NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU, EURATOM) č. 883/2013
ze dne 11. září 2013
o vyšetřování prováděném Evropským úřadem pro boj proti podvodům (OLAF) a o zrušení nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1073/1999 a nařízení Rady (Euratom) č. 1074/1999
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 325 této smlouvy, ve spojení se Smlouvou o založení Evropského společenství pro atomovou energii, a zejména s článkem 106a této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Účetního dvora (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Orgány Unie a členské státy přikládají velký význam ochraně finančních zájmů Unie a boji proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu tyto zájmy. Odpovědnost Komise je z tohoto hlediska úzce spjata s jejím úkolem plnit rozpočet podle článku 317 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) a význam této činnosti potvrzuje článek 325 Smlouvy o fungování EU.
(2)
K uskutečnění uvedeného cíle je třeba použít všechny dostupné prostředky, především v souvislosti s vyšetřovacími úkoly přenesenými na úroveň Unie, při zachování současného rozdělení a vyvážení odpovědností mezi Unií a členskými státy.
(3)
Za účelem posílení prostředků pro boj proti podvodům a při zachování zásady samostatnosti vnitřní organizace každého orgánu zřídila Komise rozhodnutím 1999/352/ES, ESUO, Euratom (3) v rámci svých vlastních útvarů Evropský úřad pro boj proti podvodům (dále jen „úřad“), pověřený správním vyšetřováním podvodů. Komise úřadu poskytla plnou nezávislost při plnění jeho vyšetřovací funkce. Podle rozhodnutí 1999/352/ES, ESUO, Euratom má úřad za účelem vyšetřování vykonávat pravomoci svěřené právem Unie.
(4)
Za účelem právní úpravy vyšetřování prováděných úřadem bylo přijato nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1073/1999 (4). Aby se posílila efektivita vyšetřovacích činností úřadu a s ohledem na hodnocení činnosti úřadu ze strany orgánů Unie, zejména hodnotící zprávu Komise z dubna roku 2003 a zvláštní zprávy Účetního dvora č. 1/2005 (5) a č. 2/2011 (6) o řízení úřadu, je třeba stávající právní rámec pozměnit.
(5)
Působnost úřadu by měla zahrnovat provádění vyšetřování v rámci orgánů, institucí a subjektů zřízených Smlouvami nebo na jejich základě (dále jen „orgány, instituce a jiné subjekty“) a výkon vyšetřovací pravomoci svěřené Komisi příslušnými akty Unie, jakož i poskytování pomoci Komise členským státům při organizování úzké a pravidelné spolupráce mezi jejich příslušnými orgány. Na základě své operační praxe v této oblasti by úřad měl rovněž přispívat k vytváření a rozvoji metod pro předcházení podvodům, úplatkářství i jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie a pro boj proti nim.
(6)
Příslušnost úřadu, jak byla stanovena Komisí, se týká vedle ochrany finančních zájmů všech činností spojených s ochranou zájmů Unie před nedovoleným jednáním, které by mohlo vést ke správnímu nebo trestnímu řízení.
(7)
Uplatňováním tohoto nařízení by neměla být dotčena rozsáhlejší ochrana, jež může vyplývat z ustanovení Smluv.
(8)
S ohledem na nutnost posílení boje proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie by měl mít úřad možnost provádět vnitřní vyšetřování ve všech orgánech, institucích a jiných subjektech.
(9)
V souvislosti s vnějším vyšetřováním je vhodné svěřit úřadu výkon pravomocí svěřených Komisi nařízením Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 ze dne 11. listopadu 1996 o kontrolách a inspekcích na místě prováděných Komisí za účelem ochrany finančních zájmů Evropských společenství proti podvodům a jiným nesrovnalostem (7). Dále je vhodné umožnit úřadu výkon ostatních pravomocí svěřených Komisi za účelem kontrol a inspekcí na místě v členských státech, především za účelem odhalení nesrovnalostí podle článku 9 nařízení Rady (ES, Euratom) č. 2988/95 ze dne 18. prosince 1995 o ochraně finančních zájmů Evropských společenství (8).
(10)
Efektivita činnosti úřadu závisí z velké části na spolupráci s členskými státy. Je třeba, aby členské státy určily své příslušné orgány, které budou schopny poskytnout úřadu potřebnou podporu při výkonu jeho úkolů. V případech, kdy členské státy nezřídily zvláštní útvar na vnitrostátní úrovni, jehož úkolem by bylo koordinovat ochranu finančních zájmů Unie a boj proti podvodům, měla by být určena služba („koordinační služba pro boj proti podvodům“), která by usnadňovala účinnou spolupráci a výměnu informací s úřadem.
(11)
Úřad by měl mít v rámci vnějších vyšetřování přístup k veškerým relevantním informacím, které jsou v držení orgánů, institucí a jiných subjektů Unie.
(12)
Vyšetřování by měla být prováděna v souladu se Smlouvami, a zejména s Protokolem č. 7 o výsadách a imunitách Evropské unie, a při dodržování služebního řádu úředníků a pracovního řádu ostatních zaměstnanců Evropské unie stanoveného v nařízení Rady (EHS, Euratom, ESUO) č. 259/68 (9) (dále jen „služební řád“) a statutu poslanců Evropského parlamentu, jakož i při plném dodržování lidských práv a základních svobod, zejména zásady spravedlnosti, práva osob na vyjádření se ke skutečnostem, které se jich týkají, a zásady, že závěry vyšetřování mohou být založeny pouze na skutečnostech s důkazní hodnotou. Za tímto účelem by měly orgány, instituce a subjekty stanovit podmínky, za kterých mají být vnitřní vyšetřování prováděna.
(13)
Vnitřní vyšetřování mohou být prováděna pouze tehdy, má-li úřad zaručený vstup do všech prostor orgánů, institucí a jiných subjektů a ke všem jejich informacím a dokumentům.
(14)
Je třeba, aby přesnost informací, které v rámci své působnosti úřad obdrží, byla okamžitě vyhodnocena. Za tímto účelem by měl mít úřad před zahájením vyšetřování právo na přístup k veškerým relevantním informacím v databázích, které jsou v držení orgánů, institucí a jiných subjektů, je-li to nezbytné k posouzení toho, zda mají tvrzení reálný základ.
(15)
Je třeba stanovit konkrétní povinnost úřadu poskytovat informace orgánům, institucím a jiným subjektům o probíhajících vyšetřováních v případě, že se vyšetřovaný případ týká některého úředníka, jiného zaměstnance, člena orgánu nebo instituce, vedoucího jiného subjektu nebo pracovníka, nebo v případě, že může ochrana finančních zájmů Unie vyžadovat přijetí preventivních opatření.
(16)
Je třeba stanovit jasná pravidla, která umožní orgánům, institucím a jiným subjektům rychle prošetřit případy, do nichž se úřad rozhodne nezasahovat, ale která současně potvrdí prioritní pravomoc úřadu vést vnitřní vyšetřování ve věcech týkajících se finančních zájmů Unie.
(17)
Za účelem zajištění nezávislosti úřadu při plnění úkolů, které mu byly svěřeny tímto nařízením, by měl mít jeho generální ředitel možnost zahájit vyšetřování z vlastního podnětu. Pokud úřad provádí vyšetřování, neměly by příslušné orgány, instituce a jiné subjekty vést souběžné vyšetřování týchž skutečností, pokud se s úřadem nedohodnou jinak.
(18)
Vyšetřování by měl řídit generální ředitel úřadu zcela nezávisle na orgánech, institucích a jiných subjektech a na dozorčím výboru. Za tímto účelem by měl mít generální ředitel možnost přijmout obecné zásady vyšetřovacích postupů určené zaměstnancům úřadu. Tyto obecné zásady by měly pro zaměstnance stanovit praktická vodítka, pokud jde o vedení vyšetřování, a procesní záruky a práva dotčených osob nebo svědků, podrobné informace ohledně vnitřního poradního a kontrolního postupu, jimiž se je třeba řídit, včetně kontroly souladu s právem. V zájmu větší transparentnosti v souvislosti s vedením vyšetřování by tyto obecné zásady měly být veřejnosti zpřístupněny na internetových stránkách úřadu. Uvedené obecné zásady by neměly zakládat či měnit jakákoli práva nebo povinnosti vyplývající z tohoto nařízení.
(19)
V souladu s článkem 21 služebního řádu by zaměstnanci úřadu měli vést vyšetřování v souladu s obecnými zásadami vyšetřovacích postupů a na základě individuálních pokynů generálního ředitele úřadu k jednotlivým případům.
(20)
V souladu se služebním řádem by zaměstnanci úřadu měli své vyšetřovací úkoly vykonávat zcela nezávisle a vyhnout se střetu zájmů. Zaměstnanci úřadu by měli generálního ředitele okamžitě informovat, pokud se určité vyšetřování týká záležitosti, na níž mají jakékoliv osobní zájmy, které by mohly omezit jejich nezávislost nebo by takto mohly být vnímány, zejména pokud byli do vyšetřované záležitosti zapojeni jiným způsobem.
(21)
Vnější a vnitřní vyšetřování prováděná úřadem se částečně řídí odlišnými pravidly. Úřadu by však mělo být dovoleno, aby, kdykoli je to nezbytné, kombinoval v rámci jednoho vyšetřování prvky vnějšího i vnitřního vyšetřování, aniž by musel zahajovat dvě samostatná vyšetřování.
(22)
V zájmu právní jistoty je nezbytné přesně vymezit procesní záruky použitelné při vyšetřováních vedených úřadem, a to s ohledem na správní povahu těchto vyšetřování.
(23)
Procesní záruky a základní práva dotčených osob a svědků by měly být dodržovány bez jakékoli diskriminace vždy a ve všech fázích vnějšího i vnitřního vyšetřování, a to zejména při sdělování informací o probíhajícím vyšetřování. Při poskytování jakýchkoli informací o vyšetřováních prováděných úřadem Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a Účetnímu dvoru, a to jak v případě dvoustranného sdělování informací, tak v rámci výměny názorů, by měla být dodržována důvěrnost vyšetřování, zákonná práva dotčených osob a případně vnitrostátní předpisy vztahující se na soudní řízení. Informace předané nebo obdržené během vyšetřování by měly být zpracovávány v souladu s právem Unie v oblasti ochrany údajů. Výměny informací by měly probíhat v souladu se zásadou přiměřenosti a zásadou „vědět jen to nejnutnější“.
(24)
V zájmu posílení ochrany individuálních práv vyšetřovaných osob by v závěrech nemělo být uváděno jméno dotčené osoby, aniž byla této osobě dána možnost vyjádřit se ke skutečnostem, které se jí týkají.
(25)
Generální ředitel by měl dohlížet na to, aby při jakémkoli sdělování informací veřejnosti byla dodržována zákonná práva dotčených osob.
(26)
Úřad i orgány, instituce a jiné subjekty účastnící se vyšetřování by měly chránit svobodu projevu v souladu s Listinou základních práv Evropské unie a novinářské zdroje.
(27)
Generální ředitel by měl zajišťovat ochranu osobních údajů a dodržování důvěrnosti informací získaných v průběhu vyšetřování. Úředníkům a ostatním zaměstnancům Unie by měla být zajištěna stejná právní ochrana, jaká je stanovena ve služebním řádu.
(28)
K zajištění toho, aby byly výsledky vyšetřování prováděných úřadem zohledňovány a aby byla přijata nezbytná následná opatření, je nezbytné stanovit, že zprávy mohou představovat důkazní materiály přípustné ve správním nebo soudním řízení. Za tímto účelem by tyto zprávy měly být vypracovávány v souladu s pravidly platnými pro vypracování úředních zpráv v členských státech.
(29)
V případě, že by skutečnosti uvedené v závěrečné zprávě z vnitřního vyšetřování mohly být základem pro trestní stíhání, by měly být informace v tomto směru předány soudním orgánům dotčeného členského státu. V doporučeních připojených k závěrečné zprávě z vyšetřování by měl generální ředitel uvést, zda by vzhledem k povaze skutečností a k rozsahu jejich finančního dopadu bylo možné dále postupovat účinněji prostřednictvím vnitřních opatření orgánu, instituce nebo subjektu.
(30)
V případech, kdy generální ředitel předá soudním orgánům dotčeného členského státu informace získané úřadem v průběhu vnitřních vyšetřování, by tímto předáním informací neměla být dotčena následná právní kvalifikace ze strany vnitrostátního soudního orgánu, pokud jde o nezbytnost vyšetřovacích postupů.
(31)
Je na příslušných orgánech členských států nebo popřípadě orgánech, institucích a jiných subjektech, aby rozhodly, jaká opatření by měla být po dokončení vyšetřování učiněna na základě závěrečné zprávy vypracované úřadem.
(32)
Úřad by měl za účelem zlepšení své efektivity vědět, jaké důsledky byly vyvozeny ze závěrů jeho vyšetřování. Orgánům, institucím a jiným subjektům Unie a případně příslušným orgánům členských států by proto měla být uložena povinnost informovat úřad na jeho žádost o případných opatřeních přijatých v návaznosti na informace, které jim úřad předal.
(33)
S ohledem na významné výhody plynoucí z intenzivnější spolupráce mezi úřadem, Eurojustem, Europolem a příslušnými orgány členských států by úřad měl mít možnost uzavřít s nimi správní ujednání, jejichž cílem může být zejména usnadnění praktické spolupráce a výměna informací o technických a operačních záležitostech, aniž by tím však vznikaly další právní povinnosti.
(34)
Aby mohlo dojít k posílení spolupráce mezi úřadem, Eurojustem a příslušnými orgány členských států ve vztahu ke skutečnostem, které mohou být předmětem trestního vyšetřování, měl by úřad informovat Eurojust zejména o těch případech, kdy existuje podezření na podvod, úplatkářství nebo jiné protiprávní jednání ohrožující finanční zájmy Unie, přičemž by se mohlo jednat o závažnou trestnou činnost. Jestliže je k informacím připojena výzva k provedení konkrétních trestněprávních vyšetřovacích úkonů, měly by být tyto informace předány příslušným orgánům dotčených členských států v příslušných případech předtím, než jimi poskytnuté informace úřad předá Eurojustu nebo Europolu.
(35)
V zájmu úspěšné spolupráce úřadu, příslušných orgánů, institucí a jiných subjektů Unie, příslušných orgánů členských států, příslušných orgánů ze třetích zemí a mezinárodních organizací by mělo docházet ke vzájemné výměně informací. Tato výměna informací by měla probíhat v souladu se zásadami důvěrnosti a pravidly o ochraně údajů stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 45/2001 ze dne 18. prosince 2000 o ochraně fyzických osob v souvislosti se zpracováním osobních údajů orgány a institucemi Společenství a o volném pohybu těchto údajů (10). Úřad by měl zejména ověřit, že příjemce má příslušné pravomoci a že předání údajů je nezbytné. Výměny informací s Eurojustem by měly probíhat v mezích působnosti Eurojustu, který se týká koordinace v případech závažné trestné činnosti, jež přesahují hranice jednotlivých zemí.
(36)
S ohledem na objem finančních prostředků Unie vyčleněných pro odvětví vnější pomoci, na počet vyšetřování, která úřad v tomto odvětví vede, i na mezinárodní spolupráci pro účely vyšetřování by měl mít úřad při plnění svých úkolů možnost zajistit si případně v koordinaci s jinými příslušnými útvary prostřednictvím správních ujednání praktickou pomoc příslušných orgánů ve třetích zemích a mezinárodních organizací, aniž by tím však vznikaly další právní povinnosti.
(37)
Úřad by měl být při plnění svých úkolů nezávislý. K posílení této nezávislosti by vyšetřovací funkce úřadu měla podléhat pravidelné kontrole ze strany dozorčího výboru složeného z nezávislých samostatných osob, které jsou vysoce kvalifikovány v oblastech působnosti úřadu. Dozorčí výbor by neměl zasahovat do probíhajících vyšetřování. K jeho úkolům by rovněž mělo patřit napomáhání generálními řediteli při výkonu jeho povinností.
(38)
Je zapotřebí stanovit kritéria a postupy pro jmenování členů dozorčího výboru a dále upřesnit úkoly dozorčího výboru, které vyplývají z jeho působnosti.
(39)
Měl by být vypracován rezervní seznam kandidátů, kteří by mohli nahradit členy dozorčího výboru na zbývající část funkčního období v případě, že jeden nebo více členů odstoupí z funkce, zemře nebo se stane jinak neschopným výkonu svých úkolů.
(40)
Aby mohl dozorčí výbor vykonávat svoje poslání účinně, měl by úřad zaručit nezávislé fungování jeho sekretariátu.
(41)
Mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí by měla jednou ročně proběhnout výměna názorů. Předmětem této výměny názorů by měly být mimo jiné strategické priority politiky v oblasti vyšetřování a efektivita práce úřadu z hlediska výkonu jeho působnosti, aniž by došlo k jakémukoli zásahu do jeho nezávislosti při vedení vyšetřování. Příprava na výměnu názorů by měla proběhnout na technické úrovni a měla by v nezbytném rozsahu zahrnovat přípravné setkání příslušných útvarů dotčených orgánů. Při projednávání efektivity práce úřadu z hlediska výkonu jeho působnosti by orgány účastnící se výměny názorů měly mít možnost se zabývat statistickými informacemi o opatřeních navazujících na vyšetřování ze strany úřadu a na informace předané úřadem.
(42)
V zájmu zajištění úplné nezávislosti fungování úřadu by jeho generální ředitel měl být jmenován na neobnovitelné funkční období sedmi let.
