ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 27. března 2014
o státní podpoře SA.34572 (13/C) (ex 13/NN), kterou poskytlo Řecko společnosti Larco General Mining & Metallurgical Company S.A.
(oznámeno pod číslem C(2014) 1818)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/539/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
V rámci svého ekonomického ozdravného programu zahájilo Řecko program privatizace (2). K privatizaci byla jako státní podnik určena i společnost Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. (dále jen „společnost Larco“).
(2)
V březnu 2012 Fond pro správu majetku Řecké republiky (Hellenic Republic Asset Development Fund, dále jen „HRADF“) (3) informoval Komisi o navrhované privatizaci společnosti Larco. Aby se objasnilo, zda mohou v souvislosti s privatizačním projektem vyvstat nějaké problémy spojené se státní podporou, zahájila Komise řízení z moci úřední a v dubnu 2012 zahájila předběžné posouzení.
(3)
V rámci těchto jednání z odpovědi řeckých úřadů na dotazník ze dne 16. března 2012 vyplynulo, že společnost Larco měla již dříve užitek ze státních opatření. Komise požádala o další informace prostřednictvím e-mailových zpráv ze dne 18. dubna 2012, 24. dubna 2012, 5. července 2012, 22. srpna 2012 a 7. prosince 2012, a dopisy ze dne 4. května 2012 a 14. ledna 2013, na něž řecké orgány odpověděly dne 20. dubna 2012, 26. dubna 2012, 3. října 2012, 13. listopadu 2012, 15. listopadu 2012, 7. prosince 2012, 24. prosince 2012 a 18. ledna 2013. Setkání útvarů Komise a zástupců řeckých orgánů se uskutečnilo ve dnech 30. dubna 2012 a 11. září 2012 v Aténách a dne 25. ledna 2013 v Bruselu.
(4)
Dopisem ze dne 6. března 2013 (dále jen „rozhodnutí ze dne 6. března 2013“) Komise sdělila Řecku, že se rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 Smlouvy, pokud jde o některá opatření podpory popsaná v části 2.2. níže (dále jen „formální vyšetřovací řízení“).
(5)
Rozhodnutí ze dne 6. března 2013 bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (4). Komise vyzvala řecké orgány a zúčastněné strany, aby předložily své připomínky k opatřením podpory.
(6)
Komise obdržela vyjádření od řeckých orgánů dne 30. dubna 2013. Od zúčastněných stran žádné připomínky neobdržela.
(7)
Dne 21. ledna 2014 řecké orgány e-mailem informovaly Komisi, že souhlasí s přijetím rozhodnutí v anglickém jazyce.
2. POPIS OPATŘENÍ PODPORY
2.1. Příjemce
(8)
Společnost Larco se zabývá těžbou a zpracováním lateritu, těžbou lignitu a výrobou feroniklu a vedlejších produktů. Mezi činnosti společnosti patří průzkum, vývoj, těžba, tavba a obchodování s vlastními výrobky na celém světě. Společnost Larco je jedním z největších výrobců feroniklu na světě. V roce 2012 měla společnost 960 zaměstnanců, čímž se řadí mezi velké podniky (5).
(9)
V době, kdy probíhalo formální vyšetřovací řízení, vlastnil 55,2 % akcií společnosti Larco řecký stát prostřednictvím HRADF, 33,4 % vlastnila Řecká národní banka (National Bank of Greece S.A., soukromá finanční instituce, dále jen „NBG“) a 11,4 % vlastnila společnost Public Power Corporation S.A. (zavedený výrobce elektrické energie v Řecku, v němž je řecký stát majoritním držitelem akcií, dále jen „PPC“).
(10)
Společnost Larco provozuje huť ve městě Larymna ve středním Řecku. Společnost Larco rovněž vlastní těžební práva ve čtyřech lokalitách v různých částech Řecka: v dolech Agios Ioannis (poblíž města Larymna), v dolech Evia, v dolech Kastoria a v lignitovém dole Servia.
(11)
Společnost Larco byla založena jako nová právnická osoba v roce 1989 po likvidaci společnosti Hellenic Mining and Metallurgical S.A. ve městě Larymna (dále jen „někdejší společnost Larco“). Někdejší společnost Larco je stále v likvidaci, ale její aktiva byla spolu s odpovídajícími závazky v roce 1989 převedena do společnosti Larco. Někdejší společnost Larco je tedy věřitelem nynější společnosti Larco.
2.2. Popis jednotlivých opatření
2.2.1. Opatření 1: nevymáhání dluhu ministerstvem financí
(12)
V dubnu 1998 bylo dosaženo dohody o vyrovnání pohledávek mezi společností Larco a jejími největšími věřiteli, zejména někdejší společností Larco, společností PPC a řeckým státem. Podle dohody z roku 1998 měly být závazky společnosti Larco vůči těmto věřitelům spravovány s úrokem 6 % per annum (dále jen „p.a.“). Dluh vůči řeckému státu nicméně zůstal stabilní či přinejmenším od roku 2004 mírně vzrostl (6), zatímco závazky vůči společnosti PPC a někdejší společnosti Larco byly vyrovnány či poklesly (7).
(13)
Zdá se tedy, že stát nakládal se svými pohledávkami za společností Larco jiným způsobem než druzí dva věřitelé.
2.2.2. Opatření 2: státní záruka poskytnutá v roce 2008
(14)
Dne 22. prosince 2008 poskytl stát záruku za úvěr pro společnost Larco od banky ATE ve výši 30 milionů EUR. Záruka se vztahovala na 100 % úvěru po dobu až 3 let a prémie za záruku činila 1 % p.a.
2.2.3. Opatření 3: navýšení kapitálu v roce 2009
(15)
V roce 2009 s ohledem na záporné hodnoty vlastního kapitálu správní rada společnosti Larco navrhla navýšit základní kapitál o 134 milionů EUR, což všichni tři akcionáři schválili. Nicméně pouze řecký stát využil svá práva v plném rozsahu, zatímco banka NBG využila svá práva částečně a společnost PPC se na navýšení kapitálu nijak nepodílela. Na navýšení základního kapitálu se nepodíleli žádní noví akcionáři.
(16)
Skutečné navýšení základního kapitálu činilo pouze o 65,5 milionu EUR, z čehož stát přispěl přibližně 45 miliony EUR (69 % celkového kapitálového vkladu) a banka NBG přispěla 20,5 milionu EUR (31 %). I přes obtížnou finanční situaci společnosti Larco se zdá, že navýšení kapitálu nebylo založeno na restrukturalizačním plánu, který by obnovil životaschopnost společnosti, zatímco banka NBG podle všeho odepsala účetní hodnotu společnosti „protože banka NBG nepředpokládá, že získá zpět účetní hodnotu investice, jelikož společnost čelí vážným finančním problémům“ (8) (viz 45. bod odůvodnění rozhodnutí ze dne 6. března 2013).
2.2.4. Opatření 4: státní záruka poskytnutá v roce 2010
(17)
Dne 10. května 2010 poskytl stát záruku na krytí záruční listiny, aby banka NGB poskytla společnosti Larco částku ve výši 10,8 milionu EUR. Záruka pokryla 100 % záruční listiny, byla poskytnuta na neomezenou dobu a prémie za záruku činila 2 % p.a.
2.2.5. Opatření 5: záruční listiny místo zaplacení daňové pokuty předem v roce 2010
(18)
V roce 2010 řecké daňové orgány provedly audit účetní závěrky společnosti Larco a odmítly účetní zpracování určitých ztrát plynoucích ze zajišťovacích smluv pro ceny niklu. Z důvodu nesprávného zaúčtování ztrát byla uložena daňová pokuta ve výši 190 milionů EUR (9).
(19)
Společnost Larco tuto daňovou pokutu následně napadla u řeckých soudů. Podle řeckých právních předpisů platí (10), že subjekt, který je povinen uhradit daňovou pokutu, musí z této pokuty předem splatit 25 %, aby ji mohl u soudu napadnout (v tomto případě 25 % částky odpovídá 47 milionům EUR).
(20)
V případě společnosti Larco však řecký správní soud rozhodl, že ji zprostí povinnosti zaplatit 25 % daňové pokuty předem, a tuto povinnost nahradil povinností uložit záruční listiny na částku ve výši pouhých 1,5 milionu EUR.
2.2.6. Opatření 6: státní záruky poskytnuté v roce 2011
(21)
Dne 30. prosince 2011 řecký stát poskytl dvě záruky na dva úvěry ve výši 30 milionů EUR a 20 milionů EUR od banky ATE. Jeden z úvěrů (ve výši 20 milionů EUR) byl v okamžiku, kdy byla záruka poskytnuta, po termínu splatnosti. Záruky zajišťovaly 100 % pokrytí dluhu a prémie činila 1 % p.a.
2.3. Důvody pro zahájení formálního vyšetřovacího řízení
(22)
V rozhodnutí ze dne 6. března 2013 (18.-25. bod odůvodnění) dospěla Komise k předběžnému závěru, že společnost Larco může být od roku 2007 považována za podnik v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci (11). Vzhledem k tomu dospěla Komise k předběžnému závěru, že všech šest opatření představuje státní podporu a vyjádřila pochybnosti ohledně slučitelnosti těchto opatření s vnitřním trhem.
(23)
V případě, že by dotčená opatření představovala státní podporu, byla by poskytnuta v rozporu s požadavky na oznámení a pozastavení stanovenými v čl. 108 odst. 3 Smlouvy.
3. PŘIPOMÍNKY ŘECKA
3.1. Podnik v obtížích
(24)
Ve svých připomínkách v rámci formálního vyšetřovacího řízení řecké orgány tvrdily, že společnost Larco nebyla v letech 2008 a 2009 podnikem v obtížích, protože zaznamenané ztráty byly způsobeny poklesem celosvětové ceny feroniklu v tomto období. Řecké orgány tvrdily, že společnost Larco byla podnikem v obtížích až od roku 2010.
3.2. Opatření 1: nevymáhání dluhu ministerstvem financí
(25)
Řecké orgány namítly, že státní úvěr pro společnost Larco v podstatě nepředstavuje státní prostředky, protože to byl původně soukromý úvěr poskytnutý organizací pro restrukturalizaci podniků (Organisation for Entreprise Restructuring S.A., dále jen „OER“). Když organizace OER procházela likvidací podle zákona č. 2741/1999, všechny její pohledávky byly převedeny na stát.
(26)
Dále řecké orgány vysvětlily, že dohoda o vyrovnání pohledávek z roku 1998 obsahovala zvláštní pravidla pro správu a vymáhání nesplacených pohledávek, která se měla použít na konci každého účetního období následujícím způsobem:
a)
pokud by společnost Larco zaznamenala během účetního období zisk, byly by věřitelům nejdříve splaceny vzniklé úroky (6 % p.a.) a až poté jistina;
b)
po splacení úroků by si společnost Larco ponechala určitou částku ze zisků na investice;
c)
po použití bodů a) a b) by jakýkoliv zisk, který zůstal na účtech společnosti Larco, byl rozdělen poměrným způsobem mezi věřitele společnosti Larco.
(27)
Pokud by společnost Larco po roce 1999 nevykázala žádný zisk, věřitelé měli právo dosáhnout splacení pohledávky prostřednictvím různých prostředků, jako například považovat platbu za splatnou, kapitalizace dluhu atd. Věřitelé nicméně nebyli oprávněni k jakékoliv nucené exekuci nesplacené pohledávky, jako je například zabavení aktiv společnosti nebo nucené zahájení konkurzního řízení vůči dotčené společnosti.
(28)
Do roku 2003 věřitelé obdrželi vzniklý úrok, jak bylo dohodnuto. V letech 2004-2007 společnost Larco nedosáhla žádného zisku, a tudíž nedošlo ke splacení vzniklého úroku. V roce 2007 uzavřela společnost PPC se společností Larco dohodu o surovinách, kterou schválili všichni věřitelé a podle níž společnost Larco dodávala společnosti PPC lignit, čímž snižovala výši pohledávky. Pohledávka vůči společnosti PPC byla zcela splacena v roce 2011.
(29)
Správce majetku někdejší společnosti Larco pokračoval ve vymáhání dluhu soudní cestou a zdá se, že určitá částka již byla splacena. Do roku 2011 někdejší společnost Larco na základě dohody z roku 1998 vymohla 5 milionů EUR nesplacené pohledávky. Vzhledem k tomu, že někdejší společnost Larco též měla dluhy vůči řeckému státu, vymohl řecký stát celou částku těchto 5 milionů EUR.
(30)
Pokud jde o přímý dluh společnosti Larco vůči řeckému státu, řecký stát společnosti Larco pravidelně zasílal faktury na roční částky dluhu včetně ročních vzniklých úroků.
(31)
Řecké orgány tudíž tvrdily, že dluh plynoucí z dohody z roku 1998 nemůže představovat státní prostředky a že společnost Larco v žádném případě nezískala selektivní výhodu.
3.3. Opatření 2: státní záruka poskytnutá v roce 2008
(32)
Řecké orgány se odvolaly na sdělení Komise o zárukách (12), a zejména na bod 3.2 tohoto sdělení, který obsahuje podmínky, za nichž Komise může vyloučit státní podporu v případě individuální záruky. Podle řeckých orgánů:
a)
společnost Larco nebyla podnikem v obtížích v okamžiku, kdy byla záruka poskytnuta;
b)
rozsah záruky mohl být náležitě poměřen v okamžiku, kdy byla záruka udělena;
c)
záruka byla poskytnuta na dluhové cenné papíry (dluhopisy), a mohla tudíž přesáhnout 80 % výše nesplaceného úvěru;
d)
1 % prémie zaplacená za záruku byla běžnou tržní cenou zohledňující finanční situaci společnosti Larco.
(33)
Řecké orgány tedy tvrdily, že státní záruka poskytnutá v roce 2008 nepředstavuje státní podporu.
(34)
Řecké orgány objasnily, že opatření 2 bylo uděleno na základě ministerského rozhodnutí YA 2/93378/0025 ze dne 22. prosince 2008 a pokrývalo přesnou částku 30 000 000 EUR.
3.4. Opatření 3: navýšení kapitálu v roce 2009
(35)
Řecké orgány uvedly, že důvodem účasti státu na navýšení kapitálu bylo ochránit hodnotu společnosti kvůli její nadcházející privatizaci a za účelem provedení plánu restrukturalizace. Ve svém rozhodnutí stát zohlednil růstový potenciál společnosti Larco, hodnotu aktiv společnosti, celkovou situaci na trhu s feroniklem, jakož i restrukturalizační opatření a opatření ke snížení nákladů.
