ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 20. listopadu 2013
o státní podpoře SA.16237 (C58/02) (ex N118/02) poskytnuté Francií ve prospěch společnosti SNCM
(oznámeno pod číslem C(2013) 7066)
(Pouze francouzské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/882/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 (1) odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s těmito články (2), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
1.
Dne 18. února 2002 oznámila Francie Komisi plán podpory na restrukturalizaci ve prospěch společnosti Société Nationale Maritime Corse-Méditerranée (dále jen „SNCM“), který byl doplněn dne 3. července 2002 (3). Tento plán restrukturalizace následoval po oznámení francouzských orgánů ze dne 20. prosince 2001 o poskytnutí finanční zálohy společností Compagnie Générale Maritime (dále jen „CGMF“) (4) společnosti SNCM ve výši 22,5 milionu EUR jakožto podpory na záchranu. Rozhodnutím ze dne 17. července 2002 (5) (dále jen „rozhodnutí z roku 2002“) Komise schválila podporu na záchranu ve prospěch společnosti SNCM v rámci předběžného vyšetřovacího řízení týkajícího se podpor podle čl. 88 odst. 3 Smlouvy o ES. Oznámená podpora na restrukturalizaci spočívala v navýšení kapitálu SNCM společností CGMF ve výši 76 milionů EUR.
2.
Dopisem ze dne 19. srpna 2002 Komise oznámila francouzským orgánům rozhodnutí zahájit formální vyšetřovací řízení (6) podle čl. 88 odst. 2 Smlouvy o ES a článku 6 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (7).
3.
Dne 8. října 2002 (8) sdělily francouzské orgány Komisi své připomínky k rozhodnutí ze dne 19. srpna 2002 (9).
4.
Na žádost francouzských orgánů proběhla pracovní jednání s útvary Komise ve dnech 24. října 2002, 3. prosince 2002 a 25. února 2003.
5.
V rámci zahájení vyšetřovacího řízení Komise obdržela připomínky od dvou podniků, a to od společnosti Corsica Ferries France (dále jen „CFF“) dne 8. ledna 2003 (10) a od společnosti STIM d’Orbigny ze skupiny Stef-TFE (dále jen „STIM“) dne 7. ledna 2003, a také od různých francouzských územních celků dne 18. prosince 2002, 9. a 10. ledna 2003. Dopisy ze dne 13. a 16. ledna a ze dne 5. a 21. února 2003 předala Komise Francii tyto připomínky k vyjádření.
6.
Francouzské orgány poskytly Komisi svá vyjádření k připomínkám společností CFF a STIM dne 13. února 2003 (11) a dne 27. května 2003 (12).
7.
Dne 16. ledna 2003 útvary Komise zaslaly žádost o dodatečné informace, na kterou francouzské orgány odpověděly dne 21. února 2003.
8.
V dopise ze dne 10. února 2003 (13) předložily francouzské orgány argumenty s cílem prokázat, že plán podpory dodržuje ve všech bodech pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (14) (dále jen „pokyny z roku 1999“).
9.
Na žádost Komise předložily francouzské orgány dne 25. února 2003 (15) kopii akcionářské dohody, která váže společnost SNCM a společnost STIM.
10.
Rozhodnutím 2004/166/ES (16) (dále jen „rozhodnutí z roku 2003“) schválila Komise, za určitých podmínek, poskytnutí podpory na restrukturalizaci ve prospěch společnosti SNCM splatnou ve dvou částech. První splátka činila 66 milionů EUR a druhá, v maximální výši 10 milionů EUR, se měla určit v závislosti na čistém výnosu z prodeje aktiv, ke kterému mělo dojít po přijetí rozhodnutí z roku 2003.
11.
Dne 13. října 2003 podala společnost CFF u Soudu prvního stupně ES (dále jen „Tribunál“) žalobu na neplatnost rozhodnutí z roku 2003 (věc T-349/03).
12.
Rozhodnutím 2005/36/ES (17) (dále jen „rozhodnutí z roku 2004“) se Komise rozhodla považovat změny požadované Francií v dopise ze dne 23. června 2004, tj. nahrazení plavidla Aliso plavidlem Asco na seznamu plavidel, která je společnost SNCM oprávněna provozovat na základě rozhodnutí z roku 2003, a prodej plavidla Aliso místo plavidla Asco, za změny, které nezpochybňují slučitelnost podpory na restrukturalizaci povolené rozhodnutím z roku 2003 s vnitřním trhem.
13.
Rozhodnutím ze dne 16. března 2005 (dále jen „rozhodnutí z roku 2005“) (18) Komise souhlasila s vyplacením druhé části podpory na restrukturalizaci ve výši 3,3 milionů EUR, čímž celková výše povolené podpory na restrukturalizaci dosáhla částky 69,3 milionu EUR.
14.
Dne 15. června 2005 zrušil Tribunál rozsudkem ve věci T-349/03 (19) rozhodnutí z roku 2003 z důvodu chybného posouzení minimální výše podpory.
15.
Dne 25. října 2005 (20) předaly francouzské orgány Komisi informace o vývoji finanční situace společnosti od oznámení plánu podpory na restrukturalizaci ze dne 18. února 2002.
16.
Dne 17. listopadu 2005 (21) poskytly francouzské orgány podklady o aktualizaci plánu restrukturalizace z roku 2002 a o opětovném vytvoření vlastního kapitálu společnosti SNCM (22).
17.
Dne 15. března 2006 předložily francouzské orgány Komisi souhrnnou zprávu o trhu, obchodní plán (příjmová část) a výhledový účet zisku a ztrát (23). Další podklady byly předány útvarům Komise dne 28. března 2006 a 7. dubna 2006 (24). V tomto dopise francouzské orgány mimo jiné vyzvaly Komisi, aby vzhledem ke své povaze „vyrovnání za veřejnou službu“ nebyla část podpory na restrukturalizaci z roku 2002, a to především částka ve výši 53,48 milionu EUR, považována za opatření přijaté v rámci restrukturalizačního plánu, ale za částku, která není na základě judikatury ve věci Altmark (25) podporou, nebo za samostatné opatření bez spojení s restrukturalizačním plánem podle čl. 86 odst. 2 Smlouvy o ES.
18.
Dne 21. dubna 2006 byl podle článku 4 nařízení Rady (ES) č. 139/2004 ze dne 20. ledna 2004 o kontrole spojování podniků (26) oznámen Komisi návrh spojení, při kterém společnosti Veolia Transport (dále jen „VT“) (27) a Butler Capital Partners (dále jen „BCP“) společně převezmou kontrolu nad společností SNCM (28). Komise se rozhodla nevznést proti oznámenému spojení námitky a prohlásila jej rozhodnutím ze dne 29. května 2006 (29) za slučitelné s vnitřním trhem.
19.
Dne 21. června 2006 (30) předaly francouzské orgány Komisi vyhlášku ministerstva hospodářství, financí a průmyslu ze dne 26. května 2006, kterou se schvalují finanční operace rozhodnuté společností Société nationale des chemins de fer français (dále jen „SNCF“), a legislativní nařízení č. 2006-606 ze dne 26. května 2006, kterým se společnost SNCM převádí do soukromého sektoru.
20.
Informace o pověření veřejnou službou a o podporách sociální povahy při zajišťování dopravní obslužnosti Korsiky byly Komisi předány dne 7. června 2006 (31).
21.
Dopisem ze dne 13. září 2006 oznámila Komise francouzským orgánům své rozhodnutí zahájit formální vyšetřovací řízení podle čl. 88 odst. 2 Smlouvy o ES a podle článku 6 nařízení (ES) č. 659/1999 ve věci nových opatření přijatých ve prospěch společnosti SNCM a ve věci plánu restrukturalizace oznámeného v roce 2002 (32) (dále jen „rozhodnutí z roku 2006“).
22.
Dne 16. listopadu 2006 zaslala Francie Komisi své připomínky v rámci rozhodnutí z roku 2006 (33).
23.
Protože některé zúčastněné strany požádaly Komisi o prodloužení lhůty pro předložení vlastních připomínek (34), Komise rozhodla poskytnout tuto prodlouženou lhůtu všem zúčastněným stranám (35).
24.
Komise obdržela připomínky od společností CFF (36) a STIM (37) a předala je francouzským orgánům dopisem ze dne 20. února 2007. Jistá zúčastněná třetí strana rovněž zaslala své připomínky, které byly také předány francouzským orgánům, ale nakonec je dne 28. května 2008 vzala zpět.
25.
Francouzské orgány sdělily své připomínky k vyjádřením zúčastněných stran dne 30. dubna 2007 (38).
26.
Dne 20. prosince 2007 podala společnost CFF na společnost SNCM stížnost Komisi kvůli státní podpoře, která doplňuje informace zaslané dne 15. června 2007 a 30. listopadu 2007. Stížnost se týká článku 3 nové smlouvy o pověření veřejnou službou podepsané v červnu roku 2007 mezi korsickou územní samosprávou a seskupením Compagnie Méridionale de Navigation - SNCM na období 2007-2013. Podle společnosti CFF by provádění této doložky přineslo společnosti SNCM v roce 2007 nové finanční zdroje ve výši 10 milionů EUR. Kromě toho se má u vyrovnání vyplácenému společnosti SNCM za závazky vyplývající ze zajišťování veřejné služby jednat o státní podporu, která je navíc protiprávní, protože nebyla oznámena Komisi.
27.
Komise informovala zúčastněné strany o svém rozhodnutí prodloužit lhůtu pro podání připomínek třetích stran do 14. března 2008.
28.
Komise předala dne 26. března 2008 připomínky zúčastněných třetích stran Francii, která zaslala svá vyjádření dne 28. března 2008, 10. dubna 2008 a 28. dubna 2008.
29.
Rozhodnutím ze dne 8. července 2008 Komise usoudila, že nová opatření z roku 2006 nepředstavují státní podporu ve smyslu čl. 87 odst. 1 Smlouvy o ES a že se u opatření oznámených v roce 2002 jedná o podpory slučitelné s vnitřním trhem.
30.
Dne 11. září 2012 Tribunál toto rozhodnutí částečně zrušil (39). Tribunál usoudil, že závěry Komise ohledně opatření provedených v roce 2006 jsou výsledkem zjevně nesprávného posouzení. Pokud jde o restrukturalizační opatření z roku 2002, Tribunál shledal, že je nutno provést jejich novou analýzu, protože zrušené rozhodnutí vycházelo ze skutečnosti, že opatření z roku 2006 neobsahují žádný prvek podpory.
31.
Zrušení se netýká pouze prohlášení o slučitelnosti podpory ve výši 53,48 milionu EUR v podobě příspěvku na vyrovnání za závazky veřejné služby společnosti SNCM za období 1991-2001. Toto rozhodnutí se proto nebude tímto bodem zabývat.
32.
Komise tak musí přijmout nové konečné rozhodnutí. Není důvod vyhledávat skutečnosti, k nimž došlo po dnu přijetí zrušeného rozhodnutí. Následkem zrušení musí Komise na jedné straně posoudit, zda některá předmětná opatření odpovídají chování investora v tržním hospodářství, a na straně druhé, pokud posuzovaná opatření představují státní podporu, zda jsou splněny podmínky slučitelnosti stanovené příslušnými pokyny. V souladu s judikaturou Tribunálu (40) smí Komise u obou přezkumů zohlednit pouze informace, které měla k dispozici v den přijetí zrušeného rozhodnutí, tj. dne 8. července 2008 (41).
33.
Dne 13. listopadu 2012 došlo k pracovnímu jednání za účasti Komise, francouzských orgánů a zástupců společnosti SNCM.
34.
Dopisy ze dne 6. prosince 2012 a 5. února 2013 požádaly francouzské orgány dvakrát, aby se rozhodlo o opětovném zahájení řízení, a to z těchto důvodů: Tribunál tím, že upřesnil kritéria zkoušky informovaného investora v tržním hospodářství, údajně vynesl z hlediska judikatury novátorský rozsudek, čímž je prý nutno zahájit znovu kontradiktorní řízení. Dopisy ze dne 15. ledna a 13. února 2013 Komise tyto žádosti odmítla, když zdůraznila, že řízení může být znovu zahájeno v bodě, ve kterém došlo k protiprávnímu jednání, a připomněla, že rozhodnutí o zahájení řízení z roku 2006 nebylo jako takové v žádném ohledu protiprávní. Zároveň ale informovala francouzské orgány, že jí mohou zcela podle vlastního uvážení předkládat doplňující informace pro úvahy a analýzy či jakýkoli dokument, který se jim bude zdát vhodný.
35.
Dne 16. května 2013 zaslaly francouzské orgány Komisi informační zprávu.
36.
Dopisem ze dne 19. června 2013 požádala společnost SNCM o rozhodnutí o opětovném zahájení formálního vyšetřovacího řízení z podobných důvodů jako francouzské orgány. Komise odmítla tuto žádost dopisem ze dne 10. července 2013. Zároveň ale rovněž informovala společnost SNCM, že jí může zcela podle vlastního uvážení předkládat doplňující informace pro úvahy a analýzy či jakýkoli dokument, který se jí bude zdát vhodný.
37.
Dne 27. srpna 2013 zaslala společnost SNCM informační zprávu a novou zprávu o prodeji SNCM.
II. POPIS
2.1. PŘÍJEMCE OPATŘENÍ, KTERÁ JSOU PŘEDMĚTEM TOHOTO ROZHODNUTÍ
38.
Příjemcem opatření, která jsou předmětem tohoto rozhodnutí, je společnost SNCM, která zahrnuje několik dceřiných společností v námořním odvětví a která se zabývá námořní přepravou osob, automobilů a nákladních vozidel na trasách mezi kontinentální Francií a Korsikou, Itálií (Sardinie) a zeměmi Maghrebu (Alžírsko a Tunisko).
39.
Společnost SNCM je akciovou společností, která vznikla v roce 1969 spojením společností Compagnie générale transatlantique a Compagnie de navigation mixte, jež byly obě založeny v roce 1850. Svůj původní název Compagnie générale transméditerranéenne si změnila v roce 1976 na Société nationale maritime Corse-Méditerranée poté, co železniční společnost Société nationale des chemins de fer (SNCF) získala podíl v jejím kapitálu. Francouzská vláda si totiž tuto společnost vybrala pro zajištění zásady územní návaznosti s Korsikou, to znamená vyrovnání sazeb za námořní dopravu s cenami společnosti SNCF pro železniční dopravu, na základě úmluvy uzavřené dne 31. března 1976 na dvacet pět let. Společnost Compagnie générale transatlantique byla již předtím pověřena francouzskou vládou zajištěním dopravní obslužnosti Korsiky na základě dřívější smlouvy uzavřené dne 23. prosince 1948.
40.
V okamžiku oznámení navýšení kapitálu v roce 2002 vlastnila společnost SNCF 20 % podílů a společnost CGMF 80 % podílů v kapitálu společnosti SNCM. Po otevření kapitálu společnosti SNCM dne 30. května 2006 (viz bod 18 tohoto rozhodnutí) patří společnosti BCP, respektive VT 38 % a 28 % kapitálu společnosti SNCM, přičemž společnost CGMF zůstává podílníkem ve výši 25 % (9 % kapitálu je vyhrazeno zaměstnancům).
41.
V roce 2008 byly hlavními dceřinými společnostmi SNCM společnosti Compagnie Méridionale de Navigation (dále jen „CMN“) (42), Compagnie Générale de Tourisme et d’Hôtellerie (CGTH) (43), Aliso Voyage (44), Sud-Cargos (45), Société Aubagnaise de Restauration et d’Approvisionnement (SARA) (46), Ferrytour (47) a Les Comptoirs du Sud (48).
42.
Po prodeji vysokorychlostních plavidel Aliso v září 2004 a Asco (49) v květnu 2005 se flotila společnosti SNCM skládá z deseti lodí (pět trajektových lodí s přepravou automobilů (50), čtyři víceúčelová plavidla (přeprava nákladu a pasažérů) (51) a jedno vysokorychlostní plavidlo (NGV), jež vyplouvá převážně z Nice (52)), z nichž sedm přímo vlastní (53).
43.
Pro úplnost je nutno připomenout, že pravidelná námořní přeprava mezi přístavy kontinentální Francie a Korsiky byla od roku 1948 zajišťována v rámci veřejné služby, pro kterou společnosti SNCM a CMN byly v létech 1976 až 2001 koncesionáři na základě rámcové úmluvy uzavřené původně na dvacet pět let. V souladu s platnými předpisy Společenství (54) a na základě evropského nabídkového řízení (55) vyhlášeného korsickými samosprávnými orgány (56) získaly společnosti SNCM a CMN společně pověření veřejnou službou (dále jen „DSP“) pro dopravní obsluhu Korsiky z Marseille oproti finančnímu vyrovnání, a to na období 2002-2006.
44.
Jelikož platnost pověření veřejnou službou končila koncem roku 2006, stala se výše uvedená námořní veřejná služba předmětem nového nabídkového řízení vyhlášeného na celoevropské úrovni (57) a pověření bylo uděleno seskupení SNCM-CMN na období od 1. května 2007 do 31. prosince 2013 s roční dotací přibližně 100 milionů EUR.
45.
Souběžně mají všichni provozovatelé zajišťující přepravu na ostrov z Toulonu a z Nice stanovenou četnost spojení. Na těchto spojeních jsou obyvatelé Korsiky a také ostatní kategorie cestujících od roku 2002 až do roku 2013 příjemci sociálních podpor zavedených na základě rozhodnutí Komise ze dne 2. července 2002 (58) a 24. dubna 2007 (59).
2.2. KONKURENČNÍ PROSTŘEDÍ
46.
Společnost SNCM vyvíjí činnost převážně ve dvou odlišných oblastech, a to v oblasti přepravy cestujících a v oblasti přepravy zboží. Zajišťuje dopravní spojení na jedné straně z Francie na Korsiku a do Maghrebu a na druhé straně okrajově do Itálie a Španělska.
2.2.1. Doprava na Korsiku
2.2.1.1. Přeprava cestujících
47.
Přeprava cestujících na Korsiku je výrazně sezónním trhem. Zahrnuje špičky sezónní návštěvnosti, které mohou být až desetkrát větší než počet cestujících v měsících mimo sezónu. To od provozovatelů dopravy vyžaduje, aby vlastnili takovou flotilu lodí, která bude schopna tyto sezónní špičky zvládnout. Poloviny obratu se dosahuje v měsících červenci a srpnu. Mimoto existuje nerovnováha podle směru přepravy, a to i během sezónních špiček: například v červenci jsou plavidla při odjezdu z kontinentálních přístavů plná, zatímco při návratu poloprázdná. Roční průměrné míry obsazení plavidel jsou proto poměrně nízké.
48.
Společnost SNCM je tradičním provozovatelem spojení mezi Korsikou a kontinentální Francií. Zhruba platí, že dvě třetiny své činnosti provozuje mezi Marseille a Korsikou v rámci pověření veřejnou službou a zbývající třetinu představují spojení mezi jinými výchozími nebo cílovými místy (Nice-Korsika, Toulon-Korsika, mezinárodní spoje na Sardinii nebo do zemí Maghrebu).
49.
Společnost SNCM měla na svoji hlavní činnost dlouhá léta monopol. Od roku 1996 ale musí čelit konkurenci, která se velmi rychle rozvinula. Společnost CFF je tak dnes dominantním subjektem, pokud jde o námořní spojení mezi kontinentální Francií a Korsikou, a její podíl na trhu neustále roste. Ačkoliv na trhu působí teprve od roku 1996, její přeprava cestujících rostla v období 2000 až 2005 každým rokem o 44 % a tento růst pokračuje. V roce 2008 tak téměř […] (60) % osob cestujících mezi kontinentální Francií a Korsikou po moři zvolilo plavidlo společnosti CFF, zatímco jen […] (60) % použilo plavidlo společnosti SNCM a zbylých […] (60) % připadlo na společnost CMN.
50.
Postavení, které společnost CFF získala na předmětném trhu od roku 2000, se projevuje také v počtu cestujících přepravených během sezóny mezi Korsikou a kontinentální Francií. Z níže uvedeného diagramu vyplývá, že podíl společnosti CFF na trhu se zvýšil ze 45 % v roce 2000 na 70 % v roce 2007 a podíl společnosti SNCM se ve stejném období klesl z 53 % na 26 %, což představuje rozdíl více než jednoho milionu přepravených cestujících.
Diagram
Počet cestujících přepravených během sezóny (květen až září) mezi kontinentální Francií a Korsikou - sezóny 2000 až 2007
Zdroj:
Observatoire régional des transports de la Corse.
51.
Dalšími menšími konkurenty společnosti SNCM při dopravě na Korsiku jsou Compagnie Méridionale de Navigation (CMN), Moby Lines, Happy Lines a TRIS.
52.
Od roku 2006 se nabídka společnosti SNCM a její podíl na trhu dopravního spojení s Korsikou snížily: došlo k omezení nabídky míst o 8 % (- 20 % u spojení z Nice a - 3 % u spojení z Marseille).
53.
Pokračující snižování tržního podílu ukazuje, že důvěra uživatelů se zpět získává velmi obtížně poté, co byla silně otřesena stávkami a zmatky, které provázely sociální konflikty v létech 2004 a 2005, a to především u příležitosti privatizace společnosti.
54.
Trh námořní přepravy cestujících mezi kontinentální Francií a Korsikou rostl od roku 1993 průměrně o 4 % ročně. Tento růst měl pokračovat také v roce 2008 (tedy v období rozhodujícím pro přezkum skutečností), kdy se očekávalo zvýšení o […] (60) %, a v následujících letech měl být mírnější. Přesto se nezdá, že by se nové subjekty snažily na tento trh proniknout. Do veřejné soutěže vyhlášené Korsickým dopravním úřadem (Office des Transports de Corse) o pověření veřejnou službou na období 2007-2013 pro námořní dopravu do určitých přístavů na Korsice se kromě společností CFF a SNCM-CMN nepřihlásil žádný další uchazeč, a to i přesto, že bylo možné ucházet se pouze o určité dopravní trasy.
55.
Pokud jde o hlavního konkurenta společnosti SNCM, tak společnost CFF mezi lety 1999 a 2007 zvýšila výrazně svou nabídku míst z 500 000 na 4,5 milionu (z toho o 30 % jen v roce 2007 v porovnání s rokem 2006), což jí umožnilo zvýšit počet přepravených cestujících (z 1,3 milionu v roce 2005 na 1,6 milionu v roce 2007) a svůj podíl na trhu. Tato obchodní politika se ale projevuje strukturálně nižší mírou obsazenosti u CFF než u SNCM s rozdílem deseti procentních bodů v roce 2007. U společnosti SNCM dosahovala průměrná míra obsazenosti v roce 200748 %, což je u trhu s takovými sezónními výkyvy běžné (viz výše).
2.2.1.2. Nákladní doprava
56.
Pokud jde o nákladní dopravu, byl v roce 2005 podíl společnosti SNCM na trhu na trase mezi Marseille či Toulonem a Korsikou přibližně 45 %.
57.
Pokud jde o dopravu obecného zboží (bez doprovodu), nacházejí se společnosti SNCM a CMN de facto v téměř monopolním postavení. V rámci smlouvy o pověření veřejnou službou zajišťují obě společnosti v častých intervalech přepravu zboží z Marseille do všech přístavů na Korsice.
58.
Pokud jde o doprovázené přívěsy nakládané na trajekty, což představuje celkově 24 % přepravy zboží měřené v běžných metrech, existuje mezi všemi přepravci cestujících hospodářská soutěž. Společnosti SNCM a CMN zajišťují většinu této přepravy doprovázeného zboží. Ostatní provozovatelé, a to především společnost CFF, mají 10 % podíl, což představuje 2 % celkového trhu.
59.
Pokud jde o doprovázené vozidlové soupravy (61) nakládané na trajekty (přibližně 24 % přepravy obecného zboží v roce 2003), mají společnosti SNCM a CMN také většinový podíl na dotčeném trhu. Ovšem od roku 2002 rozšířila společnost CFF svou nabídku a získala přibližně 15 % podílu na trhu.
2.2.2. Doprava do zemí Maghrebu
60.
Tunisko a Alžírsko představují důležitý trh s přibližně 5 miliony cestujících, přičemž převládá letecká přeprava. V těchto souvislostech zajišťuje námořní přeprava přibližně 15 % přesunů. Zatímco Alžírsko představuje významný námořní trh s řádově 560 000 cestujících, je Tunisko s řádově 250 000 cestujících trhem méně významným.
61.
Trh námořní dopravy mezi Francií a zeměmi Maghrebu vykazoval v období mezi roky 2001 a 2005 trvalý růst, a to řádově o 13 %. Vzhledem k výhledům růstu turistiky do této oblasti se očekávalo (v období rozhodujícím pro přezkum skutečností), že námořní doprava zaznamená okolo roku 2010 roční míru růstu řádově o 4 %.
62.
V Alžírsku zaujímá společnost SNCM druhé místo na trhu za alžírským veřejným podnikem Entreprise Nationale de Transport Maritime de Voyageurs (ENTMV). V roce 2005 vzrostl podíl společnosti SNCM na trhu z 24 % (2001) na 35 %.
63.
Na trhu dopravy do Tuniska je společnost SNCM na druhém místě za společností Compagnie tunisienne de navigation (CTN). Ačkoli společnost SNCM ztratila od roku 2001 podíl na trhu ve prospěch společnosti CTN, když její podíl klesl ze 44 % na 39 % v roce 2004, v roce 2005 došlo k určitému zlepšení (40 %).
2.3. POPIS OPATŘENÍ, KTERÁ JSOU PŘEDMĚTEM TOHOTO ROZHODNUTÍ
2.3.1. Navýšení kapitálu společnosti SNCM v roce 2002
64.
Po rozhodnutí Komise ze dne 17. července 2002 o schválení podpory na záchranu ve prospěch společnosti SNCM (62) oznámily francouzské orgány Komisi dne 18. února 2002 plán podpory na restrukturalizaci ve prospěch společnosti SNCM. Opatření spočívalo v navýšení kapitálu společnosti SNCM prostřednictvím mateřské společnosti CGMF, a to ve výši 76 milionů EUR, přičemž 46 milionů EUR mělo být poskytnuto na náklady spojené s restrukturalizací (63). Navýšení kapitálu mělo za cíl zvýšit vlastní finanční prostředky společnosti SNCM z 30 milionů na 106 milionů EUR.
65.
V souladu s hlavními pokyny z roku 1999 předložily francouzské orgány Komisi plán restrukturalizace (64) společnosti SNCM v pěti bodech:
i)
snížení počtu plaveb a reorganizace plavidel mezi různými spoji (snížení počtu spojů na Korsiku a posílení přepravy do zemí Maghrebu). Plán restrukturalizace počítal se snížením počtu plaveb z 4 138 (3 835 pro SNCM a 303 pro její dceřinou společnost Corsica Marittima) na 3 410 v roce 2003 s následujícími změnami v přepravě:
-
změna námořních spojení mezi Marseille a Korsikou podle zadávacích podmínek smlouvy o veřejné službě na období 2001-2006;
-
téměř úplné zrušení spojů mezi Toulonem a Korsikou;
-
omezení spojů mezi Nice a Korsikou;
-
zrušení linky mezi Livornem a Bastií provozované s vyhrazeným vybavením - skutečně zrušena v roce 2003;
-
posílení přepravy do Alžírska a Tuniska plavidly „Méditerranée“, „Ile de Beauté“ a „Corse“ a pozastavení spojení mezi Janovem a Tunisem.
ii)
snížení počtu plavidel o čtyři lodě, což mělo přinést 21 milionů EUR v hotovosti;
iii)
prodej části nemovitého majetku;
iv)
snížení počtu zaměstnanců (65) o přibližně 12 %, což ve spojení s rozumnou mzdovou politikou mělo snížit náklady na lodní personál z 61,8 milionu EUR v roce 2001 na průměrně 54,8 milionu EUR v letech 2003 až 2006 a pozemní náklady z 50,3 milionu EUR v roce 2001 na 45,8 milionu EUR ve stejném období;
v)
zrušení dvou z dceřiných společností, a to společností Compagnie Maritime Toulonnaise a Corsica Marittima, jejichž zbývající činnosti měla převzít společnost SNCM.
66.
Po připomínkách Komise uvedených v jejím rozhodnutí ze dne 19. srpna 2002 francouzské orgány popsaly v dopise ze dne 31. ledna 2003 vylepšení plánu restrukturalizace v následujících bodech:
-
závazky a upřesnění v oblasti mzdové politiky;
-
plán snížení nákladů u zprostředkovatelských nákupů;
-
závazek, že společnost SNCM nevyvolá cenovou válku se svými konkurenty v dopravě na Korsiku.
67.
Ohledně posledního bodu francouzské orgány upřesňují, že společnost „SNCM se k tomu zavazuje bez výhrad, protože vyvolání cenové války z jejího podnětu by nebylo v souladu ani s jejími strategickými záměry, ani s jejím zájmem, protože by vedlo ke snížení jejích příjmů, a ani s jejími obvyklými pracovními postupy a s jejím know-how“.
68.
Ve svém plánu restrukturalizace francouzské orgány předložily Komisi podrobnou tabulku finančních výhledů na období 2002-2007 založených na středních předpokladech pro celou řadu proměnných (66). Finanční výhledy mimo jiné vykazují návrat ke kladným běžným výsledkům hospodaření počínaje rokem 2003.
Tabulka 1
Finanční tabulka pro období 2002-2007
v milionech EUR
2000 Skutečnost
2001 Skuteč.
2002 Plán
2002 Skuteč.
2003 Plán
2004 Plán
2005 Plán
2006 Plán
2007 Plán
Obrat
204,9
204,1
178
205,8
190,4
192,9
195,2
197,1
193,9
Provozní dotace
85,4
86,7
74,5
77,7
69,9
68,8
68,4
67
68,5
Běžný výsledek
-14,7
-5,1
1,2
-5,8
6,8
10,6
10,7
8,1
9
Čistý výsledek
-6,2
-40,4
23
4,2
12
14
1
3
3
Vlastní kapitál
67,5
29,7
119
33,8
124
134
145
160
169
Čisté finanční zadlužení (bez leasingu)
135,8
134,5
67,7
144,8
55,2
38,2
57,1
115,7
228,1
Finanční ukazatele
Běžný výsledek/obrat + dotace
-5 %
-2 %
0 %
-2 %
3 %
4 %
4 %
3 %
3 %
Vlastní kapitál/zadlužení v rozvaze
50 %
22 %
176 %
23 %
225 %
351 %
254 %
138 %
74 %
Údaje za roky 2000, 2001 a 2002 jsou převzaty z výročních zpráv 2001 a 2002 společnosti SNCM
69.
Podle francouzských orgánů mělo navýšení kapitálu o 76 milionů EUR a návrat k provozní ziskovosti, který se předpokládal počínaje rokem 2003, umožnit zvýšit vlastní kapitál z 30 milionů EUR v roce 2001 na 120 milionů EUR v krátkém časovém horizontu (2003) a na 160 až 170 milionů EUR na konci plánu (2006-2007). Zvýšení vlastního kapitálu mělo umožnit snížení finanční zadluženosti ze 145 milionů EUR v roce 2002 na úroveň 40 až 55 milionů EUR v letech 2003 až 2005. V posledních letech plánu společnost předpokládala zvýšení zadlužení kvůli výměně jednoho nebo dvou plavidel v plném vlastnictví.
70.
Francouzské orgány také předložily studii citlivosti předpokládaných výsledků vůči pracovním předpokladům vývoje přepravy na různých dopravních spojích. Různé simulace prováděné na tomto základě ukázaly, že by se společnost SNCM měla vrátit k ziskovosti ve všech uvažovaných případech.
71.
Francouzské orgány nejprve zmínily dvě alternativní metody, které ale odmítly jako příliš nákladné.
i)
První metoda posouzení spočívala v sečtení nákladů všech restrukturalizačních opatření. Umožnila dojít ke stanovení finančních potřeb ve výši 90,9 milionu EUR zahrnutím:
-
celkové ztráty za období 1991-2001, tedy 41,7 milionu EUR (tzn. 29 milionů EUR, což je částka schválená rozhodnutím 2002/149/ES ze dne 30. října 2001 (Úř. věst. L 50, 21.2.2002, s. 66), 6,1 milionu EUR za rok 2000 a 6,6 milionu EUR za rok 2001 před zahrnutím restrukturalizačních výdajů);
-
snížení zdroje tvořeného zvláštními odpisy ve stejném období, tedy 24 milionů EUR (v rozvaze za toto období se příslušná položka snížila z 86 na 62 milionů EUR z důvodu prodloužení doby odpisu z dvanácti na dvacet let, menšího využívání tohoto zdroje a využívání „leasingu“ u posledních dodaných plavidel);
-
výnosu z prodeje uskutečněného během této restrukturalizace, tedy 21 milionů EUR, snižujícího finanční potřeby a
-
kumulativního důsledku restrukturalizačních nákladů ve výši 46,2 milionu EUR (viz poznámka pod čarou 58).
ii)
Druhá metoda posouzení spočívala ve stanovení výše vlastního kapitálu, který by požadovaly banky pro celou flotilu, při zohlednění skutečnosti, že banky pro úvěrování nákupu plavidla obvykle požadují vlastní příspěvek ve výši 20 až 25 % hodnoty plavidla. Výpočet provedený francouzskými orgány na základě historické pořizovací ceny flotily plavidel ve výši 843 milionů EUR vedl k výsledku potřeb vlastního kapitálu ve výši 157 až 196 milionů EUR. Po odečtení stávajícího vlastního kapitálu ke konci roku 2001 se došlo touto metodou ke stanovení potřeby navýšení kapitálu o 101 až 140 milionů EUR.
72.
Metoda, kterou nakonec zvolily francouzské orgány k určení výše navýšení kapitálu, spočívá ve výpočtu finančních potřeb na základě středního poměru mezi vlastními zdroji a finančními dluhy zjištěném v roce 2000 u pěti evropských námořních společností. Bez ohledu na odlišnosti účetních rozvah těchto podniků zvolily francouzské orgány jako průměr hodnotu 79 %. Francouzské orgány tvrdí, že finanční výhledy na období od roku 2002 až do roku 2007 vedou k průměrnému poměru mezi vlastním kapitálem a finančním zadlužením v hodnotě 77 %, přičemž vlastní kapitál dosáhne v roce 2007 výše 169 milionů EUR. Taková výše vlastních zdrojů měla být dosažena navýšením kapitálu o 76 milionů EUR a úspěšným provedením opatření, která byla součástí plánu restrukturalizace.
2.3.2. Opatření po navýšení kapitálu v roce 2002
2.3.2.1. Předběžná poznámka
73.
Navýšení kapitálu a plán restrukturalizace z roku 2002 nepřinesly očekávané výsledky a počínaje rokem 2004 se finanční a hospodářská situace společnosti SNCM prudce zhoršila. Ke zhoršení přispěly jak vnitřní faktory (sociální konflikty, pozdní a nedostatečné plnění cílů v oblasti produktivity, ztráta podílů na trhu), tak faktory nezávislé na společnosti SNCM (oslabení přitažlivosti Korsiky jako destinace, zvýšení podílu na trhu společnosti CFF, chyby v řízení ze strany státu (67)) a zvýšení ceny pohonných hmot.
74.
Běžný výsledek hospodaření společnosti SNCM tak byl - 32,6 milionu EUR v roce 2004 a - 25,8 milionu EUR v roce 2005. Čistý hospodářský výsledek potom činil - 29,7 milionu EUR v roce 2004 a - 28,8 milionu EUR v roce 2005.
75.
Zhoršení hospodářské a finanční situace společnosti SNCM donutilo francouzské orgány k většímu převedení aktiv, než předpokládal plán restrukturalizace z roku 2002 a než požadovalo rozhodnutí z roku 2003, a zahájit vyhledávání partnerů ze soukromého sektoru.
Tabulka 2
Seznam aktiv postoupených společností SNCM od roku 2002
Čistý výnos prodeje
Datum
Prodeje navržené v oznámení z roku 2002 (v tisících EUR)
25 165
Aliso
(místo plavidla Asco v souladu s rozhodnutím Komise ze dne 8. září 2004)
(315)
30.9.2004
Napoléon
6 396
6.5.2002
Monte Rotondo
591
31.7.2002
Liberté
10 088
27.1.2003
Komplex nemovitostí Schuman
8 405
20.1.2003
Dodatečné prodeje vyžadované Komisí v jejím rozhodnutí ze dne 9. července 2003 (v tisících EUR)
5 022
SCI Espace Schuman
765,7
24.6.2003
Southern Trader
2 153
22.7.2003
Someca
1 423,9
30.4.2004
Amadeus
680
12.10.2004
CCM
-
(68)
-
Dodatečné prodeje provedené od rozhodnutí z července 2003 (v tisících EUR)
12 600
Asco
7 100
24.5.2005
Sud Cargos
4 300
15.9.2005
Prodej bytů z bytového fondu společnosti SNCM
(dříve obývaných zaměstnanci společnosti SNCM)
1 200
září 2003 až 2006
CELKEM (v tisících EUR)
42 385
2.3.2.2. Opatření po navýšení kapitálu v roce 2002
76.
Výběrové řízení soukromých partnerů proběhlo od 26. ledna 2005 do konce září 2005.
77.
Francouzská vláda oznámila dne 26. ledna a 17. února 2005, že začne hledat soukromého partnera, který by vstoupil do kapitálu společnosti SNCM s cílem posílit její finanční strukturu a doprovázet ji v krocích nutných pro její další rozvoj.
78.
Agentura státních podílů (Agence des Participations de l'Etat - APE) nejprve jmenovala nezávislou osobnost k dohledu nad celým vyhledávacím řízením, a poté pověřila poradenskou banku („HSBC“) oslovit možné nabyvatele.
79.
V tomto rámci bylo osloveno sedmdesát dva odvětvových a finančních investorů s cílem stanovit finanční podmínky nabídky, která by měla za cíl posílit podnikatelský plán společnosti, zachovat pracovní místa a zajistit řádné plnění veřejné služby. Dvacet tři z nich projevilo zájem, bylo podepsáno patnáct dohod o důvěrnosti informací a rozesláno patnáct informačních memorand. Šest podniků předložilo své nabídky v prvním kole dne 5. dubna 2005 a tři nabídky (společnost Connex, která se od té doby stala společností Veolia Transdev (VT), Caravelle a BCP) se dostaly do druhého kola dne 17. června 2005 stejně jako zájemce o menšinový podíl (Comanav). Ve třetím kole dne 28. července 2005 se objevily tři nabídky.
80.
Dne 14. září 2005 byla každá společnost vyzvána k předložení pevné a konečné nabídky do 15. září 2005. Jelikož k tomuto datu společnost Connex odstoupila, státní orgány dostaly dvě pevné nabídky navýšení kapitálu a převzetí celého kapitálu předložené skupinami BCP a Caravelle.
81.
Dne 27. září 2005 vydala Francie tiskové prohlášení, ve kterém oznámila, že na základě podrobného prověření obou nabídek byla vybrána nabídka skupiny BCP, protože je nejenom nejpřijatelnější z finančního hlediska, ale také nejlépe odpovídá zájmům společnosti, veřejné služby a zaměstnanosti. V původní nabídce skupina BCP navrhovala zápornou cenu ve výši 113 milionů EUR, a nabídka tak představovala nejnižší odhad záporné ceny.
82.
Tato původní nabídka možných nabyvatelů výslovně předpokládala možnost její úpravy podle výsledků provedených auditů. Francouzské orgány uvedly, že původní cena byla zvýšena po auditech předložených dne 16. prosince 2005 kvůli objektivním prvkům s vlivem na právní a hospodářský rámec, v němž podniká společnost SNCM, které vznikly po odevzdání nabídky dne 15. září 2005. Záporná cena tak byla změněna na 200 milionů EUR.
83.
Jednání mezi francouzskými orgány a budoucími nabyvateli, tj. skupinou BCP ve spojení se společností Connex, která se následně stala společností Veolia Transdev jako dceřiná společnost společnosti Veolia, umožnily snížit tuto částku na 142,5 milionu EUR navýšených o převzetí části výdajů spojených s připojištěním důchodců společnosti SNCM (tj. o 15,5 milionu EUR).
84.
Po otevřeném, transparentním a nediskriminačním výběrovém řízení bylo nakonec dne 13. října 2005 za velmi obtížných finančních a sociálních okolností dosaženo shody mezi státem a společnostmi BCP a VT. Společnost VT je tak odvětvovým provozovatelem společnosti SNCM (s podílem 28 %), zatímco skupina BCP je hlavním akcionářem s podílem 38 %. Především vůči zaměstnancům se stát zavázal zůstat akcionářem společnosti s podílem ve výši 25 % (69). Společnosti BCP a VT vypracovaly pro společnost SNCM podnikatelský plán, který byl sdělen Evropské komisi dne 7. dubna 2006.
a) Obsah memoranda o porozumění
85.
Memorandum o porozumění, na jehož základě se 75 % kapitálu společnosti převádí na soukromé nabyvatele, bylo podepsáno mezi zúčastněnými stranami (BCP, VT a CGMF) dne 16. května 2006.
86.
V části II memoranda o porozumění se uvádí, že se společnost CGMF zavazuje schválit, upsat a plně splatit navýšení kapitálu společnosti SNCM v celkové výši 142,5 milionu EUR.
87.
Jako doplněk navýšení kapitálu se společnost CGMF zavazuje dát k dispozici společnosti SNCM částku 38,5 milionu EUR formou zálohy na běžný účet. Tato záloha na běžný účet, kterou předá společnost SNCM do rukou správce vázaného účtu (banka CIC), je určena na financováni části nákladů zvaných „na velkorysost“, které doplní částky vyplácené uplatněním zákonných a smluvních opatření v případě plánu snižování počtu zaměstnanců provedeného nabyvateli. Vyplácení vyrovnání nad náhrady stanovené právními a smluvními ustanoveními probíhá na individuálním a jmenovitém základě a týká se zaměstnanců, kteří opustili podnik a jejichž pracovní smlouva byla vypovězena.
88.
Tento mechanismus je uveden v článku II.2 protokolu o postoupení ze dne 16. května 2006, který stanoví, že tento účet je určen „k financování části nákladů spojených s dobrovolnými odchody nebo s vypovězením pracovní smlouvy […] a představuje přídavek k různým částkám povinně vyplácených zaměstnavatelem na základě zákonných a smluvních ustanovení“. Správce vázaného účtu má „za úkol uvolňovat prostředky postupně podle toho, jak dotčení zaměstnanci, kteří nejsou převedeni na jiná pracovní místa v rámci skupiny SNCM, budou skutečně opouštět společnost a uvolnit zůstatek spravované částky v okamžiku, kdy skončí jeho úloha správce“. Fungování tohoto účtu je předmětem dohody o správě účtu, která je přílohou memoranda o porozumění. Použití vázaného účtu vyžaduje, aby společnost SNCM předala předsedovi správní rady CGMF jmenovitý seznam osob, jejichž pracovní smlouva byla vypovězena a pro něž se žádá o použití vázaného účtu, a rovněž měsíční přehled čistých výdajů, jenž představuje podrobné vyúčtování všech náhrad a nákladů vyplacených dotčeným zaměstnancům. Společnost SNCM souběžně oznamuje správci účtu „skutečné dodatečné měsíční náklady“ na zaměstnance, které odpovídají přídavku k různým částkám povinně vyplácených zaměstnavatelem na základě zákonných a smluvních ustanovení. Celková výše dodatečných opatření „z velkorysosti“ státu nesmí v žádném případě přesáhnout částku 38,5 milionu EUR, a pokud by tato dodatečná sociální opatření nedosáhla do tří roků od postoupení společnosti této hranice, bude zůstatek vrácen státu.
89.
Po těchto krocích část III memoranda o porozumění stanoví, že společnost CGMF postoupí soukromým nabyvatelům své akcie, které představují 75 % podílů základního kapitálu společnosti, a vázaný účet určený na financování té části sociálního plánu, která přesahuje zákonné a smluvní povinnosti.
90.
Část III memoranda o porozumění rovněž stanoví, že společnosti BCP a VT přistoupí k dodatečnému navýšení kapitálu ve výši 8,75 milionu EUR a že z této částky bude společnost SNCM čerpat podle svých potřeb hotovosti. V části III odst. 2.7 memoranda o porozumění se stanoví, že hodnota akcií společnosti CGMF se v každém okamžiku rovná jejich původní jmenovité hodnotě zvýšené o […] (60) % jejich splacené jmenovité hodnoty vynásobené součinitelem D/365, přičemž D představuje počet dní od data uplatnění, s odečtením všech vyplacených částek (např. dividend). Tato ustanovení se neuplatňují v případě soudního vyrovnání nebo likvidace společnosti.
91.
Memorandum o porozumění (část III.5) obsahuje zrušující doložku k postoupení společnosti SNCM, která může být uplatněna současně nabyvateli v případě, že dojde k jedné z následujících událostí, protože tyto události by mohly zpochybnit jejich podnikatelský záměr a obnovení životaschopnosti společnosti:
-
nepřidělení smlouvy o pověření veřejnou službou pro námořní dopravu na Korsiku pro období, které začíná dnem 1. ledna 2007, nebo její přidělení za značně zhoršených podmínek;
-
jakékoli záporné rozhodnutí Evropské komise nebo rozsudek Tribunálu či Soudního dvora, jako je například odmítnutí postoupení nebo stanovení podmínek se zásadním dopadem na hodnotu společnosti, a to do šesti roků ode dne, kdy partneři nabudou práv nad společností.
92.
Část VII memoranda o porozumění stanoví, že společnost CGMF převezme část sociálních závazků společnosti SNCM týkajících se nákladů na zdravotní připojištění jejích důchodců, které byly odhadnuty na 15,5 milionu EUR počínaje dnem převedení vlastnictví podniku.
93.
Způsoby správy a řízení podniku jsou upřesněny v části IV memoranda o porozumění. Je zde uvedeno, že dojde ke změně způsobu řízení společnosti SNCM, která se přemění v akciovou společnost s představenstvem a dozorčí radou. Dozorčí rada se bude skládat z 10 a později ze 14 členů. Přechodně jí bude předsedat zástupce státu. Pokud bude společnosti SNCM přiděleno pověření veřejnou službou, předsedu dozorčí rady nahradí zástupce společnosti BCP. Představenstvo má potom za úkol zajistit provozní řízení společnosti SNCM.
94.
Dne 26. května 2006 schválila francouzská vláda postoupení SNCM a výše uvedená opatření.
b) Opatření
95.
S ohledem na výše uvedené skutečnosti obsahuje memorandum o porozumění tři druhy státních opatření, a jsou proto důvodem pro jejich posouzení z hlediska pravidel Společenství pro státní podporu:
-
postoupení 75 % podílu ve společnosti SNCM za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR (kapitálový vklad ve výši 142,5 milionu EUR a převzetí nákladů na zdravotní připojištění ve výši 15,5 milionu EUR);
-
záloha na běžný účet poskytnutá společností CGMF ve výši 38,5 milionu EUR ve prospěch propuštěných zaměstnanců společnosti SNCM;
-
navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR upsané společností CGMF společně a současně se vkladem ve výši 26,25 milionu EUR provedeným společnostmi VT a BCP.
-
zrušující doložka postoupení (70).
2.4. OBLAST PŮSOBNOSTI TOHOTO ROZHODNUTÍ
96.
Toto konečné rozhodnutí se týká opatření, která provedla Francie ve prospěch společnosti SNCM od 18. února 2002, a to:
-
zůstatku vkladu kapitálu ve prospěch společnosti SNCM společností CGMF ve výši 76 milionů EUR poskytnutých v roce 2002, tj. částky 15,81 milionu EUR;
-
záporné ceny při prodeji společnosti SNCM společností CGMF ve výši 158 milionů EUR;
-
zálohy na běžný účet poskytnuté společností CGMF ve výši 38,5 milionu EUR ve prospěch propuštěných zaměstnanců společnosti SNCM;
-
navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, které upsala společnost CGMF.
97.
Toto rozhodnutí se netýká vyrovnání za závazky veřejné služby společnosti SNCM za období 1991-2001, jehož slučitelnost potvrdil rozsudek Tribunálu ze dne 11. září 2012 (71).
98.
Netýká se rovněž přezkumu minulých a budoucích finančních vyrovnání ve prospěch společnosti SNCM za závazky veřejné služby v období 2007-2013, která jsou předmětem samostatného řízení (72).
99.
Dále je nutno připomenout, že proti rozsudku ze dne 11. listopadu 2012 byla u Soudu podána dvě odvolání, a to společností SNCM a Francií ve spojených věcech C-533/12 P a C-536/12 P. Toto rozhodnutí je ale přijímáno z důvodu provedení napadeného rozsudku a pouze proto, že tento rozsudek zrušil rozhodnutí ze dne 8. července 2008. Pokud by za těchto okolností měl přezkum odvolání vést k částečnému nebo úplnému zrušení rozsudku ze dne 11. listopadu 2012 a vyvolat obnovení platnosti některých částí rozhodnutí ze dne 8. července 2008, které tento rozsudek zrušil, stalo by se toto rozhodnutí neplatným již z důvodu těchto odvolacích rozsudků, pokud by se týkalo opatření, jejichž platnost byla tímto způsobem obnovena.
2.5. DŮVODY, KTERÉ VEDLY K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ V ROCE 2002 A K JEHO ROZŠÍŘENÍ V ROCE 2006
2.5.1. Zahájení formálního vyšetřovacího řízení v roce 2002
100.
Ve svém rozhodnutí ze dne 19. srpna 2002 o zahájení řízení Komise sice uznala, že společnost SNCM je podnikem v obtížích, ale vyjádřila také pochybnosti o souladu oznámených opatřeních s kritérii uvedenými v bodě 3.2.2 pokynů z roku 1999, které v té době platily.
101.
