NAŘÍZENÍ RADY (EURATOM) č. 237/2014
ze dne 13. prosince 2013,
kterým se zřizuje nástroj pro spolupráci v oblasti jaderné bezpečnosti
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o založení Evropského společenství pro atomovou energii, a zejména na článek 203 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropského parlamentu (1),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nástroj pro spolupráci v oblasti jaderné bezpečnosti, zřízený nařízením Rady (Euratom) č. 300/2007 (2), je jedním z nástrojů poskytujících přímou podporu vnějším politikám Evropské unie a Evropského společenství pro atomovou energii.
(2)
Unie je významným poskytovatelem hospodářské, finanční, technické, humanitární a makroekonomické pomoci třetím zemím. Toto nařízení tvoří součást rámce navrženého pro plánování spolupráce a poskytování pomoci s cílem podpořit prosazování vysoké úrovně jaderné bezpečnosti, radiační ochrany a uplatňování účinného a efektivního dozoru nad jadernými materiály ve třetích zemích.
(3)
Havárie v Černobylu v roce 1986 upozornila na celosvětový význam jaderné bezpečnosti. Havárie ve Fukušimě Dai-iči v roce 2011 jen potvrdila, že je nutné i nadále pokračovat v úsilí o zlepšení jaderné bezpečnosti a splnění nejpřísnějších norem. V zájmu vytvoření bezpečnostních podmínek nezbytných k odstranění rizik pro život a zdraví obyvatelstva by Společenství mělo mít možnost podporovat jadernou bezpečnost ve třetích zemích.
(4)
Součinností v rámci společných politik a strategií se svými členskými státy má jen sama Unie schopnost jednat v takovém měřítku, aby reagovala na globální výzvy, a má také nejlepší předpoklady ke koordinaci spolupráce se třetími zeměmi.
(5)
Rozhodnutím Komise 1999/819/Euratom (3) přistoupilo Společenství k Úmluvě o jaderné bezpečnosti z roku 1994. Rozhodnutím Komise 2005/510/Euratom (4) přistoupilo Společenství rovněž ke Společné úmluvě o bezpečnosti při nakládání s vyhořelým palivem a o bezpečnosti při nakládání s radioaktivními odpady.
(6)
Pro udržování a podporu trvalého zdokonalování jaderné bezpečnosti a dozoru nad ní přijala Rada směrnici 2009/71/Euratom (5). Rada rovněž přijala směrnici 2011/70/Euratom (6). Tyto směrnice a přísné normy v oblasti jaderné bezpečnosti a nakládání s radioaktivními odpady a vyhořelým palivem zavedené ve Společenství představují názorné příklady, které lze využít k motivaci třetích zemí k tomu, aby přijaly podobně přísné normy.
(7)
Podpora spolupráce s rozvíjejícími se ekonomikami v oblasti regulačních opatření a dalších oblastech a prosazování přístupů, pravidel, norem a postupů uplatňovaných v Unii představují cíle vnější politiky v rámci strategie Evropa 2020.
(8)
Členské státy Společenství jsou smluvními stranami Smlouvy o nešíření jaderných zbraní a dodatkového protokolu k ní.
(9)
V souladu s kapitolou 10 Smlouvy o založení Evropského společenství pro atomovou energii (dále jen „Smlouva o Euratomu“) Společenství v souvislosti s jadernou bezpečností již dlouhodobě usiluje o úzkou spolupráci s Mezinárodní agenturou pro atomovou energii (MAAE), jak v souvislosti s jadernými zárukami (podpora cílů kapitoly 7 hlavy II Smlouvy o Euratomu), tak v souvislosti s jadernou bezpečností.
(10)
O cíle podobné cílům tohoto nařízení usiluje celá řada mezinárodních organizací a programů, jako například MAAE, Agentura pro jadernou energii při Organizaci pro hospodářskou spolupráci a rozvoj (OECD/NEA), Evropská banka pro obnovu a rozvoj (EBRD) a Ekologické partnerství pro Severní dimenzi (NDEP).
(11)
Je zvláště zapotřebí, aby Společenství nadále vyvíjelo úsilí na podporu uplatňování účinného dozoru nad jadernými materiály ve třetích zemích, a to na základě svých vlastních činností v oblasti dozoru v rámci Unie.
(12)
Při uplatňování tohoto nařízení by Komise před vypracováním a přijetím strategického dokumentu a víceletých orientačních programů měla konzultovat Skupinu evropských dozorných orgánů pro jadernou bezpečnost (ENSREG). Akční programy by měly v příslušných případech vycházet z konzultací s vnitrostátními dozornými orgány členských států a z dialogu s partnerskými zeměmi.
(13)
Opatření podporující cíle tohoto nařízení by měla rovněž být podpořena využíváním další součinnosti s přímými i nepřímými činnostmi rámcových programů Euratomu v jaderném výzkumu a odborné přípravě.
(14)
Rozumí se, že odpovědnost za bezpečnost zařízení nese provozovatel a stát, do jehož působnosti zařízení spadá.
(15)
Zatímco finanční potřeby související s vnější pomocí Unie stále rostou, hospodářská a rozpočtová situace Unie dostupné zdroje pro tuto pomoc omezuje. Komise by proto měla usilovat o co nejefektivnější využívání dostupných zdrojů, zejména prostřednictvím používání finančních nástrojů s pákovým efektem. Tento pákový efekt se zvyšuje s možností jednorázově a opakovaně využívat finanční prostředky investované a vytvořené těmito finančními nástroji.
(16)
K zajištění jednotných podmínek pro provádění tohoto nařízení by měly být prováděcí pravomoci svěřeny Komisi.
