ROZHODNUTÍ EVROPSKÉ CENTRÁLNÍ BANKY
ze dne 16. září 2010
o ověřování pravosti a upotřebitelnosti eurobankovek a jejich navracení zpět do oběhu
(ECB/2010/14)
(2010/597/EU)
RADA GUVERNÉRŮ EVROPSKÉ CENTRÁLNÍ BANKY,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 128 odst. 1 této smlouvy,
s ohledem na statut Evropského systému centrálních bank a Evropské centrální banky (dále jen „statut ESCB“), a zejména na článek 16 tohoto statutu,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle čl. 128 odst. 1 Smlouvy a článku 16 statutu ESCB má Evropská centrální banka (ECB) výlučné právo povolovat vydávání eurobankovek v Unii. Toto právo zahrnuje pravomoc přijímat opatření k ochraně důvěryhodnosti eurobankovek jako platebního prostředku.
(2)
V zájmu ochrany důvěryhodnosti eurobankovek a možnosti řádného rozpoznávání padělků musí být eurobankovky v oběhu udržovány v dobrém stavu tak, aby mohla být snadno a spolehlivě ověřována jejich pravost. Je proto třeba kontrolovat jejich vhodnost pro další oběh. Kromě toho je nutné eurobankovky, u nichž existuje podezření, že by se mohlo jednat o padělky, urychleně rozpoznávat a předávat příslušným vnitrostátním orgánům.
(3)
Článek 6 nařízení Rady (ES) č. 1338/2001 ze dne 28. června 2001, kterým se stanoví opatření nutná k ochraně eura proti padělání, (1) původně ukládal úvěrovým a jiným příslušným institucím povinnost stahovat z oběhu všechny jimi přijaté eurobankovky, o nichž vědí nebo mají dostatečný důvod se domnívat, že jde o padělky.
(4)
S cílem zavést harmonizované standardy pro navracení eurobankovek zpět do oběhu zveřejnila ECB v roce 2005 rámec pro navracení bankovek do oběhu, jenž stanovil společná pravidla a postupy pro ověřování pravosti a upotřebitelnosti eurobankovek (2), včetně provozních standardů pro stroje na zpracování bankovek. Následně ECB přijala společné postupy pro zkoušení strojů na zpracování bankovek u národních centrálních bank.
(5)
Nařízení (ES) č. 1338/2001 bylo změněno (3) tak, že byl rozšířen okruh subjektů, na které se vztahuje, a tyto subjekty jsou nyní povinny zajistit, že jimi přijaté eurobankovky, které hodlají navrátit do oběhu, projdou kontrolou pravosti a že budou rozpoznány padělky. V této souvislosti nařízení (ES) č. 1338/2001 stanoví, že v případě eurobankovek se toto ověření uskutečňuje v souladu s postupy stanovenými ECB. Je proto vhodné, aby byly tyto postupy stanoveny v právním aktu.
(6)
Aniž by tím byla dotčena pravomoc členských států stanovit sankce vůči institucím, které jsou uvedeny v čl. 6 odst. 1 nařízení (ES) č. 1338/2001 a které neplní své povinnosti podle uvedeného článku, musí být Eurosystém schopen přijmout vhodná administrativní opatření, kterými se zajistí dodržování postupů stanovených ECB a zabrání obcházení pravidel a postupů stanovených tímto rozhodnutím, aby nevznikalo riziko, že padělané a neupotřebitelné bankovky nebudou rozpoznány nebo budou navráceny zpět do oběhu,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Oblast působnosti
Toto rozhodnutí stanoví společná pravidla a postupy pro ověřování pravosti a upotřebitelnosti eurobankovek a jejich navracení zpět do oběhu v souladu s čl. 6 odst. 1 nařízení (ES) č. 1338/2001.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto rozhodnutí se rozumí:
1)
„národní centrální bankou“ národní centrální banka členského státu, jehož měnou je euro;
2)
„subjekty zpracovávajícími hotovost“ instituce a hospodářské subjekty uvedené v čl. 6 odst. 1 nařízení (ES) č. 1338/2001;
3)
„navracením zpět do oběhu“ postup, kterým subjekty zpracovávající hotovost přímo nebo nepřímo dávají zpět do oběhu eurobankovky, které přijaly od veřejnosti jako platbu nebo jako vklad na bankovní účet nebo které přijaly od jiného subjektu zpracovávajícího hotovost;
4)
„strojem na zpracování bankovek“ stroj obsluhovaný zákazníky nebo stroj obsluhovaný zaměstnanci, jak jsou vymezeny v příloze I;
5)
„typem stroje na zpracování bankovek“ stroj na zpracování bankovek, který lze odlišit od jiných strojů na zpracování bankovek popsaných v příloze I;
6)
