NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 912/2014
ze dne 23. července 2014,
kterým se stanoví rámec pro řešení finanční odpovědnosti v souvislosti s rozhodčími soudy pro řešení sporů mezi investorem a státem zřízenými mezinárodními dohodami, jichž je Evropská unie stranou
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 207 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
v souladu s řádným legislativním postupem (1),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Po vstupu Lisabonské smlouvy v platnost patří přímé zahraniční investice mezi záležitosti spadající pod společnou obchodní politiku. V souladu s čl. 3 odst. 1 písm. e) Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) má Unie v oblasti společné obchodní politiky výlučnou pravomoc a může být stranou mezinárodních dohod obsahujících ustanovení o přímých zahraničních investicích.
(2)
Dohody zajišťující ochranu investic mohou zahrnovat mechanismus pro řešení sporů mezi investorem a státem, který umožňuje, aby investor ze třetí země podal žalobu na stát, v němž uskutečnil investici. Řešení sporů mezi investorem a státem může vést k přiznání peněžní náhrady. V takových případech navíc nevyhnutelně vzniknou značné náklady spojené s vedením rozhodčího řízení a rovněž náklady spojené s obhajobou v dané věci.
(3)
Mezinárodní odpovědnost za zacházení, které je předmětem řešení sporu, se řídí rozdělením pravomocí mezi Unii a členské státy. V důsledku tohoto bude Unie v zásadě odpovědná za obhajobu v případě žalob týkajících se údajného porušení pravidel obsažených v dohodě, která spadají do výlučné pravomoci Unie, bez ohledu na skutečnost, zda sporné zacházení poskytla samotná Unie, nebo členský stát.
(4)
Dohody uzavírané Unií by měly zahraničním investorům poskytovat stejně vysokou úroveň ochrany, jakou právní předpisy Unie a obecné zásady, které jsou společné právním řádům členských států, poskytují investorům z Unie, avšak nikoli vyšší. Dohody uzavírané Unií by měly zajistit, aby legislativní pravomoci Unie a její právo regulovat byly dodržovány a chráněny.
(5)
Má-li Unie, jež má právní subjektivitu, mezinárodní odpovědnost za poskytnuté zacházení, podle mezinárodního práva se předpokládá, že uhradí případnou částku přiznanou v nepříznivém rozhodčím nálezu a ponese náklady sporu. Nepříznivý rozhodčí nález však může vyplývat ze zacházení poskytnutého samotnou Unií, nebo ze zacházení poskytnutého členským státem. V důsledku toho by nebylo spravedlivé, aby v případě, že zacházení poskytl členský stát, byly přiznané částky a náklady rozhodčího řízení hrazeny z rozpočtu Unie, ledaže je dané zacházení vyžadováno právem Unie. Je proto nezbytné, aby byla finanční odpovědnost podle práva Unie na základě kritérií stanovených v tomto nařízení rozdělena mezi samotnou Unii a členský stát odpovědný za poskytnuté zacházení.
(6)
Ve svém usnesení ze dne 6. dubna 2011 o budoucí evropské mezinárodní investiční politice Evropský parlament výslovně vyzval k vytvoření mechanismu stanoveného v tomto nařízení. Rada navíc ve svých závěrech ze dne 25. října 2010 o ucelené mezinárodní investiční politice požádala Komisi o prozkoumání této záležitosti.
(7)
Finanční odpovědnost by měl nést ten, kdo odpovídá za zacházení, u kterého byl zjištěn nesoulad s příslušnými ustanoveními dohody. Proto by samotná Unie měla nést finanční odpovědnost v případě, poskytl-li dotyčné zacházení orgán, instituce nebo jiný subjekt Unie. Dotčený členský stát by měl nést finanční odpovědnost v případě, že dané zacházení poskytl tento členský stát. Pokud však členský stát jedná způsobem, který vyžaduje právo Unie, například provedením směrnice přijaté Unií ve vnitrostátním právu, měla by finanční odpovědnost v rozsahu, v jakém dotyčné zacházení vyžaduje právo Unie, nést samotná Unie. Toto nařízení by mělo upravit rovněž možnost, že se jednotlivé případy týkají jak zacházení poskytnutého určitým členským státem, tak i zacházení vyžadovaného právem Unie, a mělo by se vztahovat na veškerá opatření přijatá členskými státy a Unií. V těchto případech by měly členské státy a Unie nést finanční odpovědnost za konkrétní jimi poskytnuté zacházení.
(8)
Unie by měla vždy vystupovat jako žalovaná, pokud se spor týká výlučně zacházení poskytnutého orgány, institucemi nebo jinými subjekty Unie, takže Unie v souladu s výše uvedenými kritérii nese možnou finanční odpovědnost vyplývající ze sporu.
(9)
Pokud by možnou finanční odpovědnost vyplývající ze sporu nesl členský stát, je spravedlivé a vhodné, aby tento členský stát vystupoval jako žalovaný, aby tak mohl hájit zacházení, které investorovi poskytl. Opatření stanovená v tomto nařízení mají za cíl zajistit, aby rozpočet Unie ani její nefinanční zdroje nebyly, a to ani dočasně, zatíženy náklady na vedení sporu nebo rozhodčím nálezem vydaným proti dotčenému členskému státu.
(10)
Členské státy však mohou upřednostňovat, aby v tomto druhu sporů, například z důvodu technických odborných znalostí, vystupovala jako žalovaná Unie. Členské státy by proto měly mít možnost odmítnout vystupovat jako žalovaní, aniž by tím byla dotčena jejich finanční odpovědnost.
(11)
K zajištění náležité ochrany zájmů Unie je nezbytné, aby za výjimečných okolností jako žalovaná ve sporech týkajících se zacházení, které poskytl určitý členský stát, vystupovala samotná Unie. Tyto okolnosti jsou omezeny na případy, kdy se spor týká rovněž zacházení, které poskytla Unie, kdy je zacházení poskytnuté členským státem podle všeho vyžadováno právem Unie a kdy je obdobné zacházení napadeno v související žalobě proti Unii u Světové obchodní organizace (WTO), pokud byla zřízena skupina odborníků a žaloba se týká stejné konkrétní právní otázky a pokud je nezbytné zajistit ve věci před WTO jednotnou argumentaci.
(12)
Vystupuje-li Unie jako žalovaná v případech týkajících se opatření členských států, měla by Komise vést obhajobu způsobem, který chrání finanční zájmy dotčeného členského státu.
(13)
Rozhodnutí o tom, zda by jako žalovaný měla vystupovat Unie, nebo členský stát, by měla být přijímána v rámci stanoveném v tomto nařízení. Je vhodné, aby Komise neprodleně informovala Evropský parlament a Radu o způsobu, jakým je tento rámec uplatňován.
(14)
Pro vedení rozhodčího řízení ve sporech týkajících se zacházení, které poskytl členský stát, by toto nařízení mělo stanovit určitá praktická opatření. Cílem těchto opatření by mělo být co nejlepší vedení sporu při současném dodržení povinnosti loajální spolupráce podle čl. 4 odst. 3 Smlouvy o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“) a obhajoby dotčeného členského státu a ochrany jeho zájmů.
(15)
Vystupuje-li jako žalovaná Unie, měla by tato opatření stanovit velmi úzkou spolupráci, včetně neprodleného oznámení veškerých důležitých procesních úkonů, poskytnutí relevantních dokumentů, častých konzultací a účasti v delegaci, která se účastní řízení.
(16)
Vystupuje-li jako žalovaný určitý členský stát, je vhodné, aby tento členský stát v souladu s povinností loajální spolupráce podle čl. 4 odst. 3 Smlouvy o EU Komisi průběžně informoval o vývoji dané věci, a zejména aby zajistil včasné poskytnutí informací o veškerých důležitých procesních úkonech, poskytnutí relevantních dokumentů, časté konzultace a účast v delegaci, která se účastní řízení. Je rovněž vhodné, aby měla Komise dostatečnou příležitost určit případnou právní otázku nebo jakýkoli jiný prvek týkající se zájmů Unie, které daný spor vyvolal.
(17)
Aniž je dotčen výsledek rozhodčího řízení, měl by členský stát mít možnost v případě, že má být vyplacena náhrada, kdykoliv přijmout finanční odpovědnost. V takovém případě by členský stát a Komise měly mít možnost uzavřít ujednání o pravidelných úhradách nákladů a o vyplacení případné náhrady. Toto přijetí odpovědnosti neznamená, že členský stát uznává opodstatněnost nároku, který je předmětem sporu. Komise by měla mít možnost v takovém případě přijmout rozhodnutí, kterým po členském státě požaduje, aby tyto náklady uhradil. Pokud soud přizná náhradu nákladů Unii, měla by Komise zajistit, aby byla dotčenému členskému státu neprodleně vrácena záloha na náklady.
(18)
V některých případech může být vhodné dosáhnout dohody o narovnání, aby se zamezilo nákladnému a zbytečnému rozhodčímu řízení. Je nezbytné stanovit postup pro uzavírání těchto dohod o narovnání. Tento postup by měl Komisi umožnit, aby, je-li to v zájmu Unie, přezkumným postupem daný spor související s finanční odpovědností Unie narovnala. Pokud se daná věc týká rovněž zacházení, které poskytl členský stát, je vhodné, aby Unie měla možnost spor narovnat pouze v případě, že toto narovnání nebude mít žádné finanční nebo rozpočtové důsledky pro dotčený členský stát. V takových případech je vhodné, aby mezi Komisí a dotčeným členským státem existovala úzká spolupráce a probíhaly konzultace. Členský stát by měl mít možnost spor kdykoli narovnat, pokud přijme plnou finanční odpovědnost a pokud je dohoda o narovnání v souladu s právem Unie.
