NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 1067/2013
ze dne 30. října 2013,
kterým se mění nařízení (ES) č. 1881/2006, pokud jde o maximální limity kontaminujících látek, a to dioxinů, PCB s dioxinovým efektem a PCB bez dioxinového efektu v játrech suchozemských zvířat
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (EHS) č. 315/93 ze dne 8. února 1993, kterým se stanoví postupy Společenství pro kontrolu kontaminujících látek v potravinách (1), a zejména na čl. 2 odst. 3 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení Komise (ES) č. 1881/2006 ze dne 19. prosince 2006, kterým se stanoví maximální limity některých kontaminujících látek v potravinách (2), stanoví maximální limity pro dioxiny a polychlorované bifenyly s dioxinovým efektem v řadě potravin včetně jater některých suchozemských zvířat.
(2)
Vědecký výbor pro kontaminující látky v potravinovém řetězci (Výbor) Evropského úřadu pro bezpečnost potravin (EFSA) přijal 5. července 2011 na žádost Komise stanovisko k posouzení rizika pro veřejné zdraví v souvislosti s výskytem vysokých hladin dioxinů a PCB s dioxinovým efektem v játrech ovcí a jelenovitých (3).
(3)
Na žádost Komise by mělo stanovisko určit, zda může u spotřebitelů z podskupin obyvatelstva, které tyto výrobky konzumují (nadměrní konzumenti, lidé se zvláštními požadavky na stravu), dojít ke zvýšení zdravotního rizika. Stanovisko by také mělo posoudit možné příčiny výskytu zvýšených hladin dioxinů a PCB s dioxinovým efektem v játrech ovcí a jelenovitých a poskytnout vědecké informace o tom, zda by bylo v budoucnosti vhodné stanovit regulační hodnoty v játrech na základě výrobku, ne na základě obsahu tuku.
(4)
Výbor dospěl k závěru, že pravidelná konzumace ovčích jater by vedla k nárůstu expozice dioxinům a PCB s dioxinovým efektem v průměru přibližně o 20 %. V ojedinělých případech by mohla konzumace ovčích jater vést k příjmům převyšujícím tolerovatelný týdenní příjem těchto kontaminujících látek. Výbor dospěl k závěru, že častá konzumace ovčích jater, zejména u žen v plodném věku a dětí, může představovat zdravotní riziko.
(5)
Dále výbor dospěl k závěru, že půda a sedimenty jsou přirozenými zásobárnami dioxinů a PCB. Přenos dioxinů a PCB s dioxinovým efektem z půdy na rostliny přes kořenový systém je však celkově zanedbatelný. V minulých několika letech byly v řadě vzorků ovčích jater z různých zemí Evropy zjištěny vysoké koncentrace dioxinů a PCB, i když nebyly spojeny s konkrétními zdroji kontaminace. V případě ovcí je hlavním způsobem expozice pastva. Při pastvě mohou ovce přijmout i půdu, a to buď skrze částice, které ulpěly na rostlinách, nebo přímo při konzumaci pastvinné vegetace blízko povrchu země. Příjem půdy je značně proměnlivý a velmi se liší v závislosti na ročním období: průměrný příjem půdy činí podle zjištění asi 8 % z příjmu sušiny. Celkově může příjem půdy podstatně zvýšit expozici ovcí dioxinům a PCB. O přenosu dioxinů nebo PCB z krmiva do ovčích jater je k dispozici jen omezené množství údajů. V závislosti na polychlorovaném dibenzo-p-dioxinu (PCDD), polychlorovaném dibenzofuranu (PCDF) nebo kongenerech PCB se zaznamenané přenosové poměry pohybovaly mezi 5 a 175 a byly asi čtyřikrát vyšší v játrech než v mase nebo ledvinách.
(6)
Úřad EFSA dospěl k závěru, že ovčí játra jsou významným orgánem k ukládání dioxinů a PCB. Rozdíly v metabolismu by částečně mohly vysvětlit poměrně vysoké ukládání dioxinů a podobných sloučenin v játrech ovcí ve srovnání se skotem.
(7)
Dále úřad EFSA dospěl k závěru, že i kdyby byla možná sekvestrace jater a výskyt dioxinů a PCB by nebyl úplně spojen s tukovým podílem jater, nemělo by to žádný vliv na výsledek, ať už vyjádřený v poměru k tuku nebo čerstvé tkáni, protože veškeré dioxiny a PCB se extrahují analytickým postupem, bez ohledu na to, v jaké části jater se vyskytují.