(43)
Funkce generálního ředitele úřadu je zvláště důležitá rovněž pro Evropský parlament a Radu. Osoba jmenovaná generálním ředitelem by měla mít co nejširší podporu a uznání ze strany Evropského parlamentu, Rady a Komise. Komise by proto měla usilovat o to, aby v rámci postupu konzultace dosáhla s Evropským parlamentem a Radou vzájemné dohody.
(44)
Výzva k podávání přihlášek na místo generálního ředitele by měla být zveřejněna v Úředním věstníku Evropské unie nejpozději šest měsíců před koncem funkčního období stávajícího generálního ředitele. Výzvu k podávání přihlášek by měla vypracovat Komise na základě výsledku úzkých konzultací s Evropským parlamentem a Radou. Výzva by měla obsahovat kritéria pro výběr, včetně požadavků, jež by uchazeči o místo generálního ředitele měli splňovat.
(45)
Generální ředitel by měl pravidelně informovat dozorčí výbor o případech, u kterých byly předány informace soudním orgánům členských států, a o celkovém počtu případů úřadu, jimiž se tyto soudní orgány dotčených členských států zabývaly v návaznosti na vyšetřování provedené úřadem.
(46)
S ohledem na zkušenosti z operativní činnosti by bylo vhodné umožnit generálnímu řediteli úřadu pověřit výkonem některých svých funkcí jednoho nebo více zaměstnanců úřadu.
(47)
Generální ředitel by měl zavést vnitřní poradní a kontrolní mechanismus, včetně kontroly souladu s právem, který se bude zejména týkat povinnosti dodržování procesních záruk a základních práv dotčených osob a vnitrostátního práva dotčených členských států.
(48)
V zájmu zajištění nezávislosti úřadu by Komise měla rozhodnout o přenesení náležitých pravomocí orgánu oprávněného ke jmenování na generálního ředitele.
(49)
Toto nařízení žádným způsobem nesnižuje pravomoci a odpovědnost členských států přijímat opatření k boji proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie. Pověření nezávislého úřadu vedením vnějších správních vyšetřování v této oblasti je plně v souladu se zásadou subsidiarity uvedenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné k posílení boje proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
(50)
V případě zřízení Úřadu evropského veřejného žalobce by Komise měla posoudit nutnost změny tohoto nařízení.
(51)
Toto nařízení dodržuje základní práva a je v souladu zejména se zásadami uznanými Listinou základních práv Evropské unie.
(52)
V souladu s čl. 28 odst. 2 nařízení (ES) 45/2001 byl konzultován evropský inspektor ochrany údajů, který své stanovisko předložil dne 1. června 2011 (11).
(53)
Vzhledem ke značnému počtu nezbytných změn by mělo být nařízení (ES) č. 1073/1999 zrušeno a nahrazeno tímto nařízením.
(54)
Podle čl. 106a odst. 1 Smlouvy o založení Evropského společenství pro atomovou energii (dále jen „Smlouva o ESAE“), která rozšiřuje používání článku 325 Smlouvy o fungování EU na Evropské společenství pro atomovou energii (Euratom), by měla být pravidla pro vyšetřování vedená úřadem, pokud jde o Unii, použitelná i pro Euratom. Podle čl. 106a odst. 2 Smlouvy o ESAE je nutné odkazy na Unii v článku 325 Smlouvy o fungování EU chápat jako odkazy na Euratom, a odkazy na Unii obsažené v tomto nařízení v sobě tudíž zahrnují, pokud to kontext vyžaduje, odkazy na Euratom. Nařízení Rady (Euratom) č. 1074/1999 ze dne 25. května 1999 o vyšetřování prováděném Evropským úřadem pro boj proti podvodům (OLAF) (12) by proto mělo být zrušeno,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Cíle a úkoly
1. Za účelem posílení boje proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Evropské unie a Evropského společenství pro atomovou energii (dále jen souhrnně „Unie“, pokud to kontext vyžaduje) vykonává Evropský úřad pro boj proti podvodům, zřízený rozhodnutím 1999/352/ES, ESUO, Euratom (dále jen „úřad“), pravomoci týkající se vyšetřování svěřené Komisi:
a)
příslušnými akty Unie a
b)
příslušnými dohodami o spolupráci a vzájemné pomoci, které Unie uzavřela se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi.
2. Úřad zajišťuje pomoc Komise členským státům při organizování úzké a pravidelné spolupráce mezi jejich příslušnými orgány za účelem koordinace jejich opatření zaměřených na ochranu finančních zájmů Unie před podvody. Úřad přispívá k vytváření a rozvoji metod prevence a boje proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie. Úřad podporuje a koordinuje sdílení operačních zkušeností a osvědčených procesních postupů se členskými státy a mezi nimi v oblasti ochrany finančních zájmů Unie a rovněž podporuje společné kroky v boji proti podvodům uskutečňované členskými státy na dobrovolném základě.
3. Toto nařízení se použije, aniž jsou dotčeny:
a)
Protokol č. 7 o výsadách a imunitách Evropské unie připojený ke Smlouvě o Evropské unii a Smlouvě o fungování Evropské unie;
b)
statut poslanců Evropského parlamentu;
c)
služební řád;
d)
nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 45/2001.
4. V rámci orgánů, institucí a jiných subjektů založených Smlouvami nebo na jejich základě (dále jen „orgány, instituce a jiné subjekty“) provádí úřad správní vyšetřování za účelem boje proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie. Vyšetřuje proto závažné skutečnosti související s výkonem služebních povinností, které by mohly znamenat zanedbání povinností ze strany úředníků a zaměstnanců Unie, jež by mohlo vést k disciplinárnímu, popřípadě trestnímu stíhání, nebo zanedbání obdobných povinností členy orgánů a institucí, vedoucími pracovníky jiných subjektů nebo pracovníky orgánů, institucí a subjektů, na které se nevztahuje služební řád (dále společně jen „úředníci, jiní zaměstnanci, členové orgánů nebo institucí, vedoucí jiných subjektů nebo pracovníci“).
5. Za účelem uplatňování tohoto nařízení mohou příslušné orgány členských států a orgány, instituce a jiné subjekty uzavřít s úřadem správní ujednání. Tato správní ujednání se mohou týkat zejména předávání informací a provádění vyšetřování.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
1)
„finančními zájmy Unie“ příjmy, výdaje a aktiva, na něž se vztahuje rozpočet Evropské unie, a příjmy, výdaje a aktiva, na něž se vztahují rozpočty orgánů, institucí a jiných subjektů a rozpočty jimi spravované a kontrolované;
2)
„nesrovnalostí“„nesrovnalost“ ve smyslu čl. 1 odst. 2 nařízení (ES, Euratom) č. 2988/95;
3)
„podvodem, úplatkářstvím a jiným protiprávním jednáním ohrožujícím finanční zájmy Unie“ podvod, úplatkářství a jiné protiprávní jednání ohrožující finanční zájmy Unie ve smyslu příslušných právních aktů Unie;
4)
„správním vyšetřováním“ (dále jen „vyšetřování“) jakákoli inspekce, kontrola a jiné opatření prováděné úřadem podle článků 3 a 4 za účelem dosažení cílů uvedených v článku 1 a případně označení vyšetřovaných činností za nedovolené; těmito vyšetřováními nejsou dotčeny pravomoci příslušných orgánů členských států zahájit trestní stíhání;
5)
„dotčenou osobou“ jakákoli osoba nebo hospodářský subjekt, které jsou podezřelé z toho, že se dopustily podvodu, úplatkářství nebo jiného protiprávního jednání ohrožujícího finanční zájmy Unie, a které jsou proto vyšetřovány úřadem;
6)
„hospodářským subjektem“ hospodářský subjekt ve smyslu nařízení (ES, Euratom) č. 2988/95 a nařízení (Euratom, ES) č. 2185/96;
7)
„správními ujednáními“ ujednání technické nebo operační povahy uzavřená úřadem, jejichž cílem může být zejména usnadnění spolupráce a výměny informací mezi stranami těchto ujednání a jež nezakládají další právní povinnosti.
Článek 3
Vnější vyšetřování
1. Úřad vykonává pravomoc svěřenou Komisi nařízením (Euratom, ES) č. 2185/96 provádět kontroly a inspekce na místě v členských státech a v souladu s platnými dohodami o spolupráci a vzájemné pomoci a jinými platnými právními nástroji ve třetích zemích a v prostorách mezinárodních organizací.
V rámci své vyšetřovací funkce provádí úřad kontroly a inspekce podle čl. 9 odst. 1 nařízení (Euratom, ES) č. 2988/95 a podle odvětvových předpisů, na něž se odkazuje v čl. 9 odst. 2 výše uvedeného nařízení, v členských státech a v souladu s platnými dohodami o spolupráci a vzájemné pomoci a jinými platnými právními nástroji ve třetích zemích a v prostorách mezinárodních organizací.
2. Za účelem zjištění podvodu, úplatkářství nebo jiného protiprávního jednání ohrožujícího finanční zájmy Unie v souvislosti s dohodou o grantu nebo rozhodnutím či smlouvou týkající se financování ze strany Unie má úřad v souladu s ustanoveními a postupy uvedenými v nařízení (Euratom, ES) č. 2185/96 oprávnění provádět kontroly a inspekce na místě u hospodářských subjektů.
3. Během kontrol a inspekcí na místě jednají zaměstnanci úřadu podle příslušných právních předpisů Unie, v souladu s pravidly a zvyklostmi dotyčného členského státu a v souladu s procesními zárukami uvedenými v tomto nařízení.
Příslušný orgán dotčeného členského státu poskytne na žádost úřadu zaměstnancům úřadu pomoc nezbytnou k účinnému splnění jejich úkolů, upřesněných v písemném zmocnění uvedeném v čl. 7 odst. 2. Jestliže tato pomoc vyžaduje podle vnitrostátních předpisů povolení soudního orgánu, musí být o toto povolení požádáno.
Dotčený členský stát dbá v souladu s nařízením (Euratom, ES) č. 2185/96 na to, aby byl zaměstnancům úřadu umožněn přístup ke všem informacím a dokumentům týkajícím se skutečností, které jsou předmětem vyšetřování a jsou nezbytné pro efektivní a účinné provedení kontrol a inspekcí na místě, a to za stejných podmínek jako příslušným orgánům tohoto členského státu a v souladu s jeho vnitrostátními právními předpisy.
4. Pro účely tohoto nařízení určí členské státy službu (dále jen „koordinační služba pro boj proti podvodům“), která bude napomáhat účinné spolupráci a výměně informací včetně informací operační povahy s úřadem. V příslušných případech a v souladu s vnitrostátním právem může být koordinační služba pro boj proti podvodům považována za příslušný orgán pro účely tohoto nařízení.
5. V případě, že je to nutné pro účely zjištění, zda došlo k podvodu, úplatkářství nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie, má úřad v průběhu vnějšího vyšetřování přístup ke všem relevantním informacím, které souvisejí s vyšetřovanými skutečnostmi a které mají orgány, instituce a subjekty v držení, včetně informací v databázích. Za tímto účelem se použijí ustanovení čl. 4 odst. 2 a 4.
6. Pokud se úřad ještě před rozhodnutím, zda zahájit vnější vyšetřování, zabývá informacemi naznačujícími, že došlo k podvodu, úplatkářství nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie, může informovat příslušné orgány dotčených členských států, případně příslušné útvary Komise.
Aniž jsou dotčeny odvětvové předpisy, na které se odkazuje v čl. 9 odst. 2 nařízení (ES, Euratom) č. 2988/95, zajistí příslušné orgány dotčených členských států, že budou podniknuty vhodné kroky v souladu s vnitrostátním právem, na nichž se může úřad podílet. Příslušné orgány dotčených členských států na požádání informují úřad o podniknutých krocích a o skutečnostech zjištěných na základě těchto informací, jak je uvedeno v prvním pododstavci tohoto odstavce.
Článek 4
Vnitřní vyšetřování
1. V oblastech uvedených v článku 1 provádí úřad správní vyšetřování uvnitř orgánů, institucí a jiných subjektů (dále jen „vnitřní vyšetřování“).
Tato vnitřní vyšetřování se provádějí v souladu s podmínkami stanovenými tímto nařízením a rozhodnutími přijatými daným orgánem, institucí nebo jiným subjektem.
2. Pokud jsou splněny podmínky uvedené v odstavci 1:
a)
má úřad právo na okamžitý a neohlášený přístup k jakýmkoli relevantním informacím, včetně informací v databázích, drženým orgány, institucemi nebo jinými subjekty a právo na okamžitý a neohlášený přístup do jejich prostor. Úřad má možnost kontrolovat účetnictví orgánů, institucí a jiných subjektů. Úřad může pořizovat kopie a získávat výtahy z každého dokumentu a z obsahu každého nosiče informací, které jsou v držení orgánů, institucí a jiných subjektů, a v případě potřeby si ponechat tyto dokumenty nebo informace, hrozí-li nebezpečí jejich zmizení;
b)
úřad může od úředníků, jiných zaměstnanců, členů orgánů nebo institucí, vedoucích jiných subjektů nebo pracovníků požadovat ústní poskytnutí informací, mimo jiné i formou výslechu, a písemné poskytnutí informací.
3. V souladu s ustanoveními a postupy uvedenými v nařízení (Euratom, ES) č. 2185/96 může úřad provádět kontroly a inspekce na místě v prostorách hospodářských subjektů, aby získal přístup k relevantním informacím o skutečnostech, které jsou předmětem vnitřního vyšetřování.
4. Orgány, instituce a jiné subjekty jsou informovány, pokud zaměstnanci úřadu provádějí v jejich prostorách vnitřní vyšetřování nebo nahlížejí do dokumentů nebo žádají informace, které mají tyto orgány, instituce a jiné subjekty v držení. Aniž jsou dotčeny články 10 a 11 tohoto nařízení, může úřad kdykoli předat příslušnému orgánu, instituci nebo jinému subjektu informace získané při vnitřních vyšetřováních.
5. Orgány, instituce a jiné subjekty zavedou vhodné postupy a přijmou potřebná opatření k tomu, aby byla ve všech fázích vnitřního vyšetřování zajištěna důvěrnost.
6. Pokud se při vnitřním vyšetřování zjistí, že by dotčenou osobou mohl být některý z úředníků, jiných zaměstnanců, členů orgánů nebo institucí, vedoucích jiných subjektů nebo pracovníků, je o tom informován orgán, instituce nebo jiný subjekt, ke kterému tato osoba patří.
V případech, kdy důvěrnost vnitřního vyšetřování nemůže být zajištěna obvyklými způsoby komunikace, použije úřad k podání informací vhodné alternativní cesty.
Ve výjimečných případech lze na základě odůvodněného rozhodnutí generálního ředitele, které bude po uzavření vyšetřování předáno dozorčímu výboru, poskytnutí těchto informací pozdržet.
7. Rozhodnutí, které má podle odstavce 1 přijmout každý orgán, instituce nebo jiný subjekt, obsahuje zejména pravidlo týkající se povinnosti úředníků, jiných zaměstnanců, členů orgánů nebo institucí, vedoucích jiných subjektů nebo pracovníků spolupracovat s úřadem a poskytovat mu informace, přičemž musí být zajištěna důvěrnost vnitřního vyšetřování.
8. Pokud se úřad ještě před rozhodnutím, zda zahájit vnitřní vyšetřování, zabývá informacemi naznačujícími, že došlo k podvodu, úplatkářství nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie, může informovat dotčený orgán, instituci nebo jiný subjekt. Dotčený orgán, instituce nebo jiný subjekt na požádání informují úřad o veškerých podniknutých krocích a o skutečnostech zjištěných na základě těchto informací.
V případě potřeby informuje úřad také příslušné orgány dotčeného členského státu. V tomto případě se uplatní procesní požadavky stanovené v čl. 9 odst. 4 druhém a třetím pododstavci. Rozhodnou-li se příslušné orgány na základě informací, které jim byly poskytnuty, podniknout jakékoli kroky v souladu s vnitrostátním právem, informují o nich na požádání úřad.
Článek 5
Zahájení vyšetřování
1. Generální ředitel může zahájit vyšetřování v případě, že existuje dostatečně závažné podezření, které může být založeno i na informacích od třetí osoby nebo na anonymních informacích, že došlo k podvodu, úplatkářství nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie. Rozhodnutí generálního ředitele zahájit nebo nezahájit vyšetřování zohledňuje priority politiky v oblasti vyšetřování a roční plán řízení úřadu stanovené podle čl. 17 odst. 5. Toto rozhodnutí rovněž zohledňuje potřebu účinného využívání zdrojů úřadu a přiměřenosti použitých prostředků. V případě vnitřních vyšetřování je třeba brát zvláštní ohled na to, který orgán, instituce nebo jiný subjekt se nachází v nejvýhodnější pozici k jejich vedení, a to zejména na základě povahy skutečností, skutečného nebo potenciálního finančního dopadu případu a pravděpodobnosti následných soudních opatření.
2. Rozhodnutí o zahájení vnějšího vyšetřování přijímá generální ředitel, který jedná buď z vlastního podnětu, nebo na žádost dotčeného členského státu nebo jakéhokoliv orgánu, instituce nebo jiného subjektu Unie.
Rozhodnutí o zahájení vnitřního vyšetřování přijímá generální ředitel, který jedná buď z vlastního podnětu, nebo na žádost jednoho z orgánů, institucí nebo jiných subjektů, ve kterých má vyšetřování probíhat, nebo na žádost členského státu.
3. Zvažuje-li generální ředitel, zda zahájí vnitřní vyšetřování na žádost podle odstavce 2, nebo vede-li úřad vnitřní vyšetřování, dotčené orgány, instituce nebo jiné subjekty nezahájí souběžné vyšetřování týchž skutečností, pokud se s úřadem nedohodnou jinak.