(17)
Prováděcí pravomoci, které se vztahují k programování a financování činností podporovaných podle tohoto nařízení, by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (7), které se má použít pro účely tohoto nařízení, ačkoli se v něm neodkazuje na článek 106a Smlouvy o Euratomu. Vzhledem k povaze těchto prováděcích aktů, zejména k jejich povaze politické orientace či finančním dopadům, se pro jejich přijímání má v zásadě použít přezkumný postup uvedený ve zmíněném nařízení, s výjimkou technických prováděcích opatření malého finančního rozsahu. V řádně odůvodněných případech souvisejících s jadernou nebo radiologickou havárií, včetně havarijního ozáření, by Komise tam, kde je to z mimořádně naléhavých důvodů nebo vzhledem k nezbytnosti rychlé reakce Společenství v zájmu zmírnění následků nutné, měla přijmout okamžitě použitelné prováděcí akty.
(18)
Na provádění tohoto nařízení by se měly v příslušných případech vztahovat pravidla a postupy stanovené v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 236/2014 (8).
(19)
Unie a Společenství mají i nadále jeden institucionální rámec. Je proto nezbytně nutné zajistit soudržnost v oblasti jejich vnějších vztahů. V souladu s rozhodnutím Rady 2010/427/EU (9) se ve vhodných případech má na programování tohoto nástroje podílet Evropská služba pro vnější činnost.
(20)
Unie by měla v zájmu optimalizace dopadu své vnější činnosti usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů. Tohoto cíle by mělo být dosaženo zajištěním soudržnosti a doplňkovosti nástrojů Unie pro vnější činnost, jakož i vytvářením součinnosti mezi tímto nástrojem, dalšími nástroji vnější činnosti a dalšími politikami Unie. To by mělo dále vést k vzájemnému posílení programů navržených podle těchto nástrojů.
(21)
Toto nařízení nahrazuje nařízení (Euratom) č. 300/2007, které pozbývá platnosti dnem 31. prosince 2013,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
OBECNÁ USTANOVENÍ
Článek 1
Obecný cíl
Unie financuje opatření podporující prosazování vysoké úrovně jaderné bezpečnosti, radiační ochrany a provádění účinného a efektivního dozoru nad jadernými materiály ve třetích zemích v souladu s ustanoveními tohoto nařízení a přílohy k němu.
Článek 2
Specifické cíle
Spolupráce podle tohoto nařízení sleduje tyto specifické cíle:
1)
podporu účinné kultury jaderné bezpečnosti a uplatňování nejpřísnějších norem jaderné bezpečnosti a radiační ochrany a trvalé zdokonalování jaderné bezpečnosti;
2)
odpovědné a bezpečné nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem, totiž přepravu, třídění, úpravu, zpracování, skladování a ukládání, vyřazování jaderných zařízení z provozu a sanaci bývalých jaderných areálů a jaderných zařízení;
3)
zavedení rámců a metod pro provádění účinného a efektivního dozoru nad jadernými materiály ve třetích zemích.
Článek 3
Specifická opatření
1. Cílů uvedených v čl. 2 bodě 1 je dosahováno zejména těmito opatřeními:
a)
podporou dozorných orgánů a organizací technické podpory;
b)
posílením dozorného rámce, zejména pokud jde o prověrky a posuzování, udělování povolení a dozor týkající se jaderných elektráren a jiných jaderných zařízení;
c)
prosazováním účinných dozorných rámců, postupů a systémů s cílem zajistit odpovídající ochranu před ionizujícím zářením z radioaktivních materiálů, zvláště z vysoce aktivních radioaktivních zdrojů, a jejich bezpečné ukládání;
d)
zavedením účinných mechanismů pro předcházení haváriím s radiologickými následky, včetně havarijního ozáření. a zmírňování jejich následků například monitorování životního prostředí v případě úniků radioaktivity, plánování a provádění zmírňovacích a sanačních opatření a spolupráce s vnitrostátními a mezinárodními organizacemi v případě havarijního ozáření, a pro přípravu nouzových plánů, připravenost a reakci na mimořádné události, opatření v oblasti civilní ochrany a obnovy;
e)
podporou zaměřenou na zajištění bezpečnosti jaderných zařízení a areálů, pokud jde o praktická ochranná opatření ke snížení stávajících radiačních rizik ohrožujících zdraví pracovníků i obyvatelstva.
2. Cílů uvedených v čl. 2 bodě 2 je dosahováno zejména těmito opatřeními:
a)
podporou dozorných orgánů a organizací technické podpory a posílením dozorného rámce, zejména v souvislosti s odpovědným a bezpečným nakládáním s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem;
b)
vypracováváním a prováděním zvláštních strategií a rámců pro odpovědné a bezpečné nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem;
c)
vypracováváním a prováděním strategií a rámců pro vyřazování stávajících zařízení z provozu, pro sanaci bývalých jaderných areálů a bývalých oblastí těžby uranu a vyzdvižení potopených radioaktivních objektů a materiálů z moře a nakládání s nimi.
3. Cíl stanovený v čl. 2 bodě 3 je omezen na technické aspekty zajišťující, aby rudy, výchozí materiály a zvláštní štěpné materiály nebyly využívány k jiným účelům, než které uživatelé uvedli. Je ho dosahováno zejména těmito opatřeními:
a)
vytvořením potřebného dozorného rámce, metod, technologií a přístupů pro provádění jaderných záruk, včetně řádné evidence a kontroly štěpných materiálů na úrovni státu a provozovatelů;
b)
podporou infrastruktury a odborné přípravy personálu.