(19)
Byl-li vydán rozhodčí nález proti Unii, měla by být přiznaná částka uhrazena bezodkladně. Komise by měla přijmout opatření k vyplacení těchto přiznaných částek, pokud již finanční odpovědnost nepřijal členský stát.
(20)
Komise by měla vést s dotčeným členským státem podrobné konzultace za účelem dosažení dohody o rozdělení finanční odpovědnosti. Pokud Komise rozhodne, že odpovědnost nese členský stát, a členský stát toto rozhodnutí neuzná, měla by Komise uhradit přiznanou částku, současně by však měla vydat rozhodnutí určené dotčenému členskému státu požadující, aby tento členský stát zaplatil do rozpočtu Unie příslušné částky společně s odpovídajícími úroky. Splatné úroky by měly být stanoveny podle čl. 78 odst. 4 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (2). Pokud se členský stát domnívá, že rozhodnutí nevyhovuje kritériím stanoveným v tomto nařízení, lze použít článek 263 Smlouvy o fungování EU.
(21)
Rozpočet Unie by měl umožňovat krytí výdajů vyplývajících z dohod obsahujících ustanovení o přímých zahraničních investicích, jichž je Unie stranou a které stanoví řešení sporů mezi investorem a státem. Mají-li členské státy v souladu s tímto nařízením finanční odpovědnost, měla by být Unie schopna buď shromažďovat příspěvky dotčeného členského státu ještě před uskutečněním příslušného výdaje, nebo tento příslušný výdaj nejdříve uskutečnit a poté od dotčeného členského státu získat jeho náhradu. Mělo by být možné použít oba tyto mechanismy rozpočtového nakládání, podle toho, co je proveditelné především z hlediska časových možností. U obou mechanismů by s příspěvky nebo náhradami dotčeného členského státu mělo být zacházeno jako s vnitřními účelově vázanými příjmy rozpočtu Unie. Prostředky plynoucí z těchto vnitřních účelově vázaných příjmů by neměly pouze pokrývat příslušné výdaje, ale mělo by být možné jimi doplnit jiné části rozpočtu Unie, ze kterých byly původně poskytnuty prostředky na uskutečnění příslušných výdajů v případě druhého mechanismu.
(22)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci.
(23)
Prováděcí pravomoci týkající se čl. 9 odst. 2 a 3, čl. 13 odst. 1, čl. 14 odst. 8, čl. 15 odst. 3 a čl. 16 odst. 3 by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (3).
(24)
Při přijímání rozhodnutí podle čl. 9 odst. 2 stanovících, že by jako žalovaná měla vystupovat Unie, by měl být použit poradní postup, neboť je nezbytné, aby v těchto případech obhajobu převzala Unie, avšak tento proces by měl nadále podléhat kontrole členských států. Při přijímání rozhodnutí o dohodách o narovnání podle čl. 15 odst. 3 by se měl použít poradní postup, jelikož tato rozhodnutí budou mít na rozpočet Unie nanejvýš pouze dočasný dopad vzhledem k povinnosti dotčeného členského státu převzít finanční odpovědnost vyplývající ze sporu a vzhledem k podrobným kritériím stanoveným v tomto nařízení, pokud jde o přijatelnost dohod o narovnání,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
KAPITOLA I
OBECNÁ USTANOVENÍ
Článek 1
Oblast působnosti
1. Aniž je dotčeno rozdělení pravomocí stanovené ve Smlouvě o fungování EU, vztahuje se toto nařízení na řešení sporů mezi investorem a státem vedené na základě dohody, jíž je Unie stranou nebo jíž jsou Unie a její členské státy stranami, které zahájil žalobce ze třetí země. Přijetím a uplatňováním tohoto nařízení není zejména dotčeno vymezení pravomocí stanovené ve Smlouvách, mimo jiné ve vztahu k zacházení, které poskytují členské státy nebo Unie a které bylo žalobcem napadeno při řešení sporů mezi investorem a státem vedeném podle určité dohody.
2. Komise zveřejní pro informaci v Úředním věstníku Evropské unie seznam dohod spadajících do oblasti působnosti tohoto nařízení a aktualizuje jej.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
a)
„dohodou“ jakákoli mezinárodní dohoda obsahující ustanovení o přímých zahraničních investicích, jíž je Unie stranou nebo jíž jsou Unie a její členské státy stranami a která umožňuje řešení sporů mezi investorem a státem;
b)
„náklady vyplývajícími z rozhodčího řízení“ poplatky a výdaje související s rozhodčím soudem a rozhodčí institucí, náklady na zastupování a náhrada výdajů přiznaná rozhodčím soudem žalobci, jako náklady na překlad, náklady na právní a ekonomické analýzy a jiné relevantní náklady týkající se rozhodčího řízení;
c)
„sporem“ žaloba podaná na základě dohody žalobcem na Unii nebo členský stát, o níž má rozhodnout rozhodčí soud;
d)
„řešením sporů mezi investorem a státem“ mechanismus stanovený v dohodě, podle něhož může žalobce podat žalobu na Unii nebo členský stát;
e)
„členským státem“ jeden nebo více členských států Evropské unie;
f)
„dotčeným členským státem“ členský stát, který poskytl zacházení, jež údajně není v souladu s dohodou;
g)
„finanční odpovědností“ povinnost uhradit peněžní částku přiznanou rozhodčím soudem nebo dojednanou v dohodě o narovnání, včetně nákladů vyplývajících z rozhodčího řízení;
h)
„dohodou o narovnání“ dohoda mezi Unií nebo členským státem či oběma na jedné straně a žalobcem na straně druhé, podle níž žalobce souhlasí s tím, že nebude uplatňovat své nároky, výměnou za úhradu určité peněžní částky nebo jiné opatření než peněžitou platbu, a to i v případě, že je narovnání zaznamenáno v rozhodčím nálezu rozhodčího soudu;
i)
„rozhodčím soudem“ osoba nebo subjekt určený na základě dohody, jež má rozhodovat spory mezi investorem a státem;
j)
„žalobcem“ fyzická nebo právnická osoba, která může na základě dohody podat žalobu při řešení sporů mezi investorem a státem, nebo fyzická či právnická osoba, jíž byly zákonně postoupeny nároky žalobce na základě dohody;
k)
„právem Unie“ Smlouva o fungování EU, Smlouva o EU, jakož i všechny právní akty Unie uvedené v čl. 288 druhém, třetím a čtvrtém pododstavci Smlouvy o fungování EU a všechny mezinárodní dohody, jichž je Unie stranou nebo jichž jsou Unie a její členské státy stranami; výhradně pro účely tohoto nařízení se „právem Unie“ nerozumějí ustanovení o ochraně investic obsažená v dohodě;
l)
výraz „vyžadováno právem Unie“ se vztahuje k zacházení v situaci, kdy se dotčený členský stát mohl údajnému porušení dohody vyhnout pouze nedodržením povinnosti vyplývající z práva Unie, například v případě, kdy členský stát nemá žádný prostor pro uvážení nebo hodnocení, pokud jde o výsledek, jehož má být dosaženo.
KAPITOLA II
ROZDĚLENÍ FINANČNÍ ODPOVĚDNOSTI
Článek 3
Kritéria pro rozdělení
1. Finanční odpovědnost vyplývající ze sporu na základě dohody se rozděluje podle těchto kritérií:
a)
Unie nese finanční odpovědnost vyplývající ze zacházení, které poskytly orgány, instituce nebo jiné subjekty Unie;
b)
dotčený členský stát nese finanční odpovědnost vyplývající ze zacházení, které poskytl tento členský stát;
c)
odchylně od písmene b) nese Unie finanční odpovědnost vyplývající ze zacházení, které poskytl členský stát, jestliže bylo toto zacházení vyžadováno právem Unie.
Je-li dotčený členský stát povinen jednat podle práva Unie, aby odstranil nesoulad předchozího jednání s právem Unie, nese bez ohledu na první pododstavec písm. c) finanční odpovědnost tento členský stát, ledaže dotyčné předchozí jednání bylo vyžadováno právem Unie.
2. Je-li tak stanoveno v tomto nařízení, přijme Komise rozhodnutí, které stanoví finanční odpovědnost dotčeného členského státu v souladu s kritérii stanovenými v odstavci 1. O tomto rozhodnutí uvědomí Evropský parlament a Radu.
3. Bez ohledu na odstavec 1 tohoto článku nese finanční odpovědnost dotčený členský stát, pokud:
a)
přijal možnou finanční odpovědnost podle článku 12 nebo
b)
uzavře dohodu o narovnání podle článku 15.
4. Bez ohledu na odstavec 1 tohoto článku nese finanční odpovědnost Unie, pokud Unie vystupuje jako žalovaná podle článku 4.
KAPITOLA III
VEDENÍ SPORŮ
ODDÍL 1
Vedení sporů týkajících se zacházení, které poskytla unie
Článek 4
Zacházení poskytnuté Unií
1. Unie vystupuje jako žalovaná, pokud se spor týká zacházení poskytnutého orgány, institucemi nebo jinými subjekty Unie.
2. Jestliže Komise obdrží od žalobce žádost o konzultace nebo oznámení, kterým žalobce oznamuje svůj úmysl zahájit v souladu s určitou dohodou rozhodčí řízení, neprodleně o tom vyrozumí Evropský parlament a Radu.