4. Rozhodnutí o zahájení nebo nezahájení vyšetřování se přijme do dvou měsíců ode dne, kdy byla úřadu doručena žádost podle odstavce 2. Rozhodnutí se neprodleně oznámí členskému státu, orgánu, instituci nebo jinému subjektu, které žádost podaly. Rozhodnutí o nezahájení vyšetřování musí být odůvodněno. Jestliže tato dvouměsíční lhůta uplyne, aniž úřad přijal rozhodnutí, má se za to, že se úřad rozhodl vyšetřování nezahájit.
V případě, že úředník, jiný zaměstnanec, člen orgánu nebo instituce, vedoucí jiného subjektu nebo pracovník, který jedná v souladu s článkem 22a služebního řádu, poskytne úřadu informace týkající se podezření na podvod či nesrovnalost, úřad ho informuje o rozhodnutí o zahájení nebo nezahájení vyšetřování v souvislosti s předmětnými skutečnostmi.
5. Pokud generální ředitel rozhodne, že vnitřní vyšetřování nezahájí, může neprodleně předat veškeré relevantní informace dotčenému orgánu, instituci nebo jinému subjektu, aby na jejich základě mohly přijmout náležitá opatření v souladu s pravidly, která se na daný orgán, instituci nebo jiný subjekt vztahují. Úřad se případně dohodne s orgánem, institucí nebo jiným subjektem na vhodných opatřeních na ochranu důvěrnosti zdroje těchto informací, a je-li to nutné, požádá o poskytnutí informací ohledně následně přijatých opatření.
6. Pokud generální ředitel rozhodne, že vnější vyšetřování nezahájí, může neprodleně předat veškeré relevantní informace příslušným orgánům dotčeného členského státu, aby na jejich základě mohly přijmout náležitá opatření v souladu se svými vnitrostátními předpisy. V případě potřeby úřad rovněž informuje dotčený orgán, instituci nebo jiný subjekt.
Článek 6
Přístup k informacím v databázích před zahájením vyšetřování
1. Je-li to nezbytné k posouzení toho, zda mají tvrzení reálný základ, má úřad před zahájením vyšetřování právo na přístup k veškerým relevantním informacím v databázích, které jsou v držení orgánů, institucí a jiných subjektů. Toto právo na přístup musí být uplatněno ve lhůtě, kterou úřad stanoví a která je nezbytná k urychlenému posouzení tvrzení. Při uplatňování tohoto práva na přístup dodržuje úřad zásady nezbytnosti a přiměřenosti.
2. Dotčený orgán, instituce nebo jiný subjekt musí loajálně spolupracovat tím, že úřadu umožní získat veškeré relevantní informace za podmínek, jež budou uvedeny v rozhodnutích přijatých podle čl. 4 odst. 1.
Článek 7
Postup při vyšetřování
1. Vyšetřování řídí generální ředitel, v příslušných případech na základě písemných pokynů. Vyšetřování vedou pod jeho řízením zaměstnanci úřadu, které určil.
2. Zaměstnanci úřadu provádějí své úkoly po předložení písemného zmocnění, ve kterém je uvedena jejich totožnost a jejich funkce. Generální ředitel vydá toto zmocnění, v němž jsou uvedeny předmět a účel vyšetřování, právní základ pro provádění tohoto vyšetřování a vyšetřovací pravomoci, které z tohoto základu vyplývají.
3. Příslušné orgány členských států v souladu s vnitrostátními předpisy poskytují zaměstnancům úřadu nezbytnou pomoc, aby jim umožnily efektivně plnit jejich úkoly.
Orgány, instituce a jiné subjekty zajistí, aby jejich úředníci, jiní zaměstnanci, členové, vedoucí a pracovníci poskytovali zaměstnancům úřadu nezbytnou pomoc, jež jim umožní efektivně plnit jejich úkoly.
4. Jestliže jsou v určitém vyšetřování současně vnější i vnitřní prvky, uplatní se odpovídajícím způsobem články 3 a 4.
5. Vyšetřování probíhá bez přerušení po dobu, která musí být přiměřená okolnostem a složitosti případu.
6. Pokud se při vyšetřování zjistí, že by mohlo být vhodné přijmout preventivní správní opatření k ochraně finančních zájmů Unie, informuje úřad neprodleně dotčený orgán, instituci nebo jiný subjekt o probíhajícím vyšetřování. Předávané informace obsahují následující údaje:
a)
totožnost dotčeného úředníka, jiného zaměstnance, člena orgánu nebo instituce, vedoucího jiného subjektu nebo pracovníka a shrnutí předmětných skutečností;
b)
veškeré informace, které mohou dotčenému orgánu, instituci nebo jinému subjektu pomoci při rozhodování o tom, zda je vhodné přijmout preventivní správní opatření na ochranu finančních zájmů Unie;
c)
veškerá doporučená zvláštní opatření na ochranu důvěrnosti, zejména v případech, které vyžadují použití vyšetřovacích opatření, která spadají do pravomoci vnitrostátního soudního orgánu, nebo v případě vnějšího vyšetřování, do pravomoci vnitrostátního orgánu, v souladu s použitelnými vnitrostátními předpisy týkajícími se vyšetřování.
Dotčený orgán, instituce nebo jiný subjekt mohou kdykoliv v úzké spolupráci s úřadem rozhodnout o přijetí jakýchkoli vhodných preventivních opatření, včetně opatření na ochranu důkazů, a o rozhodnutí přijmout tato opatření neprodleně informují úřad.
7. V nezbytných případech je na příslušných orgánech členských států, aby na žádost úřadu učinily vhodná preventivní opatření podle vnitrostátního práva, zejména opatření na zajištění důkazů.
8. Nelze-li vyšetřování skončit do 12 měsíců od zahájení, podává generální ředitel po uplynutí této lhůty 12 měsíců a poté každých šest měsíců dozorčímu výboru zprávu obsahující důvody a nápravná opatření navrhována s cílem vyšetřování urychlit.
Článek 8
Povinnost informovat úřad
1. Orgány, instituce a jiné subjekty předají neprodleně úřadu veškeré informace týkající se možných případů podvodů, úplatkářství nebo jiného protiprávního jednání ohrožujícího finanční zájmy Unie.
2. Orgány, instituce a jiné subjekty a v rozsahu umožněném jejich vnitrostátním právem příslušné orgány členských států předají úřadu na jeho žádost nebo z vlastního podnětu všechny dokumenty a informace, které mají v držení a které souvisejí s vyšetřováním, jež úřad provádí.
3. Orgány, instituce a jiné subjekty a v rozsahu umožněném jejich vnitrostátním právem příslušné orgány členských států předají úřadu další dokumenty nebo informace, které považují za významné, které mají v držení a které se týkají boje proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
Článek 9
Procesní záruky
1. Úřad v rámci svého vyšetřování shromažďuje důkazy ve prospěch i v neprospěch dotčené osoby. Vyšetřování musí být prováděna objektivně a nestranně a v souladu se zásadou presumpce neviny a procesními zárukami stanovenými v tomto článku.
2. Během vyšetřování může úřad kdykoliv vyslechnout dotčenou osobu nebo svědka. Vyslýchaná osoba má právo nevypovídat ve svůj neprospěch.
Výzva k výslechu musí být dotčené osobě zaslána nejméně deset pracovních dní před jeho uskutečněním. Tuto lhůtu lze zkrátit, pokud s tím dotčená osoba výslovně souhlasí, nebo na základě řádně odůvodněné naléhavosti vyšetřování. V posledně uvedeném případě nesmí být tato lhůta kratší než 24 hodin. Výzva obsahuje výčet práv dotčené osoby, zejména právo na pomoc osoby, kterou si sama zvolí.
Výzva k výslechu musí být svědkovi zaslána nejméně 24 hodin před jeho uskutečněním. Tuto lhůtu lze zkrátit, pokud s tím svědek výslovně souhlasí, nebo na základě řádně odůvodněné naléhavosti vyšetřování.
Požadavky uvedené ve druhém a třetím pododstavci se nevztahují na záznam prohlášení v rámci kontrol a inspekcí na místě.
Pokud v průběhu výslechu nasvědčují zjištěné skutečnosti tomu, že svědek může být dotčenou osobou, výslech se ukončí. Okamžitě se uplatní procesní pravidla podle toho odstavce a podle odstavců 3 a 4. Svědek je neprodleně seznámen s právy, jež má jako dotčená osoba, a na požádání obdrží kopii záznamu jakýchkoli prohlášení, která v minulosti učinil. Dřívější prohlášení této osoby nesmí úřad proti ní použít, aniž jí nejprve poskytne příležitost se k jejich obsahu vyjádřit.
Úřad vyhotoví záznam výslechu a vyslýchané osobě umožní k tomuto záznamu přístup, aby ho vyslýchaná osoba mohla potvrdit nebo k němu připojit připomínky. Úřad poskytne dotčené osobě kopii tohoto záznamu.
3. Pokud se v rámci vyšetřování zjistí, že dotčenou osobou může být úředník, jiný zaměstnanec, člen orgánu nebo instituce, vedoucí jiného subjektu nebo pracovník, je tato dotčená osoba v tomto smyslu informována, pokud tím není dotčen průběh vyšetřování nebo vyšetřovacích postupů spadajících do působnosti vnitrostátního soudního orgánu.
4. Aniž jsou dotčeny čl. 4 odst. 6 a čl. 7 odst. 6, jakmile je vyšetřování skončeno a předtím, než jsou vypracovány závěry, které se dotčené osoby jmenovitě týkají, musí být této osobě poskytnuta příležitost se ke skutečnostem, které se jí týkají, vyjádřit.
Za tímto účelem úřad dotčenou osobu vyzve, aby se vyjádřila buď písemně, nebo v rozhovoru s určenými zaměstnanci úřadu. Tato výzva musí obsahovat shrnutí skutečností, které se dotčené osoby týkají, informace požadované podle článků 11 a 12 nařízení (ES) č. 45/2001, a dále lhůtu pro vyjádření, která nesmí být kratší než 10 pracovních dní od obdržení této výzvy. Tuto lhůtu lze zkrátit, pokud s tím dotčená osoba výslovně souhlasí, nebo na základě řádně odůvodněné naléhavosti vyšetřování. Závěrečná zpráva o vyšetřování musí na veškerá tato vyjádření odkazovat.
V náležitě odůvodněných případech, kdy je to nezbytné k zachování důvěrnosti vyšetřování nebo kdy se použijí vyšetřovací postupy, které spadají do působnosti vnitrostátního soudního orgánu, může generální ředitel rozhodnout, že splnění povinnosti vyzvat dotčenou osobu k vyjádření bude odloženo.
V případech uvedených v čl. 1 odst. 2 přílohy IX služebního řádu, jestliže orgán, instituce nebo subjekt na žádost generálního ředitele o odklad splnění povinnosti vyzvat dotčenou osobu k vyjádření nezareaguje do jednoho měsíce, má se za to, že odpověděl kladně.
5. Vyslýchaná osoba má právo používat kterýkoli z úředních jazyků orgánů Unie. Úředníci nebo jiní zaměstnanci Unie však mohou být vyzváni, aby použili některý z úředních jazyků orgánů Unie, který dobře ovládají.
Článek 10
Důvěrnost a ochrana údajů
1. Informace předané nebo získané v rámci vnějšího vyšetřování v jakékoli formě jsou chráněny podle předpisů, které se na tato vyšetřování vztahují.
2. Na informace předané nebo získané v rámci vnitřního vyšetřování v jakékoli formě se vztahuje služební tajemství a jsou chráněny podle předpisů použitelných pro orgány Unie.
3. Dotčené orgány, instituce nebo jiné subjekty zajišťují dodržování důvěrnosti vyšetřování prováděných úřadem, zachování zákonných práv dotčených osob a v případě soudních řízení dodržování všech vnitrostátních předpisů vztahujících se na tato řízení.
4. Úřad může jmenovat v souladu s článkem 24 nařízení (ES) č. 45/2001 inspektora ochrany údajů.
5. Generální ředitel zajistí, aby byly veškeré informace veřejnosti poskytovány neutrálním a nestranným způsobem a při zveřejňování byla dodržena důvěrnost vyšetřování a soulad se zásadami stanovenými v tomto článku a v čl. 9 odst. 1.
V souladu se služebním řádem se zaměstnanci úřadu zdrží jakéhokoli nedovoleného zveřejnění informací získaných při plnění svých povinností, pokud již tyto informace nebyly zveřejněny nebo veřejnosti zpřístupněny, a touto povinností jsou vázáni i po odchodu ze služby.
Článek 11
Zpráva o vyšetřování a opatření, jež mají být přijata po vyšetřování
1. Po dokončení vyšetřování vypracuje úřad pod vedením generálního ředitele zprávu. V této zprávě jsou uvedeny právní základ pro vyšetřování, procesní úkony, zjištěné skutečnosti a jejich předběžná právní kvalifikace, odhadovaný finanční dopad zjištěných skutečností, dodržení procesních záruk v souladu s článkem 9 a závěry vyšetřování.
Ke zprávě budou připojena doporučení generálního ředitele, zda je třeba přijmout opatření, či nikoliv. V těchto doporučeních jsou v příslušných případech uvedena veškerá disciplinární, správní, finanční nebo soudní opatření dotčených orgánů, institucí a subjektů a příslušných orgánů dotčených členských států, a zejména upřesněny odhadované částky, které mají být vymáhány, a předběžná právní kvalifikace zjištěných skutečností.
2. Při vypracovávání těchto zpráv a doporučení je nutné zohlednit vnitrostátní právo dotčeného členského státu. Takto vypracované zprávy představují stejným způsobem a za stejných podmínek jako úřední zprávy vypracované vnitrostátními správními kontrolory důkazy přípustné ve správním nebo soudním řízení členského státu, pokud je jejich použití nezbytné. Vztahují se na ně stejná pravidla hodnocení, jako tomu je u úředních zpráv vypracovaných vnitrostátními správními kontrolory, a mají stejnou důkazní hodnotu jako tyto zprávy.
3. Zprávy a doporučení vypracované po skončení vnějšího vyšetřování a veškeré důležité související dokumenty se podle předpisů o vnějších vyšetřováních předají příslušným orgánům dotčených členských států a v případě potřeby příslušným útvarům Komise.
4. Zprávy a doporučení vypracované po skončení vnitřního vyšetřování a veškeré důležité související dokumenty se předají dotčenému orgánu, instituci nebo jinému subjektu. Uvedený orgán, instituce nebo jiný subjekt přijme taková opatření především disciplinární nebo právní povahy, která jsou vzhledem k výsledkům vnitřního vyšetřování nezbytná, a uvědomí o nich úřad ve lhůtě, která je v doporučeních připojených ke zprávě stanovena, a to na žádost úřadu.
5. Jsou-li ve zprávě vypracované na základě vnitřního vyšetřování uvedeny skutečnosti, které by mohly být předmětem trestního stíhání, předají se tyto informace soudním orgánům dotčeného členského státu.
6. Příslušné orgány dotčených členských států zašlou na žádost úřadu včas informace o případných opatřeních přijatých v návaznosti na doporučení generálního ředitele podle odstavce 3 a v návaznosti na informace předané úřadem podle odstavce 5.
7. Aniž je dotčen odstavec 4, pokud během vyšetřování nebyly zjištěny žádné důkazy proti dotčené osobě, generální ředitel vyšetřování týkající se dotčené osoby ukončí a o této skutečnosti ji do deseti pracovních dní vyrozumí.
8. Pokud o to informátor, který úřadu poskytl informace, jež vedly k vyšetřování nebo s ním souvisely, požádá, úřad může uvedeného informátora uvědomit o ukončení vyšetřování. Úřad však může takovouto žádost zamítnout, domnívá-li se, že by touto žádostí mohly být dotčeny oprávněné zájmy dotčené osoby, účinnost vyšetřování a opatření přijatých na jeho základě nebo požadavky na zachování důvěrnosti.
Článek 12
Výměna informací mezi úřadem a příslušnými orgány členských států
1. Aniž jsou dotčeny články 10 a 11 tohoto nařízení a ustanovení nařízení (Euratom, ES) č. 2185/96, může úřad předat příslušným orgánům dotčených členských států informace získané při vnějších vyšetřováních, a to v dostatečném předstihu, tak aby mohly uskutečnit vhodné kroky v souladu se svým vnitrostátním právem.
2. Aniž jsou dotčeny články 10 a 11, předá generální ředitel soudním orgánům dotčeného členského státu informace, které úřad v průběhu vnitřních vyšetřování získal o skutečnostech, jež spadají do příslušnosti vnitrostátního soudního orgánu.
V souladu s článkem 4, a aniž je dotčen článek 10, generální ředitel rovněž předá informace uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce včetně totožnosti dotčené osoby, shrnutí zjištěných skutečností, jejich předběžné právní kvalifikace a očekávaného dopadu na finanční zájmy Unie dotčenému orgánu, instituci nebo jinému subjektu.
Použije se čl. 9 odst. 4.
3. Aniž je dotčeno jejich vnitrostátní právo, informují příslušné orgány dotčeného členského státu úřad z vlastního podnětu nebo na jeho žádost včas o opatřeních přijatých na základě informací, které jim byly předány podle tohoto článku.
4. Úřad může předkládat důkazy v řízeních před vnitrostátními soudy v souladu s vnitrostátním právem a se služebním řádem.
