązania właścicieli publicznych w ramach Gewährträgerhaftung w wysokości ok. 30 mld EUR. Niemcy stwierdziły również, że koszty likwidacji byłby zdecydowanie wyższe niż środki kapitałowe udzielone HSH przez właścicieli publicznych. A zatem warunki testu prywatnego inwestora zostały spełnione, a środki pomocy na ratowanie nie stanowiły pomocy państwa.
6.4. UWAGI DOTYCZĄCE RENTOWNOŚCI HSH
(123)
Chociaż początkowo Niemcy postrzegały wstępną ocenę modelu działalności HSH przeprowadzoną przez Komisję, przedstawioną w motywie 62 decyzji o wszczęciu postępowania, za zbyt pesymistyczną, systematycznie aktualizowały pierwotny plan restrukturyzacji HSH, aby zmniejszyć obawy Komisji.
6.5. UWAGI DOTYCZĄCE WKŁADU WŁASNEGO I ŚRODKÓW WYRÓWNAWCZYCH
(124)
Niemcy utrzymywały, że środki dotyczące wkładu własnego zawarte w pierwotnym planie restrukturyzacji, na które składała się rekompensata za środki, uwolnienie rezerw kapitałowych, sprzedaż spółek zależnych i obniżenie kosztów, wynosiły 5,9 mld EUR i powinny być wystarczające.
(125)
Ponadto chociaż początkowo Niemcy uznawały proponowane środki wyrównawcze, obejmujące: obniżenie sumy bilansowej, rezygnację z dochodowych portfeli biznesowych, zamknięcie 12 (35) spośród 21 międzynarodowych placówek oraz sprzedaż dużych spółek zależnych (REAG i DAL (36)), za wystarczające, później ponownie rozważyły je w zmienionym planie restrukturyzacji.
7. UWAGI OSÓB TRZECICH
(126)
Komisja otrzymała również uwagi od zainteresowanych osób trzecich. W dniach 30 listopada i 11 grudnia 2009 r. uwagi przedstawiły stowarzyszenia kas oszczędności, a w dniu 17 grudnia 2009 r. - spółka Flowers.
7.1. UWAGI SGVSH I SVB
(127)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych nie zgodziły się z wstępną opinią Komisji, jakoby czerpały nieproporcjonalne korzyści z dokapitalizowania przyznanego na rzecz HSH przez akcjonariuszy publicznych, ponieważ ich zdaniem cena nowo emitowanych akcji była raczej niska.
(128)
Podzielenie postępowania w sprawie HSH tak, aby środki pomocy były zatwierdzane w ramach jednej grupy postępowań, a kwestia pomocy pośredniej na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych była rozpatrywana w ramach innej, stanowiłoby naruszenie art. 7 rozporządzenia nr 695/1999 (37) („rozporządzenie proceduralne”). Środek pomocy nie mógł być jednocześnie zgodny z rynkiem wewnętrznym w odniesieniu do HSH i niezgodny w odniesieniu do jego właścicieli. Negatywna decyzja w sprawie dokapitalizowania w odniesieniu do stowarzyszeń kas oszczędnościowych i spółki Flowers sprawiłaby, że dokapitalizowanie stałoby się pomocą niezgodną z rynkiem wewnętrznym. Zdaniem stowarzyszeń kas oszczędnościowych Komisja powinna rozpatrzyć kwestię podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych w ogólnym kontekście oceny podziału obciążenia w ramach dokapitalizowania.
(129)
W odniesieniu do stwierdzenia Komisji, że „rozmycie” udziałów mniejszościowych było niewystarczające stowarzyszenia kas oszczędnościowych nie widzą możliwości, aby mogło to stanowić pomoc państwa. Stowarzyszenia te uznają „rozmycie” udziałów za skutek uboczny dokapitalizowania. Ponadto nie zostały spełnione warunki art. 107 ust. 1 TFUE, ponieważ stowarzyszenia kas oszczędnościowych nie były przedsiębiorstwami w rozumieniu zasad pomocy państwa. SGVSH i SVB nie prowadziły działalności na żadnym rynku; posiadały tylko akcje w imieniu swoich członków (publiczne kasy oszczędnościowe w Hamburgu i Szlezwiku-Holsztynie). Korzyść dla kas oszczędnościowych można dostrzec wyłącznie we wzroście wartości akcji HSH, z którym wiązały się wszystkie zastrzyki kapitałowe. Ponadto domniemanej korzyści nie udzielono z zasobów państwowych. Poziom „rozmycia” zależał od liczby akcji oraz ich ceny. Cena nie była wynikiem decyzji państwa, lecz decyzji zgromadzenia akcjonariuszy. Decyzji tej nie można było przypisać państwu i, zgodnie z wyrokiem w sprawie Stardust Marine (38), nie mogła być uznana za pomoc. Ostatecznie domniemana korzyść nie miała żadnego wpływu na pozycję konkurencyjną kas oszczędnościowych na rynkach, na których prowadziły działalność. Dlatego też domniemana korzyść nie spowodowała zakłócenia konkurencji ani nie miała wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(130)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych zauważyły również, że Komisja nie zbadała skutków ubocznych w innych sprawach dotyczących dokapitalizowania. Podobnie unijne sądy nie przyjęły takiego podejścia w wyroku w sprawie WestLB (39). Ponadto stowarzyszenia kas oszczędnościowych zauważyły, że Komisja nie zbadała skutków ubocznych w innych sprawach, w których cena emisyjna nowych akcji wydawała się wyjątkowo wysoka (40) i stwierdziły, że badanie tej kwestii wyłącznie w przypadku spraw takich, jak sprawy HSH i BeyernLB, stanowiłoby naruszenie zasady równego traktowania.
(131)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych wyjaśniły ponadto że akcjonariusze spółki akcyjnej Aktiengesellschaft mieli opcję na nowe akcje. Była to jednak opcja, a nie obowiązek zakupu. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych uznały cenę nowych akcji za odpowiednią, ale nie mogły uczestniczyć w dokapitalizowaniu ze względów finansowych.
(132)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych utrzymywały ponadto że w 2008 r. wniosły znaczący wkład w środki kapitałowe na rzecz HSH. W lipcu 2008 r. stowarzyszenia kas oszczędnościowych dokonały zamiany cichych udziałów o wartości 685 mln EUR na kapitał własny o wartości 125 mln EUR oraz rezerwy kapitałowe o wartości 560 mln EUR. Ponadto stowarzyszenia kas oszczędnościowych wraz ze spółką Flowers wniosły obowiązkowe wpłaty na poczet zamiennego cichego kapitału (instrument hybrydowy) w kwocie 962 mln EUR (z której na kasy oszczędnościowe przypadło 660,5 mln EUR). Pod koniec 2008 r. HSH uwolnił rezerwy kapitałowe w wysokości 3,1 mld EUR, aby wyrównać stratę bilansową i uniknąć absorpcji strat przez instrumenty hybrydowe. W tym kontekście stowarzyszenia kas oszczędnościowych poniosły stratę 560 mln EUR swoich z rezerw kapitałowych. Obowiązkowe wkłady na poczet zamiennego cichego kapitału pochłaniały straty. Kupon dla tego instrumentu nie został wypłacony. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych nie otrzymały dywidendy od 2008 r.
(133)
W maju 2009 r. stowarzyszenia kas oszczędnościowych były skłonne sprzedać swoje akcje. Sprzedaż nie była jednak możliwa ze względu na „umowę holdingową” zawartą z właścicielami publicznymi w dniu 25 marca 2003 r. Strony tej umowy zobowiązały się do wykonywania swojego prawa głosu w sposób umożliwiający właścicielom publicznym oraz stowarzyszeniom kas oszczędnościowych utrzymanie większościowego prawa głosu, a także do niesprzedawania określonej wartości procentowej swoich akcji. Umowa ta nie może być rozwiązana przed dniem 31 grudnia 2013 r.
(134)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych zauważyły, że w trakcie dokapitalizowania nastąpiło znaczne „rozmycie” ich udziałów, z 13,2 % i 1,62 % do odpowiednio 4,7 % i 0,6 %. Właściciele publiczni mieli w posiadaniu 85,5 % akcji bezpośrednich i pośrednich, co zapewniało im wspólną kontrolę nad wszystkimi strategicznymi decyzjami w HSH. Z punktu widzenia prywatnego inwestora ta wspólna kontrola oznaczała dodatkowy spadek wartości akcji znajdujących się w posiadaniu akcjonariuszy mniejszościowych.
(135)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych zauważyły, że firma PwC przeprowadziła wycenę HSH na zlecenie HSH, a nie akcjonariuszy mniejszościowych. Firma PwC przeprowadziła wycenę zgodnie z uznanymi zasadami wyceny. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych stwierdziły, że należało uwzględnić konkretne wartości oraz zmienioną premię z tytułu ryzyka, przez co uzyskana cena wynosiłaby 30 EUR za jedną akcję. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych stwierdziły, że nastąpiło nadmierne „rozmycie” ich udziałów i oszacowały stratę na około 200 mln EUR.
7.2. UWAGI SPÓŁKI FLOWERS
(136)
Spółka Flowers przedstawiła argumenty podobne do argumentów stowarzyszeń kas oszczędnościowych. Ponadto spółka ta stwierdziła, że wniosła już znaczący wkład w restrukturyzację HSH. Zauważyła w szczególności, że środki kapitałowe podjęte na rzecz HSH w lipcu 2008 r. wiązały się ściśle z zastrzykiem kapitałowym, którego dokonano w maju 2009 r. W lipcu 2008 r. spółka Flowers wniosła wkład gotówkowy w wysokości 300 mln EUR. Jeżeli chodzi o obowiązkowy wkład na poczet zamiennego cichego kapitału w kwocie 962 mln EUR, spółka Flowers wniosła 301,5 mln EUR. Obowiązkowy wkład na poczet zamiennego cichego kapitału uczestniczył w stratach; kupon nie został wypłacony. Inwestorzy zapewnili 48 % tych środków kapitałowych i udział ten znacznie przekraczał wartość 25,67 % akcji, które wówczas posiadali.
(137)
Spółka Flowers nie zgodziła się ze wstępną oceną przeprowadzoną przez Komisję w motywach 65 i 73 decyzji o wszczęciu postępowania, w odniesieniu do niewystarczającego wkładu własnego oraz braku rzeczywistych środków dotyczących podziału obciążenia. W lipcu 2009 r. miała udziały w wysokości 794 mln EUR w uwolnionych przez HSH rezerwach kapitałowych o wartości 3,1 mld EUR. Spółka Flowers odniosła się do decyzji w sprawie Commerzbank (41), twierdząc, że w decyzji tej Komisja uznała sprzedaż spółek zależnych oraz innych aktywów za wystarczający wkład własny, a zakaz dotyczący wypłaty kuponów i dywidendy - za podział obciążenia. Inwestorzy stwierdzili, że należy uwzględnić środki kapitałowe, które zapewniono w 2008 r.
(138)
Inwestorzy stwierdzili, że utrata przez nich mniejszości blokującej w wyniku „rozmycia” udziałów powinna być uznana za wkład własny. Pomimo „rozmycia” udziałów do poziomu 9,19 % nadal ponosili odpowiedzialność w ramach Gewährträgerhaftung zgodnie z wielkością ich portfela akcji przed dokapitalizowaniem, tj. 26,85 %. Inwestorzy zakwestionowali również wątpliwości Komisji dotyczące wyceny HSH i zawyżonej ceny akcji. Stwierdzili, że nie uwzględniono w wystarczającym stopniu szeregu aspektów, które mogły zwiększyć wartość akcji.
(139)
Inwestorzy zauważyli, że prawo niemieckie nie przewiduje przenoszenia akcji, co uniemożliwia odzyskanie pomocy pośredniej na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych. Inwestorzy stwierdzili, że podzielenie trwającego postępowania nie jest możliwe, ponieważ na rzecz HSH przyznano tylko jeden środek pomocy.
8. UWAGI NIEMIEC DOTYCZĄCE UWAG OSÓB TRZECICH
(140)
Niemcy przedstawiły uwagi dotyczące argumentów stowarzyszeń kas oszczędnościowych i spółki Flowers. Niemcy podtrzymały swoją opinię, że wycena HSH była właściwa oraz że akcjonariusze mniejszościowi nie korzystali z żadnej pośredniej pomocy państwa. Ponadto Niemcy opowiedziały się za podzieleniem postępowania, jeżeli miałoby to przyspieszyć zakończenie sprawy, czego oczekują HSH oraz rynki. Niemcy wyraziły wątpliwość, czy dokapitalizowanie stanowi jednolitą czynność prawną i czy konieczna jest jej ocena w ramach jednej decyzji. Niemcy odniosły się do orzecznictwa sądów unijnych i stwierdziły, że podzielenie postępowania byłoby możliwe z punktu widzenia prawa, oraz że rozbieżności w ocenie prawnej jednego środka pomocy w odniesieniu do różnych beneficjentów, tj. HSH i akcjonariuszy mniejszościowych, nie zagrozi zgodności środka pomocy na rzecz HSH z rynkiem wewnętrznym. Proporcjonalność środka pomocy w odniesieniu do HSH można zapewnić poprzez pakiet środków w planie restrukturyzacji, podczas gdy wszelkie korzyści przyznane akcjonariuszom mniejszościowym w postaci zawyżonej ceny emisyjnej można rozpatrywać i korygować w odrębny sposób. Niemcy nie zgodziły się ze spółką Flowers, że prawo niemieckie nie przewiduje przenoszenia akcji, a tym samym uniemożliwia odzyskanie pomocy pośredniej na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych. Niemcy stwierdziły, że prawo niemieckie umożliwia takie przeniesienie, a gdyby nawet byłoby inaczej, Niemcy nie mogłyby powoływać się na brak środków egzekwowania przepisów, aby uzasadnić niewdrożenie decyzji Komisji w sprawie odzyskania pomocy.
9. OCENA
9.1. ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA
(141)
Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.
(142)
Środek można uznać za pomoc państwa, jeżeli spełnione są następujące warunki: a) środek jest finansowany przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych; b) środek stanowi przyznanie korzyści mogącej sprzyjać niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów; c) taka korzyść jest selektywna; oraz d) środek zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem i może wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Ponieważ warunki te rozpatruje się łącznie, wszystkie z nich muszą być spełnione, aby dany środek mógł zostać uznany za pomoc państwa. Komisja podtrzymuje swoją opinię, że wymienione warunki są spełnione.
(143)
Po pierwsze, środki przyznał HSH Finanzfonds AöR. Jest to instytucja, której działalność reguluje niemieckie prawo publiczne, utworzona przez właścicieli publicznych oraz należąca do nich i kontrolowana przez nich przy równych udziałach. Utworzono ją na podstawie porozumienia pomiędzy krajami związkowymi Hamburga i Szlezwika-Holsztynu (42) podpisanego w dniu 3 kwietnia 2009 r. w Kilonii i w dniu 5 kwietnia 2009 r. w Hamburgu. HSH Finanzfonds AöR ma na celu udzielanie wsparcia na rzecz HSH w imieniu właścicieli publicznych. Aby realizować swoje zadanie, HSH Finanzfonds AöR jest upoważniony do udzielania gwarancji do kwoty 10 mld EUR, nabywania akcji HSH oraz zaciągania w tym celu pożyczek. Zgodnie z paragrafem 3 porozumienia krajów związkowych właściciele publiczni są odpowiedzialni za zobowiązania HSH Finanzfonds AöR. Środki są zatem wyraźnie finansowane przez państwo.