ODDÍL 2
Vedení sporů týkajících se zacházení, které poskytl členský stát
Článek 5
Zacházení poskytnuté členským státem
Tento oddíl se použije na spory týkající se zcela nebo částečně zacházení poskytnutého členským státem.
Článek 6
Spolupráce a konzultace mezi Komisí a dotčeným členským státem
1. V souladu se zásadou loajální spolupráce podle čl. 4 odst. 3 Smlouvy o EU učiní Komise a dotčený členský stát všechny nezbytné kroky k obhajobě Unie a dotčeného členského státu a k ochraně jejich zájmů.
2. Komise a dotčený členský stát zahájí konzultace o řešení sporů podle tohoto nařízení s přihlédnutím ke všem lhůtám stanoveným v tomto nařízení a v dotčené dohodě a sdílejí vzájemně informace, je-li to relevantní pro vedení sporů.
Článek 7
Žádost o konzultace
1. Jestliže Komise obdrží v souladu s určitou dohodou žádost žalobce o konzultace, neprodleně o tom vyrozumí dotčený členský stát. Jestliže se členský stát dozví o žádosti o konzultace nebo takovou žádost obdrží, neprodleně o tom uvědomí Komisi.
2. Součástí delegace Unie účastnící se konzultací jsou zástupci dotčeného členského státu a zástupci Komise.
3. Dotčený členský stát a Komise si neprodleně vzájemně předají informace, které jsou pro daný případ relevantní.
4. O veškerých těchto žádostech o konzultace uvědomí Komise Evropský parlament a Radu.
Článek 8
Oznámení o úmyslu zahájit rozhodčí řízení
1. Jestliže Komise obdrží oznámení, kterým žalobce oznamuje svůj úmysl zahájit v souladu s určitou dohodou rozhodčí řízení, neprodleně o tom vyrozumí dotčený členský stát. Jakmile žalobce oznámí úmysl zahájit rozhodčí řízení proti Unii nebo některému členskému státu, uvědomí Komise do patnácti dnů od obdržení tohoto oznámení Evropský parlament a Radu a sdělí jim jméno žalobce, ustanovení dohody, jejichž porušení je namítáno, dotčené hospodářské odvětví, zacházení, jímž byla dohoda údajně porušena, a požadovanou výši odškodnění.
2. Jestliže členský stát obdrží oznámení, kterým žalobce oznamuje svůj úmysl zahájit rozhodčí řízení, neprodleně o tom vyrozumí Komisi.
3. O veškerých těchto oznámeních o úmyslu zahájit rozhodčí řízení uvědomí Komise Evropský parlament a Radu.
Článek 9
Postavení žalovaného
1. Dotčený členský stát vystupuje jako žalovaný, s výjimkou případů, kdy nastane některá z těchto situací:
a)
Komise v návaznosti na konzultace podle článku 6 přijala do 45 dní od obdržení oznámení či vyrozumění podle článku 8 rozhodnutí podle odstavce 2 nebo 3 tohoto článku; nebo
b)
členský stát v návaznosti na konzultace podle článku 6 do 45 dní od obdržení oznámení nebo vyrozumění podle článku 8 Komisi písemně potvrdil, že nemá v úmyslu vystupovat jako žalovaný.
Nastane-li některá ze situací uvedených v písm. a) nebo b), vystupuje jako žalovaná Unie.
2. Komise může prováděcími akty vycházejícími z úplné a vyvážené věcné analýzy a právního zdůvodnění, které poskytne členským státům, poradním postupem podle čl. 22 odst. 2 rozhodnout, že jako žalovaná má vystupovat Unie, nastane-li jedna či více z těchto okolností:
a)
Unie by nesla zcela nebo přinejmenším zčásti možnou finanční odpovědnost vyplývající ze sporu v souladu s kritérii stanovenými v článku 3; nebo
b)
spor se týká zároveň i zacházení, které poskytly orgány, instituce nebo jiné subjekty Unie.
3. Komise může prováděcími akty vycházejícími z úplné a vyvážené věcné analýzy a právního zdůvodnění, které poskytne členským státům, přezkumným postupem podle čl. 22 odst. 3 rozhodnout, že jako žalovaná má vystupovat Unie, pokud je obdobné zacházení napadeno v související žalobě proti Unii u WTO, pokud byla zřízena skupina odborníků a žaloba se týká stejné konkrétní právní otázky a pokud je nezbytné zajistit ve věci před WTO jednotnou argumentaci.
4. Při postupu podle tohoto článku Komise zajistí, aby obhajoba Unie chránila finanční zájmy dotčeného členského státu.
5. Komise a dotčený členský stát neprodleně po obdržení oznámení nebo vyrozumění podle článku 8 zahájí v souladu s článkem 6 konzultace o řešení daného sporu podle tohoto článku. Komise a dotčený členský stát zajistí, aby byly dodrženy lhůty stanovené v dohodě.
6. Vystupuje-li podle odstavců 2 a 5 jako žalovaná Unie, konzultuje Komise s dotčeným členským státem veškerá podání a vyjádření před jejich finalizací a předložením. Zástupci dotčeného členského státu jsou na žádost tohoto členského státu a na jeho náklady členy delegace Unie účastnící se slyšení a Komise náležitě zohledňuje zájmy tohoto členského státu.
7. O každém sporu, v němž se použije tento článek, a o způsobu použití tohoto článku Komise neprodleně uvědomí Evropský parlament a Radu.
Článek 10
Vedení rozhodčího řízení členským státem
1. Vystupuje-li některý členský stát jako žalovaný ve všech fázích sporu, včetně případného řízení o zrušení, odvolání nebo přezkumu, pak tento členský stát v souladu s článkem 6:
a)
poskytne Komisi včas relevantní dokumenty týkající se řízení;
b)
informuje Komisi včas o všech důležitých procesních úkonech a na vyžádání zahájí s Komisí konzultace v zájmu řádného zohlednění jakékoli právní otázky či jakéhokoli jiného prvku, který je pro Unii významný, vyvstanou-li tyto v rámci sporu a jsou-li Komisí jako takové identifikovány v nezávazné písemné analýze, jež je dotčenému členskému státu poskytnuta; a
c)
umožní, aby byli zástupci Komise na její žádost a na její vlastní náklady členy delegace, která dotčený členský stát zastupuje.
2. Komise poskytne členskému státu relevantní dokumenty týkající se řízení s cílem zajistit co nejúčinnější obhajobu.
3. Jakmile je vydán rozhodčí nález, členský stát o tom uvědomí Komisi. Komise o tom poté uvědomí Evropský parlament a Radu.
Článek 11
Vedení rozhodčího řízení Unií
1. Během celého rozhodčího řízení, v němž Unie vystupuje jako žalovaná v jakýchkoli sporech, ve kterých by některý členský stát zcela nebo zčásti nesl možnou finanční odpovědnost, se v souladu s článkem 6 použijí tato ustanovení:
a)
Komise přijme veškerá opatření nezbytná k obhajobě dotčeného členského státu a k ochraně jeho zájmů;
b)
dotčený členský stát poskytne Komisi veškerou potřebnou pomoc;
c)
Komise poskytne dotčenému členskému státu relevantní dokumenty týkající se řízení, průběžně tento členský stát informuje o všech důležitých procesních úkonech a zahájí s ním konzultace vždy, když o to dotčený členský stát požádá, s cílem zajistit co nejúčinnější obhajobu;
d)
Komise a dotčený členský stát připraví obhajobu v úzké vzájemné spolupráci; a
e)
delegace Unie účastnící se řízení je složena ze zástupců Komise a dotčeného členského státu, ledaže dotčený členský stát Komisi uvědomí, že nehodlá být v delegaci Unie účastnící se řízení zastoupen.
2. O průběhu rozhodčích řízení uvedených v odstavci 1 Komise pravidelně informuje Evropský parlament a Radu.
Článek 12
Přijetí možné finanční odpovědnosti dotčeným členským státem, je-li žalovanou Unie
Vystupuje-li Unie jako žalovaná v jakýchkoli sporech, ve kterých by členský stát zcela nebo zčásti nesl možnou finanční odpovědnost, může dotčený členský stát možnou finanční odpovědnost vyplývající z rozhodčího řízení kdykoli přijmout. Za tímto účelem mohou dotčený členský stát a Komise uzavřít ujednání upravující mimo jiné:
a)
mechanismy pro pravidelné úhrady nákladů vyplývajících z rozhodčího řízení;
b)
mechanismy pro úhrady veškerých částek přiznaných v rozhodčích nálezech proti Unii.
KAPITOLA IV
ŘEŠENÍ SPORŮ V PŘÍPADECH, KDY JE ŽALOVANOU UNIE
Článek 13
Řešení sporů týkajících se zacházení, které poskytla Unie
1. Pokud se Komise domnívá, že by dohoda o narovnání sporu týkajícího se zacházení, které poskytla výlučně Unie, byla v zájmu Unie, může přijmout prováděcí akt, kterým tuto dohodu o narovnání schválí. Tento prováděcí akt se přijímá přezkumným postupem podle čl. 22 odst. 3.
2. Pokud dohoda o narovnání zahrnuje i jiné opatření než vyplacení určité peněžní částky, použijí se s ohledem na toto opatření příslušné postupy.