„společnými zkušebními postupy“ zkušební postupy stanovené ECB, které národní centrální banky uplatňují za účelem přezkoušení jednotlivých typů strojů na zpracování bankovek;
7)
„vyškolenými zaměstnanci“ zaměstnanci subjektů zpracovávajících hotovost, kteří mají: a) znalost jednotlivých ochranných prvků určených pro veřejnost, jak jsou specifikovány a zveřejněny Eurosystémem, a jsou schopni tyto prvky ověřit a b) znalost kritérií pro třídění bankovek uvedených v příloze IIIb a jsou schopni eurobankovky podle těchto kritérií zkontrolovat;
8)
„padělanými eurobankovkami“ padělané bankovky ve smyslu čl. 2 písm. a) nařízení (ES) č. 1338/2001;
9)
„peněžním automatem“ samoobslužné zařízení, které pomocí bankovní karty nebo jiného prostředku vydává veřejnosti eurobankovky, při čemž dochází k odečtení příslušné částky z bankovního účtu - například bankomat vydávající hotovost. Za peněžní automaty se považují také samoobslužné terminály, jejichž prostřednictvím může veřejnost platit za zboží a služby pomocí bankovní karty, hotovosti nebo jiného platebního prostředku a které umožňují výběr hotovosti;
10)
„příslušnými vnitrostátními orgány“ orgány ve smyslu čl. 2 písm. b) nařízení (ES) č. 1338/2001;
11)
„neupotřebitelnými eurobankovkami“ eurobankovky, které jsou po ověření upotřebitelnosti ve smyslu článku 6 označeny za nevhodné pro další oběh;
12)
„úvěrovou institucí“ úvěrová instituce ve smyslu čl. 4 odst. 1 písm. a) směrnice Evropského parlamentu a Rady 2006/48/ES ze dne 14. června 2006 o přístupu k činnosti úvěrových institucí a jejím výkonu (4).
Článek 3
Všeobecné zásady
1. Subjekty zpracovávající hotovost mají povinnost ověřovat pravost a upotřebitelnost eurobankovek v souladu s postupy stanovenými tímto rozhodnutím.
2. Jsou-li do procesu navracení týchž eurobankovek zpět do oběhu zapojeny dva nebo více subjektů zpracovávacích hotovost, určí se, který z nich odpovídá za ověření pravosti a upotřebitelnosti těchto eurobankovek, podle příslušných vnitrostátních předpisů nebo, neexistují-li takové předpisy, upraví se tato otázka v rámci smluvních ujednání mezi příslušnými subjekty zpracovávajícími hotovost.
3. Ověření pravosti a upotřebitelnosti eurobankovek se provádí buď pomocí typu stroje na zpracování bankovek, který uspěl při zkouškách u některé z národních centrálních bank, nebo je ručně provádí vyškolený zaměstnanec.
4. Eurobankovky mohou být navraceny zpět do oběhu prostřednictvím zákazníky obsluhovaných strojů nebo peněžních automatů, pouze pokud byla jejich pravost a upotřebitelnost ověřena pomocí typu stroje na zpracování bankovek, který uspěl při zkouškách u některé z národních centrálních bank, a pokud byly vytříděny jako pravé a upotřebitelné. Tento požadavek neplatí v případě eurobankovek, které subjekt zpracovávající hotovost obdržel přímo od národní centrální banky nebo jiného subjektu zpracovávajícího hotovost, který již pravost a upotřebitelnost eurobankovek tímto způsobem ověřil.
5. Subjekty zpracovávající hotovost mohou uvést do provozu stroje obsluhované zaměstnanci, které slouží k ověřování pravosti a upotřebitelnosti bankovek, a stroje obsluhované zákazníky, pouze pokud uspěly při zkouškách u některé z národních centrálních bank a jsou zapsány na seznamu zveřejněném na internetových stránkách ECB v souladu s čl. 9 odst. 2. Není-li mezi národní centrální bankou a subjektem zpracovávajícím hotovost dohodnuto používání přísnějšího nastavení, používají se stroje se standardním výrobním nastavením (včetně veškerých aktualizací), které uspělo při zkouškách.
6. Eurobankovky, jejichž pravost a upotřebitelnost byla ověřena a které byly označeny za pravé a upotřebitelné vyškolenými zaměstnanci, nikoliv však pomocí typu stroje na zpracování bankovek, který uspěl při zkouškách u některé z národních centrálních bank, lze navracet do oběhu pouze přes přepážky.
7. Toto rozhodnutí se nevztahuje na ověřování pravosti a upotřebitelnosti eurobankovek prováděné národními centrálními bankami.
Článek 4
Třídění eurobankovek a nakládání s nimi pomocí strojů na zpracování bankovek
1. Eurobankovky kontrolované pomocí stroje obsluhovaného zákazníky se třídí a nakládá se s nimi v souladu s přílohou IIa.