(144)
Po drugie, zabezpieczenie przed ryzykiem i dokapitalizowanie wprowadzono w celu uniknięcia niewypłacalności części HSH (43), dzięki czemu mógł on kontynuować działalność. Środki te stanowią zatem korzyści gospodarcze w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(145)
Po trzecie, środki te są skierowane indywidualnie do HSH, a zatem są selektywne.
(146)
Wreszcie, aby można było uznać przedmiotowe środki za pomoc, muszą one zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem i mieć potencjalny wpływ na wymianę handlową miedzy państwami członkowskimi. Skutki te można ocenić na podstawie kwoty pomocy, cech środka pomocy oraz jego beneficjenta (44). Dzięki środkom pomocy HSH mógł uniknąć niewypłacalności i kontynuować działalność na wielu rynkach. HSH jest bankiem działającym na poziomie międzynarodowym, konkurującym z innymi bankami w Niemczech oraz w innych państwach. Ponadto HSH jest bankiem o znaczeniu systemowym dla systemu bankowego w Niemczech (45) i poważnym konkurentem w dziedzinie finansowania statków i lotnictwa (HSH jest największym podmiotem finansującym statki na świecie i ma znaczący udział w rynku finansowania lotnictwa). Ponadto uzyskał stosunkowo wysoką pomoc (zob. motyw 159): w szczególności zabezpieczenie przed ryzykiem odpowiada ok. 75 % jego bilansu. Biorąc pod uwagę skutek środka, pozycję HSH w sektorze bankowym, a w szczególności w odniesieniu do finansowania żeglugi, oraz kwotę pomocy, korzyść przyznana HSH mogła mieć wpływ na wymianę handlową miedzy państwami członkowskimi.
(147)
Oceny tej nie zmieniają uwagi Niemiec i osób trzecich. Uwagi Niemiec dotyczące pomocowego charakteru środków pomocy na rzecz HSH są sprzeczne. Z jednej strony Niemcy twierdzą, że Komisja powinna ocenić zabezpieczenie przed ryzykiem w kontekście obwieszczenia w sprawie gwarancji a nie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości, co wydaje się opierać na założeniu, że zabezpieczenie przed ryzykiem stanowi pomoc państwa. Z drugiej strony, jak podsumowano w sekcji 6.3 niniejszej decyzji, Niemcy twierdzą, że w świetle nieograniczonej gwarancji państwowej (Gewährträgerhaftung), która obejmuje szacowane roszczenia o wartości co najmniej 30 mld EUR, prywatny inwestor na miejscu właścicieli publicznych również przyjąłby przedmiotowe środki na ratowanie HSH, aby uniknąć większych strat. Na tej podstawie Niemcy twierdzą, że wynik testu prywatnego inwestora jest pozytywny, oraz że w związku z tym przedmiotowe środki nie stanowią pomocy państwa.
(148)
Niemcy błędnie interpretują orzecznictwo, na które się powołują. W przedmiotowej sprawie Niemcy utrzymują, że jeden środek pomocy (nieograniczona gwarancja państwowa, Gewährträgerhaftung) powinien być traktowany jako koszt likwidacji, aby można było stwierdzić zgodność pozostałych środków pomocy państwa z testem prywatnego inwestora. W sprawie Linde strony zawarły na warunkach rynkowych transakcję, z którą wiązała się dotacja, w celu wypowiedzenia zawartego wcześniej zamówienia na dostawy, które również opierało się na warunkach rynkowych, ponieważ realizacja tego zamówienia spowodowała znaczne straty w skali roku. Sąd Pierwszej Instancji stwierdził, że „kompleksowe porozumienie stanowi normalną transakcję handlową, w toku której [Treuhandanstalt] i LWG zachowywały się jak działające rozsądnie w warunkach gospodarki rynkowej podmioty gospodarcze. Oczywiste jest, że kierowały nimi przede wszystkim względy handlowe i nie brały pod uwagę żadnych celów polityki gospodarczej lub społecznej” (46). Sytuacji tej nie można porównać z przedmiotową sprawą, ponieważ w sprawie Linde obie transakcje zawarto na warunkach rynkowych, natomiast w tym przypadku żadna z transakcji nie była zawarta na warunkach rynkowych.
(149)
Gwarancję Gewährträgerhaftung określa się jako bezpośrednią odpowiedzialność, na podstawie statutu lub regulaminu, ciążące na części organu regionalnego lub stowarzyszenia podlegającego prawu publicznemu wobec wierzycieli publicznej instytucji kredytowej z tytułu wszystkich jej zobowiązań. Gwarancja ta zobowiązuje zatem poręczyciela (Gewährträger) do interwencji w przypadku niewypłacalności lub likwidacji instytucji kredytowej. Tworzy ona bezpośrednie roszczenia wierzycieli instytucji kredytowej w stosunku do poręczyciela, który jednak może być wezwany do zapłaty wyłącznie w przypadku, gdy aktywa instytucji kredytowej nie wystarczą do zaspokojenia roszczeń wierzycieli. Okres obowiązywania i kwota Gewährträgerhaftung są nieograniczone. Ponadto instytucja kredytowa nie wypłaca poręczycielowi żadnego wynagrodzenia (47). Podsumowując, Gewährträgerhaftung stanowi niepodlegającą wynagrodzeniu, nieograniczoną pomocniczą odpowiedzialność publicznej osoby prawnej (miasto lub kraj związkowy) za roszczenia wierzycieli wobec instytucji publicznej (banku publicznego) w przypadku jej niewypłacalności. Prywatny inwestor w sytuacji właścicieli publicznych nie udzieliłby bankowi nieograniczonej, niepodlegającej wynagrodzeniu gwarancji obejmującej cały bilans tego banku, jak uczynili to właściciele publiczni, który udzielili Gewährträgerhaftung.]
(150)
Komisja faktycznie uznała Gewährträgerhaftung za pomoc państwa i wezwała Niemcy do zniesienia tej gwarancji.
(151)
Gwarancja Gewährträgerhaftung jest osadzona w prawie publicznym. W ramach tej gwarancji właściciele publiczni ponoszą odpowiedzialność jako organy publiczne, a nie jako właściciele prywatni. Zgodnie z praktyką decyzyjną Komisji (48) i orzecznictwem (49), koszty likwidacji pokrywają tylko zobowiązania, które mógłby spłacić prywatny inwestor. Jak wspomniano w motywie (149), prywatny inwestor nie udzieliłby bankowi nieograniczonej, niepodlegającej wynagrodzeniu gwarancji obejmującej cały jego bilans. Dlatego też wyrok w sprawie Linde ma ograniczone znaczenie dla oceny przedmiotowej sprawy, ponieważ zobowiązań w ramach Gewährträgerhaftung nie można zaliczyć do kosztów likwidacji.
(152)
Elementem pomocy w ramach dokapitalizowania powinna być wartość nominalna tego dokapitalizowania, ponieważ żaden prywatny inwestor nie przekazałby takich funduszy przedsiębiorstwu znajdującemu się w trudnej sytuacji. Jak ustalono w motywach 27 i 28 decyzji w sprawie pomocy na ratowanie, nieuczestniczenie akcjonariuszy mniejszościowych w dokapitalizowaniu oraz nieproporcjonalny podział obciążenia ponoszonego przez właścicieli publicznych w odniesieniu do środków pomocy na ratowanie wskazują, że powodem dokapitalizowania były cele polityki publicznej, a nie względy prywatnego inwestora. Zgodnie ze swoją praktyką (50) Komisja potwierdza swoją opinię, że element pomocy w ramach dokapitalizowania wynosi 3 mld EUR.
(153)
Ponadto potwierdza się, że element pomocy w ramach zabezpieczenia przed ryzykiem wynosi 10 mld EUR. Pomimo argumentów przedstawionych przez Niemcy Komisja jest pozostaje przekonana, że przedmiotowy środek należy oceniać na podstawie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. W komunikacie tym Komisja przedstawiła wytyczne dotyczące taktowania - na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE - środków na rzecz ratowania aktywów przyjętych przez państwa członkowskie. Aktywa o obniżonej jakości odpowiadają kategoriom aktywów, w przypadku których bank może ponieść straty. Komisja uważa, że komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości musi obejmować wszelkiego rodzaju środki pomocy ukierunkowane na aktywa o obniżonej jakości i zapewniające skuteczne ratowanie aktywów instytucji będącej beneficjentem, ponieważ w komunikacie tym definiuje się ratowanie aktywów jako wszelkie środki, dzięki którym bank nie musi dokonywać poważnej korekty w dół wartości określonych klas aktywów (51). Zabezpieczenie przed ryzykiem na rzecz HSH mieści się w tej kategorii środka.
(154)
Komisja nie zgadza się z Niemcami, że komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości nie ma zastosowania, oraz że kwotę pomocy objętą gwarancją przy drugiej stracie należy określić zgodnie z ogólnymi zasadami pomocy państwa, w szczególności zgodnie z obwieszczeniem w sprawie gwarancji. Obwieszczenie w sprawie gwarancji ma zastosowanie do środków pomocy służących zapewnieniu płynności danego banku (52). Zabezpieczenie przed ryzykiem ma inny cel. Jest ono wdrażane po stronie aktywów w celu uwolnienia jak największej części kapitału, aby bank mógł poprawić swój współczynnik kapitałowy.
(155)
W odniesieniu do zastrzeżenia ratione temporis Niemiec, Komisja podkreśla, że jest zobowiązana do stosowania przepisów prawa i wytycznych obowiązujących w momencie przyjęcia decyzji, niezależnie od czasu opracowania czy zgłoszenia środków pomocy (53). Jest to ogólna zasada i każde od niej odstępstwo musi być wyraźnie wskazane w akcie prawnym, który miałby zastosowanie w przeciwnym przypadku. Sądy unijne potwierdziły, że zgłoszony środek należy oceniać zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu wydania decyzji (54). W związku z tym, w kontekście obecnego kryzysu finansowego, Komisja wcześniej zastosowała komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości w odniesieniu do środków zgłoszonych przed jego opublikowaniem (55).
(156)
Zgodnie z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości kwota pomocy w ramach środka na rzecz ratowania aktywów odpowiada różnicy między wartością przekazania aktywów a ich ceną rynkową. Wartość przekazania zabezpieczonego portfela wynosi ok. [168] mld EUR, co odpowiada wartości nominalnej portfela w wysokości ok. [172] mld EUR, pomniejszonej o pierwszą stratę w wysokości 3,2 mld EUR (transza pierwszej straty).
(157)
Biorąc pod uwagę znaczne rozmiary oraz strukturę zabezpieczonego portfela ([60-80 %]) zabezpieczonych aktywów stanowią kredyty dla klientów), ilościowe określenie jego wartości rynkowej było trudne. Przy braku rynku, wartość rynkowa niektórych aktywów może faktycznie być nawet równa zeru (56). Niezależnie od okoliczności wartość rynkowa zabezpieczonego portfela jest znacznie niższa od jego rzeczywistej wartości ekonomicznej (57), która odzwierciedla podstawową wartość ekonomiczną aktywów w długim okresie. Z uwagi na to, że kwota pomocy w ramach gwarancji nie może przekraczać jej wartości nominalnej (10 mld EUR), określenie dokładnej wartości nie jest konieczne. Dlatego też Komisja uważa, że element pomocy w ramach zabezpieczenia przed ryzykiem wynosi 10 mld EUR.
(158)
Ponadto Komisja wskazuje, że udzielone przez SoFFin gwarancje zachowania płynności na kwotę 17 mld EUR stanowią pomoc udzieloną w ramach niemieckiego programu pomocy.
(159)
Komisja stwierdziła, że element pomocy w ramach zabezpieczenia przed ryzykiem i dokapitalizowania wynosi 13 mld EUR. Komisja uważa ponadto że element pomocy w ramach gwarancji zachowania płynności wynosi maksymalnie 17 mld EUR.
9.2. ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM
9.2.1. ZASTOSOWANIE ART. 107 UST. 3 LIT. B) TFUE
(160)
Zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE pomoc może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym, jeżeli ma na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”. Zatwierdzając niemiecki program pomocy na ratowanie banków (58), Komisja uznała istnienie zagrożenia wystąpienia poważnych zaburzeń w niemieckiej gospodarce, oraz fakt, że pomoc państwa na rzecz banków stanowi odpowiedni sposób zaradzeniu tym zaburzeniom. Pomimo powolnego ożywienia gospodarczego od początku 2010 r., Komisja w dalszym ciągu uważa, że wymogi dotyczące zatwierdzenia pomocy państwa zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE są spełnione, biorąc pod uwagę ponowne wystąpienie warunków skrajnych na rynkach finansowych. Komisja potwierdziła ten pogląd, przyjmując w grudniu 2010 r. komunikat, którym do dnia 31 grudnia 2011 r. przedłuża stosowanie reguł pomocy państwa w odniesieniu do środków wsparcia na rzecz banków w kontekście kryzysu finansowego (59).
(161)
Upadek takiego banku jak HSH może mieć bezpośredni wpływ na rynki finansowe, a tym samym na całą gospodarkę państwa członkowskiego. Ze względu na obecną niestabilność rynków finansowych Komisja w dalszym ciągu opiera swoją ocenę środków pomocy państwa w sektorze bankowym na art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE.
9.2.2. ZGODNOŚĆ ZABEZPIECZENIA PRZED RYZYKIEM Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE AKTYWÓW O OBNIŻONEJ WARTOŚCI
(162)
Komisja powinna zbadać zgodność środków na rzecz ratowania aktywów z rynkiem wewnętrznym w świetle art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE oraz na podstawie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. Wbrew temu, co twierdzą Niemcy, komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości nie służy jedynie zapewnieniu spójnej praktyki administracyjnej (60). Określa się w nim raczej zasady pomocy państwa, które należy stosować w odniesieniu do środków na rzecz ratowania aktywów. Biorąc pod uwagę specyficzne właściwości tych środków, w komunikacie tym wyraża się zasady pomocy państwa w postaci kryteriów zgodności, które należy w odniesieniu do nich stosować. Zastosowanie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości powinno zapewnić spójność pomiędzy wprowadzonymi przez państwa członkowskie środkami na rzecz ratowania aktywów oraz zgodność z wymogami w zakresie monitorowania pomocy państwa. Punkt 18 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości stanowi, że komunikat ten ma na celu ustanowienie skoordynowanych zasad i warunków, tak by zapewnić jak największą skuteczność środków na rzecz ratowania aktywów na rynku wewnętrznym, mając przy tym na uwadze cel długoterminowy, jakim jest przywrócenie normalnych warunków rynkowych. Cele komunikatu są zatem szersze niż utrzymują Niemcy i nie ograniczają się do praktyki administracyjnej. Aby zrealizować powyższe cele, Komisja musi stosować komunikat w sprawie aktywów o obniżonej wartości w odniesieniu do wszystkich środków na rzecz ratowania aktywów.