Komise vyjádřila určité pochybnosti o plánu restrukturalizace vzhledem k tomu, že chyběl rozbor příčin ztrát podniku. Obzvláště si pak Komise kladla otázky o spojitosti mezi ztrátami a závazky veřejné služby, o dopadech politiky nákupů plavidel společností SNCM na výsledkové účty a o plánovaných opatřeních na zvýšení produktivity podniku.
102.
Kromě toho Komise zdůraznila určité nedostatky plánu restrukturalizace, a to především nepřítomnost konkrétních opatření ke snížení mezispotřeby a nepřítomnost informací o budoucí cenové politice společnosti SNCM.
103.
Komise si rovněž kladla otázky o účinnosti metody výpočtu, kterou zvolily francouzské orgány ke stanovení částky navýšení kapitálu, a o předpokladech zvolených pro vypracování finančních simulací.
2.5.2. Rozšíření formálního vyšetřovacího řízení v roce 2006
104.
Rozhodnutím ze dne 13. září 2006 se Komise rozhodla rozšířit formální vyšetřovací řízení z roku 2002 na opatření plánovaná v rámci převedení společnosti SNCM do soukromého sektoru.
105.
V případě, že by toto navýšení kapitálu bylo označeno za slučitelnou státní podporu podle čl. 86 odst. 2 Smlouvy o ES, Komise soudila, že by mělo být posuzováno podle pokynů Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (dále jen „pokyny z roku 2004“) (73). Vzhledem k tomu, že výše podpory na restrukturalizaci by měla být výrazně nižší než částka oznámená v roce 2002 a schválená v roce 2003, vyjádřila Komise pochybnosti o vhodnosti zachovat všechna protiplnění uložená společnosti SNCM v rozhodnutí z roku 2003.
106.
Komise rovněž vyjádřila pochybnosti o dodržování podmínek stanovených rozhodnutím z roku 2003, a to zásady price leadership a počtu zpátečních plaveb na Korsiku.
107.
Pokud jde o zápornou cenu postoupení společnosti SNCM, vyjádřila Komise pochybnosti o souladu navýšení kapitálu státem před postoupením společnosti SNCM se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství. Komise vyjádřila zejména své pochybnosti, pokud jde o platnost výpočtu nákladů na vyrovnání, které by měl stát jako akcionář uhradit v případě úpadku společnosti SNCM.
108.
Komise zpochybnila skutečnost, že lze finanční opatření odůvodnit na základě pokynů z roku 2004.
109.
Komise také vyjádřila pochybnosti ohledně druhého navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, pokud jde o dodržení zásady souběžnosti soukromého a veřejného investování a o stejné podmínky úpisu ve smyslu judikatury.
110.
Komise nakonec vyjádřila pochybnosti v tom smyslu, že dodatečná sociální opatření ve výši 38,5 milionu EUR určená na podporu pro jednotlivce mohou představovat nepřímé zvýhodnění podniku. Zdůraznila také riziko možného rozporu při zahrnutí dodatečných náhrad za propuštění do rizik nesených informovaným investorem.
III. PŘIPOMÍNKY FRANCOUZSKÝCH ORGÁNŮ K ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ
3.1. NAVÝŠENÍ KAPITÁLU V ROCE 2002
111.
Plán restrukturalizace oznámený v roce 2002 spočíval ve vkladu kapitálu ve výši 76 milionů EUR, z nichž 53,48 milionu EUR odpovídalo vyrovnání za veřejnou službu. Při zohlednění prodejů aktiv, ke kterým přistoupila společnost SNCM (74), skutečně vyplacená částka podpory dosahuje výše 69 292 400 EUR. Pokud se u částky 53,48 milionu EUR jedná o slučitelnou podporu, francouzské orgány soudí, že částka, která se má považovat za podporu na restrukturalizaci na základě oznámení z roku 2002, dosahuje údajně výše 15,81 milionu EUR.
3.2. OPATŘENÍ PO NAVÝŠENÍ KAPITÁLU V ROCE 2002
112.
Francie úvodem připomíná, že závažnost stávek v období 2004-2005 a zhoršení ekonomické a finanční situace společnosti SNCM přiměly v lednu 2005 akcionářský stát k vyhlášení výběrového řízení pro soukromé investory a k zavedení nouzových opatření (zejména prodej plavidla Asco a podílu ve společnosti Sud-Cargos (75)).
3.2.1. Záporná prodejní cena společnosti SNCM
113.
Na základě tehdy platné judikatury Společenství v této oblasti francouzské orgány vyzývají Komisi, aby vzala v úvahu, že záporná prodejní cena společnosti SNCM ve výši 158 milionů EUR neobsahuje žádné opatření označitelné za podporu ve smyslu čl. 87 odst. 1 Smlouvy o ES, protože se francouzský stát údajně choval jako soukromý investor v tržním hospodářství.
114.
Francie úvodem upozorňuje, že konečná cena ve výši 158 milionů EUR, která je nižší než záporná cena, kterou původně požadovali nabyvatelé na základě svého auditu společnosti SNCM, je výsledkem vyjednávání o postoupení kontroly probíhajícího v rámci volné, transparentní a nediskriminační hospodářské soutěže, a představuje proto tržní cenu.
115.
Francie se domnívá, že pokud hledání soukromého partnera společnosti SNCM proběhlo v rámci otevřené, transparentní a nediskriminační hospodářské soutěže, na jejímž základě byla vybrána nejlepší nabídka, je prodejní cena cenou tržní.
116.
Podle francouzských orgánů měl prodej za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR proběhnout v souladu s tehdy platnou judikaturou Společenství a s rozhodovací praxí Komise za co nejvýhodnějších podmínek pro stát, a neobsahuje tak údajně žádný prvek podpory. Francie se domnívá, že tato záporná cena je nižší než náklady na likvidaci, které by stát musel zaplatit v případě likvidace podniku.
117.
K tomuto závěru by se údajně došlo jak uplatněním přístupu podle judikatury Soudního dvora Evropských společenství (dále jen „judikatura ve věci Gröditzer“ (76)), tak uplatněním přístupu založeného na analýze skutečných nákladů na likvidaci společnosti SNCM (rozhodnutí ABX (77)).
118.
Pokud jde o první metodu založenou na judikatuře ve věci Gröditzer, Francie uvádí, že tento rozsudek potvrdil posouzení Komise v jejím rozhodnutí ze dne 8. července 1999, podle nějž „pouze likvidační hodnota […] aktiv, […], musí být zohledněna jako likvidační náklady“ (78).
119.
V tomto ohledu zprávy společnosti CGMF (79) a kabinetu Oddo-Hastings (80) odhadují likvidační hodnotu aktiv na minimálně 190,3 milionu EUR ke dni 30. září 2005 (81).
120.
Pokud proto „stát jako vlastník podílů určité společnosti nese odpovědnost za její dluhy jen do výše likvidační hodnoty jejích aktiv“ (judikatura ve věci Hytasa (82)), Francie tvrdí, že likvidační hodnota aktiv společnosti odhadovaná na minimálně 190,3 milionu EUR je podstatně vyšší než záporná prodejní cena ve výši 158 milionů EUR.
121.
K druhé metodě Francie uvádí, že vychází z rozhodnutí Komise o státní podpoře, kterou poskytla Belgie společnosti ABX Logistics, v němž Komise prověřila zápornou prodejní cenu, která stejně jako v tomto konkrétním případě měla povahu tržní ceny, tím, že ji porovnala s náklady, které by akcionářský stát skutečně nesl v rámci smírné nebo soudní likvidace, tak jak bylo znalecky posouzeno nezávislou třetí stranou. Podle Francie Komise v tomto rozhodnutí uznává zejména platnost určitého počtu nákladů, které mohly být výsledkem žaloby věřitelů na vyrovnání pasiv nebo likvidace v jiných odvětvích skupiny likvidující svoji dceřinou společnost.
122.
Na základě zpráv společnosti CGMF a kabinetu Oddo-Hastings se francouzské orgány domnívají, že by se všechny skutečné náklady, které by musela nést Francouzská republiky jako akcionář, pohybovaly ke dni 30. září 2005 mezi 312,1 a 361 miliony EUR. Tato částka se skládá z:
-
Ø [70-80] (60) milionů EUR na základě sociálního plánu v rámci kolektivní dohody, jenž zahrnuje všechny náklady spojené se zrušením pracovní smlouvy a které nese podle kolektivní smlouvy podnik;
-
Ø [30-40] (60) milionů EUR na základě sociálního plánu mimo rámec kolektivní dohody, jenž zahrnuje všechny náklady spojené s průvodními opatřeními vyplývajícími ze zákonných a předpisových povinností společnosti SNCM v případě propouštění a nepřímé náklady spojené se sociálním plánem v rámci kolektivní smlouvy;
-
Ø [200-210] (60) až [250-260] (60) milionů EUR na základě doplňkových náhrad za propuštění, k jejichž úhradě, jakožto doplňku k náhradám vyplaceným na základě sociálního plánu v rámci a mimo rámec kolektivní dohody, by soud uplatněním judikatury rozsudku odvolacího soudu ve městě Rouen ze dne 22. března 2005 ve věci Aspocomp Group Oyj údajně odsoudil stát.
123.
Tato metoda zohledňuje zejména riziko, že by byl francouzský stát vyzván k „vyrovnání pasiv“, pokud by ho soud musel považovat za skutečný řídící orgán společnosti SNCM. Francouzské orgány se domnívají, že riziko žaloby na vyrovnání pasiv nelze vyloučit, a to zejména s ohledem na předchozí případ, o kterém rozhodoval ve Francii Kasační soud (83). Francouzské orgány tak v několika dopisech zaslaných Komisi tvrdily, že předpoklad odsouzení státu vnitrostátním soudcem k vyrovnání pasiv podniku, který řídí, by byl více než pravděpodobným scénářem a že by měl být zohledněn při výpočtu skutečných nákladů případné likvidace společnosti SNCM.
124.
Ke dni 30. září 2005 by zbytková hodnota aktiv společnosti SNCM (tedy 190,3 milionu EUR) po zaplacení přednostních pohledávek údajně činila 36,5 milionu EUR. Ostatní náklady zohledněné v rámci žaloby na stát kvůli vyrovnání pasiv zahrnují zejména náklady spojené s vypovězením hlavních smluv o provozování, náklady spojené s ukončením leasingu plavidel a uhrazení dluhů vázaných podpisem, což by vedlo k nedostatečnosti aktiv ve výši 134,4 milionu EUR. Francouzské orgány se domnívají, že stát by byl odsouzen k uhrazení 85 až 100 % této částky.
125.
Francouzské orgány se mimoto domnívají, že v důsledku svého propojení se společností SNCM a podle jiné francouzské judikatury (84) by likvidace podniku mohla vést k tomu, že by soud nařídil vyplatit zaměstnancům odškodnění. Francouzské orgány se na základě této judikatury domnívají, že by bylo více než pravděpodobné, že by soud stanovil výši dodatečné náhrady na základě náhrady, která by byla vyplacena v rámci sociálního plánu předloženého před likvidací.
126.
Podle tohoto přístupu prokazuje analýza skutečných nákladů, které by musel uhradit akcionářský stát, že náklady pro stát při prodeji společnosti SNCM za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR jsou nižší než skutečné náklady, které by stát musel uhradit v případě soudní likvidace společnosti.
127.
V důsledku toho se francouzské orgány domnívají, že tato částka nemůže být označena za státní podporu.
3.2.2. Společný kapitálový vklad akcionářů
128.
Francie se domnívá, že se touto účastí zachovala jako informovaný investor, neboť na jedné straně zasáhla souběžně a minoritně po boku společností BCP a VT a na druhé straně jí tato účast přináší odměnu ve formě fixního kapitálu ve výši […] (60) % ročně, což stát zbavuje rizik spojených s prováděním podnikatelského plánu. Francie vysvětluje, že tato míra výnosnosti je pro soukromého investora velmi uspokojivá (85). Francie nicméně upřesňuje, že v případě konkurzního řízení, právní likvidace společnosti SNCM nebo uplatnění zrušující doložky nabyvateli by neměla nárok na žádnou odměnu.
3.2.3. Doplňková sociální opatření (podpora pro jednotlivce)
129.
Francie se odvolává na rozhodovací praxi Komise, a to zejména v případě společnosti SFP - Société française de production (86), a domnívá se, že toto financování představuje podporu pro jednotlivce, ze které nemá prospěch podnik. Provádění doplňkových sociálních opatření ve prospěch propuštěných osob z veřejných prostředků, aniž by tato opatření zaměstnavateli snížila jeho běžné náklady, tak spadá údajně do sociální politiky členských států a nepředstavuje státní podporu.
3.2.4. Odstranění omezení stanovených zrušeným rozhodnutím z roku 2003
130.
Francouzské orgány na jedné straně připomínají, že v období 2003-2006 byly provedeny a dodrženy všechny podmínky uložené rozhodnutím z roku 2003. Na druhé straně se francouzské orgány domnívají, že tato opatření již nejsou nutná k tomu, aby se předešlo narušení hospodářské soutěže, a že jejich zachování by bylo v rozporu se zásadou proporcionality s ohledem na omezení částky podpory na restrukturalizaci, která je nyní snížena na 15,81 milionu EUR. Francouzské orgány se především domnívají, že je nutno zrušit podmínky, které by stále ještě mohly být uplatňovány, tedy podmínky ohledně zákazu modernizovat flotilu lodí společnosti SNCM, ohledně dodržování zásady price leadership v případě sazeb a ohledně zachování určité četnosti spojení.
3.3. ZÁVĚR
131.
Pokud by Komise přesto měla všechna nová opatření nebo jejich část označit za státní podporu, Francie upozorňuje Komisi na skutečnost, že nová opatření tím, že zajistí životaschopnost společnosti SNCM, umožní údajně zachovat konkurenční prostředí na dotčených trzích, a to zejména na trhu dopravní obslužnosti Korsiky. Podle Francie je právě tento prvek jednou ze zásad pokynů pro záchranu podniku v obtížích, jak připomněla Komise v této věci (283. bod odůvodnění jejího zrušeného rozhodnutí) a Tribunál ve svém rozsudku ze dne 15. června 2005 (117. bod odůvodnění). Tribunál zejména připomněl, že Komise při výkonu své široké posuzovací pravomoci může usoudit, že přítomnost určitého podniku je nutná, aby se zabránilo vzniku posílené oligopolní struktury na předmětných trzích.
132.
Pokud jde o stanovení případných protiplnění požadovaných po společnosti SNCM, Francie navrhuje, aby Komise zohlednila strukturu trhu. Snížení kapacit společnosti SNCM by totiž posílilo nyní dominantní postavení společnosti CFF na trhu dopravní obslužnosti Korsiky (87).
133.
Podle francouzských orgánů odpovídá údajně plán restrukturalizace ve své aktualizované podobě kritériím slučitelnosti stanoveným Komisí v pokynech z roku 1999 a 2004. Všechna opatření uvedená v souvislosti s privatizací společnosti SNCM mají také podle těchto orgánů umožnit od konce roku 2009 obnovení životaschopnosti společnosti SNCM v dlouhodobém výhledu a jsou omezena na minimum nutné pro návrat k této životaschopnosti.
IV. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
4.1. ROZHODNUTÍ Z ROKU 2002 O ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
4.1.1. Připomínky společnosti Corsica Ferries (CFF)
134.
Společnost CFF nejprve popírá, že by společnost SNCM byla podnikem v obtížích ve smyslu pokynů (88), a poté se zabývá otázkou schopnosti společnosti SNCM stát se ziskovou na spojích bez dotací. Společnost CFF také uvádí, že v rozporu s tím, co je uvedeno v plánu restrukturalizace (89), je spojení do Livorna stále zajišťováno.
135.
Ohledně otázky snížení nákladů společnost CFF lituje, že nemá přístup k některým prvkům plánu restrukturalizace, k němuž její zástupci vznesli kritické připomínky (90).
136.
Společnost CFF se domnívá, že francouzskými orgány vypočítaná částka ve výši 76 milionů EUR je čistě fiktivní (91), zatímco poměr 79 % mezi vlastním kapitálem a finančním zadlužením stanovený francouzskými orgány jí připadá nadhodnocený (92). Pokud jde o účasti společnosti SNCM, společnost CFF poznamenává, že některé dceřiné společnosti nejsou pro činnosti námořní společnosti nutné (93).
137.
Společnost CFF uzavírá, že cílem plánu podpory je obejít nařízení o kabotáži a zbavit smyslu veřejnou soutěž na zajištění dopravní obslužnosti Korsiky z Marseille. Společnost CFF naléhá, aby navrhovaná státní podpora neumožnila společnosti SNCM agresivnější komerční nabídku. Navrhuje, aby státní podpora na restrukturalizaci byla poskytnuta jen v roce 2007 a pouze v případě, pokud by společnost SNCM prohrála příští veřejnou soutěž v roce 2006, což je podle ní jediná situace, která by veřejné námořní společnosti skutečně způsobila obtíže.
4.1.2. Připomínky společnosti STIM
138.
Společnost STIM, která je hlavním akcionářem společnosti SMN, zdůrazňuje, že podíly společnosti SNCM ve společnosti CMN je nutno analyzovat jako výlučně finanční aktiva. Podle společnosti STIM jsou společnosti CMN a SNCM nezávislé a kromě spoje z Marseille si konkurují na ostatních trasách, přestože jsou obě společnými smluvními stranami v rámci smlouvy o pověření veřejnou službou.
139.
Dopis uvádí, že by se společnost STIM se zavázala „k odkoupení části nebo pokud možno celého podílu společnosti SNCM ve společnosti CMN“, jehož cenu odhaduje na 15 až 17 milionů EUR, pokud by Komise v podmínkách uložených ve svém konečném rozhodnutí došla k závěru, že „takovýto prodej je nutný pro dobré vyvážení plánu restrukturalizace“.
4.1.3. Připomínky zástupců místních samospráv
140.
Primátor města Marseille, předseda generální rady departementu Bouches-du-Rhône a předseda rady regionu Provence-Alpes-Côte d’Azur zdůrazňují hospodářský význam společnosti SNCM pro regionální hospodářství.
141.
Předseda rady regionu Provence-Alpes-Côte d’Azur doplňuje, že existují všechny předpoklady k tomu, aby plán restrukturalizace společnosti SNCM zaručil životaschopnost podniku.
142.
Předseda výkonné rady Korsického shromáždění předal usnesení uvedeného orgánu ze dne 18. prosince 2002, během nějž Korsické shromáždění vydalo „kladné stanovisko“ k projektu navýšení kapitálu společnosti SNCM.
4.1.4. Připomínky Korsického dopravního úřadu (OTC)
143.
OTC uvádí, že společnost SNCM je dnes jedinou společností schopnou plnit požadavky smlouvy ohledně přepravy cestujících a že její zánik by tak „okamžitě vyvolal výrazné omezení služeb“. Kromě toho připomíná význam společnosti SNCM pro hospodářství Korsiky.
4.2. ROZHODNUTÍ Z ROKU 2006 O ROZŠÍŘENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
4.2.1. Připomínky společnosti Corsica Ferries (CFF)
144.
Společnost CFF zdůrazňuje, že dotčené finanční částky jsou vysoké, neúměrné ve vztahu k obratu společnosti SNCM a že byly společnosti SNCM vyplaceny ještě předtím, než se Komise vyjádřila k jejich kvalifikaci podle čl. 87 odst. 1 Smlouvy o ES.
145.
Společnost CFF upozorňuje Komisi na skutečnost, že podpora francouzského státu určená společnosti SNCM má strategický význam pro rozvoj společnosti CFF. Tato nepovolená opatření údajně umožňují společnosti SNCM velmi agresivní cenovou politiku na spojích, kde společnost CFF působí již 10 let a kde poprvé od začátku svého působení ztrácí část trhu.
146.
Pokud jde o postup při veřejné soutěži na prodej společnosti, společnost CFF se domnívá, že nebyl zcela transparentní, protože vybraná společnost, konkrétně společnost BCP, již nevykonává provozní řízení společnosti SNCM, neboť svoje místo postoupila skupině VT. Jelikož se finanční okolnosti změnily a staly se mnohem příznivějšími pro nabyvatele, společnost CFF si klade otázku uplatnění zásady rovného zacházení s investory, kterou by se celá transakce měla řídit.
147.
Pokud jde o zápornou prodejní cenu ve výši 158 milionů EUR, společnost CFF pochybuje, že bylo v tomto konkrétním případě uplatněno měřítko informovaného investora v tržním hospodářství. Společnost CFF si na jedné straně klade otázku, zda je opravdu možné považovat danou transakci za zásah státu, který proběhl souběžně s výrazným a současným zásahem dotčených soukromých subjektů za srovnatelných podmínek, když stát navýšil kapitál před společným navýšením ze strany akcionářů a novým plánem restrukturalizace. Na straně druhé se domnívá, že informovaný investor by ve vážné finanční situaci společnosti SNCM zasáhl dříve, aby zabránil znehodnocení své investice (94).
148.
Společnost CFF se domnívá, že odkaz na věc „ABX Logistics“ není relevantní. Kromě skutečnosti, že okolnosti této záležitosti nejsou přenesitelné na tento konkrétní případ, společnost CFF zdůrazňuje významný příspěvek příjemce podpory v uvedené záležitosti, což zjevně není případ společnosti SNCM. Podle společnosti CFF rozhodnutí Komise z roku 2006 nezohlednilo náklady spojené s rizikem soudních řízení v rámci likvidace dotčeného podniku. V této souvislosti se společnost CFF domnívá, že vnitrostátní judikatura, na kterou se odvolává Francie, aby odůvodnila náklady spojené s likvidací společnosti SNCM, se na tento konkrétní případ nevztahuje. Podle společnost CFF Kasační soud ve věci „Mines et produits chimiques de Salsignes“ vůbec neuvádí přímou zodpovědnost státu v případě likvidace podniku, jehož je stát akcionářem, ale zmiňuje spíše možnost podat kvůli uhrazení sociálních závazků žalobu na veřejnoprávní instituci průmyslové a obchodní povahy a nemožnost jejího vedení vymanit se ze svých povinností odkazem na zásah veřejné moci.
149.
Pokud jde o možnost uplatnění judikatury odvolacího soudu v městě Rouen ve věci Aspocomp na tento konkrétní případ, společnost CFF zdůrazňuje, že případ, který je předmětem této judikatury, jež spočívá v odsouzení mateřské společnosti k vyplacení sociálního odškodnění zaměstnancům dceřiné společnosti za „nedodržení dohody“ schválené mateřskou společností, je značně vzdálen od okolností případu společnosti SNCM. Neexistuje tedy jisté riziko, že by společnost CGMF nebo stát byly odsouzeny k úhradě odstupného při výpovědích v případě soudní likvidace. Společnost CFF vyjadřuje pochybnosti o vyčísleném odhadu ostatních sociálních nákladů, neboť se zřejmě liší podle jednotlivých znalců, kteří byli vyzváni k jejich odhadnutí.
150.
Společnost CFF se domnívá, že uplatnění judikatury Společenství ve věci „Gröditzer“ a „Hytasa“ na tento konkrétní případ může vést pouze k závěru, že se stát nechoval jako soukromý investor, jelikož v souladu s uvedenou judikaturou svůj kapitálový vklad spojil s prodejem 75 % svého podílu ve společnosti SNCM, a tím si stejnou měrou snížil výhledy na budoucí zisk.
151.
Společnost CFF se domnívá, že srovnání nákladů na likvidaci a nákladů na navýšení kapitálu by mělo zohlednit hodnotu aktiv, která je v obou případech převedena na nabyvatele. Společnost CFF odhaduje hodnotu aktiv postoupených nabyvatelům na 640 až 755 milionů EUR (95), a to vzhledem k tržní hodnotě plavidel společnosti SNCM, kterou společnost CFF odhaduje na 644 až 664 milionů EUR k srpnu roku 2006.
152.
Pokud jde o posouzení opatření přijatých po navýšení kapitálu v roce 2002 jako podpory na restrukturalizaci, společnost CFF se domnívá, že společnost SNCM sice splňovala podmínky podniku v obtížích podle pokynů z roku 2004 v období před prvním navýšením kapitálu ve výši 142,5 milionu EUR, avšak toto označení je značně sporné pro období, které předcházelo druhému navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, protože došlo k obnově vlastního kapitálu.
153.
Pokud jde o životaschopnost podniku, společnost CFF zdůrazňuje, že prodej společnosti SNCM je jen částečný a není neodvolatelný vzhledem na zrušující doložky vyjednané s nabyvateli. Tato skutečnost je důležitým prvkem nejistoty ohledně vůle a schopnosti nabyvatelů ozdravit společnost SNCM a zdrojem pochybností o trvalé životaschopnosti podniku. Společnost CFF také uvádí, že v rozporu s požadavky pokynů z roku 2004 francouzské orgány neplánovaly ukončit činnosti, které by i po restrukturalizaci zůstaly strukturálně ztrátové (96). Společnost CFF se dále vyjadřuje skepticky k plánu snížení nákladů, protože údajně došlo k rozrůstání flotily plavidel společnosti SNCM (97), a k plánu snížení počtu zaměstnanců vzhledem k neúspěchu sociálního plánu z roku 2002.
154.
Společnost CFF pochybuje, že by nové státní podpory byly omezeny na nezbytné minimum, a to jednak kvůli nejasnosti ohledně toho, na co se vlastně vztahují sociální náklady, a jednak kvůli obsahu zápisu z valné hromady společnosti SNCM dne 28. dubna 2006, z něhož vyplývá, že část této státní podpory údajně sloužila ke krytí provozních ztrát společnosti v roce 2006 a 2007. Společnost CFF se rovněž domnívá, že nabyvatelé společnosti SNCM nepřispívají výrazným způsobem k restrukturalizaci podniku.
155.
Aby se zabránilo neoprávněnému narušování hospodářské soutěže, společnost CFF považuje za nutné obnovit a upřesnit protiplnění uložená společnosti SNCM v roce 2003 a přidat nová týkající se omezení přítomnosti společnosti SNCM na trhu (98). Společnost CFF se také domnívá, že nebyla dodržena část opatření uložená společnosti SNCM rozhodnutím z roku 2003. Společnost SNCM údajně zakoupila nová plavidla v rozporu s článkem 2 rozhodnutí Komise z roku 2003. Společnost SNCM dále nepostoupila svůj podíl ve společnosti CCM v rozporu s článkem 3 rozhodnutí Komise. A konečně společnost SNCM vedla od roku 2003 agresivní cenovou politiku a její ceny byly v rozporu s článkem 4 uvedeného rozhodnutí nižší než ceny společnosti CFF (jízdenky byly při stejných nebo srovnatelných službách až o 30 % levnější).
156.
Pokud jde o povahu druhého navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, společnost CFF se domnívá, že kromě souběžnosti veřejných a soukromých investic musí být soukromý zásah významný a uskutečněný ve srovnatelných podmínkách, aby bylo možné uznat zásah státu za platný. V tomto konkrétním případě nebyly tyto dvě podmínky splněny. Na jedné straně vklad nabyvatelů, který je striktně vázán na první navýšení kapitálu o 142,5 milionu EUR, nebyl významný. Na druhé straně zásah nabyvatelů nebyl proveden za podmínek srovnatelných s podmínkami státu, a to zejména kvůli zrušující doložce a očekávané výnosnosti minoritního podílu společnosti CGMF.
157.
Pokud jde o opatření sociální povahy ve výši 38,5 milionu EUR, společnost CFF napadá označení této částky jako podpory pro jednotlivce. Je sice pravda, že tuto částku využívají přímo zaměstnanci společnosti SNCM, ale společnost CFF zdůrazňuje, že uvedené opatření by mohlo mít pro společnost SNCM nepřímé pozitivní účinky, a to zejména v podobě uklidnění sociálních vztahů.
4.2.2. Připomínky společnosti STIM
4.2.2.1. Opatření po navýšení kapitálu v roce 2002
158.
Pokud jde o negativní prodejní cenu ve výši 158 milionů EUR, společnost STIM se domnívá, že nejde o tržní cenu vytvořenou na základě otevřené a nediskriminující hospodářské soutěže, protože k navýšení kapitálu došlo za podmínek odlišných od podmínek, které mají být pro soukromého investora obvykle směrodatné. Společnost STIM se totiž domnívá, že nové ocenění čistých účetních aktiv by umožnilo likvidaci v nejhorším případě bez nákladů pro stát, ale možná i ziskovou, že prodejní cena je v poměru k hodnotě podniku směšná (společnost STIM tuto hodnotu odhaduje na 350 milionů EUR) a že státní podpora je neúměrná potřebám podniku.
159.
Společnost STIM také upozorňuje Komisi na nepřiměřenost zrušující doložky převodu společnosti SNCM do soukromého sektoru.
160.
Společnost STIM napadá odůvodnění prodeje za zápornou cenu, které vychází z málo realistického předpokladu, že se jedná ze sociálního hlediska o obtížnou likvidaci.
161.
Pokud jde o druhé navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, společnost STIM se domnívá, že tento kapitálový vklad nedodržuje zásadu soukromého investora v tržním hospodářství z důvodu nedostatečných záruk návratnosti investic. Společnost STIM nesouhlasí s argumentem souběžnosti soukromých a veřejných investic, který byl použit, aby se popřelo, že se u tohoto vkladu jedná o státní podporu. Takováto souběžnost, pokud bude vůbec prokázána, je pouze příznakem a sama o sobě nemůže být kritériem pro posouzení (99). Společnost STIM tvrdí, že tento vklad údajně představuje záruku francouzské vlády nabyvatelům, že společnosti SNCM bude přiděleno pověření veřejnou službou pro dopravní obslužnost Korsiky.
162.
Pokud jde o 38,5 milionu EUR podpory pro jednotlivce, společnost STIM se domnívá, že ve skutečnosti je účelem této částky poskytnout společnosti SNCM prostředky, aby mohla dodržet některé podstatné aspekty ozdravného plánu předloženého Komisi, které nebyly provedeny, a to zejména snížení počtu zaměstnanců.
4.2.2.2. Slučitelnost s pokyny z roku 2004
163.
Společnost STIM se domnívá, že podpory poskytnuté společnosti SNCM nejsou omezeny na nezbytné minimum. Příspěvek společnosti SNCM a nabyvatelů k plánu restrukturalizace je údajně nedostatečný vzhledem k podmínkám stanoveným pokyny z roku 2004 a není prokázáno, že situace společnosti SNCM byla natolik výjimečná, aby bylo možno odůvodnit méně vysoký vlastní příspěvek. Společnost STIM dále poukazuje na neúměrnost podpor přidělených v roce 2006, protože společnosti SNCM umožnily vytvořit rezervy na uhrazení budoucích ztrát. Společnost SNCM k tomu neplánovala postoupit aktiva, která nebyla nezbytná pro přežití podniku, což je v rozporu s požadavky pokynů z roku 2004.
164.
Společnost STIM se domnívá, že k vyplacení částek došlo v rozporu se zásadou jednotnosti stanovenou pokyny z roku 2004. Zhoršení finanční situace podniku a sociální konflikty nelze analyzovat jako výjimečné a nepředvídatelné okolnosti, které nelze přičíst podniku přijímajícímu podporu.
165.
Společnost STIM tedy žádá dodatečné vyrovnání ve výši poloviny poskytnuté podpory, což představuje částku 98,25 milionu EUR, a to prodejem dalšího plavidla a přímé a nepřímé účasti společnosti SNCM ve společnosti CMN. V tomto ohledu společnost STIM tvrdí, že tato účast není strategická ve smyslu pokynů pro podpory na restrukturalizaci z roku 2004, neboť není „nezbytně nutná pro další existenci podniku“ a ani nemá povahu nepřevoditelného aktiva.
166.
Společnost STIM dále tvrdí, že údajná součinnost společností SNCM a CMN neexistuje, jelikož společnost SNCM nehraje žádnou skutečnou úlohu v řízení a rozvoji společnosti CMN. Společnost STIM zdůrazňuje, že smlouva akcionářů spojující tyto dva podniky již neexistuje od 15. března 2006, kdy byla vypovězena společností CMN, jak potvrdil odvolací soud v Paříži.
4.2.3. Připomínky společnosti SNCM
167.
Společnost SNCM poskytla Komisi spis shrnující její hospodářskou a konkurenční situaci a přiložila právní konzultaci hodnotící v rámci likvidačního řízení riziko spojené s právním posouzením zásahu státu jakožto skutečného řídícího orgánu společnosti v období před privatizací.
168.
Právní kancelář Baker & McKenzie, kterou konzultovala společnost SNCM, dospívá k závěru, že na základě dokumentů společnosti doplněných o korespondenci, informace o zásazích a zápisy ze schůzí kontrolních orgánů francouzský stát […] (60) rozhodnutí (100), […] (60) orgánů (101), […] (60) sociálních orgánů (102). Zpráva dále zdůrazňuje, že […] (60) SNCM (103). Ve stejné zprávě se píše, že […] (60) SNCM.
169.
Na tomto základě odborný znalec společnosti SNCM dospívá k závěru, že by obchodní soud v Marseille s největší pravděpodobností označil francouzský stát za skutečného jednatele společnosti.
170.
Kromě toho ze skutečností obsažených ve zprávách Účetního dvora údajně vyplývá, že chyby v řízení přičitatelné francouzskému státu jakožto skutečnému manažerovi společnosti SNCM přispěly ke zjištěnému nedostatku aktiv společnosti SNCM. Zpráva vyzdvihuje mimo jiné tyto chyby řízení: volba obchodního […] (60). Újma, kterou způsobily chyby státu při řízení, je odhadována na […] (60).
171.
V této souvislosti není podle odborného znalce společnosti SNCM pochyb o tom, že by byl francouzský stát odsouzen v rámci žaloby na vyrovnání pasiv k částečné nebo celkové úhradě nedostatečnosti aktiv vzhledem k jeho silnému zapojení do řízení společnosti SNCM, jeho zjevným chybám v řízení a s ohledem na rozsah jeho finančních zdrojů.
172.
Na základě příslušné judikatury dochází odborný znalec společnosti SNCM k závěru, že pokud by bývalo došlo k likvidaci společnosti SNCM, stát by byl velmi pravděpodobně odsouzen k uhrazení všech sociálních závazků společnosti SNCM. Následkem uvedeného by stát jakožto akcionář musel uhradit odhadem 85 % až 100 % zjištěné nedostatečnosti aktiv (tedy částku od 316,6 milionu EUR do 385,7 milionu EUR). Tím, že se rozhodl společnost SNCM privatizovat a předtím navýšit její vlastní kapitál o 158 milionů EUR, se francouzský stát zachoval jako informovaný investor.
V. VYJÁDŘENÍ FRANCOUZSKÝCH ORGÁNŮ K PŘIPOMÍNKÁM ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
5.1. VYJÁDŘENÍ FRANCIE K PŘIPOMÍNKÁM ZÚČASTNĚNÝCH STRAN TÝKAJÍCÍM SE ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ Z ROKU 2002
5.1.1. Připomínky společnosti CFF
173.
Francouzské orgány uvedly, že některé údaje předložené společností CFF o nabídce společnosti SNCM jsou nepřesné.
174.
V rozporu s tvrzeními společnosti CFF se francouzský stát domnívá, že plán restrukturalizace byl vypracován tak, aby umožnil co nejrychlejší ozdravení společnosti SNCM a vytvořil podmínky pro její střednědobou a dlouhodobou životaschopnost. Francouzské orgány upřesňují, že velká část programu snižování nákladů byla již provedena. Plavební prostředky byly omezeny a program prodeje aktiv probíhá v souladu s podnikatelským záměrem. Dopravní trasy byly přeorganizovány a akční plán snížení mezispotřeby přináší první výsledky. Postupně je prováděna část podnikatelského záměru věnovaná zaměstnanosti. Kromě toho si společnost SNCM v roce 2001 vytvořila rezervy ve výši 21,3 milionu EUR na financování restrukturalizačních opatření, a to zejména plánu na záchranu pracovních míst.
175.
Pokud jde o určení výše podpory, francouzské orgány potvrzují, že poměr ve výši 0,79 mezi vlastním kapitálem a celkovým zadlužením je s výjimkou zvláštních případů typický pro účetní rozvahy většiny námořních společností. Pokud jde o poměr ve výši 0,497 udávaný společností Corsica Ferries pro společnost CMN v roce 2001, jedná se o nepřesný údaj, protože v aktivech rozvahy nezohledňuje disponibilní prostředky. Po opravě tohoto nedostatku dosáhne tento poměr u společnosti CMN výše 0,557. Podle francouzských orgánů je i tak tato výše pro společnost CMN nedostatečná, jak ukazují finanční potíže společnosti v roce 2002. Společnost CMN si tak musela u společnosti STIM vypůjčit až 8 milionů EUR na financování finančního schodku, který nepokryly její banky.
5.1.2. Připomínky společnosti STIM
176.
Francouzské orgány trvají na tom, že účast společnosti SNCM na kapitálu společnosti CMN nelze brát jako čistě finanční aktivum, jak zřejmě tvrdí společnost STIM. Francie zastává stanovisko, že účast společnosti SNCM ve společnosti CMN je vysoce strategické povahy. Jeho prodej by podle Francie nebyl jen podnikatelsky nesprávný, ale také základní strategickou chybou.
5.1.3. Připomínky zástupců místních samospráv
177.
Francie sice obecně souhlasí s obsahem dopisu předsedy regionu Provence-Alpes-Côte d’Azur, ale chtěla by přesto uvést, že narozdíl od toho, co je uvedeno v bodě 2 dotčeného dopisu (104), není nabídka přepravy mezi kontinentální Francií a Korsikou „vzhledem k poptávce předimenzovaná“ a že cenová politika společnosti SNCM odpovídá jejím závazkům, že nevyvolá cenovou válku a že se nestane společností určující cenu („price leader“).
5.2. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN K ROZHODNUTÍ Z ROKU 2006
178.
Francie poznamenává, že obecně je celá řada připomínek společností STIM a CFF stejná jako připomínky, které tyto společnosti předložily Komisi již v roce 2003. Zejména zdůrazňuje, že připomínky společnosti CFF byly předneseny před Soudem prvního stupně v rámci řízení o zrušení rozhodnutí Komise ze dne 9. července 2003 a že většina z nich byla zamítnuta jak Komisí, tak Tribunálem.
5.2.1. Předčasné provedení opatření stanovených prvním plánem restrukturalizace a jeho změnami
179.
K obecné poznámce o předčasném provedení opatření, jež lze označit za podpory, Francií, francouzské orgány odpovídají, že uvedené provedení je odůvodněno zvláštními okolnostmi postupu, to znamená zrušením schvalovacího rozhodnutí Komise ze dne 9. července 2003 v roce 2005, a ne vůlí francouzských orgánů neuznávat povinnosti, které pro ně vyplývají ze Smlouvy o ES. Francie upřesňuje, že Komisi vždy informovala o vývoji záležitosti a o různých opatřeních přijímaných od ledna 2005 v souladu se zásadou loajální spolupráce mezi členskými státy a Komisí.
180.
Pokud jde o tato poslední opatření, francouzské orgány se domnívají, že se na ně v konečném důsledku čl. 88 odst. 3 Smlouvy o ES nevztahuje vzhledem k tomu, že žádné z nich nepředstavuje podporu, a není proto důvod pozastavit jejich provádění.
5.2.2. Opatření po navýšení kapitálu v roce 2002
181.
Pokud jde o průběh postoupení společnosti, Francie upřesňuje, že od samého začátku plánovala klasická kritéria výběru založená zejména na ceně nabídnuté pro zhodnocení cenných papírů společnosti SNCM a následně na ostatních parametrech (podnikatelský záměr, sociální projekt atd.), mezi kterými byla i částka, kterou kandidáti byli ochotni investovat do společnosti v rámci navýšení kapitálu. Francie důsledně popírá argument předložený třetí stranou, podle něhož postup při prodeji nebyl transparentní, a připomíná, že v tomto konkrétním případě stát šel dokonce nad své již beztak náročné a přísné zákonné a předpisové povinnosti stanovené pro prodej veřejných účastí. Francie připomíná, že vývoj po nabídce společnosti BCP převzít 100 % cenných papírů společnosti SNCM probíhal za velmi složitých finančních a sociálních souvislostí a že přidružení společnosti VT k nabídce společnosti BCP nezměnilo obchodní a finanční podmínky transakce (kromě rozdělení kapitálu).
182.
Pokud jde o zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR, francouzské orgány připomínají, že s ohledem na finanční situaci společnosti SNCM k 30. září 2005 byl podnik prodán za tržní cenu a že prodej byl ekonomicky výhodnější než likvidace podniku. V tomto ohledu francouzské orgány upřesňují, že uplatňování kritéria soukromého investora v případě prodeje podniku na pokraji likvidace nelze považovat za úsilí o „ziskovost zásahu veřejných orgánů“, ale za zabránění vzniku větších ztrát, které by musel nést akcionář v případě nákladnější likvidace.
183.
Pokud jde o zaplacenou cenu, Francie nesouhlasí s argumentem, podle kterého měla být společnost SNCM prodána za cenu neodpovídající její skutečné hodnotě. Nesouhlasí zejména s odhadem hodnoty podniku na přibližně 350 milionů EUR provedeným společností STIM. Její odhad zohledňuje pouze ty údaje v rozvaze, které zlepšují valorizaci na základě vlastního kapitálu (odchylné odpisy, zbytkový výnos z lodí atd.), a nezohledňuje pasiva, která ji snižují. Tato čistě účetní metoda výpočtu údajně neodpovídá hospodářské skutečnosti námořní společnosti, jako je společnost SNCM, která má hodnotná aktiva uváděná v rozvaze ale zároveň také omezenou výnosnost a důležitá podrozvahová pasiva.
184.
Francouzské orgány rovněž odmítají argument společnosti CFF, že podcenily prodejní hodnotu flotily plavidel společnosti SNCM, kterou společnost CFF vyčíslila na 406,5 milionu EUR až 426,5 milionu EUR. Francouzské orgány vysvětlují, že plavidla zohledněná ve výpočtu společnosti CFF neodpovídají plavidlům, která společnost SNCM měla k 30. září 2005 v přímém vlastnictví. Neuplatněním určité srážky z prodejní hodnoty plavidel se údajně nezohledňují souvislosti, v nichž by proběhla případná soudní likvidace těchto aktiv, a dále pak datum zvolené k výpočtu zmíněné prodejní hodnoty, to znamená srpen roku 2006, neodpovídá datu případné likvidace společnosti SNCM, k němuž je třeba odkazovat, to znamená dne 30. září 2005. Francie poznamenává, že pokud by byl výpočet navržený společností CFF přijat, byla by záporná cena třikrát nižší než hodnota likvidace aktiv požadovaná podle judikatury Gröditzer, což by bylo příznivější než předpoklady předložené Komisi francouzskými orgány.
185.
K argumentu společnosti CFF zpochybňujícímu uplatňování judikatury Gröditzer odkazem na skutečnost, že kapitálový vklad státu do společnosti SNCM byl spojen s prodejem 75 % jeho účasti, čímž se ve stejné míře snížily výhledy na budoucí zisk, francouzské orgány připomínají, že záporná prodejní cena ve výši 158 milionů EUR odpovídá prodeji všech podílů společnosti SNCM, po němž následovala nová investice státu ve výši 25 % s návratností […] (60) % ročně. Francie se tudíž domnívá, že návratnost investic je zaručena, protože Francie zůstává akcionářem společnosti ve výši 25 % a protože tato účast představuje záruku vysoké návratnosti.
186.
Francie rovněž nesouhlasí s argumentem předloženým společností CFF, že v tomto konkrétním případě není použitelný přístup ABX, který je založen zejména na analýze skutečných nákladů likvidace společnosti SNCM a na riziku, že by stát mohl být považován za odpovědného za pasiva podniku v rámci žaloby na vyrovnání pasiv v souladu s vnitrostátními kolektivními postupy, což potvrzuje vnitrostátní judikatura (rozsudek odvolacího soudu v městě Rouen ze dne 22. března 2005). Ačkoliv se francouzské orgány domnívají, že jejich jednání jakožto manažera společnosti SNCM by nemohlo být v tomto soudním řízení označeno za „chybné“, zdůrazňují velké riziko odsouzení státu vnitrostátním soudcem pro nedostatečná aktiva společnosti SNCM z důvodu pružných kritérií při posuzování chyby řízení ve smyslu článku L. 651-2 obchodního zákoníku a na základě výše uvedené judikatury, která by byla na tento případ použitelná.
187.
Pokud jde o navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, Francie připomíná, že v rozporu s tvrzením společností CFF a STIM není tento kapitálový vklad státní podporou z důvodu souběžnosti této investice, podobnosti podmínek úpisu a odměny vyšší než průměrná odměna, kterou stát obdržel přes společnost CGMF.
188.
Francouzské orgány zejména upřesňují, že zásada rovného zacházení s investory nemůže být zpochybňována kvůli existenci zrušujících doložek, protože tyto doložky byly stanoveny v rámci prodeje 100 % podílu ve společnosti SNCM a nikoliv v rámci navýšení kapitálu o 35 milionů EUR, které následovalo.
189.
Francie dále připomíná, že její investice je mnohem nižší než investice nabyvatelů, jelikož s jejich investicí (26,25 milionu EUR) lze porovnávat pouze částku 8,75 milionu EUR. Přezkum prvního navýšení o 142,5 milionu EUR lze údajně provádět pouze v rámci srovnání s likvidační cenou.
190.
Francie zpochybňuje argument předložený společností STIM a týkající se skutečnosti, že tento vklad údajně představuje záruku pro nové soukromé nabyvatele, že společnosti SNCM bude přiděleno pověření veřejnou službou pro zajištění dopravní obslužnosti Korsiky. Francouzské orgány tvrdí, že toto navýšení kapitálu je uvážlivé a nezávislé na výkonnosti podniku a že pověření společnosti SNCM veřejnou službou neumožňuje zvýšit očekávanou výnosnost této investice.
191.
Pokud jde o částku 38,5 milionu EUR na opatření sociální povahy, Francie opakuje argument, podle nějž jsou tato opatření podporou pro jednotlivce, a jejich uhrazení státem nelze považovat za nepřímou výhodu pro podnik, jelikož se jedná o doplněk zákonných a smluvních povinností společnosti SNCM. Francie dále připomíná, že tato opatření by neumožnila odchod zaměstnanců, a náklady s nimi spojené by v případě jejich neexistence i nadále hradila společnost SNCM.
192.
V rozporu s argumentem společnosti CFF francouzské orgány upřesňují, že částka 38,5 milionu EUR neodpovídá provedení plánovaného snížení počtu zaměstnanců v rámci sociálního plánu z roku 2003, neboť toto snížení bylo již přes zpoždění provedeno. Nový sociální plán je tedy doplňkem prvních sociálních opatření z roku 2003.
5.2.3. Slučitelnost s pokyny
193.
Vzhledem k předcházejícímu se Francie domnívá, že výše podpory, kterou je nutno analyzovat, odpovídá částce 15,81 milionu EUR.
194.
V protikladu k tvrzením společnosti CFF se francouzské orgány domnívají, že s ohledem na bod 11 pokynů z roku 2004 sice první navýšení kapitálu umožnilo společnosti SNCM obnovit vlastní kapitál, ale společnost přesto nepřestala být podnikem v obtížích, protože cílem navýšení bylo udržet společnost v činnosti.
195.
Francie odmítá tvrzení společnosti CFF, podle nějž neměla podniku poskytnout nové finanční příspěvky vzhledem k tomu, že společnost SNCM mohla údajně požádat o bankovní úvěr. V tomto ohledu francouzské orgány upřesňují, že dne 24. srpna 2005 banky odmítly poskytnout společnosti SNCM nové finanční prostředky, a proto se tak jedinými možnostmi stala privatizace nebo likvidace podniku.
196.
Francie nesouhlasí s tvrzeními společností CFF a STIM o neúspěchu plánu restrukturalizace z roku 2002, který byl i přes určité zpoždění proveden a umožnil dosáhnout v roce 2005 stanovených cílů. Zhoršení hospodářské a finanční situace společnosti SNCM bylo způsobeno faktory nezávislými na podniku a údajně si vyžádalo prodloužení plánu oznámeného v roce 2002 a přijetí nových opatření.
197.
Francie se domnívá, že společnost SNCM má dobré vyhlídky na ozdravení a že opatření plánovaná novými akcionáři, a to zejména provedení sociálního plánu, ozdravení jednotlivých spojů a obnova některých plavidel, umožní obnovení životaschopnosti podniku. V tomto ohledu Francie poznamenává, že z důvodu příjmů z pověření veřejnou službou (přibližně [50-70] (60) % obratu společnosti SNCM), s ohledem na výraznou výši fixních nákladů a na potíže s přesunutím 6 lodí používaných na spoji Marseille-Korsika je pověření veřejnou službou zásadním prvkem strategie podniku a jeho životaschopnosti.
198.
Pokud jde o omezení podpory na nezbytné minimum, Francie se domnívá, že omezila náklady na restrukturalizaci na minimum nezbytné pro provedení restrukturalizace. V tomto ohledu francouzské orgány připomínají, že podnik sám dostatečně přispěl k plánu restrukturalizace ze svých vlastních zdrojů prodejem aktiv v hodnotě 30,2 milionu EUR, jak uznala sama Komise ve svém rozhodnutí z roku 2003. S ohledem na ostatní prodeje uskutečněné společností SNCM ve výši 12,2 milionu EUR dosahuje údajně celkový vlastní příspěvek podniku částky 42,38 milionu EUR. Francie se domnívá, že tato částka je výrazně vyšší než vlastní příspěvek nutný ke schválení podpory na restrukturalizaci, jejíž výše nakonec údajně činí 15,81 milionu EUR, jelikož ostatní opatření nepředstavují státní podporu.
5.2.4. Podmínky uložené rozhodnutím Komise z roku 2003 a případná nová protiplnění
199.