2. Eurobankovky kontrolované pomocí stroje obsluhovaného zaměstnanci se třídí a nakládá se s nimi v souladu s přílohou IIb.
Článek 5
Rozpoznávání padělaných eurobankovek
Subjekty zpracovávající hotovost předávají bankovky, u nichž nebyla při třídění provedeném v souladu s přílohou IIa nebo IIb nebo při ruční kontrole pravosti vyškoleným zaměstnancem prokázána pravost, neprodleně příslušným vnitrostátním orgánům v souladu s vnitrostátními předpisy a v každém případě ve lhůtě ne delší než 20 pracovních dnů.
Článek 6
Rozpoznávání neupotřebitelných eurobankovek
1. Ověřování upotřebitelnosti se provádí v souladu s minimálními standardy stanovenými v přílohách IIIa a IIIb.
2. Národní centrální banka může poté, co informuje ECB, stanovit přísnější standardy pro jednu nebo více nominálních hodnot eurobankovek, pokud je to odůvodněné například zhoršením kvality eurobankovek v oběhu v příslušném členském státě.
3. Neupotřebitelné eurobankovky se předávají národní centrální bance v souladu s vnitrostátními předpisy.
Článek 7
Výjimky
1. Národní centrální banky mohou odlehlým pobočkám úvěrových institucí, kde dochází k malému množství hotovostních operací, udělit povolení k tomu, aby kontrolu upotřebitelnosti eurobankovek navracených do oběhu prostřednictvím strojů obsluhovaných zákazníky nebo peněžních automatů ručně prováděli vyškolení zaměstnanci za předpokladu, že kontrola pravosti se provádí pomocí typu stroje na zpracování bankovek, který uspěl při zkouškách u některé národní centrální banky. Za účelem získání tohoto povolení doloží úvěrové instituce národní centrální bance svého členského státu odlehlost dané pobočky a nízký objem jejích hotovostních operací. Každá národní centrální banka zajistí, aby objem eurobankovek, které jsou takto ručně kontrolovány, nepřesáhl 5 % celkového objemu eurobankovek, které jsou ročně uvedeny do oběhu prostřednictvím zákazníky obsluhovaných strojů nebo peněžních automatů. Národní centrální banky rozhodnou, zda se uvedený limit 5 % uplatňuje na úrovni jednotlivých úvěrových institucí nebo na úrovni všech úvěrových institucí v daném členském státě.
2. Nastane-li výjimečná situace, v jejímž důsledku dojde v některém členském státě k výraznému narušení zásobování eurobankovkami, mohou ověřování pravosti a upotřebitelnosti eurobankovek, které mají být navráceny zpět do oběhu pomocí zákazníky obsluhovaných strojů nebo peněžních automatů, dočasně ručně provádět vyškolení zaměstnanci subjektů zpracovávajících hotovost za podmínky, že příslušná národní centrální banka uzná, že se jedná o výjimečnou situaci.
Článek 8
Závazky Eurosystému
1. Eurosystém poskytuje výrobcům jím vymezené informace o eurobankovkách a jejich strojově čitelných ochranných prvcích před emisí nové série bankovek a následně po ní, aby jim umožnil vyrobit stroje na zpracování bankovek schopné uspět v rámci společných zkušebních postupů a přizpůsobit se novým požadavkům.
2. Eurosystém poskytuje subjektům zpracovávajícím hotovost jím vymezené informace o eurobankovkách a jejich ochranných prvcích určených pro veřejnost před emisí nové série eurobankovek a následně po ní s cílem umožnit potřebné vyškolení jejich zaměstnanců.
3. Eurosystém podporuje školení, které subjekty zpracovávající hotovost poskytují svým zaměstnancům s cílem zajistit, aby vyškolení zaměstnanci byli schopni ověřovat pravost a upotřebitelnost eurobankovek.
4. Eurosystém podle potřeby informuje subjekty zpracovávající hotovost o hrozbě padělání a může vyžadovat, aby přijaly určitá opatření, nebo jim dočasně zakázat, aby navracely bankovky dotčených nominálních hodnot zpět do oběhu.
5. V případě potřeby Eurosystém informuje o hrozbě padělání výrobce strojů na zpracování bankovek.
Článek 9
Společné zkušební postupy Eurosystému pro stroje na zpracování bankovek
1. Typy strojů na zpracování bankovek jsou přezkušovány u národních centrálních bank v souladu se společnými zkušebními postupy.
2. Všechny typy strojů na zpracování bankovek, které obstály u zkoušek, jsou po dobu platnosti výsledků testů ve smyslu odstavce 3 zveřejněné v seznamu na internetových stránkách ECB. Typ stroje na zpracování bankovek, který během tohoto období není schopen rozpoznávat veškeré Eurosystému známé padělané eurobankovky, je odstraněn z tohoto seznamu postupem stanoveným ECB.