(163)
W związku z tym Komisja nie widzi żadnym podstaw do tego, aby oceniać środek bezpośrednio na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, jak zasugerowały Niemcy.
(164)
W komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości określono zbiór warunków, które środki na rzecz ratowania aktywów muszą spełniać, aby były zgodne z art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Badanie zgodności środków przeprowadza się przy zastosowaniu szeregu kryteriów, m.in.: kwalifikowalności aktywów, zarządzania aktywami, wyceny zabezpieczonego portfela, odpowiedniego określenia problemu, pełnej przejrzystości i ujawnienie informacji ex ante, dostosowania środka do celów polityki publicznej, stosowności wynagrodzenia i podziału obciążenia oraz wymogu oceny planu restrukturyzacji przez Komisję.
9.2.2.1. Kwalifikowalne aktywa
(165)
W pkt 33 i następnych komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości wymaga się określenia kwalifikowalnych aktywów oraz ich podziału na kategorie aktywów (koszyki). Szczegółowe wytyczne dotyczące definicji tych kategorii znajdują się w załączniku III do komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. Wiele różnych aktywów objętych zabezpieczeniem przed ryzykiem nie mieści się w systemie koszyków objętym zakresem komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. W pkt 35 komunikatu przewiduje się jednak dodatkową elastyczność w zakresie określania kwalifikowalnych aktywów. Banki mogą uwolnić się od aktywów o obniżonej jakości, które nie są objęte zakresem pkt 33, bez szczegółowego uzasadnienia, ale jedynie w odniesieniu do maksymalnie 10-20 % całkowitych aktywów danego banku. Ponieważ jednak [około 75] % bilansu HSH jest objęte zabezpieczeniem przed ryzykiem, w tym przypadku pkt 35 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości nie zapewnia zadowalającego rozwiązania.
(166)
Na podstawie pkt 32 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości, w którym określono przewodnie zasady dotyczące kwalifikowalności aktywów, podczas oceny charakteru aktywów objętych środkiem dotyczącym aktywów o obniżonej jakości należy jednak przyjąć podejście pragmatyczne. Komisja zauważa, że wiele klas aktywów, na które oddziaływał kryzys finansowy, uległo z czasem rozszerzeniu na skutek efektu zewnętrznego. W szczególności papiery wartościowe związane z żeglugą, statkami powietrznymi i nieruchomościami na ogół napotykają rynki o niskiej płynności lub są poddawane poważnym korektom w dół. Ratowanie takich aktywów może pomóc w osiągnięciu celów komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości, mianowicie może zwiększyć przejrzystość i przyczynić się do osiągnięcia stabilności finansowej, nawet jeśli aktywa te nie należą do klas aktywów, które pierwotnie wywołały kryzys finansowy. Dlatego też w poprzednich sprawach Komisja zaakceptowała środki na rzecz ratowania aktywów w odniesieniu do tych aktywów (61). Komisja uważa, że powinna postąpić tak samo w przedmiotowej sprawie.
(167)
W pkt 36 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości przewiduje się również szerszy zakres kryteriów kwalifikowalności, jeżeli środek jest rekompensowany w drodze dogłębnej restrukturyzacji. Im większy jest udział procentowy gwarantowanych aktywów w portfelu banku, tym bardziej gruntowna będzie musiała być jego restrukturyzacja. W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła swoje wątpliwości dotyczące kwalifikowalności aktywów, ponieważ pierwotny plan restrukturyzacji, który jej wówczas przedstawiono, nie był wystarczająco szeroko zakrojony, aby odpowiednio zrekompensować elastyczne zastosowanie kryteriów kwalifikowalności. HSH przedstawił zmieniony plan restrukturyzacji w dniu 11 lipca 2011 r. Zmienione środki restrukturyzacyjne obejmują zmniejszenie sumy bilansowej o ok. 61 %, zbycie […] akcji i zamknięcie 15 spośród 21 placówek międzynarodowych. Dzięki tym środkom Komisja może stwierdzić, że dogłębność restrukturyzacji rekompensuje elastyczne zastosowanie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości w odniesieniu do kwalifikowalności aktywów. W związku z tym wątpliwości Komisji dotyczące kwalifikowalności aktywów zostały rozwiane.
9.2.2.2. Zarządzanie aktywami
(168)
W motywie 45 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności gwarancji w kontekście zarządzania aktywami, motywując je brakiem dowodów na wyraźny podział funkcjonalny i organizacyjny pomiędzy HSH i zabezpieczonymi aktywami, ponieważ wszystkie aktywa będą nadal ujęte w bilansie HSH; dotyczyło to w szczególności kadry zarządzającej, personelu i klientów.
(169)
Niemcy przedstawiły dodatkowe informacje, wyjaśniając że HSH utworzył dział ds. restrukturyzacji, który jest wewnętrznym bankiem likwidacyjnym, objętym oddzielnym zarządzaniem. HSH wprowadził sprawozdawczość według segmentów, w tym oddzielne zarządzanie działem ds. restrukturyzacji, aby uniemożliwić wystąpienie jakiegokolwiek konfliktu interesów między główną częścią banku a działem ds. restrukturyzacji. Komisja zgadza się z uwagami Niemiec dotyczącymi zarządzania aktywami, które zostały podsumowane w motywie (115) niniejszej decyzji, i akceptuje wprowadzone przez HSH zmiany w zakresie zarządzania aktywami. W rezultacie zabezpieczenie przed ryzykiem spełnia wymogi komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości w odniesieniu do zarządzania aktywami.
9.2.2.3. Wycena zabezpieczonego portfela
(170)
W motywie 47 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła również wątpliwości dotyczące wyceny zabezpieczonego portfela, ponieważ jedynie niewielka część portfela została wyceniona przez niezależnych ekspertów, a HSH nie przekazał wystarczających informacji, aby można było przeprowadzić ocenę rzeczywistej wartości ekonomicznej całego portfela. Zanim wdrożono środek, HSH wyznaczył dwóch niezależnych ekspertów - Blackrock i Cambridge Place. Wycenili oni jedynie niewielką część zabezpieczonego portfela, mianowicie papiery wartościowe zabezpieczone aktywami (papiery typu ABS) oraz niektóre części CIP.
(171)
Komisja nie podziela opinii Niemiec, przedstawionej w motywie 116 powyżej, że wycena kredytów dla klientów indywidualnych jest trudna, biorąc pod uwagę liczbę założeń w ramach prognoz przepływów środków pieniężnych (takich jak założenia dotyczące przyszłych zaległości, prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, czasu niewykonania zobowiązania i odzyskania należności oraz stóp procentowych zarówno w odniesieniu do stopy procentowej wolnej od ryzyka, jak i premii z tytułu ryzyka). Chociaż wycena jest bardziej złożona w przypadku kredytów o przedłużonym okresie spłacania, co zwykle dotyczy kredytów na finansowanie żeglugi oraz kredytów na nieruchomości komercyjne, które stanowią dużą część zabezpieczonego portfela, praktyka decyzyjna Komisji pokazuje, że przeprowadzano już wyceny oparte na przepływach środków pieniężnych w odniesieniu do portfeli zawierających podobne aktywa (62). Ponadto Niemcom nie udało się wykazać, że wynik wyceny w oparciu o prognozy przepływów środków pieniężnych byłby zasadniczo odmienny.
(172)
Wycena powinna być przeprowadzona zgodnie z ogólną metodyką ustanowioną na poziomie unijnym. Na wniosek Komisji HSH i jego zewnętrzny ekspert, bank Morgan Stanley, przeprowadzili pełną wycenę portfela w ścisłej współpracy z ekspertami Komisji. Założenia przyjęte przez HSH podczas wyceny były zgodne z rygorystycznymi scenariuszami warunków skrajnych zastosowanymi przez Komisję w innych przypadkach. Zastosowano zatem spójną metodykę.
(173)
Na podstawie wyceny stwierdzono, że oczekiwane straty przekroczyłyby zdecydowanie kwotę 3,2 mld EUR transzy pierwszej straty i wyczerpałyby kwotę 10 mld EUR […] transzy drugiej straty. Wycena portfela wykazała, że rzeczywista wartość ekonomiczna jest […] i wynosi ok. [155-170] mld EUR (ok. [172] mld EUR minus 3,2 mld EUR minus [2,5-10] mld EUR).
(174)
Wycenę przeprowadzono zgodnie z warunkami określonymi w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości, w związku z czym Komisja uważa, że jej wątpliwości wyrażone w motywie 45 decyzji o wszczęciu postępowania zostały rozwiane.
9.2.2.4. Pełna przejrzystość i ujawnianie informacji ex ante
(175)
W motywie 42 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności środka z rynkiem wewnętrznym w kontekście przejrzystości i ujawniania, ponieważ Niemcy nie przedstawiły pełnej wyceny aktywów zabezpieczonego portfela, przeprowadzonej przez uznanego i niezależnego eksperta.
(176)
Zgodnie z pkt 20 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości, wobec wniosków o pomoc należy stosować zasadę pełnej przejrzystości oraz zasadę ujawnienia przez banki kwalifikujące się do pomocy informacji o utracie wartości aktywów, w odniesieniu do których mają być zastosowane środki na rzecz ratowania aktywów, przy czym informacje te powinny opierać się na odpowiedniej wycenie, poświadczonej przez uznanych i niezależnych ekspertów i zatwierdzonej przez odpowiedni organ nadzoru. Informacje na temat aktywów o obniżonej jakości należy przedstawić ze szczegółowością zasugerowaną w pkt II i tabeli 2 załącznika III do komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości.
(177)
Od czasu przyjęcia decyzji o wszczęciu postępowania Komisji przekazano szczegółowe informacje na temat zabezpieczonego portfela oraz na temat aktywów. Rzeczywistą wartość ekonomiczną portfela wycenia się na ok. [155-170] mld EUR. Efekt ulgi w kapitale wywołany przez zabezpieczenie przed ryzykiem obliczono na ok. [3,5] mld EUR. Bank Morgan Stanley oficjalnie podpisał i zatwierdził tę wycenę wraz z założeniami i zastosowaną metodyką. W lutym 2010 r. BaFin potwierdził efekt ulgi w kapitale przedmiotowego środka. Efekt ulgi w kapitale, obliczony na podstawie wyceny aktywów, różni się od wstępnej oceny przeprowadzonej przez Komisję w motywie 51 i następnych decyzji o wszczęciu postępowania. Komisja akceptuje przedstawiony przez Niemcy wynik wyceny oraz obliczony efekt ulgi w kapitale. Biorąc pod uwagę wynik postępowania, nie ma już konieczności odniesienia się do uwag Niemiec na temat efektu ulgi w kapitale.
(178)
Wątpliwości Komisji dotyczące odpowiedniej przejrzystości i ujawniania ex ante zostały rozwiane.
9.2.2.5. Zgodność z celami polityki publicznej
(179)
W sekcji 5.3 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości wymaga się dostosowania czynników motywujących banki do udziału w środkach na rzecz ratowania aktywów o obniżonej jakości do celów polityki publicznej poprzez: a) sześciomiesięczny okres zapisów; b) mechanizmy zapewniające udział banków, które mają największą potrzebą ratowania aktywów; oraz c) odpowiednie ograniczenia dotyczące postępowania, m.in. w celu ograniczenia oddziaływania na konkurencję.
(180)
Gwarancję opracowano specjalnie dla HSH i dostosowano do konkretnej sytuacji tego banku w świetle jego znaczenia systemowego dla gospodarki właścicieli publicznych. W kontekście zmienionego planu restrukturyzacji HSH będzie musiał podjąć szereg zobowiązań dotyczących postępowania, w szczególności w zakresie wypłaty kuponów i dywidendy, ładu korporacyjnego, wynagrodzenia i obecności na rynku w konkretnych sektorach, np. żeglugi.
(181)
Na podstawie powyższych stwierdzeń zabezpieczenie przed ryzykiem na rzecz HSH spełnia wymogi komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości w kontekście zgodności z celami polityki publicznej.
9.2.2.6. Wynagrodzenie i podział obciążenia
(182)
W motywie 49 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości dotyczące odpowiedniego podziału obciążenia. Zgodnie z pkt 24 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości, od banku HSH należy zażądać wniesienia wkładu na pokrycie strat lub ryzyka w formie klauzul pierwszej straty (zazwyczaj co najmniej 10 %). Odpowiedni podział obciążenia można zapewnić również dzięki wyższemu wynagrodzeniu lub rekompensacie ex post. Ponadto w motywie 51 i następnych decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości, czy opłata w wysokości 400 punktów bazowych stanowi odpowiednie wynagrodzenie z tytułu ryzyka podjętego przez właścicieli publicznych.
(183)
Punkt 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości stanowi, że w przypadku każdego środka dotyczącego aktywów o obniżonej jakości musi być zagwarantowane odpowiednie wynagrodzenie dla państwa. Odpowiednim wynagrodzeniem z tytułu środka dotyczącego aktywów o obniżonej jakości powinno stanowić wynagrodzenie wpływu danego środka na kapitał regulacyjny. Konieczne jest zatem odpowiednie wynagrodzenie z tytułu efektu ulgi w kapitale.
(184)
W odniesieniu do wynagrodzenia z tytułu efektu ulgi w kapitale w swojej decyzji w sprawie pomocy państwa udzielonej przez Niemcy na rzecz restrukturyzacji Landesbank Baden-Württemberg (63) Komisja ustaliła, że odpowiednie wynagrodzenie powinno wynosić 6,25 % kwoty ulgi w kapitale uzyskanej dzięki zastosowaniu przedmiotowego środka (64). Obliczono, że efekt ulgi w kapitale w przypadku zabezpieczenia przed ryzykiem wynosi ok. [3,5] mld EUR, a zatem należy zapewnić roczne wynagrodzenie w wysokości ok. 220 mln EUR (co odpowiada [ok. 220] punktów bazowych wartości nominalnej gwarancji), w przypadku gdy HSH korzysta z pełnej kwoty gwarancji. W przypadku (częściowego) wypowiedzenia gwarancji, minimalne wynagrodzenie z tytułu ulgi w kapitale powinno zmniejszyć się proporcjonalnie do ok. 220 punktów bazowych pozostałej wartości nominalnej gwarancji.
(185)
Jak wyjaśniono w motywie (46), HSH zaproponował wniesienie opłaty z tytułu gwarancji w wysokości 400 punktów bazowych za zabezpieczenie przed ryzykiem. W związku z tym, w zależności od scenariusza, HSH zapłaci [ 1,5] mld EUR (brak wykorzystania gwarancji), [ 2,5] mld EUR (wykorzystanie gwarancji na poziomie 5 mld EUR) lub [ 4] mld EUR (wykorzystanie gwarancji na poziomie 10 mld EUR).