(8)
Komise požádala referenční laboratoř Evropské unie (EURL) pro dioxiny a PCB v krmivech a potravinách, aby přezkoumala, jaký vliv mají různé metody extrakce na hladiny dioxinů a PCB v játrech ovcí s ohledem na uvedení analytického výsledku v poměru k tuku nebo čerstvé hmotnosti. Laboratoř EURL dospěla k závěru, že rozdíly v koncentracích dioxinů a PCB byly podstatně vyšší v poměru k tuku než v poměru k čerstvé hmotnosti. Koncentrace dioxinů a PCB v poměru k tuku v ovčích játrech závisely na použité metodě extrakce nebo rozpouštědlech, a tedy na výsledném obsahu tuku. Při porovnání výsledků v poměru k čerstvé hmotnosti byly hladiny dioxinů a PCB srovnatelné.
(9)
Aby byly zaručeny srovnatelné výsledky a zajištěn jednotný postup prosazování v celé Unii, pokud jde o dioxiny a PCB v játrech suchozemských zvířat, je proto vhodné stanovit maximální limity v poměru k čerstvé hmotnosti, jak už byly stanoveny pro rybí játra a výrobky z nich.
(10)
Je třeba zajistit, aby se tyto maximální limity nevztahovaly na potraviny, které jsou v souladu s právními předpisy uváděny na trh před datem použitelnosti.
(11)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Pozměňovací ustanovení
V příloze nařízení (ES) č. 1881/2006 se bod 5.2 nahrazuje tímto:
„5.2
Játra suchozemských zvířat uvedených v bodě 5.1 kromě jater ovcí a výrobků z nich
0,30 pg/g čerstvé hmotnosti
0,50 pg/g čerstvé hmotnosti
3,0 ng/g čerstvé hmotnosti
Ovčí játra a výrobky z nich
1,25 pg/g čerstvé hmotnosti
2,00 pg/g čerstvé hmotnosti
3,0 ng/g čerstvé hmotnosti“
Článek 2
Přechodná ustanovení
1. Toto nařízení se nepoužije na výrobky uvedené na trh před 1. lednem 2014 v souladu s ustanoveními použitelnými k tomuto datu.
2. Prokázat, kdy byly produkty uvedeny na trh, je úkolem hospodářského subjektu v potravinářském odvětví.
Článek 3
Vstup v platnost a použitelnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 30. října 2013.
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 1067/2013
z dnia 30 października 2013 r.
zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1881/2006 w odniesieniu do najwyższych dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń: dioksyn, polichlorowanych bifenyli o właściwościach podobnych do dioksyn i polichlorowanych bifenyli o właściwościach niepodobnych do dioksyn w wątrobie zwierząt lądowych
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 315/93 z dnia 8 lutego 1993 r. ustanawiające procedury Wspólnoty w odniesieniu do substancji skażających w żywności (1), w szczególności jego art. 2 ust. 3,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1881/2006 z dnia 19 grudnia 2006 r. ustalającym najwyższe dopuszczalne poziomy niektórych zanieczyszczeń w środkach spożywczych (2) określono najwyższe dopuszczalne poziomy dioksyn i polichlorowanych bifenyli (PCB) o właściwościach podobnych do dioksyn w szeregu środków spożywczych, włącznie z wątrobą zwierząt lądowych.
(2)
Na wniosek Komisji Europejskiej panel ds. środków trujących w łańcuchu żywnościowym Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przyjął w dniu 5 lipca 2011 r. opinię w sprawie zagrożenia dla zdrowia publicznego związanego z obecnością wysokich poziomów dioksyn i dioksynopodobnych PCB w wątrobie owiec i jeleniowatych (3).
(3)
Komisja zażądała, by w opinii wskazano, czy zagrożenie dla zdrowia konsumentów może być większe dla podgrup populacji spożywających te produkty (np. konsumentów spożywających znaczne ilości tych produktów, osób stosujących specjalne diety itd.). W opinii należy także zbadać możliwe przyczyny stwierdzonych wysokich poziomów dioksyn i PCB w wątrobie owiec i jeleniowatych, a także przedstawić dane naukowe dotyczące stosowności ustanowienia w przyszłości regulacyjnych poziomów w wątrobie w przeliczeniu na produkt, a nie w przeliczeniu na tłuszcz.
(4)
Panel stwierdził, że regularne spożywanie wątroby owiec prowadzi do wzrostu narażenia na działanie dioksyn i dioksynopodobnych PCB średnio o 20 %. W indywidualnych przypadkach konsumpcja wątroby owiec może powodować wysokie pobranie przekraczające tolerowane tygodniowe pobranie (TWI) tych zanieczyszczeń. Panel uznał, że częste spożywanie wątroby owiec, w szczególności przez kobiety w wieku rozrodczym oraz dzieci, może stanowić potencjalne zagrożenie dla zdrowia.