3. Byl-li určitý typ stroje na zpracování bankovek v testu úspěšný, platí výsledky testů na celém území eurozóny po dobu jednoho roku od konce měsíce, kdy byly tyto výsledky zveřejněny na internetových stránkách ECB, za předpokladu, že tento typ je během uvedeného období schopen rozpoznávat veškeré Eurosystému známé padělané eurobankovky.
4. Eurosystém nenese odpovědnost za případy, kdy určitý typ stroje na zpracování bankovek, který obstál při zkouškách, nedokáže třídit eurobankovky a nakládat s nimi v souladu s přílohou IIa nebo IIb.
Článek 10
Kontrolní činnost a nápravná opatření Eurosystému
1. V souladu s požadavky vnitrostátního práva jsou národní centrální banky oprávněny i) provádět v prostorách subjektů zpracovávajících hotovost kontroly na místě, včetně kontrol neohlášených, s cílem kontrolovat jejich stroje na zpracování bankovek a zejména schopnost těchto strojů ověřovat pravost a upotřebitelnost eurobankovek a zpětně dohledat majitele účtu u eurobankovek, u nichž je podezření, že by se mohlo jednat o padělané eurobankovky, a eurobankovek, jejichž pravost nebyla jednoznačně určena, a ii) ověřovat postupy, kterými se řídí provoz a kontrola strojů na zpracování bankovek, nakládání se zkontrolovanými eurobankovkami a jakákoli ruční kontrola pravosti a upotřebitelnosti.
2. V souladu s požadavky vnitrostátního práva jsou národní centrální banky oprávněny odebrat vzorky zpracovaných eurobankovek pro účely kontroly ve vlastních prostorách.
3. Zjistí-li národní centrální banka při kontrole na místě nesoulad s ustanoveními tohoto rozhodnutí, požádá, aby daný subjekt zpracovávající hotovost přijal ve stanovené lhůtě opatření k nápravě. Národní centrální banka, která požaduje nápravu, může jménem ECB zakázat subjektu zpracovávajícímu hotovost, aby navracel bankovky příslušných nominálních hodnot zpět do oběhu, a to až do doby, než bude nesoulad odstraněn. Pokud k nesouladu došlo v důsledku selhání typu stroje na zpracovávání bankovek, může to vést k odstranění tohoto stroje ze seznamu, na který se odkazuje v čl. 9 odst. 2.
4. Za nesoulad se považuje též případ, kdy subjekt zpracovávající hotovost nespolupracuje při kontrole s příslušnou národní centrální bankou.
Článek 11
Zpravodajská povinnost
Aby ECB a národní centrální banky mohly kontrolovat dodržování tohoto rozhodnutí ze strany subjektů zpracovávajících hotovost a dohlížet na vývoj v peněžním oběhu, subjekty zpracovávající hotovost i) předem písemně informují (s možností použití elektronických prostředků) národní centrální banky o plánovaném uvedení určitého typu stroje na zpracování bankovek do provozu a ii) poskytují národním centrálním bankám informace uvedené v příloze IV.
Článek 12
Náklady
1. Eurosystém neposkytuje subjektům zpracovávajícím hotovost náhradu nákladů, které tyto subjekty vynaloží v souvislosti s uplatňováním tohoto rozhodnutí.
2. Eurosystém neposkytuje náhradu v souvislosti s dodatečnými náklady, které subjektům zpracovávajícím hotovost vzniknou v důsledku emise eurobankovek se změněnými nebo novými ochrannými prvky.
Článek 13
Závěrečná ustanovení
1. Toto rozhodnutí vstupuje v platnost prvním dnem následujícím po dni zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie. Použije se od 1. ledna 2011. Každá národní centrální banka může rozhodnout, že subjektům zpracovávajícím hotovost ve svých členských státech poskytne přechodné období pro vykazování statistických údajů podle přílohy IV. Příloha IV se použije nejpozději od 1. ledna 2012.
2. Pro subjekty zpracovávající hotovost v členských státech, jež přijmou euro dne 1. ledna 2011 nebo po tomto dni, platí jednoroční přechodné období pro uplatňování tohoto rozhodnutí, které začíná běžet dnem přijetí eura.
Ve Frankfurtu nad Mohanem dne 16. září 2010.
DECYZJA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO
z dnia 16 Września 2010 r.
w sprawie weryfikacji autentyczności i jakości obiegowej oraz powtórnego wprowadzania do obiegu banknotów euro
(EBC/2010/14)
(2010/597/UE)
RADA PREZESÓW EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 128 ust. 1,
uwzględniając Statut Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (zwany dalej „Statutem ESBC”), w szczególności jego art. 16,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z art. 128 ust. 1 Traktatu oraz art. 16 Statutu ESBC, Europejski Bank Centralny (EBC) ma wyłączne prawo do upoważniania do emisji banknotów euro w Unii. Prawo to obejmuje kompetencję do podejmowania działań mających na celu ochronę wiarygodności banknotów euro jako środka płatniczego.