(186)
W odniesieniu do adekwatności minimalnego wynagrodzenia z tytułu ulgi w kapitale, wynoszącego [ok. 220] punktów bazowych rocznie od kwoty 10 mld EUR (lub, w przypadku częściowego wypowiedzenia, od pozostałej kwoty nominalnej gwarancji (65)), bezwzględna wartość wynagrodzenia z tytułu ulgi w kapitale jest obniżana w przypadku częściowego wypowiedzenia gwarancji. Chociaż istnieje prawdopodobieństwo, że efekt ulgi w kapitale nie zmniejszy się w bezpośredniej proporcji do kwoty zabezpieczenia przed ryzykiem, Komisja uważa, że w odniesieniu do całego okresu obowiązywania zabezpieczenia przed ryzykiem, jest to realistyczna przybliżona wartość, którą można przyjąć do celów obliczenia minimalnego wymaganego wynagrodzenia z tytułu ulgi w kapitale. W rezultacie Komisja uznałaby za adekwatne wynagrodzenie w wysokości [ok. 220] punktów bazowych rocznie od pozostałej kwoty nominalnej gwarancji.
(187)
Ponieważ [ok. 220] punktów bazowych od pozostałej kwoty gwarancji stanowi możliwą do przyjęcia przybliżoną wartość dla 6,25 % od kwoty ulgi w kapitale, Komisja jest przekonana, że 6,25 % rocznie od wartości efektu ulgi w kapitale będzie zawsze wypłacane na rzecz HSH Finanzfonds AöR. Wynagrodzenie z tytułu ulgi w kapitale można zatem uznać za zgodne z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości.
(188)
Ponadto w pkt 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości wymaga się, aby wartość przekazania w przypadku zakupu aktywów lub gwarancji na aktywa była oparta na rzeczywistej wartości ekonomicznej aktywów.
(189)
Według przeprowadzonej przez Komisję wyceny zabezpieczenia przed ryzykiem, gwarantowana wartość ok. [168] mld EUR była zbyt wysoka (powyżej rzeczywistej wartości ekonomicznej), a transza pierwszej straty - zbyt niska podczas opracowywania gwarancji. Różnica między wartością gwarantowaną a rzeczywistą wartością ekonomiczną wynosi [2,5-10] mld EUR. Rezultatem powinna być „korekta” wartości gwarantowanej oraz zwiększenie transzy pierwszej straty. Niemcy przedstawiły dowód potwierdzający brak możliwości spłaty kwoty [2,5-10] mld EUR przez HSH i nie akceptują takiego wycofania. Nawet jeśli HSH nie ma możliwości zwiększenia transzy pierwszej straty o [2,5-10] mld EUR, aby pokryć oczekiwane straty, zgodnie z pkt 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości różnicę tę można by było jednak odzyskać na późniejszym etapie, na przykład dzięki zastosowaniu kombinacji mechanizmu wycofania i daleko idących środków restrukturyzacyjnych.
(190)
Można wprowadzić mechanizm wycofania poprzez zastosowanie składki podstawowej w wysokości 400 punktów bazowych płatnej na rzecz państwa. Mechanizm ten może przybrać formę tej części płatności, która stanowi nadwyżkę wynagrodzenia z tytułu efektu ulgi w kapitale wynoszącego [ok. 220] punktów bazowych. Ponadto kwota ta zależałaby również od wykorzystania gwarancji, biorąc pod uwagę możliwość zmiany wysokości składki podstawowej, jak przedstawiono w tabeli poniżej.
Tabela 12
Płatność z tytułu wycofania przy zastosowaniu składki podstawowej oraz dodatkowego wymogu dotyczącego wycofania
(W mln EUR)
Scenariusz 1
(brak wykorzystania gwarancji - 0 EUR)
Scenariusz 2
(wykorzystanie 5 mld EUR gwarancji)
Scenariusz 3
(wykorzystanie 10 mld EUR gwarancji)
Składka podstawowa (400 punktów bazowych od pozostającej nominalnej kwoty gwarancji)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
W tym wynagrodzenie z tytułu ulgi w kapitale ([ok. 220] punktów bazowych od pozostającej nominalnej kwoty gwarancji)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Wycofanie w ramach składki podstawowej
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Konieczność dalszego wycofania
[…]
[…]
[…]
(191)
Skutkiem wypłaty wynagrodzenia byłoby niewystarczające wycofanie przy zastosowaniu składki podstawowej. W związku z tym, aby osiągnąć pełne wycofanie, HSH nadal musi zapłacić na rzecz państwa różnicę pomiędzy rzeczywistą wartością ekonomiczną a ceną przekazania, która nie jest objęta składką podstawową w wysokości 400 punktów bazowych. W zależności od scenariusza różnica ta waha się od […] mld EUR do […] mld EUR.
(192)
Ponieważ Niemcy i HSH odmawiają zwiększenia płatności, w tym kontekście środek pomocy nie może być zatwierdzony jako zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999.
(193)
Komisja zauważa, że w zmienionym planie restrukturyzacji nie wykazuje się braku możliwości zażądania dodatkowej płatności z tytułu wycofania w kwocie […] mld EUR - […] mld EUR bez zagrożenia dla rentowności HSH, ponieważ pełne wycofanie pochłonęłoby wszystkie zyski banku w całym okresie restrukturyzacji i po jego zakończeniu, na podstawie prognoz przedstawionych w motywie (91) powyżej.
(194)
Komisja uważa jednak, że zapewnienie zgodności środka pomocy z rynkiem wewnętrznym byłoby możliwe, gdyby wprowadzono system wynagrodzeń umożliwiający dokonanie korekty zgodnie z zasadami ustanowionymi w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości oraz praktyką decyzyjną Komisji w odniesieniu do wycofania i wynagrodzenia. W pkt 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości określa się jednak, że można zaakceptować wartość przekazania (wartość gwarantowana) aktywów, która przekracza ich rzeczywistą wartość ekonomiczną, jeżeli towarzyszy jej dogłębna restrukturyzacja oraz wprowadzenie warunków umożliwiających odzyskanie dodatkowej pomocy na późniejszym etapie. Ogólnie rzecz biorąc, treść punktu 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości pozostawia możliwość przyjęcia częściowego wycofania w przypadku odpowiedniej rekompensaty w drodze restrukturyzacji.
(195)
W przedmiotowej sprawie Komisja uważa, że częściowe dodatkowe wycofanie można byłoby uzyskać, gdyby wprowadzono pewną kombinację środków.
(196)
Przede wszystkim Komisja uważa, że płatność w związku z jakimkolwiek dodatkowym wycofaniem powinna, w jak największym stopniu (i nie zakłócając przywrócenia długoterminowej rentowności HSH), zostać realizowana niezwłocznie i nie powinna być odraczana dłużej niż jest to konieczne. W związku z tym zbadano możliwość realizacji płatności z góry. Jak wyjaśniono w motywie (90), Komisja zwróciła się do HSH z żądaniem uwzględnienia w prognozach finansowych jednorazowej płatności ryczałtowej w wysokości 500 mln EUR w 2011 r. Z prognoz finansowych przedstawionych w motywie (91) powyżej wynika, że HSH jest w stanie dokonać takiej płatności ryczałtowej w wysokości 500 mln EUR na rzecz państwa. Na realizację tej płatności wykorzystano by wszystkie oczekiwane zyski HSH i oczekuje się, że spowodowałaby ona stratę netto w wysokości [150-200] mln EUR za 2011 r. W kolejnych latach może jednak nastąpić absorpcja tej straty i nie uniemożliwi ona HSH budowania historii stałych zysków (reprezentatywnej dla rentowności przedsiębiorstwa) za wszystkie pozostałe lata okresu restrukturyzacji. Taka historia będzie niezbędna do tego, aby wykazać przywrócenie długoterminowej rentowności HSH i ostatecznie, aby zwiększyć jego możliwości w zakresie przyciągania inwestorów. Na tej podstawie Komisja uważa, że kwota 500 mln EUR stanowi najwyższy możliwy wkład z góry w dodatkowe częściowe wycofanie, na jaki HSH może sobie pozwolić.
(197)
Komisja nie uważa jednak, że kwota wycofana z góry musi być zwrócona państwu w gotówce. Z uwagi na sytuację kapitałową HSH, która dotychczas była niewystarczająca do tego, aby pokryć straty na działalności inwestycyjnej banku ani aby przyczynić się do wzmocnienia jego bazy kapitałowej, Komisja stwierdza, że płatność ryczałtowa w wysokości 500 mln EUR może być zrealizowana w akcjach zamiast w gotówce. Konieczne jest wzmocnienie pozycji kapitałowej HSH, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, iż bank ten będzie nadal działać i koncentrować się na liniach biznesowych charakteryzujących się silną cyklicznością i zmiennością, takich jak finansowanie statków, jak wyjaśniono szczegółowo poniżej (zob. motywy (223)-(226)).
(198)
Komisja uważa, że poza jednorazową płatnością z góry, którą opisano powyżej, HSH jest w stanie realizować stałe płatności dodatkowych kwot w ramach wycofania. Dalszą korektę ceny przekazania można uzyskać dzięki dodatkowej składce płaconej przez cały okres restrukturyzacji jako dodatek do składki podstawowej. Opierając się na prognozach finansowych opisanych w motywie (91), Komisja uważa, że taka dodatkowa składka może wynosić maksymalnie 385 punktów bazowych bez zagrożenia dla zdolności HSH do przywrócenia rentowności. Dodatkowa składka w wysokości 385 punktów bazowych nie byłaby wyższa od płatności składki podstawowej w wysokości 400 punktów bazowych, przedstawionych w tabeli 4 powyżej, przez cały okres restrukturyzacji (66). Płatność dodatkowej składki byłaby wyższa od oczekiwanych zysków netto HSH za lata 2012-2014 jedynie w przypadku scenariusza 3 zakładającego wykorzystanie na poziomie 10 mld EUR (zob. motyw 90). Komisja zauważa również, że HSH anulował już 3 mld EUR gwarancji, co oznacza, że można wykluczyć trzeci scenariusz przedstawiony w tabeli 4 powyżej (wykorzystanie całej kwoty 10 mld EUR gwarancji).
(199)
Jeżeli konieczne byłoby zapłacenie kwoty wyższej od tej dodatkowej składki, zagroziłoby to zdolności HSH do osiągnięcia wskaźnika kapitału podstawowego wynoszącego 10 %. Z powodów przedstawionych w motywach (223)-(226) oraz wyjaśnionych dodatkowo w motywach (229)-(232) poniżej Komisja uważa, że zasadnicze znaczenie ma osiągnięcie poziomu dokapitalizowania wystarczającego do złagodzenia wahań wyników finansowych HSH, będących rezultatem wahań cyklu gospodarczego, aby nie narażać na ryzyko procesu przywracania rentowności banku. Za takie wystarczające zabezpieczenie uznaje się wskaźnik kapitału podstawowego wynoszący 10 %. Jeżeli zatem składka dodatkowa miałaby się przyczynić do obniżenia tego wskaźnika, jej zapłatę należy odroczyć odpowiednio w czasie tak, aby uniknąć zagrożenia dla rentowności HSH.
(200)
Na tej podstawie Komisja stwierdza, że HSH mógłby dokonać dalszych płatności w kolejnych latach bez ograniczania zdolności do przywrócenia rentowności.
(201)
W świetle powyższych stwierdzeń oraz w celu zapewnienia zgodności zabezpieczenia przed ryzykiem z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości Komisja wymaga ustanowienia alternatywnego mechanizmu wynagrodzenia, zmieniającego umowę o udzielenie gwarancji z dnia 2 czerwca 2009 r. w sposób opisany poniżej. Mechanizm ten powinien być oparty na istniejącej gwarancji podstawowej określonej w umowie o udzielenie gwarancji, w wysokości 400 punktów bazowych od nominalnej kwoty pozostającej gwarancji. Nie należy zmieniać powyższej składki podstawowej, chyba że wykorzystane jakichkolwiek dalszych kwot w ramach gwarancji nie powodowałoby zmniejszenia nominalnej kwoty gwarancji uwzględnianej przy obliczaniu składki. Pozwala to uniknąć powstania zachęt do wykorzystywania gwarancji. Ponadto składkę podstawową należy uzupełnić składką dodatkową w wysokości 385 punktów bazowych i płatnością ryczałtową w wysokości 500 mln EUR w akcjach zwykłych („płatnością ryczałtową” lub „płatnością ryczałtową w akcjach”). Aby wdrożyć wspomniane warunki, należy zmienić pierwotną umowę o udzielenie gwarancji zgodnie z motywami (201)-(208).
(202)
Po pierwsze należy dodać ustanowienie składki dodatkowej. Podstawa do obliczania składki dodatkowej powinna być podobna do podstawy przyjmowanej do obliczania składki podstawowej, a mianowicie nominalnej kwoty gwarancji pomniejszonej w wyniku częściowych anulacji, ale nie w wyniku wykorzystania gwarancji. Podstawa składki dodatkowej powinna być jednak uzależniona od zakresu, w jakim HSH ostatecznie anuluje gwarancję, niezależnie od terminów takich anulacji. Zakres wpływu na rentowność HSH odpowiadałby jedynie rzeczywistemu wykorzystaniu gwarancji przez bank. W związku z powyższym, przy częściowym anulowaniu HSH powinien otrzymać zwrot części wszystkich zapłaconych składek dodatkowych odpowiadającej kwocie anulowanej gwarancji. Aby uzyskać ten skutek, podczas gdy obie składki mają być obliczane na podstawie uzgodnionej w umowie kwoty gwarancji pomniejszonej o kwoty anulowane, ale nie o kwoty wykorzystane, składkę podstawową należy płacić rocznie od pozostającej kwoty gwarancji, natomiast składka dodatkowa powinna zostać pozostawiona na rachunku rezerwy. Składka dodatkowa byłaby uiszczana na rzecz HSH Finanzfonds AöR tylko w przypadku wykorzystania gwarancji. Przy częściowym anulowaniu gwarancji należy jednak spłacić HSH składkę dodatkową odłożoną na rachunku rezerwy, odpowiadającą anulowanej kwocie.
(203)
Aby zagwarantować, że anulacje nie odbywają się kosztem rentowności, częściowych anulacji należy dokonywać tylko wtedy, gdy nie spowodują one obniżenia wskaźnika kapitału podstawowego HSH poniżej poziomu [8,5-9,5] % na dzień 31 grudnia 2011 r., [9-10] % na dzień 31 grudnia 2012 r., [9,5-10,5] % na dzień 31 grudnia 2013 r. lub [10-11] % na dzień 31 grudnia 2014 r. Ponadto częściowe anulowanie nie może zostać dokonane, jeżeli, mimo osiągnięcia odpowiednich wskaźników w czasie częściowego anulowania, w świetle ostrożnych szacunków wskaźniki te nie zostaną utrzymane w kolejnych latach.