Článek 14
Řešení sporů týkajících se zacházení, které poskytl zcela nebo zčásti členský stát, pokud si Unie přeje dosáhnout narovnání
1. Je-li Unie žalovanou ve sporu týkajícím se zacházení, které poskytl zcela nebo zčásti členský stát, a pokud se Komise domnívá, že by narovnání daného sporu bylo ve finančním zájmu Unie, konzultuje Komise nejprve dotčený členský stát v souladu s článkem 6. Tyto konzultace s Komisí může rovněž zahájit členský stát.
2. Pokud se Komise a dotčený členský stát dohodnou na řešení daného sporu, vyvine dotčený členský stát úsilí k uzavření ujednání s Komisí, jímž budou vymezeny prvky nezbytné pro vyjednávání o dohodě o narovnání a pro její provádění.
3. Je-li Unie žalovanou ve sporu, v jehož důsledku by některému členskému státu vyvstala finanční odpovědnost, přičemž Unie finanční odpovědnost nenese, může v souladu s článkem 15 dotyčný spor narovnat pouze dotčený členský stát.
4. Je-li Unie žalovanou podle čl. 9 odst. 1 prvního pododstavce písm. b), může Komise v návaznosti na konzultace podle čl. 6 odst. 1 rozhodnout, že spor narovná, pokud je dohoda o narovnání ve finančním zájmu Unie. V případě takového rozhodnutí Komise předloží úplnou a vyváženou věcnou analýzu a právní zdůvodnění, jimiž finanční zájmy Unie ozřejmí.
5. Je-li Unie žalovanou ve sporu podle čl. 9 odst. 2, v jehož důsledku vyvstává finanční odpovědnost výhradně Unii, přičemž žádný členský stát finanční odpovědnost nenese, může Komise rozhodnout, že spor narovná.
6. Je-li Unie žalovanou ve sporu podle čl. 9 odst. 2, v jehož důsledku vyvstává finanční odpovědnost Unii i některému členskému státu, nemůže Komise spor narovnat bez souhlasu dotčeného členského státu. Dotčený členský stát může předložit úplnou analýzu dopadu navrhované dohody o narovnání na jeho finanční zájmy. Nesouhlasí-li členský stát s narovnáním sporu, může Komise přesto rozhodnout, že spor narovná, za podmínky, že dohoda o narovnání nebude mít pro dotčený členský stát žádné finanční či rozpočtové důsledky, přičemž se vychází z úplné a vyvážené věcné analýzy a právního zdůvodnění, které zohledňují analýzu provedenou členským státem a prokazují finanční zájmy Unie i dotčeného členského státu. V tomto případě se nepoužije článek 19.
7. Předmětem dohody o narovnání podle odstavců 4, 5 a 6 nesmějí být jiná opatření dotčeného členského státu než vyplacení určité peněžní částky.
8. Veškeré dohody o narovnání podle tohoto článku podléhají schválení prováděcími akty. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 22 odst. 3.
Článek 15
Řešení sporů týkajících se zacházení, které poskytl výlučně členský stát, v případech, kdy si tento členský stát přeje dosáhnout narovnání
1. Je-li Unie žalovanou ve sporu týkajícím se výlučně zacházení, které poskytl členský stát, může dotčený členský stát navrhnout narovnání sporu, pokud:
a)
dotčený členský stát přijme veškerou možnou finanční odpovědnost vyplývající z dohody o narovnání;
b)
dohoda o narovnání je vykonatelná pouze vůči dotčenému členskému státu; a
c)
podmínky dohody o narovnání jsou slučitelné s právem Unie.
2. Komise a dotčený členský stát zahájí konzultace za účelem posouzení úmyslu členského státu spor narovnat.
3. Dotčený členský stát oznámí Komisi návrh dohody o narovnání. Má se za to, že Komise návrh dohody o narovnání schválila, pokud do 90 dnů ode dne doručení návrhu dohody o narovnání členským státem nerozhodne prováděcím aktem přijatým poradním postupem podle čl. 22 odst. 2 jinak z důvodu, že návrh dohody o narovnání nesplňuje všechny podmínky stanovené v odstavci 1 tohoto článku. Je-li návrh dohody o narovnání schválen, přijme Komise všechny nezbytné kroky, aby ujednání dané dohody byla účinná.
Článek 16
Řešení sporů týkajících se zacházení, které poskytl zčásti členský stát, v případech, kdy si tento členský stát přeje dosáhnout narovnání
1. Je-li Unie žalovanou ve sporu týkajícím se zacházení, které poskytl zčásti členský stát, a tento členský stát se domnívá, že by narovnání daného sporu bylo v jeho finančním zájmu, nejprve konzultuje Komisi v souladu s článkem 6.
2. Pokud se Komise a dotčený členský stát dohodnou na narovnání daného sporu, vyvine dotčený členský stát úsilí o uzavření ujednání s Komisí, jímž budou vymezeny prvky nezbytné pro vyjednávání o dohodě o narovnání a pro její provádění.
3. V případě, že Komise s narovnáním sporu nesouhlasí, může na základě úplné a vyvážené věcné analýzy a právního zdůvodnění, které poskytne členským státům, prováděcím aktem rozhodnout o odmítnutí dohody o narovnání. Tento prováděcí akt se přijímá přezkumným postupem podle čl. 22 odst. 3.
KAPITOLA V
VYPLACENÍ PŘIZNANÝCH ČÁSTEK NEBO NAROVNÁNÍ
Článek 17
Oblast působnosti
Tato kapitola se použije v případě, vystupuje-li ve sporu jako žalovaná Unie.
Článek 18
Postup pro vyplacení přiznaných částek nebo pro vyplacení narovnání
1. Žalobce, v jehož prospěch byl na základě dohody vydán konečný rozhodčí nález, může podat Komisi žádost o vyplacení přiznané částky. Komise přiznanou částku uhradí s výjimkou případů, kdy finanční odpovědnost přijal podle článku 12 dotčený členský stát; v tom případě uhradí přiznanou částku členský stát.
2. Není-li dohoda o narovnání podle článku 13 nebo 14 zaznamenána v rozhodčím nálezu, může žalobce podat Komisi žádost o vyplacení narovnání. Komise toto narovnání uhradí v příslušných lhůtách stanovených v dohodě o narovnání.
Článek 19
Postup v případě, že dohody o finanční odpovědnosti není dosaženo
1. Vystupuje-li podle článku 9 jako žalovaná Unie a Komise se domnívá, že by přiznaná částka nebo narovnání nebo náklady vyplývající z rozhodčího řízení měly být na základě kritérií stanovených v čl. 3 odst. 1 uhrazeny zcela nebo zčásti dotčeným členským státem, použije se postup uvedený v odstavcích 2 až 5 tohoto článku.
2. Komise a dotčený členský stát neprodleně zahájí konzultace za účelem dosažení dohody o finanční odpovědnosti dotčeného členského státu a případně Unie.
3. Komise do tří měsíců od okamžiku, kdy obdrží žádost o vyplacení přiznané částky, narovnání nebo nákladů vyplývajících z rozhodčího řízení, přijme rozhodnutí určené dotčenému členskému státu, v němž stanoví částku, kterou má tento členský stát uhradit. O tomto rozhodnutí a jeho finančním zdůvodnění Komise uvědomí Evropský parlament a Radu.
4. Pokud dotčený členský stát nevznese proti rozhodnutí Komise přijatému podle odstavce 3 do dvou měsíců od jeho vstupu v platnost námitku, poskytne dotčený členský stát do rozpočtu Unie do šesti měsíců ode dne vstupu rozhodnutí Komise v platnost náhradu za vyplacení přiznané částky nebo narovnání nebo náklady vyplývající z rozhodčího řízení. Dotčený členský stát odpovídá za případné splatné úroky podle sazby vztahující se na ostatní peněžní částky, které jsou dlužné do rozpočtu Unie.
5. Pokud dotčený členský stát vznese námitku a Komise s námitkou členského státu nesouhlasí, přijme Komise do šesti měsíců od obdržení námitky členského státu rozhodnutí požadující, aby dotčený členský stát uhradil částku zaplacenou Komisí spolu s úroky podle sazby vztahující se na ostatní peněžní částky, které jsou dlužné do rozpočtu Unie.
6. Rozhodnutí Komise podle odstavců 3 a 5 se zveřejňují v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 20
Záloha na náklady vyplývající z rozhodčího řízení
1. Komise může přijmout rozhodnutí požadující, aby dotčený členský stát poskytl do rozpočtu Unie zálohu na finanční příspěvky pokrývající předvídatelné nebo vynaložené náklady vyplývající z rozhodčího řízení. Takové rozhodnutí o finančních příspěvcích musí být přiměřené s ohledem na kritéria stanovená v článku 3.
2. Pokud rozhodčí soud přizná náhradu nákladů vyplývajících z rozhodčího řízení Unii a dotčený členský stát prováděl pravidelné platby na náklady vyplývající z rozhodčího řízení, zajistí Komise, aby byly tyto částky převedeny dotčenému členskému státu, který je uhradil jako zálohu, spolu s úroky podle sazby vztahující se na ostatní peněžní částky, které jsou dlužné do rozpočtu Unie.
Článek 21
Platby členského státu
Náhrady nebo platby členského státu do rozpočtu Unie za účelem vyplacení přiznaných částek, narovnání nebo nákladů vyplývajících z rozhodčího řízení, včetně plateb podle čl. 20 odst. 1 tohoto nařízení, se považují za vnitřní účelově vázané příjmy ve smyslu čl. 21 odst. 4 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012. Mohou být použity na úhradu výdajů vyplývajících z dohod uzavřených podle článku 218 Smlouvy o fungování EU, které umožňují řešení sporů mezi investorem a státem, nebo na doplnění prostředků, které byly původně určeny na výplatu přiznaných částek, narovnání nebo nákladů vyplývajících z rozhodčího řízení.