(36)
Banka NBG poskytla 31 % částky určené k navýšení kapitálu. Na rozdíl od řeckého státu se banka NBG rozhodla využít svá práva pouze částečně. Řecké orgány namítly, že záměrem banky NBG bylo udržet určitou kontrolu nad společností, a že tudíž její kroky by neměly být považovány za nedostatek důvěry v budoucnost společnosti Larco. Banka NBG opravdu snížila svůj podíl ve společnosti Larco na nezbytné minimum podle řeckých právních předpisů, aby měla právo veta nad některými důležitými rozhodnutími správní rady.
(37)
Třetí akcionář, společnost PPC, výslovně rozhodl, že se nebude podílet na navýšení kapitálu, a souhlasil tudíž, že se jeho akciový podíl sníží. Řecké orgány uvedly, že se společnost PPC rozhodla nezúčastnit se navýšení kapitálu z toho důvodu, že jejím záměrem bylo umožnit státu, aby získal větší akcionářský podíl kvůli privatizaci společnosti.
(38)
Na závěr řecké orgány uvedly, že stát jednal jako investor v tržním hospodářství, a že tedy navýšení kapitálu v roce 2009 nepředstavovalo státní podporu.
(39)
Pokud jde o datum poskytnutí záruky, řecké orgány neposkytly přesvědčivé informace. Ze zápisu z valné hromady vyplývá, že řecký stát poskytl 15 000 000 EUR na navýšení základního kapitálu dne 15. dubna 2009 na základě dokumentu Οικ2/27694/0025 ministerstva financí vzhledem k celkovému příspěvku státu na navýšení základního kapitálu, který dosáhl výše 44 999 999,40 EUR. V účetní závěrce společnosti Larco z roku 2009 je uvedeno, že o navýšení kapitálu bylo rozhodnuto dne 14. května 2009, ale neobjasňuje se, kdy se vklad nového kapitálu fakticky uskutečnil.
3.5. Opatření 4: státní záruka poskytnutá v roce 2010
(40)
Řecké orgány vysvětlily, že v rámci dohody z roku 1998 někdejší společnost Larco trvale usilovala o splacení částky, jež jí dlužila společnost Larco, u řeckých soudů a byla vydána řada rozsudků a rozhodnutí o neplatnosti, mimo jiné i ve věci dluhu ve výši 10,5 milionu EUR (13).
(41)
V rámci odvolání, které společnost Larco podala, a vzhledem k nebezpečí, že dojde k nenapravitelné škodě, pozastavil řecký nejvyšší soud splácení dluhu ve výši přibližně 10,5 milionu EUR až do konečného rozsudku příslušného soudu. Toto pozastavení bylo uděleno pod podmínkou, že společnost Larco poskytne někdejší společnosti Larco záruční listinu na výše uvedenou částku. Banka NBG poskytla společnosti Larco záruční listinu na částku přibližně 10,8 milionu EUR (10,5 milionu EUR původně napadeného dluhu + 0,3 milionu EUR na soudní výlohy a poplatky). Záruční listina byla následně pokryta státní zárukou na celou částku s prémií 2 % p.a. na neomezenou dobu.
(42)
Řecké orgány vysvětlily, že opatření bylo poskytnuto státem jako akcionářem s cílem splnit podmínky nutné pro pozastavení splácení a pro ochranu státních investic před dluhy po lhůtě splatnosti. V opačném případě by pozastavení splácení nebylo použitelné a někdejší společnost Larco by měla právo vymáhat splacení pohledávky, a to případně i zabavením aktiv společnosti Larco, která by se tak stala insolventní. Podle řeckých orgánů by banka NBG záruční listinu bez státní záruky neposkytla.
(43)
Řecké orgány objasnily, že opatření 4 bylo poskytnuto na základě ministerského rozhodnutí YA 2/923/0025 ze dne 10. května 2010 a vztahuje se na částku ve výši přesně 10 510 824,95 EUR a na částku 310 000 EUR na soudní poplatky a náklady, tedy na celkovou částku 10 820 824,95 EUR.
3.6. Opatření 5: záruční listiny místozaplacení daňové pokuty předem v roce 2010
(44)
Řecké orgány objasnily, že dotčené opatření se týká spíše dodatečné daně než daňové pokuty. Dodatečná daň byla vyměřena proto, že daňové orgány nesouhlasily s tím, že by ztráty vyplývající ze zajišťovacích smluv měly být odvozeny z čistých příjmů společnosti Larco, jak tvrdila společnost Larco. Řecké orgány rovněž upřesnily, že společnost Larco byla soudem vyzvána, aby poskytla záruční listiny v celkové hodnotě 4,7 milionu EUR.
(45)
Řecké orgány předložily důkazy o tom, že společnost Larco byla na základě obecného právního předpisu oprávněna nahradit platbu dodatečné daně předem záručními listinami. Soud v rozsudku, který umožnil společnosti Larco nahradit platbu dodatečné daně předem záručními listinami v souladu s vnitrostátními právními předpisy (14), použil ověření vyváženosti a zvážil přínos pro věřitele (stát) a životaschopnost dlužníka (společnost Larco), a rozhodl proto o dočasném pozastavení povinnosti předem zaplatit 47 milionů EUR (což představuje 25 % dodatečné daně) a o nahrazení této platby záruční listinou v celkové hodnotě 4,7 milionu EUR. Toto pozastavení mělo být v platnosti až do vydání konečného rozsudku ve sporu týkajícím se uložení dodatečné daně, který společnost Larco zahájila proti státu pro vyměření dodatečné daně.
(46)
Kromě toho řecké orgány uvedly, že rozhodnutí vnitrostátních soudů nemohou být připisována státu.
(47)
Řecké orgány rovněž vysvětlily, že navzdory tomuto dočasnému pozastavení stát prakticky zrušil finanční dopad tohoto pozastavení započtením dodatečné daně, kterou měla společnost Larco zaplatit, proti částce, kterou měl společnosti Larco zaplatit stát, např. vrácením přeplatku na dani z příjmu nebo na DPH. To bylo umožněno pozdějšími předpisy pro zrychlení výběru daní v Řecku.
(48)
To znamená, že stát již zjevně ve skutečnosti získal minimálně 16,1 milionu EUR z dlužné částky, pokud jde o zaplacení dodatečné daně společností Larco předem.
3.7. Opatření 6: státní záruky poskytnuté v roce 2011
(49)
Řecké orgány objasnily, že ani jeden z těchto dvou úvěrů, pro které byly poskytnuty záruky, nebyl po lhůtě splatnosti. Úvěr ve výši 20 milionů EUR poskytla banka ATE jako refinancování staršího úvěru ve výši 20 milionů EUR, který byl po splatnosti.
(50)
Řecké orgány uvedly, že ani jedna státní záruka se netýkala státních prostředků, protože stát společnosti Larco dlužil 60 milionů EUR na přeplatcích za DPH. Proto kdyby bylo třeba splatit záruky, tyto částky mohly kompenzovat nesplacené pohledávky státu.
(51)
Orgány rovněž tvrdily, že i kdyby opatření představovalo podporu, mělo by být považováno za slučitelné s vnitřním trhem, protože byly dodrženy požadavky dočasného rámce (15) a příslušného dočasného řeckého systému pro úvěrové záruky (dále jen „dočasný systém záruk“) (16). Orgány se zejména domnívaly, že kromě toho, že společnost Larco byla v době poskytnutí opatření podnikem v obtížích, byly splněny ostatní podmínky dočasného systému záruk:
a)
společnost Larco byla velkým podnikem;
b)
úvěr ve výši 30 milionů EUR byl investičním úvěrem, zatímco úvěr ve výši 20 milionů EUR byl úvěrem na refinancování staršího úvěru, který byl poskytnut na investiční účely;
c)
záruky byly poskytnuty před koncem roku 2011;
d)
celková částka dvou zaručených úvěrů přesáhla roční mzdové náklady společnosti Larco pouze částkou 3 miliony EUR;
e)
záruky se vztahují na 100 % úvěru, ale takové opatření bylo jedinou možností, jak mohla společnost Larco získat přístup k financování s ohledem na zvláštní situaci řeckého hospodářství;
f)
záruky obsahovaly prémii 1 % p.a., která by měla být považována za tržní prémii.
(52)
Dále řecké orgány uvedly, že v případě, že by Komise dospěla k závěru, že toto opatření představuje podporu a nebyly splněny podmínky dočasného systému záruk, opatření mělo být považováno za podporu na záchranu. Tato podpora by měla být považována za oznámenou, protože Komise byla o tomto opatření informována v odpovědi v dotazníku ze dne 16. března 2012, kdy věc byla ve fázi předběžného šetření z moci úřední.
(53)
Podle řeckých orgánů byla pomoc v souladu s požadavky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, neboť:
a)
se jednalo o likviditní podporu ve formě úvěrových záruk;
b)
byla opodstatněna závažnými sociálními problémy a neměla významně nepříznivé vedlejší účinky na jiné členské státy;
c)
řecké orgány připravovaly plán restrukturalizace ve spolupráci s Komisí;
d)
byla omezena na částku potřebnou k udržení podniku v provozu po omezenou dobu;
e)
respektovala podmínku „jednou a dost“, neboť společnost Larco nebyla příjemcem podpory na záchranu či restrukturalizaci v minulosti;
f)
společnost Larco předložila státu obchodní plán odůvodňující nutnost financování ve výši 30 milionů EUR na investice.
(54)
Řecké orgány objasnily, že opatření 6 bylo přijato na základě i) ministerského rozhodnutí YA 2/95156/0025 ze dne 30. prosince 2011 pokrývajícího přesnou částku ve výši 30 000 000 EUR a ii) ministerského rozhodnutí YA 2/95161/0025 ze dne 30. prosince 2011 týkajícího se částky ve výši přesně 20 000 000 EUR.
4. HODNOCENÍ
(55)
Toto rozhodnutí se v úvodu zabývá otázkou, zda je společnost Larco podnikem v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci. Následně rozhodnutí posoudí, zda zkoumaná opatření představují státní podporu vůči společnosti Larco ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, a konečně zda taková podpora je slučitelná s vnitřním trhem.
4.1. Obtíže společnosti Larco
(56)
V rozhodnutí ze dne 6. března 2013, a to zejména v 18.-25. bodu odůvodnění tohoto rozhodnutí, Komise dospěla k předběžnému závěru, že v době, kdy bylo poskytnuto šest dotčených opatření, byla společnost Larco podnikem v obtížích. V tabulce jsou uvedeny klíčové finanční údaje společnosti Larco v období 2007-2011:
Klíčové finanční údaje společnosti Larco v období 2007-6/2012 (v milionech EUR)
2007
2008
2009
2010
2011
H1 2012 (17)
Obrat
549,3
284
98,8
239
311
154,6
Zisk před zdaněním
23
- 116
- 105
6,4
6,5
- 12,2
Základní kapitál
163,8
163,8
109
109
109
109
Vlastní kapitál
104
- 0,4
- 35
- 31
- 26
- 39
Celkový dluh
141,2
230,1
233,9
261,8
262,7
326,0
Dluh/ vlastní kapitál (poměr)
1,3
- 575,0
- 6,6
- 8,3
- 10,1
- 8,4
(57)
Bod 10 písm. a) pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci uvádí, že společnost s ručením omezeným se považuje za podnik v obtížích, pokud u ní „došlo ke ztrátě více než poloviny zapsaného kapitálu a kde ke ztrátě více než jedné čtvrtiny tohoto kapitálu došlo za posledních 12 měsíců“. To odráží předpoklad, že společnost prodělávající značné ztráty zapsaného (základního) kapitálu nebude schopna zastavit ztráty, které téměř jistě povedou k ukončení podnikatelské činnosti v krátkodobém nebo střednědobém horizontu (jak je uvedeno v bodě 9 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci).
(58)
Kromě toho podle bodu 11 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci může být společnost považována za podnik v obtížích „tehdy, kdy jsou patrné typické příznaky podniku v obtížích, například narůstající ztráta, klesající obrat, rostoucí skladové zásoby, nadbytečná kapacita, slábnoucí peněžní tok, narůstající dluh, narůstající úroky a klesající nebo nulová hodnota čistých aktiv“. V tomto ohledu podle Tribunálu existence „záporného vlastního kapitálu, což může být […] považováno za významný ukazatel finančních potíží podniku“ (18).
(59)
Podle účetních závěrek společnosti Larco v období od roku 2007 do 1. pololetí roku 2012 základní kapitál společnosti neklesl o více než polovinu. Nicméně ve stejném období vlastní kapitál společnosti dosáhl záporných hodnot. Komise v předchozích případech měla za to, že pokud společnost má záporný vlastní kapitál, znamená to, že celý základní kapitál této společnosti byl ztracen, a a priori se předpokládá, že kritéria uvedená v bodě 10 písm. a) pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci jsou splněna (19).
(60)
V případě společnosti Larco se Komise domnívá, že základní kapitál této společnosti se pouze zdánlivě nesnížil o více než polovinu, protože společnost nepřijala náležitá opatření, jež v takové situaci stanoví řecké právní předpisy (20). Příslušná opatření se zaměřují na změnu hodnoty vlastního kapitálu společnosti z negativní na pozitivní a zároveň na jeho zvyšování na odpovídající úroveň. Takovými opatřeními by mohla být buď kapitalizace ztrát, nebo zvýšení kapitálu, anebo obojí.
(61)
V této souvislosti se Komise domnívá, že kapitalizace ztrát by měla za následek ztrátu celého základního kapitálu společnosti, protože kumulované ztráty byly vyšší než základní kapitál. Z tohoto důvodu se Komise domnívá, že v tomto případě jsou od roku 2008 splněna kritéria stanovená v bodě 10 písm. a) pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci.
(62)
Kromě toho, pokud jde o kritéria stanovená v bodě 11 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, ve společnosti Larco došlo od roku 2007 do roku 2009 k výraznému poklesu obratu a v letech 2008 a 2009 k významným ztrátám, a to v celkové výši 221 milionů EUR (116 milionů EUR a 105 milionů EUR). V letech 2010 a 2011 se společnosti zvýšil obrat i zisky, ale tento nárůst nebyl dostatečný k tomu, aby došlo k finančnímu zotavení společnosti. Během téhož období vlastní kapitál společnosti zůstal záporný a její dluh nadále rostl. Navíc operace společnosti Larco byly v 1. pololetí roku 2012 opět ztrátové.