(204)
Składkę dodatkową należy obliczać z mocą wsteczną od dnia 31 marca 2009 r. oraz proporcjonalnie dla części lat obrotowych. Składka dodatkowa powinna być płacona razem ze składką podstawową tak długo, jak wskaźnik kapitału podstawowego wynosi co najmniej 10 % („minimalny wskaźnik kapitału podstawowego”)
(205)
Aby zagwarantować, że rentowność HSH nie będzie zagrożona w wyniku płatności składki dodatkowej, mechanizm wycofania powinien obejmować skrypt dłużny (niem. Besserungsschein). Termin zapadalności skryptu dłużnego powinien upływać najpóźniej w dniu 31 grudnia [2030-2040]. Jeżeli wskaźnik kapitału podstawowego HSH miałby zmaleć do poziomu poniżej minimalnego wskaźnika kapitału podstawowego w wyniku płatności składki dodatkowej, płatność ta powinna zostać przełożona na późniejszy termin i zamieniona na skrypt dłużny. Jeżeli wskaźnik kapitału podstawowego przekroczyłby poziom docelowy, skrypt dłużny zostałby spłacony w granicach tego poziomu docelowego. Powyższy mechanizm zapewnia HSH niezbędną elastyczność, gwarantując jednocześnie, że wycofanie zostanie zapłacone w późniejszym terminie, kiedy HSH odzyska możliwość dokonania zapłaty.
(206)
Odroczone uprawnienie do składki dodatkowej powinno być w całości przywrócone na okres ważności skryptu dłużnego. Składka dodatkowa będzie płatna najpóźniej do dnia 31 grudnia [2015-2025]. W każdym razie składkę podstawową i składkę dodatkową należy zapłacić najpóźniej do czasu, gdy suma kwot częściowego anulowania oraz wykorzystanych kwot gwarancji wyniesie 10 mln EUR.
(207)
Po drugie, należy zobowiązać HSH Finanzfonds AöR i HSH do zmiany pierwotnej umowy o udzielenie gwarancji zawartej w dniu 2 czerwca 2009 r. poprzez włączenie roszczenia HSH Finanzfonds AöR wobec HSH o płatność ryczałtową w wysokości 500 mln EUR. Aby zapobiec dalszemu obniżeniu wskaźnika kapitału własnego HSH, HSH powinien spłacić to roszczenie w akcjach zwykłych w drodze podwyższenia kapitału. Cenę emisyjną należy obliczyć na podstawie wartości HSH na dzień przyjęcia uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy w sprawie wspomnianego podwyższenia kapitału oraz wartości netto roszczenia o płatność ryczałtową. HSH powinien wyemitować akcje odpowiadające kwocie netto roszczenia bezpośrednio na rzecz HSH Finanzfonds AöR (a zatem pośrednio na rzecz właścicieli publicznych).
(208)
Podwyższenia kapitału można dokonać w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego, bez prawa opcji dla akcjonariuszy mniejszościowych, lub poprzez mieszane podwyższenie kapitału w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego i pieniężnego, z prawem opcji w odniesieniu do części pieniężnej wkładu dla wszystkich akcjonariuszy innych niż HSH Finanzfonds AöR. Wybór formy podwyższenia kapitału, która zapewni szybsze wdrożenie i wpisanie do rejestru handlowego, należy do HSH i HSH Finanzfonds AöR.
(209)
W przypadku zmiany umowy o udzielenie gwarancji, bezwzględna kwota składki dodatkowej powinna być uzależniona od kwoty strat pokrytych rzeczywiście przez HSH Finanzfonds AöR (tj. im większa jest kwota strat pokrytych przez HSH Finanzfonds AöR, tym większa jest kwota wycofania). W celu dokonania podsumowania w poniższej tabeli zawarto dane dotyczące skumulowanych płatności z tytułu wycofania, wynikających z dwóch warunków nałożonych przez Komisję i opisanych powyżej, w odniesieniu do trzech scenariuszy przedstawionych w motywie (46).
Tabela 13
płatność z tytułu wycofania poprzez zapłatę składki podstawowej, płatności ryczałtowej i składki dodatkowej
(W mln EUR)
Scenariusz 1
(brak wykorzystania gwarancji - 0 EUR)
Scenariusz 2
(wykorzystanie 5 mld EUR gwarancji)
Scenariusz 3
(wykorzystanie 10 mld EUR gwarancji)
Składka podstawowa (400 punktów bazowych od pozostającej nominalnej kwoty gwarancji)
[ 1,5]
[ 2,5]
[ 4]
W tym wynagrodzenie z tytułu ulgi w kapitale ([około 220] punktów bazowych od pozostającej nominalnej kwoty gwarancji)
[700-900]
[1 200-1 600]
[1 800-2 500]
Wycofanie w ramach składki podstawowej
[500-800]
[1 000-1 400]
[1 500-2 000]
Składka dodatkowa (385 punktów bazowych od ostatecznie wykorzystanej kwoty gwarancji)
0
[1 500-2 500]
[3 500-4 500]
Płatność ryczałtowa w akcjach
500
500
500
Łączna zapłacona kwota wycofania
[1 000-1 300]
[3 000-4 400]
[5 500-7 000]
Konieczność dalszego wycofania
[…]
[…]
[…]
(210)
Komisja przyznaje, że mimo nałożenia dodatkowych warunków, we wszystkich scenariuszach przedstawionych w tabeli 13 mechanizm wynagrodzenia nadal umożliwi tylko częściowe wycofanie odpowiadające luce między rzeczywistą wartością ekonomiczną a gwarantowaną kwotą wynoszącej [2,5-10] mld EUR ([…] EUR w scenariuszu 1, […] EUR w scenariuszu 2 oraz […] EUR w scenariuszu 3).
(211)
Komisja porównała jednak zabezpieczenie przed ryzykiem (z uwzględnieniem dodatkowych warunków dotyczących wynagrodzenia) ze środkami dotyczącymi aktywów o obniżonej jakości zatwierdzonymi w odniesieniu do innych banków. Komisja zauważa również, że w pkt 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości przewidziano pewną elastyczność w dokonywaniu oceny środków dotyczących aktywów o obniżonej jakości, w przypadku których odpowiednie wynagrodzenie nie może zostać zapłacone, jeżeli danemu środkowi towarzyszy dogłębna restrukturyzacja lub zastosowanie mechanizmów wycofania. Komisja zauważa także, że zakres jej praktyki decyzyjnej obejmuje zarówno środki, w przypadku których zapewniono pełne wycofanie (takie jak w sprawie ING (67) lub LBBW (68)), jak i inne środki, w przypadku których nie zapłacono żadnego wycofania, ale przeprowadzono bardzo szeroko zakrojoną restrukturyzację (takie jak w sprawie Parex (69)).
(212)
Zabezpieczenie przed ryzykiem umożliwia częściowe wycofanie i jest połączone z szeroko zakrojoną restrukturyzacją. W związku z tym spełnia wymogi określone w pkt 41 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości i mieści w granicach zakresu, który występuje w ramach praktyki decyzyjnej Komisji. Ponadto mechanizm wynagrodzenia z tytułu gwarancji ustanowiony przez HSH zapewnia częściowe wycofanie we wszystkich możliwych scenariuszach. W szczególności, w przypadku wykorzystania pełnej kwot gwarancji (jak w scenariuszu 3), wspomniane częściowe wycofanie odpowiadałoby […] % wymaganego wycofania. Jednocześnie, jak przedstawiono w motywach (266)-(270) poniżej, restrukturyzacja HSH doprowadzi do zmniejszenia jego sumy bilansowej o 61 %. Częściowe wycofanie, uwzględnione w połączeniu z obecnym zakresem restrukturyzacji, jest zgodne z praktyką decyzyjną Komisji. W związku z powyższym Komisja jest zdania, że środki dotyczące aktywów o obniżonej jakości można uznać za zgodne z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości, jeżeli zostaną spełnione warunki opisane powyżej oraz, bardziej szczegółowo, w załączniku II.
9.2.2.7. Wniosek
(213)
Na podstawie powyższego Komisja stwierdza, że uwagi przedstawione przez państwo członkowskie i osoby trzecie nie rozwiały jej wątpliwości odnośnie do zabezpieczenia przed ryzykiem. Zdaniem Komisji zabezpieczenie przed ryzykiem nie jest zgodne z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości, jeżeli chodzi o kwestie przeanalizowane w sekcji 9.2.2 niniejszej decyzji. Zgodność można jednak zapewnić poprzez spełnienie warunków określonych w załączniku II do niniejszej decyzji.
9.2.3. ZGODNOŚĆ ZMIENIONEGO PLANU RESTRUKTURYZACJI Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM
9.2.3.1. Wymagany stopień restrukturyzacji
(214)
W komunikacie w sprawie restrukturyzacji określa się zasady pomocy państwa mające zastosowanie do restrukturyzacji instytucji finansowych w przypadku zgłoszenia środków Komisji w dniu 31 grudnia 2010 r. lub przed tą datą W związku z tym zmieniony plan restrukturyzacji HSH będzie oceniany na tej podstawie. Zgodnie z komunikatem w sprawie restrukturyzacji, aby restrukturyzacja instytucji finansowej w kontekście obecnego kryzysu finansowego była zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE, musi ona:
a)
prowadzić do przywrócenia długoterminowej rentowności instytucji;
b)
uwzględniać odpowiedni wkład własny beneficjenta (podział obciążenia);
c)
uwzględniać odpowiednie środki służące ograniczeniu zakłócenia konkurencji.
(215)
Zgodnie z praktyką Komisji w dobie kryzysu finansowego, oceniając wymogi dotyczące restrukturyzacji, Komisja nie zwiększy kwoty pomocy o kwotę gwarancji zachowania płynności.
9.2.3.2. Przywrócenie długoterminowej rentowności
(216)
W decyzji o wszczęciu postępowania wyrażono wątpliwości dotyczące zdolności HSH do przywrócenia swojej długoterminowej rentowności. Wątpliwości te potwierdziła szczegółowa analiza rentowności przeprowadzona po przyjęciu decyzji o wszczęciu postępowania.
(217)
W decyzji o wszczęciu postępowania określono trzy główne obszary jako najważniejsze słabe strony, które mogą zagrozić długoterminowej rentowności HSH, a którymi nie zajęto się w odpowiedni sposób w pierwotnym planie restrukturyzacji: a) zależność HSH od finansowania hurtowego; b) opieranie się na działaniach charakteryzujących się zmiennością i cyklicznością; oraz c) szeroka skala działalności HSH na rynku kapitałowym związana z jego działalnością bankową. Ponadto wyrażono wątpliwości dotyczące stabilności stóp wzrostu oraz innych założeń zastosowanych w planie restrukturyzacji.
(218)
Jeżeli chodzi o sytuację HSH w zakresie finansowania, na podstawie przeprowadzonej analizy zwrócono uwagę na następujące kwestie: a) słaba struktura finansowania przy ograniczonych źródłach stabilnego finansowania długoterminowego, w szczególności ze względu na stopniowe zbliżanie się terminu wykupu gwarantowanych przez państwo obligacji podlegających zasadzie praw nabytych oraz konieczności ich refinansowania; b) silna zależność od kas oszczędnościowych jako uprzywilejowanego źródła finansowania; oraz c) brak finansowania denominowanego w USD.
(219)
W decyzji o wszczęciu postępowania (70) zwrócono uwagę na potrzebę refinansowania przez HSH [60-110] mld EUR finansowania hurtowego, które osiągnie wymagalność w 2014 r., i zakwestionowano zdolność HSH do zrealizowania takiej operacji. Komisja stwierdziła lukę wynoszącą około [15-30] mld EUR, na pokrycie której HSH nie zaplanował ani nie przypisał konkretnych źródeł finansowania. Jak opisano w motywie 54 powyżej, plan finansowania HSH wykazywał lukę o wartości 48 mld EUR, którą można skorygować w oparciu o założenia dotyczące kapitału własnego i instrumentów pochodnych zgodnie z historycznymi poziomami do około [15-30] mld EUR niezaspokojonych potrzeb w zakresie finansowania. Dodatkowe zmniejszenie sumy bilansowej grupy o 34 mld EUR, do 120 mld EUR na koniec 2014 r. (w przeciwieństwie do 150 mld EUR w pierwotnym planie restrukturyzacji) ograniczy jednak potrzeby w zakresie finansowania hurtowego i złagodzi presję związaną z sytuacją HSH w zakresie finansowania. Dzięki temu luka w finansowaniu, w odniesieniu do której HSH nie określił żadnych konkretnych źródeł, zostanie wypełniona. Ponadto HSH wykazał, że jego założenia dotyczące prognozowanego poziomu depozytów (stałe średnie salda, Bodensatz) są ostrożne w porównaniu z bieżącymi i historycznymi poziomami finansowania z tego źródła. Komisja uważa zatem, że kwota [15-25] mld EUR odpowiadająca potrzebom w zakresie finansowania, które nie zostały zaspokojone z przypisanych źródeł finansowania, może być pokryta z kapitału własnego, nadwyżek depozytów oraz finansowania krótkoterminowego (finansowania zabezpieczonego i niezabezpieczonego) i nie wpłynie to negatywnie na koszty finansowania HSH. HSH nie będzie musiał zatem poszukiwać nowych źródeł finansowania i będzie mógł wykorzystać zidentyfikowane i istniejące źródła w celu zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb w zakresie finansowania do 2014 r.
(220)
Jeżeli chodzi o zależność od kas oszczędnościowych jako uprzywilejowanego źródła finansowania (jak opisano w motywie (95) powyżej), Komisja zauważa, że obniżenie profilu ryzyka HSH zmniejszy również znaczenie kas oszczędnościowych w porównaniu z innymi źródłami. Dodatkowe zmniejszenie sumy bilansowej przewidziane w zmienionym planie restrukturyzacji (30 mld EUR dodatkowego zmniejszenia w porównaniu z pierwotnym planem restrukturyzacji, zob. motyw (50) powyżej) spowoduje znaczne ograniczenie nowych potrzeb w zakresie finansowania oraz luki w finansowaniu. Prognozowany mieszany system finansowania na koniec okresu restrukturyzacji (jak opisano w tabeli 7 i w motywie 93) zmniejszy zależność HSH od niezabezpieczonego finansowania krótkoterminowego, a tym samym narażenie banku na kryzys płynnościowy. Relatywnie HSH będzie również w większym stopniu opierać swoje finansowanie na obligacjach zabezpieczonych, które w przypadku Niemiec spełniają rygorystyczne wymogi dotyczące emisji i można uznać, że stanowią stabilne i stosunkowo niedrogie źródło finansowania.