4. Opatření uvedená v odstavcích 1 a 2 mohou zahrnovat činnosti na podporu mezinárodní spolupráce, včetně provádění a monitorování mezinárodních smluv. Podstatnou součástí těchto opatření je rovněž předávání znalostí, jako jevýměna informací, budování kapacit a odborná příprava v oblasti jaderné bezpečnosti a výzkumu, s cílem posílit udržitelnost dosažených výsledků. Tato opatření se provádějí prostřednictvím spolupráce s příslušnými orgány členských států Unie nebo s orgány třetích zemí, orgány jaderného dozoru a jejich organizacemi technické podpory nebo s příslušnými mezinárodními organizacemi, zejména MAAE. Ve zvláštních a řádně odůvodněných případech se opatření týkající se odst. 1 písm. b) a c) provádějí prostřednictvím spolupráce s provozovateli nebo příslušnými organizacemi z členských států a s provozovateli jaderných zařízení ze třetích zemí ve smyslu čl. 3 bodu 1 směrnice 2009/71/Euratom a jaderných areálů.
Článek 4
Soulad, soudržnost a doplňkovost
1. Pokrok při dosahování specifických cílů stanovených v článku 2 se posuzuje na základě těchto výkonnostních ukazatelů:
a)
počet a důležitost otázek identifikovaných během uskutečňované spolupráce;
b)
stav rozvoje strategií pro nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem a vyřazování zařízení z provozu, příslušného právního a dozorného rámce a provádění projektů;
c)
počet a závažnost otázek identifikovaných v příslušných zprávách o jaderných zárukách.
Před prováděním projektů a s přihlédnutím ke specifickým rysům každé činnosti jsou stanoveny konkrétní ukazatele pro sledování, hodnocení a přezkum výkonnosti podle čl. 7 odst. 2.
2. Komise zajistí, aby přijatá opatření byla v souladu s celkovým strategickým politickým rámcem Unie pro dotčenou partnerskou zemi, a zejména s cíli jejích politik a programů v oblasti rozvoje a hospodářské spolupráce.
3. Finanční, hospodářská a technická spolupráce poskytovaná podle tohoto nařízení doplňuje spolupráci, kterou Unie poskytuje podle jiných nástrojů.
HLAVA II
PROGRAMOVÁNÍ A ORIENTAČNÍ PŘÍDĚLY FINANČNÍCH PROSTŘEDKŮ
Článek 5
Strategický dokument
1. Spolupráce Společenství podle tohoto nařízení se provádí na základě obecného víceletého strategického dokumentu pro nástroj pro spolupráci v oblasti jaderné bezpečnosti.
2. Strategický dokument tvoří obecný základ pro spolupráci a vypracovává se na období až sedmi let. Vymezuje strategii Společenství pro spolupráci podle tohoto nařízení s ohledem na potřeby dotčených zemí, priority Společenství, mezinárodní situaci a činnosti příslušných třetích zemí. Ve strategickém dokumentu je rovněž popsána přidaná hodnota spolupráce a způsob, jak zabránit zdvojování činností s jinými programy a iniciativami, zejména s těmi, které uskutečňují mezinárodní organizace sledující stejné cíle a významní dárci.
3. Cílem strategického dokumentu je poskytnout soudržný rámec pro spolupráci mezi Společenstvím a dotyčnými třetími zeměmi či regiony, který je v souladu s celkovým účelem a oblastí působnosti, cíli, zásadami a politikou Společenství.
4. Při přípravě strategického dokumentu se uplatňují zásady účinnosti pomoci: odpovědnost jednotlivých států, partnerství, koordinace, harmonizace, přizpůsobení systémům přijímající země nebo regionu, vzájemná odpovědnost a zaměření na výsledky.
5. Strategický dokument schvaluje Komise přezkumným postupem podle čl. 11 odst. 2. Stejným postupem Komise v polovině období, a kdykoli je to nezbytné, strategický dokument přezkoumá a v případě potřeby aktualizuje.
Článek 6
Víceleté orientační programy
1. Víceleté orientační programy se vypracovávají na základě strategického dokumentu uvedeného v článku 5. Víceleté orientační programy pokrývají období dvou až čtyř let.
2. Víceleté orientační programy stanoví zvolené prioritní oblasti pro financování, specifické cíle, očekávané výsledky, výkonnostní ukazatele a orientační finanční příděly, a to jak celkové, tak i pro jednotlivé prioritní oblasti, a včetně přiměřené rezervy nepřidělených prostředků. Ta může být stanovena formou rozpětí nebo případně minimální výše. Víceleté orientační programy stanoví pokyny pro zabránění zdvojování činností.
3. Víceleté orientační programy jsou založeny na žádosti partnerských zemí či regionů a na dialogu s těmito zeměmi či regiony, do něhož jsou zapojeny zúčastněné strany, aby bylo zajištěno, že dotyčná země či region převezmou za proces dostatečnou vlastní odpovědnost, a aby se podnítila podpora vnitrostátních rozvojových strategií. V zájmu dosažení doplňkovosti a zamezení zdvojování činností zohledňují víceleté orientační programy stávající a plánovanou mezinárodní spolupráci v oblastech uvedených v článku 2, zejména s mezinárodními organizacemi sledujícími podobné cíle a s významnými dárci. Ve víceletých orientačních programech je rovněž popsána přidaná hodnota spolupráce.
4. Víceleté orientační programy přijímá Komise přezkumným postupem podle čl. 11 odst. 2. Stejným postupem Komise orientační programy přezkoumá a v případě potřeby aktualizuje s přihlédnutím k případnému přezkumu strategického dokumentu podle článku 5.
HLAVA III
PROVÁDĚNÍ
Článek 7
Roční akční programy
1. Roční akční programy (dále jen „akční programy“) se vypracovávají na základě strategického dokumentu podle článku 5 a víceletých orientačních programů podle článku 6. Akční programy se stanoví pro každou třetí zemi nebo region a určí podrobnosti týkající se provádění spolupráce poskytované podle tohoto nařízení.
Výjimečně, zejména pokud akční program nebyl dosud přijat, může Komise na základě orientačních programových dokumentů přijmout individuální opatření za stejných pravidel a stejnými postupy, které se používají v případě akčních programů.