KAPITOLA VI
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 22
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen Výbor pro dohody o investicích, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1219/2012 (4). Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 4 nařízení (EU) č. 182/2011.
3. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 23
Zpráva a přezkum
1. Komise předkládá Evropskému parlamentu a Radě pravidelně podrobnou zprávu o uplatňování tohoto nařízení. Tato zpráva obsahuje všechny relevantní informace včetně seznamu žalob podaných proti Unii nebo členským státům, souvisejících řízení a rozhodnutí a finančního dopadu na rozpočet Unie. První zprávu předloží do 18. září 2019. Další zprávy jsou poté podávány každé tři roky.
2. Komise každoročně předkládá Evropskému parlamentu a Radě seznam žádostí žalobců o konzultace, žalob a rozhodčích rozhodnutí.
3. Spolu se zprávou uvedenou v odstavci 1 může Komise na základě svých zjištění předložit Evropskému parlamentu a Radě rovněž návrh na změnu tohoto nařízení.
Článek 24
Spory podle dohod uzavřených před vstupem tohoto nařízení v platnost
Na spory podle dohod podle článku 1 uzavřených před 17. zářím 2014 se toto nařízení použije pouze v případě, že příslušná žaloba byla k rozhodčímu řízení předložena po 17. září 2014 a spory se týkají zacházení poskytnutého po 17. září 2014.
Článek 25
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 23. července 2014.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 912/2014
z dnia 23 lipca 2014 r.
ustanawiające ramy zarządzania odpowiedzialnością finansową związaną z trybunałami do spraw rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem, utworzonymi na mocy umów międzynarodowych, których stroną jest Unia Europejska
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 207 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Od czasu wejścia w życie Traktatu z Lizbony bezpośrednie inwestycje zagraniczne znajdują się w wykazie kwestii wchodzących w zakres wspólnej polityki handlowej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. e) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) Unia ma wyłączne kompetencje w odniesieniu do wspólnej polityki handlowej i może być stroną umów międzynarodowych obejmujących postanowienia dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych.
(2)
Umowy przewidujące ochronę inwestycji mogą obejmować mechanizm rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem, który pozwala inwestorowi z państwa trzeciego występować z roszczeniem wobec państwa, w którym dokonał inwestycji. Rozstrzyganie sporów między inwestorem a państwem może prowadzić do przyznania odszkodowania pieniężnego. Ponadto w każdej takiej sprawie nieuniknione są znaczne koszty postępowania arbitrażowego oraz koszty związane z obroną w danej sprawie.
(3)
Międzynarodowa odpowiedzialność za traktowanie stanowiące przedmiot toczącego się sporu odpowiada podziałowi kompetencji między Unią a państwami członkowskimi. W konsekwencji Unia będzie co do zasady odpowiedzialna za odniesienie się do wszelkich roszczeń dotyczących zarzutu naruszenia zasad zawartych w umowie podlegających wyłącznej kompetencji Unii, bez względu na to, czy dane traktowanie jest przyznane przez samą Unię, czy przez państwo członkowskie.
(4)
Umowy zawierane przez Unię powinny przyznawać zagranicznym inwestorom tak samo wysoki poziom ochrony, jak ten, który zgodnie z prawem Unii i ogólnymi zasadami wspólnymi dla ustawodawstw państw członkowskich przysługuje inwestorom z Unii, ale nie poziom wyższy. Umowy zawierane przez Unię powinny zapewniać, by respektowane i chronione były jej uprawnienia ustawodawcze i prawo do regulowania.
(5)
W przypadku gdy Unia, jako podmiot posiadający osobowość prawną, ponosi odpowiedzialność międzynarodową za przyznane traktowanie, oczekuje się, że zgodnie z prawem międzynarodowym dokona wszelkich płatności wynikających z niekorzystnego orzeczenia i poniesie koszty wszelkich sporów. Niekorzystne orzeczenie może jednak potencjalnie wynikać z traktowania przyznanego przez samą Unię albo z traktowania przyznanego przez państwo członkowskie. Dokonywanie płatności wynikających z orzeczenia i kosztów arbitrażu z budżetu Unii, w przypadku gdy traktowanie zostało przyznane przez państwo członkowskie, byłoby zatem niesprawiedliwe, chyba że dane traktowanie jest wymagane przez prawo Unii. Dlatego należy podzielić odpowiedzialność finansową, w rozumieniu prawa Unii, między samą Unię a państwo członkowskie odpowiedzialne za przyznane traktowanie, na podstawie kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu.
(6)
W swojej rezolucji z dnia 6 kwietnia 2011 r. w sprawie przyszłej europejskiej polityki inwestycji międzynarodowych Parlament Europejski wyraźnie wezwał do stworzenia mechanizmu przewidzianego w niniejszym rozporządzeniu. Ponadto w swoich konkluzjach z dnia 25 października 2010 r. na temat kompleksowej polityki dotyczącej inwestycji międzynarodowych Rada zwróciła się do Komisji o zbadanie tej kwestii.
(7)
Odpowiedzialność finansową należy przypisać jednostce odpowiedzialnej za traktowanie uznane za sprzeczne z odpowiednimi postanowieniami umowy. Sama Unia powinna zatem ponosić odpowiedzialność finansową, w przypadku gdy odnośne traktowanie przyznane jest przez instytucję, organ lub jednostkę organizacyjną Unii. Zainteresowane państwo członkowskie powinno ponosić odpowiedzialność finansową, w przypadku gdy odnośne traktowanie zostało przyznane przez to państwo członkowskie. Jeśli jednak państwo członkowskie działa w sposób wymagany przez prawo Unii, na przykład dokonując transpozycji dyrektywy przyjętej przez Unię, to właśnie Unia powinna ponosić odpowiedzialność finansową w zakresie, w jakim traktowanie to jest wymagane przez prawo Unii. Niniejsze rozporządzenie powinno również przewidywać możliwość, że indywidualne przypadki dotyczą zarówno traktowania przyznanego przez państwo członkowskie, jak i wymaganego przez prawo Unii, i powinno obejmować wszystkie działania podejmowane przez państwa członkowskie i przez Unię. W takich przypadkach państwa członkowskie i Unia powinny ponosić odpowiedzialność finansową za dane traktowanie przyznane przez dane państwo członkowskie lub Unię.
(8)
Unia powinna zawsze występować jako pozwany, w przypadku gdy spór dotyczy wyłącznie traktowania przyznanego przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii, tak aby to Unia ponosiła potencjalną odpowiedzialność finansową wynikającą ze sporu zgodnie z powyższymi kryteriami.
(9)
W przypadku gdy państwo członkowskie ponosiłoby potencjalną odpowiedzialność finansową wynikającą ze sporu, sprawiedliwym i odpowiednim rozwiązaniem jest, by takie państwo członkowskie występowało jako pozwany, aby mogło uzasadnić traktowanie, jakie przyznało inwestorowi. Ustalenia określone w niniejszym rozporządzeniu mają zapewnić, by budżet Unii i niefinansowe zasoby Unii nie były obciążone, nawet tymczasowo, kosztami postępowania spornego ani płatnościami wynikającymi z orzeczenia wydanego na niekorzyść zainteresowanego państwa członkowskiego.
(10)
Państwa członkowskie mogą jednak preferować, żeby w tego rodzaju sporach jako pozwany występowała Unia, na przykład ze względu na techniczną wiedzę fachową. Dlatego też państwa członkowskie powinny mieć możliwość, by odmówić występowania w charakterze pozwanego, bez uszczerbku dla ich odpowiedzialności finansowej.
(11)
W celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów Unii istotne jest, by w wyjątkowych okolicznościach sama Unia występowała jako pozwany w sporach dotyczących traktowania przyznanego przez państwo członkowskie. Okoliczności te ograniczają się do przypadków, w których spór obejmuje również traktowanie przyznane przez Unię, gdy okazuje się, że traktowanie przyznane przez państwo członkowskie jest wymagane prawem Unii oraz gdy podobne traktowanie zostało zakwestionowane w powiązanym roszczeniu przeciwko Unii skierowanym do Światowej Organizacji Handlu (WTO), gdzie ustanowiono zespół orzekający, a roszczenie to dotyczy tej samej konkretnej kwestii prawnej i niezbędne jest zapewnienie spójnej argumentacji w sprawie na forum WTO.
(12)
W przypadku gdy Unia występuje jako pozwany w sprawach dotyczących środków państw członkowskich, Komisja powinna prowadzić jej obronę w sposób, który chroni interesy finansowe zainteresowanego państwa członkowskiego.
(13)
Decyzje dotyczące tego, czy jako pozwany powinna występować Unia czy państwo członkowskie, powinny być podejmowane w ramach ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu. Właściwe jest, by Komisja niezwłocznie informowała Parlament Europejski i Radę o sposobie, w jaki ramy te zastosowano.
(14)
Niniejsze rozporządzenie powinno określić pewne praktyczne ustalenia dotyczące prowadzenia postępowania arbitrażowego w przypadku sporów dotyczących traktowania przyznanego przez państwo członkowskie. Ustalenia te powinny mieć na celu jak najlepsze pokierowanie sporem przy jednoczesnym zapewnieniu zgodności z obowiązkiem lojalnej współpracy, o której mowa w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), oraz obrony i ochrony interesów zainteresowanego państwa członkowskiego.