(221)
Brak finansowania denominowanego w USD stanowi w przypadku HSH kolejną główną słabą stronę profilu działalności. Na koniec 2010 r. ok. [20-30] % całkowitej sumy bilansowej HSH było denominowane w dolarach, co oznaczało kwotę [50-70] mld USD, z czego zaledwie [15-20] mld USD (lub [20-25] %) sfinansowano bezpośrednio w USD. Lukę tę pokryły swapy walutowe, które podlegają stałemu refinansowaniu. W wyniku stałego rozszerzania się podstawy swapu walutowego (EUR/USD) od czasu wystąpienia kryzysu finansowego, ta strategia finansowania kosztuje dodatkowo ok. [20-30] punktów bazowych w porównaniu ze strategią finansowania opartą na finansowaniu denominowanym w USD. Ponadto strategia ta pociąga za sobą wiele rodzajów ryzyka, m.in. (a) potencjalne dodatkowe koszty wynikające z prawdopodobnego niedopasowania rzeczywistych i oczekiwanych przepływów środków pieniężnych aktywów dolarowych, (b) większą zmienność krótkoterminowego poziomu płynności z powodu obowiązku wezwania do uzupełnienia depozytu zabezpieczającego związanego z pozycjami z tytułu swapu (71) oraz (c) większą ekspozycję na ryzyko związane z zachowaniem kontrahenta ze względu na fakt, iż swapy są zawierane poza rynkiem regulowanym, a HSH ponosi całe ryzyko kredytowe kontrahenta w związku z tymi transakcjami. Ponieważ jednak obniżenie profilu ryzyka HSH ma dokonać się głownie w segmentach generujących aktywa denominowane w USD (tj. finansowanie statków powietrznych, żeglugi i nieruchomości zagranicznych), stanowi ono również istotny krok w kierunku zmniejszenia potrzeb w zakresie finansowania dolarowego. Ponadto HSH zobowiązał się do zwiększenia udziału działalności głównej części banku refinansowanej poprzez finansowanie denominowane w USD do co najmniej […] % do 2014 r.
(222)
Podsumowując, proponowane środki służą rozwiązaniu problemów określonych przez Komisję. Dzięki nim HSH powinien znaleźć się na dobrej drodze w kierunku opracowania bardziej zrównoważonego i stabilnego, mieszanego systemu finansowania w odniesieniu do wielkości, zapadalności, uprzywilejowania, bezpieczeństwa i waluty. Zobowiązanie do osiągnięcia wskaźnika stabilnego finansowania netto oraz wskaźnika pokrycia płynności […] do 2012 r., przed upływem terminu wyznaczonego na wdrożenie tych dwóch wskaźników przez Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego, umożliwi monitorowanie postępów HSH w tej dziedzinie i powinno przyczynić się do zapewnienia ciągłego podnoszenia jakości i stabilności jego finansowania oraz do utrzymania wystarczającej nadwyżki płynności w przypadku skrajnych warunków.
(223)
W decyzji o wszczęciu postępowania (72) zakwestionowano zdolność HSH do zapewnienia długoterminowej rentowności poprzez skoncentrowanie się na rozwoju segmentów działalności, które charakteryzują się cyklicznością i zmiennością (73). Dogłębna analiza rentowności zwiększyła te wątpliwości, ponieważ wykazała, że coraz większa część wyniku odsetkowego netto HSH pochodzi z działalności o zmiennym i cyklicznym charakterze (74). Za szczególnie problematyczne uznano względne znaczenie finansowania żeglugi i statków powietrznych. W zmienionym planie restrukturyzacji uwzględniono jednak odpowiednio cykliczny charakter aktywów przy zachowaniu franchisingu HSH w działalności żeglugowej.
(224)
Dodatkowe zmniejszenie aktywów o [30-35] mld EUR będzie dotyczyć w całości głównej części banku (aż do osiągnięcia docelowej wartości 82 mld EUR w 2014 r.), a w szczególności działalności zmiennej i cyklicznej. HSH zakończy swoją działalność w zakresie finansowania statków powietrznych. Istniejące aktywa przeznaczone na finansowanie statków powietrznych o wartości [3-8] mld EUR zostaną przeniesione z końcem [2011-2012] r. do działu ds. restrukturyzacji, gdzie zakończy się ich użytkowanie. HSH zobowiązuje się, że nie będzie generować nowej działalności w tym obszarze. HSH zobowiązał się również do zredukowania swojego działu ds. żeglugi do 15 mld EUR całkowitej sumy bilansowej w głównej części banku do końca 2014 r. Redukcja ta nastąpi dzięki przeniesieniu dodatkowej kwoty [0,5-2] mld EUR do działu ds. restrukturyzacji do końca [2011-2012] r. oraz dzięki ograniczeniu wielkości nowej działalności. Całkowitą kwotę 15 mld EUR w aktywach przeznaczonych na finansowanie żeglugi i transportu lotniczego należy porównać z kwotą [25-30] mld EUR w 2008 r.
(225)
Również całkowita suma bilansowa działu ds. nieruchomości zostanie zmniejszona do 13 mld EUR na koniec 2014 r., ponieważ wstrzymana zostanie nowa działalność dotycząca zagranicznych nieruchomości niemieckich klientów korporacyjnych, a inna nowa działalność zostanie ograniczona. Działalność działu ds. klientów korporacyjnych ulegnie znacznemu ograniczeniu do 2014 r. za sprawą niższej wielkości nowej działalności.
(226)
Temu bezwzględnemu zmniejszeniu będzie towarzyszyć poprawa skuteczności realizowanych przez HSH procesów zarządzania ryzykiem. W szczególności HSH angażuje się w proces zmniejszania poszczególnych rodzajów ryzyka, zwłaszcza w segmencie żeglugi. Bank podjął się również ograniczenia istniejących, dużych pojedynczych ekspozycji do […] mln EUR oraz do ograniczenia nowych pojedynczych ekspozycji do maksymalnie […] mln EUR.
(227)
W motywie 62 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła obawy dotyczące wielkości operacji HSH na rynku kapitałowym, które uznano za nadal nieproporcjonalnie duże, pomimo ponownego skoncentrowania się na działalności regionalnej. Przyczyną trudności HSH były w szczególności transakcje na własny rachunek.
(228)
Ograniczenie rozmiarów bilansu HSH doprowadzi do znacznego zmniejszenia liczby operacji na rynku kapitałowym. Wartość tych operacji będzie zmniejszana aż do osiągnięcia kwoty [25-35] mld EUR w aktywach w głównej części banku do 2014 r. Wartość tę należy porównać do 98,8 mld EUR w 2008 r. Ponadto Niemcy zobowiązały się, że HSH nie będzie się angażować w transakcje na własny rachunek. HSH będzie podejmować działalność handlową tylko w zakresie, w jakim będzie to konieczne do realizacji zleceń klientów, zabezpieczenia działalności klientów lub zapewnienia płynności gotówkowej oraz zarządzania bilansem (w każdym przypadku do określonego pułapu wyrażonego jako maksymalna wartość narażona na ryzyko). Środki te stanowią zatem odpowiedź na obawy wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania.
(229)
Słaba struktura kapitału HSH stanowi kolejną potencjalną przeszkodę dla długoterminowej rentowności tego banku. Adekwatność niskiej kapitalizacji, której w pierwotnym planie restrukturyzacji oczekiwano pod koniec okresu restrukturyzacji (współczynnik Tier I na poziomie [ok. 9] %), budziła wątpliwości w szczególności w świetle a) cyklicznego i zmiennego charakteru profilu działalności HSH, który wymagał dodatkowego buforu kapitałowego w celu absorpcji powtarzających się i coraz większych strat na tej działalności, b) wpływu kapitału HSH na kryzys finansowy (75) oraz c) wprowadzenia nowych zasad Bazylea III, których skutkiem będzie znaczne podwyższenie nowych minimalnych poziomów kapitału (76) wymaganych przez organy regulacyjne. Można również przyjąć, że podmioty gospodarcze, a w szczególności instytucje, które mogą zapewniać niezabezpieczone finansowanie hurtowe, będą oczekiwać wyższych współczynników kapitałowych.
(230)
Dalsze obniżenie profilu ryzyka HSH, zatrzymanie zysków oraz podwyższenie kapitału o 500 mln EUR w 2013 r. znacznie poprawią kapitalizację HSH. Oczekuje się, że na koniec 2014 r. współczynnik kapitału podstawowego HSH przekroczy 10 %, a współczynnik kapitału Tier I - 12 %. Wartości te należy porównać do poziomów [ok. 7] % i [ok. 9] %, które dla tych samych wskaźników przewidziano w pierwotnym planie restrukturyzacji. W większym stopniu odpowiadają one nowo pojawiającym się standardom kapitałowym dla banków. Chociaż poprawa ta jest po części związana również z nadal znacznym zmniejszeniem aktywów ważonych ryzykiem za sprawą zabezpieczenia przed ryzykiem, niezależnie od okoliczności nastąpi poprawa pozycji kapitałowej. Poprawę tę należy rozpatrywać w kontekście obniżenia profilu ryzyka bilansu HSH, a w szczególności zmniejszenia udziału procentowego aktywów charakteryzujących się wysoką cyklicznością.
(231)
Ponadto jednym z wymogów nakładanych przez Komisję jako warunek pozwalający na stwierdzenie zgodności wynagrodzenia za zabezpieczenie przed ryzykiem z wycofaniem, jest brak możliwości anulowania zabezpieczenia przed ryzykiem przez HSH, jeżeli miałoby to doprowadzić do obniżenia współczynnika kapitału podstawowego poniżej ustalonych poziomów na przestrzeni okresu restrukturyzacji, a w szczególności poniżej poziomu 10 % na dzień 31 grudnia 2014 r. (zob. motyw (203)). Dzięki temu zabezpieczeniu HSH może utrzymać odpowiednie poziomy kapitalizacji przez cały okres restrukturyzacji, nawet w przypadku pogorszenia się sytuacji gospodarczej. Mechanizm ten powinien pomóc HSH w odzyskaniu zaufania kontrahentów na rynku. Plan HSH przewiduje, że bank całkowicie zaprzestanie korzystania z gwarancji do [2014-2016] r., kiedy to oczekuje się, że współczynnik kapitału podstawowego wyniesie [ 10] %
(232)
Podsumowując, dzięki proponowanym środkom HSH ma lepszą pozycję kapitałową, dostosowaną do nowo pojawiających się norm międzynarodowych. Wyższe wskaźniki kapitałowe i większa odporność na skrajne warunki będą miały pozytywny wpływ na koszty finansowania HSH w średnim okresie.
(233)
W decyzji o wszczęciu postępowania (motywy 60 i 63) wyrażono wątpliwości dotyczące stabilności niektórych założeń zastosowanych przez HSH w jego planach. Wątpliwości te odnosiły się w szczególności do założeń dotyczących (a) wzrostu w głównych segmentach działalności, (b) wzrostu wyników pozaodsetkowych, (c) zysków z głównych segmentów działalności oraz (d) rozwoju rezerw na straty kredytowe.
(234)
Komisja uznała założenia dotyczące wzrostu, w szczególności w segmentach żeglugi, transportu i w segmencie klientów korporacyjnych, za zbyt optymistyczne. W związku z tym zakwestionowano zdolność HSH do uzyskania planowanych całkowitych dochodów. Zmieniony plan restrukturyzacji opiera się jednak na bardziej racjonalnych założeniach dotyczących wzrostu w segmencie żeglugi i w segmencie klientów korporacyjnych (zob. tabela 5 powyżej). Ponadto ponieważ HSH wycofuje się obecnie z finansowania statków powietrznych, przeanalizowano również kwestię wzrostu w tym segmencie. Jak pokazano w tabelach 5 i 6, stopy wzrostu wykorzystane na potrzeby planowania w segmencie żeglugi i klientów korporacyjnych są znacznie niższe niż w pierwotnym planie restrukturyzacji z dnia 1 września 2009 r. Ponadto odpowiadają one wielkościom bezwzględnym, które uznano za bardziej racjonalnie możliwe do osiągnięcia przez HSH w tych sektorach w świetle udziału HSH w rynku oraz ogólnej wielkości rynku.
(235)
HSH zmienił również założenia dotyczące wzrostu swoich wyników pozaodsetkowych. Oczekuje się, że w latach 2010-2014 wyniki pozaodsetkowe będą stanowić średnio ok. [7-12] % wyniku odsetkowego netto głównej części banku. Cel ten powinien być możliwy do osiągnięcia w świetle przyjętego przez HSH planu usprawnienia sprzedaży krzyżowej między działem ds. rynków finansowych a innymi częściami działalności gospodarczej.
(236)
W decyzji o wszczęciu postępowania zakwestionowano założenia dotyczące zysków wykorzystane w pierwotnym planie. Nowe zyski na działalności za koniec 2010 r. były w rzeczywistości wyższe niż pierwotnie oczekiwano i założenia planowania zostały odpowiednio dostosowane, aby odzwierciedlić ten fakt.
(237)
W decyzji o wszczęciu postępowania zakwestionowano zdolność HSH do przetrwania kolejnego pogorszenia koniunktury gospodarczej bez ponownego skorzystania z pomocy państwa, a zatem zakwestionowano jego długoterminową rentowność. Ten sceptycyzm wynika z następujących słabych stron: a) niestabilnej struktury finansowania, w szczególności zbliżającej się ogromnej luki w finansowaniu oraz stałego niedoboru finansowania denominowanego w USD; b) koncentrowania się na cyklicznej i zmiennej działalności, która może być przyczyną powtarzających się, dużych strat łącznych; oraz c) zbyt niskiej kapitalizacji, aby mogła ona wyrównać takie straty. Proponowane dodatkowe środki zawarte w zmodyfikowanym planie restrukturyzacji stanowią jednak odpowiedź na wątpliwości Komisji. Nowy plan sporządzono w oparciu o bardziej realistyczne i wiarygodne założenia i dlatego daje on bardziej wiarygodny pogląd na rentowność HSH. Z tego planu wyłania się obraz banku, który do końca okresu restrukturyzacji będzie odpowiednio skapitalizowany, którego mniejsza część operacji będzie skupiać się na wysoko cyklicznych segmentach i którego pozycja w zakresie finansowania będzie ustabilizowana, chociaż nadal będzie się zmieniać, ale który będzie posiadać narzędzia monitorowania (wskaźnik stabilnego finansowania netto oraz udział procentowy finansowania dolarowego), które powinny pomóc w utrzymaniu kursu na stałą poprawę w średniookresowej perspektywie. Zgodnie z tymi założeniami HSH powinien posiadać obecnie kapitał własny oraz pozycję w zakresie finansowania umożliwiające przetrwanie pogorszenia koniunktury gospodarczej bez korzystania z pomocy państwa. W odniesieniu do ogólnej rentowności HSH ze zmienionego planu restrukturyzacji wynika, że zwrot, jaki HSH uzyska z kapitału w okresie restrukturyzacji osiągnie [5-10] % w 2014 r. (77). Poziom ten jest niski w wartościach bezwzględnych, ale powinien być bardziej stabilny za sprawą znacznie niższego profilu ryzyka HSH. Należy zatem uznać, że jest to duża poprawa w stosunku do poziomów odnotowywanych w ciągu dziesięciu lat poprzedzających kryzys.