V rozporu s tvrzeními společností STIM a CFF francouzské orgány tvrdí, že dodržely všechny podmínky uložené rozhodnutím z roku 2003, které byly pro ně závazné až do konce roku 2006, a to zejména zachování flotily plavidel v počtu 11 lodí a uplatňování nižších cen než konkurence.
200.
Francie se také domnívá, že v rámci nového konečného rozhodnutí by úroveň protiplnění uložená společnosti SNCM měla být přizpůsobena, protože částka podpor na restrukturalizaci údajně nadále činí 15,81 milionu EUR místo 69,3 milionu EUR.
201.
V tomto ohledu Francie odmítá připomínky společnosti STIM ohledně možnosti, že by Komise uložila společnosti SNCM jako protiplnění prodej jejího podílu ve společnosti CMN. Francie odmítá tvrzení společnosti STIM, podle nějž definice strategických aktiv byla zpochybněna v pokynech z roku 2004 oproti pokynům z roku 1999.
202.
Pokud jde o opatření zmíněná společností CFF, jejichž cílem je omezit přítomnost společnosti SNCM na trhu, francouzské orgány připomínají, jak to ostatně učinila také Komise ve svém rozhodnutí z roku 2003 (bod 87), že dotčené trhy (Francie - Korsika a Francie - země Maghrebu) netrpí nadměrnou kapacitou a že nové uspořádání spojů na Korsiku jak v rámci, tak mimo rámec pověření veřejnou službou by ohrozilo životaschopnost podniku.
203.
Pokud jde o tvrzení společnosti CFF, podle nějž provádění výše popsaných opatření ve prospěch společnosti SNCM představuje vážné riziko, že z trhu spojení kontinentální Francie - Korsika zmizí její hlavní konkurent, to znamená společnost CFF, francouzské orgány uvádějí, že s ohledem na současné uspořádání tohoto trhu, na němž má dnes společnost CFF většinový podíl, závisí zachování konkurenční struktury na schválení plánu restrukturalizace společnosti SNCM a na její přítomnosti na předmětném trhu.
VI. POSOUZENÍ OPATŘENÍ
6.1. EXISTENCE PODPORY VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SFEU
204.
V čl. 107 odst. 1 SFEU se stanoví, že „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem, nestanoví-li tato smlouva jinak“.
205.
Označení vnitrostátního opatření za státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU předpokládá splnění následujících kumulativních podmínek, a to: 1) dotčené opatření poskytuje selektivní hospodářské zvýhodnění; 2) toto zvýhodnění je financováno ze státních prostředků; 3) toto zvýhodnění narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž; a konečně 4) toto zvýhodnění ovlivňuje obchod mezi členskými státy (105).
206.
Komise konstatuje, že společnost SNCM obdržela státní prostředky v celkové výši 274,54 milionu EUR (106) prostřednictvím společnosti CGMF, kterou vlastní ze 100 % francouzský stát.
207.
Vzhledem k tomu, že společnost SNCM působí v oblasti námořní dopravy otevřené mezievropské hospodářské soutěži, může poskytnuté hospodářské zvýhodnění narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy.
208.
Okolnost, že trh kabotážní dopravy na středomořské ostrovy byl až do 1. ledna 1999 dočasně vyňat z uplatňování nařízení (EHS) č. 3577/92, neumožňuje předem vyloučit, že dotace vyplácené za kabotážní dopravu na ostrovy ve Středozemním moři v rámci pověření veřejnou službou nemohly ovlivnit obchod mezi členskými státy a narušit hospodářskou soutěž.
209.
V každém případě, i kdyby dotace poskytnuté na zajištění kabotážních spojů před 1. lednem 1999 obchod neovlivnily a hospodářskou soutěž nenarušily, situace se od tohoto dne změnila, protože podle nařízení (EHS) č. 3577/92 je kabotáž nyní otevřena pro všechny provozovatele Evropské unie. Je třeba zdůraznit, že společnost SNCM nevykonává pouze kabotážní přepravu, ale působí i na trhu mezinárodní námořní přepravy, který byl liberalizován nařízením Rady (EHS) č. 4055/86 (107).
210.
Komise se tak domnívá, že v tomto konkrétním případě jsou tři poslední kritéria čl. 107 odst. 1 SFEU uvedená v bodě 205 tohoto rozhodnutí splněna. V souladu s rozsudkem Tribunálu ze dne 11. září 2012 musí proto postupně u každého opatření přezkoumat, zda obsahuje selektivní hospodářské zvýhodnění.
6.1.1. Časový rámec analýzy
211.
V souladu s judikaturou Tribunálu (108) musí Komise po zrušení jednoho ze svých rozhodnutí založit svou novou analýzu výhradně na informacích, které měla k dispozici v době přijetí zrušeného rozhodnutí, to znamená v tomto konkrétním případě ke dni 8. července 2008.
212.
Události, ke kterým mohlo dojít po 8. červenci 2008, tak nesmí být zohledněny. Změny nebo vývoje na trhu či týkající se situace příjemce podpory musí být z analýzy vyloučeny. Stejně tak Komise nebere v úvahu období provádění plánu restrukturalizace po červenci roku 2008 (109).
213.
Komise není rovněž povinna provést znovu šetření případu a ani ho doplnit novými technickými znaleckými posudky (110). Zrušení určitého aktu, kterým končí správní řízení zahrnující několik fází, nezpůsobuje nezbytně zrušení celého řízení. Pokud se i přes skutečnost, že vyšetřovací opatření umožňují vyčerpávající analýzu slučitelnosti podpory, jeví, jak je tomu v tomto konkrétním případě, že analýza provedená Komisí není úplná, a způsobuje tak protiprávnost rozhodnutí, řízení směřující k nahrazení tohoto rozhodnutí může být znovu provedeno na základě již provedených vyšetřovacích opatření (111).
214.
Protože Komise musí založit svou novou analýzu výlučně na informacích, které měla k dispozici v červenci roku 2008, to znamená na informacích, ke kterým se francouzské orgány a společnost SNCM již vyjádřily, není nutno je znovu konzultovat (112). Konečně právo třetích zúčastněných stran uplatnit své připomínky bylo zajištěno zveřejněním rozhodnutí o zahájení řízení v Úředním věstníku (113) a žádné ustanovení nařízení Rady (ES) č. 659/1999 neukládá povinnost jim opět nabídnout tuto možnost, pokud je původní plán restrukturalizace během vyšetřování změněn (114).
215.
Toto rozhodnutí se tak v zásadě zakládá výlučně na informacích, které byly k dispozici ke dni 8. července 2008. Komise přesto podpůrně prokáže, že případné zohlednění informační zprávy francouzských orgánů ze dne 16. května 2013 u skutečností uvedených před dnem 8. července 2008 a zohlednění informací poskytnutých společností SNCM dne 27. srpna 2013 nejsou takové povahy, aby dokázala změnit její závěry.
6.1.2. Postoupení společnosti SNCM za zápornou prodejní cenu ve výši 158 milionů EUR
216.
Komise musí v tomto konkrétním případě přezkoumat, zda kapitálový vklad státu ve výši 158 milionů EUR poskytnutý před postoupením společnosti SNCM soukromým nabyvatelům, to znamená v konečném důsledku „záporná prodejní cena“ podniku ve stejné výši, je prosta prvků státní podpory.
217.
Otevřené, transparentní a nediskriminační veřejné výběrové řízení, na jehož základě stát prodává podnik poté, co došlo k navýšení kapitálu (v částce přesahující prodejní cenu), nevylučuje nutně přítomnost podpory ve prospěch jak privatizovaného podniku, tak jeho kupce (115).
218.
Za účelem ověření, zda podnik nezískal navýšením kapitálu státem hospodářské zvýhodnění, používá Komise v zásadě kritérium „soukromého investora v tržním hospodářství“ (dále jen „kritérium soukromého investora“) za podmínky, že příjemce není povinen vrátit jiné státní podpory a že lze tento vklad z hlediska tohoto kritéria analyzovat. Kritérium soukromého investora vychází ze zásady rovného zacházení s veřejným a soukromým sektorem podle článku 345 SFEU. Podle této zásady nelze kapitál poskytnutý, ať již přímo či nepřímo, státem podniku za okolností, které odpovídají obvyklým tržním podmínkám, považovat za státní podporu (116).
219.
Za tímto účelem může Komise zejména posoudit, zda se dodavatel zdrojů choval jako soukromý investor uplatňující globální nebo odvětvovou strukturální politiku a zda se řídil dlouhodobými výhledy na návratnost investovaného kapitálu. Platnost tohoto přístupu uznal soudce Evropské unie v rámci několika věcí (117).
220.
Podle ustálené judikatury představuje kapitálový vklad poskytnutý veřejným investorem bez jakékoliv, i dlouhodobého, výhledu na zisk státní podporu (118).
221.
Soudce Evropské unie rovněž stanovil, že soukromý investor uplatňující globální nebo odvětvovou strukturální politiku a řídící se dlouhodobými výhledy na výnosnost by si nemohl rozumně dovolit, aby po letech neustálých ztrát přistoupil ke kapitálovému vkladu, který se z ekonomického hlediska jeví jako nákladnější než likvidace aktiv, a je k tomu spojen s prodejem podniku, čímž přichází o veškerou naději na zisk, a to i z dlouhodobého hlediska (119).
222.
Přesněji řečeno, Soudní dvůr ve svém rozsudku „Gröditzer“ rozhodl, že k určení, zda privatizace podniku za zápornou prodejní cenu obsahuje prvky státní podpory, „je nutno posoudit, zda by za podobných okolností přistoupil soukromý investor co do velikosti srovnatelný s orgány spravujícími státní sektor ke stejně významnému vkladu kapitálu v rámci prodeje uvedeného podniku nebo zda by se rozhodl pro jeho likvidaci“ (120).
223.
S ohledem na výše uvedené a za účelem určení povahy podpory dotčeného opatření musí Komise „vyhodnotit, zda státem zvolené řešení je nepodmíněně a vzhledem k ostatním řešením, včetně řešení nezasáhnout, řešením nejlevnějším, což by v takovém případě vedlo k závěru, že stát jednal jako soukromý investor“ (121).
224.
Jinými slovy, Komise musí ověřit, zda rozhodnutí přistoupit k tak významnému kapitálovému vkladu je skutečně méně nákladným řešením než likvidace.
6.1.2.1. Posouzení nákladů likvidace
a) Zohlednění vyplacení dodatečného odstupného za propuštění
225.
Při vyčíslení nákladů likvidace pro akcionáře se francouzské orgány domnívají, že se velké skupiny podniků nemohou v současné době při zavírání závodů a rušení dceřiných společností nezajímat o sociální důsledky způsobené takovým zavřením nebo zrušením. Proto nejčastěji přistupují k sociálním plánům, které mohou zahrnovat opatření na přeškolení zaměstnanců, pomoc při hledání zaměstnání, odstupné při výpovědích či akce v oblasti místního hospodářství, což jde často nad rámec stanovený zákonem a kolektivními smlouvami.
226.
V těchto souvislostech francouzské orgány vycházejí na základě sociálního plánu z roku 2005, jež sám vychází ze sociálního plánu z roku 2002, z rozpětí od [90 000 až 100 000] (60) do [120 000 až 130 000] (60) EUR na zaměstnance, což představuje celkovou částku ve výši od [200 až 210] (60) milionů EUR do [250 až 260] (60) milionů EUR. Francouzské orgány upřesňují, že spodní hranice výše uvedeného rozpětí zohledňuje skutečnost, že náklady referenčního sociálního plánu jsou navýšeny z důvodu velkého podílu zaměstnanců blížících se důchodovému věku, jejichž odchod probíhá za mimořádně výhodných podmínek. Zohledněna je také skutečnost, že okolnosti likvidace společnosti a propouštění všech zaměstnanců nelze srovnávat s okolnostmi přizpůsobení počtu zaměstnanců, které umožňují pokračovat v činnosti, jak tomu je v případě referenčního sociálního plánu.
227.
Francouzské orgány se také domnívají, že i při uplatnění kritérií analýzy stanovených Tribunálem v jeho rozsudku ze dne 15. září 2012 neobsahovalo postoupení kontroly nad společností SNCM za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR prvky státní podpory. Domnívají se totiž, že Komise má k dispozici všechny nutné podklady, aby mohla odpovědět na kritiku Tribunálu.
228.
Komise v tomto konkrétním případě tuto analýzu nesdílí.
229.
Podle rozsudku Tribunálu (122) může vyplacení dodatečného odstupného za propuštění podle okolností konkrétního případu v zásadě představovat vhodný a oprávněný postup s cílem podpořit klidný sociální dialog a zachovat dobrou pověst značky společnosti nebo skupiny společností. Na základě zásady o rovném zacházení se soukromým a veřejným sektorem je členským státům umožněno v případě likvidace veřejného podniku poskytnout dodatečné odstupné, i když jejich povinnosti a priori nemohou přesahovat striktní zákonné a smluvní minimum. Tribunál ale upřesňuje, že „(…) převzetí těchto dodatečných nákladů vzhledem k oprávněným důvodům nemůže sledovat výhradně sociální nebo dokonce politické cíle, neboť pak by nemohly být splněny podmínky testu soukromého investora (…). Neodpovídají-li náklady jdoucí nad rámec zákonných a smluvních povinností, byť posuzovány v dlouhodobém horizontu, jakékoli ekonomické logice, musí být považovány za státní podporu ve smyslu čl. 87 odst. 1 ES“ (123).
230.
Pokud jde o argument dobré pověsti státu, který zdůrazňují francouzské orgány, Tribunál se domnívá, že „(…) ochrana pověsti členského státu jakožto globálního investora v tržním hospodářství nemůže bez výjimečných okolností a obzvláště přesvědčivého odůvodnění představovat dostatečný důvod pro prokázání ekonomické logiky převzetí dodatečných nákladů, jako je dodatečné odstupné, nahlížené v dlouhodobém horizontu“ (124). Avšak podobné výjimečné okolnosti v tomto konkrétním případě neexistují.
231.
Komise shledává, že francouzské orgány neurčily po zahájení řízení hospodářské činnosti francouzského státu, a to zejména na zeměpisné a sektorové úrovni, vůči nimž je nutno posuzovat dlouhodobou ekonomickou logiku předmětných opatření, ačkoli ve svém dopise ze dne 16. května 2013 nakonec uvedly, že chování státu je nutno srovnávat s chováním diverzifikované holdingové společnosti, která se snaží maximalizovat své zisky a chránit dobrou pověst své značky jakožto globálního podnikatele, a to zejména v oblasti řízení svých zaměstnanců.
232.
Pokud jde o dobrou pověst značky CGMF, Komise zaznamenává, že tato společnost nevlastní v oblasti námořní dopravy kromě společnosti SNCM žádný jiný majetek. Tento argument se jí proto nemůže týkat.
233.
Pokud jde o dobrou pověst státu jakožto akcionáře, francouzské orgány uvedly zvýšené riziko sociálních konfliktů v podnicích kontrolovaných státem, a to nejenom v oblastech, které jsou zeměpisně blízké oblastem, ve kterých vykonává svou činnost společnost SNCM, ale také bez ohledu na hospodářské odvětví, a zejména pak v odvětví dopravy. Komise na jedné straně poznamenává, že francouzské orgány neprokázaly skutečnou existenci uvedeného rizika šíření nákazy na všechny veřejné podniky, a na druhé straně se domnívá, že tyto orgány rovněž neprokázaly, že vyplacení dotčených dodatečných odstupných údajně umožnilo zabránit novým stávkám. Komise dále zastává názor, že výlučně sociální odůvodnění převzetí uvedených dodatečných odstupných státem nestačí, aby se dala vyloučit přítomnost státní podpory.
234.
Komise se také domnívá, že francouzské orgány nepředložily dostatečně objektivní a ověřitelné podklady, které by umožnily prokázat, že by vyplácení dodatečného odstupného za propuštění bylo za podobných okolností ustáleným postupem soukromých podnikatelů ve stejném odvětví. Komise zjišťuje, že pouhý odkaz na omezený počet sociálních plánů nestačí k prokázání existence dostatečně ustáleného postupu v případech srovnatelných s tímto konkrétním případem, že sociální plány, které francouzské orgány uvádějí, se týkají plánů restrukturalizace a nikoliv plánů likvidace a že značný počet z nich se týká odvětví, která nemají a priori nic společného s dopravní infrastrukturou, jako je odvětví kosmetiky (Yves Saint-Laurent Haute couture), zemědělsko-potravinářské odvětví (Danone) či odvětví elektroniky (Hewlett Packard). Kromě toho tabulka se seznamem sociálních plánů vypracovaná francouzskými orgány v jejich zprávě ze dne 16. května 2013 uvádí šest plánů, ke kterým došlo až po privatizaci společnosti SNCM, a které proto nelze zohlednit v rámci odůvodnění převzetí dodatečného odstupného za propuštění.
235.
Společnost SNCM předložila ve zprávě ze dne 27. srpna 2013 nový seznam pěti sociálních plánů. Komise soudí, že tento seznam neumožňuje prokázat, že by vyplácení dodatečného odstupného za propuštění bylo za podobných okolností ustáleným postupem soukromých podnikatelů ve stejném odvětví. Komise nejprve zjišťuje, že se dva z uvedených pěti plánů týkají společnosti SNCM, z nichž jeden je předmětem tohoto rozhodnutí. Tyto dva plány proto nemohou sloužit jako objektivní srovnávací podklad ze dvou důvodů: na jedné straně se společnost SNCM nemůže odvolávat na své vlastní předchozí postupy v této oblasti, aby dostatečným způsobem odůvodnila ustálenou povahu tohoto postupu, a na druhé straně sociální plán z roku 2002 odpovídá období, ve kterém byla společnost SNCM stále veřejným podnikem, zatímco Tribunál stanovil jako kritérium srovnání soukromé podniky stejného odvětví. V tomto ohledu Komise poznamenává, že sociální plán přístavu v Marseille nelze přijmout, protože v roce 2004 byl tento přístav veřejnoprávní organizací a nikoliv soukromým podnikem. Pokud jde o dva poslední uváděné plány, tj. plány společností Air Lib a Eurostar, Komise zjišťuje, že se jedná o plány restrukturalizace a nikoliv o plány likvidace. Komise na okraj zaznamenává, že průměrná výše dodatečného odstupného je u těchto dvou plánů o více než polovinu nižší než průměrná výše dodatečného odstupného u společnosti SNCM.
236.
Komise dále zjišťuje, že francouzské orgány neprokázaly, že by francouzský stát byl při svém jednání, tzn. zabráněním dalšího zhoršení sociálních vztahů v podniku, veden přiměřeně pravděpodobným výhledem na nepřímý materiální zisk, byť v dlouhodobém horizontu, protože právě v případě likvidace by podnik přestal existovat. Pokud jde o předpoklad rozsáhlejšího příznivého dopadu u zaměstnanců jiných veřejných podniků, není dostatečné prokázán. Uvedené platí o to více, že poskytnutí velmi vysokého odstupného zaměstnancům jedné společnosti, i kdyby k němu mělo dojít v rámci uvažování globálního investora, které zmiňují francouzské orgány, může ztížit případné restrukturalizace jiných společností stejného investora. Francouzské orgány kromě toho nevyčíslily výraznou míru případných sociálních nákladů, které uvádějí jako odůvodnění vyplacení dodatečného odstupného za propuštění.
237.
Francouzské orgány rovněž uvedly, že ve srovnání s postoupením společnosti SNCM za zápornou cenu by bylo likvidační řízení delší a mohlo by pro stát jakožto akcionáře představovat větší riziko. Komise zaznamenává, že francouzské orgány nepředložily žádný důkaz existence tohoto rizika a nevysvětlily, proč by soukromý akcionář bral ohled na dobu trvání likvidačního řízení. Věc Frucona Košice (125), kterou zmiňují francouzské orgány, není v tomto konkrétním případě relevantní, protože se jedná o test soukromého věřitele. Doba trvání likvidačního řízení je relevantní pro analýzu, zda stát v postavení věřitele společnosti Frucona Košice maximalizoval uhrazení svých pohledávek tím, že souhlasil s částečnou, leč okamžitou splátkou, nebo zda měl počkat na výsledek likvidace podniku. Tento konkrétní případ je odlišný, protože se stát nachází v postavení akcionáře společnosti SNCM a nikoliv v postavení soukromého věřitele. Stát by nemohl získat zpět svůj vklad, protože v případě likvidace společnosti SNCM by aktiva nestačila na pokrytí pasiv. Uvádět dobu trvání likvidačního řízení proto není v tomto konkrétním případě relevantní.
238.
Francouzské orgány proto neprokázaly, že převzetí nákladů na toto dodatečné odstupné státem jednajícím ve scénáři likvidace jako soukromý investor bylo oprávněné.
239.
V této fázi analýzy musí Komise nyní stanovit likvidační hodnotu společnosti SNCM bez dodatečného odstupného za propuštění.
b) Likvidační hodnota společnosti SNCM
240.
Podle metody nově posouzeného čistého aktiva je nedostatečnost aktiv shledána v případě, kdy ekonomická hodnota skutečných aktiv (obvykle přesahující čistou účetní hodnotu) nepokrývá ekonomickou hodnotu skutečných dluhů.
241.
Za účelem zjištění nedostatečnosti aktiv v tomto konkrétním případě Komise ověřila za pomoci svého odborného znalce (126), jak je vysvětleno dále, že ke dni 30. září 2005 nebyla hodnota aktiv společnosti SNCM dostatečná, aby mohlo dojít k vyrovnání s přednostními a nepřednostními věřiteli.
242.
Komise se domnívá, že metoda zhodnocení čistých aktiv je metodou běžně používanou k vyhodnocení společností v odvětví námořní dopravy. Dále soudí, že tato metoda je mimořádně vhodná pro posouzení situace společnosti SNCM, protože jejímu hlavnímu akcionáři nezbývá jako alternativní řešení k postoupení společnosti než její likvidace.
243.
Pokud jde o další metody vyhodnocení, a to zejména o metodu aktualizovaných volných provozních peněžních toků, Komise se domnívá, že se pro tento konkrétní případ nehodí, protože předpokládá pokračování činnosti společnosti, což by nebyl při uvažovaném předpokladu likvidace případ společnosti SNCM.
244.
Komise bere za referenční datum pro posouzení hodnoty společnosti SNCM den 30. září 2005 vzhledem k tomu, že jde o den, kdy bylo skutečně rozhodnuto, zda bude přijata nabídka převzetí nebo zda dojde k likvidaci společnosti, přičemž o výběru společnosti BCP bylo rozhodnuto dne 27. září 2005.
i) Hodnota aktiv společnosti SNCM
245.
Komise především zjišťuje, že akcionář společnosti SNCM provedl ve spolupráci s kanceláří Ernst & Young vyčíslení nákladů na likvidaci podniku (výše uvedená zpráva CGNF) ke dni 30. září 2005, kterou znalecky posoudila společnost Oddo Corporate Finance a kabinet Paul Hastings. Komise připomíná, že výše uvedená zpráva Oddo-Hastings ocenila aktiva společnosti SNCM na 190,3 milionu EUR.
246.
Pokud jde o ocenění flotily plavidel v přímém vlastnictví (127), byla hrubá prodejní hodnota plavidel společnosti SNCM ohodnocena specializovaným makléřem BRS na 224 milionů EUR ke dni 30. září 2005, zatímco zpráva Oddo ocenila flotilu společnosti SNCM na 150,7 milionu EUR po diskontu (128), provizi za zprostředkování (129) a nákladech spojených s právním rizikem (130).
Tabulka 3
Scénáře vyhodnocení aktiv společnosti SNCM ke dni 30. září 2005
Hodnota aktiva
zpráva Oddo
v milionech EUR
Hodnota aktiva
znalec Komise
v milionech EUR
Nehmotný investiční majetek
-
-
Hmotný investiční majetek
Přímo vlastněná plavidla
150,7
151,7
Budovy
(131)
11,2
11,2
Finanční majetek
(132)
32,7
38,3
Dlouhodobá aktiva
194,6
201,2
Zásoby
-
-
Poskytnuté zálohy
-
-
Pohledávky u zákazníků
0,8
0,8
Ostatní pohledávky
(133)
9,4
9,4
Čistá finanční disponibilita
-14,5
-
Přechodné účty
-
-
Ostatní aktiva
-4,3
10,20
Aktiva celkem
190,3
211,4
Zdroje:
zpráva Oddo-Hastings, zpráva odborného znalce Komise.
247.
Na základě výše uvedené tabulky Komise shledává, že rozhodujícím prvkem zhodnocení aktiv podniku je jeho flotila plavidel. V tomto ohledu znalec Komise po provedení, v rámci možností, srovnávací analýzy usoudil, že diskont uplatněný na hrubou prodejní hodnotu plavidel a náklady spojené s právním rizikem jsou v logickém souladu. Na tomto základě dospěl k závěru, že nemá argumenty, aby odmítl ocenění hodnoty flotily plavidel, které vypracoval francouzský stát.
248.
Pokud jde o diskont, Komise se domnívá, že jeho míra odpovídá míře diskontů zaznamenané při prodeji lodí v rámci soudní likvidace. Podle znalce Komise státní belgická společnost Régie des Transports Maritimes, která provozuje spoj Ostende-Ramsgate, prodala v roce 1997 dva trajekty s diskontem odhadovaným na 35 % a 45 %. Společnost Festival Cruises nedávno prodala tři výletní lodě s průměrným diskontem 20 %. Diskonty zaznamenané v podobných případech odpovídají řádově diskontům uplatněným francouzskými orgány v tomto konkrétním případě.
249.
Pokud jde o právní rizika a vzhledem k tomu, že na trhu neproběhla žádná srovnatelná transakce, se Komise domnívá, že argumenty odůvodňující uplatnění právního rizika jsou v logickém souladu s omezením trhu v případě určitého typu plavidel projektovaných pro specifické využití.
250.
Komise poznamenává, že její nezávislý odborník zvýšil ocenění finančního majetku, a to zejména podílů společnosti SNCM ve společnosti CMN (z 21,8 milionu EUR na 28 milionů EUR). V tomto ohledu a vzhledem k nabídce koupě tohoto podílu společností Stef-TFE za 35,2 milionu EUR, která byla předána Komisi v rámci tohoto šetření, se Komise domnívá, že ocenění podílu společnosti SNCM ve společnosti CMN na částku 28 milionů EUR je v podmínkách likvidace společnosti přiměřené.
251.
Znalec Komise neměl zvláštní výhrady, pokud jde o ohodnocení ostatních položek aktiv. Nepřijal ale jako aktivum položku „čistá finanční disponibilita“, protože vykazuje schodek. Komise se domnívá, že tato položka má být přeřazena do pasiv společnosti SNCM.
252.
S ohledem na provedené úpravy oceňuje Komise aktiva společnosti SNCM ke dni 30. září 2005 na 211,4 milionu EUR.
ii) Ocenění pasiv společnosti SNCM
253.
Komise shledává, že francouzské orgány vyčíslily částku související s přednostními pohledávkami na 153,8 milionu EUR a na 170,9 milionu EUR částku související s nepřednostními pohledávkami (mimo dodatečného odstupného za propuštění).
254.
Pokud jde o sociální pasiva, francouzské orgány odhadují náklady na sociální plán v rámci kolektivní dohody na [70 až 80] (60) milionů EUR. Náklady související se sociálním plánem v rámci kolektivní dohody byly stanoveny na individuálním základě při zohlednění druhu pracovní smlouvy (na dobu neurčitou a určitou), statutu a uplatňovaných kolektivních smluv (plavební personál, pozemský personál a vedení), odpracované doby, zařazení a výdělku každého zaměstnance. Tato částka zahrnuje odškodnění za výpovědní lhůtu ([20 až 30] (60) milionů EUR), uhrazení nároku na placenou dovolenou za dobu výpovědní lhůty ([0 až 10] (60) milionů EUR), smluvní odškodnění za propuštění ([30 až 40] (60) milionů EUR) a příspěvek Delalande ([0 až 10] milionů EUR) (134).
255.
Náklady sociálního plánu nad rámec kolektivní dohody odhadují francouzské orgány na [30 až 40]* milionů EUR. Tento sociální plán zahrnuje všechna průvodní opatření prováděná v rámci zákonných a předpisových povinností společnosti SNCM v případě propouštění (135) a nepřímé náklady spojené se sociálním plánem v rámci kolektivní dohody (136).
256.
Náklady spojené s vypovězením nejdůležitějších smluv o provozu se týkají hlavně uplatnění bankovní kauce ve výši 7,4 milionu EUR, kterou společnost SNCM dala jako záruku řádného plnění závazků vyplývajících z pověření veřejnou službou, k níž je nutné připočíst penále stanovené dotčenou úmluvou pro případ, že by pověřený subjekt nedostál svým závazkům, a které se rovná 2 % referenčního finančního vyrovnání za rok 2005 ve výši 63 milionů EUR, to znamená přibližně 1,2 milionu EUR.
257.
Pokud jde o čisté pasivum spojené s postoupením plavidel provozovaných v rámci leasingu (137), francouzské orgány zdůrazňují, že na základě několika předpokladů (138) je čistý výtěžek z prodeje po diskontu, provizi za zprostředkování a odečtení finančních nákladů za převod oceněn specializovaným makléřem BRS ke dni 30. září 2005 na 144,8 milionu EUR. Při zohlednění úspor na daních a bankovním zadlužení ve výši 193,5 milionu EUR zůstává zůstatek bankovního zadlužení kvůli plavidlům provozovaným v rámci leasingu, který je nutno splatit, ve výši 48,7 milionu EUR.
Tabulka 4
Scénáře ocenění pasiv společnosti SNCM ke dni 30. září 2005
Hodnota pasiva
zpráva Oddo
v milionech EUR
Hodnota pasiva
znalec Komise
v milionech EUR
Přednostní závazky, z nichž
sociální a daňové závazky
[20-30]*
[20-30]*
Finanční závazky ručené aktivy
(139)
15,9
15,9
Náklady na sociální plán v rámci kolektivní smlouvy
[70-80]*
[70-80]*
Náklady na připojištění důchodců
(140)
10,2
10,2
Náklady na likvidační řízení
4,7
4,7
Provozní ztráty z odstavení lodí
(141)
26,5
26,5
Vyrovnání s přednostními věřiteli
153,8
153,8
Závazky s preferenčním právem vymáhání
(142)
69,7
84,2
Náklady sociálního plánu nad rámec kolektivní smlouvy
[30-40]*
[30-40]*
Náklady spojené s vypovězením nejdůležitějších smluv o provozu
[10-20]*
[10-20]*
Dodatečné náklady spojené s postoupením plavidel provozovaných v rámci leasingu
48,7
48,7
Vyrovnání s nepřednostními věřiteli
170,9
181,1
Zdroje:
zpráva Oddo-Hastings, zpráva odborného znalce Komise.
258.
Komise zaznamenává, že sociální pasivum je hlavním prvkem pasiva společnosti SNCM. Pokud jde o náklady na sociální plán v rámci kolektivní smlouvy, znalec Komise ověřil výpočtový vzorec pro všechny součásti plánu na základě namátkové kontroly a neshledal ani neobvyklosti, ani chyby. S ohledem na toto ověření Komise považuje částku [70 až 80] (60) milionů EUR, kterou francouzské orgány uvedly pro sociální plán v rámci kolektivní smlouvy, za přiměřenou.
259.
Pokud jde o ztráty způsobené odstavením plavidel, Komise se domnívá, že odhad je opatrný s ohledem na právní předpisy, a to zejména na články L 622-10 obchodního zákoníku a 119-2 nařízení č. 85-1388 ze dne 27. prosince 1985, podle nichž by příslušný obchodní soud mohl společnosti SNCM přikázat, aby pokračovala ve své činnosti další dva měsíce s možností prodloužení na základě žádosti vnitrostátních orgánů a z důvodu svých závazků při zajišťování veřejné služby.
260.
Znalec Komice neměl zvláštní výhrady, pokud jde o závazky s preferenčním právem vymáhání. Upravil ale částku 69,7 milionu EUR o částku 14,5 milionu EUR, která vznikla přepracováním položky aktiv „čistá finanční disponibilita“. Komise se domnívá, že toto přepracování je v souladu se změnami ohodnocení aktiv společnosti SNCM.
261.
Pokud jde o náklady na sociální plán mimo rámec kolektivní smlouvy (kromě dodatečného odstupného za propuštění), znalec Komise se domnívá, že vyčíslení nákladů na právní spory by mělo být sníženo na [0 až 5] (60) milionů EUR místo částky [0 až 10] (60) milionů EUR uváděné francouzskými orgány. Ohledně tohoto bodu se Komise domnívá, že odborové organizace by sice jistě požádaly o překvalifikování smluv na dobu určitou na smlouvy na dobu neurčitou (143), ale že do vyčíslení by měli být zahrnuti pouze ti zaměstnanci se smlouvou na dobu určitou, u nichž se tento postup dá předpokládat téměř s jistotou (což představuje 150 pracovníků se smlouvou na dobu určitou). Vezme-li se v úvahu hrubá měsíční mzda ve výši [2 000 až 2 500] (60) EUR s odstupným odpovídajícím devítiměsíčnímu platu u prvních [100 až 120] (60) pracovníků s pracovní smlouvou na dobu určitou a šestiměsíčnímu platu u [50 až 70] (60) dalších, vychází celková částka ve výši [0 až 10] (60) milionů EUR.
262.
Pokud jde o čisté pasivum spojené s postoupením plavidel provozovaných v rámci leasingu, Komise se domnívá, že předpoklady, na nichž je postaven výpočet, jsou oprávněné, a to zejména kvůli smluvnímu formalismu sdružení ekonomického zájmu GIE, které omezuje možnosti nahrazení společnosti SNCM třetí stranou a podmiňuje daňové úlevy provozováním plavidel pod francouzskou vlajkou. Je také oprávněné, že právní riziko neplatí pro plavidla provozovaná v rámci leasingu, protože tato plavidla jsou prodávána bankami, které úvěrují GIE. V těchto souvislostech se Komise domnívá, že je oprávněné zohlednit finanční náklady převodu vzniklé mezi 30. zářím 2005 a dnem skutečného prodeje.
263.
Vzhledem k výše uvedenému se Komise domnívá, že ke dni 30. září 2005 přednostní pasiva společnosti SNCM činila 153,8 milionu EUR a nepřednostní pasiva společnosti SNCM činila 181,1 milionu EUR.
iii) Zjištění nedostatečnosti aktiv
264.
Vzhledem k výše uvedenému se Komise domnívá, že ke dni 30. září 2005 nebyla hodnota aktiv společnosti SNCM (to znamená 211,4 milionu EUR) dostatečná, aby mohlo dojít k vyrovnání s přednostními věřiteli (153,8 milionu EUR) a nepřednostními věřiteli (181,1 milionu EUR), což představuje celkovou částku ve výši 334,9 milionu EUR. Nedostatečnost aktiv proto dosahuje částky ve výši přibližně 123,5 milionu EUR.
c) Zohlednění řízení o vyrovnání pasiv
265.
Komise rovněž posoudila argument francouzských orgánů a společnosti SNCM, podle nějž by stát jakožto majoritní akcionář mohl být vyzván k vyrovnání pasiv v případě likvidace podniku. Jedna ze zúčastněných stran, a to společnost CFF, napadla použitelnost vnitrostátní judikatury zmiňované francouzskými orgány na tento konkrétní případ. Společnost CFF se domnívá, že v případě judikatury odvolacího soudu ve městě Rouen ve věci Aspocom Group Oyj soudce odsoudil finskou mateřskou společnost k uhrazení odstupného zaměstnancům její francouzské dceřiné společnosti, protože toto odstupné, které nebylo nakonec vyplaceno, stanovil sociální plán na základě podnikové smlouvy schválené mateřskou společností.
266.
Francouzské orgány odhadují, že celkové skutečné náklady, které by musel nést stát jakožto akcionář prostřednictvím společnosti CGMF, by k 30. září 2005 dosáhly výše 312,1 milionu až 361 milionů EUR. Podle stejných orgánů zohledňuje tento odhad zejména riziko, že by francouzský stát mohl být vyzván k „vyrovnání pasiv“, pokud by ho soud musel považovat za skutečného manažera společnosti SNCM, a riziko odsouzení státu k platbě dodatečného odstupného za propuštění propuštěným zaměstnancům. Francouzské orgány mají za to, že zmíněná rizika je nutno zahrnout do výpočtu skutečných nákladů případné likvidace společnosti SNCM.
267.
Vyvstává proto otázka vyhodnocení všech skutečných nákladů, které by pravděpodobně musela uhradit Francie jakožto akcionář v případě soudní likvidace společnosti SNCM, aby bylo možno rozhodnout, zda by informovaný soukromý akcionář dal vzhledem k riziku odsouzení k uhrazení zmíněných nákladů a s ohledem na jejich rozsah raději přednost okamžitému prodeji své dceřiné společnosti za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR, než aby toto riziko podstoupil.
268.
Ve francouzském právu má správce konkurzní podstaty společnosti v likvidaci možnost podat žalobu ve věci odpovědnosti proti bývalému vedení společnosti, tzv. „žalobu na vyrovnání pasiv“, v rámci plánu záchrany společnosti, nuceného vyrovnání nebo konkurzního řízení (144).
269.
Podání žaloby na vyrovnání pasív vůči bývalým vedoucím manažerům společnosti v konkurzním řízení je odůvodněno nutností obnovit majetek společnosti, což je jedním z úkolů správce konkurzní podstaty.
270.
Francouzské orgány zastávaly v řadě dopisů Komisi názor, že předpoklad odsouzení státu vnitrostátním soudcem k vyrovnání pasiv podniku, který řídí, je nejpravděpodobnějším scénářem a že tento předpoklad je nutno zahrnout do výpočtu skutečných nákladů v případě likvidace společnosti SNCM.
271.
Společnost SNCM zaslala v písemných materiálech ze dne 28. února 2008 zprávu právní kanceláře Baker & McKenzie, která vyhodnocovala právní důsledky řízení o vyrovnání pasiv vedenému proti francouzskému státu. Zpráva dochází k závěru, že obchodní soud pověřený touto věcí by s velkou pravděpodobností rozhodl v tomto bodě o odpovědnosti státu a odsoudil by ho k uhrazení všech sociálních závazků společnosti SNCM.
272.
Příslušné právní předpisy stanoví, že sociální závazky společnosti v likvidaci mohou být uloženy k uhrazení bývalým skutečným nebo zákonným vedoucím s výhradou kumulativního splnění čtyř podmínek.
i) Uznání státu za skutečného nebo zákonného vedoucího podniku v konkurzním řízení
273.
Zpráva právní kanceláře Baker & McKenzie, kterou předala společnost SNCM, poskytla Komisi analýzu, jež dospívá k závěru, že […] (60). Výše uvedená znalecká zpráva se snaží v souladu s příslušnou judikaturou (145) prokázat, že stát opakovaně […] (60). Podle stejné zprávy stát údajně přijal […] (60) rozhodnutí. Dále se zdá, že vedoucí orgány […] (60) podnik. Stát také údajně […] (60).
274.
Komise shledává, že francouzské orgány ve svých písemných materiálech ze dne 28. března 2008 nevznesly výhrady […] (60). V dopise ze dne 20. listopadu 2006 francouzské orgány samy uvádějí, že soudce […] (60) podnik.
275.
Komise nicméně zastává názor, že prohlášení francouzských orgánů ze dne 20. listopadu 2006 učiněné v rámci řízení o státních podporách nemůže samo o sobě stačit k právní jistotě, že by soudce považoval vnitrostátní orgány za skutečný řídící orgán podniku přijímajícího předmětná opatření, a zejména ke stanovení míry pravděpodobnosti této možnosti.
276.
Zejména pokud jde o kontroverzní rozhodnutí, není zdaleka prokázáno, že se konečné rozhodnutí státu výrazně vzdaluje od praxe státu při správě jeho účastí. Sama zpráva právní kanceláře Baker & McKenzie připomíná existenci opakující se polemiky o míře žádoucího zasahování státu do správy jeho účastí a zmiňuje velmi rozsáhlou úlohu obecně hranou […] (60).
277.
Avšak příklady vnitrostátní judikatury uváděné francouzským státem a společností SNCM se takovéto situace přímo netýkají. Hlavní použité případy se týkají územní samosprávy a rozsudek ve věci BRGM ze dne 6. února 2001 se týká obchodního a průmyslového veřejnoprávního subjektu.
278.
V každém případě není zdaleka prokázáno, že by stát jednající jako veřejná moc byl považován za skutečný řídící orgán.
ii) Existence jedné nebo více chyb v řízení podniku francouzským státem jakožto skutečným řídícím orgánem společnosti v konkurzním řízení
279.
V tomto konkrétním případě Komise zjišťuje, že zpráva znalce společnosti SNCM uvádí na základě nevyčerpávajícího seznamu faktických podkladů řadu prvků, aby prokázala, že se stát […] (60) dopustil chyb v řízení.
280.
Zejména se uvádí, že se francouzský stát údajně dopustil chyb v investicích […] (60) spojených se společností SNCM. Stát se údajně také dopustil mnoha chyb při řízení v oblasti rozsahu […] (60) společnosti SNCM.
281.
V dopise ze dne 30. dubna 2007 francouzské orgány označily riziko odsouzení státu za jeho odpovědnost za velmi vysoké vzhledem ke kritériím posuzování chyb v řízení ve smyslu článku L. 651-2 obchodního zákoníku.
282.
Komise se opět domnívá, že toto prohlášení ze dne 30. dubna 2007 učiněné v rámci řízení o státních podporách nemůže samo o sobě stačit k právní jistotě, že by soudce usoudil, že se vnitrostátní orgány dopustily uvedených chyb, a zejména ke stanovení míry pravděpodobnosti této možnosti. Je tomu tak tím spíše, že francouzské orgány popírají samu existenci chyb v řízení, které jsou přesto nutné k vyvolání řízení o vyrovnání pasiv.
283.
Ze zásadnějšího hlediska lze konstatovat, že se jak společnost SNCM, tak francouzské orgány ve velké míře odvolávají na velmi stará rozhodnutí v oblasti řízení. Zpráva právní kanceláře Baker & McKenzie se tak zaměřuje na […] (60), ke kterým došlo v roce 2000. Neváhá se odvolávat na zprávy Účetního dvora za účetní období 1993-1999. K hlavním uváděným chybám v řízení tak údajně došlo uprostřed devadesátých let minulého století. Avšak věřitelé společnosti SNCM byli o tomto způsobu řízení v okamžiku, kdy společnosti poskytovali úvěr, informováni. Přijímali tak implicitně riziko spojené s tímto druhem řízení společnosti. Nic nenaznačuje, že by stát mohl být za podobné situace volán účinně k odpovědnosti z důvodu vyrovnání pasiv.
284.
Tyto údajné chyby v řízení lze navíc údajně vysvětlit politickými rozhodnutími orgány veřejné moci a nic opět nenaznačuje, že lze tato politická rozhodnutí označit za chyby v řízení ve smyslu judikatury v oblasti vyrovnání pasiv.
285.
Zpráva právní kanceláře Baker & McKenzie není dostatečně důvěryhodná, a to zejména když se domnívá, že situace společnosti SNCM je údajně přičitatelná chybám v externí komunikaci, kterých se dopustil francouzský stát při informování o situaci společnosti SNCM. Z této zprávy ve skutečnosti pouze vyplývá, že se francouzský stát zmínil o situaci, která již byla obecně známá. Chování francouzského státu se proto nepodobá chybě v řízení.
iii) Zjištění nedostatečnosti aktiv
286.
V tomto konkrétním případě Komise shledává, že zpráva kabinetu Oddo-Hastings zjišťuje nedostatečnost aktiv ve výši 134,4 milionu EUR ke dni 30. září 2005, vypočítanou jako rozdíl mezi na jedné straně hodnotou aktiv společnosti SNCM (190,3 milionu EUR) a na druhé straně hodnotou pasiv podniku (přednostní závazky oceněné na 153,8 milionů EUR a nepřednostní na 170,9 milionu EUR).
287.
Komise výše odhadla nedostatečnost aktiv společnosti SNCM ke dni 30. září 2005 na 123,5 milionu EUR (viz 264. bod odůvodnění).
iv) Existence příčinné souvislosti mezi chybami a zjištěnou nedostatečností aktiv
288.
Podle francouzských orgánů může být řídící orgán právnické osoby na základě článku L 624-3 obchodního zákoníku prohlášen za odpovědného, i když chyba, které se dopustil, je pouze jednou z příčin nedostatečnosti aktiv, a může být odsouzen k uhrazení všech nebo části sociálních závazků, přestože jeho chyba měla za následek pouze část z nich (146). Podle francouzských orgánů by byl francouzský stát údajně nucen nést část odhadovanou na 85 % až 100 % zjištěné nedostatečnosti aktiv, to znamená 114,3 milionu až 134,4 milionu EUR.
289.
Tato analýza nespočívá na žádném pevném základě. Je totiž velmi obtížné vidět v každém opatření, u nějž údajné chyby v řízení spočívají na rozhodnutích přijatých v devadesátých letech minulého století a které vyvolalo okamžité nadnáklady pro společnost SNCM, příčinu nedostatečnosti aktiv v roce 2005, když k tomu mezi oběma obdobími došlo k řadě dalších událostí.
290.
Pokud se sice skutečně jeví, že neexistuje automatická vazba mezi výší odškodnění poskytnutého na základě vyrovnání pasiv a výší zhoršení pasiv vyvolaného chybou řídícího orgánu při řízení společnosti (za předpokladu jejího prokázání), znamená to také, že soudce může stanovit částku, ke které odsoudí řídící orgán, na částku podstatně nižší, než činí zjištěná nedostatečnost aktiv (147).
291.
Avšak na rozdíl od toho, co se zřejmě domnívají francouzské orgány (a společnost SNCM), nic nenaznačuje, že by soudce pověřený vyrovnáním pasiv považoval předmětná rozhodnutí za tak vážná, že by odůvodňovala převedení podstatné části zjištěného pasiva na veřejné orgány. Podle šetřených tvrzení by se tak jednalo o rozhodnutí s protekcionistickým záměrem, která byla přijata v politickém rámci (a u většiny z nich dokonce před deseti roky), nebo o novější rozhodnutí, která byla přijata, aby zaměstnanci nemuseli zvyšovat produktivitu, nebo jako pokus o obnovení lepších sociálních vztahů.
v) Určení případného převzetí dodatečného odstupného za propuštění v případě vyhlášení konkurzu společnosti SNCM
292.
Kromě nedostatečnosti aktiv by podle francouzských orgánů soudce s ohledem na judikaturu v této oblasti (148) údajně s jistotou odsoudil francouzský stát k uhrazení dodatečného odstupného za propuštění (tzn. k částce od [200 až 210] (60) do [250 až 260] (60) milionů EUR). Podle francouzských orgánů by se celkové skutečné náklady, které by musel nést francouzský stát jakožto akcionář, pohybovaly od 212,1 milionu do 361 milionů EUR.
293.
Francouzské orgány upřesňují, že v nedávných rozsudcích francouzské soudy odsoudily skutečný nebo zákonný řídící orgán k převzetí kromě nedostatečnosti aktiv také dodatečného odstupného za propuštění, jehož výše byla vypočítána na základě sociálního plánu sestaveného podnikem před vyhlášením konkurzního řízení.
294.
Francouzské orgány zejména uvádějí, že ve věci Aspocomp francouzská společnost Aspocomp SAS, která byla z 99 % dceřinou společností finské společnosti Aspocomp Group Oyj, podepsala dne 18. ledna 2002 podnikovou dohodu, jíž se stanovily podmínky odstupného v rámci sociální plánu, který se týkal 210 zaměstnanců z celkového počtu 550. Tato dohoda pojednávala zejména o částkách vyrovnávacích a dodatečných náhrad a o podporách při dobrovolném odchodu. V návaznosti na změnu strategie skupiny se mateřská společnost Aspocomp Group Oyj dne 21. února 2002 rozhodla, že již nebude dále financovat svoji dceřinou společnost Aspocomp SAS, která se tak musela vyhlásit v úpadku. Toto rozhodnutí zabránilo de facto dceřiné společnosti splnit závazky přijaté v rámci podnikové dohody a vedlo k propuštění všech ostatních zaměstnanců.
295.
V této souvislosti rozsudek odvolacího soudu ve městě Rouen potvrdil rozhodnutí pracovního soudu (Conseil des Prud’hommes) v Evreux, a odsoudil tak společnost Aspocomp Group Oyj, která z 99 % kontrolovala svou dceřinou společnost, k vyplacení: i) zaměstnancům, na něž se vztahovala podniková dohoda, veškerých vyrovnávacích a dodatečných náhrad stanovených v této jediné podnikové dohodě a také odškodnění za propuštění bez skutečných a závažných důvodů a ii) zaměstnancům propuštěným v rámci vyhlášení úpadku společnosti Aspocomp odpovídající náhrady. Soud se domníval, že nesplněním přijatých závazků se mateřská společnost zachovala neloajálně a jednala s lehkomyslností hodnou pokárání.
296.
Ačkoli Francie uvedla na podporu svých tvrzení rovněž rozsudek obchodní komory Kasačního soudu (149) ze dne 19. dubna 2005, Komise nenalézá v tomto rozsudku žádný prvek, který by byl z hlediska této polemiky rozhodující. Kasační soud se totiž omezuje na zjištění, že se odvolací soud nevyjádřil s dostatečnou právní jistotou k rozdělení majetku mezi mateřskou společností a její dceřinou společností. Komise v každém případě shledává, že skutečnosti, které spadají do rámce judikatury ve věci Aspocomp, nejsou stejné jako v tomto konkrétním případě. V tomto konkrétním případě totiž nedošlo k tomu, že by společnost CGMF nesplnila svůj závazek vyplatit dodatečné odstupné za propuštění.