(5)
Panel uznał ponadto, że gleba oraz osady naturalnie zawierają dioksyny i PCB. Przenoszenie dioksyn i PCB z gleby do roślin za pośrednictwem korzeni ma na ogół niewielkie znaczenie. W ostatnich latach w wielu próbkach wątroby owiec z różnych krajów europejskich wykryto wysokie stężenia dioksyn i PCB, chociaż nie powiązano ich z konkretnymi źródłami zanieczyszczenia. W przypadku owiec głównym czynnikiem narażenia jest wypas. Podczas wypasu może nastąpić pobranie gleby poprzez cząsteczki znajdujące się na warzywach lub bezpośrednio, w przypadku wyjadania traw pastwiskowych w pobliżu powierzchni podłoża. Pobranie gleby jest niezwykle zmienne i zdecydowanie sezonowe: odnotowano średnie pobranie gleby w wysokości około 8 % w suchej masie pobrania. Ogólnie rzecz biorąc, pobranie gleby może w znacznym stopniu przyczynić się do narażenia owiec na dioksyny i PCB. Dostępne są jedynie ograniczone dane dotyczące przenoszenia dioksyn lub PCB z paszy do wątroby owiec. W zależności od rozpatrywanych kongenerów: polichlorowanych dibenzo-p-dioksyn (PCDD), polichlorowanego dibenzofuranu (PCDF) lub PCB zgłaszane wskaźniki przenoszenia mieściły się w przedziale od 5 do 175 i były około 4 razy wyższe dla wątroby niż dla mięsa lub nerek.
(6)
EFSA stwierdził również, że wątroba owiec jest ważnym narządem magazynowania dioksyn i PCB. Stosunkowo wysokie magazynowanie dioksyn i związków pokrewnych w wątrobie owiec w porównaniu do wątroby bydła może częściowo tłumaczyć różnice w metabolizmie.
(7)
EFSA stwierdził, że nawet gdyby możliwa była sekwestracja w wątrobie, tzn. dioksyny i PCB nie byłyby całkowicie wiązane z frakcją tłuszczową wątroby, nie miałoby to wpływu na wynik wyrażony w przeliczeniu na tłuszcz ani na świeżą masę, ponieważ w trakcie procedury analitycznej ekstrahowane są wszystkie dioksyny i PCB, niezależnie od kompartmentu wątroby, w którym się znajdują.
(8)
Komisja wezwała laboratorium referencyjne Unii Europejskiej ds. dioksyn i PCB w paszy i żywności do zbadania, w jaki sposób różne metody ekstrakcji wpływają na poziom dioksyn i PCB w wątrobie owiec w odniesieniu do podawania wyniku analitycznego w przeliczeniu na tłuszcz lub na świeżą masę. Laboratorium referencyjne UE stwierdziło, że zmiany stężeń dioksyn i PCB są znacznie wyższe w przeliczeniu na tłuszcz niż na świeżą masę. Stężenia dioksyn i PCB w przeliczeniu na tłuszcz w wątrobie owiec zależały od zastosowanej metody ekstrakcji lub rozpuszczalników, a w związku z tym od wynikającej z nich zawartości tłuszczu. Przy porównywaniu wyników w świeżej masie poziomy dioksyn i PCB były dość porównywalne.
(9)
Dlatego też, aby zapewnić porównywalność wyników i jednolite podejście w całej UE w odniesieniu do dioksyn i PCB w wątrobie zwierząt lądowych, należy ustanowić najwyższe dopuszczalne poziomy w przeliczeniu na świeżą masę, jak te już ustanowione dla wątroby rybiej i produktów z niej pochodzących.
(10)
Należy wprowadzić przepis, zgodnie z którym te najwyższe dopuszczalne poziomy nie mają zastosowania do środków spożywczych wprowadzonych zgodnie z prawem do obrotu przed datą rozpoczęcia stosowania.
(11)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przepisy zmieniające
W załączniku do rozporządzenia (WE) nr 1881/2006 pkt 5.2 otrzymuje brzmienie:
„5.2
Wątroba zwierząt lądowych, o których mowa w pkt 5.1, z wyjątkiem owiec, i produkty z niej pochodzące
0,30 pg/g świeżej masy
0,50 pg/g świeżej masy
3,0 ng/g świeżej masy
Wątroba owiec i produkty z niej pochodzące
1,25 pg/g świeżej masy
2,00 pg/g świeżej masy
3,0 ng/g świeżej masy”
Artykuł 2
Przepisy przejściowe
1. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do produktów, które zostały wprowadzone do obrotu przed dniem 1 stycznia 2014 r. zgodnie z przepisami obowiązującymi w dniu wprowadzenia do obrotu.
2. Ciężar udowodnienia, kiedy produkty zostały wprowadzone do obrotu, spoczywa na przedsiębiorcy branży spożywczej.
Artykuł 3
Wejście w życie i stosowanie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 30 października 2013 r.