9.2.3.3. Wkład własny i podział obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych
(238)
W komunikacie w sprawie restrukturyzacji wskazuje się, że aby ograniczyć zakłócenia konkurencji i zapobiec pokusie nadużycia, należy ograniczyć (a) koszty restrukturyzacji oraz (b) kwotę pomocy; należy również zapewnić wysoki wkład własny. W komunikacie tym stwierdza się ponadto że aby ograniczyć kwotę pomocy do minimum, do finansowania restrukturyzacji banki powinny w pierwszej kolejności wykorzystywać zasoby własne. Koszty związane z restrukturyzacją powinno ponosić nie tylko państwo, ale również podmioty inwestujące w daną instytucję, w tym akcjonariusze oraz właściciele obligacji podporządkowanych.
9.2.3.3.1. Wkład własny, podział obciążenia i pomoc ograniczona do minimum
(239)
W motywie 65 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja zauważyła, że wartość zbycia, które miało pełnić funkcję wkładu własnego instytucji, jest nieprecyzyjna. Niemcy zobowiązały się, że do końca okresu restrukturyzacji HSH sprzeda [100-120] spółek zależnych. Poza tym HSH dokonał już sprzedaży [30-40] z tych [100-120] spółek zależnych i planuje zakończyć całą sprzedaż najpóźniej do dnia […]. Uzyskane w ten sposób dochody i zyski zostaną wykorzystane na pokrycie kosztów restrukturyzacji. Udziały finansowe przeznaczone do sprzedaży wymieniono w załączniku III i obejmują one między innymi spółki HSH Real Estate AG, […], DekaBank oraz […], będące największymi spółkami zależnymi HSH.
(240)
Ponadto Niemcy przyjęły zobowiązanie, że do dnia 31 grudnia 2014 r. HSH nie będzie dokonywać żadnych przejęć.
(241)
Komisja uważa, że środki dotyczące wkładu własnego, określone w motywach (239) i (240), nie gwarantują, że w obecnej sytuacji finansowej HSH bank ten zapewnia maksymalny wkład własny w koszty restrukturyzacji. W szczególności Komisja uważa, że zgodnie z pkt 26 komunikatu w sprawie restrukturyzacji, w kontekście restrukturyzacji uznaniowe wyrównywanie strat (np. poprzez uwalnianie rezerw lub ograniczanie kapitału) przez banki będące beneficjentami w celu zagwarantowania wypłaty dywidendy i realizacji kuponów na zaległe długi podporządkowane jest zasadniczo niezgodne z celem, jakim jest ograniczenie do minimum kwoty pomocy. W pokryciu poniesionych strat powinny uczestniczyć w szczególności instrumenty finansowe z elementami kapitałowymi.
(242)
Ponieważ Niemcy odmawiają zaproponowania dodatkowych środków dotyczących wkładu własnego, środek pomocy nie może być uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999. Takie środki można jednak narzucić poprzez dołączenie warunków do decyzji.
(243)
W fazie restrukturyzacji Komisja powinna zatem wprowadzić warunek, zgodnie z którym HSH nie może realizować żadnych wypłat z tytułu instrumentów kapitałowych opartych na zysku (takich jak hybrydowe instrumenty finansowe oraz papiery wartościowe uprawniające do udziału w zyskach), chyba że wypłaty te są należne na podstawie umowy lub przepisów prawa. W kontekście tego zakazu wypłaty dywidendy Komisja uważa również, że jeżeli bilans HSH, bez korekty rezerw i zysków zatrzymanych, będzie wykazywać stratę, instrumenty te muszą uczestniczyć w tej stracie. Nie powinno jednak mieć miejsca uczestnictwo w stratach przeniesionych z poprzedniego roku.
(244)
Aby zapewnić jak największy udział właścicieli HSH w odbudowie odpowiedniej bazy kapitałowej przez cały okres restrukturyzacji (zob. motywy (229)-(231) powyżej) Komisja może również uznać wszelkie wypłaty dywidendy w okresie restrukturyzacji za sprzeczne z zasadami utrzymania pomocy państwa na poziomie niezbędnego minimum. W związku z tym Komisja uważa, że HSH nie powinien wypłacać dywidendy w okresie do roku obrotowego 2014 włącznie.
9.2.3.3.2. Podział obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych
(245)
W decyzji o wszczęciu postępowania (motywy 66-72) Komisja wstępnie stwierdziła, że akcje akcjonariuszy mniejszościowych, którzy nie uczestniczyli w dokapitalizowaniu HSH w maju 2009 r., nie zostały wystarczająco „rozmyte”. Pierwotny plan restrukturyzacji nie uwzględniał podziału obciążenia w stopniu pozwalającym uznać zgodność pomocy na rzecz HSH z rynkiem wewnętrznym. Ponadto Komisja zakwestionowała możliwość czerpania korzyści z pomocy państwa przez samych akcjonariuszy mniejszościowych poprzez utrzymywanie nadmiernie dużego pakietu udziałów w HSH. Komisja stwierdziła, że przedmiotowy środek może obejmować ewentualną pomoc pośrednią na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych, która może być niezgodna z prawem w przypadku niewprowadzenia mechanizmów umożliwiających osiągnięcie odpowiedniego podziału obciążenia (motyw 73).
(246)
Stowarzyszenia kas oszczędnościowych twierdziły, że w poprzedniej sprawie dotyczącej dokapitalizowania (zob. motyw 130) Komisja nie zbadała wtórnych skutków pomocy pośredniej; Komisja wskazuje, że faktycznie zbadała pomoc pośrednią w przypadku wielu różnych środków pomocy w ramach wielu decyzji (78).
(247)
Komisja przypomina, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w art. 107 ust. 1 TFUE nie dokonuje się rozróżnienia na przyczyny i cele środków pomocy państwa, lecz definiuje się je w zależności od ich następstw (79). Źródłem korzyści przyznanej pośrednio akcjonariuszom mniejszościowym było zrzeczenie się przez właścicieli publicznych dodatkowych akcji w HSH, które uzyskaliby w przypadku właściwego określenia ceny nowych akcji. Między pomocą przyznaną HSH z zasobów państwowych, a korzyścią odniesioną przez akcjonariuszy mniejszościowych zachodzi związek przyczynowy.
(248)
Komisja nie zgadza się również ze stwierdzeniem, że korzyść na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych nie może być przypisana państwu, ponieważ decyzję o dokapitalizowaniu, w tym o liczbie i cenie akcji, podjęto na zgromadzeniu akcjonariuszy (zob. motyw 129). Podczas tego zgromadzenia właściciele publiczni występowali jako akcjonariusze, a działali w swojej funkcji organów publicznych (80). W tamtym okresie toczyła się dyskusja polityczna nad przyszłością HSH.
(249)
Główne uwagi Niemiec i akcjonariuszy mniejszościowych skupiają się wokół argumentów, że mniejsze „rozmycie” nie stanowi pomocy państwa, oraz że w każdym przypadku „rozmycie” jest jedynie efektem zastosowania parametrów wybranych na potrzeby podwyższenia kapitału, mianowicie liczby akcji oraz ich ceny. Ponadto w odniesieniu do takich parametrów, Niemcy i akcjonariusze mniejszościowi zwrócili uwagę na fakt, że wycenę przeprowadziła szanowana firma PwC zgodnie z uznanymi normami wyceny. Wycena opierała się na założeniu, które uznano za racjonalne, że HSH odzyska rating kredytowy A w 2013 r. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych i spółka Flowers zgadzają się z Niemcami co do tej oceny. Twierdzą, że cena emisyjna nowych akcji była w rzeczywistości zbyt niska.
(250)
Komisja nie kwestionuje tego, że PwC jest szanowaną firmą, oraz że przeprowadziła wycenę HSH zgodnie z uznanymi normami wyceny. Twierdzi jednak, że w wycenie HSH nie uwzględniono kilku aspektów, które, gdyby je uwzględniono, spowodowałyby obniżenie wartości HSH.
(251)
Sprawozdanie PwC z wyceny („sprawozdanie z wyceny”) przedstawiono w dniu 15 maja 2009 r. (81). W dniu 30 kwietnia 2009 r. Niemcy zgłosiły Komisji środki pomocy państwa na rzecz HSH, ponieważ istniało ryzyko, że HSH nie będzie w stanie spełnić regulacyjnych wymogów kapitałowych. W tym okresie oczywiste było, że HSH będzie musiał przejść znaczną restrukturyzację, oraz że będzie musiał zaoferować środki wyrównawcze z tytułu zakłóceń konkurencji, które mogły wystąpić na skutek środków pomocy. Wycenę PwC przeprowadzono w oparciu o plan operacyjny, który nie uwzględniał wszystkich wspomnianych aspektów. W streszczeniu sprawozdania z wyceny (82) firma PwC stwierdziła wyraźnie, że wycena opierała się planach HSH, w których zakładano normalizację rynków w 2011 r. Nie można uznać, że założenie to było ostrożne.
(252)
Ponadto wycenę przeprowadzono przy założeniu, że HSH odzyska rating kredytowy A w 2013 r. W sprawozdaniu z wyceny PwC wspomina wyraźnie, że w dniu 6 maja 2009 r. agencja S&P obniżyła rating kredytowy HSH z A do BBB + z negatywną perspektywą ratingową (83), oraz że obniżenie ratingu nie znalazło odzwierciedlenia w planowaniu finansowania, na którym oparto wycenę i w związku z tym nie uwzględniono go przy obliczaniu orientacyjnej wartości HSH. Firma PwC stwierdziła również, że ze względu na zbliżające się postępowanie w sprawie pomocy państwa można oczekiwać, że w celu zapewnienia zgodności ze środkami pomocy zostaną nałożone wymogi, które mogą mieć duży wpływ na plan operacyjny HSH. Zauważono również, że ogólne warunki gospodarcze w sektorach istotnych dla HSH (żegluga, lotnictwo) oraz ograniczenia na rynku kapitałowym (finansowanie) utrudniają prognozowanie przyszłych zmian.
(253)
Należy także wspomnieć, że wycenę przeprowadzono przy założeniu wdrożenia zabezpieczenia przed ryzykiem. Przy braku zabezpieczenia przed ryzykiem nie miałoby miejsca ratowanie aktywów ważonych ryzykiem, konieczne byłoby zwiększenie skali niezbędnego dokapitalizowania i zmieniono by założenia dotyczące ratingu kredytowego. Firma PwC obliczyła również wartość HSH w przypadku scenariusza zakładającego brak wdrożenia zabezpieczenia przed ryzykiem (84) i uzyskała orientacyjną wartość HSH wynoszącą od [0,8-1,2] mld EUR do [1,5-2] mld EUR, co odpowiada cenie jednej akcji w przedziale [ 9]-[ 22] EUR. Biorąc pod uwagę powyższe fakty, Komisja nadal twierdzi, że cena nowo wyemitowanych akcji była zdecydowanie zbyt wysoka.
(254)
Akcjonariusze mniejszościowi argumentowali również, że Komisja w swojej decyzji w sprawie Hypo Real Estate zaakceptowała cenę nowych akcji, która przekraczała cenę giełdową, nie kwestionując jej adekwatności w kontekście podziału obciążeń. Twierdzą oni, że w związku z tym również w przypadku HSH postępowanie nie powinno obejmować kwestii ceny akcji. Komisja jest zdania, że nie można porównywać tych dwóch przypadków. W przypadku Hypo Real Estate podjęto szereg środków prowadzących do pełnej nacjonalizacji tego banku. Główna różnica pomiędzy tymi dwoma przypadkami polega na tym, że HRE stał się własnością publiczną oraz że państwo nabyło akcje po cenie opartej na wartości spółki bez wsparcia ze strony państwa (85). Przypadek HSH jest inny. Wycenę HSH na potrzeby określenia ceny nowo emitowanych akcji przeprowadzono przy założeniu wdrożenia zabezpieczenia przed ryzykiem o wartości 10 mld EUR. Założenie to z pewnością miało istotny wpływ na wynik wyceny.
(255)
Akcjonariusze mniejszościowi wyjaśnili również, że w 2008 r. udzielili HSH znacznego wsparcia finansowego i nie mogliby uczestniczyć w dokapitalizowaniu w kwietniu 2009 r. Twierdzą oni również, że nie mieli takiego obowiązku, ponieważ opcja na nowe udziały nie wiąże się z obowiązkiem kupna.
(256)
Komisja rozumie, że stowarzyszenia kas oszczędnościowych posiadały opcję na nowe akcje i nie miały obowiązku korzystania z tego prawa. Komisja nie może jednak traktować wsparcia udzielonego HSH przez akcjonariuszy mniejszościowych w 2008 r. jako wkładu w podział obciążenia w kontekście środków pomocy przyznanych na rzecz HSH w maju i czerwcu 2009 r. Wsparcie przyznane na rzecz HSH w 2008 r. było konsekwencją decyzji inwestycyjnej podjętej przez akcjonariuszy mniejszościowych w tamtym czasie. Komisja nie dostrzega związku pomiędzy środkami kapitałowymi z 2008 r., a środkami pomocy z 2009 r.
(257)
Komisja nie zgadza się z uwagami stowarzyszeń kas oszczędnościowych, które twierdzą, że nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej i w związku z tym nie należy ich traktować jako przedsiębiorstwa w kontekście zasad pomocy państwa (zob. motyw 129). Kasy oszczędnościowe w Szlezwiku-Holsztynie prowadzą działalność gospodarczą (86). Zgrupowały swoje interesy gospodarcze w stowarzyszeniach kas oszczędnościowych. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych świadczą usługi na rzecz kas oszczędnościowych w Szlezwiku-Holsztynie i posiadają udziały/akcje w imieniu kas oszczędnościowych, jak ma to miejsce w przypadku akcji kasy oszczędnościowej w HSH Nordbank. Jeżeli zwiększa się wartość udziałów kas oszczędnościowych w stowarzyszeniach, następuje również wzrost wartości kas oszczędnościowych. Stowarzyszenia kas oszczędnościowych i należące do nich kasy oszczędnościowe tworzą jednostkę gospodarczą. Wszelkie korzyści na rzecz stowarzyszeń stanowią tym samym korzyść na rzecz kas oszczędnościowych w Szlezwiku-Holsztynie. W związku z tym stowarzyszenia kas oszczędnościowych, które z ekonomicznego punktu widzenia mogą być w pełni utożsamiane z kasami oszczędnościowymi w Szlezwiku-Holsztynie, można uznać za beneficjentów pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(258)
Uwagi, które wpłynęły od Niemiec i osób trzecich, nie rozwiały wątpliwości Komisji dotyczących niewystarczającego podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych. Komisja nadal uważa, że akcje akcjonariuszy mniejszościowych, którzy nie brali udziału w dokapitalizowaniu HSH w 2009 r., nie zostały odpowiednio „rozmyte”, ponieważ liczba akcji przyznanych właścicielom publicznym w ramach dokapitalizowania nie opierała się na właściwej wycenie HSH w odpowiednim okresie. Komisja zauważa jednak, że w zmienionym planie restrukturyzacji zawarto dodatkowe środki, które w znacznym stopniu poprawią podział obciążenia między udziałowców mniejszościowych.