(2)
Ochrona wiarygodności banknotów euro oraz umożliwienie właściwego wykrywania fałszerstw wymaga utrzymywania banknotów euro znajdujących się w obiegu w dobrym stanie, tak aby możliwa była łatwa i wiarygodna weryfikacja ich autentyczności; w związku z czym konieczne jest sprawdzanie jakości obiegowej banknotów euro. Ponadto banknoty euro budzące wątpliwości co do autentyczności powinny być szybko wykrywane i przekazywane właściwym organom krajowym.
(3)
Pierwotnie art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 1338/2001 z dnia 28 czerwca 2001 r. ustanawiającego środki niezbędne dla ochrony euro przed fałszowaniem (1) zobowiązywał instytucje kredytowe i inne odpowiednie instytucje do wycofywania z obiegu wszystkich otrzymywanych przez nie banknotów euro, o których wiedzą lub mają wystarczające powody podejrzewać, że są fałszywe.
(4)
W celu określenia zharmonizowanych standardów ponownego wprowadzania do obiegu banknotów euro, w 2005 r. EBC opublikował ramowe zasady postępowania z banknotami euro powracającymi z obiegu, ustanawiające jednolite zasady i procedury weryfikacji autentyczności i jakości obiegowej banknotów euro (2), obejmujące również standardy operacyjne dotyczące urządzeń do obsługi banknotów. EBC przyjął następnie jednolite procedury testowania urządzeń do obsługi banknotów przez KBC.
(5)
Rozporządzenie (WE) nr 1338/2001 zostało zmienione (3) poprzez rozszerzenie zakresu jego adresatów oraz nałożenie na nich obowiązku weryfikacji autentyczności banknotów euro, które otrzymują i które zamierzają ponownie wprowadzić do obiegu, tak aby zapewnić wykrywanie fałszerstw. W tym zakresie rozporządzenie (WE) nr 1338/2001 stanowi, że - w odniesieniu do banknotów euro - weryfikacja ta odbywa się zgodnie z procedurami określonymi przez EBC. Procedury te należy zatem określić w akcie prawnym.
(6)
Z zastrzeżeniem kompetencji państw członkowskich do nakładania sankcji na instytucje, o których mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1338/2001, które nie wypełniają obowiązków nałożonych na nie na mocy tego przepisu, Eurosystem musi mieć możliwość podejmowania odpowiednich działań administracyjnych zapewniających przestrzeganie procedur określonych przez EBC oraz uniemożliwiających obchodzenie zasad i procedur ustanowionych w niniejszej decyzji skutkujące ryzykiem niewykrycia lub ponownego wprowadzenia do obiegu banknotów fałszywych lub nienadających się do obiegu,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Zakres
Niniejsza decyzja określa jednolite zasady i procedury dotyczące weryfikacji autentyczności i jakości obiegowej banknotów euro oraz ich ponownego wprowadzania do obiegu zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1338/2001.
Artykuł 2
Definicje
Użyte w niniejszej decyzji określenia oznaczają:
1)
„KBC” - krajowy bank centralny państwa członkowskiego, którego walutą jest euro;
2)
„podmioty zajmujące się obsługą gotówki” - instytucje i podmioty gospodarcze, o których mowa w art. 6 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1338/2001;
3)
„ponowne wprowadzanie do obiegu” - czynności podejmowane przez podmioty zajmujące się obsługą gotówki, polegające na pośrednim lub bezpośrednim ponownym wprowadzaniu do obiegu banknotów euro, które podmioty te otrzymały od ludności w ramach płatności, jako depozyt na rachunku bankowym lub od innego podmiotu zajmującego się obsługą gotówki;
4)
„urządzenie do obsługi banknotów” - obsługiwane przez klienta lub przez personel urządzenie, zdefiniowane w załączniku I;
5)
„typ urządzenia do obsługi banknotów” - urządzenie do obsługi banknotów, które można wyróżnić spośród innych urządzeń do obsługi banknotów opisanych w załączniku I;
6)
„jednolite procedury testowania” - procedury testowania określone przez EBC, stosowane przez KBC do testowania poszczególnych typów urządzeń do obsługi banknotów;
7)
„wykwalifikowany personel” - pracowników podmiotów zajmujących się obsługą gotówki, którzy: a) posiadają znajomość różnych zabezpieczeń banknotów euro przeznaczonych dla społeczeństwa określonych i podanych do wiadomości przez Eurosystem, oraz możliwość ich zweryfikowania; oraz b) posiadają znajomość kryteriów sortowania wymienionych w załączniku IIIb oraz możliwość weryfikowania banknotów euro zgodnie z tymi kryteriami;
8)
„fałszywe banknoty euro” - podrobione banknoty, zgodnie z definicją zawartą w art. 2 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1338/2001;
9)
„urządzenie wypłacające banknoty” - samoobsługowe urządzenie, które przy użyciu karty bankowej lub w inny sposób wypłaca banknoty euro, obciążając rachunek bankowy, takie jak np. bankomat wydający gotówkę. Za urządzenie wypłacające banknoty uważa się również terminale samoobsługowe (ang. self-checkout terminals - ScoTs) umożliwiające płacenie za towary lub usługi przy użyciu karty bankowej, gotówki lub innych instrumentów płatniczych, które posiadają funkcję wypłaty gotówki;
10)
„właściwe organy krajowe” - organy określone w art. 2 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 1338/2001;
11)
„banknoty euro nienadające się do obiegu” - banknoty, które oceniono jako nienadające się do powtórnego wprowadzenia do obiegu po sprawdzeniu ich jakości obiegowej, o którym mowa w art. 6;
12)
„instytucja kredytowa” - instytucję kredytową zgodnie z definicją zawartą w art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. odnoszącej się do podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (4).