V případě neočekávaných a řádně odůvodněných potřeb, okolností nebo závazků může Komise přijmout zvláštní opatření, která nejsou stanovena v orientačních programových dokumentech.
2. Akční programy blíže určují sledované cíle, oblasti zásahu, předpokládaná opatření a projekty, očekávané výsledky, řídicí postupy a celkovou plánovanou částku financování. Obsahují souhrnný popis operací, které mají být financovány, údaje o finančních částkách přidělených pro jednotlivé operace a orientační harmonogram provádění a konkrétní ukazatele pro sledování, hodnocení a případně přezkum výkonnosti. Případně obsahují také výsledky plynoucí ze zkušeností získaných během předchozí spolupráce.
3. Akční programy, individuální opatření a zvláštní opatření přijímá Komise přezkumným postupem podle čl. 11 odst. 2. Stejným postupem může Komise tyto akční programy a opatření přezkoumat a prodloužit jejich platnost.
4. Odchylně od odstavce 3 se přezkumný postup podle čl. 11 odst. 2 nevyžaduje:
i)
u individuálních opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřesahuje částku 5 milionů EUR,
ii)
u zvláštních opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřesahuje částku 5 milionů EUR,
iii)
u technických změn akčních programů, individuálních opatření a zvláštních opatření.
Pro účely tohoto odstavce se technickými změnami rozumějí takové úpravy, jako jsou:
-
prodloužení prováděcího období,
-
přerozdělení prostředků mezi činnostmi v rámci ročních akčních programů, individuálních a zvláštních opatření a projektů v objemu nejvýše 20 % původního rozpočtu, přičemž částka nesmí přesáhnout 5 milionů EUR, nebo
-
zvýšení nebo snížení rozpočtu ročních akčních programů, individuálních nebo zvláštních opatření nejvýše o 20 % původního rozpočtu, přičemž částka nesmí přesáhnout 5 milionů EUR,
za předpokladu, že tyto změny nemají podstatný vliv na cíle původních opatření a akčních programů.
Opatření přijatá podle tohoto odstavce se do jednoho měsíce od přijetí oznámí Evropskému parlamentu, Radě a výboru uvedenému v čl. 11 odst. 1.
5. V řádně odůvodněných případech, kdy je to nutné z mimořádně naléhavých důvodů vzhledem k nezbytnosti rychlé reakce Společenství v zájmu zmírnění následků jaderné nebo radiologické havárie, Komise postupem podle čl. 11 odst. 3 přijme nebo pozmění akční programy nebo opatření prostřednictvím okamžitě použitelných prováděcích aktů.
6. Komise může rozhodnout o přistoupení k jakékoli iniciativě, kterou zahájí mezinárodní organizace a významní dárci sledující podobné cíle, pokud je tato iniciativa v souladu s obecným cílem stanoveným v článku 1. Odpovídající rozhodnutí o financování se přijme postupem podle odstavců 2 a 3 tohoto článku.
Článek 8
Soudržnost a doplňkovost
Při veškerém plánování nebo přezkumech programů probíhajících po zveřejnění zprávy v polovině období podle článku 17 nařízení (EU) č. 236/2014 se zohlední její výsledky, zjištění a závěry.
Článek 9
Provádění
Není-li v tomto nařízení stanoveno jinak, provádí se toto nařízení v souladu s čl. 1 odst. 3 a 4 a články 3, 4, 5, 7, 8, 9, 12 a 17 nařízení (EU) č. 236/2014.
Článek 10
Zpráva
Komise posuzuje pokrok dosažený při provádění opatření přijatých podle tohoto nařízení a předkládá Evropskému parlamentu a Radě výroční zprávu o provádění spolupráce podle tohoto nařízení. Tato zpráva obsahuje informace o financovaných opatřeních týkající se předcházejícího roku a dále informace o výsledcích monitorování a hodnocení a o plnění rozpočtových závazků a plateb, rozčleněné podle zemí, regionů a druhů spolupráce.
HLAVA IV
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 11
Výbor
1. Komisi je nápomocen Výbor pro spolupráci v oblasti jaderné bezpečnosti. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
3. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 8 nařízení (EU) č. 182/2011 ve spojení s článkem 5 uvedeného nařízení.
Článek 12
Evropská služba pro vnější činnost
Toto nařízení se uplatňuje v souladu s článkem 9 rozhodnutí 2010/427/EU.
Článek 13
Finanční referenční částka
1. Finanční referenční částka pro provádění tohoto nařízení v letech 2014 až 2020 se stanoví na 225 321 000 EUR.
2. Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
Článek 14
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014 do dne 31. prosince 2020.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné v členských státech v souladu se Smlouvami.
V Bruselu dne 13. prosince 2013.
ROZPORZĄDZENIE RADY (EURATOM) NR 237/2014
z dnia 13 grudnia 2013 r.
ustanawiające Instrument Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 203,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Instrument Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego ustanowiony rozporządzeniem Rady (Euratom) nr 300/2007 (2) stanowi jeden z instrumentów udzielania bezpośredniego wsparcia w ramach polityki zewnętrznej Unii Europejskiej oraz Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej.
(2)
Unia udziela państwom trzecim znacznego wsparcia gospodarczego, finansowego, technicznego, humanitarnego i makroekonomicznego. Niniejsze rozporządzenie stanowi element ram służących planowaniu współpracy i udzielaniu pomocy przeznaczonej na wspieranie promowania wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej oraz stosowania sprawnych i skutecznych zabezpieczeń materiałów jądrowych w państwach trzecich.
(3)
Awaria w Czarnobylu w 1986 r. uwidoczniła globalne znaczenie bezpieczeństwa jądrowego. Awaria w Fukushimie Daiichi w 2011 r. potwierdziła potrzebę podejmowania dalszych wysiłków na rzecz podniesienia poziomu bezpieczeństwa jądrowego oraz osiągnięcia najwyższych standardów. W celu stworzenia warunków bezpieczeństwa koniecznych do wyeliminowania zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego Wspólnota powinna mieć możliwość wspierania bezpieczeństwa jądrowego w państwach trzecich.