Článek 13
Spolupráce úřadu s Eurojustem a Europolem
1. V rámci své působnosti chránit finanční zájmy Unie úřad podle potřeby spolupracuje s Eurojustem a s Evropským policejním úřadem (Europolem). Jestliže je to pro usnadnění této spolupráce nezbytné, dohodne se úřad s Eurojustem a Europolem na správních ujednáních. Tato pracovní ujednání se mohou týkat výměny operačních, strategických nebo technických informací, včetně osobních údajů a utajovaných informací a na požádání i zpráv o pokroku.
Pokud to může podpořit a posílit koordinaci a spolupráci mezi vnitrostátními orgány pověřenými vyšetřováním a stíháním nebo pokud úřad předal příslušným orgánům členských států informace nasvědčující tomu, že mohlo dojít k podvodu, úplatkářství nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie, přičemž by se mohlo jednat o závažnou trestnou činnost, předá úřad relevantní informace Eurojustu, a to v mezích působnosti Eurojustu.
2. Úřad včas vyrozumí příslušné orgány dotčených členských států, pokud informace jimi poskytnuté předává Eurojustu nebo Europolu.
Článek 14
Spolupráce s třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi
1. Úřad může případně uzavřít správní ujednání s příslušnými orgány ve třetích zemích a s mezinárodními organizacemi. Úřad své kroky případně koordinuje s příslušnými útvary Komise a s Evropskou službou pro vnější činnost, a to zejména před uzavřením těchto ujednání. Tato ujednání se mohou týkat výměny operačních, strategických nebo technických informací a na požádání i zpráv o pokroku.
2. Úřad vyrozumí příslušné orgány dotčených členských států předtím, než informace jimi poskytnuté předá příslušným orgánům ve třetích zemích nebo mezinárodním organizacím.
Úřad vede evidenci veškerých případů předání osobních údajů včetně důvodů předání, v souladu s nařízením (ES) č. 45/2001.
Článek 15
Dozorčí výbor
1. Dozorčí výbor pravidelně dohlíží na to, jak úřad plní svou vyšetřovací funkci, přičemž jeho cílem je posilovat nezávislost úřadu při řádném výkonu pravomocí, které mu jsou svěřeny tímto nařízením.
Dozorčí výbor zejména dohlíží na vývoj v oblasti uplatňování procesních záruk a délky vyšetřování na základě informací, které mu podává generální ředitel v souladu s čl. 7 odst. 8.
Dozorčí výbor podává generálnímu řediteli stanoviska a ve vhodných případech i doporučení, pokud jde mimo jiné o zdroje potřebné k výkonu vyšetřovací funkce úřadu, vyšetřovací priority úřadu a délku trvání vyšetřování. Tato stanoviska může vydávat z vlastního podnětu, na žádost generálního ředitele nebo na žádost orgánu, instituce nebo jiného subjektu, avšak do právě probíhajících vyšetřování nezasahuje.
Kopie stanovisek vydaných podle třetího pododstavce se zašle orgánům, institucím nebo jiným subjektům.
Pokud to situace náležitě ospravedlňuje, může dozorčí výbor úřad požádat o doplňující informace o vyšetřováních, včetně zpráv a doporučeních týkajících se skončených vyšetřování, avšak do probíhajících vyšetřování nezasahuje.
2. Dozorčí výbor se skládá z pěti nezávislých členů, kteří mají zkušenosti z vysoké soudní, vyšetřovací nebo podobné funkce související s oblastmi činnosti úřadu. Tyto osoby jmenuje vzájemnou dohodou Evropský parlament, Rada a Komise.
Rozhodnutí o jmenování členů dozorčího výboru obsahuje rovněž rezervní seznam případných členů, kteří by v případě odstoupení z funkce, úmrtí nebo trvalé pracovní neschopnosti jednoho nebo několika členů dozorčího výboru tyto členy nahradili na zbývající část funkčního období.
3. Funkční období členů dozorčího výboru je pětileté a není obnovitelné. Střídavě se budou obměňovat tři a dva členové, aby byly zachovány odborné schopnosti výboru.
4. Po uplynutí funkčního období zůstávají členové dozorčího výboru ve funkci, dokud nejsou nahrazeni.
5. Pokud člen dozorčího výboru přestane splňovat podmínky nezbytné pro výkon svých povinností nebo pokud byl shledán vinným z jejich závažného porušení, mohou jej Evropský parlament, Rada a Komise vzájemnou dohodou zbavit výkonu funkce.
6. V souladu s příslušnými předpisy Komise obdrží členové dozorčího výboru denní příspěvek a náhradu výdajů vzniklých v souvislosti s plněním jejich úkolů.
7. Při plnění svých úkolů nesmějí členové dozorčího výboru požadovat ani přijímat pokyny od žádné vlády ani orgánu, instituce nebo jiného subjektu.
8. Dozorčí výbor jmenuje svého předsedu. Přijme svůj jednací řád, který je před přijetím pro informaci předložen Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a evropskému inspektorovi ochrany údajů. Schůze dozorčího výboru svolává jeho předseda nebo generální ředitel. Výbor se schází nejméně desetkrát ročně. Dozorčí výbor přijímá rozhodnutí většinou všech svých členů. Jeho sekretariát zajišťuje úřad, a to v úzké konzultaci s dozorčím výborem.
9. Dozorčí výbor vydává ročně nejméně jednu zprávu o své činnosti, jejímž předmětem je především posouzení nezávislosti úřadu, uplatňování procesních záruk a délka vyšetřování. Tyto zprávy se zasílají rovněž Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a Účetnímu dvoru.
Dozorčí výbor může Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a Účetnímu dvoru předkládat zprávy o výsledcích vyšetřování úřadu a následných opatřeních přijatých na základě těchto výsledků.
Článek 16
Výměna názorů s orgány
1. Evropský parlament, Rada a Komise se jednou ročně scházejí s generálním ředitelem, aby si vyměnili názory na politické úrovni a prodiskutovali politiku úřadu, pokud jde o metody předcházení podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie a pokud jde o metody boje proti nim. Výměny názorů se účastní dozorčí výbor. Na žádost Evropského parlamentu, Rady, Komise, generálního ředitele nebo dozorčího výboru mohou být ad hoc přizváni k účasti zástupci Účetního dvora, Eurojustu nebo Europolu.
2. Výměna názorů se může týkat:
a)
strategických priorit politiky úřadu v oblasti vyšetřování;
b)
stanovisek a zpráv o činnosti dozorčího výboru podle článku 15;
c)
zpráv generálního ředitele podle čl. 17 odst. 4 a v příslušných případech veškerých dalších zpráv orgánů, které souvisejí s působností úřadu;
d)
rámce pro vztahy mezi úřadem a orgány, institucemi a jinými subjekty;
e)
rámce pro vztahy mezi úřadem a příslušnými orgány členských států;
f)
vztahů mezi úřadem a příslušnými orgány ve třetích zemích, jakož i mezinárodními organizacemi, v rámci ujednání uvedených v tomto nařízení;
g)
efektivity činností úřadu při výkonu jeho působnosti.
3. Všechny orgány účastnící se výměny názorů dbají na to, aby výměna názorů nezasahovala do probíhajících vyšetřování.
4. Orgány účastnící se výměny názorů ve svých opatřeních zohlední názory vyjádřené při této výměně. Ve zprávách podle čl. 17 odst. 4 uvede generální ředitel informace o případných opatřeních přijatých úřadem.
Článek 17
Generální ředitel
1. V čele úřadu stojí generální ředitel. Generálního ředitele jmenuje Komise postupem podle odstavce 2. Funkční období generálního ředitele je sedm let a není obnovitelné.
2. S cílem jmenovat nového generálního ředitele zveřejní Komise v Úředním věstníku Evropské unie výzvu k podávání přihlášek. Tato výzva se zveřejňuje nejpozději šest měsíců před koncem funkčního období stávajícího generálního ředitele. Poté, co dozorčí výbor vydá příznivé stanovisko k výběrovému řízení provedenému Komisí, sestaví Komise seznam uchazečů s vhodnou kvalifikací. Generálního ředitele jmenuje Komise po konzultaci s Evropským parlamentem a Radou.
3. Generální ředitel úřadu nesmí při plnění svých úkolů týkajících se zahájení a provádění vnějších a vnitřních vyšetřování nebo vypracování zpráv z těchto vyšetřování vyžadovat ani přijímat pokyny od žádné vlády ani orgánu, instituce nebo jiného subjektu. Pokud se generální ředitel úřadu domnívá, že opatření přijaté Komisí ohrožuje jeho nezávislost, okamžitě o tom informuje dozorčí výbor a rozhodne o tom, zda proti Komisi podá žalobu k Soudnímu dvoru.
4. Generální ředitel pravidelně podává zprávu Evropskému parlamentu, Radě, Komisi a Účetnímu dvoru o výsledcích vyšetřování prováděných úřadem, podniknutých krocích a problémech, se kterými se setkal, při zachování důvěrnosti vyšetřování, dodržení zákonných práv dotčených osob a informátorů a v případě potřeby při dodržení vnitrostátního práva použitelného na soudní řízení.
5. Generální ředitel každoročně v rámci ročního plánu řízení určí priority politiky úřadu v oblasti vyšetřování a před jejich zveřejněním je předá dozorčímu výboru.
Pravidelně informuje dozorčí výbor o činnosti úřadu, o plnění jeho vyšetřovací funkce a o opatřeních přijatých na základě vyšetřování.
Generální ředitel pravidelně informuje dozorčí výbor:
a)
o případech, kdy jeho doporučení nebyla respektována;
b)
o případech, kdy byly předány informace soudním orgánům členských států;
c)
o délce vyšetřování v souladu s čl. 7 odst. 8.
6. Generální ředitel může písemně pověřit jednoho nebo více zaměstnanců úřadu výkonem některých svých funkcí podle článku 5, čl. 7 odst. 2, čl. 11 odst. 7 a čl. 12 odst. 2, přičemž stanoví podmínky a rozsah tohoto pověření.
7. Generální ředitel zavede vnitřní poradní a kontrolní postup, včetně kontroly souladu s právem, který se bude mimo jiné týkat dodržování procesních záruk a základních práv dotčených osob a vnitrostátního práva dotčených členských států, se zvláštním zřetelem k čl. 11 odst. 2.
8. Generální ředitel přijme obecné zásady vyšetřovacích postupů určené zaměstnancům úřadu. Tyto obecné zásady budou v souladu s tímto nařízením a budou se týkat mimo jiné:
a)
vedení vyšetřování;
b)
procesních záruk;
c)
podrobných informací ohledně vnitřních poradních a kontrolních postupů včetně kontroly souladu s právem;
d)
ochrany údajů.
Tyto obecné zásady a jakékoli jejich změny jsou přijaty poté, co je dozorčímu výboru poskytnuta příležitost se k nim vyjádřit, a předají se pro informaci Evropskému parlamentu, Radě a Komisi a jsou pro informaci zveřejněny na internetových stránkách úřadu ve všech úředních jazycích orgánů Unie.
9. Před uložením jakékoli disciplinární sankce vůči generálnímu řediteli konzultuje Komise dozorčí výbor.
Uložení jakékoli disciplinární sankce vůči generálnímu řediteli je předmětem odůvodněného rozhodnutí, které je předáno pro informaci Evropskému parlamentu, Radě a dozorčímu výboru.
10. Veškeré odkazy na „ředitele“ úřadu v jakémkoli právním textu se považují za odkaz na generálního ředitele.
Článek 18
Financování
Celkové prostředky úřadu včetně prostředků pro dozorčí výbor a jeho sekretariát se zapisují do zvláštní rozpočtové linie oddílu souhrnného rozpočtu Evropské unie, který se týká Komise, a jsou podrobně uvedeny v příloze tohoto oddílu.
Plán pracovních míst úřadu včetně sekretariátu dozorčího výboru je uveden v příloze k plánu pracovních míst Komise.
Článek 19
Hodnotící zpráva
Do 2. října 2017 předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě hodnotící zprávu o používání tohoto nařízení. K této zprávě bude připojeno stanovisko dozorčího výboru a ve zprávě bude uvedeno, zda je nutné toto nařízení změnit.
Článek 20
Zrušení
Nařízení (ES) č. 1073/1999 a nařízení (Euratom) č. 1074/1999 se zrušují.
Odkazy na zrušená nařízení se považují za odkazy na toto nařízení v souladu se srovnávací tabulkou obsaženou v příloze II.
Článek 21
Vstup v platnost a přechodná ustanovení
1. Toto nařízení vstupuje v platnost první den měsíce následujícího po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
2. Článek 15 odst. 3 se použije na dobu trvání funkčního období členů dozorčího výboru, kteří budou ve funkci v době vstupu tohoto nařízení v platnost. Ihned po vstupu tohoto nařízení v platnost vybere předseda Evropského parlamentu losem dva členy dozorčího výboru, jejichž služební povinnosti budou odchylně od čl. 15 odst. 3 první věty ukončeny po uplynutí prvních 36 měsíců jejich funkčního období. Na místo dvou odcházejících členů budou automaticky na funkční období pěti let jmenováni dva noví členové, a to na základě a v pořadí podle seznamu uvedeného v čl. 1 odst. 2 rozhodnutí Evropského parlamentu, Rady a Komise 2012/45/EU, Euratom ze dne 23. ledna 2012, kterým se jmenují členové dozorčího výboru Evropského úřadu pro boj proti podvodům (OLAF) (13). Těmito dvěma novými členy budou první dvě osoby z uvedeného seznamu.
3. Třetí věta čl. 17 odst. 1 se použije na dobu funkčního období generálního ředitele, který bude ve funkci v době vstupu tohoto nařízení v platnost.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. září 2013.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE, EURATOM) NR 883/2013
z dnia 11 września 2013 r.
dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady i rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 325, w związku z Traktatem ustanawiającym Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 106a,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Trybunału Obrachunkowego (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Instytucje Unii i państwa członkowskie przywiązują dużą wagę do ochrony interesów finansowych Unii oraz zwalczania nadużyć finansowych, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę tych interesów. Odpowiedzialność Komisji w tym zakresie jest ściśle związana z jej obowiązkiem wykonywania budżetu zgodnie z art. 317 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), a znaczenie tego działania jest potwierdzone w art. 325 TFUE.
(2)
Aby osiągnąć ten cel, należy w pełni wykorzystać wszystkie dostępne środki, w szczególności w kontekście zadań dochodzeniowych przekazanych Unii, zachowując przy tym aktualny podział i równowagę obowiązków między Unią a państwami członkowskimi.
(3)
Aby wzmocnić dostępne środki do zwalczania nadużyć finansowych, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady wewnętrznej autonomii organizacyjnej każdej z instytucji, Komisja utworzyła jako jedną ze swoich służb decyzją 1999/352/WE, EWWiS, Euratom (3) Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych („Urząd”) odpowiedzialny za prowadzenie dochodzeń administracyjnych w sprawach nadużyć finansowych. Komisja przyznała Urzędowi całkowitą niezależność w wykonywaniu zadań dochodzeniowych. Decyzja 1999/352/WE, EWWiS, Euratom przewiduje, że do celów dochodzeniowych Urząd wykonuje uprawnienia przyznane na mocy prawa Unii.
(4)
Aby uregulować kwestię dochodzeń prowadzonych przez Urząd, przyjęto rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady (4). W celu zwiększenia skuteczności dochodzeń Urzędu oraz w świetle ocen jego działalności dokonanych przez instytucje Unii, a w szczególności sprawozdania oceniającego Komisji z kwietnia 2003 r. oraz sprawozdań specjalnych Trybunału Obrachunkowego nr 1/2005 (5) i nr 2/2011 (6) dotyczących zarządzania Urzędem, konieczna jest zmiana obecnych ram prawnych.
(5)
Kompetencje Urzędu powinny obejmować prowadzenie dochodzeń w instytucjach, organach, urzędach i agencjach ustanowionych Traktatami lub na ich podstawie (zwanych dalej „instytucjami, organami, urzędami i agencjami”) oraz wykonywanie uprawnień dochodzeniowych przyznanych Komisji na mocy stosownych aktów Unii, a także udzielanie państwom członkowskim pomocy przez Komisję w organizowaniu ścisłej i regularnej współpracy między ich właściwymi organami. Urząd powinien również uczestniczyć w opracowywaniu i rozwijaniu metod zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii oraz zwalczania tych zjawisk w oparciu o swoje doświadczenie operacyjne w tej dziedzinie.
(6)
Odpowiedzialność Urzędu, jako służby powołanej przez Komisję, dotyczy również, oprócz ochrony interesów finansowych, wszystkich działań mających związek z ochroną interesów Unii przed nieprawidłowymi zachowaniami, które mogą prowadzić do wszczęcia postępowania administracyjnego lub karnego.
(7)
Niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie bez uszczerbku dla szerszego zakresu ochrony mogącego wynikać z postanowień Traktatów.
(8)
Z uwagi na potrzebę wzmocnienia walki z nadużyciami finansowymi, korupcją i wszelką inną nielegalną działalnością na szkodę interesów finansowych Unii Urząd powinien mieć możliwość prowadzenia dochodzeń wewnętrznych we wszystkich instytucjach, organach, urzędach i agencjach.
(9)
W kontekście dochodzeń zewnętrznych Urzędowi należy powierzyć wykonywanie uprawnień przyznanych Komisji na mocy rozporządzenia Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 z dnia 11 listopada 1996 r. w sprawie kontroli na miejscu i inspekcji przeprowadzanych przez Komisję i mających na celu ochronę interesów finansowych Wspólnot Europejskich przed nadużyciami finansowymi i innymi nieprawidłowościami (7). Należy ponadto zezwolić Urzędowi na wykonywanie innych uprawnień powierzonych Komisji w celu przeprowadzania kontroli na miejscu i inspekcji w państwach członkowskich, w szczególności w celu wykrywania nieprawidłowości zgodnie z art. 9 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (8).