Artykuł 3
Zasady ogólne
1. Podmioty zajmujące się obsługą gotówki realizują spoczywający na nich obowiązek weryfikowania autentyczności oraz jakości obiegowej banknotów w sposób zgodny z procedurami określonymi w niniejszej decyzji.
2. Jeżeli w proces ponownego wprowadzenia do obiegu tych samych banknotów euro zaangażowane są dwa podmioty zajmujące się obsługą gotówki lub większa ich liczba, podmiot odpowiedzialny za weryfikację autentyczności i jakości obiegowej tych banknotów wyznacza się zgodnie z przepisami krajowymi, a w ich braku - w drodze porozumienia umownego pomiędzy tymi podmiotami.
3. Weryfikację autentyczności i jakości obiegowej przeprowadza typ urządzenia do obsługi banknotów, który uzyskał pozytywny wynik testu w KBC, lub ręcznie wykwalifikowany personel.
4. Banknoty euro mogą być ponownie wprowadzane do obiegu za pośrednictwem urządzeń obsługiwanych przez klienta lub urządzeń wypłacających banknoty wyłącznie po zweryfikowaniu ich autentyczności oraz jakości obiegowej przez typ urządzenia do obsługi banknotów, który uzyskał pozytywny wynik testu w KBC, oraz po ich uznaniu za autentyczne i nadające się do obiegu. Wymóg ten nie ma jednak zastosowania do banknotów euro dostarczonych podmiotowi zajmującemu się obsługą gotówki bezpośrednio przez KBC lub inny podmiot zajmujący się obsługą gotówki, który dokonał już weryfikacji autentyczności i jakości obiegowej tych banknotów euro we wskazany sposób.
5. Podmioty zajmujące się obsługą gotówki mogą wprowadzać do użytku urządzenia obsługiwane przez personel - w zakresie, w jakim są one wykorzystywane do weryfikacji autentyczności i jakości obiegowej, oraz urządzenia obsługiwane przez klienta, wyłącznie po ich przetestowaniu z wynikiem pozytywnym przez KBC oraz umieszczeniu w wykazie publikowanym na stronie internetowej EBC zgodnie z art. 9 ust. 2. Z urządzeń tych korzysta się w oparciu o standardowe ustawienia fabryczne, włączając w to wszelkie ich aktualizacje, które przeszły z wynikiem pomyślnym odpowiednie testy, chyba że KBC i podmiot zajmujący się obsługą gotówki uzgodnią zastosowanie bardziej restrykcyjnych ustawień.
6. Banknoty euro, które przeszły weryfikację autentyczności i jakości obiegowej i zostały uznane za autentyczne i nadające się do obiegu przez wykwalifikowany personel, ale nie przez typ urządzenia do obsługi banknotów, który uzyskał pozytywny wynik testu w KBC, wprowadza się powtórnie do obiegu wyłącznie w kasach.
7. Niniejszej decyzji nie stosuje się do weryfikacji autentyczności i jakości obiegowej banknotów euro przeprowadzanej przez KBC.
Artykuł 4
Sposób klasyfikacji i postępowania z banknotami euro w urządzeniach do obsługi banknotów
1. Sposób klasyfikacji i postępowania z banknotami euro w urządzeniach obsługiwanych przez klienta określono w załączniku IIa.
2. Sposób klasyfikacji i postępowania z banknotami euro w urządzeniach obsługiwanych przez personel określono w załączniku IIb.
Artykuł 5
Wykrywanie fałszywych banknotów euro
Banknoty, które nie zostały uznane za prawdziwe banknoty euro w ramach klasyfikacji przeprowadzonej zgodnie z załącznikiem IIa lub IIb albo w wyniku ręcznej weryfikacji autentyczności przeprowadzonej przez wykwalifikowany personel, przekazywane są przez podmioty zajmujące się obsługą banknotów niezwłocznie - w terminach określonych przepisami krajowymi, ale w każdym przypadku nie później niż w ciągu 20 dni roboczych - właściwym organom krajowym.