(63)
Komise nesouhlasí s argumentem řeckých orgánů, že společnost Larco nebyla v průběhu let 2008 a 2009 v obtížích, protože ztráty byly způsobeny snížením ceny feroniklu.
(64)
Za prvé, skutečnost, že pokles cen feroniklu vedl ke ztrátám a přispěl k obtížím společnosti Larco, neomlouvá sama o sobě zjištění, že společnost Larco vykazovala obvyklé rysy podniku v obtížích. Zdravá firma by musela přizpůsobit své náklady takovým cenovým změnám, aby zabránila ztrátám.
(65)
Za druhé, v letech 2008 a 2009 měla společnost záporný vlastní kapitál a její dluh rostl (nárůst o 63 % mezi lety 2007-2008). I když se cena feroniklu a obrat společnosti po roce 2010 výrazně zvýšily, pozdější finanční výsledky společnosti Larco naznačují, že její obtíže přetrvávaly. Proto nelze dospět k závěru, že ztráty z roku 2008 a 2009 byly pouze důsledkem nízkých cen feroniklu.
(66)
S ohledem na výše uvedené skutečnosti dospěla Komise k závěru, že společnost Larco byla podnikem v obtížích ve smyslu pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci v době, kdy jí bylo poskytnuto šest dotčených opatření.
4.2. Existence státní podpory
(67)
V čl. 107 odst. 1 Smlouvy se stanoví, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou - pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy - neslučitelné s vnitřním trhem.
(68)
V souladu s ustálenou praxí Komise, a jak bylo potvrzeno judikaturou, kritériem pro posouzení, zda transakce mezi veřejnoprávním subjektem a podnikem je státní podporou, je zásada investora v tržním hospodářství nebo zásada věřitele v tržním hospodářství (21). Z této zásady plyne, že pokud stát jedná na trhu jako komerční hospodářský subjekt, musí tak učinit způsobem srovnatelným se soukromým subjektem. Pokud stát tak nečiní, může se jednat o státní podporu. Jinými slovy, ukazatelem pro posouzení, zda transakce zahrnuje státní podporu, je to, zda by se soukromý subjekt v podobné situaci choval stejným způsobem. Při uplatňování této zásady nelze jako důvody pro udělení podpůrných opatření vzít v úvahu jiná než hospodářská hlediska.
4.2.1. Opatření 1: nevymáhání dluhu ministerstvem financí
(69)
Na základě dostupných informací nemůže Komise souhlasit s tvrzením řeckých orgánů, že úvěr od organizace OER byl soukromým úvěrem. Podle řeckého zákona č. 1386/1983 (článek 1) (22), kterým se zřizuje organizace OER, „OER bude fungovat ve prospěch společenského zájmu a pod dohledem státu“. Podle článku 3 téhož zákona byl stát jediným akcionářem organizace OER. Kromě toho měl stát možnost přímo jmenovat předsedu spolu s 2 z 8 členů představenstva a nepřímo i další 4 členy. Z výše uvedeného vyplývá, že zdroje organizace OER jsou v podstatě státními prostředky, a tedy se zdá, že každý úvěr od organizace OER lze považovat za úvěr od státu.
(70)
Důkazy předložené řeckými orgány ukazují, že dluh společnosti Larco vůči organizaci OER (následně převedený na stát) byl pravidelně vykazován a fakturován v souladu s dohodou o vyrovnání pohledávek z roku 1998 a na základě dohody vyrovnání pohledávek z roku 1998. Část dluhu byla splacena, když to umožnila ziskovost společnosti. Společnost Larco v tomto období provedla investice, které snížily splátky, ale tyto investice byly schváleny všemi věřiteli. Podle zmíněné dohody věřitelé neměli nárok na žádnou nucenou exekuci nesplaceného dluhu.
(71)
S ohledem na výše uvedené dospěla Komise k závěru, že opatření 1 je v souladu se zásadou věřitele v tržním hospodářství, protože stát jako věřitel jednal způsobem srovnatelným s chováním soukromého věřitele, protože použil všechny prostředky, které měl k dispozici a ve smluvně dohodnutém rámci, s cílem vymoci svůj dluh.
4.2.2. Opatření 2: státní záruka v roce 2008
(72)
Státní záruky představují riziko pro státní prostředky, protože požadavek na jejich plnění je hrazen ze státního rozpočtu. Navíc jakákoliv záruka, která není řádně zhodnocena, znamená pro stát finanční ztrátu. Kritérium státních prostředků a přičitatelnost státu jsou tedy pro toto opatření splněny a řecké orgány to nezpochybňují.
(73)
Komise nesouhlasí s argumentem řeckých orgánů, že jsou splněny podmínky uvedené v bodě 3.2 sdělení o zárukách. Komise dospěla k závěru, že společnost Larco byla v roce 2008 podnikem v obtížích. Kromě toho roční záruku ve výši 1 % nelze považovat za záruku zohledňující riziko selhání, pokud jde o zaručené úvěry, a to vzhledem ke značným finančním obtížím společnosti Larco a zejména vzhledem k vysokému podílu dluhů k vlastnímu kapitálu v případě této společnosti.
(74)
Komise se domnívá, že rozumný tržní věřitel v tržním hospodářství by společnosti Larco záruku za těchto podmínek neposkytl. Vzhledem k tomu, že opatření bylo poskytnuto selektivně společnosti Larco, dospěla Komise k závěru, že státní záruka poskytnutá v roce 2008 poskytla příjemci selektivní výhodu.
(75)
Společnost Larco působí v odvětví, s jehož produkty se mezi členskými státy obchoduje, a sama vyváží většinu své produkce do jiných členských států. Těžba niklu, tavení a rafinace se kromě Řecka dále děje v 6 členských státech, a to v Rakousku, Finsku, Francii (Nové Kaledonii), Španělsku, Švédsku a Spojeném království (23). S niklem se obchoduje téměř ve všech členských státech (24).
(76)
Zkoumaná opatření umožňují společnosti Larco, aby pokračovala v činnosti jako doposud, a na rozdíl od ostatních konkurentů, kteří se nacházejí ve finančních potížích, nemusí čelit následkům, jež by jinak vyplynuly ze špatných finančních výsledků společnosti. To narušuje hospodářskou soutěž, protože ostatní společnosti, které působí na stejných trzích, se musí bez této státní podpory obejít.
(77)
Proto dospěla Komise k závěru, že opatření 2 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Komise se domnívá, že podpora se rovná výši zaručeného úvěru, protože je nepravděpodobné, že by společnost Larco s ohledem na své ekonomické obtíže nalezla na trhu prostředky financování, a to bez ohledu na podmínky. Jinými slovy, Komise se domnívá, že společnost Larco získala výhodu, která se rovná výši zaručeného úvěru, protože bez státní záruky by nebyla schopna na trhu takové finanční prostředky získat.
(78)
Komise nemá žádné informace o tom, zda byla záruka fakticky uplatněna.
4.2.3. Opatření 3: navýšení základního kapitálu v roce 2009
(79)
Účast státu na navýšení základního kapitálu ve společnosti Larco v roce 2009 zahrnuje státní prostředky a lze ji připsat státu. Toto kritérium je tedy splněno a řecké orgány je nezpochybňují.
(80)
Komise neobdržela ze strany řeckých orgánů žádné přesvědčivé důkazy, které by ospravedlnily jejich tvrzení, že stát jednal jako rozumný investor v tržním hospodářství. Zápisy z valných hromad akcionářů uvedené jako důkaz ve skutečnosti naznačují, že žádný plán restrukturalizace nebyl akcionářům před navýšením základního kapitálu předložen, a to i přesto, že společnost Larco byla podnikem v obtížích. Kromě toho konečná částka navýšení základního kapitálu nakonec nedostačovala k pokrytí záporného vlastního kapitálu společnosti, a proto navýšení nemohlo být považováno za opatření na ochranu hodnoty společnosti a podporu její restrukturalizace.
(81)
Pokud jde o účast banky NBG, Komise připomíná vyjádření Soudního dvora, že „souběžnost sama o sobě i při existenci významných soukromých investic dostačující k učinění závěru o neexistenci podpory ve smyslu čl. 87 odst. 1 ES, když nebyly vzaty v úvahu ostatní relevantní skutkové a právní okolnosti“ (25).
(82)
Ve skutečnosti nelze částečnou účast banky NBG použít jako důkaz o souběžnosti činností mezi státem a soukromými akcionáři, protože banka NBG byla vůči společnosti Larco nejen akcionářem, ale také věřitelem. Její rozhodnutí podílet se částečně na navýšení kapitálu bylo tedy prostředkem, jak ochránit nejen hodnotu své investice, ale také své postavení věřitele.
(83)
Kromě toho stát již poskytl společnosti Larco státní záruku v roce 2008. Tedy, jak stanovuje příslušná judikatura, účast státu na navýšení kapitálu v roce 2009 nelze chápat izolovaně, ale musí být posuzována v souvislosti s jinými podpůrnými opatřeními (26).
(84)
A konečně, v zápisech z valných hromad akcionářů nelze najít oporu pro tvrzení řeckých orgánů, že záměrem společnosti PPC bylo, aby stát dosáhl výrazného většinového podílu. Namísto toho společnost PPC jednoduše prohlásila, že se na navýšení základního kapitálu nebude podílet.
(85)
Komise se proto domnívá, že rozumný tržní investor by se na navýšení základního kapitálu společnosti Larco za těchto podmínek nepodílel. Vzhledem k tomu, že opatření bylo poskytnuto selektivně společnosti Larco, dospěla Komise k závěru, že účast státu na navýšení kapitálu v roce 2009 poskytla příjemci selektivní výhodu.
(86)
Z důvodů uvedených v 75. a 76. bodě odůvodnění vyplývá, že toto opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
(87)
Proto dospěla Komise k závěru, že opatření 3 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Vzhledem k tomu, že není zpochybněno, že stát plně vykonával svá práva na navýšení základního kapitálu [nejasné], hodnota opatření 3 dosahuje částky 44 999 999,40 EUR.
(88)
Pokud jde o datum poskytnutí příspěvku, ze zápisu z valné hromady konané dne 14. května 2009 vyplývá, že řecký stát poskytl 15 000 000 EUR na navýšení základního kapitálu dne 15. dubna 2009 (27) s cílem navýšit základní kapitál [nejasné] příspěvkem státu v celkové hodnotě 44 999 999,40 EUR. Komise nemá informace o datu, kdy byla poskytnuta zbývající částka příspěvku státu na navýšení základního kapitálu společnosti.
4.2.4. Opatření 4: státní záruka poskytnutá v roce 2010
(89)
Ze stejných důvodů jako u opatření 2 je pro opatření 4 splněno kritérium státních prostředků a přičitatelnosti státu a řecké orgány to nezpochybnily.
(90)
Komise uznává, že poskytnutí záruky v případech podobných tomuto případu může být běžnou obchodní praxí akcionářů. Avšak vzhledem k tomu, že banka NBG byla také akcionářem společnosti Larco, se Komise domnívá, že by pro akcionáře bylo obvyklé úměrně sdílet expozici plynoucí z dotčené záruky. Místo toho stát na sebe vzal veškeré riziko plynoucí z poskytnutí záruky na úvěr, zatímco společnost Larco byla v obtížích a její dluh narůstal.
(91)
Pokud jde o opatření 2, podmínky uvedené v bodě 3.2 sdělení o zárukách nejsou ani pro toto opatření splněny, protože dluhová prémie ve výši 2 % nemůže být považována za prémii zohledňující riziko selhání společnosti Larco.
(92)
Komise se proto domnívá, že rozumný věřitel v tržním hospodářství by společnosti Larco za těchto podmínek záruku neposkytl. Vzhledem k tomu, že toto opatření bylo poskytnuto selektivně společnosti Larco, dospěla Komise k závěru, že zárukou byla příjemci poskytnuta selektivní výhoda.
(93)
Z důvodů uvedených v 75. a 76. bodě odůvodnění vyplývá, že toto opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
(94)
Proto Komise dospěla k závěru, že opatření 4 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Komise se domnívá, že výše podpory se rovná zaručené částce, protože je jasné, že bez ohledu na podmínky by žádný rozumný subjekt na trhu nebyl schopen zaručit pro společnost Larco tuto částku vzhledem k ekonomickým obtížím společnosti. Jinými slovy, Komise se domnívá, že společnost Larco získala výhodu ve výši zaručené částky, protože bez státní záruky by společnost Larco nemohla na trhu získat žádné záruky.
(95)
Komise nemá žádné informace o tom, zda byla záruka fakticky uplatněna.
4.2.5. Opatření 5: záruční listiny místo zaplacení dodatečné daně předem v roce 2010
(96)
Komise bere na vědomí vysvětlení předložená řeckými orgány, pokud jde o skutkový rámec opatření 5.
(97)
S ohledem na důkazy předložené řeckými orgány Komise souhlasí s tím, že právo nahradit platbu dodatečné daně předem záruční listinou bylo společnosti uděleno soudem na základě objektivních kritérií, která by se použila na jakoukoliv společnost v podobné situaci. Proto dospěla Komise k závěru, že opatření 5 nezahrnovalo selektivní výhodu pro společnost Larco.
4.2.6. Opatření 6: státní záruky poskytnuté v roce 2011
(98)
Komise bere na vědomí vysvětlení poskytnutá řeckými orgány, pokud jde o skutkový rámec pro opatření 6.
(99)
Komise nesouhlasí s řeckými orgány, že opatření 6 nezahrnuje státní prostředky. Za prvé, jak je vysvětleno u opatření 2, státní záruky ohrožují prostředky státu, protože jejich plnění je vypláceno ze státního rozpočtu. Kromě toho jakákoliv záruka, která není řádně zhodnocena tržní prémií, znamená pro stát finanční ztrátu. Navíc argument o nesplacených pohledávkách DPH ve výši 60 milionů EUR se zdá být v rozporu s připomínkami k opatření 5, kde řecké orgány tvrdily, že úmyslně a v souladu se zákonem nevrátily dlužnou DPH, a to s cílem kompenzovat pozastavení platby dodatečné daně předem.