(10)
Skuteczność operacyjna Urzędu zależy w dużym stopniu od współpracy z państwami członkowskimi. Zachodzi potrzeba, aby państwa członkowskie wskazały swoje właściwe organy, które będą w stanie zapewnić Urzędowi wsparcie niezbędne w wykonywaniu jego obowiązków. W tych państwach członkowskich, które nie powołały wyspecjalizowanej komórki na szczeblu krajowym, odpowiedzialnej za koordynowanie ochrony interesów finansowych Unii oraz zwalczania nadużyć finansowych, powinna zostać wyznaczona jednostka (jednostka koordynująca zwalczanie nadużyć finansowych) w celu ułatwienia skutecznej współpracy i wymiany informacji z Urzędem.
(11)
Urząd powinien mieć dostęp do wszelkich stosownych informacji będących w posiadaniu instytucji, organów, urzędów i agencji Unii, w związku z dochodzeniami zewnętrznymi.
(12)
Dochodzenia powinny być prowadzone zgodnie z Traktatami, w szczególności z Protokołem nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej, z poszanowaniem regulaminu pracowniczego urzędników i warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej określonych w rozporządzeniu Rady (EWG, Euratom, EWWiS) nr 259/68 (9) („regulamin pracowniczy”) oraz statutu posła do Parlamentu Europejskiego, jak również z pełnym poszanowaniem praw człowieka i podstawowych wolności, a w szczególności zasady sprawiedliwości, prawa osób objętych dochodzeniem do wyrażania swoich poglądów co do faktów ich dotyczących oraz zasady, że wnioski z dochodzenia mogą się opierać wyłącznie na elementach posiadających wartość dowodową. W tym celu instytucje, organy, urzędy i agencje powinny określić zasady prowadzenia dochodzeń wewnętrznych.
(13)
Dochodzenia wewnętrzne mogą być prowadzone tylko wtedy, gdy Urząd będzie miał zagwarantowany dostęp do wszystkich pomieszczeń instytucji, organów, urzędów i agencji, jak również do wszystkich informacji i dokumentów, będących w ich posiadaniu.
(14)
Dokładność informacji przekazywanych Urzędowi w ramach jego kompetencji powinna być niezwłocznie oceniana. W tym celu Urząd powinien mieć dostęp, przed wszczęciem dochodzenia, do wszelkich stosownych informacji znajdujących się w bazach danych będących w posiadaniu instytucji, organów, urzędów lub agencji, gdy jest to niezbędne do oceny podstawy faktycznej zarzutów.
(15)
Na Urząd należy nałożyć ściśle określone obowiązki w zakresie informowania instytucji, organów, urzędów i agencji o dochodzeniach będących w toku, w przypadku gdy sprawa będąca przedmiotem dochodzenia dotyczy urzędnika, innego pracownika, członka instytucji lub organu, szefa urzędu lub agencji, lub członka personelu lub w przypadku gdy może być wymagane zastosowanie środków zapobiegawczych w celu ochrony interesów finansowych Unii.
(16)
Należy określić jasne przepisy, które - przy jednoczesnym potwierdzeniu pierwszeństwa, jakie przysługuje Urzędowi w prowadzeniu dochodzeń wewnętrznych w sprawach przynoszących szkodę interesom finansowym Unii - umożliwią instytucjom, organom, urzędom i agencjom szybkie przeprowadzenie takich dochodzeń w sprawach, w których Urząd postanowił nie interweniować.
(17)
W celu zapewnienia niezależności Urzędu w wykonywaniu zadań powierzonych mu na mocy niniejszego rozporządzenia dyrektor generalny Urzędu powinien mieć możliwość wszczęcia dochodzenia z własnej inicjatywy. W przypadku gdy Urząd prowadzi dochodzenie, stosowne instytucje, organy, urzędy lub agencje nie powinny równolegle prowadzić dochodzenia w sprawie tych samych faktów, chyba że wspólnie z Urzędem postanowiono inaczej.
(18)
Dochodzenia powinny być prowadzone z upoważnienia dyrektora generalnego Urzędu, przy zachowaniu pełnej niezależności od instytucji, organów, urzędów i agencji oraz od Komitetu Nadzoru. W tym celu dyrektor generalny powinien mieć możliwość wydawania wytycznych dla pracowników Urzędu w sprawie procedur dochodzeniowych. Wytyczne te powinny zawierać praktyczne wskazówki dla pracowników Urzędu co do prowadzenia dochodzeń oraz gwarancji proceduralnych i praw osób objętych dochodzeniem lub świadków, a także szczegóły dotyczące procedur wewnętrznych w zakresie doradztwa i kontroli, jakich należy przestrzegać, w tym również kontroli zgodności z prawem. W celu zapewnienia większej przejrzystości prowadzenia dochodzeń wytyczne te powinny być publicznie dostępne na stronie internetowej Urzędu. Wytyczne te nie powinny tworzyć ani zmieniać jakichkolwiek praw lub obowiązków wynikających z niniejszego rozporządzenia.
(19)
Zgodnie z art. 21 regulaminu pracowniczego pracownicy Urzędu powinni prowadzić dochodzenia zgodnie z wytycznymi w sprawie procedur dochodzeniowych oraz na podstawie indywidualnych poleceń wydawanych przed dyrektora generalnego w konkretnych sprawach.
(20)
Zgodnie z regulaminem pracowniczym pracownicy Urzędu powinni wykonywać swoje zadania dochodzeniowe w pełni niezależnie oraz powinni unikać konfliktu interesów. Pracownicy Urzędu powinni niezwłocznie informować dyrektora generalnego, jeżeli dochodzenie dotyczy sprawy, w której mają jakikolwiek interes osobisty mogący niekorzystnie wpłynąć na ich niezależność lub być tak postrzegany, zwłaszcza jeśli w sprawie będącej przedmiotem dochodzenia są lub byli zaangażowani w innym charakterze.
(21)
Dochodzenia zewnętrzne i wewnętrzne prowadzone przez Urząd podlegają, częściowo, różnym przepisom. Jednakże należy zezwolić Urzędowi, w razie potrzeby, na łączenie w ramach jednego dochodzenia aspektów dochodzenia zewnętrznego i wewnętrznego bez konieczności wszczynania dwóch odrębnych dochodzeń.
(22)
Z myślą o pewności prawa konieczne jest określenie gwarancji proceduralnych mających zastosowanie do dochodzeń prowadzonych przez Urząd, z uwzględnieniem administracyjnego charakteru tych dochodzeń.
(23)
Należy przestrzegać gwarancji proceduralnych i praw podstawowych osób objętych dochodzeniem i świadków, bez dyskryminacji, w każdym czasie i na każdym etapie dochodzeń, zarówno zewnętrznych, jak i wewnętrznych, w szczególności przy przekazywaniu informacji o dochodzeniach będących w toku. Przekazywanie jakichkolwiek informacji dotyczących dochodzeń prowadzonych przez Urząd Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji lub Trybunałowi Obrachunkowemu, dwustronnie lub w ramach mechanizmu wymiany poglądów, nie powinno naruszać poufności dochodzeń, uzasadnionych praw osób objętych dochodzeniem oraz, w stosownych przypadkach, przepisów krajowych mających zastosowanie w postępowaniach sądowych. Informacje przekazane lub uzyskane w trakcie dochodzeń powinny być traktowane zgodnie z prawem Unii w zakresie ochrony danych. Wymiana informacji powinna podlegać zasadzie proporcjonalności i zasadzie wiedzy koniecznej.
(24)
Aby wzmocnić ochronę indywidualnych praw osób objętych dochodzeniem, wnioski odnoszące się imiennie do osoby objętej dochodzeniem nie powinny być formułowane, na końcowym etapie dochodzenia, bez umożliwienia tej osobie wypowiedzenia się na temat dotyczących jej faktów.
(25)
Dyrektor generalny powinien zapewnić, aby przy podawaniu informacji do wiadomości publicznej przestrzegano uzasadnionych praw osób objętych dochodzeniem.
(26)
Urząd oraz instytucje, organy, urzędy i agencje zaangażowane w dochodzenie powinny chronić wolność wypowiedzi zgodnie z Kartą praw podstawowych Unii Europejskiej, a także chronić źródła dziennikarskie.
(27)
Obowiązkiem dyrektora generalnego Urzędu powinno być zapewnienie ochrony danych osobowych i przestrzeganie zasady poufności informacji zgromadzonych w trakcie dochodzeń. Urzędnicy i inni pracownicy Unii powinni mieć zapewnioną ochronę prawną odpowiadającą ochronie przewidzianej w regulaminie pracowniczym.
(28)
W celu zapewnienia, aby wyniki dochodzeń prowadzonych przez Urząd były uwzględniane oraz aby podejmowane były wymagane działania następcze, raporty powinny posiadać status dowodu dopuszczalnego w postępowaniu administracyjnym lub sądowym. W tym celu raporty te powinny być sporządzane w sposób zgodny z przepisami regulującymi raporty urzędowe w państwach członkowskich.
(29)
W przypadku stwierdzenia, że fakty ujawnione w raporcie końcowym z dochodzenia wewnętrznego mogłyby dostarczać podstaw do wszczęcia postępowania karnego, informację taką należy przekazać krajowym organom sądowym zainteresowanego państwa członkowskiego. W zaleceniach, które towarzyszą raportowi końcowemu z dochodzenia, dyrektor generalny powinien wskazać, czy - uwzględniając charakter faktów oraz ich skutki finansowe - środki wewnętrzne, które może podjąć zainteresowana instytucja, organ, urząd lub agencja, pozwalałyby na skuteczniejsze działania następcze.
(30)
W przypadku gdy dyrektor generalny przekazuje organom sądowym zainteresowanego państwa członkowskiego informacje uzyskane przez Urząd w toku postępowań wewnętrznych, takie przekazanie informacji nie powinno naruszać dokonywanej następnie przez krajowy organ sądowy oceny tego, czy w świetle prawa wymagane jest postępowanie dochodzeniowe.
(31)
Decyzja w sprawie dalszego postępowania po zakończeniu dochodzeń należy do właściwych organów państw członkowskich lub, w stosownych przypadkach, do instytucji, organów, urzędów lub agencji, na podstawie raportu końcowego z dochodzenia sporządzonego przez Urząd.
(32)
Aby Urząd mógł zwiększyć swoją skuteczność, powinien dysponować wiedzą na temat działań następczych podjętych na podstawie wyników jego dochodzeń. W związku z tym instytucje, organy, urzędy i agencje Unii oraz, w stosownych przypadkach, właściwe organy państw członkowskich powinny składać Urzędowi, na jego wniosek, sprawozdania z ewentualnych działań podjętych na podstawie informacji przekazanych im przez Urząd.
(33)
Zważywszy na znaczne korzyści płynące z zacieśniania współpracy między Urzędem, Eurojustem, Europolem i właściwymi organami państw członkowskich, Urząd powinien mieć możliwość zawierania z nimi porozumień administracyjnych, które mogą w szczególności służyć ułatwianiu współpracy w praktyce oraz wymiany informacji w kwestiach technicznych i operacyjnych, nie powodując jakichkolwiek dodatkowych zobowiązań prawnych.
(34)
W celu zacieśnienia współpracy między Urzędem, Eurojustem i właściwymi organami państw członkowskich dotyczącej czynów, które mogłyby być przedmiotem dochodzenia karnego, Urząd powinien informować Eurojust w szczególności o tych sprawach, w których zachodzi podejrzenie, że doszło do nadużyć finansowych, korupcji lub innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii, wiążącej się z poważnymi formami przestępczości. Przekazywanie informacji właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich powinno mieć miejsce przed przekazaniem przez Urząd dostarczonych przez nie informacji do Eurojustu lub Europolu, w przypadku gdy takim informacjom towarzyszy wezwanie do podjęcia określonego postępowania karnego.
(35)
Aby współpraca między Urzędem, stosownymi instytucjami, organami, urzędami i agencjami Unii, właściwymi organami państw członkowskich, właściwymi organami w państwach trzecich, oraz organizacjami międzynarodowymi przebiegała z powodzeniem, należy zorganizować wzajemną wymianę informacji. Przy takiej wymianie należy przestrzegać zasady poufności i przepisów dotyczących ochrony danych określonych w rozporządzeniu (WE) nr 45/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2000 r. o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (10). Urząd powinien w szczególności sprawdzać, czy otrzymujący informacje posiada odpowiednie uprawnienia i czy przekazanie danych jest konieczne. Wymiana informacji z Eurojustem powinna odbywać się w granicach kompetencji Eurojustu, które obejmują koordynację w transnarodowych sprawach związanych z poważną przestępczością.
(36)
Ze względu na wielkość środków Unii przydzielanych sektorowi pomocy zewnętrznej, liczbę dochodzeń prowadzonych przez Urząd w tym sektorze, a także istniejącą współpracę międzynarodową do celów prowadzenia dochodzeń, Urząd powinien mieć możliwość zapewniania sobie, w drodze porozumień administracyjnych - w stosownych przypadkach w koordynacji z innymi właściwymi służbami - praktycznego wsparcia właściwych organów państw trzecich oraz organizacji międzynarodowych w wypełnianiu powierzonych mu zadań, nie powodując jednak jakichkolwiek dodatkowych zobowiązań prawnych.
(37)
Urząd powinien być niezależny w wykonywaniu swoich zadań. Dla wzmocnienia tej niezależności Urząd powinien być regularnie monitorowany w zakresie swoich kompetencji dochodzeniowych przez Komitet Nadzoru, złożony z niezależnych osób z zewnątrz posiadających wysokie kwalifikacje w dziedzinach działalności Urzędu. Komitet Nadzoru nie powinien ingerować w prowadzenie bieżących dochodzeń. Do obowiązków Komitetu Nadzoru powinno również należeć wspomaganie dyrektora generalnego w wykonywaniu przez niego swoich obowiązków.
(38)
Należy określić kryteria i procedurę mianowania członków Komitetu Nadzoru oraz bardziej precyzyjnie określić zadania Komitetu Nadzoru, które wynikają z jego kompetencji.
(39)
Należy sporządzić listę rezerwową kandydatów, którzy mogą zastąpić członków Komitetu Nadzoru do końca ich kadencji w przypadku gdy jeden lub kilku z nich złożyło rezygnację, zmarło lub z innych przyczyn nie mogło dłużej pełnić swoich obowiązków.
(40)
Aby umożliwić Komitetowi Nadzoru skuteczne wypełnianie swojej misji, Urząd powinien zagwarantować niezależność funkcjonowania jego sekretariatu.
(41)
Raz w roku powinno odbywać się spotkanie w celu wymiany poglądów pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją. Taka wymiana poglądów powinna dotyczyć między innymi strategicznych priorytetów polityki dochodzeniowej oraz skuteczności pracy Urzędu w zakresie wykonywania jego kompetencji, bez jakiejkolwiek ingerencji w niezależność Urzędu w prowadzeniu przez niego dochodzeń. Przygotowania do wymiany poglądów powinny odbywać się na szczeblu technicznym i powinny obejmować - w zakresie, w jakim może to być konieczne - posiedzenie przygotowawcze, w którym będą uczestniczyć stosowne służby zainteresowanych instytucji. Przy omawianiu skuteczności pracy Urzędu w zakresie wykonywania jego kompetencji instytucje uczestniczące w wymianie poglądów powinny mieć możliwość odniesienia się do danych statystycznych dotyczących działań następczych podjętych w następstwie dochodzeń Urzędu oraz informacji przekazanych przez Urząd.
(42)
Aby zapewnić pełną niezależność dyrektora generalnego w kierowaniu Urzędem, należy mianować go na kadencję trwającą siedem lat, bez możliwości przedłużenia.
(43)
Stanowisko dyrektora generalnego Urzędu ma szczególne znaczenie również dla Parlamentu Europejskiego i Rady. Osoba mianowana na stanowisko dyrektora generalnego powinna korzystać z jak najszerszego wsparcia i uznania ze strony Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Komisja powinna zatem dążyć do wypracowania wspólnego porozumienia z Parlamentem Europejskim i Radą w ramach procedury konsultacji.
(44)
Zaproszenie do zgłaszania kandydatur na stanowisko dyrektora generalnego powinno zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej najpóźniej sześć miesięcy przed końcem kadencji urzędującego dyrektora generalnego. Zaproszenie do zgłaszania kandydatur powinno zostać przygotowane przez Komisję na podstawie rezultatów ścisłych konsultacji z Parlamentem Europejskim i Radą. Należy w nim określić kryteria wyboru, w tym wymogi, jakie powinni spełniać kandydaci na to stanowisko.
(45)
Dyrektor generalny powinien okresowo informować Komitet Nadzoru o sprawach, w których przekazano informacje organom sądowym państw członkowskich, oraz o łącznej liczbie spraw Urzędu, którymi zajmowały się te organy sądowe danego państwa członkowskiego, w ramach działań następczych wobec dochodzenia prowadzonego przez Urząd.
(46)
Dotychczasowa praktyka operacyjna pokazuje, że przydatne byłoby umożliwienie dyrektorowi generalnemu delegowania niektórych jego kompetencji jednemu lub kilku pracownikom Urzędu.
(47)
Dyrektor generalny powinien wprowadzić wewnętrzny mechanizm doradczy i kontrolny, w tym również kontrolę zgodności z prawem, uwzględniający w szczególności obowiązek przestrzegania gwarancji proceduralnych i praw podstawowych osób objętych dochodzeniem oraz prawa krajowego zainteresowanych państw członkowskich.