Artykuł 6
Wykrywanie banknotów nienadających się do obiegu
1. Weryfikację jakości obiegowej przeprowadza się zgodnie z minimalnymi standardami określonymi w załącznikach IIIa i IIIb.
2. KBC może, po poinformowaniu EBC, określić bardziej restrykcyjne standardy w odniesieniu do jednego lub większej liczby nominałów banknotów euro, o ile działanie takie jest uzasadnione - na przykład pogorszeniem jakości banknotów euro znajdujących się w obiegu w danym państwie członkowskim.
3. Banknoty euro nienadające się do obiegu przekazuje się KBC z uwzględnieniem przepisów krajowych.
Artykuł 7
Wyjątki
1. KBC mogą udzielać niewielkim oddziałom, filiom lub agencjom instytucji kredytowych o niskim poziomie operacji gotówkowych zezwoleń na przeprowadzanie przez wykwalifikowany personel ręcznej weryfikacji jakości obiegowej banknotów euro, które mają zostać ponownie wprowadzone do obiegu za pośrednictwem urządzeń obsługiwanych przez klienta lub urządzeń wypłacających banknoty, o ile weryfikacja autentyczności jest przeprowadzana przez typ urządzenia do obsługi banknotów, który uzyskał pozytywny wynik testu w KBC. Wnioskując o udzielenie takiego zezwolenia, instytucje kredytowe przedstawiają KBC swojego państwa członkowskiego dowody potwierdzające, że oddział, filia lub agencja, której taki wniosek dotyczy, jest niewielkim oddziałem, filią lub agencją o niskim poziomie operacji gotówkowych. Każdy z KBC zapewnia, aby liczba banknotów euro weryfikowanych ręcznie w powyższy sposób nie przekraczała maksymalnie 5 % całkowitej liczby banknotów euro wprowadzanych do obiegu za pośrednictwem urządzeń obsługiwanych przez klienta lub urządzeń wypłacających banknoty. KBC rozstrzyga, czy próg 5 % będzie miał zastosowanie do każdej z instytucji kredytowych z osobna, czy też na poziome krajowym do wszystkich instytucji kredytowych łącznie.
2. W przypadku zaistnienia wyjątkowej sytuacji skutkującej poważnym zakłóceniem podaży banknotów euro w państwie członkowskim, ręczną weryfikację autentyczności i jakości obiegowej banknotów euro wprowadzanych do obiegu za pośrednictwem urządzeń obsługiwanych przez klienta lub urządzeń wypłacających banknoty może tymczasowo przeprowadzać wykwalifikowany personel podmiotów zajmujących się obsługą gotówki, pod warunkiem że odpowiedni KBC zgodzi się co do wyjątkowości sytuacji.
Artykuł 8
Obowiązki Eurosystemu
1. W celu umożliwienia producentom konstruowania urządzeń do obsługi banknotów, które będą w stanie pomyślnie przejść jednolite procedury testowania oraz spełnić nowe wymagania, przed emisją oraz po emisji nowej serii banknotów Eurosystem dostarcza producentom określone przez siebie informacje dotyczące banknotów euro oraz ich zabezpieczeń do odczytu maszynowego.
2. W celu umożliwienia personelowi podmiotów zajmujących się obsługą gotówki odbycia niezbędnych szkoleń, przed emisją oraz po emisji nowej serii banknotów euro Eurosystem dostarcza tym podmiotom określone przez siebie informacje dotyczące banknotów euro oraz ich zabezpieczeń przeznaczonych dla społeczeństwa.
3. Eurosystem wspiera proces szkolenia personelu podmiotów zajmujących się obsługą gotówki, tak aby wykwalifikowany personel posiadał kompetencje w zakresie sprawdzania banknotów euro pod względem autentyczności i jakości obiegowej.
4. W razie potrzeby Eurosystem informuje podmioty zajmujące się obsługą gotówki o zagrożeniach fałszerstwami; Eurosystem może również wymagać od tych podmiotów podjęcia odpowiednich działań, włączając w to czasowy zakaz ponownego wprowadzania do obiegu danych nominałów banknotów.
5. W razie potrzeby Eurosystem informuje o zagrożeniach fałszerstwami producentów urządzeń do obsługi banknotów.
Artykuł 9
Jednolite procedury Eurosystemu w zakresie testowania urządzeń do obsługi banknotów
1. Typy urządzeń do obsługi banknotów podlegają testom prowadzonym przez KBC zgodnie z jednolitymi procedurami testowania.