(100)
Komise se proto domnívá, že kritérium státních prostředků a přičitatelnosti státu je u tohoto opatření splněno.
(101)
Ani pro toto opatření, podobně jako u opatření 2 a 4, nejsou splněny podmínky uvedené v bodě 3.2 sdělení o zárukách.
(102)
Komise se proto domnívá, že rozumný věřitel v tržním hospodářství by společnosti Larco záruku za těchto podmínek neposkytl. Vzhledem k tomu, že toto opatření bylo společnosti Larco poskytnuto selektivně, dospěla Komise k závěru, že zárukou byla příjemci poskytnuta selektivní výhoda.
(103)
Z důvodů uvedených v 75. a 76. bodě odůvodnění vyplývá, že toto opatření může ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
(104)
Proto došla Komise k závěru, že opatření 6 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Pokud jde o opatření 2, Komise se domnívá, že výše podpory se rovná částce zaručených úvěrů, protože je nepravděpodobné, že by společnost Larco vzhledem ke svým ekonomickým obtížím nalezla na trhu financování bez ohledu na podmínky.
(105)
Komise nemá žádné informace o tom, zda byla záruka fakticky uplatněna.
4.2.7. Závěr ohledně existence státní podpory
(106)
S ohledem na výše uvedené se Komise domnívá, že opatření 1 a 5 nepředstavují státní podporu, zatímco opatření, 2, 3, 4 a 6 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(107)
To znamená, že státní podpora plynoucí z opatření 2 činí 30 000 000 EUR poskytnutých dne 22. prosince 2008. Státní podpora plynoucí z opatření 3 činí 44 999 999,40 EUR, ale je třeba, aby řecké orgány upřesnily datum (data), kdy byla podpora poskytnuta. Státní podpora plynoucí z opatření 4 činí 10 820 824,95 EUR a byla poskytnuta dne 10. května 2010 a celková státní podpora plynoucí z opatření 6 činí 50 000 000 EUR (součet 30 000 000 EUR + 20 000 000 EUR) poskytnutých dne 30. prosince 2011.
4.3. Protiprávní podpora
(108)
Opatření 2, 3, 4 a 6 představují státní podporu, která byla poskytnuta v rozporu s povinností týkající se oznámení a povinností nekonat, jež jsou stanoveny v čl. 108 odst. 3 Smlouvy. Tato opatření tudíž představují protiprávní státní podporu.
4.4. Slučitelnost podpory
(109)
Vzhledem k tomu, že určitá opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy, jejich slučitelnost musí být posouzena s ohledem na výjimky stanovené v čl. 107 odst. 2 a 3 Smlouvy.
(110)
Podle judikatury Soudního dvora záleží na rozhodnutí členského státu, zda se bude dovolávat možných důvodů slučitelnosti a prokáže, že jsou splněny podmínky pro takovou slučitelnost (28).
4.4.1. Slučitelnost opatření 2, 4 a 6
(111)
V případě opatření 2 a 4 se řecké orgány nedovolávaly žádných případných důvodů slučitelnosti, protože namítaly, že tato opatření nepředstavují státní podporu.
(112)
Vzhledem k tomu, že tato opatření představují státní podporu, měla by být posuzována s ohledem na jejich slučitelnost podle čl. 107 odst. 3 bodu c) Smlouvy, a zejména podle pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, neboť společnost Larco byla podnikem v obtížích nejméně od roku 2008. Podle bodu 20 pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci „nemůže být podnik v obtížích považován za prostředek k prosazování jiných politických cílů, dokud není zajištěna jeho životaschopnost. Komise se proto domnívá, že podpora poskytovaná podnikům v obtížích může přispívat k rozvoji hospodářských činností, aniž by nepříznivě ovlivňovala obchod v takové míře, jež by byla v rozporu se zájmem Společenství, pouze pokud budou splněny podmínky uvedené v těchto pokynech.“
(113)
Nicméně, příslušné podmínky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci (bod 3.1.) nejsou v projednávaném případě splněny. Záruky nebyly ukončeny po 6 měsících a řecké orgány neoznámily plán restrukturalizace, kterým by se obnovila životaschopnost společnosti, přičemž nebyla provedena žádná kompenzační opatření s cílem zmírnit narušení hospodářské soutěže. Neexistuje také žádný důkaz, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, zejména prostřednictvím významného vlastního příspěvku příjemce podpory. Úřady nepředložily plán likvidace.
(114)
Pokud jde o opatření 6, řecké orgány namítly, že bylo v souladu s dočasným rámcem a dočasným systémem záruk, a proto je lze v každém případě považovat za podporu na záchranu.
(115)
Komise nesouhlasí s argumenty řeckých orgánů. Domnívá se, že nebyly splněny podmínky dočasného rámce a dočasného systému pojištění vkladů, protože společnost Larco byla podnikem v obtížích. Celková částka obou záruk převýšila roční mzdové náklady společnosti Larco, záruka překročila 90 % úvěru a dluhová prémie ve výši 1 % p.a. nemůže být považována za tržní prémii, jež odráží riziko selhání při splácení zaručené částky.
(116)
Pokud jde o tvrzení, že opatření bylo součástí podpory na záchranu, i když Komise vedla jednání s řeckými úřady o společnosti Larco od roku 2011, úřady se nikdy nezmínily, že záruky poskytnuté v roce 2011 by měly být považovány za podporu na záchranu, a nikdy nic takového neoznámily. Ve skutečnosti ve své odpovědi ze dne 16. března 2012 v dotazníku řecké orgány výslovně prohlásily, že společnost Larco za posledních 10 let z podpory na záchranu a/nebo restrukturalizaci netěžila.
(117)
Příslušné podmínky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci každopádně nebyly splněny ani v tomto případě. Záruky poskytnuté v roce 2011 nebyly po 6 měsících ukončeny a řecké orgány neoznámily plán restrukturalizace nebo plán likvidace. Obchodní plán odůvodňující potřebu 30 milionů EUR na investice nemůže tvořit základ slučitelného plánu restrukturalizace podle pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci. Důvodem je, že tento plán nesměřoval k obnovení životaschopnosti podniku a neobsahoval žádná plánovaná nebo provedená kompenzační opatření s cílem zmírnit narušení hospodářské soutěže. Kromě toho neexistoval žádný důkaz o tom, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, a to zejména prostřednictvím významného vlastního příspěvku příjemce podpory. Úřady neposkytly ani plán likvidace.
(118)
Komise nezjistila žádné další možné důvody pro slučitelnost opatření 2, 4 a 6.
(119)
S ohledem na výše uvedené se Komise domnívá, že opatření 2, 4 a 6 nejsou slučitelná s vnitřním trhem.
4.4.2. Slučitelnost opatření 3
(120)
Řecké orgány neuvedly žádné případné důvody pro slučitelnost opatření 3, protože tvrdily, že toto opatření nepředstavuje státní podporu.
(121)
Vzhledem k tomu, že zmíněné opatření představuje státní podporu, mělo by také být posuzováno s ohledem na svou slučitelnost s pokyny pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci, a to z důvodů uvedených v 112. bodě odůvodnění. Nicméně příslušné podmínky pokynů pro záchranu a restrukturalizaci nejsou ani v tomto případě splněny. Řecké orgány nikdy neoznámily plán restrukturalizace, který by obnovil životaschopnost podniku, a nebyla provedena žádná kompenzační opatření s cílem zmírnit narušení hospodářské soutěže. Neexistuje také žádný důkaz, že podpora byla omezena na nezbytné minimum, a to zejména prostřednictvím významného vlastního příspěvku příjemce podpory.
(122)
Komise nezjistila žádné další možné důvody pro slučitelnost tohoto opatření.
(123)
Na základě těchto skutečností považuje Komise opatření 3 za neslučitelné s vnitřním trhem.
4.5. Navrácení podpory
(124)
Podle Smlouvy a ustálené judikatury Soudního dvora je Komise oprávněna rozhodnout, zda dotyčný členský stát musí zrušit nebo upravit podporu, pokud zjistí, že tato podpora je neslučitelná s vnitřním trhem (29). Soudní dvůr rovněž opakovaně rozhodl, že povinnost členského státu zrušit podporu, kterou Komise prohlásila za neslučitelnou s vnitřním trhem, je upravena tak, aby obnovila předchozí stav (30). V této souvislosti Soudní dvůr stanovil, že tohoto cíle bude dosaženo, jakmile příjemce splatí částky podpory poskytnuté formou protiprávní podpory, čímž ztratí výhodu, kterou měl oproti svým konkurentům na trhu, a situace před obdržením podpory bude obnovena (31).
(125)
V souladu s judikaturou je v čl. 14 odst. 1 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (32) uvedeno, že „[j]e-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil […]“.
(126)
Vzhledem k tomu, že v rozporu s článkem 108 Smlouvy žádné z dotčených opatření nebylo Komisi oznámeno, a je tudíž třeba je považovat za protiprávní a neslučitelnou podporu, musí být tato opatření vrácena, aby byla opět nastolena situace, která na trhu existovala před jejich poskytnutím. Vrácení by se mělo týkat doby, odkdy vznikla příjemci výhoda, tj. odkdy mohl příjemce podporu využívat, až do okamžiku vrácení podpory, a částky, které mají být získány zpět, by měly být úročeny až do okamžiku vrácení podpory.
5. ZÁVĚR
(127)
Opatření 1 a 5 nepředstavují podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(128)
Řecko protiprávně a v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy provedlo opatření 2, 3, 4 a 6.
(129)
Zejména opatření 2, 4 a 6 (státní záruky poskytnuté v letech 2008, 2010 a 2011) ve prospěch společnosti Larco představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy a jsou neslučitelná s vnitřním trhem, neboť nebyly splněny příslušné podmínky stanovené pokyny pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci a nebyly zjištěny žádné další důvody pro slučitelnost.
(130)
Opatření 3 (účast státu na navýšení kapitálu společnosti Larco v roce 2009) rovněž představuje státní podporu a je neslučitelné se Smlouvou, protože nebyly splněny příslušné podmínky pokynů pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci a nebyl zjištěn žádný jiný důvod pro slučitelnost.
(131)
Komise bere na vědomí, že Řecko souhlasilo s tím, aby toto rozhodnutí bylo přijato v anglickém jazyce.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Nevymáhání dluhu ministerstvem financí a přijetí záručních listin místo platby dodatečné daně předem v roce 2010, což Řecko uplatnilo v případě společnosti Larco, nepředstavují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Článek 2
Státní podpora ve výši 135 820 824,35 EUR ve formě státních záruk pro společnost Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. poskytnutých v letech 2008, 2010 a 2011 a účast státu na navýšení základního kapitálu společnosti v roce 2009 protiprávně poskytnutá Řeckem v rozporu s článkem 108 odst. 3 Smlouvy jsou neslučitelné s vnitřním trhem.
Článek 3
1. Řecko od příjemce zajistí navrácení neslučitelné podpory uvedené v článku 2.
2. Částky, které mají být navráceny, se úročí ode dne, kdy byly dány k dispozici příjemci, až do okamžiku jejich skutečného navrácení.
3. Úroky se vypočítají jako složené úroky v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (33) ve znění pozdějších předpisů.
4. Pokud jde o opatření 3, Řecko poskytne přesné datum (data), kdy poskytlo svůj příspěvek k navýšení základního kapitálu v roce 2009.
5. Řecko zruší všechny neprovedené platby podpory uvedené v článku 2 s účinností ode dne přijetí tohoto rozhodnutí.
Článek 4
1. Navrácení podpory uvedené v článku 2 musí být okamžité a účinné.
2. Řecko zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí.
Článek 5
1. Do dvou měsíců ode dne oznámení tohoto rozhodnutí Řecko předloží následující informace:
a)
celkovou částku (jistinu a úrok do okamžiku vrácení podpory), která má být příjemcem navrácena,
b)
podrobný popis opatření již přijatých a plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím,
c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno navrácení podpory.
2. Řecko bude Komisi informovat o vývoji vnitrostátních opatření přijatých k provedení tohoto rozhodnutí až do okamžiku úplného navrácení podpory uvedené v článku 2. Na žádost Komise Řecko neprodleně předloží informace o opatřeních již přijatých a plánovaných k dosažení souladu s tímto rozhodnutím a poskytne rovněž podrobné informace o částkách podpory a úrocích, které příjemce již vrátil.
Článek 6
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 27. března 2014.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 27 marca 2014 r.
w sprawie pomocy państwa SA.34572 (13/C) (ex 13/NN) wdrożonej przez Grecję na rzecz Larco General Mining & Metallurgical Company S.A.
(notyfikowana jako dokument nr C(2014) 1818)
(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2014/539/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
W kontekście programu dostosowań gospodarczych Grecja podjęła się realizacji programu prywatyzacji (2). Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. („Larco”) wyznaczono jako przedsiębiorstwo państwowe przeznaczone do prywatyzacji.
(2)
W marcu 2012 r. Fundusz rozwoju aktywów Republiki Greckiej („HRADF”) (3) poinformował Komisję o proponowanej prywatyzacji Larco. W celu wyjaśnienia, czy w związku z projektem prywatyzacji mogłyby pojawić się jakiekolwiek kwestie dotyczące pomocy państwa, Komisja wszczęła postępowanie z urzędu i rozpoczęła proces oceny wstępnej w kwietniu 2012 r.
(3)
W kontekście podjętych rozmów z odpowiedzi władz greckich na kwestionariusz udzielonej dnia 16 marca 2012 r. jasno wynikało, że Larco skorzystało już ze środków państwowych. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje w wiadomościach e-mail z dnia 18 kwietnia 2012 r., dnia 24 kwietnia 2012 r., dnia 5 lipca 2012 r., dnia 22 sierpnia 2012 r. i dnia 7 grudnia 2012 r. oraz w pismach z dnia 4 maja 2012 r. i dnia 14 stycznia 2013 r., na które władze greckie udzieliły odpowiedzi w dniach 20 kwietnia 2012 r., 26 kwietnia 2012 r., 3 października 2012 r., 13 listopada 2012 r., 15 listopada 2012 r., 7 grudnia 2012 r., 24 grudnia 2012 r. i 18 stycznia 2013 r. Spotkania służb Komisji i przedstawicieli władz greckich odbyły się dnia 30 kwietnia 2012 r. i dnia 11 września 2012 r. w Atenach oraz dnia 25 stycznia 2013 r. w Brukseli.