297.
Je nutno zaznamenat, že jak společnost SNCM, tak francouzské orgány zřejmě přikládají význam skutečnosti, že sociální plán […] (60). Je mimořádně pochybné, že by šlo […] (60) považovat za chybu v řízení, za kterou by mohli zaměstnanci […] (60) volat francouzský stát k odpovědnosti. I za nanejvýše nepravděpodobného předpokladu […] (60), že by se francouzský stát mohl u zaměstnanců zavázat a přiznat jim nárok na odstupné hrazené státem (150), poskytnutí takového nároku by samo o sobě přestavovalo zvýhodnění poskytnuté podniku SNCM, a tudíž státní podporu, a to z podobných důvodů, jako jsou důvody uvedené níže ohledně opatření podpory pro jednotlivce ve výši 38,5 milionu EUR. Toto opatření mohlo totiž částečně uklidnit sociální vztahy v podniku.
vi) Závěr ohledně zohlednění řízení o vyrovnání pasiv
298.
Není prokázáno s právní jistotou, že by francouzské orgány byly s dostatečnou pravděpodobností odsouzeny vnitrostátním soudem k odškodnění v rámci vyrovnání pasiv, a je ještě méně prokázáno, že by takové odsouzení přesáhlo zápornou cenu, za niž byla společnost SNCM „prodána“.
299.
Je rovněž nutno zohlednit skutečnost, že údajným záměrem jednání francouzského státu, a to i za předpokladu, že by byl v tomto konkrétním případě špatným hospodářem, bylo chránit vnitrostátní průmysl a služby, včetně společnosti SNCM a jejích zaměstnanců, tím, že nemusely projít vývojem, který by mohl být sociálně přijatelný jen obtížně. I když veřejné subjekty včetně státu lze považovat za určitých okolností za skutečný řídící orgán určitého podniku, nic ve skutečnosti nenaznačuje, že by šlo použít řízení o vyrovnání pasiv k pochopení politických rozhodnutí státu, a to zejména za podobných okolností. Tento případ je velmi vzdálen okolnostem věci Aspocomp, která se této otázky vůbec netýkala.
300.
Komise se v každém případě domnívá, že francouzské orgány se dnes nemohou odvolávat na minulá politická rozhodnutí, aby odůvodnily veřejné zásahy prováděné za účelem vyřešení důsledků zásahů předchozích. Tyto dva zásahy, tzn. vměšování v minulosti a nové zásahy veřejných orgánů, je naopak nutno analyzovat jako dvě kumulativní narušení hospodářské soutěže. Přijmout odpovědnost státu při vyrovnání pasiv by totiž znamenalo umožnit mu, aby uznáním, že se dopustil chyb při řízení podniku, odůvodňoval finanční vklad jako opatření, jež nepředstavuje státní podporu, což by mělo za následek nové narušení hospodářské soutěže. Stát by se v takovém případě odvolával na vlastní chyby v řízení, aby odůvodnil dodatečný finanční vklad, což by bylo v rozporu s obecnou zásadou, podle níž se nikdo nemůže odvolávat na vlastní chybu (151).
301.
Bylo by rovněž zcela umělé rozdělovat chování státu jakožto „špatného hospodáře“ (za předpokladu, že je to prokázáno) a chování státu, jenž zachraňuje podnik, který špatně spravoval. Chyba v řízení však není součástí běžného chování informovaného soukromého investora v tržním hospodářství. Mechanizmus záchrany, který je od této chyby neoddělitelný, proto také nespadá do rámce tohoto chování.
302.
Přijetí teorie francouzských orgánů a společnosti SNCM by kromě toho mělo za následek, že by se státu umožnilo poskytnout určitému podniku záruku úmyslným spácháním „chyby v řízení“, což je z hlediska discipliny podpor zcela nepřijatelné.
303.
V tomto konkrétním případě by chování, které podle teorie zastávané společností SNCM a francouzskými orgány údajně zavazuje stát, bylo ve skutečnosti chováním státu, jenž jedná jako veřejná moc a nikoli jako akcionář. Vzhledem k tomu, že informovaný soukromý akcionář by nepřijal rozhodnutí založená na těchto politických a veřejných ohledech, nelze riziko vyrovnání pasiv, které z těchto rozhodnutí vyplývá, zohlednit v rámci testu informovaného soukromého investora v tržním hospodářství (152).
304.
Francouzské orgány připomínají, že v rozhodnutí Komise ze dne 7. prosince 2005 o podpoře, kterou poskytla Belgie společnost ABX Logistics, Komise uvažovala o zohlednění skutečnosti, že „v některých výjimečných případech některé národní právní předpisy uvádějí, že se třetí osoby mohou obrátit proti akcionářům společnosti v likvidaci, zejména pokud lze uvažovat, že jsou akcionáři [vypuštěno ve znění rozhodnutí] a/nebo že se dopustili chyb v řízení“ (153).
305.
Komise ale připomíná, že pojem podpory je nutno posuzovat objektivně, a poznamenává, že rozhodnutí o zahájení řízení ve stejné věci upřesnilo, že „i za málo pravděpodobného předpokladu splnění všech podmínek vyžadovaných vnitrostátním právem ohledně odpovědnosti […] by tato skutečnost přesto nevylučovala povahu státní podpory těchto zásahů ve prospěch dceřiné společnosti“ (154).
306.
V tomto konkrétním případě se Komise domnívá, že francouzské orgány nevyvrátily dostatečným způsobem pochybnosti Komise ohledně skutečnosti, že by se akcionář společnosti SNCM s dostatečnou jistotou vystavil zpochybnění své odpovědnosti.
307.
Za těchto podmínek a při odmítnutí zohlednění dodatečného odstupného za propuštění (viz 225. bod odůvodnění a následující) dospívá Komise k závěru, že likvidace společnosti SNCM by pro francouzský stát nepředstavovala žádné náklady. Komise totiž soudí, že státu jakožto akcionáři nelze přisoudit náklady na likvidaci, protože vystavení akcionáře je vázáno na hodnotu jeho vkladu do základního kapitálu podniku.
6.1.2.2. Závěr
308.
Komise tak soudí, že soukromý investor by dal přednost méně nákladnému řešení, což znamená likvidaci společnosti SNCM. Komise proto dospívá k závěru, že záporná cena ve výši 158 milionů EUR představuje státní podporu.
6.1.3. Kapitálový vklad společnosti CGMF ve výši 8,75 milionu EUR
309.
Ve svých připomínkách po rozhodnutí o zahájení řízení se francouzské orgány domnívají, že navýšení kapitálu ve výši 8,75 milionu EUR provedené francouzským státem proběhlo souběžně se vkladem soukromých investorů. Vysvětlují, že souběžnost posiluje minoritní podíl, který převzal francouzský stát, zatímco většinu prostředků poskytl trh. Kromě toho se domnívají, že míra výnosnosti vkladu státu ve výši […] (60) % ročně představuje pro soukromého investora odpovídající výnosnost investovaného kapitálu v dlouhodobém horizontu. V informační zprávě ze dne 16. května 2013 se dále domnívají, že rizika spojená se zrušující doložkou jsou vyrovnána možností odkupu soukromými akcionáři.
310.
Vklad státu je nyní nutno porovnat se vkladem soukromých nabyvatelů, tj. s částkou 26,25 milionu EUR. Jak bylo ale prokázáno v oddíle 6.1.2, vklad státu dosahuje výše 158 milionů EUR, ke kterým je nutno přidat 38,5 milionu EUR podpor pro jednotlivce a 15,81 milionu EUR vyplacených na základě plánu z roku 2002, jak bude prokázáno v oddílech 6.1.4 a 6.1.5.
311.
Všechna opatření z roku 2006 jsou obsažena v memorandu o porozumění. Strany tohoto memoranda, tzn. společnosti CGMF, BCP a VT, se v tomto stejném dokumentu dohodly na vkladu ve výši 158 milionů EUR, záloze na běžný účet ve výši 38,5 milionu EUR a navýšení kapitálu ve výši 8,75 milionu EUR. V tomto konkrétním případě představují tato tři opatření jednu a tutéž transakci provedenou s cílem privatizovat společnost SNCM. Jak zdůrazňuje Tribunál v bodě 125 rozsudku ze dne 11. září 2012, „k tomuto kapitálovému vkladu [ve výši 8,75 milionu EUR] totiž došlo v rámci globálního memoranda o prodeji vzešlého z výhradního jednávání, kde vklady nabyvatelů představují protiplnění za tíživé závazky francouzského státu různých forem“. Tři výše uvedená opatření je proto nutno považovat globálně za vklad finančních prostředků do společnosti SNCM státem a porovnat je se vkladem soukromých investorů za účelem posouzení, zda jejich zásah byl či nebyl významný.
312.
Na základě předcházejícího dospívá Komise k závěru, že vklad soukromých akcionářů, který představoval 10,6 % celkového vkladu, nelze považovat za významný.
313.
Jak již bylo shledáno v 311. bodě odůvodnění, tři opatření tohoto konkrétního případu představují jedinou privatizační transakci. Komise se domnívá, že soukromé a veřejné kapitálové vklady lze proto považovat za souběžné.
314.
Pokud jde o kritérium vkladů provedených za srovnatelných podmínek, Komise nejprve zaznamenává, že zúčastněné strany, tj. společnosti CCF a STIM, zpochybnily významnou povahu soukromého zásahu, a zejména pak existenci srovnatelných podmínek mezi veřejnou investicí a soukromými investory z důvodu zrušující doložky.
315.
Komise se domnívá, že podmínky tohoto navýšení kapitálu samy o sobě prokazují, že rizika nejsou pro soukromé a veřejné investory stejná. Existence a podmínky zrušující doložky postoupení společnosti prokazují samy o sobě, že v případě splnění podmínek uvedených v doložce není postavení soukromých investorů a veřejného investora z hlediska rizika stejné. Podle memoranda o porozumění mají soukromí investoři možnost se stáhnout a získat zpět svůj vklad v případě záporného rozhodnutí Komise, Tribunálu nebo Soudního dvora či v případě neobnovení pověření veřejnou službou. Tato poslední část zrušující doložky se týká jádra činnosti společnosti SNCM, a má proto pro stát o to větší negativní dopad. Společnost SNCM je totiž tradičním provozovatelem spojení mezi Korsikou a kontinentální Francií. Zhruba dvě třetiny její činnosti se uskutečňuje mezi Marseille a Korsikou v rámci pověření veřejnou službou. Zrušující doložka tak chrání soukromé investory před obchodním rizikem u většiny činností společnosti SNCM. Toto riziko nese ve skutečnosti pouze stát.
316.
Uplatnění výše uvedené zrušující doložky by mělo na jedné straně za následek, že by společnost SNCM byla povinna vrátit soukromým investorům veškeré vklady nabyvatelů. Na druhé straně by společnost CGMF vlastnila znovu 100 % kapitálu společnosti SNCM v situaci, kdy by výrazně vzrostlo riziko likvidace a tím ztráty významné části veřejných investic.
317.
Pokud jde o slib koupě soukromými akcionáři, společnost CGMF ho může využít pouze v případě, že se společnost SNCM ocitne v nuceném vyrovnání nebo konkurzním řízení. Uvedené potvrzuje, že v případě potíží nelze této opce použít a že rizika nese v zásadě společnost CGMF, to znamená francouzský stát. Komise se proto domnívá, že tento slib koupě nelze analyzovat jako protiplnění ke zrušující doložce.
318.
Komise kromě toho nemůže přijmout tvrzení francouzských orgánů, podle nějž obsahovalo memorandum o porozumění řadu záruk chránících investici státu. Povinnosti uložené nabyvatelům totiž pro ně nepředstavují dodatečná rizika či omezení, která by je postavila do situace srovnatelné se situací společnosti CGMF. Cílem těchto povinností je pouze zajistit, aby během období, kdy soukromí nabyvatelé mohou uplatnit zrušující doložku, tito nabyvatelé nepřistoupili k žádné právní úpravě společnosti SNCM a uskutečňovali pouze úkony nutné pro provedení podnikatelského záměru a sociální dohody.
319.
Kromě toho, a jak zdůrazňuje Tribunál v rozsudku ze dne 11. září 2012, pouhá analýza očekávané výnosnosti nestačí k závěru, že stát provedl investici za tržních podmínek, protože soukromí investoři a veřejný investor nesdílejí rizika vyrovnaným způsobem.
320.
Opatření může být stále v souladu se zásadou soukromého investora v tržním hospodářství i při nesplnění podmínky investice pari passu. V takovém případě by ale bylo nutno prokázat, že chování státu odpovídá tomu, jak by se v podobné situaci zachoval informovaný soukromý investor, například pomocí analýz ex ante výnosnosti investice. Avšak francouzské orgány nepředložily žádný důkaz provedení takovéto analýzy ex ante. Francouzské orgány se ve svých připomínkách pouze domnívaly ex post, že fixní míra odměny ve výši […] (60) % by byla pro soukromého investora přiměřená, a použily k tomu srovnání s mírou výnosnosti francouzského státního dluhopisu OAT (Obligation Assimilable du Trésor) emitovaného státem, jehož výnosnost se v té době pohybovala mezi 3,72 % a 3,95 %. Neposkytly ale žádnou analýzu, která by prokazovala, že míra 10 % by byla pro soukromého investora přijatelná vzhledem k rizikům nesených státem, jako je například zrušující doložka nebo rizika spojená se situací podniku.
321.
Hlavně se ale míra […] (60) % vztahuje pouze na kapitálový vklad ve výši 8,75 milionů EUR a zmíněná analýza by musela zohlednit celkový vklad státu, se kterým stát v memorandu souhlasil. Jelikož se zápornou cenou ve výši 158 milionů EUR nebo se zálohou na běžný účet ve výši 38,5 milionu EUR není spojena žádná výnosnost, byla by míra výnosnosti celkové investice státu do společnosti SNCM v okamžiku její privatizace v roce 2006 zřetelně nižší než míra výnosnosti státního dluhopisu OAT. Z důvodu návazných rizik by soukromý investor v tržním hospodářství podobnou míru nepřijal.
322.
Vzhledem k výše uvedenému se Komise domnívá, že nejsou splněna kritéria stanovená judikaturou, aby šlo rovnou vyloučit povahu podpory předmětného opatření. Komise se proto domnívá, že kapitálový vklad francouzského státu ve výši 8,75 milionu EUR poskytuje společnosti SNCM ekonomickou výhodu, protože tento vklad proběhl souběžně se vkladem soukromého kapitálu za podmínek, které nejsou ve smyslu judikatury Unie srovnatelné. Předmětné opatření proto představuje státní podporou podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
6.1.4. Opatření podpory pro jednotlivce (38,5 milionu EUR)
323.
Francouzské orgány se domnívají, že toto financování představuje podporu pro jednotlivce, z níž podnik nemá žádný prospěch, a že se tak nejedná o státní podporu. Zúčastněné strany, společnosti CCF a STIM, napadaly označení tohoto opatření za podporu pro jednotlivce, protože se mimo jiné domnívají, že toto opatření může mít pro společnost SNCM nepřímé pozitivní důsledky.
324.
Komise se domnívá, že na prokázání nepřítomnosti podpory ve prospěch zaměstnavatele nestačí skutečnost, že přímými příjemci podpory pro jednotlivce jsou jeho zaměstnanci. Tribunál totiž upřesňuje, že „[…] skutečnost, že přímými příjemci podpory pro jednotlivce jsou zaměstnanci, nemůže stačit k vyloučení existence podpory ve prospěch jejich zaměstnavatele“ (155).
325.
Jak rovněž uvádí Tribunál v bodě 138 rozsudku ze dne 11. září 2012, „[k] přezkoumání, zda tyto podpory pro jednotlivce představují podporu ve smyslu čl. 87 odst. 1 Smlouvy o ES, je […] třeba určit, zda společnosti SNCM vzniká nepřímé ekonomické zvýhodnění, jež jí umožňuje vyhnout se nákladům, které by normálně zatěžovaly její finanční zdroje, a zabraňuje tedy tomu, aby tržní mechanizmy vedly ke svým přirozeným důsledkům“.
326.
Komise dále zaznamenává, že podle memoranda o porozumění představuje toto opatření závazek státu vůči soukromým partnerům, že bude financovat „část nákladů spojených s případnými dobrovolnými odchody či vypovězením pracovních smluv (bez ohledu na jejich povahu) zvaných „na velkorysost“, které by doplnily částky všeho druhu, jež musí zaměstnavatel zaplatit (…)“. Jak zdůrazňuje Tribunál v bodě 145 rozsudku ze dne 11. září 2012, skutečnost, že jsou tyto podpory pro jednotlivce součástí memoranda „o prodeji“, nasvědčuje tomu, že z nich plyne zvýhodnění. Strany se k nim uchýlily, protože z nich mohly mít určitý prospěch.
327.
Tyto podpory proto mohou ekonomicky zvýhodnit společnost SNCM tím, že jí umožňují nenést všechny náklady spojené s případným a budoucím odchodem některých zaměstnanců. Pokud stát zbaví podnik těchto nákladů, představuje to pro podnik zvýhodnění. Komise připomíná, že tato doplňková opatření sociální povahy mají za cíl usnadnit provádění plánů propouštění, které jsou nutné pro dosažení cílů podniku, a že tato opatření nevyplývají ze zákonné povinnosti. V tomto konkrétním případě prokazuje četnost sociálních konfliktů v rámci společnosti SNCM, že provádění sociálního plánu vyvolává téměř systematicky stávky a jiné akce odborů. Tato doplňková opatření sociální povahy představují bez pochyby pro společnost SNCM výhodu.
328.
Komise proto zastává názor, že toto opatření představuje státní podporou podle čl. 107 odst. 1 SFEU.
6.1.5. Zůstatek ve výši 15,81 milionu EUR vyplacený jako podpora na restrukturalizaci z roku 2002
329.
Opatření z roku 2006 podstatným způsobem zvyšují částku podpory na restrukturalizaci posuzovanou v rámci plánu z roku 2002, jejíž výše dosahuje 69,29 milionu EUR a již lze analyzovat jako změnu plánu restrukturalizace a nákladů s ním spojených. Plán restrukturalizace totiž probíhal ještě v době, kdy se začalo uvažovat o privatizaci. Společnost SNCM ale dosáhla jeho cílů ohledně obnovení životaschopnosti. Tribunál upřesnil, že „[v] tomto ohledu je totiž třeba podotknout, že rozhodnutí z roku 2006 výslovně stanoví, že pokud bude plán z roku 2006 obsahovat prvky podpory na restrukturalizaci, měly by být tyto posuzovány společně s podporou na restrukturalizaci plánu z roku 2002 (…)“ (156). Tribunál zdůrazňuje, že tato analýza byla provedena „oprávněně“. Částka ve výši 69,29 milionu EUR odpovídá částce ve výši 66 milionů EUR, jež byla poskytnuta v roce 2002 jako první část plánu restrukturalizace, a částce ve výši 3,29 milionu EUR podpory, jež byla poskytnuta v roce 2005 jako druhá část.
330.
Z této částky podpory poskytnuté na základě plánu restrukturalizace z roku 2002 se částka 53,4 milionu EUR ve skutečnosti týká pověření veřejnou službou. Protože zákonnost této podpory potvrdil rozsudek Tribunálu ze dne 11. září 2012, musí Komise přezkoumat současně slučitelnost vlastní podpory na restrukturalizaci, tzn. částku 15,81 milionu EUR poskytnutou během restrukturalizace z roku 2002, a na základě pokynů z roku 2004 slučitelnost všech opatření z roku 2006.
6.2. PŘEZKUM SLUČITELNOSTI PODPOR NA RESTRUKTURALIZACI VYPLACENÝCH V ROCE 2002 A V ROCE 2006
6.2.1. Příslušné pokyny
331.
Komise poznamenává, že plán restrukturalizace z roku 2002 byl přezkoumáván v rámci pokynů z roku 1999. Poznamenává rovněž, že nová opatření z roku 2006, která zahrnují plán z roku 2002, byla přijata po vstupu v platnost nových pokynů z roku 2004 a provedena před tím, než je Komise schválila.
332.
V souladu s přechodnými pravidly stanovenými pokyny z roku 2004 (157) vztahují se tyto pokyny na protiprávní podporu, jejíž část byla poskytnuta po jejich vstupu v platnost.
333.
Jelikož opatření z roku 2006 představují podporu, spadají tak do rámce restrukturalizačních akcí zahájených v roce 2002 a je nutno je analyzovat s nimi jako celek. Slučitelnost všech těchto podpor bude proto analyzována v rámci pokynů z roku 2004.
6.2.2. Podnik v obtížích
334.
Podnik je způsobilý pro poskytnutí podpory na restrukturalizaci, pokud ho lze označit za podnik v obtížích ve smyslu pokynů.
335.
V tomto konkrétním případě Komise připomíná, že shledala dodržení tohoto kritéria jak v rozhodnutí Komise ze dne 17. července 2002 o podpoře na záchranu společnosti SNCM (158), tak v rozhodnutí ze dne 19. srpna 2002 o zahájení formálního vyšetřovacího řízení plánu navýšení kapitálu na základě roční účetní uzávěrky společnosti SNCM za rok 2001.
336.
Pro účely tohoto rozhodnutí Komise ověřila na základě účetní uzávěrky podniku za rok 2002, zda společnost SNCM tuto podmínku splňuje. Vlastní kapitál kromě předepsaných rezerv (159) zůstával i v roce 2002 nadále záporný ve výši - 26,5 milionu EUR po schodku - 30,7 milionu EUR v roce 2001. Tato čísla představují více než poloviční snížení základního kapitálu podniku, přičemž více jak čtvrtina snížení připadá na období dvanácti měsíců po oznámení. Tím byla ověřena podmínka obsažená v bodě 10 písm. a) pokynů.
337.
Kromě vývoje základního kapitálu Komise shledává, že:
-
v období 2001-2002 se běžný hospodářský výsledek před zdaněním snížil z hodnoty -5,1 milionu EUR v roce 2001 na hodnotu -5,8 milionu EUR v roce 2002 a ke zmírnění čistých ztrát v roce 2002 došlo pouze díky prodeji některých plavidel;
-
schopnost samofinancování společnosti SNCM, která byla 39,2 milionu EUR na konci roku 2001, se na konci roku 2002 snížila na 35,7 milionu EUR;
-
čisté finanční závazky kromě leasingu se v období 2000-2002 zvýšily ze 135,8 milionu EUR na 144,8 milionu EUR;
-
finanční náklady (úroky a podobné náklady) se zvýšily ze 7,0 milionu EUR v roce 2000 na 9,503 milionu EUR v roce 2002.
338.
Francouzské orgány ostatně Komisi potvrdily, že banky nadále odmítají půjčovat společnosti SNCM peníze kvůli jejímu zadlužení, a to přesto, že jim společnost SNCM nabídla jako záruku svá poslední plavidla nezatížená hypotékou nebo podobnými břemeny.
339.
Smlouva o pověření veřejnou službou na této analýze nic nezměnila. Tato smlouva měla sice ve spojení s úspěšně provedeným plánem restrukturalizace umožnit společnosti SNCM dosáhnout v dlouhodobém výhledu kladných provozních výsledků, zůstává ale skutečností, že akutní nedostatek vlastních finančních prostředků, rostoucí zadlužení a náklady na prováděcí opatření restrukturalizačního plánu by musely společnost SNCM přivést za určitou dobu do stavu platební neschopnosti.
340.
Jelikož období restrukturalizace trvalo od roku 2002 do roku 2006, je nutno ověřit, zda společnost SNCM splňovala tuto podmínku po celé toto období, a zejména v okamžiku rozhodnutí o nových vkladech veřejných prostředků.
341.
Rozhodnutí z roku 2003 shledalo, že společnost SNCM splňovala toto kritérium za účetní období 2001 a 2002 (160).
342.
Nyní je nutno ověřit, zda společnost SNCM splňovala stále tuto podmínku v účetních obdobích 2003 až 2005, což je poslední úplné účetní období před zavedením nových opatření z roku 2006 ohledně privatizace společnosti SNCM.
343.
Jak již bylo uvedeno v 73. bodě odůvodnění a následujících, situace společnosti SNCM se v roce 2004 a 2005 prudce zhoršila. Běžný výsledek hospodaření společnosti SNCM tak dosáhl částky - 32,6 milionu EUR v roce 2004 a částky - 25,8 milionu EUR v roce 2005. Pokud jde o čistý výsledek, dosáhl v roce 2004 částky - 29,7 milionu EUR a v roce 2005 částky - 28,8 milionu EUR. Vlastní kapitál v roce 2005 (- 1,7 milionu EUR) vykázal oproti roku 2004 snížení o 25,5 milionu EUR. Toto snížení odpovídá více než poloviční ztrátě základního kapitálu, přičemž více než čtvrtina připadá na období posledních dvanácti měsíců. Tím byla ověřena dostatečná podmínka obsažená v bodě 10 písm. a) pokynů z roku 2004.
344.
Na základě předcházejícího se Komise domnívá, že společnost SNCM lze označit za podnik v obtížích ve smyslu pokynů z roku 2004.
6.2.2.1. Vlastní příspěvek
345.
Podle bodu 43 pokynů se „výše a míra podpory musí omezit na úplné minimum restrukturalizačních nákladů nutných k provedení restrukturalizace s ohledem na stávající finanční zdroje podniku, jeho akcionářů či společníků nebo obchodní skupiny, ke které náleží. Při posuzování tohoto aspektu bude vzata v úvahu jakákoli dříve poskytnutá podpora na záchranu. Od příjemců podpory se očekává, že k plánu restrukturalizace přispějí významným dílem z vlastních zdrojů, včetně prodeje aktiv, která nejsou nezbytně nutná pro přežití podniky, nebo z vnějších zdrojů za tržních podmínek. Toto přispění bude svědčit o tom, že jsou hospodářské subjekty přesvědčeny o možnosti opětovné životaschopnosti daného podniku. Takové přispění musí být skutečné, tj. opravdové, bez všech očekávaných budoucích výnosů, jako je peněžní tok, a musí být co nejvyšší“.
346.
V bodě 44 pokynů je upřesněno, že „následující příspěvky(1) na restrukturalizaci bude Komise za normálních okolností považovat za přiměřené: alespoň 25 % v případě malých podniků, alespoň 40 % u středních podniků a alespoň 50 % u velkých podniků. Za výjimečných okolností a v případě zvlášť závažných problémů, které musí členský stát prokázat, se Komise může spokojit i s nižším příspěvkem“.
347.
V bodě 7 pokynů je rovněž upřesněno, že „je vhodné znovu a jasněji potvrdit zásadu, že toto přispění [významný příspěvek příjemce k restrukturalizaci] musí být skutečné a nesmí obsahovat žádný prvek podpory. Příspěvek ze strany příjemce má dvojí význam: na jedné straně vyjadřuje, že subjekty na trhu (vlastníci, věřitelé) jsou přesvědčeni o tom, že se podnik může v přiměřené lhůtě stát opět životaschopným. Na druhé straně je tento příspěvek zárukou toho, že je podpora na restrukturalizaci omezena na minimum nutné k obnovení životaschopnosti, což snižuje narušení hospodářské soutěže. […]“.
348.
Judikatura rovněž zdůraznila, že vlastní příspěvek musí vyjadřovat, že subjekty na trhu jsou přesvědčeny o tom, že obnovení životaschopnosti je proveditelné (161). Komise zdůrazňuje, že tento požadavek je mimořádně důležitý v případě společnosti SNCM kvůli situaci, v níž se nacházela od roku 2002. Komise připomíná, že původní restrukturalizační opatření z roku 2002 nevedla k očekávaným výsledkům. Některá z nich nebyla dodržena nebo nebylo dosaženo jejich cílů (viz 351. bod odůvodnění). Protože společnost SNCM nebyla schopna provést v celém rozsahu tato první restrukturalizační opatření, její ekonomická a finanční situace se počínaje rokem 2004 nadále zhoršovala (viz 73. až 75. bod odůvodnění).
349.
V roce 2002 dosáhly náklady na restrukturalizaci výše 46 milionů EUR. Pokud jde o opatření z roku 2006, Komise se domnívá, že výše nákladů na restrukturalizaci odpovídala částce podpory (162) ve výši 202,5 milionu EUR, ke které je nutno přičíst navýšení kapitálu soukromými partnery, tzn. částku 26,25 milionu EUR, což dává celkovou částku ve výši 274,8 milionu EUR. Vlastní příspěvek se skládá z částky 42,385 milionu EUR za čistý prodej aktiv a z částky 26,25 milionu EUR v podobě navýšení kapitálu soukromými partnery, což představuje celkový vlastní příspěvek ve výši 68,635 milionu EUR. Při zohlednění nových opatření z roku 2006 tak vlastní příspěvek dosahuje výše 25 %, zatímco pokyny vyžadují příspěvek ve výši nejméně 50 %. Komise upřesňuje, že francouzské orgány neuvedly žádné výjimečné okolnosti a zvlášť závažné problémy, aby se Komise mohla spokojit s nižším skutečným vlastním příspěvkem. Komise se v každém případě domnívá, že v tomto konkrétním případě neexistují žádné výjimečné okolnosti, které by odůvodňovaly sníženou míru vlastního příspěvku vyžadovaného pokyny z roku 2004.
350.
Komise proto zastává názor, že vlastní příspěvek společnosti SNCM k restrukturalizaci je z hlediska ustanovení pokynů nedostatečný.
6.2.2.2. Obnovení životaschopnosti v dlouhodobém výhledu
351.
V rozhodnutí o zahájení řízení vyjádřila Komise pochybnosti o obnovení životaschopnosti společnosti SNCM v dlouhodobém výhledu, a to zejména z těchto důvodů:
-
společnost SNCM neuvažovala o zrušení všech svých ztrátových činností;
-
úspěch plánu restrukturalizace úzce závisel na přidělení pověření veřejnou službou mezi Marseille a Korsikou na období mezi 1. lednem 2007 a 31. prosincem 2012;
-
nebyly dodrženy prognózy snížení počtu zaměstnanců plavících se na lodích stanovené v plánu z roku 2002 a nebylo dosaženo zvýšení produktivity o 10 %;
-
snížení počtu zaměstnanců o 400 pracovních míst vyjádřených v ekvivalentech plného pracovního úvazku nebylo dostatečné stejně jako opatření na zvýšení produktivity stanovené v plánu z roku 2006, a to kvůli odchylkám oproti plánu z roku 2002.
352.
Francouzské orgány odpověděly, že změna akcionářů a provedení tří opatření privatizačního plánu umožní společnosti SNCM rozvíjet svou činnost na zdravém základě, a že ztrátovost některých odvětví její činnosti tak není ničím, co by nešlo napravit.
353.
Komise zjišťuje, že opatření stanovená plánem restrukturalizace z roku 2002 nemohla být provedena do konce, což vedlo k prudkému zhoršení výsledku hospodaření společnosti v roce 2004 a 2005. V roce 2006 zvýšení obratu o 20 milionů EUR a navýšení vyrovnání za veřejnou službu o 9 milionů neumožnily ozdravění provozního výsledku, protože růst cen pohonných hmot a zvýšení provozních nákladů značně převýšily prognózy. Znalec Komise zjistil, že několik událostí (163) výrazně zpomalilo provádění podnikatelského plánu nabyvatelů společnosti, a na tomto základě dospěl k závěru, že nahromaděné ztráty mohou být podstatně vyšší, než se na rok 2007 původně předpokládalo.
354.
Komise se proto domnívá, že odpovědi francouzských orgánů neodstranily všechny její pochybnosti. Vázat totiž obnovení životaschopnosti na přidělení pověření veřejnou službou na období 2007-2013 a na provedení tří opatření privatizačního plánu, jehož zákonnost a slučitelnost s vnitřním trhem nebyla zatím potvrzena, se jeví jako riskantní. Věrohodnost plánu obnovení životaschopnosti podniku v dlouhodobém výhledu přepokládá přinejmenším, že zvolené předpoklady jsou realistické. Avšak v tomto konkrétním případě závisí úspěch plánu téměř výlučně na tom, že dojde k hypotetickým událostem, na které společnost SNCM nemá žádný vliv. Vzhledem k finanční situaci společnosti SNCM v dotčené době si Komise dále klade otázku o jejích schopnostech financovat nutné obnovení některých jejích trajektů. Francouzské orgány toto obnovení přitom uvádějí jako krok, který umožní dosáhnout cíle obnovení životaschopnosti.
355.
Komise proto zastává názor, že není splněna podmínka obnovení životaschopnosti v dlouhodobém výhledu stanovená pokyny.
6.2.2.3. Zamezení narušení hospodářské soutěže (vyrovnávací opatření)
356.
Zrušené rozhodnutí z roku 2008 uvádělo čtyři vyrovnávací opatření:
-
uzavření dceřiné společnosti Corsica Marittima (82 000 cestujících v roce 2000), která zajišťovala spojení mezi Itálií a Korsikou, a tedy odchod skupiny SNCM z trhu dopravní obslužnosti mezi Itálií a Korsikou;
-
téměř úplný odchod společnosti SNCM ze spoje mezi Toulonem a Korsikou, tedy z trhu, který v roce 2002 představoval ne méně než 460 000 cestujících;
-
omezení nabídky celkového počtu míst a rotací zajišťovaných od roku 2003 každoročně společností SNCM, a to zejména na spoji mezi Nice a Korsikou;
-
prodej čtyř plavidel.
357.
Komise připomíná, že uvedená opatření navrhly francouzské orgány vzhledem k podpoře ve výši 15,81 milionů EUR, což je částka, která odpovídá výši podpory na restrukturalizaci poskytnuté v roce 2002.
358.
Po zrušení rozhodnutí z roku 2008 rozsudkem ze dne 11. září 2012 přesahuje nyní celková výše podpory částku 210 milionů EUR. Komise zastává názor, že její pochybnosti nemohly být odstraněny z následujících důvodů.
359.
Pokud jde o prodej čtyř pravidel, s nímž počítala restrukturalizace z roku 2002, Komise zaznamenává, že tato postoupení byla částečně vyrovnána dodáním plavidla Danielle Casanova v červnu roku 2002 a smíšených plavidel Paglia Orba a Pascal Paoli v roce 2003.
360.
Pokud jde o uzavření společnosti Corsica Marittima, v bodě 40 pokynů je zejména upřesněno, že „[o]dpisy a ukončení ztrátových činností, které by bylo v každém případě nutné pro obnovení životaschopnosti podniku, nebude za účelem posouzení kompenzačních opatření považováno za snížení kapacity nebo omezení působnosti na trhu“. Uzavření společnosti Corsica Marittima, která byla ztrátová od doby svého založení v roce 1990, nelze proto označit za vyrovnávací opatření, ale spíše za opatření, jež se podílí na obnovení životaschopnosti v dlouhodobém výhledu.
361.
Stejné uvažování platí také pro dopravní obslužnost mezi Korsikou a Nice. Komise zaznamenává, že společnost SNCM má minoritní podíl na trhu, zatímco společnost Corsica Ferries France má 70 % podíl na trhu (164). Podle Stephensovy zprávy je po přepravě z Nice silná poptávka, a to zejména v hlavní sezóně. Poptávka po přepravě na tomto spoji existuje ostatně i mimo hlavní sezónu. Přesto běžný výsledek na tomto spoji vykazoval v období 2004-2007 ztrátu. Toto opatření proto nelze označit za vyrovnávací, ale spíše za opatření, jež přispívá k obnovení životaschopnosti v dlouhodobém výhledu.
362.
Komise rovněž zaznamenává, že přeprava cestujících mezi Korsikou a přístavem města Toulon výrazně vzrostla a zvýšila se z 200 000 cestujících v roce 1999 na téměř 1 milion v roce 2007 (165). Téměř úplný odchod společnosti SNCM z tohoto spoje by proto šlo označit za vyrovnávací opatření. Komise ale bere na vědomí, že z hlediska počtu cestujících představuje spoj mezi městem Toulon a Korsikou pro společnost SNCM nejméně důležitý spoj.
363.
Pokud by toto opatření bylo přesto označeno za vyrovnávací, Komise zastává názor, že by bylo výrazně nedostatečné. V bodě 40 pokynů se totiž uvádí, že „[o]patření musejí být úměrná rušivým účinkům podpory (…)“. Jak již bylo připomenuto v 341. a 342. bodu odůvodnění, Komise zjišťuje, že předmětná opatření navrhly francouzské orgány vzhledem k podpoře ve výši 15,81 milionů EUR, což je částka, která odpovídá výši podpory na restrukturalizaci poskytnuté v roce 2002. Jelikož ale celková částka podpory nyní dosahuje přibližně výše 218 milionů EUR, Komise zastává názor, že navrhovaná opatření jsou nedostatečná vzhledem k narušení hospodářské soutěže vyvolanému poskytnutím těchto podpor.
364.
Komise proto zjišťuje, že se nepodařilo odstranit pochybnosti ohledně označení těchto opatření, a to buď za vyrovnávací, nebo za opatření nutná pro obnovení životaschopnosti. V každém případě zůstávají navrhovaná opatření výrazně nedostatečná.
365.
Francouzské orgány zdůraznily riziko monopolního postavení společnosti CFF v případě zániku společnosti SNCM. Komise se domnívá, že francouzské orgány neprokázaly dostatečným způsobem existenci tohoto rizika. Přeprava cestujících a nákladu mezi kontinentální Francií a Korsikou je totiž konkurenční trh otevřený všem provozovatelům působícím v oblasti Středozemního moře. Tento trh se rovněž vyznačuje neexistencí překážek vstupu. V každém případě není postavení společnosti Corsica Ferries takové, aby odůvodňovalo tvrzení o narušení hospodářské soutěže spornými opatřeními.
366.
Vzhledem k předcházejícímu dospívá Komise k závěru, že navrhovaná opatření nesplňují kritéria uvedená v bodě 38 až 42 pokynů.
VII. ZÁVĚR
7.1. NESLUČITELNOST A VRÁCENÍ KAPITÁLOVÉHO VKLADU, KTERÝ FRANCOUZSKÉ ORGÁNY OZNÁMILY V ROCE 2002, A TŘÍ NOVÝCH OPATŘENÍ PROVEDENÝCH FRANCOUZSKÝMI ORGÁNY V ROCE 2006
367.
Kapitálový vklad ve výši 15,81 milionu EUR, který francouzské orgány oznámily v roce 2002, a tři nová opatření, která provedly v roce 2006, tj. postoupení 75 % společnosti SNCM za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR, navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, které upsala společnost CGMF, a záloha na běžný účet ve výši 38,5 milionu EUR ve prospěch zaměstnanců společnosti SNCM, představují podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU. Tyto podpory jsou neslučitelné s vnitřním trhem.
368.
Komise připomíná, že podle čl. 14 odst. 1 nařízení Rady (ES) č. 659/1999, musí být jakákoliv protiprávní podpora neslučitelná s vnitřním trhem získána od jejího příjemce zpět.
369.
Pro účely tohoto zpětného získání francouzské orgány v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (166), připočtou navíc k výši podpory úroky z navrácení, které se účtují ode dne, kdy byla podniku předmětná podpora dána k dispozici, a to až do dne skutečného zpětného získání (167).
7.2. NESLUČITELNOST A ZPĚTNÉ ZÍSKÁNÍ PODPORY NA ZÁCHRANU
370.
V okamžiku, kdy opatření oznámená jako podpora na restrukturalizaci nesplňují podmínky slučitelnosti stanovené pokyny, je obvyklé vyvodit důsledky z této neslučitelnosti, pokud jde o podporu na záchranu schválenou společnosti SNCM francouzskými orgány, která byla předmětem rozhodnutí Komise ze dne 17. července 2002, a vynutit její zpětné získání.
371.
Dne 19. listopadu 2002 předložily francouzské orgány Komisi kopie úmluv o zálohách uzavřených mezi společnostmi SNCM a CGMF s doklady o splacení zálohy společnosti CGMF společností SNCM dvěma bankovními převody provedenými 13. května a 14. června 2002.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Kapitálový vklad ve výši 15,81 milionu EUR a tři nová opatření, která provedly francouzské orgány v roce 2006, tj. postoupení 75 % společnosti SNCM za zápornou cenu ve výši 158 milionů EUR, navýšení kapitálu o 8,75 milionu EUR, které upsala společnost CGMF, a záloha na běžný účet ve výši 38,5 milionu EUR ve prospěch zaměstnanců společnosti SNCM, která provedla Francie v rozporu s čl. 108 odst. 3 SFEU ve prospěch společnosti SNCM, představují protiprávní státní podporu neslučitelnou s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Francie je povinna získat od příjemců zpět podpory uvedené v článku 1.
2. K částkám, které je nutno získat zpět, se přičítají úroky počínaje dnem, kdy byly částky dány k dispozici příjemci, až do jejich skutečného zpětného získání.
3. Úroky se počítají ze základu složeného v souladu s kapitolou V nařízení (ES) č. 794/2004 a nařízením Komise (ES) č. 271/2008 (168), kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
Článek 3
1. Zpětné získání podpor uvedených v článku 1 se provede s okamžitým účinkem.
2. Francie zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno ve lhůtě čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Francie Komisi tyto informace:
a)
celkovou částku (jistina a úroky), kterou je třeba od příjemce získat zpět;
b)
podrobný popis již přijatých nebo plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí;
c)
doklady prokazující, že příjemci bylo nařízeno podporu vrátit.
2. Francie bude Komisi informovat o vývoji vnitrostátních opatření přijatých s cílem vykonat toto rozhodnutí až do úplného zpětného získání podpor uvedených v článku 1. Na žádost Komise předloží Francie neprodleně informace o již přijatých a plánovaných opatřeních pro splnění tohoto rozhodnutí. Rovněž poskytne podrobné informace o částkách podpory a úroků, které již byly získány od příjemce zpět.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Francouzské republice.
V Bruselu dne 20. listopadu 2013.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 20 listopada 2013 r.
w sprawie pomocy państwa SA.16237 (C58/02) (ex N118/02) wdrożonej przez Republikę Francuską na rzecz SNCM
(notyfikowana jako dokument nr C(2013) 7066)
(Jedynie tekst w języku francuskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2014/882/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 (1) ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (2) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
Dnia 18 lutego 2002 r. Francja zgłosiła Komisji projekt pomocy restrukturyzacyjnej na rzecz przedsiębiorstwa Société Nationale Maritime Corse-Méditerranée (zwanego dalej „SNCM”), uzupełniony dnia 3 lipca 2002 r. (3). Ten projekt restrukturyzacji opracowany został w związku ze zgłoszeniem przez władze francuskie dnia 20 grudnia 2001 r. zaliczki gotówkowej udzielonej przez Compagnie Générale Maritime et Financière (zwaną dalej „CGMF”) (4) na rzecz SNCM w kwocie 22,5 mln EUR jako pomoc na ratowanie. Decyzją z dnia 17 lipca 2002 r. (5) (zwaną dalej „decyzją z 2002 r.”) Komisja wydała zgodę na pomoc na ratowanie na rzecz SNCM w ramach wstępnego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 88 ust. 3 traktatu WE. Zgłoszona pomoc na restrukturyzację polegała na dokapitalizowaniu SNCM poprzez CGMF w kwocie 76 mln EUR.
(2)
Pismem z dnia 19 sierpnia 2002 r. Komisja poinformowała władze francuskie o decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego (6) na mocy art. 88 ust. 2 traktatu WE i art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (7).
(3)
Dnia 8 października 2002 r. (8) władze francuskie przekazały Komisji swoje uwagi dotyczące decyzji z dnia 19 sierpnia 2002 r. (9).
(4)
Na wniosek władz francuskich dnia 24 października 2002 r., dnia 3 grudnia 2002 r. i dnia 25 lutego 2003 r. zorganizowano spotkania robocze z służbami Komisji.
(5)
W ramach wszczęcia postępowania Komisja otrzymała uwagi od dwóch przedsiębiorstw, tj. Corsica Ferries France (zwanego dalej „CFF”) dnia 8 stycznia 2003 r. (10) i STIM d’Orbigny grupa Stef-TFE (zwanego dalej „STIM”) dnia 7 stycznia 2003 r., oraz od kilku francuskich samorządów lokalnych dnia 18 grudnia 2002 r. i dnia 9 i 10 stycznia 2003 r. Pismami z dnia 13 i 16 stycznia oraz 5 i 21 lutego 2003 r. Komisja przekazała te uwagi Francji, aby ta mogła się do nich ustosunkować.
(6)
Władze francuskie przekazały Komisji swój komentarz do uwag CFF i STIM pismami z dnia 13 lutego (11) i 27 maja 2003 r. (12).
(7)
Dnia 16 stycznia 2003 r. służby Komisji wezwały do udzielenia dodatkowych informacji, na co władze francuskie odpowiedziały dnia 21 lutego 2003 r.
(8)
Pismem z dnia 10 lutego 2003 r. (13) władze francuskie przedstawiły argumenty, mające na celu wykazanie, że projekt pomocy był pod każdym względem zgodny z wytycznymi wspólnotowymi dotyczącymi pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (14) (zwanymi dalej „wytycznymi z 1999 r.”).
(9)
Dnia 25 lutego 2003 r. (15) r. na wniosek Komisji władze francuskie przekazały umowę akcjonariuszy łączącą SNCM i STIM.
(10)
Decyzją nr 2004/166/WE (16) (zwaną dalej „decyzją z 2003 r.”) Komisja zatwierdziła, pod określonymi warunkami, przyznanie pomocy na restrukturyzację na rzecz SNCM, która miała być wypłacona w dwóch transzach - pierwsza w wysokości 66 mln EUR, druga w wysokości nie większej niż 10 mln EUR i określonej w zależności od przychodów netto ze zbycia aktywów dokonanego po przyjęciu decyzji z 2003 r. Zgoda na wypłatę pierwszej transzy została udzielona decyzją z 2003 r.
(11)
Dnia 13 października 2003 r. CFF wniosło do Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich (zwanego dalej „Sądem”) wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 2003 r. (sprawa T-349/03).
(12)
Decyzją nr 2005/36/WE (17) (zwaną dalej „decyzją z 2004”) Komisja postanowiła uznać, że charakter zmian wnioskowanych przez Francję dnia 23 czerwca 2004 r., tj. zastąpienie statku Aliso statkiem Asco na wykazie statków, jakie SNCM ma prawo używać na podstawie decyzji z 2003 r. oraz sprzedaż statku Aliso zamiast statku Asco, nie powoduje niezgodności ze wspólnym rynkiem pomocy restrukturyzacyjnej zatwierdzonej decyzją z 2003 r.
(13)
Decyzją z dnia 16 marca 2005 r. (zwaną dalej „decyzją z 2005 r.”) (18) Komisja zatwierdziła wypłatę drugiej transzy pomocy restrukturyzacyjnej w wysokości 3,3 mln EUR, w wyniku czego łączna kwota zatwierdzonej pomocy restrukturyzacyjnej wynosiła 69,3 mln EUR.
(14)
Dnia 15 czerwca 2005 r. w sprawie T-349/03 (19) Sąd stwierdził nieważność decyzji z 2003 r. z powodu błędnej oceny minimalnego charakteru pomocy.
(15)
Dnia 25 października 2005 r. (20) władze francuskie przekazały Komisji informacje dotyczące sytuacji finansowej przedsiębiorstwa od czasu zgłoszenia planu pomocy restrukturyzacyjnej w dniu 18 lutego 2002 r.
(16)
Dnia 17 listopada 2005 r. (21) władze francuskie przekazały informacje dotyczące aktualizacji planu restrukturyzacji z 2002 r. i odtworzenia kapitału własnego SNCM (22).
(17)
Dnia 15 marca 2006 r. władze francuskie przekazały Komisji streszczenie sytuacji na rynku, biznesplan (część dotycząca dochodów) i przewidywane wyniki (23). Dodatkowe dokumenty przekazano Komisji dnia 28 marca 2006 r. i dnia 7 kwietnia 2006 r. (24) W tym ostatnim piśmie władze francuskie zwróciły się ponadto do Komisji o rozważenie możliwości uznania części pomocy restrukturyzacyjnej z 2002 r., w szczególności kwoty 53,48 mln EUR, nie za środek podjęty w ramach planu restrukturyzacji, lecz za środek niestanowiący pomocy w rozumieniu wyroku w sprawie Altmark (25) lub za środek odrębny i niezależny w stosunku do planu restrukturyzacji na mocy art. 86 ust. 2 traktatu WE, biorąc pod uwagę, że pomoc ta ma charakter rekompensaty z tytułu obowiązku użyteczności publicznej.
(18)
Dnia 21 kwietnia 2006 r. na podstawie art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (26) Komisji zgłoszono zamiar koncentracji, dotyczący objęcia wspólnej kontroli nad SNCM (27) przez Veolia Transport (zwane dalej „VT”) (28) i Butler Capital Partners (zwane dalej „BCP”). Komisja podjęła decyzję o niesprzeciwianiu się zgłoszonej operacji i uznała ją za zgodą ze wspólnym rynkiem decyzją z dnia 29 maja 2006 r. (29).
(19)
Dnia 21 czerwca 2006 r. (30) władze francuskie przekazały Komisji zarządzenie ministra gospodarki, finansów i przemysłu z dnia 26 maja 2006 r. zatwierdzające operacje finansowe przeprowadzane przez przedsiębiorstwo Société nationale des chemins de fer français (zwane dalej „SNCF”) i dekret nr 2006-606 z dnia 26 maja 2006 r. w sprawie przeniesienia SNCM do sektora prywatnego.
(20)
Informacje dotyczące przekazania obowiązku świadczenia usług publicznych i pomocy o charakterze socjalnym związane z obsługą połączeń z Korsyką przekazano Komisji dnia 7 czerwca 2006 r. (31).