2. Wykaz wszystkich pomyślnie przetestowanych typów urządzeń do obsługi banknotów dostępny jest na stronie internetowej EBC w okresie ważności wyników testów określonym w ust. 3. Typ urządzenia do obsługi banknotów, który w tym czasie utraci zdolność wykrywania wszystkich znanych Eurosystemowi fałszywych banknotów euro, zostanie usunięty z wykazu zgodnie z procedurą określoną przez EBC.
3. W przypadku pomyślnego przejścia testów przez dany typ urządzenia do obsługi banknotów, ich rezultat jest ważny w strefie euro przez jeden rok, licząc od końca miesiąca, w którym został opublikowany na stronie EBC, pod warunkiem że w tym okresie ten typ urządzenia zachowa zdolność wykrywania wszystkich fałszywych banknotów euro znanych Eurosystemowi.
4. Eurosystem nie ponosi odpowiedzialności w przypadku gdy pomyślnie przetestowany typ urządzenia do obsługi banknotów będzie niezdolny do ich klasyfikacji i obsługi zgodnie z załącznikiem IIa lub IIb.
Artykuł 10
Działania monitorujące i korygujące Eurosystemu
1. Z zastrzeżeniem wymogów prawa krajowego, KBC są upoważnione (i) do przeprowadzania inspekcji na miejscu, w tym inspekcji niezapowiedzianych, w pomieszczeniach podmiotów zajmujących się obsługą gotówki w celu monitorowania ich urządzeń do obsługi banknotów, w szczególności zdolności tych urządzeń do weryfikowania autentyczności i jakości obiegowej oraz do ustalenia posiadacza rachunku w przypadku banknotów euro budzących wątpliwości co do autentyczności oraz banknotów euro o niepotwierdzonej autentyczności; oraz (ii) do weryfikacji procedur określających działanie i kontrolę urządzeń do obsługi banknotów, postępowanie ze zweryfikowanymi banknotami euro oraz procedur określających działania dla każdego rodzaju ręcznej weryfikacji autentyczności oraz jakości obiegowej.
2. Z zastrzeżeniem wymogów prawa krajowego, KBC są upoważnione do pobierania próbek obsługiwanych banknotów euro w celu poddania tych banknotów weryfikacji we własnych pomieszczeniach.
3. W przypadku wykrycia w wyniku inspekcji na miejscu prowadzonej przez KBC uchybień w przestrzeganiu postanowień niniejszej decyzji, zażąda on podjęcia w określonym czasie przez podmiot zajmujący się obsługą gotówki działań korygujących. Do czasu usunięcia uchybień, KBC, który zażądał ich usunięcia, może w imieniu EBC zakazać podmiotowi zajmującemu się obsługą gotówki ponownego wprowadzania do obiegu danych nominałów banknotów. Jeżeli uchybienia wynikają z defektu typu urządzenia do obsługi banknotów, może to prowadzić do jego usunięcia z wykazu, o którym mowa w art. 9 ust. 2.
4. W przypadku gdy podmiot zajmujący się obsługą gotówki nie współpracuje z KBC w zakresie przeprowadzanej inspekcji, zostanie to uznane za uchybienie w przestrzeganiu postanowień niniejszej decyzji.
Artykuł 11
Obowiązki sprawozdawcze
W celu umożliwienia EBC oraz KBC monitorowania przestrzegania przepisów niniejszej decyzji przez podmioty zajmujące się obsługą gotówki oraz nadzoru nad przebiegiem czynności w zakresie cyklu obiegu gotówki, podmioty zajmujące się obsługą gotówki (i) informują KBC z wyprzedzeniem na piśmie, w tym w drodze elektronicznej, o uruchomieniu danego typu urządzenia do obsługi banknotów; oraz (ii) przekazują KBC informacje określone w załączniku IV.
Artykuł 12
Koszty
1. Eurosystem nie zwraca podmiotom zajmującym się obsługą gotówki kosztów poniesionych przez te podmioty w celu wypełniania postanowień niniejszej decyzji.
2. Eurosystem nie rekompensuje dodatkowych kosztów poniesionych przez podmioty zajmujące się obsługą gotówki w związku z emisją banknotów euro ze zmienionymi lub nowymi zabezpieczeniami.
Artykuł 13
Przepisy końcowe
1. Niniejsza decyzja wchodzi w życie następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 1 stycznia 2011 r. Każdy z KBC może zdecydować o ustanowieniu dla podmiotów zajmujących się obsługą gotówki w jego państwie członkowskim okresu przejściowego dotyczącego przekazywania danych statystycznych zgodnie z załącznikiem IV. Załącznik IV stosuje się najpóźniej od dnia 1 stycznia 2012 r.
2. Podmiotom zajmującym się obsługą gotówki w państwach członkowskich, które wprowadzą euro w dniu 1 stycznia 2011 r. lub po tej dacie, przysługuje roczny okres przejściowy na zastosowanie niniejszej decyzji, licząc od daty wprowadzenia euro.
Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 16 września 2010 r.