(15)
W przypadku gdy jako pozwany występuje Unia, ustalenia takie powinny przewidywać bardzo bliską współpracę, w tym szybkie powiadamianie o wszelkich znaczących krokach proceduralnych, dostarczanie odpowiednich dokumentów, częste konsultacje i uczestnictwo w delegacji biorącej udział w postępowaniu.
(16)
W przypadku gdy jako pozwany występuje państwo członkowskie, powinno ono - zgodnie z obowiązkiem lojalnej współpracy, o której mowa w art. 4 ust. 3 TUE - informować Komisję o postępach w sprawie, a w szczególności zapewnić informowanie w odpowiednim czasie o wszelkich znaczących krokach proceduralnych, dostarczanie odpowiednich dokumentów, częste konsultacje i uczestnictwo w delegacji biorącej udział w postępowaniu. Należy również zapewnić Komisji odpowiednią możliwość wskazania wszelkich zagadnień prawnych lub wszelkich innych elementów będących przedmiotem zainteresowania Unii podniesionych w ramach sporu.
(17)
Bez uszczerbku dla wyniku postępowania arbitrażowego państwo członkowskie powinno mieć możliwość przyjęcia w każdej chwili odpowiedzialności finansowej w razie konieczności wypłaty odszkodowania. W takim przypadku państwo członkowskie i Komisja powinni mieć możliwość zawarcia porozumienia dotyczącego okresowej płatności kosztów oraz wypłaty odszkodowania. Takie przyjęcie odpowiedzialności nie oznacza akceptacji przez państwo członkowskie zasadności roszczenia, którego dotyczy spór. W takim przypadku Komisja powinna mieć możliwość przyjęcia decyzji zobowiązującej państwo członkowskie do utworzenia rezerwy na pokrycie takich kosztów. W przypadku gdy trybunał zasądzi koszty na rzecz Unii, Komisja powinna zapewnić, by każda zaliczka na koszty postępowania została niezwłocznie zwrócona zainteresowanemu państwu członkowskiemu.
(18)
W niektórych przypadkach, w celu uniknięcia kosztownego i zbędnego arbitrażu, właściwe może być osiągnięcie ugody. Należy ustanowić procedurę zawierania takich ugód. Procedura taka powinna umożliwić Komisji, stanowiącej zgodnie z procedurą sprawdzającą, zawarcie ugody w danej sprawie wiążącej się z odpowiedzialnością finansową Unii, jeżeli byłoby to w interesie Unii. W przypadku gdy sprawa dotyczy również traktowania przyznanego przez państwo członkowskie, Unia powinna mieć możliwość zawarcia ugody w sprawie sporu, wyłącznie jeśli ugoda nie będzie mieć żadnego wpływu na finanse ani na budżet zainteresowanego państwa członkowskiego. W takich przypadkach właściwe jest utrzymywanie bliskiej współpracy i konsultacji między Komisją a zainteresowanym państwem członkowskim. Państwo członkowskie powinno mieć przez cały czas możliwość zawarcia ugody, pod warunkiem że akceptuje pełną odpowiedzialność finansową i że ugoda taka jest zgodna z prawem Unii.
(19)
Jeżeli orzeczenie wydano na niekorzyść Unii, należy niezwłocznie dokonać płatności wynikającej z tego orzeczenia. Komisja powinna dokonać ustaleń dotyczących takich płatności, chyba że państwo członkowskie przyjęło już odpowiedzialność finansową.
(20)
Komisja powinna prowadzić ścisłe konsultacje z zainteresowanym państwem członkowskim w celu osiągnięcia porozumienia w sprawie rozdziału odpowiedzialności finansowej. W przypadku gdy Komisja stwierdzi, że odpowiedzialne jest państwo członkowskie, a państwo członkowskie nie akceptuje tego ustalenia, Komisja powinna dokonać płatności wynikającej z orzeczenia, ale powinna również wydać decyzję skierowaną do tego państwa członkowskiego z żądaniem przekazania odnośnych kwot do budżetu Unii, wraz z mającymi zastosowanie odsetkami. Należne odsetki należy określić na podstawie art. 78 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (2). W przypadkach gdy państwo członkowskie uzna, że decyzja nie spełnia kryteriów określonych w niniejszym rozporządzeniu, może powołać się na art. 263 TFUE.
(21)
Budżet Unii powinien zapewniać pokrycie wydatków wynikających z umów obejmujących postanowienia dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych, których stroną jest Unia i które przewidują rozstrzyganie sporów między inwestorem a państwem. W przypadku gdy państwa członkowskie ponoszą odpowiedzialność finansową na podstawie niniejszego rozporządzenia, Unia powinna być w stanie zgromadzić wkłady zainteresowanego państwa członkowskiego przed realizacją odpowiednich wydatków albo najpierw zrealizować te wydatki, a następnie otrzymać ich zwrot od zainteresowanego państwa członkowskiego. Powinno być możliwe stosowanie obu tych mechanizmów budżetowych, w zależności od tego, co jest wykonalne, zwłaszcza biorąc pod uwagę terminy. W przypadku obu mechanizmów wkłady lub zwroty wypłacane przez zainteresowane państwo członkowskie powinny być traktowane jako wewnętrzne dochody budżetu Unii przeznaczone na określony cel. Środki uzyskane dzięki tym wewnętrznym dochodom przeznaczonym na określony cel powinny nie tylko pokrywać odpowiednie wydatki, ale powinny kwalifikować się również do zasilenia innych części budżetu Unii, z których pochodziły pierwotne środki na realizację odpowiednich wydatków w ramach drugiego mechanizmu.
(22)
W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze.
(23)
Wykonywanie uprawnień wykonawczych dotyczących art. 9 ust. 2 i 3, art. 13 ust. 1, art. 14 ust. 8, art. 15 ust. 3 oraz art. 16 ust. 3 powinno odbywać się zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (3).
(24)
W przypadku przyjmowania decyzji dotyczących tego, że Unia będzie występować jako pozwany zgodnie z art. 9 ust. 2, należy stosować procedurę doradczą, biorąc pod uwagę, że Unia powinna przejąć obronę w takich sprawach, jednakże nadal powinno to podlegać kontroli ze strony państw członkowskich. Do celów przyjmowania decyzji dotyczących rozstrzygania sporów zgodnie z art. 15 ust. 3 należy stosować procedurę doradczą, biorąc pod uwagę, że decyzje te będą miały co najwyżej tymczasowy wpływ na budżet Unii, ponieważ zainteresowane państwo członkowskie będzie zobowiązane do poniesienia wszelkiej odpowiedzialności finansowej wynikającej ze sporu, oraz ze względu na określone w niniejszym rozporządzeniu szczegółowe kryteria dotyczące dopuszczalności takich ugód,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
PRZEPISY OGÓLNE
Artykuł 1
Zakres stosowania
1. Bez uszczerbku dla podziału kompetencji ustanowionego przez TFUE niniejsze rozporządzenie stosuje się do rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem prowadzonych na podstawie umowy, której stroną jest Unia lub Unia i jej państwa członkowskie, i wszczynanych przez skarżącego z państwa trzeciego. W szczególności przyjęcie i stosowanie niniejszego rozporządzenia nie ma wpływu na określenie kompetencji ustanowionych Traktatami, w tym w stosunku do traktowania przyznanego przez państwa członkowskie lub Unię i zakwestionowanego przez skarżącego w ramach rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem na podstawie umowy.
2. Do celów informacyjnych Komisja publikuje w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i uaktualnia wykaz umów objętych zakresem stosowania niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a)
„umowa” oznacza każdą umowę międzynarodową obejmującą postanowienia dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych, której stroną jest Unia lub Unia i jej państwa członkowskie i która przewiduje rozstrzyganie sporów między inwestorem a państwem;
b)
„koszty wynikające z arbitrażu” oznaczają opłaty i koszty trybunału arbitrażowego i instytucji arbitrażowej oraz koszty zastępstwa i wydatki przyznane skarżącemu przez trybunał arbitrażowy, takie jak koszty tłumaczenia, koszty analizy prawnej i ekonomicznej, a także inne odpowiednie koszty odnoszące się do postępowania arbitrażowego;
c)
„spór” oznacza roszczenie wysunięte przez skarżącego przeciwko Unii lub państwu członkowskiemu na podstawie umowy i rozstrzygane przez trybunał arbitrażowy;
d)
„rozstrzyganie sporów między inwestorem a państwem” oznacza mechanizm przewidziany w umowie, przy pomocy którego skarżący może występować z roszczeniami wobec Unii lub państwa członkowskiego;
e)
„państwo członkowskie” oznacza co najmniej jedno państwo członkowskie Unii Europejskiej;
f)
„zainteresowane państwo członkowskie” oznacza państwo członkowskie, które przyznało traktowanie, co do którego twierdzi się, że jest niezgodne z umową;
g)
„odpowiedzialność finansowa” oznacza zobowiązanie do zapłaty kwoty przyznanej przez trybunał arbitrażowy lub uzgodnionej w ramach ugody i obejmującej koszty wynikające z arbitrażu;
h)
„ugoda” oznacza każde porozumienie między Unią lub państwem członkowskim, lub oboma, z jednej strony, oraz skarżącym, z drugiej strony, zgodnie z którym skarżący zgadza się nie dochodzić swoich roszczeń w zamian za wypłacenie pewnej kwoty lub za działanie inne niż wypłacenie środków pieniężnych, włączając w to przypadki, w których ugoda jest ujęta w orzeczeniu trybunału arbitrażowego;
i)
„trybunał arbitrażowy” oznacza każdą osobę lub organ wyznaczone na mocy umowy do orzekania w sporach między inwestorem a państwem;
j)
„skarżący” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, która może wystąpić z roszczeniem w ramach rozstrzygania sporów między inwestorem a państwem na podstawie umowy lub każdą osobę fizyczną lub prawną, na której rzecz zgodnie z prawem przeniesiono roszczenia skarżącego wynikające z umowy;
k)
„prawo Unii” oznacza TFUE i TUE, a także wszelkie akty prawne Unii, o których mowa w art. 288 akapit drugi, trzeci i czwarty TFUE oraz wszelkie umowy międzynarodowe, których stroną jest Unia lub Unia i jej państwa członkowskie; wyłącznie do celów niniejszego rozporządzenia „prawo Unii” nie oznacza przepisów dotyczących ochrony inwestycji zawartych w umowie;
l)
„wymagane przez prawo Unii” odnosi się do traktowania, w przypadku którego zainteresowane państwo członkowskie mogło uniknąć zarzucanego mu naruszenia umowy tylko poprzez niewywiązanie się z obowiązku wynikającego z prawa Unii, na przykład gdy nie ma ono prawa decydowania ani marginesu uznania w odniesieniu do rezultatu, jaki ma zostać osiągnięty.