(4)
Unia, podejmując ze swoimi państwami członkowskimi działania w ramach wspólnej polityki i strategii, dysponuje masą krytyczną pozwalającą jej reagować na globalne wyzwania, a także jest najlepiej przygotowana do koordynowania współpracy z państwami trzecimi.
(5)
Na mocy decyzji Komisji 1999/819/Euratom (3) Wspólnota przystąpiła do Konwencji bezpieczeństwa jądrowego z 1994 r. Na mocy decyzji Komisji 2005/510/Euratom (4) Wspólnota przystąpiła także do Wspólnej konwencji bezpieczeństwa w postępowaniu z wypalonym paliwem jądrowym i bezpieczeństwa w postępowaniu z odpadami promieniotwórczymi.
(6)
W celu utrzymania i promowania ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego oraz jego uregulowania Rada przyjęła dyrektywę 2009/71/Euratom (5) oraz dyrektywę 2011/70/Euratom (6). Dyrektywy te, wraz z wdrożonymi we Wspólnocie wysokimi standardami bezpieczeństwa jądrowego oraz gospodarowania odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, to przykłady, które należy wykorzystać jako zachętę dla państw trzecich do przyjęcia podobnych wysokich standardów.
(7)
Wspieranie regulacyjnych i innych form współpracy z gospodarkami wschodzącymi oraz promowanie stosowanych w Unii sposobów podejścia, przepisów, norm i praktyk, to cele strategii „Europa 2020” w zakresie polityki zewnętrznej.
(8)
Państwa członkowskie Wspólnoty są sygnatariuszami Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej oraz protokołu dodatkowego.
(9)
Zgodnie z rozdziałem 10 Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (zwanym dalej „Traktatem Euratom”) Wspólnota prowadzi już ścisłą współpracę z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej (MAEA), zarówno w odniesieniu do zabezpieczeń jądrowych dla realizacji celów wynikających z rozdziału 7 tytułu drugiego Traktatu Euratom, jak i w związku z bezpieczeństwem jądrowym.
(10)
Wiele innych organizacji międzynarodowych i programów, takich jak MAEA, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju/Agencja Energii Atomowej (OECD/NEA), Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) i partnerstwo na rzecz środowiska w ramach wymiaru północnego (NDEP), realizuje cele podobne do celów niniejszego rozporządzenia.
(11)
Szczególnie potrzebne jest, aby Wspólnota kontynuowała wysiłki we wspieraniu stosowania skutecznych zabezpieczeń materiałów jądrowych w państwach trzecich, na podstawie własnych działań Wspólnoty w dziedzinie zabezpieczeń w obrębie Unii.
(12)
Przy stosowaniu niniejszego rozporządzenia Komisja powinna, przed sporządzeniem i przyjęciem dokumentu strategicznego i wieloletnich programów indykatywnych, skonsultować się z Europejską Grupą Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego (ENSREG). Programy działania powinny opierać się na konsultacjach, w stosownych przypadkach, z krajowymi organami regulacyjnymi państw członkowskich oraz na dialogu z państwami partnerskimi.
(13)
Środki wspierające realizację celów niniejszego rozporządzenia należy wesprzeć również poprzez wykorzystanie dalszych synergii z bezpośrednimi i pośrednimi działaniami ujętymi w programach ramowych Euratom w zakresie badań jądrowych i szkoleń.
(14)
Przyjmuje się, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo obiektów spoczywa na operatorze oraz państwie sprawującym jurysdykcję nad obiektem.
(15)
Pomoc zewnętrzna Unii wymaga coraz większych środków finansowych, ale sytuacja gospodarcza i budżetowa Unii przyczynia się do ograniczenia zasobów dostępnych na tego rodzaju pomoc. Komisja powinna zatem dążyć do jak najskuteczniejszego wykorzystania dostępnych zasobów, w szczególności poprzez wykorzystanie instrumentów finansowych wywołujących efekt dźwigni. Taki efekt dźwigni ulega wzmocnieniu dzięki dopuszczeniu możliwości wykorzystywania i ponownego wykorzystywania środków zainwestowanych i generowanych przez te instrumenty finansowe.
(16)
Aby zapewnić jednolite warunki wykonania niniejszego rozporządzenia, należy nadać Komisji uprawnienia wykonawcze.
(17)
Uprawnienia wykonawcze dotyczące programowania i finansowania działań wspieranych niniejszym rozporządzeniem powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (7), które ma mieć zastosowanie do celów niniejszego rozporządzenia, niezależnie od tego, że nie odnosi się on do art. 106a Traktatu Euratom. Uwzględniając charakter tych aktów wykonawczych, w szczególności możliwość ukierunkowywania przez nie polityki lub ich skutki finansowe, do ich przyjęcia powinna być zasadniczo stosowana procedura sprawdzająca, o której mowa w niniejszym rozporządzeniu, z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczą one wykonawczych środków technicznych o małej skali finansowej. W należycie uzasadnionych przypadkach związanych z awarią jądrową lub wypadkiem o radiologicznych konsekwencjach w tym narażeniem przypadkowym, jeżeli potrzebna jest szybka reakcja Wspólnoty mająca złagodzić ich skutki lub uzasadniona istotnymi względami o pilnym charakterze, Komisja powinna przyjmować akty wykonawcze mające zastosowanie w trybie natychmiastowym.
(18)
Przy wdrażaniu niniejszego rozporządzenia powinny mieć zastosowanie w stosownych przypadkach zasady i procedury określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 236/2014 (8).