(4)
Pismem z dnia 6 marca 2013 r. („decyzja z dnia 6 marca 2013 r.”) Komisja powiadomiła Grecję o swojej decyzji o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2. Traktatu w odniesieniu do niektórych środków pomocy opisanych poniżej w sekcji 2.2 („formalne postępowanie wyjaśniające”).
(5)
Decyzję z dnia 6 marca 2013 r. opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (4). Komisja zaprosiła władze greckie i zainteresowane strony do zgłaszania uwag na temat środków pomocy.
(6)
Dnia 30 kwietnia 2013 r. Komisja otrzymała uwagi od władz greckich. Komisja nie otrzymała żadnych uwag od zainteresowanych stron.
(7)
Wiadomością e-mail z dnia 21 stycznia 2014 r. władze greckie poinformowały Komisję o swojej zgodzie na przyjęcie przedmiotowej decyzji w języku angielskim.
2. OPIS ŚRODKÓW POMOCY
2.1. Beneficjent
(8)
Larco specjalizuje się w wydobywaniu i przetwarzaniu rudy laterytu, wydobywaniu lignitu oraz produkcji żelazoniklu i produktów ubocznych. Jego działalność obejmuje poszukiwanie, prace rozwojowe, górnictwo, wytapianie i handel jego produktami na całym świecie. Larco jest jednym z największych producentów żelazoniklu na świecie. W 2012 r. zatrudniało 960 pracowników i w związku z tym zaliczało się do dużych przedsiębiorstw (5).
(9)
W czasie formalnego postępowania wyjaśniającego 55,2 % udziałów Larco należało do państwa greckiego za pośrednictwem HRADF, 33,4 % do National Bank of Greece S.A. („NBG”, prywatnej instytucji finansowej) i 11,4 % do Public Power Corporation S.A. („PPC”, zasiedziałego producenta energii elektrycznej w Grecji, którego akcjonariuszem większościowym jest państwo).
(10)
Larco prowadzi zakład hutniczy w Larymnie, w Grecji centralnej. Posiada również prawa do użytkowania górniczego w różnych miejscach w Grecji w czterech pakietach: w kopalniach Agios Ioannis (w pobliżu Larymny), w kopalniach Evia, w kopalniach Kastoria i w kopalni lignitu Servia.
(11)
Larco utworzono w 1989 r. jako nowy podmiot gospodarczy po likwidacji Hellenic Mining and Metallurgical S.A. w Larymnie („Dawne Larco”). Dawne Larco nadal jest w stanie likwidacji, ale w 1989 r. jego aktywa wraz z odpowiadającymi im zobowiązaniami wniesiono do Larco. Dawne Larco jest zatem wierzycielem Larco.
2.2. Opis środków
2.2.1. Środek 1: Nieodzyskiwanie długu wobec Ministerstwa Finansów
(12)
W kwietniu 1998 r. Larco zawarło ugodę dotyczącą spłaty zadłużenia ze swoimi głównymi wierzycielami, tj. Dawnym Larco, PPC i państwem greckim. Zgodnie z ugodą z 1998 r. od zobowiązania Larco wobec wspomnianych wierzycieli miały być naliczane odsetki w wysokości 6 % rocznie. Dług wobec państwa greckiego pozostał jednak bez zmian lub zwiększył się nieznacznie przynajmniej od 2004 r. (6), natomiast zadłużenie wobec PPC i Dawnego Larco zostało zlikwidowane lub uległo zmniejszeniu (7).
(13)
W związku z tym wydaje się, że pożyczka na rzecz Larco była traktowana w inny sposób przez państwo niż przez pozostałych dwóch wierzycieli.
2.2.2. Środek 2: Gwarancja państwowa z 2008 r.
(14)
W dniu 22 grudnia 2008 r. państwo udzieliło gwarancji na pożyczkę w wysokości 30 mln EUR z banku ATE na rzecz Larco. Gwarancja ta obejmowała 100 % pożyczki na okres do trzech lat przy stawce opłaty z tytułu gwarancji państwowej wynoszącej 1 % rocznie.
2.2.3. Środek 3: Podwyższenie kapitału w 2009 r.
(15)
W 2009 r. z uwagi na ujemny kapitał własny rada dyrektorów Larco zaproponowała podwyższenie kapitału zakładowego o 134 mln EUR, a trzech udziałowców wyraziło zgodę. Jedynie państwo greckie wykorzystało jednak swoje prawa w pełni, natomiast NBG wykorzystał swoje prawa częściowo, a PPC nie brał udziału podwyższeniu kapitału zakładowego. Żaden nowy udziałowiec nie wziął udziału w podwyższeniu kapitału zakładowego przedsiębiorstwa.
(16)
Faktyczne podwyższenie kapitału zakładowego wyniosło jedynie 65,5 mln EUR, przy czym państwo wniosło wkład w wysokości około 45 mln EUR (69 % całkowitego zastrzyku kapitałowego), a NBG w wysokości 20,5 mln EUR (31 %). Mimo złej sytuacji finansowej Larco wydaje się, że podwyższenia kapitału nie dokonano w oparciu o plan restrukturyzacji mający na celu przywrócenie rentowności przedsiębiorstwa, natomiast wydaje się, że NGB odpisało wartość księgową przedsiębiorstwa, „ponieważ grupa nie przewiduje odzyskania wartości księgowej inwestycji z uwagi na poważne problemy finansowe, przed jakimi stoi przedsiębiorstwo” (8) (zob. motyw 45 decyzji z dnia 6 marca 2013 r.).
2.2.4. Środek 4: Gwarancja państwowa z 2010 r.
(17)
W dniu 10 maja 2010 r. państwo udzieliło gwarancji w celu pokrycia listu gwarancyjnego, który NBG przyznało Larco na kwotę około 10,8 mln EUR. Gwarancja ta obejmowała 100 % listu gwarancyjnego na czas nieokreślony przy stawce opłaty z tytułu gwarancji państwowej wynoszącej 2 % rocznie.
2.2.5. Środek 5: Listy gwarancyjne zamiast zaliczki na poczet grzywny podatkowej w 2010 r.
(18)
W 2010 r. greckie organy podatkowe przeprowadziły audyt sprawozdań finansowych Larco i odrzuciły podejście księgowe do niektórych strat wynikających z umów zabezpieczających dotyczących ceny niklu. W wyniku bezprawnego zgłoszenia strat nałożono grzywnę podatkową w wysokości 190 mln EUR (9).
(19)
Larco następnie zaskarżyło nałożenie tej grzywny podatkowej przed sądami greckimi. Zgodnie z prawem greckim (10) podmiot zobowiązany do zapłaty grzywny podatkowej powinien zapłacić 25 % grzywny jako zaliczkę w celu zaskarżenia jej przed sądem (w tym przypadku 25 % stanowiłoby kwotę 47 mln EUR).
(20)
W przypadku Larco grecki sąd administracyjny podjął decyzję o zwolnieniu przedsiębiorstwa z obowiązku wpłacenia 25 % grzywny, zastępując go zobowiązaniem do złożenia listów gwarancyjnych na kwotę 1,5 mln EUR.
2.2.6. Środek 6: Gwarancje państwowe z 2011 r.
(21)
W dniu 30 grudnia 2011 r. państwo udzieliło dwóch gwarancji w odniesieniu do dwóch pożyczek z banku ATE w wysokości 30 mln EUR i 20 mln EUR. Jedna z pożyczek (w wysokości 20 mln EUR) była przeterminowana w momencie przyznania gwarancji. Gwarancje te zapewniły pokrycie w 100 % przy stawce opłaty z tytułu gwarancji państwowej wynoszącej 1 % rocznie.
2.3. Powody decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego
(22)
W decyzji z dnia 6 marca 2013 r. (motywy 18-25) Komisja doszła do wstępnego wniosku, że Larco mogło zostać uznane za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (11) od 2007 r. W związku z tym Komisja doszła do wstępnego wniosku, że wszystkie sześć środków stanowiło pomoc państwa, i wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności przedmiotowych środków z rynkiem wewnętrznym.
(23)
Jeżeli zidentyfikowane środki stanowiłyby pomoc państwa, byłyby przyznane z naruszeniem obowiązku zgłaszania i klauzuli zawieszającej, które określono w art. 108 ust. 3 Traktatu.
3. UWAGI GRECJI
3.1. Przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji
(24)
W uwagach przedstawionych w ramach formalnego postępowania wyjaśniającego władze greckie wysuwały argumenty, że w latach 2008-2009 Larco nie było przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji, ponieważ zarejestrowane straty wynikały ze spadku światowych cen żelazoniklu w tamtych latach. Władze greckie twierdziły, że Larco jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji dopiero od 2010 r.
3.2. Środek 1: nieodzyskiwanie długu wobec Ministerstwa Finansów
(25)
Władze greckie twierdziły, że pożyczka państwa na rzecz Larco nie stanowi zasobów państwowych, ponieważ pierwotnie była ona pożyczką prywatną udzieloną przez organizację zajmująca się restrukturyzacją przedsiębiorstw (Organisation for Entreprise Restructuring S.A., „OER”). Po likwidacji OER, zgodnie z ustawą nr 2741/1999, wszelkie jego roszczenia przekazano państwu.
(26)
Ponadto władze greckie wyjaśniły, że ugoda dotycząca spłaty zadłużenia z 1998 r. zawierała szczegółowe zasady dotyczące traktowania i odzyskiwania niespłaconych długów, które miały zastosowanie na koniec każdego roku budżetowego w następujący sposób:
a)
jeżeli w trakcie roku budżetowego Larco odnotowywało zysk, odsetki skumulowane (w wysokości 6 % rocznie) spłacano wierzycielom w pierwszej kolejności, przed spłatą kwoty głównej długu;
b)
po spłacie odsetek Larco zachowywało określoną kwotę z zysków na rzecz inwestycji;
c)
po zastosowaniu a) i b) całość pozostałego zysku na rachunkach Larco proporcjonalnie przyznawano wierzycielom Larco.
(27)
Jeżeli po roku 1999 r. Larco nie odnotowałoby żadnych zysków, jego wierzyciele mieli prawo do dochodzenia spłaty długu za pomocą różnych środków, takich jak uznanie wypłaty za należną, kapitalizacja długu itp. Wierzyciele nie mieli jednak uprawnień do przeprowadzenia jakiejkolwiek przymusowej egzekucji niespłaconego długu, takiej jak zajęcie aktywów przedsiębiorstwa lub wymuszenie wszczęcia postępowania upadłościowego przeciwko temu przedsiębiorstwu.
(28)
Do 2003 r. zgodnie z ugodą wierzyciele otrzymywali odsetki skumulowane. W latach 2004-2007 Larco nie odnotowało żadnych zysków, a zatem spłata odsetek skumulowanych nie miała miejsca. W 2007 r. PPC zawarł z Larco porozumienie w sprawie surowców, na które zgodę wyrazili wszyscy wierzyciele i zgodnie z którym Larco dostarczało PPC lignit, co przyczyniło się do odpowiedniego zmniejszenia długu. Dług wobec PPC zlikwidowano zupełnie w 2011 r.
(29)
Administrator Dawnego Larco prowadzi windykację długu na drodze sądowej i wydaje się, że pewne kwoty zostały już zapłacone. Do 2011 r. Dawne Larco odzyskało 5 mln EUR niespłaconego długu, który jest wynikiem umowy z 1998 r. Ponieważ Dawne Larco również było zadłużone w stosunku do państwa greckiego, państwo greckie pobrało pełną kwotę wspomnianych 5 mln EUR.
(30)
W odniesieniu do bezpośredniego długu Larco wobec państwa greckiego państwo regularnie wysyła Larco faktury dotyczące rocznej wysokości długu wraz z rocznymi odsetkami skumulowanymi.
(31)
Władze greckie twierdziły zatem, że dług wynikający z umowy z 1998 r. nie mógł stanowić zasobów państwowych i selektywna korzyść dla Larco w żadnym przypadku nie miała miejsca.
3.3. Środek 2: gwarancja państwowa z 2008 r.
(32)
Władze greckie powołały się na obwieszczenie w sprawie gwarancji (12), w szczególności na jego sekcję 3.2 zawierającą warunki, na których Komisja może wykluczyć istnienie pomocy państwa w ramach gwarancji indywidualnej. Według władz greckich:
a)
w momencie przyznania gwarancji Larco nie było przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji;
b)
w momencie przyznania gwarancji jej zakres można było dokładnie zmierzyć;
c)
gwarancję przyznano na rzecz dłużnych papierów wartościowych (pożyczki obligacyjnej), mogła ona zatem objąć ponad 80 % niespłaconego długu;
d)
stawka opłaty wynosząca 1 %, którą zapłacono z tytułu gwarancji, stanowiła cenę rynkową, odzwierciedlającą zdolność finansową Larco.
(33)
Władze greckie twierdziły zatem, że gwarancja państwowa z 2008 r. nie stanowiła pomocy państwa.
(34)
Władze greckie wyjaśniły, że środek 2 przyznano na podstawie decyzji ministerialnej YA 2/93378/0025 z dnia 22 grudnia 2008 r. i obejmował on kwotę wynoszącą dokładnie 30 000 000 EUR.
3.4. Środek 3: podwyższenie kapitału w 2009 r.
(35)
Władze greckie twierdziły, że udział państwa w podwyższeniu kapitału miał na celu ochronę wartości przedsiębiorstwa w kontekście jej przyszłej prywatyzacji i w celu wdrożenia planu restrukturyzacji. W swojej decyzji państwo wzięło pod uwagę potencjalny rozwój Larco, wartość jego aktywów oraz ogólną sytuację na rynku żelazoniklu, a także środki restrukturyzacji i cięcia kosztów.
(36)
NBG wniósł wkład w wysokości 31 % podwyższenia kapitału. W przeciwieństwie do państwa, NBG zdecydował się wykorzystać swoje prawa tylko częściowo. Władze greckie twierdziły, że celem NGB jest utrzymanie pewnej kontroli nad przedsiębiorstwem i w związku z tym jego działań nie należy uważać za brak zaufania w przyszłość Larco. NGB rzeczywiście zredukował swoje udziały w Larco do minimum wymaganego greckim prawem, aby mieć prawo weta w odniesieniu do niektórych ważnych decyzji podejmowanych przez radę dyrektorów.