(259)
W szczególności dodatkowe środki dotyczące wynagrodzenia podmiotu udzielającego zabezpieczenia przed ryzykiem wymagane przez Komisję (motywy (202)-(208)) zwiększą poziom podziału obciążeń. Dodatkowe wynagrodzenie, na które składa się dodatkowa składka oraz płatność ryczałtowa w wysokości 500 mln EUR w akcjach, będzie mieć dwa główne skutki. Po pierwsze, zwiększenie bezwzględnej kwoty płatności wynagrodzenia na rzecz właścicieli publicznych spowoduje zmniejszenie zysku HSH przeznaczonego do podziału, a zatem zmniejszenie wartości HSH wobec jego akcjonariuszy. Po drugie, płatność ryczałtowa w wysokości 500 mln EUR w akcjach spowoduje „rozmycie” akcji znajdujących się w posiadaniu akcjonariuszy mniejszościowych, których pakiet akcji zmniejszy się z obecnych 16,8 % do 14-15 % (w zależności od wyceny ceny akcji).
(260)
Poza skutkiem wynikającym z warunków narzuconych w odniesieniu do wynagrodzenia za zabezpieczenie przed ryzykiem podział obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych jeszcze bardziej się poprawi dzięki ograniczeniu wynagrodzenia w przypadku instrumentów kapitałowych, o którym mowa w motywach (241)-(244). Wartość HSH dla jego akcjonariuszy zależy od przyszłych przepływów środków pieniężnych, a przepływy te, w formie dywidendy, nie będą wypłacane do 2014 r. Dlatego nałożone przez Komisję ograniczenia dotyczące terminu realizacji przyszłych przepływów środków pieniężnych dodatkowo poprawią podział obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych.
(261)
Komisja uważa, że pomimo znacznej poprawy podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych w zmienionym planie restrukturyzacji i niezależnie od warunków nałożonych przez Komisję, przedmiotowe środki nie zapewniają maksymalnego podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych. Ponieważ Niemcy odmawiają przedstawienia dodatkowych środków dotyczących podziału obciążenia, środek pomocy nie może być uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 659/1999. Na tej podstawie pomoc pośrednia na rzecz akcjonariuszy musiałaby być uznana za niezgodną z rynkiem wewnętrznym, chyba że można ustalić inne środki warunkowe, które zapewniają poprawę podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych.
(262)
W świetle potencjalnych korzyści dla akcjonariuszy mniejszościowych oraz potrzeby odpowiedniego podziału obciążenia, Komisja uważa, że konieczne jest przedłużenie obowiązywania zakazu wypłaty dywidendy na okres po 2014 r. W celu zapewnienia proporcjonalności należy jednak ograniczyć ten zakaz. W tym celu Komisja powinna nałożyć warunek, zgodnie z którym w okresie od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. wypłaty dywidendy nie mogą przekraczać 50 % rocznej nadwyżki za poprzedni rok obrotowy. Ponadto wypłaty dywidendy w tym okresie powinny być dozwolone tylko w zakresie, w jakim nie będą one naruszać zgodności z postanowieniami pakietu Bazylea III w sprawie kapitału instytucji kredytowych w średnim okresie.
9.2.3.3.3. Wniosek dotyczący wkładu własnego i podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych
(263)
Komisja stwierdza, że osiągnięcie odpowiedniego wkładu własnego akcjonariuszy mniejszościowych i podziału obciążenia jest możliwe i w związku z tym pomoc może być uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym po spełnieniu warunków opisanych w motywach (262), (202)-(208) oraz (241)-(244).
9.2.3.4. Środki ograniczające zakłócenia konkurencji
(264)
W komunikacie w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby plan restrukturyzacji zawierał środki ograniczające zakłócenia konkurencji oraz zapewniające konkurencyjność sektora bankowego. W pkt 30 tego komunikatu wskazuje się, że środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji spowodowanych przez pomoc powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po odzyskaniu rentowności na skutek restrukturyzacji. Punktem wyjścia dla oceny Komisji powinny być wielkość, skala i zakres działalności HSH.
(265)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja uznała proponowane środki służące wyeliminowaniu zakłóceń konkurencji za niewystarczające. Zmieniony plan restrukturyzacji przewiduje jednak większą liczbę takich środków.
(266)
W zmienionym planie restrukturyzacji prognozowane zmniejszenie sumy bilansowej jest znacznie większe w porównaniu do pierwotnego planu restrukturyzacji. Do końca 2014 r. HSH zmniejszy swoją sumę bilansową o 61 % w porównaniu do 2008 r. (87). Zmniejszenie sumy bilansowej HSH o ponad połowę jest właściwe, biorąc pod uwagę zakłócenia konkurencji wynikające z wysokiej kwoty otrzymanej pomocy. Zmniejszenie jest zgodne z praktyką decyzyjną Komisji w odniesieniu do porównywalnych kwot pomocy w wielkościach względnych. W przypadku HSH potrzeba restrukturyzacji i zmniejszenia sumy bilansowej jest jednak szczególnie duża ze względu na niewystarczający podział obciążenia wynikający z niepełnego wycofania. Zmniejszenie uzupełnia zobowiązanie HSH dotyczące zbycia większości posiadanych udziałów.
(267)
Ponadto HSH zobowiązał się do zmniejszenia liczby swoich oddziałów lub przedstawicielstw międzynarodowych z 21 do 6, a także liczby oddziałów krajowych z 9 do 7. Pozostałe oddziały lub przedstawicielstwa w Londynie i Nowym Jorku zostaną również znacznie zmniejszone, a oddział w Luksemburgu będzie pełnić tylko funkcję oddziału dla działu ds. restrukturyzacji.
(268)
HSH podjął dodatkowe zobowiązanie dotyczące przestrzegania zakazu przejmowania innych podmiotów w okresie restrukturyzacji (do dnia 31 grudnia 2014 r.). HSH nie będzie rozszerzać swojej działalności w drodze przejmowania innych przedsiębiorstw. Fuzje banków krajów związkowych są nadal możliwe pod warunkiem zgody ze strony Komisji. Zamiany długu na kapitał własny oraz inne zwykłe środki w zakresie zarządzania aktywami są dozwolone, o ile nie prowadzą do obejścia zakazu przejmowania innych podmiotów. Jeżeli właściciele publiczni zaprzestaną sprawowania kontroli nad HSH, wówczas zakaz przejmowania innych podmiotów będzie obowiązywać tylko przez trzy lata. Komisja uważa, że prywatyzacja HSH miałaby pozytywny skutek w kontekście rentowności HSH i zapewnienia skutecznej konkurencji. Utrzymanie zakazu przejmowania innych podmiotów o wiele dłużej niż data sprzedaży mogłoby zakłócić ewentualny proces prywatyzacji.
(269)
Konkretniej rzecz ujmując, HSH zobowiązał się, że podejmie dodatkowe środki służące bezpośredniej eliminacji zakłóceń konkurencji na rynkach, na których HSH zdobył silne pozycje rynkowe i na których planował rozszerzyć swoją działalność. HSH przerwie swoją działalność w zakresie usług finansowych w odniesieniu do lotnictwa (88). Aktywa w segmencie lotnictwa o wartości [3-8] mld EUR zostaną przeniesione do działu ds. restrukturyzacji lub sprzedane z końcem [2011-2012] r. HSH znacznie ograniczy również swoją działalność w zakresie żeglugi i nieruchomości oraz działalność korporacyjną. W szczególności w segmencie żeglugi, w którym HSH osiągnął pozycję wiodącego podmiotu finansującego statki i w którym planował dalsze rozszerzenie swojej działalności, HSH podejmuje się dopilnować, aby jego całkowity udział w rynku w przypadku nowych przedsiębiorstw żeglugowych nie przekroczył [ 8] % podczas całego okresu restrukturyzacji oraz aby nie znalazł się w grupie trzech głównych podmiotów finansujących statki pod względem nowej działalności.
(270)
Podsumowując, proponowane środki służące ograniczeniu zakłóceń konkurencji stanowią istotną poprawę w stosunku do kroków podjętych przez HSH w ramach pierwotnego planu restrukturyzacji i uznaje się je za właściwe i wystarczające.
9.2.3.5. Wniosek dotyczący restrukturyzacji
(271)
Komisja dochodzi do wniosku, że środki restrukturyzacyjne, w tym zobowiązania Niemiec przedstawione w załącznikach I i III, mogą przywrócić długoterminową rentowność HSH, przy odpowiednim wkładzie własnym HSH, oraz zrekompensować zakłócenia konkurencji będące skutkiem przedmiotowych środków pomocy. Zgodnie z warunkami dotyczącymi wynagrodzenia i podziału obciążenia, które mają zostać nałożone przez Komisję, i które określono w załączniku II, zmieniony plan restrukturyzacji przewiduje również odpowiedni i wystarczający podział obciążenia i w związku z tym może być uznany za zgodny z rynkiem wewnętrznym zgodnie z art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE.
(272)
Komisja uważa również, że pomoc zawarta w gwarancji zachowania płynności w wysokości 17 mld EUR, której udzielił SoFFin, stanowi pomoc restrukturyzacyjną zgodną z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim była konieczna w celu usunięcia niedoskonałości rynku w postać załamania rynku międzybankowego.
10. MOŻLIWA KORZYŚĆ DLA INNYCH AKCJONARIUSZY
(273)
Akcjonariusze mniejszościowi stwierdzili, że art. 7 rozporządzenia proceduralnego zostałby naruszony w wyniku podzielenia postępowania w taki sposób, że zatwierdzenie środków pomocy bezpośredniej na rzecz HSH stanowiłoby przedmiot jednego postępowania, a kwestia pomocy pośredniej na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych stanowiłaby przedmiot drugiego postępowania. W wyniku wydania negatywnej decyzji w sprawie dokapitalizowania w odniesieniu do stowarzyszeń kas oszczędnościowych oraz spółki Flowers dokapitalizowanie byłoby niezgodne z rynkiem wewnętrznym. Według stowarzyszeń kas oszczędnościowych Komisja powinna zająć się kwestią podziału obciążenia między akcjonariuszy mniejszościowych w świetle oceny dokapitalizowania pod względem podziału obciążenia.
(274)
Komisja nie zgadza się z akcjonariuszami mniejszościowymi w kwestii interpretacji rozporządzenia proceduralnego. Podział postępowania jest możliwy z punktu widzenia prawnego i został dokonany przez Komisję w szeregu przypadków (89). Jeżeli z jednego środka pomocy korzysta kilku beneficjentów, których status wymaga przeprowadzenia odrębnych ocen prawnych i może spowodować różne tempo prowadzenia postępowania, możliwe jest podzielenie formalnego postępowania wyjaśniającego, aby zapewnić skuteczność prowadzonych czynności.
(275)
Komisja nie zgadza się również z tym, że przeprowadzenie odrębnych ocen prawnych środka pomocy w odniesieniu do akcjonariuszy mniejszościowych, będących pośrednimi beneficjentami, miałoby wpływ na ocenę prawną (i zgodność) tego samego środka pomocy w odniesieniu do HSH jako bezpośredniego beneficjenta pomocy. Komisja powołuje się na wyrok w sprawie C-382/99 Niderlandy przeciwko Komisji (90), w którym Trybunał podtrzymał ocenę Komisji, że środek pomocy przyznany na rzecz beneficjenta może stanowić pomoc zgodną z rynkiem wewnętrznym (ponieważ jest zgodny z zasadami de minimis), podczas gdy ten sam środek pomocy jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym w przypadku beneficjentów pośrednich i pomoc należy go odzyskać. Komisja zauważa, że proporcjonalność dokapitalizowania w przypadku HSH można zapewnić poprzez odpowiednie środki w planie restrukturyzacji, podczas gdy wszelkie korzyści przyznane akcjonariuszom mniejszościowym poprzez zawyżenie ceny emisyjnej można traktować i korygować w odrębny sposób, na przykład poprzez podział obciążenia.
(276)
Komisja nie widzi jednak żadnych powodów, aby dzielić sprawę i może rozpatrzyć różne aspekty środka pomocy w jednej decyzji. Jeżeli nie byłoby wystarczającego podziału obciążenia, można by ocenić również wszelkie możliwe korzyści na rzecz akcjonariuszy mniejszościowych, zgodnie z częścią operacyjną decyzji o wszczęciu postępowania. W związku ze zmianą wynagrodzenia za zabezpieczenie przed ryzykiem i wdrożeniem dodatkowych środków podziału obciążenia zostanie jednak osiągnięte znaczne „rozmycie” akcji akcjonariuszy mniejszościowych oraz dodatkowy podział obciążenia, co w dużej mierze łagodzi niedociągnięcia wynikające z wyceny przeprowadzonej przez firmę PwC, a w związku z tym pozwala przywrócić odpowiedni podział obciążenia. Biorąc pod uwagę wspomniany odpowiedni podział obciążenia ustanowiony na podstawie warunków nałożonych w niniejszej decyzji, Komisja stwierdza, że podział obciążeń jest wystarczający, w związku czym nie będzie dalej rozpatrywać tej kwestii.
11. WNIOSKI
(277)
Mając na uwadze zobowiązania dotyczące restrukturyzacji podjęte przez Niemcy oraz warunki nałożone przez Komisję na to państwo członkowskie w odniesieniu do wynagrodzenia i podziału ryzyka, Komisja podsumowując stwierdza, że zabezpieczenie przed ryzykiem jest zgodne z rozdziałem 5 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości. Mając na uwadze przedstawiony zmieniony plan restrukturyzacji, zobowiązania podjęte przez Niemcy oraz warunki nałożone na to państwo członkowskie przez Komisję, stwierdza się, że pomoc restrukturyzacyjna obejmująca zabezpieczenie przed ryzykiem, dokapitalizowanie oraz gwarancje zachowania płynności jest zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Zarzuty przedstawione przez Komisję w decyzji o wszczęciu postępowania zostały wycofane,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Dokapitalizowanie w wysokości 3 mld EUR, gwarancja w wysokości 10 mld EUR udzielona przez Niemcy na rzecz HSH w formie zabezpieczenia przed ryzykiem oraz gwarancje zachowania płynności udzielone przez Niemcy stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
2. Pomoc w formie dokapitalizowania w wysokości 3 mld EUR, gwarancja w wysokości 10 mld EUR udzielona przez Niemcy na rzecz HSH w formie zabezpieczenia przed ryzykiem oraz gwarancja zachowania płynności udzielona przez Niemcy są zgodne z rynkiem wewnętrznym w świetle zobowiązań przedstawionych w załączniku I i III i z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w załączniku II.
Artykuł 2
Niemcy zapewniają pełne wdrożenie pierwotnego planu restrukturyzacji przedstawionego w dniu 1 września 2009 r., zmienionego ostatnio komunikatem Niemiec z dnia 11 lipca 2011 r., w tym zobowiązań określonych w załączniku I i III, a także warunków określonych w załączniku II, zgodnie harmonogramem z przedstawionym w tych załącznikach.
Artykuł 3
Niemcy w terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji informują Komisję o środkach podjętych w celu jej wykonania.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Federalnej Niemiec.
Niemcy przekazują niezwłocznie egzemplarz niniejszej decyzji beneficjentowi pomocy.
Sporządzono w Brukseli dnia 20 września 2011 r.