ROZDZIAŁ II
ROZDZIAŁ ODPOWIEDZIALNOŚCI FINANSOWEJ
Artykuł 3
Kryteria rozdziału
1. Odpowiedzialność finansową powstałą wskutek sporu wynikającego z umowy rozdziela się według następujących kryteriów:
a)
Unia ponosi odpowiedzialność finansową wynikającą z traktowania przyznanego przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii;
b)
zainteresowane państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność finansową wynikającą z traktowania przyznanego przez to państwo członkowskie;
c)
w drodze wyjątku od lit. b) Unia ponosi odpowiedzialność finansową wynikającą z traktowania przyznanego przez państwo członkowskie, w przypadku gdy takie traktowanie było wymagane przez prawo Unii.
Niezależnie od akapitu pierwszego lit. c), w przypadku gdy zainteresowane państwo członkowskie jest zobowiązane do działania zgodnie z prawem Unii w celu usunięcia niezgodności wcześniejszego aktu prawnego z prawem Unii, to państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność finansową, chyba że taki wcześniejszy akt prawny był wymagany przez prawo Unii.
2. W przypadkach przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu Komisja przyjmuje decyzję określającą odpowiedzialność finansową zainteresowanego państwa członkowskiego zgodnie z kryteriami ustanowionymi w ust. 1. Parlament Europejski i Rada są informowane o takiej decyzji.
3. Niezależnie od ust. 1 niniejszego artykułu, zainteresowane państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność finansową, w przypadku gdy:
a)
przyjęło ono potencjalną odpowiedzialność finansową zgodnie z art. 12; lub
b)
zawiera ono ugodę zgodnie z art. 15.
4. Niezależnie od ust. 1 niniejszego artykułu, Unia ponosi odpowiedzialność finansową, w przypadku gdy występuje jako pozwany zgodnie z art. 4.
ROZDZIAŁ III
PROWADZENIE SPORÓW
SEKCJA 1
Prowadzenie sporów dotyczących traktowania przyznanego przez Unię
Artykuł 4
Traktowanie przyznane przez Unię
1. Unia występuje jako pozwany w przypadku, gdy spór dotyczy traktowania przyznanego przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii.
2. W przypadku gdy Komisja otrzyma od skarżącego wniosek o konsultacje lub zawiadomienie, w którym skarżący deklaruje swój zamiar wszczęcia postępowania arbitrażowego zgodnie z umową, niezwłocznie powiadamia o tym Parlament Europejski i Radę.
SEKCJA 2
Prowadzenie sporów dotyczących traktowania przyznanego przez państwo członkowskie
Artykuł 5
Traktowanie przyznane przez państwo członkowskie
Niniejszą sekcję stosuje się w sporach dotyczących, w pełni lub częściowo, traktowania przyznanego przez państwo członkowskie.
Artykuł 6
Współpraca i konsultacje między Komisją a zainteresowanym państwem członkowskim
1. Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy, o której mowa w art. 4 ust. 3 TUE, Komisja i zainteresowane państwo członkowskie podejmują wszelkie niezbędne kroki w celu obrony i ochrony interesów Unii i zainteresowanego państwa członkowskiego.
2. Komisja i zainteresowane państwo członkowskie podejmują konsultacje dotyczące kierowania sporami zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, mając na uwadze terminy określone w niniejszym rozporządzeniu i w odnośnej umowie, oraz udostępniają sobie wzajemnie informacje, gdy są one istotne dla prowadzenia sporów.
Artykuł 7
Wniosek o konsultacje
1. W przypadku gdy Komisja otrzyma od skarżącego wniosek o konsultacje zgodnie z umową, niezwłocznie powiadamia o tym zainteresowane państwo członkowskie. W przypadku gdy państwo członkowskie zostało powiadomione o wniosku o konsultacje lub taki wniosek otrzymało, niezwłocznie informuje o tym Komisję.
2. Przedstawiciele zainteresowanego państwa członkowskiego i Komisji wchodzą w skład delegacji Unii biorącej udział w konsultacjach.
3. Zainteresowane państwo członkowskie i Komisja niezwłocznie dostarczają sobie wzajemnie istotne informacje dotyczące sprawy.
4. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o wszelkich takich wnioskach o konsultacje.
Artykuł 8
Zawiadomienie o zamiarze wszczęcia postępowania arbitrażowego
1. W przypadku gdy Komisja otrzyma zawiadomienie, w którym skarżący deklaruje swój zamiar wszczęcia postępowania arbitrażowego zgodnie z umową, niezwłocznie powiadamia o tym zainteresowane państwo członkowskie. W przypadku gdy skarżący deklaruje zamiar wszczęcia postępowania arbitrażowego przeciwko Unii lub państwu członkowskiemu, Komisja przekazuje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie w terminie 15 dni roboczych od otrzymania tego zawiadomienia informacje o: nazwisku lub nazwie skarżącego, postanowieniach umowy, co do których twierdzi się, że zostały naruszone, sektorze gospodarczym, którego dotyczy sprawa, traktowaniu, co do którego twierdzi się, że stanowi naruszenie umowy, oraz wysokości roszczonego odszkodowania.
2. W przypadku gdy państwo członkowskie otrzyma zawiadomienie, w którym skarżący deklaruje swój zamiar wszczęcia postępowania arbitrażowego, niezwłocznie powiadamia o tym Komisję.
3. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o wszelkich takich zawiadomieniach o zamiarze wszczęcia postępowania arbitrażowego.
Artykuł 9
Status pozwanego
1. Zainteresowane państwo członkowskie występuje jako pozwany, chyba że zachodzi jedna z następujących sytuacji:
a)
Komisja po konsultacjach przeprowadzonych na mocy art. 6 podejmuje decyzję zgodnie z ust. 2 lub 3 niniejszego artykułu w terminie 45 dni od otrzymania zawiadomienia lub powiadomienia, o których mowa w art. 8; albo
b)
państwo członkowskie po konsultacjach przeprowadzonych na mocy art. 6 potwierdziło Komisji na piśmie w terminie 45 dni od otrzymania zawiadomienia lub powiadomienia, o których mowa w art. 8, że nie zamierza występować jako pozwany.
W przypadku zaistnienia którejkolwiek z sytuacji, o których mowa w lit. a) lub b), Unia występuje jako pozwany.
2. Komisja może, w drodze aktów wykonawczych, podjąć decyzję, opierając się na pełnej i wyważonej analizie stanu faktycznego oraz uzasadnieniu prawnym dostarczonych państwom członkowskim, zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 22 ust. 2, o występowaniu Unii jako pozwanego, jeżeli zachodzi jedna lub więcej z następujących okoliczności:
a)
Unia ponosiłaby całość lub przynajmniej część potencjalnej odpowiedzialności finansowej powstałej wskutek sporu zgodnie z kryteriami określonymi w art. 3; lub
b)
spór dotyczy również traktowania przyznanego przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii.
3. Komisja może podjąć decyzję, w drodze aktów wykonawczych, opierając się na pełnej i wyważonej analizie stanu faktycznego oraz uzasadnieniu prawnym dostarczonych państwom członkowskim, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 22 ust. 3, o występowaniu Unii jako pozwanego, jeżeli podobne traktowanie zostało zakwestionowane w powiązanym roszczeniu przeciwko Unii skierowanym do WTO, gdzie ustanowiono zespół orzekający, a roszczenie to dotyczy tej samej konkretnej kwestii prawnej i jeżeli niezbędne jest zapewnienie spójnej argumentacji w sprawie na forum WTO.
4. Podejmując działania zgodnie z niniejszym artykułem, Komisja zapewnia, by obrona Unii chroniła interesy finansowe zainteresowanego państwa członkowskiego.
5. Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia lub powiadomienia, o których mowa w art. 8, Komisja i zainteresowane państwo członkowskie podejmują konsultacje zgodnie z art. 6 dotyczące kierowania sprawą zgodnie z niniejszym artykułem. Komisja i zainteresowane państwo członkowskie zapewniają przestrzeganie wszelkich terminów określonych w umowie.