(48)
Aby zapewnić niezależność Urzędu, Komisja powinna zadecydować o przekazaniu dyrektorowi generalnemu odpowiednich uprawnień organu powołującego.
(49)
Niniejsze rozporządzenie w żaden sposób nie ogranicza uprawnień i obowiązków państw członkowskich do podejmowania środków mających na celu zwalczanie nadużyć finansowych, korupcji oraz wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii. Powierzenie niezależnemu Urzędowi zadania polegającego na prowadzeniu zewnętrznych dochodzeń administracyjnych w tej dziedzinie jest więc całkowicie zgodne z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do wzmocnienia walki z nadużyciami finansowymi, korupcją i wszelką inną nielegalną działalnością na szkodę interesów finansowych Unii.
(50)
Komisja powinna dokonać oceny potrzeby zmiany niniejszego rozporządzenia w przypadku ustanowienia Prokuratury Europejskiej.
(51)
Niniejsze rozporządzenie nie narusza praw podstawowych i zasad uznanych w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej.
(52)
Zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 45/2001 zasięgnięto opinii Europejskiego Inspektora Ochrony Danych, który wydał ją w dniu 1 czerwca 2011 r. (11).
(53)
Z uwagi na znaczną liczbę niezbędnych zmian rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 powinno zostać uchylone i zastąpione niniejszym rozporządzeniem.
(54)
Zgodnie z art. 106a ust. 1 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, który rozszerza zakres stosowania art. 325 TFUE na Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom), przepisy regulujące dochodzenia prowadzone przez Urząd odnoszące się do Unii powinny mieć także zastosowanie do Euroatomu. Zgodnie z art. 106a ust. 2 Traktatu Euratom odniesienia do Unii zamieszczone w art. 325 TFUE muszą być rozumiane jako odniesienia do Euratomu, a odniesienia do Unii w niniejszym rozporządzeniu obejmują też, gdy wymaga tego kontekst, odniesienia do Euratomu. Należy zatem uchylić rozporządzenie Rady (Euratom) nr 1074/1999 z dnia 25 maja 1999 r. dotyczące dochodzeń prowadzonych przez Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (12),
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cele i zadania
1. W celu wzmocnienia walki z nadużyciami finansowymi, korupcją i wszelką inną nielegalną działalnością na szkodę interesów finansowych Unii Europejskiej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (zwanych dalej razem „Unią”, gdy wymaga tego kontekst) Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, ustanowiony na mocy decyzji 1999/352/WE, EWWiS, Euratom (zwany dalej „Urzędem”), wykonuje uprawnienia dochodzeniowe powierzone Komisji na mocy:
a)
stosownych aktów Unii; oraz
b)
stosownych porozumień o współpracy i wzajemnej pomocy zawartych przez Unię z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi.
2. Urząd zapewnia państwom członkowskim pomoc ze strony Komisji w organizacji ścisłej i regularnej współpracy między ich właściwymi organami w celu koordynowania ich działań mających na celu ochronę interesów finansowych Unii przed nadużyciami finansowymi. Urząd uczestniczy w opracowywaniu i rozwijaniu metod zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii oraz zwalczania tych zjawisk. Urząd promuje i koordynuje, wraz z państwami członkowskimi oraz wśród nich, dzielenie się doświadczeniami operacyjnymi oraz najlepszymi rozwiązaniami proceduralnymi w dziedzinie ochrony interesów finansowych Unii, a także wspiera wspólne działania na rzecz zwalczania nadużyć finansowych podejmowane dobrowolnie przez państwa członkowskie.
3. Niniejsze rozporządzenie stosuje się bez uszczerbku dla:
a)
Protokołu nr 7 w sprawie przywilejów i immunitetów Unii Europejskiej dołączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej;
b)
statutu posła do Parlamentu Europejskiego;
c)
regulaminu pracowniczego;
d)
rozporządzenia (WE) nr 45/2001.
4. Urząd prowadzi dochodzenia administracyjne w instytucjach, organach, urzędach i agencjach ustanowionych Traktatami lub na ich podstawie (zwanych dalej „instytucjami, organami, urzędami i agencjami”) w celu zwalczania nadużyć finansowych, korupcji oraz wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii. W tym celu Urząd prowadzi dochodzenia w poważnych sprawach związanych z wypełnianiem obowiązków służbowych, stanowiących zaniedbanie obowiązków urzędników i innych pracowników Unii, które może prowadzić do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub, w zależności od przypadku, postępowania karnego, lub równoważne niedopełnienie obowiązków przez członków instytucji i organów, szefów urzędów i agencji lub członków personelu instytucji, organów, urzędów lub agencji niepodlegających regulaminowi pracowniczemu (zwanych dalej razem „urzędnikami, innymi pracownikami, członkami instytucji lub organów, szefami urzędów lub agencji lub członkami personelu”).
5. Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia właściwe organy państw członkowskich oraz instytucje, organy, urzędy lub agencje mogą zawierać porozumienia administracyjne z Urzędem. Takie porozumienia mogą dotyczyć w szczególności przekazywania informacji i prowadzenia dochodzeń.
Artykuł 2
Definicje
Na użytek niniejszego rozporządzenia:
1)
„interesy finansowe Unii” obejmują dochody, wydatki i aktywa objęte budżetem Unii Europejskiej i budżetami instytucji, organów, urzędów i agencji, a także budżetami, którymi one zarządzają lub które monitorują;
2)
„nieprawidłowość” oznacza „nieprawidłowość” zdefiniowaną w art. 1 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95;
3)
„nadużycia finansowe, korupcja oraz wszelka inna nielegalna działalność na szkodę interesów finansowych Unii” ma takie znaczenie, jakie stosuje się do tego pojęcia w stosownych aktach Unii;
4)
„dochodzenia administracyjne” („dochodzenia”) oznaczają wszelkie inspekcje, kontrole lub inne środki podejmowane przez Urząd zgodnie z art. 3 i 4 dla osiągnięcia celów określonych w art. 1 oraz - w razie potrzeby - stwierdzenia nieprawidłowego charakteru działalności objętej dochodzeniem; dochodzenia te nie mają wpływu na uprawnienia właściwych organów państw członkowskich do wszczynania postępowań karnych;
5)
„osoba objęta dochodzeniem” oznacza każdą osobę lub podmiot gospodarczy podejrzane o dopuszczenie się nadużycia finansowego, korupcji lub innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii i objęte w związku z tym dochodzeniem przez Urząd;
6)
„podmiot gospodarczy” ma takie znaczenie, jakie stosuje się do tego pojęcia na mocy rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95 oraz rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96;
7)
„porozumienia administracyjne” oznaczają zawierane przez Urząd porozumienia o charakterze technicznym lub operacyjnym, które mogą w szczególności służyć ułatwianiu współpracy i wymiany informacji między ich stronami, ale nie powodują dodatkowych zobowiązań prawnych.
Artykuł 3
Dochodzenia zewnętrzne
1. Urząd wykonuje uprawnienia powierzone Komisji na mocy rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 w celu przeprowadzania kontroli na miejscu i inspekcji w państwach członkowskich oraz - zgodnie z obowiązującymi umowami o współpracy i wzajemnej pomocy oraz innymi instrumentami prawnymi - w państwach trzecich i w pomieszczeniach organizacji międzynarodowych.
W ramach swoich zadań dochodzeniowych Urząd przeprowadza kontrole i inspekcje przewidziane w art. 9 ust. 1 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95 i w przepisach sektorowych, o których mowa w art. 9 ust. 2 tego rozporządzenia, w państwach członkowskich, oraz - zgodnie z obowiązującymi umowami o współpracy i wzajemnej pomocy oraz innymi instrumentami prawnymi - w państwach trzecich i w pomieszczeniach organizacji międzynarodowych.
2. Aby stwierdzić, czy miało miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub wszelka inna nielegalna działalność na szkodę interesów finansowych Unii w związku z umową lub decyzją o przyznaniu dotacji lub też zamówieniem, finansowanymi ze środków Unii, Urząd może, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu (Euratom, WE) nr 2185/96, prowadzić kontrole na miejscu oraz inspekcje u podmiotów gospodarczych.
3. Podczas kontroli na miejscu i inspekcji pracownicy Urzędu postępują - z zastrzeżeniem mającego zastosowanie prawa Unii - zgodnie z przepisami i praktyką zainteresowanego państwa członkowskiego oraz gwarancjami proceduralnymi przewidzianymi w niniejszym rozporządzeniu.
Na wniosek Urzędu właściwy organ zainteresowanego państwa członkowskiego udziela pracownikom Urzędu wsparcia niezbędnego do skutecznego wykonania ich zadań, określonych w pisemnym upoważnieniu, o którym mowa w art. 7 ust. 2. Jeżeli takie wsparcie wymaga upoważnienia od organu sądowego zgodnie z przepisami krajowymi, występuje się o takie upoważnienie.
Zainteresowane państwo członkowskie zapewnia, aby pracownicy Urzędu mieli - zgodnie z rozporządzeniem (Euratom, WE) nr 2185/96 - dostęp do wszystkich informacji i dokumentów dotyczących sprawy będącej przedmiotem dochodzenia, które są niezbędne do skutecznego i efektywnego przeprowadzenia kontroli na miejscu i inspekcji, na takich samych warunkach, na jakich dostęp ten przysługuje właściwym organom tego państwa członkowskiego oraz zgodnie z prawem krajowym.
4. Do celów niniejszego rozporządzenia państwa członkowskie wyznaczają jednostkę (zwaną dalej „jednostką koordynującą zwalczanie nadużyć finansowych”) w celu ułatwiania skutecznej współpracy i wymiany informacji z Urzędem, w tym również informacji o charakterze operacyjnym. W stosownych przypadkach, zgodnie z prawem krajowym, jednostka koordynująca zwalczanie nadużyć finansowych może być uznana za właściwy organ do celów niniejszego rozporządzenia.
5. W trakcie dochodzenia zewnętrznego Urząd może uzyskać dostęp do wszelkich stosownych informacji - w tym również informacji w bazach danych - związanych ze sprawą będącą przedmiotem dochodzenia, które są w posiadaniu instytucji, organów, urzędów lub agencji, w przypadku gdy jest to niezbędne do stwierdzenia, czy miało miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub wszelka inna nielegalna działalność na szkodę interesów finansowych Unii. Zastosowanie w tym celu ma art. 4 ust. 2 i 4.
6. W przypadku gdy, przed podjęciem decyzji o wszczęciu lub niewszczynaniu dochodzenia zewnętrznego, Urząd dysponuje informacjami wskazującymi na to, że miało miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub wszelka inna nielegalna działalność na szkodę interesów finansowych Unii, Urząd może poinformować o tym właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich, a także, w razie potrzeby, właściwe służby Komisji.
Bez uszczerbku dla zasad sektorowych, o których mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE, Euratom) nr 2988/95, właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich zapewniają podjęcie odpowiednich działań, w których może uczestniczyć Urząd, zgodnie z prawem krajowym. Właściwe organy danych państw członkowskich informują Urząd, na jego wniosek, o podjętych działaniach i o ustaleniach dokonanych na podstawie informacji, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu.
Artykuł 4
Dochodzenia wewnętrzne
1. W obszarach, o których mowa w art. 1, Urząd prowadzi dochodzenia administracyjne w instytucjach, organach, urzędach i agencjach (zwane dalej „dochodzeniami wewnętrznymi”).
Dochodzenia wewnętrzne prowadzi się na warunkach określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz w decyzjach przyjętych przez odpowiednią instytucję, organ, urząd lub agencję.
2. O ile przestrzegane są przepisy, o których mowa w ust. 1:
a)
Urząd ma prawo do natychmiastowego i niezapowiedzianego dostępu do wszelkich stosownych informacji, w tym również informacji w bazach danych, będących w posiadaniu instytucji, organów, urzędów i agencji, jak również do ich pomieszczeń. Urząd jest upoważniony do kontrolowania ksiąg rachunkowych instytucji, organów, urzędów i agencji. Urząd może sporządzać kopie i uzyskiwać wyciągi z każdego dokumentu lub zawartości każdego nośnika danych będącego w posiadaniu instytucji, organu, urzędu i agencji oraz, w razie potrzeby, zajmować te dokumenty lub dane w celu zapewnienia, aby nie były narażone na zaginięcie;
b)
Urząd może zażądać udzielenia informacji ustnych - w tym również w ramach przesłuchań - oraz informacji pisemnych od urzędników, innych pracowników, członków instytucji lub organów, szefów urzędów lub agencji lub członków personelu.
3. Zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przeprowadzać kontrole na miejscu i inspekcje w pomieszczeniach podmiotów gospodarczych w celu uzyskania dostępu do informacji mających znaczenie dla sprawy będącej przedmiotem dochodzenia wewnętrznego.
4. Instytucje, organy, urzędy i agencje są informowane w każdym przypadku, gdy pracownicy Urzędu prowadzą w ich pomieszczeniach dochodzenie wewnętrzne, zapoznają się z dokumentem lub żądają dostarczenia informacji będących w ich posiadaniu. Bez uszczerbku dla art. 10 i 11 Urząd może w każdej chwili przekazać zainteresowanej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji informacje uzyskane w trakcie dochodzeń wewnętrznych.
5. Instytucje, organy, urzędy i agencje wprowadzają odpowiednie procedury i podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia poufności dochodzeń wewnętrznych na wszystkich ich etapach.
6. W przypadku gdy w wyniku dochodzeń wewnętrznych okaże się, że urzędnik, inny pracownik, członek instytucji lub organu, szef urzędu lub agencji lub członek personelu może stać się osobą objętą dochodzeniem, o fakcie tym informowana jest instytucja, organ, urząd lub agencja, do której osoba ta przynależy.
W przypadkach gdy nie można zapewnić poufności dochodzenia wewnętrznego przy korzystaniu ze zwykłych kanałów komunikacji, Urząd korzysta z odpowiednich alternatywnych kanałów przekazywania informacji.
W wyjątkowych przypadkach przekazywanie takich informacji może zostać odroczone na podstawie uzasadnionej decyzji dyrektora generalnego, która jest przekazywana Komitetowi Nadzoru po zamknięciu dochodzenia.
7. W decyzji, którą instytucje, organy, urzędy lub agencje przyjmą zgodnie z ust. 1, określa się w szczególności zasadę dotyczącą spoczywającego na urzędnikach, innych pracownikach, członkach instytucji lub organów, szefów urzędów lub agencji lub członkach personelu obowiązku współpracy z Urzędem i przekazywania mu informacji, przy jednoczesnym zapewnieniu poufności dochodzenia wewnętrznego.
8. W przypadku gdy, przed podjęciem decyzji o wszczęciu lub niewszczynaniu dochodzenia wewnętrznego, Urząd dysponuje informacjami wskazującymi na to, że miało miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub wszelka inna nielegalna działalność na szkodę interesów finansowych Unii, Urząd może poinformować o tym zainteresowaną instytucję, organ, urząd lub agencję. Zainteresowana instytucja, organ, urząd lub agencja informuje Urząd, na jego wniosek, o podjętych działaniach i o ustaleniach dokonanych na podstawie takich informacji.
W razie potrzeby Urząd informuje również właściwe organy zainteresowanego państwa członkowskiego. W takim przypadku zastosowanie mają wymogi proceduralne określone w art. 9 ust. 4 akapit drugi i trzeci. Jeżeli właściwy organ zadecyduje o podjęciu jakiegokolwiek działania na podstawie przekazanych mu informacji, zgodnie z prawem krajowym, informuje o tym Urząd na jego wniosek.
Artykuł 5
Wszczęcie dochodzenia
1. Dyrektor generalny może wszcząć dochodzenie, jeśli istnieją wystarczające podejrzenia - które mogą również opierać się na informacjach przekazanych przez stronę trzecią lub przekazanych anonimowo - że miało miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub wszelka inna nielegalna działalność na szkodę interesów finansowych Unii. W decyzji dyrektora generalnego o wszczęciu lub niewszczynaniu dochodzenia uwzględniane są priorytety polityki dochodzeniowej i roczny plan zarządzania Urzędu określone zgodnie z art. 17 ust. 5. W decyzji tej uwzględnia się również potrzebę efektywnego wykorzystania zasobów Urzędu oraz proporcjonalności stosowanych środków. W przypadku dochodzeń wewnętrznych szczególną uwagę zwraca się na instytucję, organ, urząd lub agencję, które mają najlepsze warunki do ich przeprowadzenia, zważywszy w szczególności na charakter faktów, rzeczywisty lub potencjalny wymiar finansowy sprawy oraz prawdopodobieństwo jakichkolwiek sądowych działań następczych.
2. Dyrektor generalny podejmuje decyzję o wszczęciu dochodzenia zewnętrznego, działając z własnej inicjatywy lub na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego lub którejkolwiek instytucji, organu, urzędu lub agencji Unii.
Dyrektor generalny podejmuje decyzję o wszczęciu dochodzenia wewnętrznego, działając z własnej inicjatywy lub na wniosek instytucji, organu, urzędu lub agencji, w której lub w którym ma zostać przeprowadzone dochodzenie, lub na wniosek państwa członkowskiego.
3. Dopóki dyrektor generalny rozważa, czy wszcząć dochodzenie wewnętrzne na wniosek, o którym mowa w ust. 2, lub dopóki Urząd prowadzi dochodzenie wewnętrzne, zainteresowane instytucje, organy, urzędy lub agencje nie wszczynają równoległych dochodzeń dotyczących tych samych faktów, chyba że wspólnie z Urzędem postanowiono inaczej.