(37)
Trzeci udziałowiec, PPC, wyraźnie postanowił nie uczestniczyć w podwyższaniu kapitału, zgadzając się na rozwodnienie jego udziału w przedsiębiorstwie. Władze greckie twierdziły, że PPC nie wzięło udziału w podwyższeniu kapitału, ponieważ chciało umożliwić państwu zwiększenie jego większościowego udziału w przedsiębiorstwie w kontekście jego prywatyzacji.
(38)
Ponadto władze greckie twierdziły, że państwo działało jak prywatny inwestor, a zatem podwyższenie kapitału w 2009 r. nie stanowiło pomocy państwa.
(39)
Władze greckie nie przedłożyły jednoznacznych informacji dotyczących daty przyznania środków. Z protokołu ze zgromadzenia udziałowców wynika, że w dniu 15 kwietnia 2009 r. państwo greckie przyznało 15 000 000 EUR na rzecz podniesienia kapitału na podstawie dokumentu Οικ2/27694/0025 Ministerstwa Finansów w kontekście łącznego wkładu państwa w podniesienie kapitału zakładowego, które wyniosło 44 999 999,40 EUR. W sprawozdaniu finansowym Larco za 2009 r. wskazano, że decyzję o podniesieniu kapitału podjęto w dniu 14 maja 2009 r., ale nie wyjaśniono, kiedy miał miejsce faktyczny nowy zastrzyk kapitałowy.
3.5. Środek 4: gwarancja państwowa z 2010 r.
(40)
Władze greckie wyjaśniły, że w odniesieniu do umowy z 1998 r. Dawne Larco nadal ubiegało się w sądach greckich o spłatę długu ze strony Larco i wydano szereg wyroków sądu oraz unieważnień dotyczących między innymi długów w wysokości około 10,5 mln EUR (13).
(41)
W związku z odwołaniem ze strony Larco oraz z powodu zagrożenia wystąpienia nieodwracalnej szkody grecki sąd najwyższy zawiesił spłatę długu w wysokości około 10,5 mln EUR do czasu wydania przez właściwy sąd wyroku końcowego. Zawieszenie przyznano pod warunkiem, że Larco przedłoży Dawnemu Larco list gwarancyjny na kwotę, w jakiej płatności zostały zawieszone. NGB przedłożył Larco list gwarancyjny na kwotę około 10,8 mln EUR (10,5 mln EUR pierwotnie kwestionowanego długu + 0,3 mln EUR na opłaty i wydatki prawne). List gwarancyjny obejmowała z kolei gwarancja państwowa na pełną kwotę ze stawką opłaty z tytułu gwarancji wynoszącą 2 % rocznie na czas nieokreślony.
(42)
Władze greckie wyjaśniły, że państwo zapewniło przedmiotowy środek jako udziałowiec z zamiarem spełnienia warunków zawieszenia i ochrony swojej inwestycji przed przeterminowaniem jej długów. W przeciwnym wypadku zawieszenie nie miałoby zastosowania i Dawne Larco miałoby prawo do dalszej windykacji długu, możliwie poprzez przejęcie aktywów Larco. Larco mogłoby wtedy stać się niewypłacalne. Według władz greckich NGB nie przyznałby listu gwarancyjnego bez gwarancji ze strony państwa.
(43)
Władze greckie wyjaśniły, że środek 4 przyznano na podstawie decyzji ministerialnej YA 2/923/0025 z dnia 10 maja 2010 r. i obejmował on kwotę wynoszącą dokładnie 10 510 824,95 mln EUR oraz 310 000 EUR na pokrycie opłat i wydatków prawnych, a zatem łączną kwotę 10 820 824,95 mln EUR.
3.6. Środek 5: listy gwarancyjne zamiast zaliczki na poczet grzywny podatkowej w 2010 r.
(44)
Władze greckie wyjaśniły, że przedmiotowy środek dotyczy dodatkowego podatku, a nie grzywny podatkowej. Według Larco dodatkowy podatek nałożono, ponieważ organy podatkowe nie wyraziły zgody na odjęcie strat wynikających z umów zabezpieczających od przychodów netto Larco. Władze greckie wyjaśniły także, że sąd zażądał od Larco przedłożenia listów gwarancyjnych o łącznej wartości 4,7 mln EUR.
(45)
Władze greckie przedłożyły dowód, że na podstawie ogólnego przepisu prawnego Larco było upoważnione do zastąpienia zaliczki na poczet dodatkowego podatku listami gwarancyjnymi. Zgodnie z prawem krajowym (14) w wyroku sądu, na podstawie którego zezwolono Larco na zastąpienie zaliczki na poczet dodatkowego podatku listami gwarancyjnymi, zastosowywano test bilansujący, biorąc pod uwagę korzyści wierzyciela (państwa) i rentowność dłużnika (Larco), i w związku z tym podjęto decyzję o tymczasowym zawieszeniu zobowiązania do zapłaty 47 mln EUR w formie zaliczki (to jest 25 % dodatkowego podatku), zastępując je listami gwarancyjnymi o łącznej wysokości 4,7 mln EUR. Przedmiotowe zawieszenie miało obowiązywać do czasu wydania wyroku końcowego w ramach postępowania wniesionego przez Larco przeciwko państwu za nałożenie dodatkowego podatku.
(46)
Ponadto władze greckie twierdzą, że decyzji sądów krajowych nie można przypisać państwu.
(47)
Władze greckie wyjaśniły także, że pomimo tymczasowego zawieszenia państwo praktycznie uchyliło efekt finansowy wspomnianego zawieszenia, potrącając dodatkowy podatek należny od Larco od kwot należnych Larco od państwa, takich jak przychód podatkowy lub deklaracja VAT. Zezwolono na to w najnowszych przepisach w celu przyspieszenia ściągania podatków w Grecji.
(48)
Wydawało się zatem, że państwo pobrało już co najmniej 16,1 mln EUR kwoty należnej z tytułu zaliczki na poczet dodatkowego podatku od Larco.
3.7. Środek 6: gwarancje państwowe z 2011 r.
(49)
Władze greckie wyjaśniły, że żadna z dwóch pożyczek, na które udzielono gwarancji, nie była przeterminowana. Bank ATE udzielił pożyczki w wysokości 20 mln EUR w formie refinansowania starszej pożyczki w wysokości 20 mln EUR, która była przeterminowana.
(50)
Władze greckie twierdziły, że dwie gwarancje państwowe nie obejmowały zasobów państwowych, ponieważ państwo było winne Larco 60 mln EUR z tytułu deklaracji VAT. Jeżeli zatem skorzystano by z gwarancji, kwoty mogłyby skompensować niespłacony dług należny od państwa.
(51)
Władze twierdziły również, że jeżeli przedmiotowy środek stanowił pomoc, należy go uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym, ponieważ był on zgodny z tymczasowymi ramami prawnymi (15) oraz z odpowiednim tymczasowym greckim programem gwarancji udzielonych na zabezpieczenie pożyczek („tymczasowy program gwarancji”) (16). Władze uważały przede wszystkim, że oprócz faktu, iż w momencie przyznania środka Larco było przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji, spełniono także inne warunki programu:
a)
Larco było dużym przedsiębiorstwem;
b)
pożyczka w wysokości 30 mln EUR stanowiła pożyczkę inwestycyjną, natomiast 20 mln EUR stanowiło pożyczkę refinansującą starszą pożyczkę, którą przyznano na cele inwestycyjne;
c)
gwarancje przyznano przed końcem 2011 r.;
d)
łączna kwota dwóch gwarantowanych pożyczek przekraczała roczne koszty wynagrodzeń Larco jedynie o 3 mln EUR;
e)
gwarancje obejmowały 100 % pożyczki, ale z uwagi na szczególną sytuację greckiej gospodarki taki środek stanowił dla Larco jedyną możliwość uzyskania dostępu do finansowania;
f)
gwarancje obejmowały stawkę opłaty wynoszącą 1 % rocznie, którą należy uznać za stawkę rynkową.
(52)
Ponadto władze greckie twierdziły, że jeżeli Komisja stwierdziłaby, iż przedmiotowy środek stanowi pomoc oraz że nie spełniono warunków tymczasowego programu gwarancji, środki należy uznać za pomoc na ratowanie. Taką pomoc należy uznać za zgłoszoną, ponieważ Komisję poinformowano o przedmiotowym środku w odpowiedzi na kwestionariusz z dnia 16 marca 2012 r., na etapie wstępnego postępowania wyjaśniającego z urzędu.
(53)
Według władz greckich pomoc była zgodna z wymogami wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, ponieważ:
a)
stanowiła pomoc na utrzymanie płynności finansowej w formie gwarancji udzielonych na zabezpieczenie pożyczek;
b)
była uzasadniona poważnymi trudnościami społecznymi i nie miała nadmiernie niekorzystnych efektów rozlewania się na inne państwa członkowskie;
c)
władze greckie przygotowywały plan restrukturyzacji we współpracy z Komisją;
d)
ograniczono ją do kwoty niezbędnej do utrzymania działalności przedsiębiorstwa w ograniczonym okresie;
e)
była ona zgodna z zasadą „pierwszy i ostatni raz”, ponieważ Larco nie podlegało pomocy na ratowanie ani pomocy restrukturyzacyjnej w przeszłości;
f)
Larco przedstawiło państwu biznesplan, uzasadniając potrzebę finansowania w wysokości 30 mln EUR na rzecz inwestycji.
(54)
Władze greckie wyjaśniły, że środek 6 przyznano na podstawie (i) decyzji ministerialnej YA 2/95156/0025 z dnia 30 grudnia 2011 r. obejmującej kwotę wynoszącą dokładnie 30 000 000 EUR; oraz (ii) decyzji ministerialnej YA 2/95161/0025 z dnia 30 grudnia 2011 r. na kwotę wynoszącą dokładnie 20 000 000 EUR.
4. OCENA
(55)
W niniejszej decyzji na początku odniesiono się do kwestii, czy Larco jest przedsiębiorstwem znajdującym się w trudnej sytuacji w rozumieniu wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Następnie w decyzji oceni się, czy środki będące przedmiotem kontroli stanowią pomoc państwa na rzecz Larco w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu oraz czy taka pomoc może być zgodna z rynkiem wewnętrznym.
4.1. Trudności Larco
(56)
W decyzji z dnia 6 marca 2013 r., a w szczególności w jej motywach 18-25, Komisja na podstawie wstępnej oceny stwierdziła, że w momencie przyznania sześciu przedmiotowych środków Larco znajdowało się w trudnej sytuacji. W tabeli przedstawiono kluczowe dane finansowe Larco za lata 2007-2011:
Kluczowe dane finansowe Larco w okresie od 2007 r. do czerwca 2012 r. (w mln EUR)
2007
2008
2009
2010
2011
H1 2012 (17)
Obrót
549,3
284
98,8
239
311
154,6
Zysk przed opodatkowaniem
23
- 116
- 105
6,4
6,5
- 12,2
Kapitał zakładowy
163,8
163,8
109
109
109
109
Kapitał własny
104
- 0,4
- 35
- 31
- 26
- 39
Całkowite zadłużenie
141,2
230,1
233,9
261,8
262,7
326
Współczynnik zadłużenia do kapitału własnego
1,3
- 575
- 6,6
- 8,3
- 10,1
- 8,4
(57)
Punkt 10 lit. a) wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw stanowi, że spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością uznaje się za znajdującą się w trudnej sytuacji, jeżeli „ponad połowa jej zarejestrowanego kapitału została utracona, w tym ponad jedna czwarta tego kapitału w okresie poprzedzających 12 miesięcy”. Przepis ten odzwierciedla założenie, że przedsiębiorstwo, które doświadcza bardzo dużej utraty swojego kapitału zakładowego, nie będzie w stanie zatrzymać strat, które prawie na pewno doprowadzą do jej zniknięcia z rynku w perspektywie krótko- lub średnioterminowej (jak określono w pkt 9 wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw).
(58)
Ponadto zgodnie z pkt 11 wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw przedsiębiorstwo może nadal być uznane za znajdujące się w trudnej sytuacji, „gdy występują typowe oznaki, takie jak rosnące straty, malejący obrót, zwiększanie się zapasów, nadwyżki produkcji, zmniejszający się przepływ środków finansowych, rosnące zadłużenie, rosnące kwoty odsetek i zmniejszająca się lub zerowa wartość aktywów netto”. W związku z tym według Sądu „istnienie ujemnego kapitału własnego, który […] można uważać za ważny wskaźnik trudnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa” (18).
(59)
Zgodnie ze sprawozdaniami finansowymi Larco za okres od 2007 r. do pierwszej połowy 2012 r. kapitał zakładowy przedsiębiorstwa nie zmniejszył się o więcej niż o połowę. W tym samym okresie kapitał własny przedsiębiorstwa osiągnął jednak wartość ujemną. W poprzednich sprawach Komisja uznawała, że jeżeli wartość kapitału własnego przedsiębiorstwa jest ujemna, oznacza to, iż cały kapitał zakładowy tego przedsiębiorstwa został utracony, a w takim przypadku a priori zakłada się, że spełnione są kryteria określone w pkt 10 lit. a) wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (19).
(60)
W przypadku Larco Komisja uznaje, że wydaje się, iż jego kapitał zakładowy nie zmniejszył się o więcej niż połowę tylko dlatego, że przedsiębiorstwo nie przyjęło właściwych środków, jak ma to zwykle miejsce zgodnie z greckim ustawodawstwem (20). Takie właściwe środki mają na celu zmianę kapitału własnego przedsiębiorstwa z ujemnego na dodatni i jednoczesne podwyższenie go do odpowiedniego poziomu. Takie właściwe środki mogą obejmować kapitalizację strat lub podwyższenie kapitału, lub obie opcje.
(61)
W związku z tym Komisja uważa, że kapitalizacja strat spowodowałaby utratę całego kapitału zakładowego przedsiębiorstwa, ponieważ skumulowane straty były wyższe niż kapitał zakładowy. Z tego powodu Komisja uważa, że w tym przypadku kryteria określone w pkt 10 lit. a) wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw były spełnione od 2008 r.