(21)
Pismem z dnia 13 września 2006 r. Komisja poinformowała władze francuskie o decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 88 ust. 2 Traktatu WE i w art. 6 rozporządzenia (WE) nr 659/1999, w odniesieniu do nowych środków wdrożonych na rzecz SNCM i planu restrukturyzacji zgłoszonego w 2002 r. (32) (zwanej dalej „decyzją z 2006 r.”).
(22)
Dnia 16 listopada 2006 r. Francja przekazała Komisji uwagi w związku z decyzją z 2006 r. (33)
(23)
Ponieważ do Komisji wpłynęły wnioski od kilku zainteresowanych stron o przedłużenie o jeden miesiąc terminu na przedstawienie uwag (34), Komisja podjęła decyzję o przyznaniu dodatkowego czasu wszystkim zainteresowanym stronom (35).
(24)
Komisja otrzymała od CFF (36) i STIM (37) uwagi, które zostały przekazane władzom francuskim pismem z dnia 20 lutego 2007 r. Zainteresowana osoba trzecia przekazała ponadto komentarze, również dostarczone władzom francuskim, które wycofała dnia 28 maja 2008 r.
(25)
Władze francuskie przekazały swoje uwagi na temat komentarzy zainteresowanych osób trzecich dnia 30 kwietnia 2007 r. (38).
(26)
Dnia 20 grudnia 2007 r. CFF złożyła do Komisji skargę przeciwko SNCM, stanowiącą uzupełnienie informacji przesłanych dnia 15 czerwca 2007 r. i 30 listopada 2007 r. Skarga ta dotyczy art. 3 nowej umowy o przekazaniu zadań w zakresie usług użyteczności publicznej podpisanej w czerwcu 2007 r. między samorządem terytorialnym Korsyki a konsorcjum Compagnie Méridionale de Navigation-SNCM na lata 2007-2013. Według CFF wprowadzenie tej klauzuli prowadziłoby do uruchomienia nowych środków finansowych dla SNCM rzędu 10 mln EUR na rok 2007. Ponadto rekompensata przekazana SNCM z tytułu obowiązków użyteczności publicznej jest pomocą państwa, do tego niezgodną z prawem, ponieważ nie zgłoszono jej Komisji.
(27)
Komisja poinformowała zainteresowane strony o swojej decyzji w sprawie przedłużenia terminu przedstawiania uwag przez osoby trzecie do dnia 14 marca 2008 r.
(28)
Dnia 26 marca 2008 r. Komisja przekazała Francji uwagi zainteresowanych osób trzecich. Francja przekazała swoje komentarze w dniach 28 marca 2008 r., 10 kwietnia 2008 r. i 28 kwietnia 2008 r.
(29)
Decyzją z dnia 8 lipca 2008 r. Komisja uznała, że nowe środki z 2006 r. nie stanowiły pomocy państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Traktatu WE oraz że środki zgłoszone w 2002 r. stanowiły pomoce zgodne ze wspólnym rynkiem.
(30)
Dnia 11 września 2012 r. Sąd uznał tę decyzję za częściowo nieważną (39). Sąd uznał, że wnioski Komisji odnośnie do środków wdrożonych w 2006 r. były obciążone oczywistymi błędami w ocenie. W odniesieniu do pomocy na restrukturyzację z 2002 r. Sąd uznał, że ich analiza powinna być zweryfikowana, ponieważ unieważniona decyzja opierała się na fakcie, że środki z 2006 r. nie były objęte pomocą.
(31)
Nie zostało unieważnione jedynie uznanie zgodności pomocy w wysokości 53,4 mln EUR wkładu z tytułu rekompensaty za świadczenie usługi publicznej przez SNCM w latach 1991-2001. W związku z powyższym kwestia ta nie będzie poruszana w niniejszej decyzji.
(32)
W związku z tym Komisja musi przyjąć nową decyzję ostateczną. Nie jest zasadne dochodzenie faktów, które nastąpiły po dacie przyjęcia unieważnionej decyzji. W związku z unieważnieniem Komisja jest zmuszona do oceny z jednej strony, czy niektóre przedmiotowe środki są zgodne z zasadą zachowania się jak prywatny inwestor działający w warunkach gospodarki rynkowej, a z drugiej strony, jeśli analizowane środki stanowią pomoc państwa, czy warunki zgodności określone w odpowiednich wytycznych są spełnione. Dla każdej z tych analiz, zgodnie z orzecznictwem Sądu (40), Komisja może wziąć pod uwagę tylko te informacje, które posiadała w dniu przyjęcia unieważnionej decyzji, tj. w dniu 8 lipca 2008 r. (41).
(33)
W dniu 13 listopada 2012 r. odbyło się spotkanie władz francuskich z przedstawicielami SNCM w obecności Komisji.
(34)
Pismem z dnia 6 grudnia 2012 r. i 5 lutego 2013 r. władze francuskie dwukrotnie wniosły o podjęcie decyzji o ponownym wszczęciu postępowania z następujących powodów: określając kryteria testu przezornego inwestora prywatnego działającego w gospodarce rynkowej, Sąd wydał wyrok nowatorski w orzecznictwie, co powoduje konieczność ponownego wszczęcia postępowania kontradyktoryjnego. Pismem z dnia 15 stycznia i 13 lutego 2013 r. Komisja odrzuciła te wnioski, podkreślając, że postępowanie może zostać ponownie wszczęte dokładnie od momentu, w którym zaistniała niezgodność z prawem oraz przypomniała, że decyzja o wszczęciu postępowania z 2006 r. nie była obciążona jakąkolwiek niezgodnością z prawem. Niemniej Komisja poinformowała władze francuskie, że mają one prawo przekazania wszelkich informacji uzupełniających analizę lub wszelkich dokumentów, jakie uznają za stosowne.
(35)
W dniu 16 maja 2013 r. władze francuskie przesłały Komisji notę informacyjną.
(36)
Pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. SNCM również wniosła o wydanie decyzji o ponownym wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego z podobnych powodów, jakie podały władze francuskie. Komisja odrzuciła ten wniosek dnia 10 lipca 2013 r. Niemniej poinformowała też SNCM, że ma prawo przekazania wszelkich informacji uzupełniających analizę lub wszelkich dokumentów, jakie uznają za stosowne.
(37)
Dnia 27 sierpnia 2013 r. SNCM przesłała notę informacyjną i nowy raport dotyczący zbycia SNCM.
II. OPIS
2.1. BENEFICJENT ŚRODKÓW OBJĘTYCH NINIEJSZĄ DECYZJĄ
(38)
Beneficjentem środków objętych niniejszą decyzją jest spółka SNCM, posiadająca kilka spółek zależnych w sektorze żeglugi morskiej i prowadząca działalność w zakresie transportu morskiego pasażerów, samochodów osobowych i ciężarowych na połączeniach między Francją kontynentalną a Korsyką, Włochami (Sardynia) i krajami Maghrebu (Algieria i Tunezja).
(39)
SNCM jest spółką akcyjną, która powstała w 1969 r. w wyniku fuzji Compagnie générale transatlantique i Compagnie de navigation mixte powstałych w 1850 r. Jej ówczesna nazwa Compagnie générale transméditerranéenne została zmieniona w 1976 r. na Société nationale maritime Corse-Méditerranée po tym, jak przedsiębiorstwo Société nationale des chemins de fer (SNCF) objęło udziały w jej kapitale. Spółka ta została wybrana przez rząd francuski do wprowadzenia w życie zasady ciągłości terytorialnej z Korsyką, tj. dostosowania taryfy transportu morskiego do taryfy SNCF stosowanej do transportu kolejowego na podstawie umowy zawartej dnia 31 marca 1976 r. na dwadzieścia pięć lat. Już wcześniej rząd francuski powierzył Compagnie générale transatlantique obsługę połączeń z Korsyką na mocy wcześniejszej umowy zawartej dnia 23 grudnia 1948 r.
(40)
W czasie zgłoszenia dokapitalizowania w 2002 r. SNCM była w 20 % własnością SNCF, a w 80 % CGMF. W wyniku otwarcia kapitału SNCM w dniu 30 maja 2006 r. (zob. motyw 18 niniejszej decyzji), BCP i VT posiadają odpowiednio 38 % i 28 % kapitału SNCM, a CGMF zachowuje 25 % kapitału (9 % kapitału jest zarezerwowane dla pracowników).
(41)
W 2008 r., główne spółki zależne SNCM to Compagnie Méridionale de Navigation (zwana dalej „CMN”) (42), Compagnie Générale de Tourisme et d’Hôtellerie (CGTH) (43), Aliso Voyage (44), Sud-Cargos (45), Société Aubagnaise de Restauration et d’Approvisionnement (SARA) (46), Ferrytour (47) i Les Comptoirs du Sud (48).
(42)
W wyniku zbycia szybkobieżnych statków Aliso we wrześniu 2004 r. i Asco (49) w maju 2005 r. flota SNCM składa się z dziesięciu statków (pięciu promów (50), czterech statków towarowo-pasażerskich (51) i jednego statku szybkobieżnego wypływającego głównie z Nicei (52)), z których siedem jest własnością SNCM (53).
(43)
W celu przedstawienia pełnego obrazu sytuacji należy przypomnieć, że regularna obsługa połączeń transportu morskiego między portami Francji kontynentalnej a portami Korsyki jest zapewniona od 1948 r. w ramach obowiązku użyteczności publicznej. Koncesję na tę obsługę posiadały w latach 1976-2001 SNCM i CMN na mocy umowy ramowej zawartej pierwotnie na okres dwudziestu pięciu lat. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wspólnotowymi (54) oraz w wyniku przetargu europejskiego (55) zorganizowanego przez samorząd terytorialny Korsyki (56), SNCM i CMN uzyskały wspólnie zamówienie na przekazanie obowiązku użyteczności publicznej dotyczące obsługi połączenia z Marsylii na Korsykę w zamian za rekompensaty finansowe na okres 2002-2006.
(44)
Ponieważ przekazanie obowiązku użyteczności publicznej wygasało z końcem 2006 r., zamówienie na wspomnianą wyżej usługę użyteczności publicznej w zakresie żeglugi morskiej zostało udzielone w wyniku ponownego przetargu europejskiego (57) konsorcjum SNCM-CMN na okres od dnia 1 maja 2007 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z dotacją w wysokości około 100 mln EUR rocznie.
(45)
Jednocześnie na wszystkie podmioty obsługujące połączenia z Tulonu lub Nicei na wyspę nałożono wymogi dotyczące częstotliwości połączeń. Na tych trasach mieszkańcy Korsyki i inne kategorie pasażerów korzystają w latach 2002-2013 z pomocy socjalnej przyznanej na mocy decyzji Komisji z dnia 2 lipca 2002 r. (58) i z dnia 24 kwietnia 2007 r. (59).
2.2. WARUNKI KONKURENCJI
(46)
SNCM działa głównie na dwóch odrębnych rynkach, zarówno w zakresie przewozu pasażerów, jak i przewozu towarów. Z jednej strony obsługuje połączenia z Francji na Korsykę i do krajów Maghrebu, a z drugiej strony, dodatkowo, połączenia z Włochami i Hiszpanią.
2.2.1. Obsługa połączeń z Korsyką
2.2.1.1. Transport pasażerski
(47)
Obsługa połączeń z Korsyką w zakresie transportu pasażerskiego jest rynkiem charakteryzującym się znaczną sezonowością. Charakterystyczne dla tego rynku są bowiem momenty maksymalnego obłożenia sezonowego, które mogą osiągać dziesięciokrotnie wyższy poziom w stosunku do miesięcy o najsłabszych wynikach, co wymaga od podmiotów zapewnienia floty o rozmiarach pozwalających obsłużyć te okresy szczytowe. Połowa obrotów jest realizowana w lipcu i sierpniu. Ponadto obłożenie jest nierówne w zależności od kierunku trasy, nawet w okresie szczytu: w lipcu na przykład statek wypływa z kontynentu przy pełnym obłożeniu, podczas gdy w drodze powrotnej jest prawie pusty. W związku z tym średnie roczne wskaźniki obłożenia statków są stosunkowo niskie.
(48)
SNCM jest podmiotem od dawna obsługującym połączenie między Korsyką a Francją kontynentalną. W uproszczeniu dwie trzecie działalności spółki stanowi połączenie między Marsylią a Korsyką w ramach przekazania obowiązku użyteczności publicznej, a pozostałą jedną trzecią działalności stanowią połączenia o innym punkcie wyjścia lub przeznaczenia (Nicea-Korsyka, Tulon-Korsyka, międzynarodowe połączenia w kierunku Sardynii lub krajów Maghrebu).
(49)
Spółka SNCM długo znajdowała się w sytuacji monopolu w zakresie swojej podstawowej działalności. Od 1996 r. stanęła jednak w obliczu konkurencji, która rozwinęła się bardzo szybko. Spółka Corsica Ferries France (CFF) jest obecnie podmiotem dominującym na rynku połączeń morskich między kontynentem a Korsyką, a jej udział w rynku wciąż rośnie. Chociaż CFF jest obecna na tym rynku dopiero od 1996 r., w latach 2000-2005 jej ruch pasażerski wzrastał o 44 % rocznie. Wzrost ten trwa nadal. W ten sposób w 2008 r. prawie […] (60) % pasażerów statków między kontynentem a Korsyką korzysta ze statków CFF, podczas gdy jedynie […] (60) % pasażerów korzysta ze statków SNCM. Pozostałych pasażerów, tj. […] (60) % przewozi CMN.
(50)
Pozycja zdobyta przez CFF na odnośnym rynku od 2000 r. w ciągu ostatnich siedmiu lat znajduje również odzwierciedlenie w liczbie pasażerów na sezon przewożonych między Korsyką a Francją kontynentalną. Z poniższego wykresu wynika, że udział w rynku CFF wzrósł z 45 % w 2000 r. do 70 % w 2007 r. a udział SNCM w tym samym okresie spadł z 53 % do 26 %, w wyniku czego różnica w liczbie przewożonych pasażerów przekracza milion.
Wykres
Liczba pasażerów na sezon (maj-wrzesień) przewożonych między Francją kontynentalną a Korsyką - sezony 2000-2007
Źródło:
Observatoire régional des transports de la Corse (regionalne obserwatorium transportu na Korsyce).
(51)
Pozostali, mniejsi konkurencji SNCM w obsłudze połączeń z Korsyką to Compagnie Méridionale de Navigation (CMN), Moby Lines, Happy Lines i TRIS.
(52)
Od 2006 r. oferta SNCM i jej udział w rynku połączeń z Korsyką zmniejszyły się, spadając o 8 % oferowanych miejsc (- 20 % w przypadku połączeń z Nicei i -3 % w przypadku połączeń z Marsylii).
(53)
Dalszy spadek udziału w rynku dowodzi jednak, że bardzo powoli odzyskuje się zaufanie pasażerów, które zostało bardzo mocno nadszarpnięte przy okazji strajków i zakłóceń w ruchu wywołanych konfliktami społecznym w 2004 i 2005 r., w szczególności w związku z prywatyzacją przedsiębiorstwa.
(54)
Rynek morskiego transportu pasażerskiego między kontynentem a Korsyką rósł średnio o 4 % rocznie od 1993 r.; jego wzrost powinien nadal następować, osiągając […] (60) %, przewidywane na rok 2008 (w okresie przedmiotowym dla analizy faktów), a następnie w rytmie umiarkowanym w kolejnych latach. Nie wydaje się jednak, by nowe podmioty starały się rozwijać działalność na tym rynku. W wyniku przetargu ogłoszonego przez korsykański urząd ds. transportu (Office des Transports de Corse) na udzielenie zamówienia z tytułu przekazania obowiązku użyteczności publicznej w zakresie obsługi połączeń morskich niektórych portów Korsyki na lata 2007-2013 oprócz oferty CFF i oferty SNCM-CMN nie została złożona żadna inna, podczas gdy możliwe było nawet złożenie oferty częściowej w odniesieniu do określonej trasy.
(55)
Jeśli chodzi o głównego konkurenta SNCM, przedsiębiorstwo CFF znacznie zwiększyło swoją ofertę miejsc z 500 000 do 4,5 mln w latach 1999-2007 (z czego 30 % to wzrost w latach 2006-2007), co pozwoliło mu zwiększyć ruch (z 1,3 mln w 2005 r. do 1,6 mln w 2007 r.) oraz udział w rynku. Ta polityka prowadzi jednak w przypadku CFF do strukturalnie niższych wskaźników obłożenia niż w przypadku SNCM, z różnicą rzędu 10 punktów procentowych w 2007 r. W przypadku SNCM średni wskaźnik obłożenia w roku 2007 r. wynosił 48 %, co jest normalne, biorąc pod uwagę znaczną sezonowość rynku (por. wyżej).
2.2.1.2. Transport towarowy
(56)
Jeśli chodzi o ruch towarowy na Korsykę, spółka SNCM posiadała w 2005 r. około 45 % rynku na trasie z Marsylii-Tulonu na Korsykę.
(57)
Jeśli chodzi o towary ogólnego zastosowania (nieprzewożone przez kierowców), SNCM i CMN posiadają faktyczny quasi-monopol. W ramach umowy o przekazanie obowiązku użyteczności publicznej oba przedsiębiorstwa zapewniają częste połączenia z Marsylii do wszystkich portów Korsyki.
(58)
W przypadku przyczep przewożonych przez kierowców, załadowanych na promy, które stanowią ogółem 24 % ruchu towarów ogólnego zastosowania, mierzonego w metrach bieżących, istnieje konkurencja między wszystkimi podmiotami zajmującymi się transportem pasażerskim. SNCM i CMN skupiają również większość tego ruchu towarów przewożonych przez kierowców. Pozostałe podmioty, w szczególności CFF, posiadają 10 %, co stanowi 2 % całego rynku.
(59)
W przypadku pojazdów samobieżnych przewożonych przez kierowców (61), załadowanych na promy (około 24 % ruchu w transporcie towarów ogólnego zastosowania w 2003 r.), SNCM i CMN posiadają również większość odnośnego rynku. Jednak od 2002 r. CFF powiększyło ofertę i posiada około 15 % rynku.
2.2.2. Obsługa połączeń z krajami Maghrebu
(60)
Tunezja i Algieria stanowią duży rynek z około 5 mln pasażerów, zdominowany przez transport lotniczy. W tym kontekście transport morski stanowi około 15 % przepływu pasażerów. Podczas gdy Algieria stanowi znaczny rynek dla transportu morskiego, rzędu 560 000 pasażerów, Tunezja stanowi rynek mniejszy - rzędu 250 000 pasażerów.
(61)
Rynek transportu morskiego z Francji do krajów Maghrebu silnie wzrastał w czasie ostatnich lat, odnotowując wzrost rzędu 13 % w latach 2001-2005. Biorąc pod uwagę perspektywy wzrostu turystyki w kierunku tego regionu, przewidywano (w okresie przedmiotowym dla analizy faktów), że transport morski powinien osiągnąć roczny wskaźnik wzrostu rzędu 4 % do 2010 r.
(62)
W Algierii SNCM zajmuje pozycję drugiego podmiotu na rynku, po algierskim przedsiębiorstwie publicznym Entreprise Nationale de Transport Maritime de Voyageurs (ENTMV). Udział w rynku SNCM zmienił się z 24 % w 2001 r. do 35 % w 2005 r.
(63)
SNCM zajmuje pozycję drugiego podmiotu na rynku transportu do Tunezji, za Compagnie tunisienne de navigation (CTN). Chociaż od 2001 r. SNCM utraciła, na rzecz CTN, udział w rynku, który spadł z 44 % do 39 % w 2004 r., pewną poprawę obserwuje się od 2005 r. (40 %).
2.3. OPIS ŚRODKÓW OBJĘTYCH NINIEJSZĄ DECYZJĄ
2.3.1. Dokapitalizowanie SNCM w 2002 r.
(64)
W wyniku decyzji Komisji z dnia 17 lipca 2002 r., która zatwierdziła pomoc w celu ratowania przedsiębiorstwa na rzecz SNCM (62), władze francuskie dnia 18 lutego 2002 r. zgłosiły Komisji projekt pomocy restrukturyzacyjnej na rzecz SNCM. Środek ten polegał na dokapitalizowaniu SNCM poprzez spółkę dominującą CGMF kwotą 76 mln EUR, w tym 46 mln EUR z tytułu kosztów restrukturyzacji (63). Takie podwyższenie kapitału miało na celu zwiększenie kapitału własnego SNCM z 30 mln EUR do 106 mln EUR.
(65)
Zgodnie z wytycznymi z 1999 r. władze francuskie przedstawiły Komisji plan restrukturyzacji (64) SNCM obejmujący pięć elementów:
(i)
zmniejszenie liczby przepraw i przesunięcie statków między różnymi trasami (zmniejszenie liczby połączeń z Korsyką i zwiększenie liczby połączeń z krajami Maghrebu). Plan restrukturyzacji przewidywał zmniejszenie liczby przepraw z 4 138 (3 835 w przypadku SNCM i 303 w przypadku jej spółki zależnej Corsica Marittima) do 3 410 w 2003 r. z następującymi zmianami obsługi połączeń:
-
zmiana obsługi połączeń między Marsylią a Korsyką zgodnie ze specyfikacją umowy o świadczenie usługi użyteczności publicznej na lata 2001-2006,
-
prawie całkowita likwidacja połączeń między Tulonem a Korsyką,
-
zmniejszenie liczby połączeń między Niceą a Korsyką,
-
likwidacja trasy Livorno-Bastia wraz z obsługującym ją taborem, faktycznie zamkniętej w 2003 r.,
-
zwiększenie liczby połączeń z Algierią a Tunezją przy użyciu statków Méditerranée, Ile de Beauté i Corse oraz zawieszenie obsługi połączeń Genua-Tunis;
(ii)
zmniejszenie floty o cztery statki, co powinno zapewnić 21 mln EUR środków płynnych;
(iii)
zbycie niektórych środków trwałych;
(iv)
zmniejszenie zatrudnienia (65) o około 12 %, które wraz z racjonalną polityką płacową powinno umożliwić zmniejszenie kosztów załogi z 61,8 mln EUR w 2001 r. do średnio 54,8 mln EUR w okresie 2003-2006 i kosztów ponoszonych na lądzie z 50,3 mln EUR w 2001 do 45,8 mln EUR w tym samym okresie;
(v)
zlikwidowanie dwóch ze spółek zależnych - Compagnie Maritime Toulonnaise i spółki Corsica Marittima, których pozostała działalność zostałaby przejęta przez SNCM.
(66)
W związku z uwagami sformułowanymi przez Komisję w decyzji z dnia 19 sierpnia 2002 r. władze francuskie, w piśmie z dnia 31 stycznia 2003 r., opisały ulepszenia wprowadzone do planu restrukturyzacji w odniesieniu do jego następujących elementów:
-
zobowiązania i szczegółowe informacje na temat polityki płacowej,
-
plan obniżki kosztów związanych ze zużyciem pośrednim,
-
zobowiązanie, że SNCM nie doprowadzi do wojny cenowej ze swoimi konkurentami na Korsyce.
(67)
W tym ostatnim względzie władze francuskie wyjaśniają, że „SNCM podejmuje zobowiązanie bez zastrzeżeń, gdyż uważa, że wojna cenowa sama w sobie byłaby niezgodna ani z jej pozycjonowaniem strategicznym, ani z jej interesem, gdyż doprowadziłaby do spadku jej przychodów, ani z jej zwykłymi praktykami i wiedzą fachową”.
(68)
Władze francuskie przedstawiły Komisji w planie restrukturyzacji szczegółową tabelę finansową na lata 2002-2007, w oparciu o prognozowane średnie dla serii zmiennych (66). Prognozy finansowe wskazują między innymi na powrót do dodatniego wyniku bieżącego od 2003 r.
Tabela 1
Tabela finansowa na okres 2002-2007
w mln EUR
2000 Wykonanie
2001 Wykonanie
2002 Plan
2002 Wykonanie
2003 Plan
2004 Plan
2005 Plan
2006 Plan
2007 Plan
Obroty
204,9
204,1
178
205,8
190,4
192,9
195,2
197,1
193,9
Dotacje na działalność operacyjną
85,4
86,7
74,5
77,7
69,9
68,8
68,4
67
68,5
Zysk bieżący
-14,7
-5,1
1,2
-5,8
6,8
10,6
10,7
8,1
9
Zysk netto
-6,2
-40,4
23
4,2
12
14
1
3
3
Środki własne
67,5
29,7
119
33,8
124
134
145
160
169
Zobowiązania finansowe netto (poza leasingiem)
135,8
134,5
67,7
144,8
55,2
38,2
57,1
115,7
228,1
Wskaźniki finansowe
Zysk bieżący/obroty + dotacje
-5 %
-2 %
0 %
-2 %
3 %
4 %
4 %
3 %
3 %
Środki własne/zobowiązania w bilansie
50 %
22 %
176 %
23 %
225 %
351 %
254 %
138 %
74 %
Dane z 2000, 2001 i 2002 r. pochodzą ze rocznych sprawozdań finansowych SNCM za rok 2001 i 2002
(69)
Wkład kapitałowy w wysokości 76 mln EUR oraz przywrócenie rentowności działalności operacyjnej planowane od 2003 r. powinny umożliwić, według władz francuskich, podwyższenie kapitału własnego z poziomu około 30 mln EUR na koniec roku 2001 r. do 120 mln EUR w perspektywie krótkoterminowej (do 2003 r.), a następnie do 160-170 mln EUR w chwili zakończenia planu (2006-2007 r.). Powinno to umożliwić zmniejszenie zobowiązań finansowych z 145 mln EUR w 2002 r. do poziomu 40-55 mln EUR w latach 2003-2005. W ostatnich latach planu przewidywano zwiększenie zobowiązań przez spółkę ze względu na renowację jednego lub dwóch statków będących w całości jej własnością.
(70)
Władze francuskie dostarczyły również studium wrażliwości oczekiwanych wyników w odniesieniu do roboczych założeń dotyczących ruchu na poszczególnych trasach. Na tej podstawie różne symulacje pokazują, że w rozważanych przypadkach SNCM powinna odzyskać rentowność.
(71)
Początkowo władze francuskie wskazały dwie alternatywne metody, które odrzuciły ze względu na ich wysoki koszt.
(i)
Pierwsza metoda oceny polegała na dodaniu kosztów wszystkich środków restrukturyzacyjnych. Pozwalała ona na wyliczenie potrzebnego dofinansowania w wysokości 90,9 mln EUR, uwzględniając:
-
skumulowane straty z lat 1991-2001, tj. 41,7 mln EUR (tj. 29 mln EUR - kwota zatwierdzona decyzją 2002/149/WE z dnia 30 października 2001 r. (Dz.U. L 50 z 21.2.2002, s. 66), 6,1 mln EUR za rok 2000 i 6,6 mln EUR, przed kosztami restrukturyzacji, za rok 2001 r.),
-
obniżkę zasobów poprzez specjalne odpisy amortyzacyjne w tym samym okresie, tj. 24 mln EUR (pozycja spada z 86 do 62 mln EUR w bilansie za ten okres, co wyjaśnia wydłużenie okresu amortyzacji z dwunastu do dwudziestu lat, minimalne wykorzystywanie tego zasobu i korzystanie z leasingu w przypadku ostatnich dostarczonych jednostek),
-
nadwyżka wartości ze zbycia wygenerowana w trakcie tej restrukturyzacji, tj. 21 mln EUR, które zmniejszają potrzebne dofinansowanie,
-
skumulowany efekt kosztów restrukturyzacji, który wynosi 46,2 mln EUR (zob. przypis 58).
(ii)
Druga metoda oceny polegała na ustaleniu, ile wyniosłaby suma kapitałów własnych wymaganych przez instytucje bankowe dla całej floty, jeśli wiadomo, że te ostatnie w celu sfinansowania zakupu statku na ogół wymagają wkładu własnego odpowiadającego 20-25 % wartości statku. Obliczenia wykonane przez władze francuskie w oparciu o dotychczasowy koszt nabycia floty w wysokości 843 mln EUR prowadziły do określenia potrzebnych środków własnych na poziomie 157-196 mln EUR. Po odliczeniu kapitałów własnych dostępnych na koniec 2001 r. podejście to prowadziło do określenia potrzebnego dokapitalizowania na 101-140 mln EUR.
(72)
Metoda przyjęta ostatecznie przez władze francuskie w celu określenia kwoty dokapitalizowania polega na obliczeniu potrzebnego dofinansowania w oparciu o średni stosunek środków własnych do zobowiązań finansowych stwierdzony w 2000 r. w pięciu europejskich przedsiębiorstwach żeglugi morskiej. Mimo rozbieżności w bilansach tych przedsiębiorstw średnia wartość przyjęta przez władze francuskie wynosi 79 %. Władze francuskie utrzymują, że prognozy finansowe dla okresu 2002-2007 doprowadzają do średniego stosunku kapitałów własnych do zobowiązań finansowych na poziomie 77 % przy kapitałach własnych na poziomie 169 mln EUR w 2007 r. Taki poziom środków własnych powinien zostać osiągnięty dzięki dokapitalizowaniu w kwocie 76 mln EUR, pod warunkiem powodzenia działań przewidzianych w planie restrukturyzacji.
2.3.2. Środki podjęte po dokapitalizowaniu w 2002 r.
2.3.2.1. Uwagi wstępne
(73)
Dokapitalizowanie i plan restrukturyzacji z 2002 r. nie przyniosły oczekiwanych wyników i od 2004 r. sytuacja ekonomiczna i finansowa SNCM znacznie się pogorszyła. Przyczyniły się do tego zarówno czynniki wewnętrzne (konflikty społeczne, braki i opóźnienia w realizacji celów w zakresie wydajności, utrata udziału w rynku), jak i czynniki zewnętrzne (mniejsze zainteresowanie połączeniami z Korsyką, zdobycie udziału w rynku przez CFF, błędy w zarządzaniu ze strony państwa (67), a także wzrost kosztów paliw.
(74)
Wynik bieżący SNCM osiągnął tym samym poziom -32,6 mln EUR w 2004 r. i -25,8 mln EUR w 2005 r. Wynik netto natomiast wyniósł - 29,7 mln EUR w 2004 r. i -28,8 mln EUR w 2005 r.
(75)
Pogorszenie sytuacji ekonomicznej i finansowej SNCM skłoniło władze francuskie do zbycia aktywów przekraczającego poziom przewidziany w planie restrukturyzacji z 2002 r. i wymagany w decyzji z 2003 r., a także do uruchomienia procesu poszukiwania partnerów prywatnych.
Tabela 2
Wykaz aktywów zbytych przez SNCM od 2002 r.
Przychód netto ze zbycia
Data
Aktywa do zbycia zaproponowane w zgłoszeniu z 2002 r. (w tys. EUR)
25 165
Aliso
(w zamian za Asco, zgodnie z decyzją Komisji z dnia 8 września 2004 r.)
(315)
30.9.2004
Napoléon
6 396
6.5.2002
Monte Rotondo
591
31.7.2002
Liberté
10 088
27.1.2003
Kompleks nieruchomości Schuman
8 405
20.1.2003
Dodatkowe aktywa, których zbycie Komisja nakazała w decyzji z dnia 9 lipca 2003 r. (w tys. EUR)
5 022
SCI Espace Schuman
765,7
24.6.2003
Southern Trader
2 153
22.7.2003
Someca
1 423,9
30.4.2004
Amadeus
680
12.10.2004
CCM
-
(68)
-
Aktywa zbyte dodatkowo, po decyzji z lipca 2003 r. (w tys. EUR)
12 600
Asco
7 100
24.5.2005
Sud Cargos
4 300
15.9.2005
Sprzedaż mieszkań w nieruchomościach SNCM
(wcześniej zajmowanych przez pracowników SNCM)
1 200
9.2003 do 2006
ŁĄCZNIE (w tys. EUR)
42 385
2.3.2.2. Środki podjęte po dokapitalizowaniu z 2002 r.
(76)
Proces wyboru partnerów prywatnych odbył się w okresie od 26 stycznia do końca września 2005 r.
(77)
Dnia 26 stycznia i 17 lutego 2005 r. rząd francuski ogłosił, że zamierza rozpocząć poszukiwanie partnera prywatnego w celu objęcia przez niego kapitału SNCM, aby wzmocnić strukturę finansową spółki i wesprzeć ją w zmianach koniecznych dla jej rozwoju.
(78)
Po wyznaczeniu niezależnej osoby do nadzorowania procesu poszukiwania partnera prywatnego agencja własności skarbu państwa (Agence des Participation de l’Etat, APE) upoważniła bank doradczy („HSBC”) do skontaktowania się z potencjalnymi nabywcami.
(79)
W ten sposób nawiązano kontakt z siedemdziesięcioma dwoma inwestorami branżowymi i finansowymi w celu ustalenia warunków finansowych oferty zmierzających do wzmocnienia projektu przemysłowego przedsiębiorstwa, ochrony zatrudnienia i prawidłowego wykonania obowiązku użyteczności publicznej. Dwudziestu trzech spośród nich wyraziło zainteresowanie, podpisano piętnaście umów o poufności i przesłano piętnaście memorandów informacyjnych. Sześć przedsiębiorstw przedstawiło oferty w pierwszej turze, dnia 5 kwietnia 2005 r., a w drugiej turze, dnia 17 czerwca 2005 r. otrzymano trzy oferty (Connex, która później została przekształcona w Veolia Transdev (VT), Caravelle i BCP), wyrażono również zainteresowanie udziałami mniejszościowymi (ze strony Comanav). W trzeciej turze, dnia 28 lipca 2005 r., otrzymano trzy oferty.
(80)
Dnia 14 września 2005 r. każde przedsiębiorstwo zostało wezwane do przedłożenia swojej wiążącej i ostatecznej oferty do dnia 15 września 2005 r. Ponieważ spółka Connex wycofała się, w tym dniu służby państwowe otrzymały dwie wiążące oferty wkładu kapitałowego i objęcia całego kapitału ze strony grup BCP i Caravelle.
(81)
Dnia 27 września 2005 r. Francja opublikowała komunikat prasowy informujący, że w wyniku dogłębnej analizy dwóch ofert przyjęto ofertę złożoną przez grupę BCP, ponieważ stanowiąc najkorzystniejszą ofertę z finansowego punktu widzenia, odpowiadała ona również w największym stopniu celom dotyczącym przedsiębiorstwa, usług użyteczności publicznej i zatrudnienia. W pierwotnej ofercie BCP podano cenę ujemną w kwocie 113 mln EUR, co stanowiło cenę ujemną określoną na najniższym poziomie.
(82)
Ta pierwotna oferta potencjalnych nabywców przewidywała wyraźnie możliwość dopasowania oferty w zależności od przeprowadzonych audytów. Władze francuskie wskazały, że pierwotna cena została podwyższona w wyniku audytów, których wyniki przedstawiono dnia 16 grudnia 2005 r., ze względu na obiektywne elementy wpływające na regulacyjny i ekonomiczny kontekst, w którym działa SNCM, powstałe po złożeniu oferty z dnia 15 września 2005 r. Cena ujemna została tym samym zmieniona na 200 mln EUR.
(83)
Negocjacje prowadzone między władzami francuskimi a przyszłymi nabywcami, tj. BCP połączone z grupą Connex, która później została przekształcona w Veolia Transdev, spółkę zależną Veolia, umożliwiły zmianę tej kwoty na kwotę 142,5 mln EUR, powiększoną o wartość przejętej części wydatków związanych z ubezpieczeniami dodatkowymi emerytowanych pracowników SNCM (tj. 15,5 mln EUR).
(84)
W wyniku otwartej, przejrzystej i niedyskryminującej procedury wyboru dnia 13 października 2005 r. doprowadzono ostatecznie - w bardzo trudnej sytuacji społecznej i finansowej - do porozumienia między państwem, BCP i VT. VT jest tym samym inwestorem branżowym SNCM (udział 28 %), podczas gdy BCP jest głównym udziałowcem z udziałem w wysokości 38 %. Państwo zobowiązało się, w szczególności w odniesieniu do pracowników, do pozostania udziałowcem przedsiębiorstwa z udziałem w wysokości 25 % (69). BCP i VT opracowały biznesplan dla SNCM, który został przedstawiony Komisji Europejskiej dnia 7 kwietnia 2006 r.
a) Treść protokołu porozumienia
(85)
Dnia 16 maja 2006 r. strony (BCP, VT i CGMF) podpisały protokół porozumienia, zgodnie z którym dokonano zbycia 75 % kapitału SNCM na rzecz prywatnych nabywców.
(86)
W części II protokołu porozumienia przewidziano, że CGMF zobowiązuje się do zatwierdzenia podwyższenia kapitału SNCM o łącznej kwocie 142,5 mln EUR oraz objęcia i całkowitej spłaty akcji w podwyższonym kapitale.
(87)
Oprócz podwyższenia kapitału CGMF zobowiązuje się udostępnić SNCM, w formie kredytu w rachunku bieżącym, kwotę 38,5 mln EUR. Kredyt w rachunku bieżącym, który zostanie przekazany przez SNCM na rachunek zastrzeżony (bank CIC), jest przeznaczony do sfinansowania części tzw. kosztu „wspaniałomyślności”, który uzupełni kwoty należne na mocy przepisów prawa i postanowień umownych w przypadku ewentualnej realizacji przez nabywców planu redukcji zatrudnienia. Wypłata rekompensat uzupełniających odszkodowania otrzymywane na mocy przepisów prawa i postanowień umownych odbywa się indywidualnie i przez imienne wskazanie pracowników, którzy odeszli z przedsiębiorstwa i których umowa o pracę została rozwiązana.
(88)
Mechanizm ten został przewidziany w art. II.2 protokołu zbycia z dnia 16 maja 2006 r., który stanowi, że rachunek ten ma na celu „finansowanie części kosztów ewentualnego dobrowolnego odejścia z pracy lub rozwiązania umowy o pracę […], będące uzupełnieniem wszelkiego rodzaju kwot, które muszą zostać wypłacone przez pracodawcę na mocy przepisów prawa i postanowień umownych”. Podmiot prowadzący rachunek zastrzeżony „ma za zadanie uwalnianie środków stopniowo, gdy odnośni pracownicy, którzy nie są przedmiotem wewnętrznych przeniesień w grupie SNCM, faktycznie opuszczają spółkę i uwolnienie pozostałej kwoty przechowywanej na rachunku zastrzeżonym po wykonaniu zadania podmiotu prowadzącego rachunek zastrzeżony”. Sposób działania tego rachunku został opisany w umowie o prowadzenie rachunku zastrzeżonego załączonej do protokołu porozumienia. Aby uruchomić rachunek zastrzeżony, SNCM musi dostarczyć prezesowi CGMF listę osób, których umowa o pracę została zerwana i dla których wymagane jest uruchomienie środków z rachunku zastrzeżonego oraz miesięczny stan wydatków netto, który ma być wyczerpującym rozliczeniem wszystkich odpraw i kosztów wypłacanych odnośnym pracownikom. Równocześnie SNCM przekazuje podmiotowi prowadzącemu rachunek zastrzeżony informację o „miesięcznym rzeczywistym dodatkowym koszcie” na każdego pracownika, który stanowi kwotę dodatkową do kwot różnego rodzaju, jakie pracodawca ma obowiązek wypłacić na mocy przepisów prawa i postanowień umownych. Łączna kwota dodatkowych środków przyznanych w ramach „szczodrości” państwa nie może w żadnym wypadku przekroczyć 38,5 mln EUR, a w przypadku, gdy te dodatkowe środki socjalne nie osiągną określonego poziomu w ciągu trzech lat od momentu dokonania zbycia, nadwyżka ma być zwrócona państwu.
(89)
Część III protokołu porozumienia stanowi, że po przeprowadzeniu tych operacji CGMF zbywa na rzecz prywatnych nabywców swoje akcje stanowiące 75 % akcji składających się na kapitał przedsiębiorstwa i rachunek zastrzeżony przeznaczoną na sfinansowanie części planu zmniejszenia zatrudnienia wykraczającej poza zobowiązania umowne i prawne.
(90)
Część III protokołu porozumienia stanowi również o dodatkowym podwyższeniu kapitału o kwotę 8,75 mln EUR wniesioną przez BCP/VT i udostępnioną SNCM w zależności od jej potrzeb budżetowych. Ustęp III.2.7 protokołu porozumienia przewiduje, że wartość akcji CGMF jest w każdym czasie równa ich początkowej wartości nominalnej powiększonej o […] (60) % wartości nominalnej opłaconych akcji, pomnożonej przez D/365, gdzie D to liczba dni od dnia realizacji, po odliczeniu wszystkich pobranych kwot (na przykład dywidend). Zasady te nie mają zastosowania w przypadku postępowania naprawczego lub sądowej likwidacji spółki.
(91)
Protokół porozumienia (część III.5) zawiera klauzulę umożliwiającą odstąpienie od umowy zbycia SNCM, którą nabywcy mogą wykorzystać równocześnie w razie wystąpienia jednego z następujących zdarzeń, o ile skutkiem tych hipotetycznych sytuacji byłoby podważenie wiarygodności ich biznesplanu i przywrócenia rentowności spółki:
-
nieudzielenie zamówienia w związku z przekazaniem obowiązku użyteczności publicznej w zakresie obsługi połączeń morskich z Korsyką na okres rozpoczynający się dnia 1 stycznia 2007 r. lub udzielenie zamówienia na zasadniczo gorszych warunkach,
-
wszelka negatywna decyzja Komisji Europejskiej lub wyrok sądu pierwszej lub drugiej instancji, takie jak odmowa zatwierdzenia operacji lub narzucenie warunków mających istotny wpływ na wartość spółki wydane w ciągu sześciu miesięcy od daty nabycia przez partnerów praw do spółki.
(92)
Część VII protokołu porozumienia stanowi, że CGMF, począwszy od dnia przeniesienia własności przedsiębiorstwa, przejmuje część zobowiązań socjalnych SNCM w zakresie ubezpieczeń dodatkowych jej emerytowanych pracowników na kwotę szacowaną na 15,5 mln EUR.
(93)
Zasady zarządzania przedsiębiorstwem zostały wyszczególnione w części IV protokołu porozumienia. Przewidziano, że sposób zarządzania SNCM zostanie zmieniony poprzez przekształcenie SNCM w spółkę akcyjną z zarządem i radą nadzorczą. Rada nadzorcza będzie składała się z 10, a następnie 14 członków. Funkcja prezesa zostanie powierzona przejściowo przedstawicielowi państwa. Jeśli zamówienie z tytułu przekazania obowiązku użyteczności publicznej zostanie udzielone SNCM, prezes rady nadzorczej zostanie zastąpiony przez przedstawiciela BCP. Zarząd ma natomiast za zadanie zapewnić zarządzanie operacyjne SNCM.
(94)
Dnia 26 maja 2006 r. rząd francuski zatwierdził zbycie SNCM oraz wyżej opisane środki.
b) Środki
(95)
W świetle powyższego, protokół porozumienia zawiera trzy rodzaje środków pomocy państwa, uzasadniających badanie z punktu widzenia unijnych przepisów w zakresie pomocy państwa:
-
zbycie w 75 % SNCM, po cenie ujemnej wynoszącej 158 mln EUR (wkład kapitałowy w wysokości 142,5 mln EUR i przejęcie kosztów ubezpieczeń dodatkowych na kwotę 15,5 mln EUR),
-
zaliczka na rachunku bieżącym udostępniona przez CGMF na kwotę 38,5 mln EUR na rzecz zwolnionych pracowników SNCM,
-
podwyższenie kapitału o 8,75 mln EUR z objęciem akcji przez CGMF łącznie i równocześnie z wkładem 26,25 mln EUR wniesionym przez VT i BCP,
-
klauzula umożliwiająca odstąpienie od umowy zbycia (70).
2.4. ZAKRES NINIEJSZEJ DECYZJI
(96)
Niniejsza decyzja ostateczna dotyczy środków wdrożonych przez Francję na rzecz SNCM od dnia 18 lutego 2002 r., tj.:
-
salda wkładu kapitałowego CGMF dla SNCM w kwocie 76 mln EUR wniesionego w 2002 r., tj. 15,81 mln EUR,
-
ujemnej ceny zbycia SNCM przez GMF w wysokości 158 mln EUR,
-
zaliczki na rachunku bieżącym udostępnionej przez CGMF na kwotę 38,5 mln EUR na rzecz zwolnionych pracowników SNCM,
-
podwyższenia kapitału o 8,75 mln EUR z objęciem akcji przez CGMF.
(97)
Niniejsza decyzja nie dotyczy rekompensat z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej przez SNCM w okresie 1991-2001, których zgodność została potwierdzona wyrokiem Sądu z dnia 11 września 2012 r. (71)
(98)
Niniejsza decyzja nie dotyczy także analizy rekompensat finansowych, jakie otrzymała lub miała otrzymać SNCM z tytułu świadczenia usług użyteczności publicznej w okresie 2007-2013, które stanowiły przedmiot odrębnego postępowania (72).
(99)
Ponadto należy zauważyć, że SNCM i Francja w sprawach połączonych odpowiednio C-533/12 P i C-536/12 P wniosły do Sądu odwołania od wyroku z dnia 11 listopada 2012 r. Niniejsza decyzja natomiast jest przyjmowana w wykonaniu zaskarżanego wyroku wyłącznie dlatego, że cytowany wyrok unieważnił decyzję z dnia 8 lipca 2008 r. W tych okolicznościach, jeśli analiza odwołań miałaby doprowadzić do unieważnienia w części lub w całości wyroku z dnia 11 listopada 2012 r. i spowodować przywrócenie niektórych unieważnionych tym wyrokiem części narzędzia określonego w decyzji z dnia 8 lipca 2008 r., niniejsza decyzja stałaby się nieaktualna ze względu na sam fakt wniesienia odwołań, ponieważ dotyczy ona środków w ten sposób przywróconych.
2.5. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W 2002 r. I ROZSZERZENIA GO W 2006 r.
2.5.1. Wszczęcie Formalnego Postępowania Wyjaśniającego Z 2002 r.
(100)
W swojej decyzji o wszczęciu postępowania z dnia 19 sierpnia 2002 r. Komisja, chociaż uznała SNCM za przedsiębiorstwo zagrożone, wyraziła wątpliwości co do zgodności zgłoszonego środka z kryteriami określonymi w pkt 3.2.2 wytycznych z 1999 r., które obowiązywały w czasie przyjęcia decyzji.
(101)
Komisja wyraziła pewne obawy dotyczące planu restrukturyzacji ze względu na brak analizy przyczyn strat poniesionych przez przedsiębiorstwo. Komisja postawiła w szczególności pytania dotyczące związku między stratami a obowiązkami użyteczności publicznej, wpływu polityki zakupu statków SNCM na wyniki finansowe spółki i środków planowanych w celu zwiększenia wydajności przedsiębiorstwa.
(102)
Komisja ponadto podkreśliła niektóre braki w planie restrukturyzacji, w szczególności brak konkretnych środków mających na celu zmniejszenie kwoty zużycia pośredniego i brak informacji na temat przyszłej polityki cenowej SNCM.
(103)
Komisja zastanawiała się również nad tym, czy właściwa jest metoda obliczenia przyjęta przez władze francuskie w celu ustalenia kwoty dokapitalizowania oraz nad niektórymi założeniami przyjętymi w celu sporządzenia symulacji finansowych.
2.5.2. Rozszerzenie formalnego postępowania wyjaśniającego w 2006 r.
(104)
Decyzją z dnia 13 września 2006 r. Komisja postanowiła rozszerzyć formalne postępowanie wyjaśniające z 2002 r. na środki przewidziane w ramach zbycia SNCM podmiotom sektora prywatnego.
(105)
Zakładając, że kwota ta byłaby uznana za pomoc zgodną ze wspólnym rynkiem w rozumieniu art. 86 ust. 2 traktatu WE, Komisja uznała, że powinna ona być oceniana w świetle wytycznych wspólnotowych świetle wspólnotowych wytycznych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (zwanych dalej „wytycznymi z 2004 r.”) (73). Ponieważ kwota pomocy restrukturyzacyjnej byłaby znacznie niższa niż kwota zgłoszona w 2002 r. i zatwierdzona w 2003 r., Komisja wyraziła swoje wątpliwości co do celowości utrzymania wszystkich kompensacji wymaganych od SNCM na mocy decyzji z 2003 r.
(106)
Komisja wyraziła również wątpliwości co do przestrzegania warunków wymaganych na mocy decyzji z 2003 r., tj. zasady price leadership oraz liczby połączeń tam i z powrotem z Korsyką.
(107)
Jeśli chodzi o ujemną cenę zbycia SNCM, Komisja wyraziła obawy dotyczące dokapitalizowania spółki przez państwo przed zbyciem SNCM zgodnie z zasadą zachowania się jak prywatny inwestor działający w warunkach gospodarki rynkowej. W szczególności Komisja wyraziła wątpliwości co do poprawności obliczeń kosztów likwidacji, jakie państwo będące akcjonariuszem poniosłoby w przypadku likwidacji SNCM.
(108)
Komisja podała w wątpliwość fakt, że środki finansowe mogą być uzasadnione na podstawie wytycznych z 2004 r.
(109)
Komisja wyraziła także wątpliwości w sprawie drugiego dokapitalizowania w wysokości 8,75 mln EUR, jeśli chodzi o przestrzeganie zasad równoczesności inwestycji prywatnych i publicznych oraz jednakowych warunków subskrypcji w rozumieniu orzecznictwa.
(110)
Komisja wyraziła ponadto wątpliwości co do faktu, że dodatkowe środki socjalne w kwocie 38,5 mln EUR pomocy przyznawanej osobom fizycznym mogą stanowić pośrednie korzyści dla przedsiębiorstwa. Podkreśliła również możliwą sprzeczność przy uwzględnieniu dodatkowych odpraw z tytułu zwolnienia jako części ryzyka ponoszonego przez przezornego inwestora.