(19)
Unia i Wspólnota w dalszym ciągu są objęte jednolitymi ramami instytucjonalnymi. W związku z tym kapitalne znaczenie ma zapewnienie spójności działań zewnętrznych obu podmiotów. W programowanie tego instrumentu powinna, w stosownych przypadkach, być zaangażowana Europejska Służba Działań Zewnętrznych zgodnie z decyzją Rady 2010/427/UE (9).
(20)
Unia powinna dążyć do najbardziej skutecznego wykorzystania dostępnych zasobów w celu optymalizacji wpływu prowadzonych przez nią działań zewnętrznych. Powinno się to osiągać dzięki spójności i komplementarności unijnych instrumentów działań zewnętrznych oraz stworzeniu synergii między niniejszym instrumentem, innymi instrumentami działań zewnętrznych i innymi politykami Unii. Powinno to również pociągać za sobą wzajemne wzmacnianie programów opracowywanych w ramach tych instrumentów.
(21)
Niniejsze rozporządzenie zastępuje rozporządzenie (Euratom) nr 300/2007, które wygasa w dniu 31 grudnia 2013 r.
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Cel ogólny
Unia finansuje środki wspierające promowanie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego, ochrony radiologicznej oraz stosowania sprawnych i skutecznych zabezpieczeń materiałów jądrowych w państwach trzecich zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz załącznika do niego.
Artykuł 2
Cele szczegółowe
Współpraca na mocy niniejszego rozporządzenia służy osiągnięciu następujących celów szczegółowych:
1)
propagowania skutecznej kultury bezpieczeństwa jądrowego oraz wdrażania najwyższych standardów bezpieczeństwa jądrowego i ochrony radiologicznej, a także stałej poprawy bezpieczeństwa jądrowego;
2)
odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowego i odpadami promieniotwórczymi w zakresie transportu, wstępnego przetwarzania, przetwarzania, obróbki, składowania i unieszkodliwiania oraz likwidacji dawnych elektrowni i obiektów jądrowych oraz rekultywacji ich terenów;
3)
ustanowienia ram i metodologii stosowania sprawnych i skutecznych zabezpieczeń materiałów jądrowych w państwach trzecich.
Artykuł 3
Środki szczegółowe
1. Cele określone w art. 1a ust. 1 realizuje się w szczególności poprzez następujące środki:
a)
wspieranie organów regulacyjnych, organizacji zapewniających wsparcie techniczne;
b)
wzmocnienie ram regulacyjnych, w szczególności w zakresie przeglądu i oceny, działań w zakresie udzielania licencji i nadzoru w odniesieniu do elektrowni jądrowych i innych obiektów jądrowych;
c)
promowanie skutecznych ram regulacyjnych, procedur i systemów zapewniających właściwą ochronę przed promieniowaniem jonizującym materiałów promieniotwórczych, zwłaszcza ze źródeł promieniotwórczych o wysokiej aktywności, a także ich bezpieczne usuwanie;
d)
dokonanie skutecznych uzgodnień związanych z zapobieganiem wypadkom o radiologicznych konsekwencjach, w tym narażeniu przypadkowemu, jak również łagodzeniem takich konsekwencji w przypadku ich wystąpienia, na przykład monitorowaniem środowiska naturalnego w razie wycieku radioaktywnego, opracowywaniem i wdrażaniem środków łagodzących i zaradczych oraz współpracą z organizacjami krajowymi i międzynarodowymi w przypadku narażenia przypadkowego oraz z planowaniem na wypadek sytuacji nadzwyczajnych i gotowością i reagowaniem w takich sytuacjach, a także środkami w zakresie ochrony ludności i odbudowy;
e)
wsparcie na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa obiektów jądrowych i ich terenów w odniesieniu do praktycznych środków ochrony służących zmniejszeniu istniejących zagrożeń związanych z promieniowaniem dla zdrowia pracowników i społeczeństwa.
2. Cele określone w art. 2 pkt 2 realizuje się w szczególności poprzez następujące środki:
a)
wspieranie organów regulacyjnych i organizacji zapewniających wsparcie techniczne oraz wzmacnianie ram regulacyjnych odnoszących się w szczególności do odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi;
b)
opracowywanie i realizację szczegółowych strategii i ram odpowiedzialnego i bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi;
c)
opracowywanie i realizację strategii i ram w zakresie likwidacji istniejących obiektów, rekultywacji terenów byłych elektrowni jądrowych oraz wyrobisk górniczych po wydobywaniu uranu, a także wydobywania obiektów i materiałów promieniotwórczych zatopionych w morzu oraz gospodarowania nimi.
3. Cel określony w art. 2 pkt 3 ogranicza się do aspektów technicznych w celu zapewnienia, by rudy, materiały wyjściowe i specjalne materiały rozszczepialne nie były eksploatowane niezgodnie z przeznaczeniem zadeklarowanym przez użytkowników. Realizuje się go w szczególności poprzez następujące środki:
a)
ustanowienie niezbędnych ram regulacyjnych, metodologii, technologii i podejść do wdrażania zabezpieczeń jądrowych, w tym prawidłowego rozliczania i kontroli materiałów rozszczepialnych na szczeblu państwowym i przez operatora;
b)
wspieranie infrastruktury i szkoleń personelu.
4. Środki, o których mowa w ust. 1 i 2, mogą obejmować działania służące promowaniu współpracy międzynarodowej, w tym wdrażanie i monitorowanie konwencji i traktatów międzynarodowych. Aby umocnić trwały charakter osiągniętych wyników, środki te obejmują istotny element, jakim jest transfer wiedzy taki jak wymiana informacji, budowanie potencjału i szkolenia w zakresie bezpieczeństwa jądrowego i badań. Środki te wdraża się poprzez współpracę z właściwymi organami państw członkowskich Unii lub z organami państw trzecich, organami nadzoru energetyki jądrowej i ich organizacjami zapewniającymi wsparcie techniczne lub stosownymi organizacjami międzynarodowymi, zwłaszcza MAEA. W szczególnych i należycie uzasadnionych przypadkach środki dotyczące ust. 1 lit. b) i c), są wdrażane w drodze współpracy z operatorami obiektów jądrowych lub właściwymi organizacjami z państw członkowskich oraz operatorami takich obiektów z państw trzecich, zgodnie z definicją w art. 3 pkt 1 dyrektywy 2009/71/Euratom, jak również obiektów jądrowych.