(62)
Ponadto jeżeli chodzi o kryteria określone w pkt 11 wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, w latach 2007-2009 obrót Larco poważnie się zmniejszył i w latach 2008 i 2009 przedsiębiorstwo poniosło znaczne straty na łączną kwotę 221 mln EUR (odpowiednio 116 mln EUR i 105 mln EUR). W 2010 r. i 2011 r. przedsiębiorstwo zwiększyło obrót i zyski, ale nie wystarczyło to do przywrócenia prawidłowej sytuacji finansowej Larco. W tym samym okresie kapitał własny przedsiębiorstwa pozostawał ujemny, a jego zadłużenie nadal rosło. Ponadto działalność Larco w pierwszej połowie 2012 r. znowu zaczęła przynosić straty.
(63)
Komisja nie zgadza się z argumentem władz greckich, że Larco nie znajdowało się w trudnej sytuacji w latach 2008 i 2009, ponieważ straty spowodowane były spadkiem cen żelazoniklu.
(64)
Po pierwsze, fakt, że spadek ceny żelazoniklu spowodował straty i przyczynił się do trudności Larco, sam w sobie nie stanowi okoliczności łagodzących dla stwierdzenia, że Larco wykazywało typowe oznaki przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji. Przedsiębiorstwo w dobrej kondycji powinno dostosować koszty do takich zmian cenowych w celu uniknięcia strat.
(65)
Po drugie, w latach 2008 i 2009 kapitał własny przedsiębiorstwa był ujemny, a zadłużenie rosło (63 % wzrostu w latach 2007-2008). Mimo że cena żelazoniklu i obrót znacznie wzrosły po 2010 r., kolejne wyniki finansowe Larco wskazywały, że przedsiębiorstwo nadal znajduje się w trudnej sytuacji. W związku z tym nie można stwierdzić, że straty w latach 2008 i 2009 były spowodowane jedynie niskimi cenami żelazoniklu.
(66)
W związku z powyższym stwierdza się, że Larco znajdowało się w trudnej sytuacji, w rozumieniu wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, w momencie przyznania sześciu przedmiotowych środków.
4.2. Istnienie pomocy państwa
(67)
Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(68)
Zgodnie z utrwaloną praktyką Komisji oraz jak potwierdzono w orzecznictwie, kryterium służącym do oceny, czy transakcja między organem publicznym a przedsiębiorstwem stanowi pomoc państwa, jest test prywatnego inwestora lub test prywatnego wierzyciela (21). Ze wspomnianego testu wynika, że w przypadku gdy państwo działa na rynku jako podmiot komercyjny, musi robić to w sposób porównywalny do pomiotu prywatnego. Jeżeli państwo nie postępuje w taki sposób, może to oznaczać występowanie pomocy państwa. Innymi słowy, punktem odniesienia dla oceny, czy transakcja wiąże się z pomocą państwa, jest to, czy podmiot prywatny znajdujący się w podobnej sytuacji zachowałby się w ten sam sposób. W ramach wspomnianego testu nie można uwzględnić kwestii pozagospodarczych jako powodów do przyznania środków wsparcia.
4.2.1. Środek 1: nieodzyskiwanie długu wobec Ministerstwa Finansów
(69)
Na podstawie dostępnych informacji Komisja nie może zgodzić się z argumentem władz greckich, że pożyczka od OER była prywatną pożyczką. Zgodnie z grecką ustawą nr 1386/1983 (art. 1) (22) ustanawiającą OER „OER będzie działać na korzyść interesu publicznego i pod nadzorem państwa”. Zgodnie z art. 3 tej samej ustawy państwo jest jedynym udziałowcem OER. Ponadto państwo miało możliwość, aby bezpośrednio mianować przewodniczącego i dwóch z ośmiu członków rady dyrektorów oraz pośrednio kolejnych czterech członków. Z powyższego wynika, że zasoby OER stanowią zasoby państwowe i w związku z tym wydaje się, iż każdą pożyczkę od OER można przypisać państwu.
(70)
Dowód przedłożony przez władze greckie wskazuje, że zadłużenie Larco wobec OER (następnie przeniesione wobec państwa) było regularnie przedstawiane w sprawozdaniu i fakturowane zgodnie z ugodą dotyczącą spłaty zadłużenia z 1998 r. na podstawie ugody dotyczącej spłaty zadłużenia w 1998 r. Część zadłużenia spłacono, gdy pozwoliła na to rentowność przedsiębiorstwa. W tym okresie Larco zrealizowało inwestycje umożliwiające zmniejszenie zadłużenia, ale na przedmiotowe inwestycje zgodzili się wszyscy wierzyciele. Zgodnie z ugodą wierzyciele nie mieli uprawnień do przeprowadzenia jakiejkolwiek przymusowej egzekucji niespłaconego długu.
(71)
W kontekście powyższego stwierdza się, że środek 1 jest zgodny z testem prywatnego wierzyciela, ponieważ państwo jako wierzyciel działało w sposób porównywalny do wierzyciela prywatnego oraz wykorzystało wszystkie dostępne środki w ramach określonych w umowie w celu odzyskania zadłużenia.
4.2.2. Środek 2: gwarancja państwowa z 2008 r.
(72)
Gwarancje państwowe narażają zasoby państwowe, jako że ich realizacja wiąże się z płatnością z budżetu państwa. Ponadto każda gwarancja, za którą nie uzyskuje się odpowiedniego wynagrodzenia, oznacza dla państwa utratę zasobów finansowych. W związku z tym w odniesieniu do przedmiotowego środka spełniono kryterium dotyczącego wykorzystania zasobów państwowych oraz możliwości przypisania ich państwu i władze greckie nie kwestionują tego.
(73)
Komisja nie zgadza się z argumentem władz greckich, że warunki przedstawione w sekcji 3.2 obwieszczenia w sprawie gwarancji są spełnione. Komisja ustaliła, że w 2008 r. Larco znajdowało się w trudnej sytuacji. Ponadto nie można uznać, że roczna stawka opłaty z tytułu gwarancji państwowej wynosząca 1 % odzwierciedla ryzyko niewykonania zobowiązania w odniesieniu do gwarantowanych pożyczek, biorąc pod uwagę poważne trudności finansowe Larco i w szczególności wysoki współczynnik zadłużenia do kapitału własnego.
(74)
Komisja uważa, że rozsądny wierzyciel prywatny nie udzieliłby gwarancji Larco na tych warunkach. Ponieważ środek przyznano na rzecz Larco selektywnie, Komisja stwierdza, że gwarancja państwowa z 2008 r. przyniosła beneficjentowi selektywną korzyść.
(75)
Larco działa w sektorze, w którym produkty są przedmiotem wymiany handlowej między państwami członkowskimi, i sam wywozi większość swoich produktów do innych państw członkowskich. Ponadto w sześciu państwach członkowskich oprócz Grecji, mianowicie w Austrii, Finlandii, we Francji (Nowej Kaledonii), w Hiszpanii, Szwecji i Zjednoczonym Królestwie przeprowadza się wydobycie, wytop i rafinację niklu (23). Nikiel jest przedmiotem wymiany handlowej w prawie wszystkich państwach członkowskich (24).
(76)
Przedmiotowe środki umożliwiają Larco kontynuowanie działalności tak, że w przeciwieństwie do innych konkurentów znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej nie musi ono borykać się z konsekwencjami wynikającymi zwykle ze złych wyników finansowych. Powoduje to zakłócenie konkurencji, ponieważ inne przedsiębiorstwa, działające na tych samych rynkach, muszą działać bez takiego wsparcia ze strony państwa.
(77)
Komisja stwierdza zatem, że środek 2 stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Komisja uważa, że pomoc jest równa wysokości gwarancji pożyczki, ponieważ wątpliwe jest, iż Larco, ze względu na jego trudności gospodarcze, uzyskałoby jakiekolwiek fundusze na rynku, niezależnie od warunków. Innymi słowy, Komisja uważa, że Larco otrzymało korzyść równą gwarancji pożyczki, ponieważ bez gwarancji państwowej nie pozyskałoby takiego finansowania na rynku.
(78)
Komisja nie posiada żadnych informacji wskazujących, że gwarancja została uruchomiona.
4.2.3. Środek 3: podwyższenie kapitału w 2009 r.
(79)
Udział państwa w podwyższeniu kapitału zakładowego Larco w 2009 r. obejmuje zasoby państwowe i można go przypisać państwu. W związku z tym przedmiotowe kryterium jest spełnione i władze greckie nie kwestionują tego.
(80)
Komisja nie otrzymała żadnych przekonujących dowodów od władz greckich uzasadniających ich argument, że państwo działało jako rozsądny prywatny inwestor. Faktycznie w protokołach ze zgromadzeń udziałowców przedstawiono dowód sugerujący, że przed podwyższeniem kapitału udziałowcom nie przedłożono żadnego planu restrukturyzacji, mimo że Larco znajdowało się w trudnej sytuacji. Ponadto końcowa kwota podwyższenia kapitału była ostatecznie niewystarczająca do pokrycia ujemnego kapitału Larco i w związku z tym wspomnianego podwyższenia nie można uznać za środek chroniący wartość przedsiębiorstwa i wspierający jej restrukturyzację.
(81)
Jeżeli chodzi o udział NBG, Komisja przypomina wyjaśnienie Sądu, że „równoczesność nie może sama w sobie, nawet przy znacznych inwestycjach, wystarczyć dla stwierdzenia braku pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, bez uwzględnienia pozostałych istotnych okoliczności faktycznych lub prawnych” (25).
(82)
Faktycznie częściowego udziału NBG nie można wykorzystać jako dowodu współdziałania państwa z prywatnymi udziałowcami, ponieważ NBG ponosił ryzyko w odniesieniu do Larco nie tylko jako udziałowiec, lecz także jako wierzyciel. Jego decyzja o częściowym udziale w podwyższeniu kapitału była zatem środkiem mającym na celu ochronę nie tylko wartości jego inwestycji, lecz także jego pozycji jako wierzyciela.
(83)
Ponadto państwo udzieliło już Larco gwarancji państwowej z 2008 r. W związku z tym, jak ustalono w stosownym orzecznictwie, udziału państwa w podwyższeniu kapitału w 2009 r. nie można rozpatrywać osobno, ale trzeba rozważyć go w kontekście innych środków pomocy (26).
(84)
Ponadto argument władz greckich, że zamiarem PPC było umożliwienie państwu uzyskania dużego większościowego udziału, nie znajduje potwierdzenia w protokołach ze zgromadzeń udziałowców. Zamiast tego PPC po prostu oświadczyło, że nie będzie uczestniczyć w podwyższeniu kapitału zakładowego.
(85)
W związku z tym Komisja uważa, że rozsądny inwestor prywatny nie uczestniczyłby w podwyższeniu kapitału zakładowego Larco na wspomnianych warunkach. Ponieważ środek przyznano Larco selektywnie, Komisja stwierdza, że udział państwa w podwyższeniu kapitału w 2009 r. zapewnił beneficjentowi selektywną korzyść.
(86)
Z powodów przedstawionych w motywach 75-76 powyżej środki potencjalnie mogą wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję.
(87)
Komisja stwierdza zatem, że środek 3 stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Ponieważ nie kwestionuje się, że państwo w pełni wykorzystało swoje prawa do uczestnictwa w podwyższeniu kapitału zakładowego [niejasne], wartość środka 3 wynosi 44 999 999,40 EUR.
(88)
W odniesieniu do daty udzielenia, z protokołu ze zgromadzenia udziałowców z dnia 14 maja 2009 r. wynika, że państwo greckie wniosło kwotę 15 000 000 EUR w ramach podwyższenia kapitału w dniu 15 kwietnia 2009 r. (27) z uwzględnieniem całego wkładu państwa w podwyższenie kapitału zakładowego [niejasne], który wyniósł 44 999 999,40 EUR. Komisja nie posiada informacji o dacie przyznania pozostałej kwoty wkładu państwa w podwyższenie kapitału zakładowego przedsiębiorstwa.
4.2.4. Środek 4: gwarancja państwowa z 2010 r.
(89)
Z tych samych powodów co w odniesieniu do środka 2, w przypadku środka 4 spełniono kryterium wykorzystania zasobów państwowych oraz możliwości przypisania wspomnianego środka państwu i władze greckie nie kwestionują tego.
(90)
Komisja przyznaje, że udzielanie gwarancji w okolicznościach podobnych do przedmiotowego przypadku może być powszechną praktyką handlową dla udziałowców. Ponieważ NBG był również udziałowcem Larco, Komisja uważa jednak, że proporcjonalne dzielenie ryzyka wynikającego z przedmiotowej gwarancji byłoby normalne dla udziałowców. Zamiast tego państwo przyjęło całe ryzyko, udzielając gwarancji na zadłużenie, podczas gdy Larco znajdowało się w trudnej sytuacji i jego zadłużenie już rosło.
(91)
Jeżeli chodzi o środek 2, warunków przedstawionych w sekcji 3.2 obwieszczenia w sprawie gwarancji nie spełniono również w odniesieniu do tego środka, ponieważ nie można uznać, że stawka opłaty z tytułu gwarancji państwowej wynosząca 2 % odzwierciedla ryzyko niewykonania zobowiązania przez Larco.
(92)
W związku z tym Komisja uważa, że rozsądny wierzyciel prywatny nie udzieliłby gwarancji Larco na tych warunkach. Ponieważ środek przyznano Larco selektywnie, Komisja stwierdza, że przyniósł on beneficjentowi selektywną korzyść.
(93)
Z powodów przedstawionych w motywach 75-76 powyżej środki potencjalnie mogą wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję.
(94)
Komisja stwierdza zatem, że środek 4 stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Komisja uważa, że kwota pomocy jest równa gwarantowanej kwocie, ponieważ jasne jest, że żaden rozsądny uczestnik rynku nie udzieliłby Larco gwarancji na taką kwotę, ze względu na jego trudności gospodarcze, niezależnie od warunków. Innymi słowy, Komisja uważa, że Larco otrzymało przewagę równą kwocie gwarancji, ponieważ bez gwarancji państwa nie uzyskałoby żadnej gwarancji na rynku.
(95)
Komisja nie posiada żadnych informacji wskazujących, że gwarancja została uruchomiona.
4.2.5. Środek 5: listy gwarancyjne zamiast zaliczki na poczet dodatkowego podatku w 2010 r.
(96)
Komisja bierze pod uwagę wyjaśnienia przedstawione przez władze greckie w odniesieniu do faktycznego kontekstu środka 5.