III. UWAGI WŁADZ FRANCUSKICH ODNOŚNIE DO DECYZJI O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA
3.1. DOKAPITALIZOWANIE W 2002 r.
(111)
Plan restrukturyzacji zgłoszony w 2002 r. polegał na wniesieniu wkładu kapitałowego w wysokości 76 mln EUR, w tym 53,48 mln EUR jako rekompensaty za świadczenie obowiązku użyteczności publicznej. Jeśli uwzględni się zbycie aktywów zrealizowane przez SNCM (74), kwota faktycznie wypłaconej pomocy wynosi w tym momencie 69 292 400 EUR. Władze francuskie uważają, że skoro kwota 53,48 mln EUR jest pomocą zgodną ze wspólnym rynkiem, to kwotę pomocy, którą należy uznać za pomoc restrukturyzacyjną w ramach zgłoszenia z 2002 r., wynosi ostatecznie 15,81 mln EUR.
3.2. ŚRODKI PODJĘTE PO DOKAPITALIZOWANIU W 2002 r.
(112)
Francja przypomina na wstępie, że poważne ruchy społeczne w okresie 2004/2005 oraz pogorszenie sytuacji ekonomicznej i finansowej SNCM skłoniły państwo jako akcjonariusza do uruchomienia w styczniu 2005 r. procedury wyboru prywatnych inwestorów i do podjęcia środków nadzwyczajnych (w szczególności zbycia Asco i udziałów w Sud Cargos (75)).
3.2.1. Ujemna cena zbycia SNCM
(113)
Odwołując się do orzecznictwa wspólnotowego w przedmiotowej dziedzinie, obowiązującego w tamtym okresie, władze francuskie zwracają się do Komisji o uznanie, że ujemna cena zbycia SNCM w wysokości 158 mln EUR nie zawiera żadnego środka, który mógłby zostać uznany za pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 traktatu WE, ponieważ państwo francuskie zachowało się jak prywatny inwestor działający w warunkach gospodarki rynkowej.
(114)
Na wstępie Francja zwraca uwagę, że ostateczna cena 158 mln EUR, która jest niższa od ceny ujemnej, jakiej domagali się początkowo nabywcy w oparciu o audyt SNCM, jest wynikiem negocjacji w sprawie przekazania kontroli, prowadzonych w ramach otwartego, przejrzystego i niedyskryminującego postępowania przetargowego, a tym samym jest w rzeczywistości ceną rynkową.
(115)
Francja uważa, że skoro poszukiwania prywatnego partnera dla SNCM zostały prowadzone w ramach otwartego, przejrzystego i niedyskryminującego postępowania przetargowego, w wyniku którego przyjęto najlepszą ofertę, cena zbycia jest ceną rynkową.
(116)
Według władz francuskich zbycie po cenie ujemnej w wysokości 158 mln EUR miało miejsce warunkach w najkorzystniejszych dla państwa zgodnie z obowiązującym w tamtym okresie orzecznictwem wspólnotowym i praktyką decyzyjną Komisji, nie zawierało więc żadnego elementu pomocy. Francja uważa bowiem, że cena ujemna jest niższa od kosztów likwidacji, jakie państwo poniosłoby w razie likwidacji przedsiębiorstwa.
(117)
Wniosek ten narzuca się zarówno przy zastosowaniu podejścia wynikającego z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (zwanego dalej wyrokiem w sprawie Gröditzer (76)), jak i przy zastosowaniu podejścia opartego na analizie rzeczywistych kosztów likwidacji SNCM (decyzja w sprawie ABX (77)).
(118)
Jeśli chodzi o pierwszą metodę opartą na wyroku w spawie Gröditzer, Francja wyjaśnia, że wyrok ten potwierdził ocenę Komisji z decyzji z dnia 8 lipca 1999 r., zgodnie z którą „w koszcie likwidacji należy uwzględnić jedynie […] wartość likwidacyjną aktywów […]” (78).
(119)
W tym względzie sprawozdania CGMF (79) i Oddo-Hastings (80) szacują wartość likwidacyjną aktywów na minimalną wartość 190,3 mln EUR na dzień 30 września 2005 r. (81).
(120)
W konsekwencji, ponieważ państwo jako właściciel-akcjonariusz spółki jest odpowiedzialne za jej zobowiązania jedynie do wartości likwidacyjnej aktywów (wyrok w sprawie Hytasa (82)), Francja stwierdza, że wartość likwidacyjna aktywów przedsiębiorstwa oszacowana na minimalną wartość 190,3 mln EUR jest wyraźnie wyższa od ujemnej ceny zbycia, wynoszącej 158 mln EUR.
(121)
Jeśli chodzi o drugą metodę, Francja zauważa, że wynika ona z decyzji Komisji dotyczącej pomocy państwa udzielonej przez Belgię na rzecz ABX Logistics, w której Komisja zbadała ujemną cenę zbycia, mającą, podobnie jak w niniejszej sprawie, charakter ceny rynkowej, porównując ją z kosztami, jakie państwo będące akcjonariuszem poniosłoby faktycznie w ramach likwidacji dobrowolnej lub sądowej, zgodnie z ekspertyzą sporządzoną przez niezależną stronę trzecią. Według Francji Komisja uznaje w szczególności w tej decyzji ważność pewnych kosztów, które mogą wynikać z powództwa wierzycieli o pokrycie zobowiązań w ramach odpowiedzialności zarządu lub z likwidacji w innych działach grupy likwidującej swoją spółkę zależną.
(122)
W oparciu o przytoczone powyżej sprawozdania CGMF i Oddo-Hastings władze francuskie uznają, że suma rzeczywistych kosztów, jakie Republika Francuska poniosłaby jako akcjonariusz, mieści się w przedziale 312,1-361 mln EUR na dzień 30 września 2005 r. i składa się z następujących kwot:
-
[70-80] (60) mln EUR z tytułu dobrowolnego planu zmniejszenia zatrudnienia, która obejmuje wszystkie koszty związane z zerwaniem umowy o pracę oraz koszty ustawowe obciążające przedsiębiorstwo,
-
[30-40] (60) mln EUR z tytułu planu zmniejszenia zatrudnienia poza dobrowolnymi ustaleniami, która obejmuje wszystkie koszty SNCM związane ze środkami towarzyszącymi wynikającymi ze zobowiązań ustawowych i z przepisów wykonawczych w kwestii zwolnień i koszty pośrednie związane z dobrowolnym planem zmniejszenia zatrudnienia,
-
Od [200-210] (60) do [250-260] (60) mln EUR z tytułu dodatkowych odpraw, którymi sąd obciążyłby państwo dodatkowo poza odprawami wypłaconymi w ramach dobrowolnego planu zmniejszenia zatrudnienia i planu zmniejszenia zatrudnienia poza dobrowolnymi ustaleniami zgodnie z wyrokiem w sprawie Aspocomp Group Oyj Sądu Apelacyjnego z Rouen z dnia 22 marca 2005 r.
(123)
Ta metoda uwzględnia w szczególności ryzyko, że państwo francuskie może zostać wezwane do „pokrycia zobowiązań”, jeżeli sąd miałby uznać je za podmiot faktycznie zarządzający SNCM. Władze francuskie uważają, że nie można odrzucić ryzyka powództwa o pokrycie zobowiązań, szczególnie w świetle precedensowego wyroku sądu najwyższego (Cour de Cassation) we Francji (83). W wielu pismach do Komisji władze francuskie utrzymywały więc, że możliwość zasądzenia przez sąd krajowy pokrycia przez państwo zobowiązań przedsiębiorstwa, którym kieruje, stanowi bardzo prawdopodobny scenariusz i że powinno się go uwzględnić w wyliczeniach rzeczywistych kosztów ewentualnej likwidacji SNCM.
(124)
Na dzień 30 września 2005 r. pozostała część aktywów SNCM (tj. 190,3 mln EUR) wyniosłaby, po spłaceniu zobowiązań uprzywilejowanych, 36,5 mln EUR. Pozostałe elementy kosztów uwzględnionych w ramach powództwa przeciwko państwu o pokrycie zobowiązań obejmują w szczególności koszty rozwiązania głównych umów dotyczących działalności, koszty związane z rozwiązaniem umów leasingu dotyczących statków i spłatę niezabezpieczonych zobowiązań, co prowadziłoby do niedoboru aktywów w kwocie 134,4 mln EUR. Władze francuskie uważają, że państwu zostałaby zasądzona spłata 85-100 % tej kwoty.
(125)
Ponadto władze francuskie uważają, że ze względu na związek zależności z SNCM i zgodnie z innym francuskim orzecznictwem (84), likwidacja przedsiębiorstwa mogłaby skłonić sąd do zasądzenia wypłaty odszkodowań na rzecz pracowników. Zgodnie z tym orzecznictwem władze francuskie uważają, że jest więcej niż prawdopodobne, że sąd ustanowiłby kwotę dodatkowych odszkodowań w oparciu o odszkodowania, które zostałyby wypłacone w ramach planu zmniejszenia zatrudnienia przedstawionego przed likwidacją.
(126)
Zgodnie z tym podejściem analiza rzeczywistych kosztów, którymi zostałoby obciążone państwo będące akcjonariuszem, wskazuje, że dla państwa koszt sprzedaży SNCM po cenie ujemnej w wysokości 158 mln EUR jest niższy od rzeczywistego kosztu, jaki poniosłoby w razie likwidacji sądowej przedsiębiorstwa.
(127)
Podsumowując, władze francuskie uważają, ze kwoty tej nie można uznać za pomoc państwa.
3.2.2. Łączny wkład kapitałowy akcjonariuszy
(128)
Francja uważa, że poprzez objęcie udziału zachowała się jak przezorny inwestor, ponieważ z jednej strony dokonała tego równocześnie i pozostała w mniejszości w stosunku do BCP i VT, a z drugiej strony udział ten przynosi stały zysk kapitałowy w wysokości […] (60) % rocznie, co eliminuje w przypadku państwa ryzyko związane z wykonaniem biznesplanu. Francja wyjaśnia, że ten wskaźnik rentowności jest bardzo zadowalający dla prywatnego inwestora (85). Uściśla jednak, że żadne wynagrodzenie nie będzie należne w przypadku postępowania naprawczego lub likwidacji sądowej SNCM albo wykonania przez nabywców klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy zbycia SNCM.
3.2.3. Dodatkowe środki socjalne (pomoc przyznawana osobom fizycznym)
(129)
Powołując się na praktykę decyzyjną Komisji, w szczególności w sprawie SFP -Société française de production (86), Francja uważa, że środki te stanowią pomoc przyznawaną osobom fizycznym, która nie przynosi korzyści przedsiębiorstwu. Tym samym wprowadzenie za pomocą środków publicznych dodatkowych środków socjalnych na rzecz osób zwolnionych, o ile środki te nie zmniejszą zwykłych kosztów pracodawcy, wchodzi w zakres polityki socjalnej państw członkowskich i nie stanowi pomocy państwa.
3.2.4. Zniesienie ograniczeń wprowadzonych unieważnioną decyzją z 2003 r.
(130)
Władze francuskie przypominają z jednej strony, że wszystkie warunki wymagane na podstawie decyzji z 2003 r. zostały spełnione i były przestrzegane w okresie 2003-2006. Z drugiej strony, władze francuskie uważają, że środki te nie są już niezbędne do zapobiegania zakłóceniom konkurencji i że ich utrzymanie byłoby sprzeczne z zasadą proporcjonalności, biorąc pod uwagę ograniczenie kwoty pomocy restrukturyzacyjnej, obniżonej od tego czasu do poziomu 15,81 mln EUR. W szczególności władze francuskie uważają, że należy znieść warunki, które mogłyby nadal znaleźć zastosowanie, a mianowicie warunki dotyczące zakazu modernizowania floty SNCM, przestrzegania zasady price leadership w zakresie cen i utrzymania pewnej liczby połączeń.
3.3. WNIOSEK
(131)
Gdyby jednak Komisja uznała nowe środki w całości lub częściowo za pomoc państwa, Francja zwraca jej uwagę na fakt, że nowe środki, zapewniając przywrócenie rentowności SNCM, umożliwiają utrzymanie warunków konkurencji na odnośnych rynkach, w szczególności na rynku połączeń z Korsyką. Kwestia ta jest według Francji jedną z zasad wytycznych w sprawie ratowania przedsiębiorstw zagrożonych, jak przypomniała Komisja w niniejszej sprawie (motyw 283 unieważnionej decyzji) i jak przypomniał Sąd w wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. (motyw 117). W szczególności Sąd przypominał, że korzystając z szerokiego zakresu swobody uznania, Komisja może uznać, że obecność przedsiębiorstwa jest niezbędna, aby zapobiec powstaniu wzmocnionej oligopolistycznej struktury na odnośnych rynkach.
(132)
Jeśli chodzi o określenie ewentualnych środków kompensacyjnych, jakie należy nałożyć na SNCM, Francja sugeruje, by Komisja wzięła pod uwagę strukturę rynku. Zmniejszenie potencjału SNCM spowodowałoby tym samym wzmocnienie pozycji, odtąd dominującej, CFF na rynku połączeń z Korsyką (87).
(133)
Według władz francuskich w wersji zaktualizowanej plan restrukturyzacji spełnia kryteria zgodności określone przez Komisję w wytycznych z 1999 i 2004 r. Wszystkie środki przedstawione w ramach prywatyzacji SNCM umożliwiają również przywrócenie pod koniec 2009 r. długoterminowej rentowności SNCM i są ograniczone do minimum niezbędnego do jej przywrócenia.
IV. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON
4.1. DECYZJA O WSZCZĘCIU FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO Z 2002 r.
4.1.1. Uwagi Corsica Ferries (CFF)
(134)
Kwestionując na wstępie twierdzenie, że SNCM jest przedsiębiorstwem zagrożonym w rozumieniu wytycznych (88), CFF zastanawia się nad zdolnością SNCM do uzyskania rentowności na trasach nieobjętych dotacjami. CFF stwierdza skądinąd, że wbrew temu, co ogłoszono w planie restrukturyzacji (89), nadal obsługiwane są połączenia z Livorno.
(135)
Jeśli chodzi o kwestię obniżki kosztów, CFF ubolewa nad brakiem dostępu do niektórych elementów planu restrukturyzacji, co do których jej przedstawiciele mieli krytyczne uwagi (90).
(136)
CFF jest zdania, że wyliczenia władz francuskich prowadzące do kwoty 76 mln EUR to czysta fikcja (91), natomiast stosunek kapitałów własnych do zobowiązań finansowych w wysokości 79 %, przyjęty przez władze francuskie, wydaje mu się przesadzony (92). Jeśli chodzi o udziały SNCM, CFF zauważa, że niektóre ze spółek zależnych nie są użyteczne z punktu widzenia działalności tego przedsiębiorstwa, związanej z żeglugą morską (93).
(137)
Podsumowując, według CFF projekt pomocy ma na celu obejście rozporządzenia dotyczącego kabotażu i pozbawienie sensu przetargów na obsługę połączeń z Marsylii na Korsykę. CFF nalega, by planowana pomoc nie umożliwiła SNCM wypracowania bardziej agresywnej oferty handlowej. Sugeruje, by pomoc restrukturyzacyjna została przyznana dopiero w 2007 r. i tylko w przypadku przegrania przez SNCM najbliższego przetargu w 2006 r. - jedyny scenariusz, według tego przedsiębiorstwa, który mógłby sprawić, że publiczne przedsiębiorstwo żeglugi morskiej byłoby zagrożone.
4.1.2. Uwagi STIM
(138)
STIM, główny udziałowiec CMN, podnosi, że udziały SNCM w CMN należy przeanalizować jako aktywa czysto finansowe. Według STIM przedsiębiorstwa CMN i SNCM są niezależne i konkurują ze sobą na trasach innych niż trasy z Marsylii, choć obie są stroną umowy o przekazanie obowiązku użyteczności publicznej.
(139)
Pismo wskazuje, że STIM zobowiąże się do „wykupienia części lub całości, choć najlepiej całości, udziałów SNCM w CMN”, których wartość szacuje na 15-17 mln EUR, jeśli Komisja uzna w ramach warunków, które mogłaby nałożyć w swojej ostatecznej decyzji, że „takie zbycie jest konieczne dla właściwego zrównoważenia planu restrukturyzacji.
4.1.3. Uwagi przedstawicieli samorządów lokalnych
(140)
Burmistrz Marsylii, przewodniczący rady departamentu Bouches-du-Rhône i przewodniczący rady regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże podkreślają znaczenie ekonomiczne SNCM dla gospodarki regionalnej.
(141)
Przewodniczący rady regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże dodaje, że warunki niezbędne, by plan restrukturyzacji SNCM gwarantował rentowność przedsiębiorstwa, wydają mu się spełnione.
(142)
Przewodniczący rady wykonawczej zgromadzenia Korsyki przekazał uchwałę wspomnianego zgromadzenia z dnia 18 grudnia 2002 r., w której Zgromadzenie Korsyki pozytywnie zaopiniowało projekt dokapitalizowania SNCM.
4.1.4. Uwagi urzędu ds. transportu na Korsyce
(143)
OTC wskazuje również, że ponieważ SNCM jest obecnie jedynym przedsiębiorstwem będącym w stanie spełnić wymogi zamówienia, jeśli chodzi o ruch pasażerski, jej zniknięcie „spowodowałoby bezpośrednio znaczne ograniczenie usług”. Przypomina również o znaczeniu SNCM dla gospodarki Korsyki.
4.2. DECYZJA O ROZSZERZENIU POSTĘPOWANIA Z 2006 r.
4.2.1. Uwagi Corsica Ferries France (CFF)
(144)
CFF podkreśla znacznie przedmiotowych środków finansowych, ich nieproporcjonalny charakter w stosunku do obrotów SNCM i fakt, że zostały wypłacone SNCM, zanim Komisja wypowiedziała się w sprawie klasyfikacji środków zgodnie z art. 87 ust. 1 traktatu WE.
(145)
CFF zwraca uwagę Komisji na fakt, że wsparcie państwa francuskiego dla SNCM ma strategiczne znaczenie dla rozwoju CFF. Te niezatwierdzone środki umożliwiają SNCM prowadzenie bardzo agresywnej polityki cenowej na połączeniach, na których CFF funkcjonuje od 10 lat i na których po raz pierwszy od zaistnienia na rynku traci w nim udział.
(146)
Jeśli chodzi o postępowanie przetargowe dotyczące zbycia przedsiębiorstwa, CFF uważa, że nie było ono całkowicie przejrzyste, ponieważ wybrane przedsiębiorstwo, tj. BCP, nie zarządza już działalnością operacyjną SNCM, odstąpiwszy swoje miejsce grupie VT. Ponadto, ponieważ warunki finansowe zmieniły się na dużo bardziej korzystne dla nabywców, CFF zastanawia się nad zasadą równego traktowania inwestorów, która powinna była przyświecać całej operacji.
(147)
Odnośnie do ujemnej ceny zbycia w wysokości 158 mln EUR, CFF wątpi w zastosowanie w niniejszej sprawie kryterium przezornego inwestora działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Z jednej strony CFF zastanawia się, czy można uznać, że przedmiotowa operacja została przeprowadzona przez państwo równolegle do istotnej i równoczesnej interwencji zainteresowanych podmiotów prywatnych w porównywalnych warunkach, skoro państwo dokapitalizowało przedsiębiorstwo przed łącznym dokapitalizowaniem akcjonariuszy i nowym planem restrukturyzacji. Z drugiej strony CFF uważa, że w obliczu trudnych warunków finansowych SNCM przezorny inwestor działałby wcześniej, by nie doprowadzić do obniżenia wartości swojej inwestycji (94).
(148)
CFF uważa, że odniesienie do sprawy „ABX Logistics” nie jest właściwe. Poza faktem, że okoliczności tej sprawy nie można porównać do okoliczności niniejszej, CFF podkreśla istotny wkład beneficjenta pomocy w tamtym przypadku, co najwyraźniej nie ma miejsca w przypadku SNCM. Ponadto według CFF decyzja Komisji z 2006 r. nie uwzględniła kosztów związanych z ryzykiem postępowania sądowego w ramach likwidacji przedmiotowego przedsiębiorstwa. W tym względzie CFF uważa, że krajowe orzecznictwo wskazane przez Francję w celu uzasadnienia kosztów, które byłyby związane z likwidacją SNCM, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Według CFF sąd najwyższy w sprawie spółki Mines et produits chimiques de Salsignes nie stwierdza w żadnym razie bezpośredniej odpowiedzialności państwa w razie likwidacji przedsiębiorstwa, którego państwo jest akcjonariuszem, a raczej możliwość skierowania powództwa o spłatę zobowiązań spółki przeciwko przedsiębiorstwu publicznemu o charakterze przemysłowo-handlowym (établissement public à caractère industriel et commercial) i brak możliwości uchylenia się przez jego zarząd od obowiązków poprzez powołanie się na interwencję władz publicznych.
(149)
Odnośnie do możliwości zastosowania w niniejszym przypadku wyroku sądu apelacyjnego w Rouen w sprawie Aspocomp, CFF podnosi, że przypadek będący przedmiotem tego wyroku, dotyczącego skazania pewnej spółki dominującej na wypłatę pracownikom spółki zależnej odszkodowań socjalnych z powodu „nieprzestrzegania umowy” zatwierdzonej przez tę pierwszą, jest zdecydowanie inny niż okoliczności sprawy SNCM. Nie jest więc pewne, że istnieje ryzyko, zasądzenia CGMF lub państwu wypłaty odpraw z tytułu zwolnienia w przypadku likwidacji sądowej przedsiębiorstwa. Ponadto CFF wątpi w szacowane kwoty pozostałych kosztów socjalnych ze względu na fakt, że wydają się one różne w zależności od ekspertów, do których zwrócono się o ich ustalenie.
(150)
CFF uważa, że zastosowanie orzecznictwa wspólnotowego w sprawie Gröditzer i Hytasa do niniejszej sprawy w sposób nieunikniony prowadzi do wniosku, że państwo nie zachowało się jak prywatny inwestor, ponieważ zgodnie ze wspomnianym orzecznictwem wkład kapitałowy państwa był związany ze sprzedażą 75 % udziałów w SNCM, zmniejszającą o tyleż szanse zysku z tej inwestycji.
(151)
Wreszcie CFF uważa, że porównanie między kosztami likwidacji a kosztami dokapitalizowania powinno uwzględniać wartość aktywów, która - w obu przypadkach - przekazywana jest nabywcy. CFF uważa, że wartość aktywów zbytych nabywcom waha się od 640 mln EUR do 755 mln EUR (95), biorąc pod uwagę wartość rynkową floty wykorzystywanej przez SNCM, którą CFF szacuje na 644-664 mln EUR na sierpień 2006 r.
(152)
Odnośnie do uznania środków po dokapitalizowaniu z 2002 r. za pomoc restrukturyzacyjną, CFF uważa, że o ile SNCM spełnia warunki zagrożonego przedsiębiorstwa określone w wytycznych z 2004 r. w okresie poprzedzającym pierwsze dokapitalizowanie w wysokości 142,5 mln EUR, zaklasyfikowanie to jest jednak podważalne w przypadku okresu, który poprzedza drugie podwyższenie kapitału w wysokości 8,75 mln EUR, ponieważ odtworzono kapitał własny przedsiębiorstwa.
(153)
Jeśli chodzi o rentowność przedsiębiorstwa, CFF podkreśla, że zbycie SNCM jest tylko częściowe i nie jest nieodwołalne, biorąc pod uwagę klauzule umożliwiające odstąpienie od umowy zbycia wynegocjowane z nabywcami. Te elementy składają się na poważną wątpliwość co do woli i zdolności nabywców do naprawy sytuacji SNCM, a tym samym stanowią obciążenie dla perspektyw trwałej rentowności tego przedsiębiorstwa. CFF wskazuje ponadto, że wbrew temu, czego wymagają wytyczne z 2004 r., władze francuskie nie planowały zaprzestania wykonywania działalności, która nawet po restrukturyzacji przynosiłaby straty (96). Co więcej, CFF wyraża się sceptycznie o planie redukcji kosztów ze względu na fakt, że flota SNCM została powiększona (97), a także o planie zmniejszenia zatrudnienia, zwłaszcza w świetle niepowodzenia planu zmniejszenia zatrudnienia z 2002 r.
(154)
CFF wyraża wątpliwości co do faktu, że nowa pomoc jest ograniczona do minimum, ze względu, z jednej strony, na brak jasnych wskazań, co obejmują koszty socjalne, a z drugiej strony - ze względu na treść protokołu zgromadzenia SNCM z dnia 28 kwietnia 2006 r., z której wynika, ze część tej pomocy wykorzystano na pokrycie strat z działalności przedsiębiorstwa w 2006 r. i 2007 r. CFF uważa również, że nabywcy SNCM nie przyczyniają się w znaczący sposób do restrukturyzacji przedsiębiorstwa.
(155)
CFF uważa, że aby zapobiec niepożądanym zakłóceniom konkurencji, konieczne jest odnowienie i doprecyzowanie środków kompensacyjnych nałożonych na SNCM w 2003 r. oraz dodanie do nich nowych środków kompensacyjnych dotyczących ograniczenia obecności SNCM na rynku (98). CFF uważa ponadto, że nie zastosowano się do części środków kompensacyjnych nałożonych na SNCM decyzją z 2003 r. SNCM nabyła nowe statki z naruszeniem art. 2 decyzji Komisji z 2003 r. Skądinąd SNCM nie zbyła swojego udziału w CCM z naruszeniem art. 3 decyzji Komisji. W końcu SNCM prowadziła od 2003 r. agresywną politykę cenową stosując ceny niższe od cen CFF z naruszeniem art. 4 wspomnianej decyzji (bilety do 30 % tańsze na identyczne lub porównywalne usługi).
(156)
Odnośnie do charakteru drugiego dokapitalizowania w wysokości 8,75 mln EUR, CFF uważa, że aby można było zatwierdzić interwencję państwa poza równoczesnym charakterem inwestycji publicznej i prywatnej, interwencja prywatna musi być istotna i przeprowadzona na porównywalnych warunkach. W niniejszej sprawie oba warunki nie zostały spełnione. Z jednej strony udział nabywców, ściśle związany z pierwszym podwyższeniem kapitału w wysokości 142,5 mln EUR, nie był istotny. Z drugiej strony działanie nabywców nie odbyło się na warunkach porównywalnych do warunków udziału państwa, w szczególności ze względu na klauzule umożliwiające odstąpienie od umowy zbycia i oczekiwaną rentowność mniejszościowych udziałów CGMF.
(157)
Odnośnie do środków socjalnych w kwocie 38,5 mln EUR, CFF podważa uznanie tej kwoty za pomoc dla osób fizycznych. Jeśli bowiem prawdą jest, że z kwoty tej korzystają bezpośrednio pracownicy SNCM, CFF podkreśla, że środek ten mógłby mieć pozytywne, pośrednie skutki dla SNCM, w szczególności poprzez załagodzenie nastrojów społecznych.
4.2.2. Uwagi STIM
4.2.2.1. Środki podjęte po dokapitalizowaniu w 2002 r.
(158)
Odnośnie do ujemnej ceny zbycia w wysokości 158 mln EUR, STIM uważa, że cena ta nie stanowi ceny rynkowej, wynikającej z otwartego i niedyskryminującego postępowania przetargowego, ponieważ dokapitalizowanie miało miejsce w innych warunkach niż te, które w normalnej sytuacji kierują prywatnym inwestorem. STIM uważa, że ponowna wycena aktywów księgowych netto umożliwiłaby, w najgorszym przypadku, likwidację bez żadnych kosztów dla państwa, a nawet generację nadwyżki z likwidacji, że cena zbycia jest znikoma w stosunku do wartości przedsiębiorstwa (szacowanej przez STIM na 350 mln EUR) i że pomoc jest nieproporcjonalna w stosunku do potrzeb przedsiębiorstwa.
(159)
STIM zwraca uwagę Komisji na nadmiernie szeroki zakres klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy dotyczącej przeniesienia przedsiębiorstwa do sektora prywatnego.
(160)
STIM podważa ponadto uzasadnienie sprzedaży po cenie ujemnej, oparte na założeniu, że likwidacja byłaby społecznie trudna, które wydaje się mało realistyczne.
(161)
Odnośnie do drugiego dokapitalizowania w wysokości 8,75 mln EUR, STIM uważa, że ten wkład kapitałowy nie jest zgodny z zasadą zachowania się jak prywatny inwestor działający w warunkach gospodarki rynkowej, biorąc pod uwagę niedostateczne gwarancje zwrotu z inwestycji. STIM poważa argument wywodzony z równoczesnego charakteru inwestycji prywatnej i publicznej, by nie uznawać tego wkładu za pomoc państwa. Ten równoczesny charakter, o ile został dowiedziony, stanowi jedynie wskazówkę i nie może sam w sobie stanowić kryterium kwalifikacji (99). STIM stwierdza ponadto że wkład ten stanowi gwarancję udzieloną nabywcom przez rząd francuski, że SNCM uzyska zamówienie z tytułu przekazania obowiązku użyteczności publicznej w odniesieniu do obsługi połączeń z Korsyką.
(162)
Odnośnie do 38,5 mln EUR pomocy przyznawanej osobom fizycznym, STIM uważa, że kwota ta ma w praktyce na celu zapewnienie SNCM środków pozwalających wykonać niektóre kluczowe zadania planu naprawczego przedłożonego Komisji, w szczególności zmniejszenia zatrudnienia, które nie zostało zrealizowane.
4.2.2.2. Zgodność z wytycznymi z 2004 r.
(163)
STIM jest zdania, że pomoc przyznana SNCM nie jest ograniczona do minimum. Wkład SNCM i nabywców w plan restrukturyzacji jest niewystarczający w świetle warunków nałożonych w wytycznych z 2004 r., nie wykazano też, że sytuacja SNCM była na tyle wyjątkowa, żeby uzasadniać niższy wkład własny. Ponadto STIM podkreśla nieproporcjonalny charakter pomocy przyznanej w 2006 r., która umożliwiła SNCM utworzenie rezerw na pokrycie przyszłych strat. Wreszcie fakt, że SNCM nie przewidziała zbycia aktywów, które nie są niezbędne dla dalszego istnienia przedsiębiorstwa, jest niezgodny z wymogami ustanowionymi w wytycznych z 2004 r.
(164)
STIM uważa, że wpłata odnośnych kwot odbyła się z naruszeniem zasady jednorazowej pomocy, o której mowa w wytycznych z 2004 r. Pogorszenia sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i konfliktów społecznych nie sposób uznać za wyjątkowe okoliczności, nieprzewidywalne i niepowstałe z winy przedsiębiorstwa będącego beneficjentem.
(165)
Tym samym STIM wymaga dodatkowych środków kompensacyjnych w wysokości połowy przyznanej pomocy, tj. 98,25 mln EUR, poprzez zbycie dodatkowego statku oraz bezpośrednich i pośrednich udziałów SNCM w CMN. W tym względzie STIM stwierdza, że te udziały nie mają strategicznego znaczenia w rozumieniu wytycznych z 2004 r. w sprawie pomocy restrukturyzacyjnej, ponieważ nie są „niezbędne dla przetrwania przedsiębiorstwa” ani nie mają charakteru aktywów niezbywalnych.
(166)
STIM podnosi również, że domniemana synergia między SNCM i CMN nie istnieje, ponieważ SNCM nie pełni żadnej faktycznej roli w zarządzaniu i rozwoju CMN. STIM podkreśla ponadto że umowa akcjonariuszy, która łączyła oba przedsiębiorstwa, nie obowiązuje od dnia 15 marca 2006 r., tj. dnia, w którym została wypowiedziana przez CMN, co potwierdził sąd apelacyjny w Paryżu.
4.2.3. Uwagi SNCM
(167)
SNCM przekazała Komisji dokument podsumowujący jej sytuację ekonomiczną i konkurencyjną wraz z opinią prawnika, w której oszacowano ryzyko sądowego uznania, w ramach postępowania likwidacyjnego, interwencji państwa za interwencję podmiotu faktycznie zarządzającego przedsiębiorstwem w okresie poprzedzającym prywatyzację.
(168)
Kancelaria Baker & McKenzie, do której zwróciła się SNCM, dochodzi do wniosku, że w oparciu o dokumenty spółki uzupełnione korespondencją, czynnościami i sprawozdaniami organów kontroli, państwo francuskie […] (60) decyzji (100) […] (60) organów (101), […] (60) organów społecznych (102). W sprawozdaniu podkreśla się ponadto, że […] (60) SNCM (103). Ponadto zgodnie z tym samym sprawozdaniem […] (60) SNCM.
(169)
Na tej podstawie ekspert SNCM stwierdza, że jest bardzo prawdopodobne, że sąd gospodarczy w Marsylii uznałby państwo francuskie za podmiot faktycznie zarządzający.
(170)
Ponadto z okoliczności ustalonych w szczególności w sprawozdaniach Trybunału Obrachunkowego, wynika, że błędy w zarządzaniu, które można przypisać państwu francuskiemu, podmiotowi faktycznie zarządzającemu SNCM, przyczyniły się do stwierdzonego niedoboru aktywów SNCM. Sprawozdanie wytyka między innymi następujące błędy w zarządzaniu: decyzję […] (60) handlową. Szkody wynikające z błędów w zarządzaniu ze strony państwa wynoszą […] (60).
(171)
W tym kontekście według eksperta SNCM nie ulega więc wątpliwości, biorąc pod uwagę bardzo silne zaangażowanie państwa w zarządzanie SNCM, jego oczywiste błędy w zarządzaniu i zakres jego środków finansowych, że w ramach powództwa o pokrycie zobowiązań państwu francuskiemu zostałoby zasądzone pokrycie części lub całości niedoboru aktywów.
(172)
W oparciu o właściwe orzecznictwo ekspert SNCM stwierdza, że gdyby SNCM została zlikwidowana, pokrycie całości zobowiązań socjalnych SNCM z pewnością zostałoby zasądzone państwu. Doprowadziłoby to do obciążenia państwa jako akcjonariusza częścią szacowaną w na 85-100 % stwierdzonego niedoboru aktywów (tj. 316,6-385,7 mln EUR). W konsekwencji państwo francuskie, decydując się na prywatyzację SNCM, doprowadzając wcześniej do zwiększenia jej kapitałów własnych w kwocie 158 mln EUR, zachowało się jak przezorny inwestor.
V. KOMENTARZE FRANCJI DO UWAG ZAINTERESOWANYCH STRON
5.1. KOMENTARZE FRANCJI DO UWAG ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCYCH DECYZJI O WSZCZĘCIU FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO Z 2002 r.
5.1.1. Uwagi CFF
(173)
Władze francuskie wskazały, że niektóre dane przedstawione przez CFF w sprawie oferty SNCM są niedokładne.
(174)
W przeciwieństwie do stwierdzeń CFF państwo francuskie uważa, że plan restrukturyzacji został stworzony w taki sposób, aby umożliwić poprawę sytuacji SNCM w jak najkrótszym terminie i stworzyć warunki do osiągnięcia przez przedsiębiorstwo rentowności w perspektywie średnio- i długoterminowej. Władze francuskie przypomniały, że znaczna część programu zmniejszenia kosztów już została wdrożona. Tabor pływający został zredukowany, a program zbycia aktywów odbywa się zgodnie z projektem przemysłowym. Obsługa została zreorganizowana, są też pierwsze wyniki planu działania dotyczącego ograniczenia zużycia pośredniego. Stopniowo wdrażana jest również część planu przemysłowego dotycząca zatrudnienia. Ponadto w 2001 r. SNCM stworzyło rezerwę w wysokości 21,3 mln EUR na finansowanie środków restrukturyzacyjnych, w szczególności planu ochrony zatrudnienia.
(175)
Odnośnie do określenia kwoty pomocy, władze francuskie potwierdzają, że stosunek kapitału własnego do zobowiązań ogółem wynoszący 0,79 jest charakterystyczny dla bilansów większości przedsiębiorstw żeglugi morskiej, z wyjątkiem sytuacji szczególnych. Odnośnie do wskaźnika 0,497 podanego przez CFF w odniesieniu do CMN w 2001 r., należy stwierdzić, że jest on nieprawidłowy, gdyż nie uwzględnia aktywów płynnych w bilansie. Po korekcie tego braku wskaźnik CMN wynosi 0,557. Według władz francuskich taki poziom jest w każdym razie niewystarczający w przypadku CMN, co uwidacznia się w trudnościach z płynnością CMN odnotowanych w 2002 r. CMN musiała bowiem pożyczyć aż 8 mln EUR od STIM, aby sfinansować deficyt płynności, którego nie pokryły jej banki.
5.1.2. Uwagi STIM
(176)
Władze francuskie utrzymują, że udział SNCM w kapitale CMN nie może być analizowany jako aktywa czysto finansowe, jak wydaje się utrzymywać STIM. Francja broni stanowiska, że udział SNCM w CMN ma charakter wysoce strategiczny. Zbycie tych udziałów w jej opinii byłoby nie tylko bezsensowne z przemysłowego punktu widzenia, lecz także stanowiłoby poważny błąd strategiczny.
5.1.3. Uwagi samorządów lokalnych
(177)
O ile Francja co do zasady akceptuje treść pisma przewodniczącego rady regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, to jednak chce wskazać, że - w przeciwieństwie do tego, co stwierdzono w pkt 2 wspomnianego pisma (104)- oferta dotycząca obsługi połączenia między Francją kontynentalną a Korsyką nie jest „nadmiernie rozbudowana w stosunku do popytu”, a polityka taryfowa SNCM jest zgodna podjętymi przez przedsiębiorstwo zobowiązaniami do niewszczynania wojny cenowej i niewchodzenia w rolę price leader.
5.2. KOMENTARZE FRANCJI DO UWAG ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCYCH DECYZJI Z 2006 r.
(178)
Ogólnie rzecz biorąc, Francja zauważa, że wiele uwag STIM i CFF jest identycznych z komentarzami, które przedsiębiorstwa te przedstawiły Komisji w 2003 r. Podkreśla w szczególności, że komentarze CFF zostały przedstawione przed sądem pierwszej instancji w ramach skargi o unieważnienie decyzji Komisji z dnia 9 lipca 2003 r., i w większości już zostały odrzucone zarówno przez Komisję, jak i przez sąd.
5.2.1. Wcześniejsze wykonanie środków przewidzianych w pierwszym planie restrukturyzacyjnym i jego zmiany
(179)
Na ogólną uwagę dotyczącą wcześniejszego wdrożenia przez Francję środków, które można uznać za pomoc, władze francuskie odpowiadają, że wspomniane wdrożenie jest uzasadnione szczególnym elementem procedury, a mianowicie unieważnieniem decyzji zatwierdzającej Komisji z dnia 9 lipca 2003 r., które nastąpiło w 2005 r., a nie zamiarem władz francuskich zignorowania ich obowiązków wynikających z traktatu WE. Skądinąd Francja wyjaśnia, że zawsze informowała Komisję o postępach sprawy i różnych środkach przyjętych od stycznia 2005 r. na mocy zasady lojalnej współpracy między państwami członkowskimi a Komisją.
(180)
Jeżeli chodzi o te ostatnie środki, władze francuskie uważają, że skoro żaden z nich nie stanowi pomocy, in fine art. 88 ust. 3 traktatu WE nie ma do nich zastosowania, a w konsekwencji - nie ma żadnego obowiązku zawieszenia ich wykonania.
5.2.2. Środki stosowane po dokapitalizowaniu z 2002 r.
(181)
Odnośnie do procesu zbycia, Francja wyjaśnia, że od początku przewidywała klasyczne kryteria wyboru opierające się głównie na proponowanej cenie waloryzacji papierów wartościowych SNCM, a dodatkowo na innych parametrach (projekt przemysłowy, projekt socjalny itp.), w tym na kwocie, którą kandydaci byli gotowi zainwestować w spółkę w ramach dokapitalizowania. Francja zdecydowanie kwestionuje argument wysuwany przez osoby trzecie, że proces sprzedaży nie był przejrzysty i przypomina, że w niniejszej sprawie państwo zrobiło więcej niż wynikało z wymogów ustawowych i wymogów przepisów wykonawczych przewidzianych w przypadku zbycia udziałów publicznych, które same w sobie są stanowcze i rygorystyczne. Francja przypomniała, że zmiany, które nastąpiły w wyniku oferty BCP dotyczącej przejęcia 100 % udziałów w SNCM, miały miejsce w bardzo trudnym kontekście finansowym i społecznym oraz że przyłączenie VT do oferty BCP nie zmieniło warunków handlowych i finansowych przedsięwzięcia (z wyjątkiem podziału kapitału).
(182)
Odnośnie do ceny ujemnej w wysokości 158 mln EUR, władze francuskie przypominają, że mając na uwadze sytuację finansową SNCM na dzień 30 września 2005 r., przedsiębiorstwo zostało sprzedane po cenie rynkowej, a z ekonomicznego punktu widzenia sprzedaż była korzystniejsza niż likwidacja przedsiębiorstwa. Władze francuskie wyjaśniają w tym względzie, że zastosowania kryterium inwestora prywatnego w przypadku zbycia przedsiębiorstwa zagrożonego likwidacją nie należy rozumieć jako poszukiwania „rentowności interwencji publicznej”, lecz jako zapobieganie większym stratom, które akcjonariusz poniósłby w wyniku kosztowniejszej likwidacji.
(183)
Jeśli chodzi o zapłaconą cenę, Francja podważa argument, że SNCM zostało sprzedane za cenę nieodpowiadającą jego rzeczywistej wartości. Francja odrzuca w szczególności oszacowanie wartość przedsiębiorstwa przez STIM na 350 mln EUR, argumentując, że w kwocie tej uwzględniono jedynie składniki bilansowe, które poprawiają wycenę na podstawie wartości księgowej środków własnych (amortyzacja na specjalnych zasadach, nadwyżki wartości statków itp.) bez uwzględniania składników pasywów, które by ją ograniczyły. Taka czysto księgowa metoda obliczania nie odpowiada rzeczywistości ekonomicznej przedsiębiorstwa żeglugi morskiej, takiego jak SNCM, które posiada aktywa uwzględnione w bilansie, lecz dysponuje również ograniczoną rentownością i znacznymi pasywami pozabilansowymi.
(184)
Władze francuskie odrzucają również argument CFF dotyczący niedoszacowania wartości rynkowej floty SNCM, którą CFF wycenia na kwotę 406,5-426,5 mln EUR. Władze francuskie dowodzą, że statki uwzględnione w obliczeniach CFF nie odpowiadają tym, które SNCM posiadało na własność w dniu 30 września 2005 r. Nieuwzględnienie zmniejszenia wartości w wycenie w wartości rynkowej statków nie pozwala uwzględnić kontekstu, w którym miałoby się odbyć ewentualne postępowanie likwidacyjne obejmujące wspomniane aktywa, a data wybrana do obliczenia wartości rynkowej, tj. sierpień 2006 r., nie jest datą potencjalnej likwidacji SNCM, do której należy się odnosić, gdyż datą taką jest 30 września 2005 r. Ponadto Francja zauważa, że gdyby obliczenia zaproponowane przez CFF zostały uwzględnione, cena ujemna byłaby trzykrotnie niższa niż wartość likwidowanych aktywów wymagana w orzecznictwie w sprawie Gröditzer, co byłoby korzystniejsze niż założenia przedstawione Komisji przez władze francuskie.
(185)
W odpowiedzi na argument CFF podający w wątpliwość stosowanie orzecznictwa w sprawie Gröditzer, mając na uwadze, że wkład finansowy państwa w SNCM został powiązany ze sprzedażą 75 % jego udziałów, zmniejszając o tyle samo przewidywany zwrot, władze francuskie przypominają, że ujemna cena zbycia w kwocie 158 mln EUR odpowiada zbyciu całego kapitału SNCM, po którym nastąpiła nowa inwestycja państwa w wysokości 25 % ze stopą zwrotu […] (60) % rocznie. Dlatego też Francja uważa, że zwrot z inwestycji jest zapewniony dzięki udziałowi państwa w akcjonariacie przedsiębiorstwa na poziomie 25 %, który jest objęty gwarancją wysokiego zwrotu.
(186)
Francja podważa również argument CFF dotyczący niemożliwości zastosowania w niniejszej sprawie logiki ABX opartej w szczególności na analizie rzeczywistych kosztów likwidacji SNCM i ryzyku, że państwo zostałoby uznane za odpowiedzialne za pasywa przedsiębiorstwa w ramach powództwa o pokrycie zobowiązań, które jest przewidziane we francuskich procedurach zbiorowych i potwierdzone w orzecznictwie krajowym (wyrok sądu apelacyjnego w Rouen z dnia 22 marca 2005 r.). Mimo że władze francuskie uważają, że ich zachowania jako podmiotu zarządzającego SNCM nie można by uznać za „błędne” w ramach takiego postępowania, podkreślają wysokie ryzyko wydania przez sąd krajowy wyroku skazującego państwo za niedobór aktywów SNCM z powodu elastycznych kryteriów „błędu w zarządzaniu” w rozumieniu art. L. 651-2 kodeksu handlowego i na mocy cytowanego orzecznictwa, które przekłada się również na niniejszy przypadek.
(187)
Odnośnie do dokapitalizowania w kwocie 8,75 mln EUR, Francja przypomina, że w przeciwieństwie do stwierdzeń CFF i STIM, taki wkład kapitałowy nie stanowi pomocy państwa z powodu równoczesności tej inwestycji, podobieństwa warunków jej realizacji i wyższych niż przeciętne zysków uzyskanych przez państwo za pośrednictwem CGMF.
(188)
Władze francuskie wyjaśniają w szczególności, że zasada równego traktowania inwestorów nie została podważona występowaniem klauzul umożliwiających odstąpienie od umowy, ponieważ zostały one przewidziane w ramach zbycia 100 % SNCM, a nie w ramach dokapitalizowania w kwocie 35 mln EUR, które nastąpiło po nim.
(189)
Ponadto Francja przypomina, że jej inwestycja opiewa na kwotę mniejszą niż inwestycja nabywców, ponieważ obejmuje ona jedynie kwotę 8,75 mln EUR w porównaniu z inwestycją nabywców (26,25 mln EUR). Analiza pierwszego dokapitalizowania w kwocie 142,5 mln EUR powinna w istocie nastąpić jedynie w ramach porównania z ceną likwidacji.
(190)
Ponadto Francja podważa argument STIM dotyczący faktu, że wspomniany wkład stanowi gwarancję dla nabywców prywatnych, że SNCM zostanie udzielone zamówienie z tytułu przekazania obowiązku użyteczności publicznej w zakresie obsługi połączenia z Korsyką. Władze francuskie podkreślają, że zwiększenie kapitału jest racjonalne i niezależne od sytuacji przedsiębiorstwa, a udzielenie SNCM zamówienia z tytułu przekazania obowiązku użyteczności publicznej nie wpłynęłoby na poprawę oczekiwanego zwrotu z inwestycji.
(191)
Odnośnie do kwoty 38,5 mln EUR przeznaczonej na środki socjalne, Francja ponownie wysuwa argument, że środki te stanowią pomoc dla osób fizycznych, a pokrycie ich przez państwo nie może być uznane za świadczenie pośrednich korzyści na rzecz przedsiębiorstwa, ponieważ stanowią one uzupełnienie zobowiązań ustawowych i zobowiązań podejmowanych dobrowolnie przez SNCM. Ponadto Francja przypomina, że środki te nie umożliwiłby odejścia pracowników, których koszt, wobec braku takich środków, poniosłoby SNCM.
(192)
Wbrew argumentowi przedstawionemu przez CFF, władze francuskie wyjaśniają, że kwota 38,5 mln EUR nie stanowi kosztu zmniejszenia zatrudnienia przewidzianego w ramach planu zmniejszenia zatrudnienia z 2003 r., gdyż pomimo opóźnień wspomniane zmniejszenie zostało już wówczas przeprowadzone Nowy plan zmniejszenia zatrudnienia stanowi zatem uzupełnienie pierwszych środków socjalnych z 2003 r.
5.2.3. Zgodność z wytycznymi
(193)
Francja uważa, że w świetle powyższych uwag kwota pomocy, którą należy poddać ocenie w kontekście wytycznych, wynosi 15,81 mln EUR.
(194)
Wbrew stwierdzeniom CFF, władze francuskie uważają, że w świetle pkt 11 wytycznych z 2004 r. w wyniku pierwszego dokapitalizowania SNCM nie przezwyciężyło swych trudności, nawet jeśli pozwoliło ono przedsiębiorstwu na odbudowę funduszy własnych, bowiem celem dokapitalizowania było umożliwienie utrzymania działalności.
(195)
Francja odrzuca stwierdzenia CFF, że nie powinna przekazywać przedsiębiorstwu nowych środków finansowych, zważywszy że SNCM mogło skorzystać z kredytu bankowego. W tym względzie władze francuskie przypominają, że w dniu 24 sierpnia 2005 r. banki odmówiły udostępnienia SNCM nowych środków pieniężnych, w wyniku czego jedyną alternatywą była prywatyzacja lub likwidacja przedsiębiorstwa.
(196)
Francja kwestionuje argumenty CFF i STIM dotyczące niepowodzenia planu restrukturyzacji z 2002 r., który - pomimo pewnego opóźnienia - został wdrożony i umożliwił realizację celów w 2005 r. Pogorszenie sytuacji ekonomicznej i finansowej SNCM wynikające z czynników zewnętrznych spowodowało następnie konieczność przedłużenia planu zgłoszonego w 2002 r. i wprowadzenia nowych środków.