Artykuł 4
Zgodność, spójność i komplementarność
1. Postęp w realizacji celów szczegółowych określonych w art. 2 ocenia się odpowiednio na podstawie następujących wskaźników skuteczności:
a)
liczby i wagi problemów stwierdzonych podczas realizacji współpracy;
b)
stanu procesu opracowywania strategii w zakresie wypalonego paliwa jądrowego, odpadów promieniotwórczych i likwidacji, odpowiednich ram legislacyjnych i prawnych oraz realizacji projektów;
c)
liczby i wagi problemów stwierdzonych w odpowiednich sprawozdaniach dotyczących zabezpieczeń jądrowych.
Przed realizacją projektów oraz z uwzględnieniem specyfiki każdego z działań przygotowywane są szczegółowe wskaźniki, o których mowa w art. 7 ust. 2, dotyczące monitorowania, oceny i przeglądu wyników.
2. Komisja zapewnia zgodność przyjętych środków z ogólnymi ramami polityki strategicznej Unii dotyczącej danego państwa partnerskiego, a zwłaszcza z celami polityki i programów rozwoju i współpracy gospodarczej tego państwa partnerskiego.
3. Współpraca finansowa, gospodarcza i techniczna przewidziana w niniejszym rozporządzeniu ma charakter uzupełniający wobec współpracy przewidzianej przez Unię w ramach innych instrumentów.
TYTUŁ II
PROGRAMOWANIE I INDYKATYWNY PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW
Artykuł 5
Dokument strategiczny
1. Współpraca Wspólnoty na mocy niniejszego rozporządzenia jest wdrażana na podstawie ogólnego wieloletniego dokumentu strategicznego odnoszącego się do instrumentu współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego.
2. Dokument strategiczny stanowi ogólną podstawę współpracy i jest sporządzany na okres nie dłuższy niż siedem lat. Określa on strategię Wspólnoty w zakresie współpracy na mocy niniejszego rozporządzenia, z uwzględnieniem potrzeb zainteresowanych państw, priorytetów Wspólnoty, sytuacji międzynarodowej oraz działań odnośnych państw trzecich. Dokument strategiczny wskazuje także wartość dodaną współpracy i sposoby unikania dublowania się działań prowadzonych w ramach współpracy i działań realizowanych w ramach innych programów i inicjatyw, w szczególności działań prowadzonych przez organizacje międzynarodowe realizujące podobne cele i działań głównych darczyńców.
3. Celem dokumentu strategicznego jest zapewnienie spójnych ram współpracy między Wspólnotą a zainteresowanymi państwami trzecimi lub regionami, zgodnie z ogólnym założeniem i zakresem, celami, zasadami i polityką Wspólnoty.
4. Podczas opracowywania dokumentu strategicznego przestrzega się zasad skuteczności pomocy: odpowiedzialności krajowej, partnerstwa, koordynacji, harmonizacji, dostosowania do systemów państwa lub regionu będącego odbiorcą pomocy, wzajemnej rozliczalności i ukierunkowania na wyniki.
5. Komisja zatwierdza dokument strategiczny zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2. Komisja dokonuje przeglądu śródokresowego dokumentu strategicznego i w razie konieczności aktualizuje go lub czyni to wtedy, kiedy jest to konieczne, postępując zgodnie z tą samą procedurą.
Artykuł 6
Wieloletnie plany indykatywne
1. Na podstawie dokumentu strategicznego, o którym mowa w art. 5, opracowuje się wieloletnie programy indykatywne. Wieloletnie programy indykatywne obejmują okres od dwóch do czterech lat.
2. Wieloletnie programy indykatywne określają priorytetowe dziedziny finansowania, cele szczegółowe, oczekiwane wyniki, wskaźniki skuteczności działania oraz indykatywne przydziały środków finansowych, zarówno ogólne, jak i w podziale na każdą priorytetową dziedzinę, a także rozsądną rezerwę nieprzydzielonych środków finansowych. W stosownych przypadkach mogą być one podane w formie przedziału lub wartości minimalnej. Wieloletnie programy indykatywne określają wytyczne mające służyć unikaniu dublowania działań.
3. Wieloletnie programy indykatywne opierają się na wnioskach państw lub regionów partnerskich i dialogu z nimi, obejmującym zainteresowane strony, aby zapewnić dostateczną odpowiedzialność zainteresowanego państwa lub regionu za ten proces oraz mobilizować wsparcie dla krajowych strategii rozwoju. W celu uzyskania komplementarności i unikania dublowania działań wieloletnie programy indykatywne uwzględniają aktualną i planowaną współpracę międzynarodową, w szczególności z organizacjami międzynarodowymi realizującymi podobne cele i głównymi darczyńcami w dziedzinach określonych w art. 2. Wieloletnie plany indykatywne wskazują również wartość dodaną danej współpracy.
4. Komisja przyjmuje wieloletnie programy indykatywne zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2. Zgodnie z tą samą procedurą Komisja dokonuje przeglądu tych programów indykatywnych i w razie konieczności aktualizuje je, z uwzględnieniem wszelkich przeglądów dokumentu strategicznego, o którym mowa w art. 5.