(97)
W kontekście dowodów przedłożonych przez władze greckie Komisja zgadza się, że sąd udzielił Larco prawa do zastąpienia zaliczki na poczet dodatkowego podatku listami gwarancyjnymi na podstawie obiektywnych kryteriów, które miałyby zastosowanie w odniesieniu do każdego przedsiębiorstwa znajdującego się w podobnej sytuacji. W związku z tym stwierdza się, że środek 5 nie wiąże się z korzyścią selektywną na rzecz Larco.
4.2.6. Środek 6: gwarancje państwowe z 2011 r.
(98)
Komisja bierze pod uwagę wyjaśnienia przedstawione przez władze greckie w odniesieniu do faktycznego kontekstu środka 6.
(99)
Komisja nie zgadza się z władzami greckimi, że środek 6 nie wiąże się z zasobami państwowymi. Po pierwsze, jak wyjaśniono w odniesieniu do środka 2, gwarancje państwowe narażają zasoby państwowe, jako że ich realizacja wiąże się z płatnością z budżetu państwa. Ponadto każda gwarancja, za którą nie uzyskuje się odpowiedniego wynagrodzenia zgodnie ze stawką rynkową, oznacza dla państwa utratę zasobów finansowych. Ponadto argument dotyczący niespłaconego długu w wysokości 60 mln EUR z tytułu podatku VAT wydaje się sprzeczny z uwagami zgłoszonymi w odniesieniu do środka 5, w ramach których władze greckie twierdziły, że zgodnie z prawem i celowo nie zwróciły należnego podatku VAT, aby skompensować zawieszenie zaliczki na poczet dodatkowego podatku.
(100)
W związku z tym Komisja uważa, że w odniesieniu do przedmiotowego środka spełniono kryterium dotyczące zasobów państwowych i możliwości przypisania wspomnianego środka państwu.
(101)
Podobne do środka 2 i 4 warunki przedstawione w sekcji 3.2 obwieszczenia w sprawie gwarancji nie są spełnione również w odniesieniu do tego środka.
(102)
W związku z tym Komisja uważa, że rozsądny wierzyciel prywatny nie udzieliłby gwarancji Larco na tych warunkach. Ponieważ środek przyznano Larco selektywnie, Komisja stwierdza, że przyniósł on beneficjentowi selektywną korzyść.
(103)
Z powodów przedstawionych w motywach 75-76 powyżej środki potencjalnie mogą wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócać konkurencję.
(104)
Komisja stwierdza zatem, że środek 6 stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Jeżeli chodzi o środek 2, Komisja uważa, że kwota pomocy jest równa kwocie gwarantowanych pożyczek, ponieważ wątpliwe jest, iż Larco, ze względu na jego trudności gospodarcze, uzyskałoby jakiekolwiek fundusze na rynku, niezależnie od warunków.
(105)
Komisja nie posiada żadnych informacji wskazujących, że gwarancja została uruchomiona.
4.2.7. Wniosek dotyczący istnienia pomocy państwa
(106)
W związku z powyższym Komisja uważa, że środki 1 i 5 nie stanowią pomocy państwa, natomiast środki 2, 3, 4 i 6 stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
(107)
W związku z tym pomoc państwa przyznana w dniu 22 grudnia 2008 r., polegająca na zastosowaniu środka 2, wynosi 30 000 000 EUR. Pomoc państwa polegająca na zastosowaniu środka 3 wynosi 44 999 999,40 EUR, lecz datę(-y) należy ustalić z władzami greckimi. Pomoc państwa przyznana w dniu 10 maja 2010 r., polegająca na zastosowaniu środka 4, wynosi 10 820 824,95 EUR, a łączna kwota pomocy państwa przyznanej 30 grudnia 2011 r., polegająca na zastosowaniu środka 6, wynosi 50 000 000 EUR (wynikająca z 30 000 000 EUR + 30 000 000 EUR).
4.3. Pomoc niezgodna z prawem
(108)
Środki 2, 3, 4 i 6 stanowią pomoc państwa oraz zostały przyznane z naruszeniem obowiązku zgłoszenia i klauzuli zawieszającej ustanowionej w art. 108 ust. 3 Traktatu. Środki te stanowią zatem pomoc państwa niezgodną z prawem.
4.4. Zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym
(109)
W zakresie, w jakim środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, ich zgodność musi zostać oceniona w świetle wyłączeń określonych w ust. 2 i 3 tego artykułu.
(110)
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości państwo członkowskie decyduje o przedstawieniu możliwych powodów zgodności i wykazaniu, że spełnione są przesłanki do uznania takiej zgodności (28).
4.4.1. Zgodność środków 2, 4 i 6
(111)
W odniesieniu do środków 2 i 4 władze greckie nie przedstawiły żadnych możliwych powodów zgodności, ponieważ uznały, że środki te nie stanowiły pomocy państwa.
(112)
Biorąc pod uwagę, że środki stanowią pomoc państwa, należy je ocenić pod względem ich zgodności na mocy art. 107 ust. 3 lit. c) Traktatu i w szczególności na podstawie wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw, ponieważ Larco znajdowało się w trudnej sytuacji co najmniej od 2008 r. Zgodnie z pkt 20 wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw „takie przedsiębiorstwo nie może być uznawane za narzędzie służące celom polityki publicznej aż do czasu zapewnienia jego rentowności.Komisja uznaje więc, że pomoc dla przedsiębiorstw zagrożonych może mieć pozytywny wpływ na rozwój działalności gospodarczej bez zmieniania warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym z interesem Wspólnoty tylko wtedy, gdy warunki ustalone w niniejszych wytycznych są spełnione”.
(113)
Ponadto w tym przypadku nie spełniono odpowiednich warunków określonych w wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (sekcja 3.1). Gwarancje nie wygasły po 6 miesiącach i władze greckie nie zgłosiły planu restrukturyzacji mającego na celu przywrócenie rentowności przedsiębiorstwa, chociaż nie wprowadzono żadnych środków wyrównawczych, aby zmniejszyć zakłócenia konkurencji. Ponadto nie ma dowodów na to, że pomoc była ograniczona do niezbędnego minimum, w szczególności przez znaczny wkład własny beneficjenta pomocy. Władze nie przedłożyły planu likwidacji.
(114)
Jeżeli chodzi o środek 6, władze greckie uznały, że był on zgodny z tymczasowymi ramami i tymczasowym programem gwarancji oraz iż w każdym przypadku kwalifikował się jako pomoc na ratowanie.
(115)
Komisja nie zgadza się z argumentami władz greckich. Uważa ona, że nie spełniono warunków ram tymczasowych i tymczasowego programu gwarancji, ponieważ Larco znajdowało się w trudnej sytuacji. Łączna kwota dwóch gwarancji przekroczyła roczne koszty wynagrodzeń Larco, gwarancja obejmowała ponad 90 % kredytu, a stawki opłaty wynoszącej 1 % rocznie nie można uznać za stawkę rynkową odzwierciedlającą ryzyko niewykonania zobowiązania w odniesieniu do gwarantowanej kwoty.
(116)
Jeżeli chodzi o argument, że środek ograniczał się do pomocy na ratowanie, chociaż Komisja prowadziła z władzami greckimi rozmowy dotyczące Larco od 2011 r., władze nigdy nie wspomniały, że gwarancje z 2011 r. należy rozpatrywać jako pomoc na ratowanie ani nigdy nie zgłosiły tego faktu. Faktycznie w ich odpowiedzi z dnia 16 marca 2012 r. na kwestionariusz władze greckie wyraźnie oświadczyły, że przedsiębiorstwo nie korzystało z pomocy na ratowanie lub restrukturyzację przez ostatnie 10 lat.
(117)
Również w tym przypadku nie spełniono odpowiednich warunków określonych w wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Gwarancje z 2011 r. nie wygasły po 6 miesiącach i władze greckie nie zgłosiły planu restrukturyzacji ani planu likwidacji. Biznesplan uzasadniający potrzebę uzyskania 30 mln EUR na inwestycje nie może być podstawą zgodności planu restrukturyzacji dla celów wytycznych dotyczących ratowania i restrukturyzacji. Jest tak, ponieważ celem planu nie było przywrócenie rentowności przedsiębiorstwa i nie przewidziano, czy wprowadzono środki wyrównawcze w celu zmniejszenia zakłóceń konkurencji. Ponadto nie było dowodów na to, że pomoc była ograniczona do niezbędnego minimum, w szczególności przez znaczny wkład własny beneficjenta pomocy. Władze również nie zapewniły planu likwidacji.
(118)
Komisja nie znalazła innych możliwych powodów w odniesieniu do zgodności środków 2, 4 i 6.
(119)
W świetle powyższego Komisja uważa środki 2, 4 i 6 za niezgodne z rynkiem wewnętrznym.
4.4.2. Zgodność środka 3
(120)
Władze greckie nie przedstawiły żadnych możliwych powodów w odniesieniu do środka 3, ponieważ uznały, że środek ten nie stanowił pomocy państwa.
(121)
Biorąc pod uwagę, że środek stanowi pomoc państwa, należy ocenić go z uwzględnieniem zgodności na podstawie wytycznych dotyczących ratowania i restrukturyzacji z powodów przedstawionych w motywie 112 powyżej. Również w tym przypadku nie spełniono jednak odpowiednich warunków określonych w wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw. Władze greckie nie zgłosiły planu restrukturyzacji, który przywróciłby rentowność przedsiębiorstwa i nie wprowadzono żadnych środków wyrównawczych w celu zmniejszenia zakłóceń konkurencji. Ponadto nie ma dowodów na to, że pomoc była ograniczona do niezbędnego minimum, w szczególności przez znaczny wkład własny beneficjenta pomocy.
(122)
Komisja nie znalazła innych możliwych podstaw dla zgodności tego środka.
(123)
W tej sytuacji Komisja uznaje środek 3 za niezgodny z rynkiem wewnętrznym.
4.5. Odzyskanie
(124)
Zgodnie z Traktatem i orzecznictwem Trybunału Komisja jest uprawniona do podjęcia decyzji o tym, że zainteresowane państwo musi wycofać lub zmienić formę pomocy, w przypadku stwierdzenia niezgodności pomocy państwa ze wspólnym rynkiem (29). Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika również, że nałożenie na państwo obowiązku wycofania pomocy uznanej przez Komisję za niezgodną z rynkiem wewnętrznym służy przywróceniu stanu pierwotnego (30). W tym kontekście Trybunał ustalił, że cel ten uznaje się za osiągnięty, jeżeli beneficjent pomocy przyznanej w sposób niezgodny z prawem dokonał jej zwrotu i utracił korzyść posiadaną względem konkurentów rynkowych, a ponadto została przywrócona sytuacja sprzed wypłaty pomocy (31).
(125)
Zgodnie z przytoczonym orzecznictwem art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (32) stanowi, że: „w przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji pomocy od beneficjenta […]”.
(126)
W związku z tym, biorąc pod uwagę, że przedmiotowe środki zgłoszono Komisji z naruszeniem art. 108 Traktatu, a zatem uznaje się je za pomoc niezgodną z prawem i ze rynkiem wewnętrznym, pomoc ta musi zostać odzyskana w celu przywrócenia sytuacji istniejącej na rynku przed przyznaniem pomocy. Proces odzyskiwania powinien obejmować czas od dnia odniesienia korzyści przez beneficjenta, to jest począwszy od dnia przekazania mu pomocy, do dnia skutecznego odzyskania, i kwota, jaką należy odzyskać, powinna być powiększona o kwotę odsetek naliczanych do dnia jej skutecznego odzyskania.
5. WNIOSEK
(127)
Środki 1 i 5 nie stanowią pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
(128)
Grecja wprowadziła środki 2, 3, 4 i 6 niezgodnie z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu.
(129)
W szczególności środki 2, 4 i 6 (gwarancje państwowe z 2008 r., 2010 r. i 2011 r.) na rzecz Larco stanowiły pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu i były niezgodne z rynkiem wewnętrznym, ponieważ odpowiednie warunki określone w wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw nie zostały spełnione oraz nie znaleziono żadnych innych podstaw do uznania środków za zgodne z rynkiem wewnętrznym.
(130)
Środek 3 (uczestnictwo państwa w podwyższeniu kapitału Larco w 2009 r.) również stanowił pomoc państwa i był niezgodny z Traktatem, ponieważ odpowiednie warunki określone w wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw nie zostały spełnione oraz nie znaleziono żadnych innych podstaw do uznania środka za zgodny z rynkiem wewnętrznym.
(131)
Komisja zwraca uwagę, że Grecja zgodziła się na przyjęcie decyzji w języku angielskim,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Środki w postaci nieodzyskania długu wobec ministerstwa finansów i listów gwarancyjnych zamiast zaliczki na poczet dodatkowego podatku w 2010 r., które Grecja wprowadziła na rzecz Larco, nie stanowią pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
Artykuł 2
Pomoc państwa w wysokości 135 820 824,35 EUR, która została przyznana niezgodnie z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu przez Grecję w formie gwarancji państwa na rzecz Larco General Mining & Metallurgical Company S.A. w 2008 r., w 2010 r. i w 2011 r. oraz w formie uczestnictwa państwa w podwyższeniu kapitału tego przedsiębiorstwa w 2009 r., jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 3
1. Grecja odzyskuje od beneficjenta pomoc niezgodną z rynkiem wewnętrznym, o której mowa w art. 2.
2. Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres, począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjentów, do dnia jej faktycznego odzyskania.
3. Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (33) ze zmianami.
4. Jeżeli chodzi o środek 3, Grecja podaje dokładną(-e) datę(-y) wniesienia swojego wkładu do podwyższenia kapitału zakładowego w 2009 r.
5. Grecja anuluje wszelkie dotychczas niezrealizowane wypłaty pomocy, o której mowa w art. 2, ze skutkiem od daty przyjęcia niniejszej decyzji.
Artykuł 4
1. Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 2, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
2. Grecja zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.
Artykuł 5
1. W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Grecja przekazuje Komisji następujące informacje:
a)
łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy) do odzyskania od beneficjenta;
b)
szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;
c)
dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy.
2. Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 2, Grecja na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Grecja bezzwłocznie przedstawia informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Grecja dostarcza również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjenta.
Artykuł 6
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Greckiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 27 marca 2014 r.