4. Decyzję o wszczęciu lub niewszczynaniu dochodzenia podejmuje się w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania przez Urząd wniosku, o którym mowa w ust. 2. O decyzji takiej powiadamia się niezwłocznie państwo członkowskie, instytucję, organ, urząd lub agencję, które wystąpiły z wnioskiem. Decyzja o niewszczynaniu dochodzenia zawiera uzasadnienie. Jeżeli po upływie okresu dwóch miesięcy Urząd nie podjął żadnej decyzji, uznaje się, że Urząd zadecydował o niewszczynaniu dochodzenia.
W przypadku gdy urzędnik, inny pracownik, członek instytucji lub organu, szef urzędu lub agencji lub członek personelu, działając zgodnie z art. 22a regulaminu pracowniczego, przekazuje Urzędowi informacje dotyczące podejrzenia nadużycia finansowego lub nieprawidłowości, Urząd informuje tę osobę, czy postanowił wszcząć dochodzenie dotyczące odnośnych faktów.
5. Jeżeli dyrektor generalny zadecyduje o niewszczynaniu dochodzenia wewnętrznego, może on niezwłocznie przekazać wszelkie stosowne informacje zainteresowanej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji, aby mogły podjąć odpowiednie działania zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do tej instytucji, organu, urzędu lub agencji. W stosownych przypadkach Urząd uzgadnia z tą instytucją, organem, urzędem lub agencją odpowiednie środki mające na celu ochronę poufności źródła informacji, a w razie konieczności zwraca się o poinformowanie go o podjętych działaniach.
6. Jeżeli dyrektor generalny zadecyduje o niewszczynaniu dochodzenia zewnętrznego, może on niezwłocznie przekazać wszelkie stosowne informacje właściwym organom zainteresowanego państwa członkowskiego, aby mogły podjąć odpowiednie działania zgodnie z ich przepisami krajowymi. W razie konieczności Urząd informuje również zainteresowaną instytucję, organ, urząd lub agencję.
Artykuł 6
Dostęp do informacji w bazach danych przed wszczęciem dochodzenia
1. Przed wszczęciem dochodzenia Urząd ma prawo dostępu do wszelkich stosownych informacji znajdujących się w bazach danych będących w posiadaniu instytucji, organów, urzędów lub agencji, gdy jest to niezbędne do oceny podstawy faktycznej zarzutów. Z prawa dostępu korzysta się w terminie, który określi Urząd, niezbędnym do szybkiej oceny zarzutów. Korzystając z tego prawa dostępu, Urząd przestrzega zasady konieczności i zasady proporcjonalności.
2. Zainteresowana instytucja, organ, urząd lub agencja rzetelnie współpracuje, umożliwiając Urzędowi uzyskiwanie wszelkich stosownych informacji na warunkach, które zostaną określone w decyzjach przyjmowanych na mocy art. 4 ust. 1.
Artykuł 7
Procedura dochodzeń
1. Dyrektor generalny kieruje prowadzeniem dochodzeń, wydając w stosownych przypadkach pisemne polecenia. Dochodzenia są prowadzone pod jego kierownictwem przez pracowników Urzędu przez niego wyznaczonych.
2. Pracownicy Urzędu wykonują swoje zadania po przedstawieniu pisemnego upoważnienia, w którym określona jest ich tożsamość oraz uprawnienia. Dyrektor generalny wydaje takie upoważnienie, wskazując przedmiot i cel dochodzenia, podstawy prawne dochodzenia oraz wynikające z nich uprawnienia w ramach dochodzenia.
3. Właściwe organy państw członkowskich udzielają pracownikom Urzędu, zgodnie z przepisami krajowymi, niezbędnego wsparcia w celu umożliwienia im skutecznego wypełniania ich zadań.
Instytucje, organy, urzędy i agencje zapewniają, aby urzędnicy, inni pracownicy, członkowie, szefowie i członkowie personelu udzielali pracownikom Urzędu niezbędnego wsparcia w celu umożliwienia im skutecznego wypełniania ich zadań.
4. W przypadku gdy dochodzenie łączy elementy dochodzenia zewnętrznego i wewnętrznego, zastosowanie mają odpowiednio art. 3 i 4.
5. Dochodzenia są prowadzone w sposób ciągły przez okres, który musi być proporcjonalny do okoliczności i złożoności sprawy.
6. W przypadku gdy z dochodzenia wynika, że wskazane może być podjęcie administracyjnych środków zapobiegawczych w celu ochrony interesów finansowych Unii, Urząd niezwłocznie informuje zainteresowaną instytucję, organ, urząd lub agencję o toczącym się dochodzeniu. Przekazywane informacje zawierają następujące elementy:
a)
tożsamość urzędnika, innego pracownika, członka instytucji lub organu, szefa urzędu lub agencji lub członka personelu objętego dochodzeniem oraz streszczenie odnośnych faktów;
b)
wszelkie informacje, które mogłyby pomóc zainteresowanej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji w podjęciu decyzji o ewentualnym podjęciu administracyjnych środków zapobiegawczych w celu ochrony interesów finansowych Unii;
c)
informacje o wszelkich zalecanych szczególnych środkach poufności, w szczególności w sprawach wiążących się z zastosowaniem środków dochodzeniowych należących do zakresu kompetencji krajowych organów sądowych lub, w przypadku dochodzeń zewnętrznych, do zakresu kompetencji organów krajowych, zgodnie z przepisami krajowymi mającymi zastosowanie do dochodzeń.
Zainteresowana instytucja, organ, urząd lub agencja może w dowolnym momencie zadecydować o podjęciu, w ścisłej współpracy z Urzędem, wszelkich odpowiednich środków zapobiegawczych, w tym również środków zabezpieczających dowody, oraz niezwłocznie informuje Urząd o tej decyzji.
7. W razie konieczności właściwe organy państw członkowskich podejmują na wniosek Urzędu odpowiednie środki zapobiegawcze przewidziane w ich prawie krajowym, w szczególności w celu zabezpieczenia dowodów.
8. Jeżeli dochodzenie nie może zostać zakończone w terminie 12 miesięcy po jego wszczęciu, dyrektor generalny, po upływie tego 12-miesięcznego okresu, a następnie co sześć miesięcy, składa sprawozdanie Komitetowi Nadzoru, wskazując przyczyny i środki naprawcze przewidziane w celu przyspieszenia dochodzenia.
Artykuł 8
Obowiązek informowania Urzędu
1. Instytucje, organy, urzędy i agencje niezwłocznie przekazują Urzędowi wszelkie informacje dotyczące możliwych przypadków nadużyć finansowych, korupcji lub wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii.
2. Instytucje, organy, urzędy i agencje oraz, w zakresie, w jakim pozwala na to ich prawo krajowe, właściwe organy państw członkowskich przekazują Urzędowi na jego wniosek lub z własnej inicjatywy wszelkie będące w ich posiadaniu dokumenty lub informacje dotyczące prowadzonego przez Urząd dochodzenia.
3. Instytucje, organy, urzędy i agencje oraz, w zakresie, w jakim pozwala na to ich prawo krajowe, właściwe organy państw członkowskich przekazują Urzędowi wszelkie inne będące w ich posiadaniu i uznane za istotne dokumenty lub informacje dotyczące zwalczania nadużyć finansowych, korupcji i wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii.
Artykuł 9
Gwarancje proceduralne
1. W trakcie dochodzeń Urząd gromadzi zarówno dowody obciążające osobę objętą dochodzeniem, jak i dowody na jej korzyść. Dochodzenia prowadzi się w sposób obiektywny i bezstronny, a także zgodnie z zasadą domniemania niewinności oraz gwarancjami proceduralnymi określonymi w niniejszym artykule.
2. Urząd może przesłuchać osobę objętą dochodzeniem lub świadka w dowolnym momencie dochodzenia. Każda osoba przesłuchiwana ma prawo do nieskładania zeznań na swoją niekorzyść.
Wezwanie na przesłuchanie jest wysyłane do osoby objętej dochodzeniem z wyprzedzeniem co najmniej 10 dni roboczych. Termin ten może ulec skróceniu za wyraźną zgodą osoby objętej dochodzeniem lub z należycie uzasadnionych powodów wynikających z pilnego charakteru dochodzenia. W tym drugim przypadku termin ten nie może być krótszy niż 24 godziny. W wezwaniu podaje się wykaz praw przysługujących osobie objętej dochodzeniem, a w szczególności prawo do obecności wybranej przez siebie osoby.
Wezwanie na przesłuchanie jest wysyłane do świadka z wyprzedzeniem co najmniej 24 godzin. Termin ten może ulec skróceniu za wyraźną zgodą świadka lub z należycie uzasadnionych powodów wynikających z pilnego charakteru dochodzenia.
Wymogi, o których mowa w akapicie drugim i trzecim, nie mają zastosowania do składania oświadczeń w trakcie kontroli na miejscu i inspekcji.
W przypadku gdy w toku przesłuchania pojawią się dowody na to, że świadek może stać się osobą objętą dochodzeniem, przesłuchanie zostaje zakończone. Mają wtedy natychmiast zastosowanie przepisy proceduralne określone w niniejszym ustępie oraz w ust. 3 i 4. Świadek ten jest niezwłocznie informowany o swoich prawach jako osoba objęta dochodzeniem i otrzymuje, na swój wniosek, kopię protokołu wszelkich wcześniej przez siebie złożonych oświadczeń. Urząd nie może wykorzystywać przeciwko tej osobie wcześniej przez nią złożonych oświadczeń, jeżeli nie umożliwi jej zgłoszenia uwag do tych oświadczeń.
Urząd sporządza protokół przesłuchania i udostępnia go przesłuchiwanemu do zatwierdzenia albo w celu wprowadzenia dodatkowych uwag. Urząd wydaje osobie objętej dochodzeniem kopię protokołu przesłuchania.
3. Gdy tylko dochodzenie wykaże, że urzędnik, inny pracownik, członek instytucji lub organu, szef urzędu lub agencji lub członek personelu może stać się osobą objętą dochodzeniem, zostaje o tym poinformowany, o ile nie zagraża prowadzonemu dochodzeniu lub jakiemukolwiek postępowaniu dochodzeniowemu wynikającemu z zakresu kompetencji krajowego organu sądowego.
4. Bez uszczerbku dla art. 4 ust. 6 i art. 7 ust. 6, po zakończeniu dochodzenia, a przed sformułowaniem wniosków odnoszących się imiennie do osoby objętej dochodzeniem osobie tej umożliwia się zgłoszenie uwag w odniesieniu do dotyczących jej faktów.
W tym celu Urząd wysyła osobie objętej dochodzeniem wezwanie do zgłoszenia uwag na piśmie albo podczas przesłuchania z udziałem pracowników wyznaczonych przez Urząd. W wezwaniu podaje się streszczenie faktów dotyczących osoby objętej dochodzeniem oraz informacje wymagane na mocy art. 11 i 12 rozporządzenia (WE) nr 45/2001, a także termin na zgłoszenie uwag, przy czym termin ten nie może być krótszy niż 10 dni roboczych, licząc od dnia otrzymania wezwania. Termin ten może ulec skróceniu za wyraźną zgodą osoby objętej dochodzeniem lub z należycie uzasadnionych powodów wynikających z pilnego charakteru dochodzenia. W raporcie końcowym z dochodzenia znajduje się odniesienie do wszelkich takich uwag.
W należycie uzasadnionych przypadkach, w których jest to konieczne dla zachowania poufności dochodzenia lub które wiążą się z zastosowaniem postępowania dochodzeniowego wynikającego z zakresu kompetencji krajowego organu sądowego, dyrektor generalny może postanowić o odroczeniu wykonania obowiązku polegającego na wezwaniu osoby objętej dochodzeniem do zgłoszenia uwag.
W przypadkach, o których mowa w art. 1 ust. 2 załącznika IX do regulaminu pracowniczego, brak odpowiedzi w terminie jednego miesiąca ze strony instytucji, organu, urzędu lub agencji na wniosek dyrektora generalnego dotyczący odroczenia wykonania obowiązku polegającego na wezwaniu osoby objętej dochodzeniem do zgłoszenia uwag uznaje się za odpowiedź twierdzącą.
5. Osoba przesłuchiwana ma prawo do posługiwania się dowolnym językiem urzędowym instytucji Unii. Urzędnicy lub inni pracownicy Unii mogą zostać jednak zobowiązani do posługiwania się językiem urzędowym instytucji Unii, którym biegle władają.
Artykuł 10
Poufność i ochrona danych
1. Informacje przekazane lub uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych, niezależnie od ich formy, są chronione stosownymi przepisami.
2. Informacje przekazane lub uzyskane w toku dochodzeń wewnętrznych, niezależnie od ich formy, są objęte tajemnicą zawodową i podlegają ochronie na podstawie przepisów mających zastosowanie do instytucji Unii.
3. Zainteresowane instytucje, organy, urzędy lub agencje zapewniają przestrzeganie poufności dochodzeń prowadzonych przez Urząd, a także uzasadnionych praw przysługujących osobom objętym dochodzeniem, oraz, w przypadku gdy wszczęte zostało postępowanie sądowe, wszystkich przepisów krajowych mających zastosowanie w takim postępowaniu.
4. Urząd może wyznaczyć inspektora ochrony danych zgodnie z art. 24 rozporządzenia (WE) nr 45/2001.
5. Dyrektor generalny zapewnia, aby wszelkie informacje przeznaczone do wiadomości publicznej podawane były w sposób neutralny i bezstronny, a ich ujawnienie odbywało się z poszanowaniem zasady poufności dochodzeń i zgodnie z zasadami ustanowionymi w niniejszym artykule i w art. 9 ust. 1.
Zgodnie z regulaminem pracowniczym pracownicy Urzędu powstrzymują się od wszelkiego nieupoważnionego ujawniania informacji uzyskanych podczas wykonywania swoich obowiązków, chyba że informacje te zostały już podane do wiadomości publicznej lub są publicznie dostępne, i są nadal związani tym obowiązkiem po opuszczeniu służby.
Artykuł 11
Raport z dochodzenia oraz działania podejmowane w następstwie dochodzeń
1. Po zakończeniu dochodzenia przez Urząd, z upoważnienia dyrektora generalnego sporządza się raport. W raporcie podaje się podstawę prawną dochodzenia, podjęte kroki proceduralne, ustalone fakty z określeniem ich wstępnej kwalifikacji prawnej, szacowane skutki finansowe ustalonych faktów, informacje dotyczące przestrzegania gwarancji proceduralnych zgodnie z art. 9 oraz wnioski z dochodzenia.
Wraz z raportem przekazuje się zalecenia dyrektora generalnego dotyczące ewentualnej konieczności podjęcia działań. W zaleceniach tych wskazuje się w stosownych przypadkach działania dyscyplinarne, administracyjne, finansowe lub sądowe, które powinny zostać podjęte przez instytucje, organy, urzędy lub agencje oraz właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich, a także podaje się w szczególności szacunkowe kwoty, jakie należy odzyskać, oraz wstępną kwalifikację prawną ustalonych faktów.
2. Przy przygotowaniu tych raportów i zaleceń uwzględnia się prawo krajowe zainteresowanego państwa członkowskiego. Raporty sporządzone na tej podstawie stanowią dopuszczalny dowód w postępowaniu administracyjnym lub sądowym państwa członkowskiego, w którym istnieje potrzeba ich wykorzystania, w taki sam sposób i na takich samych warunkach co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych. Podlegają one tym samym przepisom dotyczącym oceny co raporty urzędowe sporządzane przez krajowych kontrolerów administracyjnych i mają taką samą wartość dowodową jak te raporty.
3. Raporty i zalecenia sporządzone w następstwie dochodzenia zewnętrznego i wszelkie związane z nimi stosowne dokumenty są przekazywane właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich zgodnie z przepisami dotyczącymi dochodzeń zewnętrznych oraz, w razie konieczności, właściwym służbom Komisji.
4. Raporty i zalecenia sporządzone w następstwie dochodzenia wewnętrznego i wszelkie związane z nimi stosowne dokumenty są przekazywane zainteresowanej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji. Ta instytucja, organ, urząd lub agencja podejmują w związku z dochodzeniami wewnętrznymi takie działania, w szczególności dyscyplinarne lub prawne, jakie są uzasadnione wynikami tych dochodzeń, oraz składają z nich raport Urzędowi w terminie określonym w zaleceniach towarzyszących raportowi, a ponadto także na wniosek Urzędu.
5. W przypadku gdy raport sporządzony w następstwie dochodzenia wewnętrznego wykazuje istnienie faktów, które mogłyby stanowić podstawę postępowania karnego, informacje te przekazuje się organom sądowym zainteresowanego państwa członkowskiego.
6. Na wniosek Urzędu właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich przekazują Urzędowi w odpowiednim czasie informacje o ewentualnie podjętych działaniach, po przekazaniu przez dyrektora generalnego jego zaleceń zgodnie z ust. 3 i po przekazaniu przez Urząd wszelkich informacji zgodnie z ust. 5.
7. Bez uszczerbku dla ust. 4, jeżeli w wyniku dochodzenia nie znaleziono żadnego dowodu przeciwko osobie objętej dochodzeniem, dyrektor generalny kończy dochodzenie dotyczące tej osoby oraz informuje ją o tym w terminie 10 dni roboczych.