TYTUŁ III
WDRAŻANIE
Artykuł 7
Roczne programy działania
1. Roczne programy działania (zwane dalej „programami działania”) sporządza się na podstawie dokumentu strategicznego i wieloletnich programów indykatywnych, o których mowa odpowiednio w art. 5 i 6. Programy działania sporządza się dla każdego państwa trzeciego lub regionu; w programach tych określa się szczegóły realizacji współpracy przewidzianej w niniejszym rozporządzeniu.
W wyjątkowych przypadkach, w szczególności gdy program działania nie został jeszcze przyjęty, Komisja może, w oparciu o indykatywne dokumenty programowe, przyjąć środki indywidualne, według tych samych zasad i procedur, które obowiązują w odniesieniu do programów działania.
W razie wystąpienia nieprzewidzianych a uzasadnionych potrzeb, okoliczności lub zobowiązań Komisja może przyjąć środki szczególne, nieprzewidziane w indykatywnych dokumentach programowych.
2. Programy działania określają wyznaczone cele, dziedziny interwencji, przewidywane środki i projekty, oczekiwane wyniki, procedury zarządzania oraz całkowitą kwotę planowanego finansowania. Zawierają one zwięzły opis rodzaju działań, które mają być finansowane, wskazanie kwot przeznaczonych na każdy rodzaj działania i indykatywny harmonogram wdrażania oraz szczegółowe wskaźniki dotyczące, w stosownych przypadkach, monitorowania, oceny i przeglądu wyników. W stosownych przypadkach obejmują one wyniki doświadczeń nabytych w związku z wcześniejszą współpracą.
3. Komisja przyjmuje programy działania, środki indywidualne i środki szczególne zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2. Komisja może skorygować programy działania i środki oraz przedłużyć je, stosując tę samą procedurę.
4. W drodze odstępstwa od ust. 3 procedura sprawdzająca, o której mowa w art. 11 ust. 2, nie jest wymagana w odniesieniu do:
(i)
środków indywidualnych, w odniesieniu do których unijna pomoc finansowa nie przekracza 5 mln EUR;
(ii)
środków szczególnych, w odniesieniu do których unijna pomoc finansowa nie przekracza 5 mln EUR;
(iii)
zmian technicznych w programach działania, środkach indywidualnych i środkach szczególnych.
Na użytek niniejszego ustępu, „zmiany techniczne” oznaczają takie dostosowania, jak:
-
przedłużenie okresu realizacji,
-
realokacja środków finansowych między działaniami zawartymi w rocznych programach działania, środkami indywidualnymi i szczególnymi oraz projektami, o nie więcej niż 20 % pierwotnego budżetu i bez przekroczenia 5 mln EUR; lub
-
zwiększenie lub zmniejszenie budżetu rocznych programów działania, środków indywidualnych lub szczególnych o nie więcej niż 20 % pierwotnego budżetu i bez przekroczenia 5 mln EUR;
pod warunkiem że zmiany te nie wpłyną w istotny sposób na cele pierwotnych środków i programów działania.
O środkach przyjętych na mocy niniejszego ustępu poinformowane zostają: Parlament Europejski, Rada i komitet, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w ciągu jednego miesiąca od ich przyjęcia.
5. Z należycie uzasadnionych istotnych względów o pilnym charakterze związanych z potrzebą szybkiej reakcji Wspólnoty mającej złagodzić skutki awarii jądrowej lub wypadku o radiologicznych konsekwencjach, Komisja przyjmuje lub zmienia programy działania lub środki w drodze aktów wykonawczych mających zastosowanie w trybie natychmiastowym, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 11 ust. 3.
6. Komisja może podejmować decyzje o przyłączeniu się do wszelkich inicjatyw podjętych przez organizacje międzynarodowe i głównych darczyńców realizujących podobne cele, o ile dana inicjatywa jest zgodna z realizacją celu ogólnego określonego w art. 1. Odpowiednie decyzje finansowe są podejmowane zgodnie z procedurą określoną w ust. 2 i 3 niniejszego artykułu.
Artykuł 8
Spójność i komplementarność
We wszelkim programowaniu lub przeglądach programów dokonywanych po opublikowaniu przeglądu śródokresowego, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia (UE) nr 236/2014, uwzględnia się wyniki, ustalenia i wnioski tego przeglądu.
Artykuł 9
Wdrażanie
Niniejsze rozporządzenie wdrażane jest zgodnie z art. 1 ust. 3 i 4, art. 3, 4, 5, 7, 8, 9, 12 i 17 rozporządzenia (UE) nr 236/2014, o ile w niniejszym rozporządzeniu nie stwierdzono inaczej.
Artykuł 10
Sprawozdanie
Komisja analizuje postępy we wdrażaniu środków podejmowanych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem oraz przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie roczne sprawozdanie z realizacji współpracy, o której mowa w niniejszym rozporządzeniu. Sprawozdanie zawiera informacje za rok poprzedni dotyczące finansowanych środków, wyników monitorowania i oceny oraz realizacji zobowiązań i płatności budżetowych w podziale na państwo, region i rodzaj współpracy.
TYTUŁ IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 11
Komitet
1. Komisję wspomaga Komitet Współpracy w dziedzinie Bezpieczeństwa Jądrowego. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 8 rozporządzenia (UE) nr 182/2011 w związku z jego art. 5.
Artykuł 12
Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Niniejsze rozporządzenie stosuje się zgodnie z art. 9 decyzji 2010/427/UE.
Artykuł 13
Finansowa kwota odniesienia
1. Finansowa kwota odniesienia przeznaczona na wykonanie niniejszego rozporządzenia na lata 2014-2020 wynosi 225 321 000 EUR.
2. Roczne przyznawane środki są zatwierdzane przez Parlament Europejski i Radę w granicach wieloletnich ram finansowych.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich zgodnie z Traktatami.
Sporządzono w Brukseli dnia 13 grudnia 2013 r.