(197)
Francja uważa, że perspektywy wyjścia SNCM z trudnej sytuacji są dobre, a środki przewidziane przez nowych akcjonariuszy; przede wszystkim wdrożenie planu zmniejszenia zatrudnienia, przywrócenie obsługi połączeń i remont niektórych statków, umożliwią przedsiębiorstwu odzyskanie rentowności. Francja zauważa w tym względzie, że ze względu na dochody uzyskiwane z tytułu przekazania obowiązku użyteczności publicznej (około 50-70 % obrotu SNCM), a także mając na uwadze koszty stałe i trudności z przywróceniem 6 statków wykorzystywanych do obsługi połączenia Marsylia-Korsyka, przekazanie obowiązku użyteczności publicznej stanowi podstawowy element strategii przedsiębiorstwa i opłacalności jego działalności.
(198)
Odnośnie do ograniczenia pomocy do minimum, Francja uważa, że koszty niezbędnej restrukturyzacji zostały ograniczone do niezbędnego minimum umożliwiającego przeprowadzenie restrukturyzacji minimum. Władze francuskie przypomniały w tym względzie, że - jak stwierdziła Komisja w decyzji z 2003 r. - przedsiębiorstwo wniosło dostateczny wkład w plan restrukturyzacji z własnych środków w wyniku zbycia aktywów na kwotę 30,2 mln EUR. Ponadto mając na uwadze inne zbycia aktywów przez SNCM na łączną kwotę 12,2 mln EUR, łączny wkład przedsiębiorstwa ze środków własnych wynosi 42,38 mln EUR. Francja uważa, że kwota ta znacznie przekracza kwotę środków własnych niezbędną do zatwierdzenia pomocy restrukturyzacyjnej, która ostatecznie wyniosła 15,81 mln EUR, ponieważ pozostałe środki nie stanowiły pomocy państwa.
5.2.4. Warunki wynikające z decyzji Komisji z 2003 r. i ewentualne nowe środki kompensacyjne
(199)
Wbrew zarzutom STIM i CFF władze francuskie oświadczają, że przestrzegały wszystkich warunków wynikających z decyzji z 2003 r., do których miały się stosować do końca 2006 r. Dotyczy to w szczególności utrzymania floty 11 statków i stosowania taryf niższych od taryf konkurentów.
(200)
Francja uważa ponadto, że w ramach nowej ostatecznej decyzji poziom środków kompensacyjnych nałożonych na SNCM powinien być odpowiednio dostosowany, ponieważ uwzględniona kwota pomocy restrukturyzacyjnej wyniesie 15,81 mln EUR zamiast 69,3 mln EUR.
(201)
W tym względzie Francja kwestionuje uwagi STIM dotyczące możliwości nałożenia przez Komisję na SNCM nakazu zbycia udziałów w CMN tytułem środka kompensacyjnego. Francja kwestionuje argument STIM, że definicja aktywów strategicznych została podważona w wytycznych 2004 r. w porównaniu z wytycznymi z 1999 r.
(202)
Odnośnie do przytoczonych przez CFF środków mających na celu ograniczenie obecności SNCM na rynku, władze francuskie przypominają, że - jak stwierdziła zresztą Komisja w decyzji z 2003 r. (motyw 87) - na odnośnych rynkach (Francja - Korsyka i Maghreb) nie występuje nadmierna obsługa połączeń, a reorganizacja połączeń obsługujących Korsykę w ramach przekazania obowiązku użyteczności publicznej i poza nim zagroziłaby rentowności przedsiębiorstwa.
(203)
Odnośnie do argumentu CFF, że wdrożenie opisanych powyżej środków na rzecz SNCM wiąże się z poważnym ryzykiem zniknięcia z rynku Francji kontynentalnej i Korsyki jego głównego konkurenta, to jest CFF, władze francuskie podnoszą, że mając na uwadze obecną konfigurację tego rynku, w którym CFF ma większościowe udziały, utrzymanie jego konkurencyjnej struktury zależy od zatwierdzenia planu restrukturyzacji SNCM i jego obecności na wspomnianym rynku.
VI. OCENA ŚRODKÓW
6.1. ISTNIENIE POMOCY W ROZUMIENIU ART. 107 UST. 1 TRAKTATU
(204)
Artykuł 107 ust. 1 TFUE stanowi, że „z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.
(205)
Uznanie środka krajowego za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 traktatu WE oznacza, że muszą być spełnione łącznie wszystkie wymienione poniżej warunki: 1) przedmiotowy środek wiąże się z przyznaniem selektywnej korzyści ekonomicznej; 2) korzyść jest finansowana z zasobów państwa; 3) korzyść zakłóca konkurencję lub grozi jej zakłóceniem; oraz 4) korzyść wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi (105).
(206)
Komisja stwierdza, że SNCM otrzymało środki państwowe łącznie na kwotę 274,54 mln EUR (106) za pośrednictwem CGMF stanowiącego w 100 % własność państwa francuskiego.
(207)
Ponieważ SNCM działa w sektorze transportu morskiego otwartego na konkurencję wewnątrzeuropejską, potencjalna korzyść ekonomiczna, którą uzyskało, może zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(208)
Okoliczność, że rynek kabotażu z wyspami śródziemnomorskimi był do dnia 1 stycznia 1999 r. tymczasowo zwolniony ze stosowania rozporządzenia (EWG) nr 3577/92, nie pozwala z góry wykluczyć, że dotowanie obsługi połączeń kabotażowych z wyspami śródziemnomorskimi w ramach przekazania obowiązku użyteczności publicznej mogło wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócić konkurencję.
(209)
W każdym przypadku, nawet jeżeli dotowanie obsługi połączeń kabotażowych mogło nie mieć wpływu na wymianę handlową i nie wiązać się z zakłóceniem konkurencji przed dniem 1 stycznia 1999 r., sytuacja uległa zmianie po tej dacie, ponieważ, zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 3577/92 działalność kabotażowa została otwarta od tego momentu dla wszystkich podmiotów z Unii Europejskiej. Ponadto należy podkreślić, że SNCM nie zajmuje się wyłącznie transportem kabotażowym, lecz prowadzi również działalność na rynku międzynarodowego transportu morskiego, który został zliberalizowany rozporządzeniem (EWG) nr 4055/86 (107).
(210)
Komisja uważa zatem, że w niniejszej sprawie zostały spełnione trzy ostatnie kryteria z art. 107 ust. 1 traktatu TFUE wymienione w motywie 205 niniejszej decyzji. W związku z tym w kolejnych motywach musi przeanalizować występowanie selektywnej korzyści ekonomicznej w odniesieniu do każdego środka w myśl wyroku Sądu z dnia 11 września 2012 r.
6.1.1. Ramy czasowe analizy
(211)
Zgodnie z orzecznictwem Sądu (108) Komisja, po unieważnieniu jednej z jej decyzji, musi przeprowadzić nową analizę, opierając się wyłącznie na informacjach, jakie posiadała w momencie przyjmowania unieważnionej decyzji, w tym przypadku z dnia 8 lipca 2008 r.
(212)
Wydarzenia późniejsze, jakie miały miejsce od dnia 8 lipca 2008 r. nie mogą być zatem brane pod uwagę. Zmiany lub rozwój rynku lub sytuacji beneficjenta pomocy nie mogą być uwzględniane na potrzeby analizy. Podobnie Komisja nie bierze pod uwagę realizacji planu restrukturyzacji po lipcu 2008 (109).
(213)
Podobnie Komisja nie ma obowiązku ponownego wszczęcia dochodzenia w sprawie ani nawet uzupełnienia posiadanego materiału dowodowego nowymi ekspertyzami technicznymi (110). Stwierdzenie nieważności aktu kończącego postępowanie administracyjne złożone z różnych etapów nie musi oznaczać stwierdzenia nieważności całego postępowania. W sytuacji gdy, jak ma to miejsce w analizowanym przypadku, pomimo istnienia dowodów pozwalających na dokonanie wyczerpującej analizy zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem dokonana przez Komisję analiza okazuje się niekompletna i pociąga za sobą niezgodność danej decyzji z prawem, postępowanie prowadzące do zastąpienia tej decyzji może być podjęte na tym etapie, poprzez dokonanie nowej analizy tych dowodów (111).
(214)
Ponadto ponieważ Komisja powinna oprzeć nową analizę wyłącznie na informacjach posiadanych w lipcu 2008 r., w przedmiocie których władze francuskie i SNCM już zajęły stanowisko, zwracanie się do nich ponownie nie było już konieczne (112). Wreszcie prawo zainteresowanych osób trzecich do przedstawienia ich uwag zostało zagwarantowane przez publikację w Dzienniku Urzędowym decyzji o wszczęciu postępowania (113), a żaden przepis rozporządzenia (WE) nr 659/1999 nie nakazuje ponownego zaoferowania takiej możliwości, w sytuacji gdy pierwotny plan pomocy zostaje zmieniony w trakcie badania (114).
(215)
Niniejsza decyzja opiera się zatem, przede wszystkim, wyłącznie na elementach, które były dostępne na dzień 8 lipca 2008 r. Niemniej dodatkowo Komisja wykaże, że ewentualne uwzględnienie noty władz francuskich z dnia 16 maja 2013 r. dotyczącej faktów przywoływanych przed dniem 8 lipca 2008 r. oraz informacje przedstawione przez SNCM w dniu 27 sierpnia 2013 r. nie wpływa na zmianę wniosków Komisji.
6.1.2. Zbycie SNCM po ujemnej cenie sprzedaży w wysokości 158 mln EUR
(216)
W niniejszej sprawie Komisja musi zbadać, czy wkład kapitałowy państwa w wysokości 158 mln EUR poprzedzający zbycie SNCM nabywcom prywatnym, tzn. in fine„ujemna cena sprzedaży” przedsiębiorstwa odpowiadająca równoważnej kwocie, nie zawiera elementów pomocy państwa.
(217)
Otwarta, przejrzysta i niedyskryminująca publiczna procedura wyboru, w wyniku której państwo sprzedaje przedsiębiorstwo po wcześniejszym dokapitalizowaniu (w kwocie przewyższającej cenę sprzedaży) nie pozwala wykluczyć występowania pomocy, z której mogły skorzystać zarazem prywatyzowane przedsiębiorstwo i nabywca (115).
(218)
Aby sprawdzić, czy przedsiębiorstwo osiągnęło korzyść ekonomiczną w postaci wkładu kapitałowego państwa, Komisja stosuje co do zasady test inwestora prywatnego (zwany dalej: „testem inwestora prywatnego”), o ile beneficjent nie jest zmuszony do zwrotu innych pomocy państwa i przedmiotowy wkład nie powinien być analizowany w świetle tego kryterium. Test inwestora prywatnego jest odzwierciedleniem zasady równego traktowania podmiotów z sektora prywatnego i publicznego wynikającej z art. 345 traktatu TFUE. Zgodnie z tą zasadą środki udostępnione przedsiębiorstwu pośrednio lub bezpośrednio przez państwo w okolicznościach, które odpowiadają normalnym warunkom rynkowym, nie mogą zostać uznane za pomoc państwa (116).
(219)
W tym celu Komisja może w szczególności ocenić, czy podmiot dostarczający środki zachował się jak inwestor prywatny realizujący ogólną lub sektorową politykę strukturalną, kierujący się perspektywami rentowności zainwestowanego kapitału w ujęciu długoterminowym. Sąd Unii Europejskiej uznał właściwość tego podejścia w ramach wielu spraw (117).
(220)
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wkład kapitałowy wniesiony przez inwestora publicznego w sytuacji braku perspektywy zysków, nawet w ujęciu długoterminowym, stanowi pomoc państwa (118).
(221)
Sąd Unii Europejskiej wskazał również, że inwestor prywatny realizujący ogólną lub sektorową politykę strukturalną, kierujący się perspektywą rentowności w ujęciu długoterminowym, nie może w racjonalny sposób pozwolić sobie, po latach nieprzerwanego odnotowywania strat, na wniesienie wkładu kapitałowego, który pod względem ekonomicznym nie tylko jest kosztowniejszy niż likwidacja aktywów, lecz również jest związany ze sprzedażą przedsiębiorstwa, co pozbawia go wszelkich perspektyw zysku, nawet w dłuższej perspektywie (119).
(222)
Precyzując, w wyroku w sprawie Gröditzer Trybunał orzekł, że aby stwierdzić, czy prywatyzacja przedsiębiorstwa za cenę ujemną zawierała elementy pomocy państwa, „należy ocenić, czy inwestor prywatny, który pod względem wielkości jest porównywalny z organami zarządzającymi sektorem państwowym, w porównywalnych warunkach mógłby zostać nakłoniony do wniesienia równie dużego kapitału w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa, czy też wybrałby opcję jego likwidacji” (120).
(223)
W świetle powyższych uwag, aby ustalić, czy przedmiotowy środek miał charakter pomocy, Komisja musi „ocenić, czy rozwiązanie wybrane przez państwo jest, bezwzględnie i w stosunku do wszelkich innych rozwiązań, w tym powstrzymania się od interwencji, rozwiązaniem najtańszym, co w takim przypadku powinno prowadzić do stwierdzenia, że państwo działało jak inwestor prywatny” (121).
(224)
Innymi słowy Komisja musi sprawdzić, czy dokonanie wkładu kapitałowego w tej wysokości jest rzeczywiście rozwiązaniem mniej kosztownym niż likwidacja przedsiębiorstwa.
6.1.2.1. Ocena kosztu likwidacji
a) Uwzględnienie dodatkowych odpraw z tytułu zwolnienia
(225)
Aby obliczyć koszt likwidacji, który poniósłby akcjonariusz, władze francuskie uważają, że duże konsorcja przedsiębiorstw, które zamykają zakłady lub likwidują oddziały, nie mogą obecnie ignorować konsekwencji społecznych takich decyzji. Najczęściej w takich sytuacjach wdrażają plany zmniejszenia zatrudnienia, które mogą obejmować środki przekwalifikowania pracowników, pomoc w poszukiwaniu pracy, odprawy, a nawet działania związane z lokalną działalnością gospodarczą, które wykraczają poza to, co wynika z ustaw i układów zbiorowych.
(226)
W tym kontekście władze francuskie uznały, że na podstawie planu zmniejszenia zatrudnienia z 2005 r., który opierał się na planie zmniejszenia zatrudnienia z 2002 r., należy przyjąć zakres od [90 000-100 000] (60) do [120 000-130 000] (60) EUR na pracownika, co daje łącznie kwotę od ok. [200-210] (60) mln EUR do [250-260] (60) mln EUR. Władze francuskie sprecyzowały, że dolna granica podanego zakresu uwzględnia fakt, że koszt referencyjnego planu zmniejszenia zatrudnienia jest większy z powodu bardzo dużej proporcji pracowników zbliżających się do wieku emerytalnego, których odejście z pracy odbywa się na szczególnie korzystnych warunkach. Ponadto uwzględniono również fakt, że kontekst likwidacji spółki i zwolnienia wszystkich pracowników nie jest porównywalny z planem przekwalifikowania pracowników umożliwiającym kontynuowanie działalności, jak w przypadku referencyjnego planu zmniejszenia zatrudnienia.
(227)
Władze francuskie uważają ponadto, że nawet jeśli zastosuje się siatkę analizy określoną przez Sąd w wyroku z dnia 15 września 2012 r., to zbycie kontroli nad SNCM za cenę ujemną 158 mln EUR nie zawierało elementów pomocy państwa. Władze francuskie uważają bowiem, że Komisja posiada wszystkie niezbędne danych, by odpowiedzieć na zarzuty Sądu.
(228)
Komisja nie podziela tej analizy w przedmiotowej sprawie.
(229)
Zgodnie z wyrokiem Sądu (122) wypłacenie dodatkowych odpraw może co do zasady stanowić słuszną i właściwą praktykę, zależnie od okoliczności danej sprawy, mającą na celu sprzyjanie spokojnemu, pokojowemu dialogowi społecznemu i zachowaniu wizerunku marki spółki lub grupy przedsiębiorstw. Na mocy zasady równego traktowania sektora prywatnego i publicznego, możliwość wypłacenia dodatkowych odpraw jest dostępna również państwom członkowskim w wypadku likwidacji przedsiębiorstwa publicznego, choć ich zobowiązania nie powinny a priori wykraczać poza ścisłe minimum ustawowe i umowne. Niemniej Sąd uściśla, że „[…] wzięcie na siebie tych dodatkowych kosztów, ze słusznych względów, nie może służyć celom o charakterze wyłącznie socjalnym, czy też politycznym, pod rygorem wykroczenia poza ramy testu prywatnego inwestora […]. W braku wszelkiej racjonalności ekonomicznej, choćby w długim okresie, uwzględnienie kosztów wykraczających poza ścisłe zobowiązania ustawowe i umowne musi być więc uznane za pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE” (123).
(230)
W odniesieniu do podniesionego przez władze francuskie argumentu dotyczącego wizerunku państwa Sąd uważa, że „[…] ochrona wizerunku marki państwa członkowskiego jako inwestora globalnego w gospodarce rynkowej nie może stanowić, poza szczególnymi okolicznościami i bez szczególnie przekonujących motywów, wystarczającego uzasadnienia, aby wykazać racjonalność ekonomiczną w długim okresie wzięcia na siebie nadwyżkowych kosztów takich jak dodatkowe odprawy” (124). Tymczasem w analizowanym przypadku nie zaistniały takie szczególne okoliczności.
(231)
Komisja stwierdza, że po wszczęciu postępowania władze francuskie nie wskazały działalności gospodarczej państwa francuskiego, w szczególności w wymiarze geograficznym i branżowym, w odniesieniu do której należy ocenić długoterminową racjonalność ekonomiczną przedmiotowych środków, choć ostatecznie w piśmie z dnia 16 maja 2013 r. stwierdziły, że postępowanie państwa należy porównać do postępowania wielobranżowego koncernu, starającego się osiągnąć jak największe zyski i chronić swój wizerunek jako globalnego przemysłowca, w szczególności w zakresie zarządzania personelem.
(232)
Odnośnie do wizerunku CGMF Komisja zauważa, że przedsiębiorstwo to nie miało innych aktywów niż SNCM w sektorze transportu morskiego. W związku z tym argument ten nie może go dotyczyć.
(233)
Odnośnie do wizerunku państwa jako udziałowca władze francuskie stwierdziły, że istnieje duże ryzyko konfliktów społecznych w przedsiębiorstwach kontrolowanych przez państwo, nie tylko tych, które prowadzą działalność zbliżoną do SNCM w sensie geograficznym, ale również w innych sektorach, a w szczególności w sektorze transportu. Komisja zauważa z jednej strony, że władze francuskie nie wykazały, że to ryzyko „ zakażenia” wszystkich przedsiębiorstw publicznych jest realne, a z drugiej strony uważa, że władze francuskie nie wykazały również, że wypłacenie dodatkowych odpraw pozwoliłoby zapobiec kolejnym strajkom. Wreszcie Komisja jest zdania, że uzasadnienie wypłaty przez państwo tych odpraw wyłącznie względami socjalnymi jest niewystarczające dla uchylenia twierdzenia o istnieniu pomocy państwa.
(234)
Poza tym Komisja uważa, że władze francuskie nie przedstawiły danych wystarczająco obiektywnych i sprawdzalnych, aby wykazać że wypłacanie dodatkowych odpraw w podobnych okolicznościach stanowiło stałą praktykę wśród przedsiębiorców prywatnych w tym samym sektorze. Komisja podnosi, że powołanie się na niewielką liczbę planów zmniejszenia zatrudnienia nie wykazuje istnienia wystarczająco trwałej praktyki w przypadkach porównywalnych do analizowanego, że plany zmniejszenia zatrudnienia przywołane przez władze francuskie związane są z planami restrukturyzacji a nie likwidacji oraz że wiele spośród nich dotyczy sektorów, które a priori nie mają nic wspólnego z infrastrukturą transportu, ale z branżą kosmetyczną (Yves Saint-Laurent Haute couture), spożywczą (Danone) lub elektroniczną (Hewlett Packard). Ponadto w tabeli zawierającej wykaz planów zmniejszenia zatrudnienia, przedstawionej przez władze francuskie w nocie z dnia 16 maja 2013 r., sześć spośród nich zostało wdrożonych po prywatyzacji SNCM, a zatem nie mogą zostać uwzględnione do uzasadnienia wypłacenia dodatkowych odpraw.
(235)
W piśmie z dnia 27 sierpnia 2013 r. SNCM przedstawiło nowy wykaz pięciu planów zmniejszenia zatrudnienia. Komisja uważa, że wykaz ten nie pozwala na stwierdzenie, że wypłacenie dodatkowych odpraw w podobnych okolicznościach stanowił stałą praktykę wśród przedsiębiorców prywatnych w tym samym sektorze. Komisja zauważa przede wszystkim, że spośród pięciu przywołanych planów dwa z nich dotyczą SNCM, w tym jeden z nich stanowi przedmiot niniejszej decyzji. Te dwa plany nie mogą zatem stanowić obiektywnych elementów porównawczych z dwóch powodów: po pierwsze SNCM nie może powoływać się na swoje własne praktyki uprzednio stosowane w tym zakresie, aby w wystarczającym stopniu uzasadnić, że praktyka ta ma stały charakter, a po drugie plan zmniejszenia zatrudnienia z 2002 r. dotyczy okresu, w którym SNCM było jeszcze przedsiębiorstwem publicznym, a Sąd wskazał jako kryterium porównawcze przedsiębiorstwa prywatne działające w tym samym sektorze. Z tego tytułu Komisja zauważa, że plan zmniejszenia zatrudnienia w porcie w Marsylii nie może zostać uznany, ponieważ w 2004 r. był podmiotem publicznym a nie przedsiębiorstwem prywatnym. Wreszcie odnośnie do dwóch ostatnich cytowanych planów zmniejszenia zatrudnienia, tj. dotyczących Air Lib i Eurostar, Komisja zauważa, że są to plany restrukturyzacyjne a nie plany likwidacji. Tytułem dopełnienia swojego stanowiska Komisja zauważa, że średnia wysokość odprawy przewidziana w tych planach jest niższa o ponad połowę od średniej odprawy dodatkowej ustalonej przez SNCM.
(236)
Wreszcie Komisja zauważa, że władze francuskie nie wskazały, że postępowanie państwa francuskiego było uzasadnione rozsądnym prawdopodobieństwem odniesienia pośredniej korzyści materialnej, choćby w długoterminowej perspektywie, przez uniknięcie dodatkowego pogorszenia klimatu społecznego w przedsiębiorstwie, ponieważ właśnie przy założeniu likwidacji przedsiębiorstwo miało przestać istnieć. Co do odniesienia szerszych korzyści w oczach pracowników innych przedsiębiorstw publicznych - hipoteza ta nie jest wystarczająco uargumentowana. Tym bardziej że - nawet w ramach takiego rozumowania inwestora globalnego, jakie przedstawiają władze francuskie -przyznanie wysokich odpraw pracownikom przedsiębiorstwa może skomplikować ewentualną restrukturyzację innych przedsiębiorstw należących do tego samego inwestora. Ponadto władze francuskie nie określiły ilościowo znaczącej wysokości ewentualnych kosztów społecznych, na które powołują się w celu uzasadnienia wypłacenia dodatkowych odpraw.
(237)
Władze francuskie stwierdziły również, że postępowanie likwidacyjne było dłuższe i potencjalnie bardziej ryzykowne dla państwa jako udziałowca, w porównaniu ze zbyciem SNCM po cenie ujemnej. Komisja zauważa, że władze francuskie nie dostarczyły żadnego dowodu na istnienie tego ryzyka i nie wyjaśniły, dlaczego prywatny udziałowiec miałby brać pod uwagę czas trwania postępowania likwidacyjnego. Przypadek Frucona Kosice (125), na który powołują się władze francuskie, nie jest adekwatny w analizowanym przypadku, ponieważ dotyczy testu prywatnego wierzyciela. Czas trwania postępowania likwidacyjnego ma znaczenie dla przeanalizowania, czy państwo, będące wierzycielem Frucona Kosice, zmaksymalizowało kwotę zwrotu wierzytelności, akceptując zwrot częściowy ale natychmiastowy, czy też powinno było poczekać na wynik likwidacji przedsiębiorstwa. W analizowanym przypadku sytuacja jest odmienna, ponieważ państwo jest udziałowcem SNCM, a nie prywatnym wierzycielem. Ponieważ w przypadku likwidacji SNCM wartość aktywów była ewidentnie niewystarczająca do pokrycia pasywów, państwo nie miało możliwości odzyskania swojego wkładu. W związku z tym powoływanie się na czas trwania postępowania likwidacyjnego nie jest adekwatne w analizowanym przypadku.
(238)
Władze francuskie nie wykazały zatem, że wypłacenie dodatkowych odpraw przez państwo, działające jako inwestor prywatny przy założeniu likwidacji przedsiębiorstwa, było uzasadnione.
(239)
Na obecnym etapie analizy Komisja musi ustalić wartość likwidacji SNCM bez uwzględniania dodatkowych odpraw.
b) Wartość likwidacji SNCM
(240)
Zgodnie z metodą rewaluacji aktywów netto, niedobór aktywów stwierdza się, kiedy wartość ekonomiczna rzeczywistych aktywów (zazwyczaj większa niż wartość księgowa netto) nie pokrywa wartości ekonomicznej rzeczywistych zobowiązań.
(241)
Aby stwierdzić niedobór aktywów w niniejszym przypadku, Komisja, z pomocą eksperta (126), sprawdziła - zgodnie z wyjaśnieniami poniżej - że na dzień 30 września 2005 r. wartość aktywów SNCM nie była dostateczna, aby spłacić wierzycieli uprzywilejowanych i wierzycieli nieuprzywilejowanych.
(242)
Komisja uważa, że wycena aktywów netto jest metodą powszechnie stosowaną do wyceny spółek w sektorze transportu morskiego. W jej ocenie metoda ta jest szczególnie dostosowana do sytuacji SNCM, ponieważ dla jej głównego akcjonariusza alternatywą zbycia jest ogłoszenie upadłości spółki, która zostałaby postawiona w stan likwidacji.
(243)
Jeśli chodzi o inne metody wyceny, w szczególności metody aktualizowanych operacyjnych wolnych przepływów pieniężnych, Komisja uważa, że z uwagi na fakt, iż zakłada ona dalsze prowadzenie działalności spółki, co nie dotyczy SNCM w przypadku planowanej likwidacji, nie może ona być zastosowana w niniejszym przypadku.
(244)
Komisja przyjęła, że dzień 30 września 2005 r. jest datą referencyjną na potrzeby oceny SNCM, zważywszy że chodzi o datę faktycznego wyboru między akceptacją oferty kupna lub likwidacją przedsiębiorstwa, gdyż decyzja w sprawie wyboru BCP zapadła dnia 27 września 2005 r.
(i) Wartość aktywów SNCM
(245)
Komisja zauważyła w szczególności, że akcjonariusz SNCM, we współpracy ze spółką Ernst & Young, oszacował liczbowo koszt likwidacji przedsiębiorstwa (wspomniane sprawozdanie CGMF) na dzień 30 września 2005 r. Firmy Oddo Corporate Finance i Paul Hastings przeprowadziły dodatkową ekspertyzę w tej kwestii. Komisja przypomniała, że w sprawozdaniu Oddo-Hastings aktywa SNCM zostały wycenione na 190,3 mln EUR.
(246)
Odnośnie do wyceny posiadanej floty (127), wartość rynkowa brutto statków SNCM została oceniona przez wyspecjalizowanego pośrednika BRS na 224 mln EUR na dzień 30 września 2005 r., natomiast w sprawozdaniu Oddo flota SNCM została wyceniona na 150,7 mln EUR po odliczeniu zmniejszenia wartości w wycenie (128), prowizji pośrednika (129) i opłat sądowych (130).
Tabela 3
Scenariusze wyceny aktywów SNCM na dzień 30 września 2005 r.
Wartość aktywów wg
sprawozdania Oddo
w mln EUR
Wartość aktywów wg
eksperta Komisji
w mln EUR
Wartości niematerialne i prawne
-
-
Rzeczowe aktywa trwałe
Flota posiadana na własność
150,7
151,7
Budynki
(131)
11,2
11,2
Finansowe aktywa trwałe
(132)
32,7
38,3
Aktywa trwałe
194,6
201,2
Zapasy
-
-
Zaliczki
-
-
Należności od klientów
0,8
0,8
Inne należności
(133)
9,4
9,4
Środki pieniężne netto
-14,5
-
Konto korekt
-
-
Pozostałe aktywa
-4,3
10,20
Aktywa ogółem
190,3
211,4
Źródła:
sprawozdanie Oddo-Hastings, sprawozdanie eksperta Komisji.
(247)
Po zapoznaniu się z zamieszczoną powyżej tabelą Komisja stwierdza, że flota statków stanowi zasadniczy element wyceny aktywów przedsiębiorstwa. W tym względzie ekspert Komisji oszacował, po przeprowadzeniu analizy porównawczej tam, gdzie było to możliwe, że zmniejszenie wartości w wycenie zastosowane w odniesieniu do wartości rynkowej brutto statków i opłata sądowa są prawidłowe. Na tej podstawie stwierdził, że nie ma przesłanek do odrzucenia oceny wartości floty sporządzonej przez państwo francuskie.
(248)
Jeżeli chodzi o zmniejszenie wartości w wycenie, Komisja uważa, że jego poziom jest spójny z poziomami zmniejszenia odnotowywanymi podczas sprzedaży statków w przypadku postępowania likwidacyjnego. W opinii eksperta Komisji przedsiębiorstwo Régie des Transports Maritimes, które jest spółką belgijską eksploatującą linię Ostende-Ramsgate, sprzedało na przykład dwa promy samochodowe w 1997 r. ze zmniejszeniem wartości szacowanym na 35 % i 45 %. Ostatnio spółka Festival Cruises sprzedała trzy statki wycieczkowe ze średnim zmniejszeniem wartości w wycenie rzędu 20 %. Zmniejszenia wartości w wycenie odnotowywane w podobnych przypadkach odpowiadają zmniejszeniom zastosowanym przez władze francuskie w niniejszym przypadku.
(249)
Co do opłaty sądowej, żadna podobna transakcja nie miała miejsca, dlatego też Komisja uważa, że argumenty uzasadniające zastosowanie opłaty sądowej są spójne z ograniczonym rynkiem statków tego typu z dość specyficznym przeznaczeniem.
(250)
Komisja zauważa ponadto, że jej niezależny ekspert zwiększył wycenę finansowych aktywów trwałych, w szczególności udziałów SNCM w CMN (z 21,8 mln EUR na 28 mln EUR. W tej kwestii, mając na uwadze ofertę kupna tych udziałów przez Stef-TFE za cenę 35,2 mln EUR przekazaną Komisji w ramach niniejszego postępowania, Komisja uważa, że wycena udziałów SNCM w CMN na kwotę 28 mln EUR jest racjonalna w kontekście likwidacji spółki.
(251)
Jeżeli chodzi o wycenę pozostałych pozycji aktywów, ekspert Komisji nie przedstawił szczególnych uwag. Nie uwzględnił jednak pozycji „środki finansowe netto” ze względu na jej ujemną wartość. Komisja uważa, że tę pozycję należy rzeczywiście przenieść do pasywów SNCM.
(252)
Mając na uwadze wprowadzone korekty, Komisja wycenia aktywa SNCM na 211,4 mln EUR na dzień 30 września 2005 r.
(ii) Wycena pasywów SNCM
(253)
Komisja stwierdza, że władze francuskie oszacowały kwotę należną z tytułu wierzytelności uprzywilejowanych na 153,8 mln EUR, a kwotę należną z tytułu wierzytelności nieuprzywilejowanych (z wyjątkiem dodatkowych odpraw) na 170,9 mln EUR.
(254)
Zwłaszcza jeżeli chodzi o zobowiązania wobec pracowników, władze francuskie oceniły koszty dobrowolnego planu zmniejszenia zatrudnienia na [70-80] mln EUR. Koszty związane z dobrowolnym planem zmniejszenia zatrudnienia zostały oszacowane indywidualnie, z uwzględnieniem rodzaju umowy (umowa na czas nieokreślony i umowa na czas określony), odpowiednich statutów i układów zbiorowych (załoga statku, pracownicy niepływający na statkach i zarząd), stażu pracy, zaszeregowania i wynagrodzenia każdego pracownika. Wspomniana kwota obejmuje odprawy za okres wypowiedzenia ([20-30] mln EUR), ekwiwalent za urlop płatny w momencie wypowiedzenia ([0-10] mln EUR), odprawy dobrowolne ([30-40] mln EUR) i odszkodowanie Delalande’a ([0-10] mln EUR) (134).
(255)
Koszty planu zmniejszenia zatrudnienia wykraczające poza dobrowolne ustalenia zostały oszacowane przez władze francuskie na [30-40] mln EUR. Plan zmniejszenia zatrudnienia obejmuje środki towarzyszące związane ze zobowiązaniami ustawowymi i wykonawczymi SNCM w kwestii zwolnień (135) i koszty pośrednie związane z dobrowolnym planem zmniejszenia zatrudnienia (136).
(256)
Koszty rozwiązania podstawowych umów eksploatacji dotyczą zasadniczo wyłożenia zabezpieczenia bankowego na kwotę 7,4 mln EUR stanowiącego gwarancję należytego wykonania przez SNCM obowiązków użyteczności publicznej, do którego należy dodać karę przewidzianą w tej umowie, wynoszącą 2 % referencyjnej rekompensaty finansowej w kwocie 63 mln EUR za 2005 r., tj. około 1,2 mln EUR w przypadku niewypełnienia obowiązku przez zleceniobiorcę.
(257)
Odnośnie do pasywów netto związanych ze zbyciem statków eksploatowanych na podstawie umowy leasingowej (137), władze francuskie podkreśliły, że na podstawie niektórych założeń (138) przychód netto ze zbycia został oszacowany przez wyspecjalizowanego pośrednika BRS na 144,8 mln EUR na dzień 30 września 2005 r. po odliczeniu zmniejszenia wartości wyceny, prowizji dla pośrednika i kosztów portowych. Ponieważ oszczędności z tytułu podatków i należności bankowych wynoszą 193,5 mln EUR, pozostaje saldo należności bankowych związanych z leasingowanymi statkami w kwocie 48,7 mln EUR, które należy spłacić.
Tabela 4
Scenariusze wyceny pasywów SNCM na dzień 30 września 2005 r.
Wartość pasywów
raport Oddo
w mln EUR
Wartość pasywów
ekspert Komisji
w mln EUR
Zobowiązania uprzywilejowane, w tym:
Zobowiązania pracownicze i podatkowe
[20-30]*
[20-30]*
Zobowiązania finansowe zabezpieczone aktywami
(139)
15,9
15,9
Koszt dobrowolnego planu zmniejszenia zatrudnienia
[70-80]*
[70-80]*
Koszt systemów ubezpieczeniowych dla emerytów
(140)
10,2
10,2
Koszt procesu likwidacji
4,7
4,7
Dodatkowe straty bieżące
(141)
26,5
26,5
Pokrycie uprzywilejowanych należności
153,8
153,8
Zobowiązania niezabezpieczone
(142)
69,7
84,2
Koszt planu zmniejszenia zatrudnienia poza dobrowolnymi ustaleniami
[30-40]*
[30-40]*
Koszt rozwiązania podstawowych umów eksploatacyjnych
[10-20]*
[10-20]*
Dodatkowe koszty związane ze zbyciem statków eksploatowanych na podstawie umowy leasingowej
48,7
48,7
Pokrycie należności nieuprzywilejowanych
170,9
181,1
Źródła:
sprawozdanie Oddo-Hastings, sprawozdanie eksperta Komisji.
(258)
Komisja zauważa, że zobowiązania wobec pracowników stanowią zasadniczy składnik pasywów SNCM. Odnośnie do dobrowolnego planu zmniejszenia zatrudnienia, ekspert Komisji sprawdził wyrywkowo wzory obliczeń wszystkich składników planu i nie stwierdził nieprawidłowości ani błędu. Mając na uwadze tę weryfikację, Komisja uważa, że kwota [70-80] mln EUR przedstawiona przez władze francuskie z tytułu dobrowolnego planu zmniejszenia zatrudnienia jest racjonalna.
(259)
Co do dodatkowych strat eksploatacyjnych Komisja uważa, że szacunki są ostrożne w świetle przepisów prawnych, w szczególności art. L.622-10 kodeksu handlowego i 119-2 dekretu nr 85-1388 z dnia 27 grudnia 1985 r., na mocy których SNCM może zostać zobowiązana przez odpowiedni sąd handlowy do dalszej eksploatacji przez okres dwóch miesięcy z możliwością przedłużenia tego okresu na wniosek prokuratury z powodu obowiązków użyteczności publicznej.
(260)
Co do zobowiązań niezabezpieczonych ekspert Komisji nie przedstawił szczególnych uwag. Niemniej skorygował kwotę 69,7 mln EUR o kwotę 14,5 mln EUR pochodzącą z przekształcenia pozycji aktywów „Środki finansowe netto”. Komisja uważa, że wspomniane przekształcenie jest zgodne ze zmianami w wycenie aktywów SNCM.
(261)
Co do kosztów planu zmniejszenia zatrudnienia wykraczających poza dobrowolne ustalenia (z wyjątkiem dodatkowych odpraw), ekspert Komisji uważa, że liczbowe określenie kosztów sporów prawnych należy zredukować do [0-5] mln EUR w miejsce [0-10] mln EUR wykazanych przez władze francuskie. W tej kwestii Komisja uważa, że bezsprzecznie organizacje związkowe zażądają przekształcenia umów o pracę na czas określony na umowy o pracę na czas nieokreślony (143), jest natomiast zdania, że w danych liczbowych należy uwzględnić wyłącznie wynagrodzenia w ramach umów zawartych na czas określony, w przypadku których ryzyko jest niemal pewne (to jest 150 umów zawartych na czas określony). Co się tyczy miesięcznego wynagrodzenia brutto w kwocie [2 000-2 500] EUR z odprawą odpowiadającą dziewięciomiesięcznemu wynagrodzeniu w przypadku pierwszych [100-120] umów na czas określony i odprawą odpowiadającą sześciomiesięcznemu wynagrodzeniu w przypadku [50-70] kolejnych umów, kwota wynosi [0-10] mln EUR.
(262)
Co do pasywów netto związanych ze zbyciem statków eksploatowanych w ramach umowy leasingowej, Komisja uważa że założenia stanowiące podstawę obliczeń są uzasadnione, zwłaszcza z powodu formalizmu umownego GIG (grup interesu gospodarczego), który ogranicza zastąpienie SNCM przez podmioty trzecie i warunkuje korzyści podatkowe związane z eksploatacją statków pod banderą francuską. Zresztą należy również uznać za uzasadnione, że opłata sądowa nie ma zastosowania w przypadku statków eksploatowanych na podstawie umowy leasingowej, gdyż statki te są sprzedawane przez banki kredytujące GIG. W tym kontekście Komisja uważa za uzasadnione, że uwzględniono koszty portowe za okres od 30 września 2005 r. do daty faktycznego zbycia statku.
(263)
W świetle powyższych rozważań Komisja uważa, że na dzień 30 września 2005 r. uprzywilejowane pasywa SNCM wynosiły 153,8 mln EUR, a pasywa nieuprzywilejowane - 181,1 mln EUR.
(iii) Stwierdzenie niedoboru aktywów
(264)
W świetle powyższych uwag Komisja uważa, że na dzień 30 września 2005 r. wartość aktywów SNCM (to jest 211,4 mln EUR) nie była dostateczna, aby pokryć wierzytelności uprzywilejowane (to jest 153,8 mln EUR) i wierzytelności nieuprzywilejowane (to jest 181,1 mln EUR), czyli łączną kwotę 334,9 mln EUR. W związku z tym wartość niedoboru aktywów wynosi 123,5 mln EUR.
c) Uwzględnienie powództwa o pokrycie zobowiązań
(265)
Komisja rozpatrzyła również argument władz francuskich i SNCM, że państwo, jako akcjonariusz większościowy, może zostać wezwane do pokrycia zobowiązań w przypadku likwidacji przedsiębiorstwa. Jedna z zainteresowanych osób trzecich, CFF, zakwestionowała zastosowanie krajowego orzecznictwa cytowanego przez władze francuskie do przedmiotowej sprawy. CFF uważa bowiem, że w przypadku orzecznictwa sądu apelacyjnego w Rouen w sprawie Aspocom Group Oyj, sąd zasądził fińskiej spółce dominującej wypłatę odpraw dla pracowników swojej francuskiej spółki zależnej postawionej w stan likwidacji, ponieważ odprawy te przewidziane były w planie zmniejszenia zatrudnienia opartego na umowie w sprawie przedsiębiorstwa zatwierdzonej przez spółkę dominującą i ostatecznie nie zostały wypłacone.
(266)
Władze francuskie szacują, że suma rzeczywistych kosztów, jakie państwo jako akcjonariusz poniosłoby za pośrednictwem CGMF, mieści się w przedziale 312,1-361mln EUR na dzień 30 września 2005 r. Ich zdaniem również te szacunki uwzględniają ryzyko, że państwo zostanie wezwane do „pokrycia zobowiązań”, jeśli sąd uzna je za podmiot faktycznie zarządzający SNCM i że państwu zostanie zasądzone wypłacenie dodatkowych odpraw zwalnianym pracownikom. Władze francuskie szacują, że te ryzyka muszą być uwzględnione w obliczeniach faktycznych kosztów ewentualnej likwidacji SNCM.
(267)
Pojawia się zatem kwestia oceny wszystkich faktycznych kosztów, które Francja jako akcjonariusz prawdopodobnie poniosłaby w przypadku postępowania likwidacyjnego wobec SNCM, aby ustalić, czy w świetle ewentualnego wyroku skazującego na poniesienie tych kosztów i mając na uwadze ich wielkość, działający racjonalnie akcjonariusz prywatny, zamiast podejmować to ryzyko, podjąłby decyzję o niezwłocznej sprzedaży oddziału po cenie ujemnej wynoszącej 158 mln EUR.
(268)
W prawie francuskim syndyk spółki, wobec której toczy się postępowanie likwidacyjne, może wnieść powództwo z tytułu odpowiedzialności dawnych zarządzających spółką zwane „powództwem o pokrycie zobowiązań” w przypadku planu ratunkowego lub postępowania naprawczego, a także w przypadku postępowania likwidacyjnego (144).
(269)
Wniesienie powództwa o pokrycie zobowiązań przeciwko dawnym zarządzającym spółką po ogłoszeniu upadłości jest uzasadnione koniecznością odtworzenia majątku spółki, które jest jednym z zadań syndyka.
(270)
W wielu pismach skierowanych do Komisji władze francuskie utrzymywały, że hipoteza skazania państwa wyrokiem sądu krajowego na pokrycie zobowiązań przedsiębiorstwa, którym kieruje, stanowi scenariusz więcej niż prawdopodobny, który należy uwzględnić w wyliczeniu faktycznych kosztów ewentualnej likwidacji SNCM.
(271)
W pismach z dnia 28 lutego 2008 r. SNCM przedstawiło sprawozdanie ekspertów Baker & McKenzie oceniające konsekwencje prawne powództwa o pokrycie zobowiązań przeciwko państwu francuskiemu. We wnioskach sprawozdania stwierdzono, że sąd handlowy, który rozstrzygałby w tej sprawie, najprawdopodobniej uznałby odpowiedzialność państwa w tej kwestii i skazałby je na pokrycie wszystkich zobowiązań wobec pracowników SNCM.
(272)
Odpowiednie przepisy przewidują, że zobowiązania likwidowanej spółki wobec pracowników mogą zostać pokryte przez dawnych zarządzających prawnych lub faktycznych, z zastrzeżeniem spełnienia wszystkich czterech warunków.
(i) Uznanie państwa za podmiot prawnie i faktycznie zarządzający przedsiębiorstwem, wobec którego toczy się postępowanie likwidacyjne
(273)
Sprawozdanie Baker & McKenzie, przekazane Komisji przez SNCM, dostarczyło analizę prowadzącą do wniosku, że […] (60). Zasadniczo ww. sprawozdanie eksperta ma wykazać, w myśl właściwych przepisów prawa (145), że państwo podejmowało […] (60) systematycznie. W szczególności, zgodnie z tym sprawozdaniem, państwo podejmowało […] (60) decyzje. Ponadto wynika, że organy zarządzające […] (60) przedsiębiorstwo. Wreszcie państwo […] (60).
(274)
Komisja stwierdza, że władze francuskie, w swoim piśmie z dnia 28 marca 2008 r. nie wyraziły zastrzeżeń […] (60). W piśmie z dnia 20 listopada 2006 r. władze francuskie same wskazały, że sąd […] (60) przedsiębiorstwo.
(275)
Niemniej Komisja jest zdania, że oświadczenie władz francuskich z dnia 20 listopada 2006 r. wydane w ramach postępowania dotyczącego pomocy państwa, nie może samo w sobie wystarczyć, aby ustalić w dostatecznym stopniu, czy sąd uznałby władze krajowe za podmiot faktycznie zarządzający przedsiębiorstwem będącym beneficjentem przedmiotowych środków, a zwłaszcza ocenić stopień prawdopodobieństwa takiej ewentualności.
(276)
Przede wszystkim w odniesieniu do zaskarżanych decyzji dalekie od ustalenia jest, czy podjęcie przez państwo ostatecznej decyzji znacznie odbiega od praktyki stosowanej w zarządzaniu przez państwo swoimi udziałami. Nawet sprawozdanie Baker & McKenzie przypomina o istnieniu powracającego sporu na temat stopnia pożądanej interwencji państwa w zarządzanie swoimi udziałami i wspomina o na ogół bardzo szerokiej roli […] (60).
(277)
Przykłady z orzecznictwa krajowego przedstawione zarówno przez państwo, jak i przez SNCM nie dotyczą bezpośrednio tego rodzaju sytuacji. Najważniejsze przedstawione przypadki dotyczą samorządów lokalnych, a wyrok w sprawie BRGM z dnia 6 lutego 2001 r. odnosi się do publicznego przedsiębiorstwa przemysłowo-handlowego.
(278)
W każdym razie dalekie od ustalenia jest, czy państwo działające jako władza publiczna, jest uznawane za podmiot faktycznie zarządzający.
(ii) Występowanie jednego lub kilku błędów w zarządzaniu ze strony państwa francuskiego jako podmiotu faktycznie zarządzającego przedsiębiorstwem, wobec którego toczy się postępowanie likwidacyjne
(279)
W niniejszej sprawie Komisja wskazuje, że w sprawozdaniu eksperta SNCM wymieniono szereg elementów, na podstawie niewyczerpującego wykazu elementów faktycznych, aby wykazać, że państwo […] (60) popełniło błędy w zarządzaniu.
(280)
W szczególności wskazano, że państwo francuskie popełniło błędy w dziedzinie inwestycji związanych […] (60) z SNCM. Państwo popełniło również liczne błędy w zarządzaniu w zakresie ustalenia wielkości […] (60) SNCM.
(281)
W piśmie z dnia 30 kwietnia 2007 r. władze francuskie określiły, że ryzyko uznania roszczeń z tytułu odpowiedzialności wobec państwa jest bardzo wysokie ze względu na kryteria kwalifikacji błędu w zarządzaniu w rozumieniu art. L. 651-2 kodeksu handlowego.
(282)
Ponownie Komisja uważa, że oświadczenie z dnia 30 kwietnia 2007 r. wydane w ramach postępowania dotyczącego pomocy państwa, nie może samo w sobie wystarczyć, aby ustalić w dostatecznym stopniu, czy sąd uznałby, że władze krajowe popełniły przypisywane im błędy, a zwłaszcza ocenić stopień prawdopodobieństwa takiej ewentualności. Tym bardziej że władze francuskie kwestionują samo istnienie błędów zarządzaniu, które przecież są niezbędne, by można było wnieść powództwo o pokrycie zobowiązań.
(283)
W sposób bardziej zasadniczy zauważa się, że zarówno SNCM jak i władze francuskie w dużym stopniu opierają się na decyzjach zarządczych dość dawno podjętych. Na przykład sprawozdanie Baker & McKenzie skupia się na […] (60) wykonanych do 2000 r. Bez wahania odwołuje się również do sprawozdań Trybunału Obrachunkowego za lata obrachunkowe 1993-1999. Najważniejsze rzekome błędy w zarządzaniu wystąpiły w połowie lat 90. XX w. Wierzyciele SNCM byli jednak poinformowani o tym sposobie zarządzania w momencie przyznawania kredytu temu przedsiębiorstwu. Wyrazili więc zgodę, przynajmniej w sposób dorozumiany, na ryzyko związane z tym sposobem zarządzania. Nic nie wskazuje na to, że państwo może być we właściwy sposób pociągnięte do odpowiedzialności z tytułu pokrycia zobowiązań w podobnej sytuacji.
(284)
Ponadto te rzekome błędy w zarządzaniu można wytłumaczyć wyborami politycznymi dokonywanymi przez władze publiczne, a ponadto nic nie wskazuje na to, że te wybory polityczne można uznać za błędy w zarządzaniu w rozumieniu przepisów dotyczących pokrycia zobowiązań.
(285)
Wreszcie sprawozdanie Baker & McKenzie jest mało wiarygodne w szczególności, kiedy stwierdza, że sytuację SNCM można przypisać popełnionym przez państwo błędom w komunikacji zewnętrznej na temat sytuacji SNCM. Z samego tylko raportu wynika bowiem, że państwo mówiło o sytuacji, która była już znana. Postępowanie państwa nie ma zatem cech błędu w zarządzaniu.
(iii) Stwierdzenie niedoboru aktywów
(286)
W niniejszej sprawie Komisja stwierdza, że sprawozdanie Oddo-Hastings stwierdza niedobór aktywów na kwotę 134,4 mln EUR na dzień 30 września 2005 r., stanowiącą różnicę między wartością aktywów SNCM (190,3 mln EUR) a wartością pasywów przedsiębiorstwa (zobowiązania uprzywilejowane i nieuprzywilejowane oszacowane odpowiednio 153,8 mln EUR i 170,9 mln EUR).