8. W przypadku gdy informator, który przekazał Urzędowi informacje prowadzące do wszczęcia dochodzenia lub związane z dochodzeniem wystąpi z takim wnioskiem, Urząd może powiadomić go o zakończeniu dochodzenia. Urząd może jednak odrzucić każdy taki wniosek, jeśli uzna, że może on zagrozić uzasadnionym interesom osoby objętej dochodzeniem, skuteczności dochodzenia i działań podejmowanych w jego następstwie lub którymkolwiek wymogom dotyczącym poufności.
Artykuł 12
Wymiana informacji między Urzędem a właściwymi organami państw członkowskich
1. Bez uszczerbku dla art. 10 i 11 niniejszego rozporządzenia i przepisów rozporządzenia (Euratom, WE) nr 2185/96 Urząd może przekazać właściwym organom zainteresowanych państw członkowskich informacje uzyskane w toku dochodzeń zewnętrznych w odpowiednim czasie, aby umożliwić im podjęcie odpowiednich działań zgodnie z ich prawem krajowym.
2. Bez uszczerbku dla art. 10 i 11 dyrektor generalny przekazuje organom sądowym zainteresowanego państwa członkowskiego uzyskane przez Urząd w czasie trwania dochodzeń wewnętrznych informacje na temat faktów, które wchodzą w zakres jurysdykcji krajowego organu sądowego.
Zgodnie z art. 4 i bez uszczerbku dla art. 10 dyrektor generalny przekazuje także informacje, o których mowa w akapicie pierwszym, zainteresowanej instytucji, organowi, urzędowi lub agencji, w tym również informacje dotyczące tożsamości osoby objętej dochodzeniem, streszczenie ustalonych faktów, wstępną kwalifikację prawną oraz szacunkowy wpływ na interesy finansowe Unii.
Zastosowanie ma art. 9 ust. 4.
3. Właściwe organy zainteresowanego państwa członkowskiego informują Urząd w odpowiednim czasie, bez uszczerbku dla ich prawa krajowego, z własnej inicjatywy lub na wniosek Urzędu, o działaniach podjętych na podstawie informacji przekazanych im na mocy niniejszego artykułu.
4. Urząd może przedstawiać dowody w postępowaniach przed sądami krajowymi i trybunałami zgodnie z prawem krajowym oraz regulaminem pracowniczym.
Artykuł 13
Współpraca Urzędu z Eurojustem i Europolem
1. W ramach swoich kompetencji w zakresie ochrony interesów finansowych Unii Urząd współpracuje w stosownych przypadkach z Eurojustem i Europejskim Urzędem Policji (Europolem). W razie konieczności, w celu ułatwienia tej współpracy Urząd zawiera z Eurojustem i Europolem porozumienia administracyjne. Tego rodzaju porozumienia robocze mogą dotyczyć wymiany informacji o charakterze operacyjnym, strategicznym lub technicznym, w tym również danych osobowych i informacji niejawnych oraz, na wniosek, raportów z postępów prac.
W przypadku gdy może się to przyczynić do wsparcia i wzmocnienia koordynacji i współpracy między krajowymi organami dochodzeniowymi i organami ścigania lub w przypadku gdy Urząd przekazał właściwym organom w państwach członkowskich informacje, na podstawie których można podejrzewać istnienie nadużycia finansowego, korupcji lub wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii, stanowiących poważne przestępstwo, przekazuje stosowne informacje Eurojustowi w zakresie jego kompetencji.
2. Właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich zostają poinformowane przez Urząd w odpowiednim czasie, w przypadkach gdy informacje przez nie przekazane są przekazywane przez Urząd Eurojustowi lub Europolowi.
Artykuł 14
Współpraca z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi
1. Urząd może także w stosownych przypadkach zawierać porozumienia administracyjne z właściwymi organami w państwach trzecich i z organizacjami międzynarodowymi. Urząd koordynuje w stosownych przypadkach swoje działania z działaniami właściwych służb Komisji oraz Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, w szczególności przed zawarciem takich porozumień. Tego rodzaju porozumienia mogą dotyczyć wymiany informacji o charakterze operacyjnym, strategicznym lub technicznym, w tym również, na wniosek, raportów z postępów prac.
2. Urząd informuje właściwe organy zainteresowanych państw członkowskich zanim przekaże on właściwym organom w państwach trzecich lub organizacjom międzynarodowym przekazane przez nie informacje.
Urząd prowadzi rejestr wszystkich przekazanych danych osobowych oraz powodów przekazania tych danych zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 45/2001.
Artykuł 15
Komitet Nadzoru
1. Komitet Nadzoru regularnie monitoruje wykonywanie przez Urząd jego zadań dochodzeniowych w celu wzmocnienia niezależności Urzędu we właściwym wykonywaniu kompetencji powierzonych mu na mocy niniejszego rozporządzenia.
Komitet Nadzoru monitoruje w szczególności rozwój sytuacji w zakresie stosowania gwarancji proceduralnych i czasu trwania dochodzeń na podstawie informacji przekazywanych przez dyrektora generalnego zgodnie z art. 7 ust. 8.
Komitet Nadzoru przekazuje dyrektorowi generalnemu opinie, w tym również, w stosownych przypadkach, zalecenia dotyczące między innymi zasobów niezbędnych do wykonywania przez Urząd zadań dochodzeniowych, priorytetów Urzędu odnoszących się do dochodzeń oraz czasu trwania dochodzeń. Opinie te mogą być wydawane z jego własnej inicjatywy lub na wniosek dyrektora generalnego lub instytucji, organu, urzędu lub agencji, nie ingerując jednak w przebieg dochodzeń będących w toku.
Instytucje, organy, urzędy lub agencje otrzymują kopie opinii wydanych zgodnie z akapitem trzecim.
W należycie uzasadnionych przypadkach Komitet Nadzoru może zwrócić się do Urzędu o dodatkowe informacje dotyczące dochodzeń, w tym również raporty i zalecenia odnoszące się do dochodzeń już zakończonych, nie ingerując jednak w przebieg dochodzeń będących w toku.
2. Komitet Nadzoru jest złożony z pięciu niezależnych członków, posiadających doświadczenie w pracy na stanowiskach wysokiego szczebla w organach sądowych lub dochodzeniowych, lub też na porównywalnych stanowiskach związanych z dziedzinami działalności Urzędu. Są oni mianowani za wspólnym porozumieniem Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji.
Decyzja o mianowaniu członków Komitetu Nadzoru zawiera również listę kandydatów rezerwowych, którzy mogą zastąpić członków Komitetu Nadzoru do końca ich kadencji, na wypadek gdyby jeden lub kilku członków złożyło rezygnację, zmarło lub stało się trwale niezdolnymi do pełnienia obowiązków.
3. Kadencja członków Komitetu Nadzoru trwa pięć lat i nie jest odnawialna. W celu zachowania ciągłości wiedzy Komitetu Nadzoru zastępuje się raz trzech, a raz dwóch jego członków.
4. Po upływie kadencji członkowie Komitetu Nadzoru sprawują swoją funkcję do czasu, kiedy zostaną zastąpieni.
5. Jeżeli członek Komitetu Nadzoru przestaje spełniać warunki regulujące wykonywanie jego obowiązków lub jeżeli został uznany za winnego poważnego uchybienia, Parlament Europejski, Rada i Komisja mogą za wspólnym porozumieniem zwolnić go ze stanowiska.
6. Zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami Komisji członkom Komitetu Nadzoru wypłaca się dzienną dietę oraz zwraca się koszty poniesione w trakcie wykonywania przez nich swoich obowiązków.
7. Pełniąc swoje obowiązki, członkowie Komitetu Nadzoru nie zwracają się o instrukcje ani nie przyjmują instrukcji od jakiegokolwiek rządu, instytucji, organu, urzędu lub agencji.
8. Komitet Nadzoru wyznacza swojego przewodniczącego. Przyjmuje swój regulamin, który przed przyjęciem przedstawia do wiadomości Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji oraz Europejskiemu Inspektorowi Ochrony Danych. Posiedzenia Komitetu Nadzoru są zwoływane z inicjatywy przewodniczącego lub dyrektora generalnego. Komitet Nadzoru zbiera się co najmniej 10 razy w roku. Komitet Nadzoru podejmuje decyzje większością głosów wchodzących w jego skład członków. Jego sekretariat jest prowadzony przez Urząd w ścisłym porozumieniu z Komitetem Nadzoru.
9. Komitet Nadzoru przyjmuje co najmniej jedno sprawozdanie ze swojej działalności w ciągu roku, dotyczące w szczególności oceny niezależności Urzędu, stosowania gwarancji proceduralnych i czasu trwania dochodzeń. Sprawozdania te przekazywane są Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji oraz Trybunałowi Obrachunkowemu.
Komitet Nadzoru może przedstawiać Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i Trybunałowi Obrachunkowemu sprawozdania dotyczące wyników dochodzeń prowadzonych przez Urząd oraz działań podejmowanych na podstawie tych wyników.
Artykuł 16
Wymiana poglądów z instytucjami
1. Parlament Europejski, Rada i Komisja raz w roku spotykają się z dyrektorem generalnym w celu wymiany poglądów na szczeblu politycznym, aby omówić politykę Urzędu w odniesieniu do metod zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji lub wszelkiej innej nielegalnej działalności na szkodę interesów finansowych Unii oraz zwalczania tych zjawisk. Komitet Nadzoru uczestniczy w tej wymianie poglądów. Przedstawiciele Trybunału Obrachunkowego, Eurojustu lub Europolu mogą być zapraszani do uczestnictwa w posiedzeniach na zasadzie ad hoc na wniosek Parlamentu Europejskiego, Rady, Komisji, dyrektora generalnego lub Komitetu Nadzoru.
2. Wymiana poglądów może dotyczyć:
a)
priorytetów strategicznych polityki dochodzeniowej Urzędu;
b)
opinii oraz sprawozdań z działalności Komitetu Nadzoru przewidzianych w art. 15;
c)
raportów dyrektora generalnego zgodnie art. 17 ust. 4 oraz, w stosownych przypadkach, wszelkich innych sprawozdań sporządzonych przez instytucje, dotyczących kompetencji Urzędu;
d)
ram stosunków między Urzędem a instytucjami, organami, urzędami i agencjami;
e)
ram stosunków między Urzędem a właściwymi organami państw członkowskich;
f)
stosunków między Urzędem a właściwymi organami państw trzecich, a także organizacjami międzynarodowymi w ramach porozumień, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu;
g)
skuteczności pracy Urzędu w zakresie wykonywania jego kompetencji.
3. Wszystkie instytucje uczestniczące w wymianie poglądów zapewniają, aby nie zakłócała ona prowadzenia dochodzeń w toku.
4. Instytucje uczestniczące w wymianie poglądów uwzględniają w swoich działaniach opinie wyrażone w ramach tej wymiany. Dyrektor generalny przedstawia w raportach, o których mowa w art. 17 ust. 4, informacje o działaniach podjętych przez Urząd, jeżeli miały one miejsce.
Artykuł 17
Dyrektor generalny
1. Na czele Urzędu stoi dyrektor generalny. Dyrektora generalnego mianuje Komisja zgodnie z procedurą określoną w ust. 2. Kadencja dyrektora generalnego trwa siedem lat i nie jest odnawialna.
2. W celu mianowania nowego dyrektora generalnego Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej zaproszenie do zgłaszania kandydatur. Publikacja ta ma miejsce najpóźniej sześć miesięcy przed upływem kadencji urzędującego dyrektora generalnego. Po wydaniu przez Komitet Nadzoru pozytywnej opinii na temat zastosowanej przez Komisję procedury wyboru, Komisja sporządza listę kandydatów posiadających odpowiednie kwalifikacje. Po konsultacjach z Parlamentem Europejskim i Radą Komisja mianuje dyrektora generalnego.
3. Wypełniając swoje obowiązki w zakresie wszczynania i prowadzenia dochodzeń zewnętrznych i wewnętrznych lub sporządzania raportów w następstwie tych dochodzeń, dyrektor generalny nie zwraca się o instrukcje do żadnego rządu ani instytucji, organu, urzędu lub agencji ani też nie przyjmuje od nich instrukcji. Jeżeli dyrektor generalny uzna, że środek podjęty przez Komisję podważa jego niezależność, niezwłocznie informuje o tym Komitet Nadzoru i decyduje o ewentualnym wniesieniu skargi przeciwko Komisji do Trybunału Sprawiedliwości.
4. Dyrektor generalny regularnie składa Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Komisji i Trybunałowi Obrachunkowemu raporty dotyczące ustaleń poczynionych w wyniku dochodzeń przeprowadzonych przez Urząd, podjętych działań i napotkanych trudności, przy jednoczesnym poszanowaniu poufności dochodzeń, uzasadnionych praw osób objętych dochodzeniem i informatorów oraz, w stosownych przypadkach, prawa krajowego mającego zastosowanie do postępowania sądowego.
5. W kontekście rocznego planu zarządzania dyrektor generalny określa każdego roku priorytety polityki dochodzeniowej Urzędu oraz przekazuje je Komitetowi Nadzoru przed ich publikacją.
Dyrektor generalny informuje okresowo Komitet Nadzoru o działalności Urzędu, wykonywaniu jego zadań dochodzeniowych oraz o działaniach podejmowanych w następstwie dochodzeń.
Dyrektor generalny okresowo informuje Komitet Nadzoru o:
a)
przypadkach niezastosowania się do zaleceń dyrektora generalnego;
b)
przypadkach przekazania informacji organom sądowym państw członkowskich;
c)
czasie trwania dochodzeń zgodnie z art. 7 ust. 8.
6. Dyrektor generalny może delegować pisemnie wykonywanie niektórych swoich zadań określonych w art. 5, art. 7 ust. 2, art. 11 ust. 7 i art. 12 ust. 2 jednemu lub większej liczbie pracowników Urzędu, określając warunki oraz zakres tej delegacji.
7. Dyrektor generalny wprowadza wewnętrzną procedurę doradczą i kontrolną, w tym również kontrolę zgodności z prawem, między innymi w odniesieniu do przestrzegania gwarancji proceduralnych i praw podstawowych osób objętych dochodzeniem oraz prawa krajowego zainteresowanych państw członkowskich, ze szczególnym uwzględnieniem art. 11 ust. 2.
8. Dyrektor generalny wydaje wytyczne dla pracowników Urzędu w sprawie procedur dochodzeń. Wytyczne te muszą być zgodne z niniejszym rozporządzeniem i obejmują między innymi:
a)
prowadzenie dochodzeń;
b)
gwarancje proceduralne;
c)
szczegóły dotyczące wewnętrznej procedury doradczej i kontrolnej, w tym również kontroli zgodności z prawem;
d)
ochronę danych.
Wytyczne te oraz wszelkie zmiany tych wytycznych przyjmowane są po umożliwieniu Komitetowi Nadzoru przedstawienia swoich uwag, a następnie przekazywane są do wiadomości Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji, a także publikowane w celach informacyjnych na stronie internetowej Urzędu w językach urzędowych instytucji Unii.
9. Przed nałożeniem jakichkolwiek sankcji dyscyplinarnych na dyrektora generalnego Komisja zasięga opinii Komitetu Nadzoru.
Nałożenie jakichkolwiek sankcji dyscyplinarnych na dyrektora generalnego stanowi przedmiot uzasadnionej decyzji, która jest przekazywana do wiadomości Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komitetowi Nadzoru.
10. Wszelkie odniesienia do „dyrektora” Urzędu w jakichkolwiek tekstach prawnych rozumie się jako odniesienia do dyrektora generalnego.
Artykuł 18
Finansowanie
Całość środków przeznaczonych dla Urzędu, w tym również dla Komitetu Nadzoru i jego sekretariatu, zapisuje się w specjalnej pozycji w sekcji budżetu ogólnego Unii Europejskiej odnoszącej się do Komisji oraz określa się szczegółowo w załączniku do tej sekcji.
Plan zatrudnienia Urzędu, w tym również sekretariatu Komitetu Nadzoru, załącza się do planu zatrudnienia Komisji.
Artykuł 19
Sprawozdanie z oceny
Do dnia 2 października 2017 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z oceny stosowania niniejszego rozporządzenia. Sprawozdaniu towarzyszy opinia Komitetu Nadzoru i określa się w nim, czy istnieje potrzeba zmiany niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 20
Uchylenie
Rozporządzenie (WE) nr 1073/1999 i rozporządzenie (Euratom) nr 1074/1999 niniejszym tracą moc.
Odesłania do uchylonych rozporządzeń traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zamieszczoną w załączniku II.
Artykuł 21
Wejście w życie i przepisy przejściowe
1. Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
2. Art. 15 ust. 3 ma zastosowanie do okresu trwania kadencji członków Komitetu Nadzoru urzędujących w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Niezwłocznie po wejściu w życie niniejszego rozporządzenia przewodniczący Parlamentu Europejskiego wybiera losowo spośród członków Komitetu Nadzoru dwóch członków, którzy zakończą pełnienie funkcji, na zasadzie odstępstwa od art. 15 ust. 3 zdanie pierwsze, po upływie pierwszych 36 miesięcy ich kadencji. Dwaj nowi członkowie zostają mianowani automatycznie na pięcioletnią kadencję w celu zastąpienia członków ustępujących, na podstawie i w porządku określonym w liście określonej w art. 1 ust. 2 decyzji Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji 2012/45/UE, Euratom z dnia 23 stycznia 2012 r. w sprawie mianowania członków Komitetu Nadzoru Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) (13). Nowymi członkami stają się pierwsze dwie osoby, których nazwiska znajdują się na tej liście.
3. Art. 17 ust. 1 zdanie trzecie ma zastosowanie do okresu trwania kadencji dyrektora generalnego urzędującego w dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 11 września 2013 r.