(287)
Komisja uznała wcześniej, że niedobór aktywów SNCM wynosi 123,5 mln EUR na dzień 30 września 2005 r. (zob. motyw 264).
(iv) Występowanie związku przyczynowego między błędami a niedoborem aktywów
(288)
Jak twierdzą władze francuskie odpowiedzialność osoby zarządzającej osobą prawną może zostać uznana na podstawie art. L.624-3 kodeksu handlowego, nawet jeżeli błąd w zarządzaniu, który popełniła, jest tylko jedną z przyczyn niedoboru aktywów. Z tego tytułu osoba ta może zostać skazana na pokrycie całości lub części zobowiązań wobec pracowników, nawet jeżeli jej błąd przyczynił się do powstania tylko części z nich (146). Władze francuskie uważają, że państwo francuskie byłoby zmuszone pokryć część szacowaną na 85-100 % brakujących aktywów, to jest kwotę mieszczącą się w przedziale od 114,3 mln EUR do 134,4 mln EUR.
(289)
Analiza ta nie opiera się na żadnej solidnej podstawie. Ponieważ rzekome błędy w zarządzaniu wywnioskowane są z decyzji podejmowanych w połowie lat 90. XX w. i spowodowały bezpośrednią nadwyżkę kosztów dla SNCM, bardzo trudno jest upatrywać w nich przyczyny niedoboru aktywów w 2005 r., zwłaszcza że między jedną a drugą datą miało miejsce wiele wydarzeń.
(290)
Ponadto, skoro zdaje się, że nie istnieje bezpośredni związek między kwotą odszkodowania przyznaną z tytułu pokrycia zobowiązań a kwotą, o jaką stan pasywów się pogorszył w wyniku błędu w zarządzaniu popełnionego przez osobę zarządzającą (zakładając, że błąd ten zostanie stwierdzony), oznacza to, że sąd może skazać osobę zarządzającą na kwotę, o wysokości której sam decyduje i która jest znacznie niższa niż stwierdzony niedobór aktywów (147).
(291)
Tymczasem w przeciwieństwie do tego, co zdają się twierdzić władze francuskie (i SNCM), nic nie wskazuje na to, że analizowane tutaj decyzje zostałyby uznane przez sąd orzekający w sprawie pokrycia zobowiązań za decyzje o tak dużym znaczeniu, że uzasadniałyby obciążenie władzy publicznej znaczącą częścią stwierdzonych pasywów. Zgodnie z przedstawionymi stwierdzeniami są to decyzje o celu protekcjonistycznym podejmowane w kontekście politycznym (a ponadto w większości datujące się na dziesięć lat wstecz) lub decyzje bardziej aktualne, podejmowane w celu zwolnienia pracowników z obowiązku podniesienia wydajności lub przywrócenia lepszego klimatu społecznego.
(v) Ustalenie ewentualnej wypłaty dodatkowych odpraw przy założeniu likwidacji SNCM
(292)
W opinii władz francuskich, mając na uwadze orzecznictwo w tej kwestii (148), oprócz niedoboru aktywów sąd francuski orzekłby bezsprzecznie, że państwo francuskie ma pokryć koszty dodatkowych odpraw (to jest od [200-210] do [250-260] mln EUR). Władze francuskie uważają, że wszystkie faktyczne koszty, które państwo poniosłoby jako akcjonariusz, mieszczą się w przedziale od 212,1 mln EUR do 361 mln EUR.
(293)
Władze francuskie wyjaśniły, że w ostatnich wyrokach sądy francuskie skazały osobę prawnie lub faktycznie zarządzającą na pokrycie nie tylko niedoboru aktywów, lecz również kosztów dodatkowych odpraw obliczonych na podstawie planu zmniejszenia zatrudnienia przygotowanego przez przedsiębiorstwo przed likwidacją.
(294)
Władze francuskie wskazały w szczególności, że w sprawie Aspocomp francuska spółka Aspocomp SAS, oddział należący w 99 % do finlandzkiej spółki Aspocomp Group Oyj, podpisała umowę w sprawie przedsiębiorstwa w dniu 18 stycznia 2002 r., w której zostały opisane warunki wypłaty odpraw z tytułu planu zmniejszenia zatrudnienia obejmującego 210 pracowników z łącznej liczby 550 zatrudnionych osób. W umowie określono w szczególności kwotę rekompensat i odpraw dodatkowych, a także pomoc przy dobrowolnym odejściu. W wyniku zmiany strategii grupy spółka macierzysta Aspocomp Group Oyj postanowiła, w dniu 21 lutego 2002 r., że nie będzie finansować swojego oddziału Aspocomp SAS i spowodowała ogłoszenie przez nią upadłości. Decyzja ta uniemożliwiła faktycznie wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach umowy w sprawie przedsiębiorstwa i doprowadziła do zwolnienia wszystkich innych pracowników.
(295)
W tym kontekście wyrok sądu apelacyjnego w Rouen potwierdził wyrok sądu pracy w Evreux: sąd skazał spółkę Aspocomp Group Oyj, która kontrolowała w 99 % zarządzanie swoim oddziałem, na wypłatę: (i) pracownikom objętym umową w sprawie przedsiębiorstwa - całej kwoty rekompensat i odpraw dodatkowych przewidzianych wyłącznie we wspomnianej umowie oraz odszkodowania za zwolnienie bez faktycznej i poważnej przyczyny; oraz (ii) pracownikom zwolnionym w ramach ogłoszenia upadłości Aspocomp - równoważne odprawy, uznając, że nie wywiązując się z podjętych zobowiązań, spółka macierzysta zachowała się w sposób nieuczciwy i z godną potępienia nieodpowiedzialnością.
(296)
Choć Francja powołała się również na wyrok izby handlowej sądu najwyższego z dnia 19 kwietnia 2005 r. (149) na poparcie swojej teorii, Komisja nie dostrzega w tym wyroku żadnych elementów znaczących dla niniejszego sporu. Sąd najwyższy ogranicza się bowiem do stwierdzenia, że sąd apelacyjny nie scharakteryzował w dostatecznym stopniu niejasności w podziale majątku między spółką dominującą a jej spółką zależną. W każdym razie Komisja stwierdza, że fakty związane z orzecznictwem w sprawie Aspocomp nie są takie same, jak w analizowanym przypadku. W analizowanym przypadku bowiem CGMF nie uchylił się od swoich zobowiązań do wypłacenia dodatkowych odpraw.
(297)
Należy zauważyć, że zarówno SNCM jak i władze francuskie zdają się przypisywać duże znaczenie faktowi, że plan zmniejszenia zatrudnienia […] (60). Zdecydowanie wątpliwe jest, że […] (60) może być uznane za błąd w zarządzaniu, który mógłby pociągnąć państwo do odpowiedzialności wobec pracowników […] (60). Nawet zakładając, że w nadzwyczajnej sytuacji […] (60), państwo mogłoby uznać swoją odpowiedzialność wobec pracowników i przyznać im prawo do odprawy wypłacanej przez państwo (150), to przyznanie takiego prawa stanowiłoby samo w sobie korzyść przyznaną przedsiębiorstwu SNCM, a zatem pomoc państwa, z powodów analogicznych do przedstawionych poniżej w odniesieniu do pomocy dla osób fizycznych w wysokości 38,5 mln EUR. Środek ten miał bowiem złagodzić klimat społeczny w przedsiębiorstwie.
(vi) Wniosek dotyczący uwzględnienia powództwa o pokrycie zobowiązań
(298)
Nie jest w dostatecznym stopniu ustalone, czy władze francuskie zostałyby, z wystarczającym prawdopodobieństwem, skazane przez sąd krajowy na wypłatę odszkodowania z tytułu pokrycia zobowiązań, a tym bardziej, czy zasądzona kwota przekroczyłaby cenę ujemną, po jakiej przedsiębiorstwo SNCM zostało „zbyte”.
(299)
Należy również uwzględnić fakt, że działanie państwa, nawet zakładając, że w analizowanej sprawie postępowało jak podmiot źle zarządzający, powinno służyć ochronie narodowego przemysłu i usług, w tym działalności SNCM i jej pracowników, a w szczególności unikać narzucania im zmian, które mogłyby być źle przyjęte przez społeczeństwo. Nawet jeśli osoby publiczne, w tym państwo, można w pewnych okolicznościach uważać za podmioty faktycznie zarządzające przedsiębiorstwem, nic nie wskazuje na to, że powództwo o pokrycie zobowiązań mogłoby być wykorzystane do zrozumienia wyborów politycznych państwa szczególnie w podobnych okolicznościach. Analizowane okoliczności są bardzo różne od okoliczności sprawy Aspocomp, która w żaden sposób nie dotyczyła takiej problematyki.
(300)
Komisja uważa w każdym przypadku, że władze francuskie nie mogą dzisiaj wykorzystywać jako argumentu wyborów politycznych dokonanych w przeszłości, aby uzasadnić interwencje publiczne, które miały zaradzić skutkom wcześniejszych interwencji. Wręcz przeciwnie te dwie interwencje, tj. ingerencja w przeszłości i nowe interwencje publiczne, należy analizować jako dwukrotne łączne zakłócenie konkurencji. Uznanie odpowiedzialności państwa za pokrycie zobowiązań oznaczałoby pozwolenie państwu na uznanie popełnienia błędów w zarządzaniu przedsiębiorstwem dla uzasadnienia wkładu finansowego jako niestanowiącego pomocy państwa, co spowodowałoby kolejne zakłócenie konkurencji. Państwo wykorzystałoby wówczas swoje błędy w zarządzaniu do uzasadnienia dodatkowego wkładu finansowego, co byłoby sprzeczne z ogólną zasadą, że nikt nie może się powoływać na własny błąd (151).
(301)
Podobnie całkowicie sztuczne byłoby rozłączne traktowanie postępowania państwa „źle zarządzającego” (zakładając nawet, że fakt ten jest stwierdzony) i państwa zasilającego przedsiębiorstwo, którym źle zarządzało. Błąd w zarządzaniu nie stanowi normalnego postępowania przezornego inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Stąd mechanizm zasilania nierozerwalnie związany z tym błędem nie jest przejawem tego ostatniego postępowania.
(302)
Zgodzenie się z teorią przedstawioną przez władze francuskie i przez SNCM skutkowałoby ponadto pozwoleniem państwu na udzielnie gwarancji przedsiębiorstwu przy jednoczesnym świadomym popełnianiu „błędu w zarządzaniu”, co jest całkowicie nieakceptowane w punktu widzenia przepisów w sprawie pomocy państwa.
(303)
W analizowanym przypadku postępowanie, które powodowałoby odpowiedzialność państwa, zgodnie z teorią, której broni SNCM i władze francuskie, byłoby w rzeczywistości postępowaniem państwa działającego jako władza publiczna, a nie jako udziałowiec. Ponieważ przezorny udziałowiec prywatny nie podejmowałby decyzji opartych na względach politycznych lub publicznych, ryzyko pokrycia zobowiązań wynikające z takich decyzji nie może być uwzględniane w teście na przezornego inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej (152).
(304)
Władze francuskie przypominają, że w decyzji w sprawie ABX z dnia 7 grudnia 2005 r. Komisja rozważała uwzględnienie faktu, że „w niektórych wyjątkowych przypadkach, niektóre krajowe przepisy prawne przewidują możliwość zwrócenia się stron trzecich przeciwko akcjonariuszom likwidowanej spółki, zwłaszcza, jeżeli ci akcjonariusze mogą być postrzegani jako [tekst usunięty], które popełniły błędy w zarządzaniu” (153).
(305)
Komisja przypomina jednak, że pojęcie pomocy należy oceniać w sposób obiektywny i zauważa, że w decyzji o wszczęciu postępowania w tej samej sprawie uściślono, że „[wreszcie], nawet przy mało prawdopodobnym założeniu, że zostałyby spełnione wszystkie warunki określone w przepisach prawa krajowego pozwalające na uznanie odpowiedzialności […], nie wyklucza to, że interwencje na rzecz spółki zależnej mają charakter pomocy państwa” (154).
(306)
W przedmiotowej sprawie Komisja uważa, że władze francuskie nie rozwiały w dostatecznym stopniu wątpliwości Komisji co do faktu, że udziałowiec SNCM był narażony, w sposób wystarczająco oczywisty, na pociągnięcie do odpowiedzialności.
(307)
W tych okolicznościach i po odrzuceniu uwzględniania dodatkowych odpraw (zob. motyw 225 i następne) Komisja podsumowuje, że koszty likwidacji SNCM byłyby zerowe dla państwa. Komisja uważa bowiem, że państwo jako udziałowiec nie może przypisywać sobie kosztów likwidacji, ponieważ narażenie udziałowca jest związane z wartością jego wkładu w kapitał zakładowy przedsiębiorstwa.
6.1.2.2. Wniosek
(308)
W związku z powyższym Komisja uważa, że prywatny inwestor wybrałby rozwiązanie mniej kosztowne, tj. likwidację SNCM. W związku z tym Komisja podsumowuje, że ujemna cena zbycia w wysokości 158 mln EUR stanowi pomoc państwa.
6.1.3. Wkład kapitałowy CGMF w kwocie 8,75 mln EUR
(309)
W uwagach przedstawionych po wydaniu decyzji o wszczęciu postępowania władze francuskie stwierdzają, że dokapitalizowanie przez państwo w kwocie 8,75 mln EUR nastąpiło równocześnie z wniesieniem wkładu przez inwestorów prywatnych. Władze francuskie wyjaśniają, że równoczesność wzmacnia fakt, że państwo objęło udział mniejszościowy, a środki zostały w większości wniesione przez rynek. Ponadto władze francuskie uważają, że stopa zwrotu wkładu państwa, tj. […] % rocznie, stanowi długoterminową rentowność odpowiednią do kapitałów zainwestowanych przez prywatnego inwestora. Wreszcie w piśmie z dnia 16 maja 2013 r. władze francuskie twierdzą również, że ryzyka związane z klauzulą umożliwiającą odstąpienie od umowy równoważy opcja wykupu przez udziałowców prywatnych.
(310)
Wkład wniesiony przez państwo należy teraz porównać z wkładem nabywców prywatnych, tj. kwotą 26,25 mln EUR. Jak wykazano w rozdz. 6.1.2, wkład państwa wynosi 158 mln EUR, do których należy dodać 38,5 mln pomocy dla osób fizycznych i 15,81 mln wpłaconych z tytułu planu z 2002 r. jak zostanie wykazane w rozdz. 6.1.4 i 6.1.5.
(311)
Wszystkie środki z 2006 r. zawarte są w protokole porozumienia. Strony porozumienia, CGMF, BCP i VT, uzgodniły w jednym dokumencie wniesienie wkładu w wysokości 158 mln EUR, kredyt w rachunku bieżącym w wysokości 38,5 mln EUR i podwyższenie kapitału o 8,75 mln EUR. W analizowanym przypadku te trzy środki stanowią jedną i tą samą operację, która ma na celu sprywatyzowanie SNCM. Jak podnosi Sąd w pkt 125 wyroku z dnia 11 września 2012 r., „ów wkład kapitałowy [w wysokości 8,75 mln EUR] został bowiem wniesiony w ramach całościowego protokołu sprzedaży, wypracowanego podczas jednych negocjacji, gdzie wkłady spółek przejmujących są wnoszone w zamian za istotne zobowiązania, w różnych formach, ze strony państwa francuskiego”. Zatem te trzy środki muszą być traktowane łącznie jako wniesienie przez państwo wkładu do kapitału SNCM i porównane z wkładem inwestorów prywatnych, aby ocenić czy ich interwencja była znacząca czy nie.
(312)
W świetle powyższego Komisja podsumowuje, że wkład udziałowców prywatnych, tj. 10,6 % łącznej kwoty wkładu, nie może być uznany za znaczący.
(313)
Jak już stwierdzono w motywie 311, trzy analizowane środki stanowią jedną operację prywatyzacji. Komisja uważa, że wkłady kapitałowe (publiczny i prywatne) są traktowane jako wniesione równocześnie.
(314)
Na koniec odnośnie do kryterium wkładów wniesionych w porównywalnych warunkach Komisja zauważa przede wszystkim, że zainteresowane podmioty, CCF i STIM, podważyły znaczący charakter interwencji prywatnej, a w szczególności istnienia warunków porównywalnych dla inwestycji publicznej i inwestorów prywatnych ze względu na istnienie klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy.
(315)
Komisja uważa, że już same warunki tego podwyższenia kapitału świadczą o tym, że ryzyko ponoszone przez inwestorów prywatnych i publicznych nie jest identyczne. Samo istnienie i warunki klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy zbycia świadczą o tym, że sytuacja inwestorów prywatnych i inwestora publicznego pod względem ryzyka nie jest taka sama w przypadku wykonania warunków określonych w klauzuli. Zgodnie z protokołem porozumienia inwestorzy prywatni mają prawo wycofania się i odzyskania swoich wkładów w przypadku negatywnej decyzji Komisji, wyroku Sądu lub Trybunału lub też nieprzedłużenie umowy o przekazanie obowiązku użyteczności publicznej. Ta ostatnia część klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy jest o tyle bardziej uciążliwa dla państwa, że dotyczy zasadniczej gałęzi działalności SNCM. SNCM jest bowiem podmiotem od dawna obsługującym połączenie między Korsyką a Francją kontynentalną. W uproszczeniu dwie trzecie działalności spółki stanowi połączenie między Marsylią a Korsyką w ramach przekazania obowiązku użyteczności publicznej. Inwestorzy prywatni są więc zabezpieczeni klauzulą umożliwiającą odstąpienie od umowy przed ryzykiem handlowym w przypadku większości rodzajów działalności SNCM. Ryzyko to w rzeczywistości ponosi wyłącznie państwo.
(316)
Wykonanie wspomnianej klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy spowodowałoby z jednej strony obowiązek zwrotu wszystkich wkładów wniesionych przez nabywców SNCM tym inwestorom prywatnym. Z drugiej strony CGMF ponownie stałaby się posiadaczem 100 % udziałów w kapitale SNCM, a ryzyko likwidacji, a więc utraty znacznej części inwestycji publicznej, wzrosłoby zasadniczo.
(317)
Odnośnie do promesy zakupu przez prywatnych udziałowców, to nie może ona być aktywowana przez CGMF w przypadku postępowania naprawczego lub sądowej likwidacji SNCM. Potwierdza to, że w przypadku trudności opcja ta nie może być zrealizowana, a ryzyko ponosi głównie CGMF, a zatem państwo. Komisja uważa zatem, że ta promesa zakupu nie może być analizowana jako równoważąca klauzulę umożliwiającą odstąpienie od umowy.
(318)
Poza tym Komisja nie może podzielić argumentu władz francuskich, zgodnie z którym protokół porozumienia zawiera szereg gwarancji zabezpieczających inwestycję państwa. Obowiązki narzucone nabywcom nie stanowią ryzyka lub dodatkowych ograniczeń obciążających nabywców, co powodowałoby, że znajdowaliby się w sytuacji porównywalnej do sytuacji CGMF. Celem tych gwarancji jest jedynie zapewnienie, by w okresie, w którym nabywcy prywatni mogą skorzystać z klauzuli umożliwiającej odstąpienie od umowy, nabywcy ci nie dokonywali żadnych zmian prawnych SNCM i realizowali wyłącznie zadania niezbędne do wdrożenia biznesplanu i planu zmniejszenia zatrudnienia.
(319)
Ponadto, jak podkreśla Sąd w wyroku z dnia 11 września 2012 r., sama analiza spodziewanej rentowności nie wystarczy, by stwierdzić, że państwo dokonało inwestycji na warunkach rynkowych, ponieważ rozłożenie między udziałowców publicznych i prywatnych ponoszonego ryzyka nie jest sprawiedliwe.
(320)
Nawet jeśli warunek inwestycji na równorzędnych warunkach nie jest spełniony, to środek nadal może być zgodny z zasadą inwestora prywatnego działającego w warunkach gospodarki rynkowej. Należy zatem wykazać, że państwo postąpiło tak, jak postąpiłby przezorny inwestor prywatny w podobnej sytuacji, na przykład dokonując analiz ex ante rentowności inwestycji. Tymczasem władze francuskie nie dostarczyły żadnego dowodu na taka analizę ex ante. Władze francuskie rozpatrzyły wyłącznie ex post w swoich uwagach, że stały wskaźnik zysku […] (60) % jest odpowiedni dla inwestora prywatnego i porównały go do stopy zwrotu obligacji OAT emitowanej przez państwo, której stopa zwrotu wynosiła w tamtym okresie 3,72-3.95 %. Władze francuskie nie przedstawiły jednak żadnej analizy pokazującej, że wskaźnik w wysokości 10 % byłby akceptowalny dla prywatnego inwestora zważywszy na ryzyko ponoszone przez państwo, na przykład związane z klauzulą umożliwiającą odstąpienie od umowy i z sytuacją przedsiębiorstwa.
(321)
Przede wszystkim wskaźnik […] (60) % ma zastosowanie wyłącznie do wkładu kapitałowego w wysokości 8,75 mln EUR, ale analiza taka powinna uwzględnić łączną kwotę wkładu państwa zatwierdzoną w protokole. Ponieważ z ceną ujemną 158 mln EUR lub z kredytem w rachunku bieżącym w wysokości 38,5 mln EUR nie wiąże się żadna rentowność, stopa zwrotu całości inwestycji państwa w SNCM w momencie prywatyzacji w 2006 r. była wyraźnie niższa niż stopa zwrotu obligacji OAT. Ze względu na powiązane ryzyko inwestor prywatny działający w warunkach gospodarki rynkowej nie zaakceptowałby takiego wskaźnika.
(322)
W świetle powyższego Komisja uznaje, że określone w orzecznictwie kryteria umożliwiające natychmiastowe wykluczenie charakteru pomocy przedmiotowego środka nie są spełnione. Stąd Komisja uważa, że wkład kapitałowy państwa w wysokości 8,75 mln EUR stanowi korzyść ekonomiczną dla SNCM, ponieważ wkład ten został dokonany równocześnie z wkładem kapitałów prywatnych na warunkach nieporównywalnych w rozumieniu orzecznictwa Unii Europejskiej. Przedmiotowy środek stanowi w związku z tym pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
6.1.4. Środki pomocy dla osób fizycznych (38,5 mln EUR)
(323)
Władze francuskie uważają, że środki te stanowią pomoc dla osób fizycznych, która nie stanowi korzyści dla przedsiębiorstwa i która nie stanowi zatem pomocy państwa. Zainteresowane strony, CCF i STIM, zakwestionowały uznanie tego środka za pomoc dla osób fizycznych, ponieważ uważają w szczególności, że środek ten może przynosić pośrednie korzyści na rzecz przedsiębiorstwa SNCM.
(324)
Komisja uważa, że fakt, że bezpośrednimi beneficjentami pomocy dla osób fizycznych są pracownicy, nie wystarcza, by wykazać nieistnienie pomocy na rzecz ich pracodawcy. Sąd uściśla bowiem, co następuje: „[…] okoliczność, że bezpośrednimi beneficjentami pomocy na rzecz osób fizycznych są pracownicy przedsiębiorstwa, nie wystarcza, aby wykazać brak pomocy na rzecz ich pracodawcy” (155).
(325)
Jak wskazuje również Sąd w pkt 138 wyroku z dnia 11 września 2012 r.: „[w] celu zbadania, czy owa pomoc na rzecz osób fizycznych stanowi pomoc w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, należy […] określić, czy SNCM odnosi pośrednią korzyść ekonomiczną, sprawiającą, że nie musi ona ponosić kosztów, które normalnie obciążałyby jej własne zasoby finansowe, a zatem uniemożliwia zaistnienie normalnych skutków działania mechanizmów rynkowych”.
(326)
Ponadto Komisja zauważa, że zgodnie z protokołem porozumienia środek ten stanowi zobowiązanie państwa wobec partnerów prywatnych do sfinansowania „części kosztu ewentualnych zwolnień dobrowolnych lub zerwania umów o pracę (niezależnie od ich charakteru), tzw. kosztu „wspaniałomyślności”, który jest uzupełnieniem wszelkich innych kwot, jakie musi wypłacić pracodawca […]”. Jak podnosi Sąd w pkt 145 wyroku z dnia 11 września 2012 r., fakt, że pomoc na rzecz osób fizycznych wchodzi w zakres protokołu sprzedaży, sam w sobie wskazuje, że pomoc ta przynosi korzyść. Strony przewidziały ją, ponieważ mogły odnieść z niej pewien pożytek.
(327)
W związku z tym pomoc ta powoduje korzyść gospodarczą dla SNCM, umożliwiając temu przedsiębiorstwu nieponoszenie całości kosztu ewentualnych zwolnień niektórych pracowników w przyszłości. Jeśli przedsiębiorstwo jest zwolnione przez państwo z tego kosztu, stanowi to dla niego korzyść. Komisja przypomina, że te dodatkowe środki socjalne mają na celu ułatwienie wykonania planów zmniejszenia zatrudnienia, co jest konieczne do osiągnięcia celów przedsiębiorstwa i nie wynikają one z obowiązków określonych w przepisach prawa. W analizowanym przypadku częstotliwość ruchów społecznych w SNCM pokazuje, że realizacja planu zmniejszenia zatrudnienia w przedsiębiorstwie powoduje niemal zawsze strajki i inne akcje związków zawodowych. Te dodatkowe środki socjalne stanowią bez wątpienia korzyść dla SNCM.
(328)
W związku z tym Komisja uważa, że środek ten stanowi pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
6.1.5. Pozostała kwota 15,81 mln EUR wypłacona z tytułu pomocy restrukturyzacyjnej z 2002 r.
(329)
Środki przyznane w 2006 r. powodują zasadnicze zwiększenie kwoty pomocy na restrukturyzację analizowanej w związku z planem z 2002 r., której kwota wynosi 69,29 EUR i należy ją traktować jako zmianę planu restrukturyzacji i jego koszt. Kiedy planowano prywatyzację, plan restrukturyzacji był w trakcie realizacji. SNCM nie osiągnęło jednak jego celów przywrócenia rentowności. Sąd uściślił, że „[w] tym względzie należy bowiem wskazać, że decyzja z 2006 r. wyraźnie stwierdza, iż w razie wystąpienia elementów pomocy restrukturyzacyjnej w planie z 2006 r. powinny być one zbadane łącznie z pomocą restrukturyzacyjną w ramach planu z 2002 r. […]” (156). Sąd podkreślił, że analiza ta została przeprowadzona w sposób „słuszny”. Kwota 69,29 mln EUR stanowi sumę 66 mln EUR przyznanych w 2002 r. z tytułu pierwszej transzy planu restrukturyzacji i 3,29 mln pomocy przyznanej w 2005 r. z tytułu drugiej transzy.
(330)
W tej kwocie pomocy przyznanej z tytułu planu restrukturyzacji z 2002 r. 53,4 mln EUR dotyczą w rzeczywistości przekazania obowiązku użyteczności publicznej. Ponieważ wyrok Sądu z dnia 11 września 2012 r. potwierdził zgodność tej pomocy z prawem, Komisja musi przeanalizować jednocześnie zgodność pomocy na restrukturyzację jako takiej, tj. kwoty 15,81 mln EUR przyznanej podczas restrukturyzacji w 2002 r. i zgodność wszystkich środków z 2006 r. w świetle wytycznych z 2004 r.
6.2. ANALIZA ZGODNOŚCI POMOCY NA RESTRUKTURYZACJĘ WYPŁACONEJ W 2002 I 2006 r.
6.2.1. Odnośne wytyczne
(331)
Komisja zauważa, że plan restrukturyzacji z 2002 r. był analizowany w r świetle wytycznych z 1999 r. Zauważa też, że nowe środki z 2006 r., obejmujące plan z 2002 r., zostały przyznane po wejściu w życie nowych wytycznych z 2004 r. i wdrożone przed uzyskaniem zgody Komisji.
(332)
Zgodnie z zasadami okresu przejściowego określonymi w wytycznych z 2004 r. (157), to właśnie te wytyczne mają zastosowanie, ponieważ jest to pomoc niezgodna z prawem, częściowo przyznana po ich wejściu w życie.
(333)
W związku z tym, ponieważ środki z 2006 r. stanowią pomoc, wpisują się w zakres operacji restrukturyzacyjnych rozpoczętych w 2002 r. i należy je analizować wspólnie z nimi. Zgodność wszystkich pomocy będzie zatem analizowana w świetle wytycznych z 2004 r.
6.2.2. Charakter przedsiębiorstwa zagrożonego
(334)
Aby przedsiębiorstwo kwalifikowało się do pomocy restrukturyzacyjnej, musi istnieć możliwość uznania go za przedsiębiorstwo zagrożone w rozumieniu wytycznych.
(335)
W niniejszej sprawie Komisja przypomina, że stwierdziła, iż kryterium to jest spełnione zarówno w decyzji Komisji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie pomocy na rzecz ratowania SNCM (158) jak i decyzji z dnia 19 sierpnia 2002 r. wszczynającej formalne postępowanie wyjaśniające wobec projektu dokapitalizowania, w oparciu o roczne sprawozdanie finansowe SNCM za rok 2001 r.
(336)
Dla celów niniejszej decyzji Komisja sprawdziła, czy SNCM spełnia ten warunek w oparciu o roczne sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa za rok 2002 r. Kapitały własne poza rezerwami regulowanymi prawnie (159) pozostają nadal ujemne na poziomie - 26,5 mln EUR w 2002 r., w porównaniu z - 30,7 mln EUR w 2001 r. Taki poziom wyjaśnia zniknięcie ponad połowy kapitału spółki, kapitału, którego ponad jedna czwarta zniknęła w czasie 12 ostatnich miesięcy po zgłoszeniu, potwierdzając tym samym spełnienie warunku opisanego w pkt 5 lit. a) wytycznych.
(337)
Oprócz zmian wysokości kapitału spółki Komisja stwierdza między innymi, że:
-
między 2001 r. a 2002 r. wynik bieżący przed opodatkowaniem zmalał z - 5,1 mln EUR w 2001 r. do - 5,8 mln EUR w 2002 r., przez co straty netto w 2002 r. można było zmniejszyć jedynie poprzez sprzedaż niektórych statków,
-
zdolność samofinansowania SNCM, która osiągnęła 39,2 mln EUR na koniec 2001 r., spadła do 35,7 mln EUR na koniec 2002 r.,
-
zobowiązania finansowe netto poza leasingiem wzrosły z 135,8 mln EUR do 144,8 mln EUR między 2000 r. a 2002 r.,
-
koszty finansowe (odsetki i podobne koszty) zwiększyły się z 7,0 mln EUR w 2000 r. do 9,503 mln EUR w 2002 r.
(338)
Władze francuskie potwierdziły skądinąd Komisji, że banki odmawiają obecnie udzielenia SNCM pożyczek z powodu jej zadłużenia, mimo że SNCM zaproponowała w ramach zabezpieczenia swoje ostatnie statki wolne od hipoteki lub innych podobnych służebności.
(339)
Ponadto umowa o przekazanie obowiązku użyteczności publicznej nie wpływa w żaden sposób na tę analizę. Chociaż umowa ta powinna umożliwić SNCM, łącznie z pomyślnym wykonaniem planu restrukturyzacji, osiągnięcie docelowo dodatnich wyników działalności, nie zmienia to faktu, że dokuczliwy brak funduszy własnych, rosnące zobowiązania i koszt środków operacyjnych planu restrukturyzacji powinny doprowadzić przedsiębiorstwo po pewnym czasie do wstrzymania płatności.
(340)
Ponieważ okres restrukturyzacji obejmował lata 2002-2006, należy sprawdzić, czy SNCM spełniało ten warunek w tym okresie, a zwłaszcza w momencie, gdy zapadła decyzja o dokonaniu nowych wkładów ze środków publicznych.
(341)
W decyzji z 2003 r. zauważa się, że SNCM spełniało to kryterium latach obrachunkowych 2001 i 2002 (160).
(342)
Obecnie należy sprawdzić, czy SNCM nadal spełnia ten warunek w odniesieniu do lat obrachunkowych 2003-2005, tj. do ostatniego roku obrachunkowego przed wdrożeniem nowych środków w 2006 r. dotyczących prywatyzacji SNCM.
(343)
Jak już stwierdzono w motywie 73 i następnych, sytuacja SNCM znacznie się pogorszyła w 2004 r. i 2005 r. Zysk bieżący SNCM osiągnął poziom - 32,6 mln EUR w 2004 r. i - 25,8 mln EUR w 2005 r. Zysk netto natomiast wyniósł - 29,7 mln EUR w 2004 r. i - 28,8 mln EUR e 2005 r. Kwota środków własnych w 2005 r. (- 1,7 mln EUR) zmniejszyła się o 25,5 mln w stosunku do 2004 r. Ten spadek wartości związany jest ze zniknięciem ponad połowy kapitału spółki, kapitału, którego ponad jedna czwarta zniknęła w czasie 12 ostatnich miesięcy, potwierdzając tym samym spełnienie warunku opisanego w pkt 10 lit. a) wytycznych z 2004 r.
(344)
W świetle powyższego Komisja stwierdza, że SNCM może być uznane za przedsiębiorstwo zagrożone w rozumieniu wytycznych z 2004 r.
6.2.2.1. Wkład własny
(345)
W myśl pkt 43 wytycznych „kwota i intensywność pomocy muszą być ograniczone do ścisłego minimum kosztów restrukturyzacji koniecznych, aby umożliwić podjęcie restrukturyzacji w świetle istniejących zasobów finansowych przedsiębiorstwa, jego akcjonariuszy lub grupy kapitałowej. Ocena uwzględni każdą pomoc przyznaną uprzednio. Od beneficjentów pomocy będzie się oczekiwało, iż znaczący wkład w planie restrukturyzacji będzie pochodził z ich środków własnych, włącznie ze sprzedażą aktywów, które nie są niezbędne do dalszego istnienia przedsiębiorstwa lub z zewnętrznych źródeł finansowania na warunkach rynkowych. Tego rodzaju wkład jest znakiem, że rynki wierzą w możliwość przywrócenia rentowności. Wkład musi być rzeczywisty, tzn. faktyczny, wykluczający wszystkie przyszłe spodziewane zyski takie jak przepływ środków pieniężnych, i musi być możliwe najwyższy”.
(346)
Punkt 44 wytycznych uściśla, że „Komisja zwykle uzna za odpowiednie następujące wkłady w restrukturyzację: co najmniej 25 % w przypadku małych przedsiębiorstw, co najmniej 40 % w przypadku średnich przedsiębiorstw oraz co najmniej 50 % w przypadku dużych przedsiębiorstw. W wyjątkowych okolicznościach i w przypadkach szczególnych trudności, które państwo członkowskie musi wykazać, Komisja może zezwolić na niższy wkład”.
(347)
Punkt 7 wytycznych uściśla również, że „właściwym jest jeszcze mocniejsze podkreślenie, że [wkład od beneficjenta przy restrukturyzacji] musi być rzeczywisty i nieobjęty pomocą. Wkład beneficjenta ma podwójne zadanie: z jednej strony będzie pokazywał, że rynki (właściciele, wierzyciele) wierzą w możliwość odzyskania rentowności w rozsądnym czasie. Z drugiej strony, będzie to zapewniało, że pomoc na restrukturyzację jest ograniczona do minimum niezbędnego dla przywrócenia rentowności, przy równoczesnym ograniczeniu zakłócenia konkurencji. […]”.
(348)
W orzecznictwie podkreśla się również, że wkład własny musi świadczyć o tym, że rynek wierzy w możliwość odzyskania rentowności (161). Komisja podkreśla, że wymóg ten jest szczególnie adekwatny w przypadku SNCM ze względu na sytuację tego przedsiębiorstwa od 2002 r. Komisja przypomina bowiem, że początkowe środki na restrukturyzację z 2002 r. nie przyniosły spodziewanych rezultatów. Niektóre spośród nich nie zostały dotrzymane lub nie zostały osiągnięte (zob. motyw (351)). Ponieważ SNCM nie było w stanie wdrożyć tych pierwszych środków restrukturyzacyjnych w całości, począwszy od 2004 r. jego sytuacja ekonomiczna i finansowa zaczęła ponownie pogarszać się (zob. motyw (73)-(75)).
(349)
Koszty restrukturyzacji wynosiły 46 mln EUR w 2002 r. Odnośnie do środków z 2006 r. Komisja uważa, że wysokość kosztów restrukturyzacji odpowiada kwocie pomocy (162), tj. 202,55 mln EUR, a do kwoty tej należy dodać podwyższenie kapitału przez partnerów prywatnych, tj. 26,25 mln EUR, tj. łącznie 274,8 mln EUR. Wkład własny składa się z 42,385 mln EUR ze zbycia aktywów netto i 26,25 mln EUR podwyższenia kapitału przez partnerów prywatnych, tj. wkład własny wynosi łącznie 68,635 mln EUR. W związku z tym, uwzględniając nowe środki z 2006 r., wkład własny osiąga 25 %, podczas gdy wytyczne wymagają wkładu własnego w wysokości co najmniej 50 %. Komisja uściśla, że władze francuskie nie wykazały wyjątkowych okoliczności i szczególnych trudności, aby Komisja zezwoliła na niższy wkład. W każdym razie Komisja uważa, że w analizowanym przypadku nie zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające obniżenie wymaganej wysokości wkładu własnego określonej w wytycznych z 2004 r.
(350)
Komisja uznaje zatem, że wkład własny SNCM w wysiłek restrukturyzacyjny pozostaje niewystarczający w świetle przepisów wytycznych.
6.2.2.2. Odzyskanie długoterminowej rentowności
(351)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości co do przywrócenia długoterminowej rentowności SNCM w szczególności w związku z następującymi faktami:
-
SNCM nie planowała likwidacji wszystkich swoich deficytowych rodzajów działalności,
-
powodzenie planu restrukturyzacji było ściśle związane z przekazaniem obowiązku użyteczności publicznej, dotyczącego połączeń Marsylia-Korsyka w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2012 r.,
-
przewidywane w planie z 2002 r. zmniejszenie liczby stanowisk pracy załogi pokładowej nie zostało zrealizowane, a zwiększenie wydajności o 10 % nie zostało osiągnięte,
-
niewystarczający charakter redukcji stanowisk pracy o 400 ekwiwalentów pełnego czasu pracy i środków zwiększenia wydajności przewidzianych w planie z 2006 r. ze względu na rozbieżności w porównaniu z planem z 2002 r.
(352)
Władze francuskie odpowiedziały, że zmiana udziałowców i wdrożenie trzech środków określonych w planie prywatyzacji pozwoli SNCM na rozwijanie działalności na zdrowych podstawach i że deficytowy charakter niektórych aspektów działalności SNCM nie jest nieodwołalny.
(353)
Komisja stwierdza, że środki przewidziane w planie restrukturyzacji z 2002 r. nie mogły zostać do końca zrealizowane, ponieważ spowodowały znaczne pogorszenie wyników spółki w latach 2004 i 2005. W 2006 r. wzrost obrotów o 20 mln EUR i podwyższenie rekompensaty za świadczenie usługi publicznej o 9 mln EUR nie pozwoliły na przywrócenie zysku z działalności operacyjnej, ponieważ wzrost cen paliw i opłat eksploatacyjnych osiągnął poziom dużo wyższy od spodziewanego. Ekspert Komisji stwierdził, że wykonanie biznesplanu nabywców znacznie spowolniły liczne wydarzenia (163) i wnioskuje, że łączne straty w 2007 r. mogły być o wiele wyższe niż początkowo przewidywano.
(354)
W związku z tym Komisja uważa, że odpowiedź władz francuskich nie rozwiała wszystkich jej wątpliwości. Połączenie odzyskania rentowności z przyznaniem obowiązku świadczenia usługi publicznej w latach 2007-2013 i wdrożeniem trzech środków w ramach planu prywatyzacji, którego zgodność z prawem i rynkiem wewnętrznym nie zostały potwierdzone, zdaje się być ryzykowne. Wiarygodność planu odzyskania długoterminowej rentowności przedsiębiorstwa zakłada co najmniej, że przyjęte założenia są realistyczne. Tymczasem w analizowanym przypadku powodzenie planu opiera się niemal wyłącznie na wystąpieniu dwóch hipotetycznych zdarzeń, które nie zależą od SNCM. Ponadto, zważywszy na sytuację finansową SNCM w tamtym okresie, Komisja zastanawia się nad zdolnością tego przedsiębiorstwa do sfinansowania wymiany niektórych statków. Wymianę tą władze francuskie przedstawiają jako działanie, umożliwiające osiągnąć cel przywrócenia rentowności.
(355)
Komisja uważa zatem, że określony w wytycznych warunek przywrócenia długoterminowej rentowności nie jest spełniony.
6.2.2.3. Zapobieganie wszelkim nadmiernym zakłóceniom konkurencji (środki wyrównawcze)
(356)
W unieważnionej decyzji z 2008 r. była mowa o czterech środkach wyrównawczych:
-
zamknięcie spółki zależnej Corsica Marittima (82 000 pasażerów w 2000 r.), która była odpowiedzialna za połączenia między Włochami a Korsyką, a więc wycofanie grupy SNCM z rynku związanego z połączeniami między Włochami a Korsyką,
-
niemal całkowite wycofanie SNCM z połączeń między Tulonem a Korsyką, rynku, który w 2002 r. odpowiadał co najmniej 460 000 pasażerów,
-
zmniejszenie łącznej liczby oferowanych miejsc i liczby rejsów tam i z powrotem organizowanych każdego roku od 2003 r. przez SNCM, w szczególności w przypadku połączeń między Niceą a Korsyką,
-
sprzedaż czterech statków.
(357)
Komisja pragnie przypomnieć, że władze francuskie zaproponowały te środki w odniesieniu do kwoty 15,81 mln EUR pomocy, czyli pomocy na restrukturyzację przyznanej w 2002 r.
(358)
W związku z unieważnieniem decyzji z 2008 r. wyrokiem z dnia 11 września 2012 r. całkowita kwota pomocy wynosi obecnie ponad 210 mln EUR. Komisja uważa, że jej wątpliwości nie zostały rozwiane z następujących powodów.
(359)
W odniesieniu do sprzedaży czterech statków w ramach restrukturyzacji w 2002 r. Komisja zauważa, że zbycie te zostało częściowo wyrównane dostawą statku Danielle Casanova w czerwcu 2002 r., statku towarowo-pasażerskiego Paglia Orba i statku towarowo-pasażerskiego Pascal Paoli w 2003 r.
(360)
W odniesieniu do zamknięcia spółki zależnej Corsica Marittima - pkt 40 wytycznych uściśla w szczególności, że „[d]o celu oceny środków wyrównawczych sumy odpisane jako straty i zamknięcie działalności przynoszącej straty, które w dowolnym stopniu byłyby konieczne, aby przywrócić rentowność, nie będą uznawane za obniżenie zdolności produkcyjnych lub udziału w rynku”. W związku z tym zamknięcie Corsica Marittima, która była deficytowa od momentu utworzenia w 1990 r., nie może być uznane za środek wyrównawczy, ale za środek przyczyniający się do przywrócenia długoterminowej rentowności.
(361)
Podobne rozumowanie stosuje się również do obsługi połączeń między Korsyką a Niceą. Komisja zauważa, że SNCM posiada z jednej strony mniejszościowy udział w rynku, ponieważ Corsica Ferries France posiada 70 % udziałów w rynku (164). Jak wynika ze sprawozdania Stephensa, popyt na połączenia na trasach z Nicei, w szczególności w okresie letnim, jest bardzo wysoki. Ponadto zapotrzebowanie na połączenia na tej linii istnieje również poza sezonem letnim. Tymczasem zysk bieżący na tej linii był deficytowy w latach 2004-2007. W związku z tym środek ten nie może być uznany za środek wyrównawczy, ale za środek przyczyniający się do przywrócenia długoterminowej rentowności.
(362)
Komisja zauważa również, że ruch pasażerski między Korsyką a portem w Tulonie znacznie zwiększył się - z 200 tys. pasażerów w 1999 r. do niemal 1 mln w 2007 r. (165). W związku z tym niemal całkowite wycofanie SNCM z tych połączeń mogłoby być uznane za środek wyrównawczy. Komisja zauważa jednak, że połączenie Tulon - Korsyka jest najmniej znaczące dla SNCM pod względem liczby pasażerów.
(363)
Niemniej nawet jeśli środek ten zostałby uznany za środek wyrównawczy, Komisja uważa, że byłby w dużym stopniu niewystarczający. Pkt 40 wytycznych stanowi, że „środki wyrównawcze muszą być proporcjonalne do zakłócających skutków pomocy […]”. Jak już wspomniano w motywach 341 i 342, Komisja stwierdza, że władze francuskie zaproponowały te środki w odniesieniu do kwoty 15,81 mln EUR pomocy, czyli pomocy na restrukturyzację przyznanej w 2002 r. Tymczasem, ponieważ łączna kwota pomocy wynosi obecnie około 218 mln EUR, Komisja jest zdania, że zaproponowane środki są niewystarczające w porównaniu z zakłóceniem konkurencji, jakie powoduje przyznanie tej pomocy.
(364)
W związku z tym Komisja stwierdza, że nie zostały rozwiane wątpliwości, czy środki te należy uznać za środki kompensacyjne czy za środki niezbędne do przywrócenia rentowności. W każdym przypadku zaproponowane środki w dużym stopniu niewystarczające.
(365)
Władze francuskie podniosły argument o zagrożeniu monopolem CFF w przypadku zniknięcia SNCM z rynku. Komisja uważa, że władze francuskie nie wykazały w wystarczającym stopniu istnienia i skali tego ryzyka. Transport pasażerski i towarowy między Francją kontynentalną a Korsyką jest rynkiem otwartym i konkurencyjnym dla wszystkie podmiotów działających na Morzu Śródziemnym. Rynek ten charakteryzuje się również brakiem barier wejścia. Niezależnie od tego pozycja Corsica Ferries nie ma takiego charakteru, by uzasadnić zakłócenie konkurencji przez wdrożenie spornych środków.
(366)
W świetle powyższego Komisja stwierdza, że zaproponowane środki nie spełniają kryteriów określonych w pkt 38-42 wytycznych.
VII. WNIOSEK
7.1. NIEZGODNOŚĆ I ODZYSKANIE WKŁADU KAPITAŁOWEGO ZGŁOSZONEGO PRZEZ WŁADZE FRANCUSKIE W 2002 r. I TRZECH NOWYCH ŚRODKÓW WDROŻONYCH PRZEZ WŁADZE FRANCUSKIE W 2006 r.
(367)
Wkład kapitałowy w wysokości 15,81 mln EUR zgłoszony przez władze francuskie w 2002 r. i trzy nowe środki wdrożone przez władze francuskie w 2006 r., tj. zbycie 100 % SNCM po cenie ujemnej 158 mln EUR, podwyższenie kapitału o 8,75 mln EUR z objęciem akcji przez CGMF oraz kredyt w rachunku bieżącym udostępniony przez CGMF na kwotę 38,5 mln EUR na rzecz pracowników SNCM stanowią pomoc w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Pomoc ta jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
(368)
Komisja przypomina, że zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 wszelka pomoc niezgodna z prawem i z rynkiem wewnętrznym musi być odzyskana od beneficjenta.
(369)
W celu odzyskania środków władze francuskie muszą doliczyć do kwoty pomocy odsetki naliczone od dnia, w którym przedmiotowa pomoc została udostępniona przedsiębiorstwu do dnia jej rzeczywistego odzyskania (166), zgodnie z rozdz. V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (167).
7.2. NIEZGODNOŚĆ I ODZYSKANIE POMOCY PRZYZNANEJ W CELU RATOWANIA
(370)
Ponieważ zgłoszona pomoc na restrukturyzację nie spełnia warunków zgodności określonych w wytycznych, należy wyciągnąć konsekwencje z niezgodności pomocy na ratowanie przyznanej SNCM przez władze francuskie, która stanowiła przedmiot decyzji Komisji z dnia 17 lipca 2002 r. i zażądać odzyskania pomocy.
(371)
Dnia 19 listopada 2002 r. władze francuskie przekazały Komisji kopię umów w sprawie pożyczki gotówkowej między SNCM i CGMF oraz potwierdzenia zwrotu tej pożyczki przez SNCM dwoma przelewami z dnia 13 maja i 14 czerwca 2002 r.,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Wkład kapitałowy w wysokości 15,81 mln EUR i trzy nowe środki wdrożone przez władze francuskie w 2006 r., tj. zbycie 75 % udziałów w SNCM po cenie ujemnej 158 mln EUR, podwyższenie kapitału o 8,75 mln EUR z objęciem akcji przez CGMF i kredyt w rachunku bieżącym w kwocie 38,5 mln EUR na rzecz pracowników SNCM, wdrożone przez Francję z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE na rzecz SNCM stanowią pomoc państwa bezprawną i niezgodną z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 2
1. Francja zobowiązana jest odzyskać od beneficjenta środki pomocy, o których mowa w art. 1.
2. Od kwot podlegających zwrotowi należne są odsetki od dnia ich oddania do dyspozycji beneficjenta do dnia ich rzeczywistego odzyskania.
3. Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia (WE) nr 794/2004 i rozporządzenia Komisji (WE) nr 271/2008 (168) zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 794/2004.
Artykuł 3
1. Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
2. Francja zapewnia wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.
Artykuł 4
1. W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Francja przekazuje Komisji następujące informacje:
a)
łączną kwotę (kwotę główną i odsetki) do odzyskania od beneficjenta;
b)
szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;
c)
dokumenty potwierdzające, że beneficjent został wezwany do zwrotu pomocy.
2. Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1, Francja na bieżąco informuje Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na żądanie Komisji Francja przekazuje wszystkie informacje na temat środków już podjętych i środków przewidywanych w celu zastosowania się do niniejszej decyzji. Francja przekazuje również szczegółowe informacje o kwocie pomocy i odsetkach już odzyskanych od beneficjenta.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Francuskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 20 listopada 2013 r.