6. W przypadku gdy Unia występuje jako pozwany zgodnie z ust. 2 i 5 Komisja przed sfinalizowaniem i przedłożeniem jakiegokolwiek pisma procesowego lub jakiejkolwiek uwagi konsultuje się w ich sprawie z zainteresowanym państwem członkowskim. Przedstawiciele zainteresowanego państwa członkowskiego na wniosek tego państwa członkowskiego i na jego koszt wchodzą w skład delegacji Unii na wszelkie przesłuchania, a Komisja należycie uwzględnia interes tego państwa członkowskiego.
7. Komisja niezwłocznie informuje Parlament Europejski i Radę o każdym sporze, w którym stosuje się przepisy niniejszego artykułu, oraz o sposobie, w jaki zostały one zastosowane.
Artykuł 10
Prowadzenie postępowania arbitrażowego przez państwo członkowskie
1. W przypadku gdy państwo członkowskie występuje jako pozwany, na wszystkich etapach sporu, w tym na etapie ewentualnego unieważnienia, odwołania lub kontroli sądowej, państwo członkowskie zgodnie z art. 6:
a)
dostarcza Komisji w odpowiednim czasie wszelkie odpowiednie dokumenty dotyczące postępowania;
b)
informuje Komisję w odpowiednim czasie o wszelkich istotnych krokach proceduralnych oraz podejmuje na wniosek konsultacje z Komisją w celu należytego uwzględnienia wszelkich kwestii prawnych lub innych elementów interesu Unii podniesionych w ramach sporu i wskazanych przez Komisję w niewiążącej pisemnej analizie dostarczonej zainteresowanemu państwu członkowskiemu; oraz
c)
zezwala przedstawicielom Komisji, na jej wniosek i jej własny koszt, na wejście w skład delegacji reprezentującej to państwo członkowskie.
2. Komisja dostarcza państwu członkowskiemu wszelkie odpowiednie dokumenty dotyczące postępowania, tak aby zapewnić jak najskuteczniejszą obronę.
3. Natychmiast po wydaniu orzeczenia, państwo członkowskie informuje Komisję. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę.
Artykuł 11
Prowadzenie postępowania arbitrażowego przez Unię
1. Zgodnie z art. 6 następujące przepisy mają zastosowanie w postępowaniu arbitrażowym, w przypadku gdy Unia występuje jako pozwany w sporach, w których państwo członkowskie ponosiłoby całość lub część potencjalnej odpowiedzialności finansowej:
a)
Komisja podejmuje wszelkie niezbędne środki mające na celu obronę i ochronę interesów zainteresowanego państwa członkowskiego;
b)
zainteresowane państwo członkowskie zapewnia Komisji wszelką niezbędną pomoc;
c)
Komisja dostarcza zainteresowanemu państwu członkowskiemu odpowiednie dokumenty dotyczące postępowania, na bieżąco informuje państwo członkowskie o wszelkich istotnych krokach proceduralnych i na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego w każdym przypadku podejmuje konsultacje z państwem członkowskim, tak aby zapewnić jak najskuteczniejszą obronę;
d)
Komisja i zainteresowane państwo członkowskie przygotowują obronę, ściśle ze sobą współpracując; oraz
e)
w skład delegacji Unii uczestniczącej w postępowaniu wchodzą Komisja i przedstawiciele zainteresowanego państwa członkowskiego, chyba że zainteresowane państwo członkowskie poinformuje Komisję, że nie zamierza wchodzić w skład delegacji uczestniczącej w postępowaniu.
2. Komisja regularnie informuje Parlament Europejski i Radę o postępach w postępowaniu arbitrażowym, o którym mowa w ust. 1.
Artykuł 12
Przyjęcie przez zainteresowane państwo członkowskie potencjalnej odpowiedzialności finansowej, w przypadku gdy pozwanym jest Unia
W przypadku gdy Unia występuje jako pozwany w jakimkolwiek sporze, w którym państwo członkowskie ponosiłoby całość lub część potencjalnej odpowiedzialności finansowej, zainteresowane państwo członkowskie może w dowolnym momencie przyjąć wszelką potencjalną odpowiedzialność finansową wynikającą z arbitrażu. W tym celu zainteresowane państwo członkowskie i Komisja mogą poczynić ustalenia dotyczące, między innymi:
a)
mechanizmów okresowej płatności kosztów wynikających z arbitrażu;
b)
mechanizmów płatności wynikających z wszelkich orzeczeń wydanych na niekorzyść Unii.
ROZDZIAŁ IV
UGODOWE ROZWIĄZYWANIE SPORÓW, W PRZYPADKU GDY POZWANYM JEST UNIA
Artykuł 13
Ugodowe rozwiązywanie sporów dotyczących traktowania przyznanego przez Unię
1. Jeżeli Komisja uzna, że w interesie Unii leży ugodowe rozwiązanie sporu dotyczącego traktowania przyznanego wyłącznie przez Unię, może ona przyjąć akt wykonawczy w celu zatwierdzenia ugody. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 22 ust. 3.
2. Jeżeli ugoda wiąże się potencjalnie z działaniem innym niż zapłata kwoty pieniężnej, stosuje się procedury właściwe dla takich działań.
Artykuł 14
Ugodowe rozwiązywanie sporów dotyczących traktowania przyznanego w całości lub częściowo przez państwo członkowskie, w przypadku gdy Unia chce zawrzeć ugodę
1. W przypadku gdy Unia jest pozwanym w sporze dotyczącym traktowania przyznanego, w całości lub częściowo, przez państwo członkowskie, a Komisja uzna, że ugodowe rozwiązanie sporu leży w interesie finansowym Unii, Komisja w pierwszej kolejności przeprowadza konsultacje z zainteresowanym państwem członkowskim zgodnie z art. 6. Państwo członkowskie również może zainicjować takie konsultacje z Komisją.
2. Jeżeli Komisja i zainteresowane państwo członkowskie zgadzają się na ugodowe rozwiązanie sporu, zainteresowane państwo członkowskie dokłada wszelkich starań, aby poczynić z Komisją ustalenia określające elementy niezbędne do wynegocjowania i wykonania ugody.
3. W przypadku gdy Unia jest pozwanym w sporze, w wyniku którego państwo członkowskie poniosłoby odpowiedzialność finansową, a nie zachodzi żadna odpowiedzialność finansowa Unii, jedynie zainteresowane państwo członkowskie może ugodowo rozwiązać spór zgodnie z art. 15.
4. W przypadku gdy Unia jest pozwanym zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b), Komisja może, po konsultacjach zgodnie z art. 6 ust. 1, podjąć decyzję o ugodowym rozwiązaniu sporu, jeżeli ugoda leży w interesie finansowym Unii. Podejmując taką decyzję, Komisja dostarcza pełną i wyważoną i analizę stanu faktycznego oraz uzasadnienie prawne wykazujące interesy finansowe Unii.
5. W przypadku gdy Unia jest pozwanym w sporze zgodnie z art. 9 ust. 2, który dotyczy jedynie odpowiedzialności finansowej Unii, a nie zachodzi żadna odpowiedzialność finansowa państwa członkowskiego, Komisja może podjąć decyzję o ugodowym rozwiązaniu sporu.
6. W przypadku gdy Unia jest pozwanym w sporze zgodnie z art. 9 ust. 2, który dotyczy odpowiedzialności finansowej Unii i państwa członkowskiego, Komisja nie może ugodowo rozwiązać sporu bez zgody zainteresowanego państwa członkowskiego. Zainteresowane państwo członkowskie może przedłożyć pełną analizę wpływu proponowanej ugody na jego interesy finansowe. W przypadku gdy państwo członkowskie nie zgadza się na ugodowe rozwiązanie sporu, Komisja może mimo wszystko podjąć decyzję o ugodowym rozwiązaniu sporu - pod warunkiem że taka ugoda nie ma żadnych finansowych ani budżetowych konsekwencji dla zainteresowanego państwa członkowskiego - na podstawie pełnej i wyważonej analizy stanu faktycznego oraz uzasadnienia prawnego, przy uwzględnieniu analizy państwa członkowskiego i wykazaniu interesów finansowych Unii i zainteresowanego państwa członkowskiego. W tym przypadku art. 19 nie ma zastosowania.
7. Warunki ugody na mocy ust. 4, 5 i 6 nie obejmują działań ze strony zainteresowanego państwa członkowskiego innych niż wypłata kwoty pieniężnej.
8. Wszelkie ugody na mocy niniejszego artykułu podlegają zatwierdzeniu w drodze aktów wykonawczych. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 22 ust. 3.
Artykuł 15
Ugodowe rozwiązywanie sporów dotyczących traktowania przyznanego wyłącznie przez państwo członkowskie, w przypadku gdy państwo członkowskie chce zawrzeć ugodę
1. W przypadku gdy Unia jest pozwanym w sporze dotyczącym wyłącznie traktowania przyznanego przez państwo członkowskie, zainteresowane państwo członkowskie może zaproponować zawarcie ugody, jeżeli:
a)
zainteresowane państwo członkowskie przyjmuje wszelką potencjalną odpowiedzialność finansową wynikającą z ugody;
b)
wszelkie ustalenia dotyczące ugody są egzekwowane jedynie od zainteresowanego państwa członkowskiego; oraz
c)
warunki ugody są zgodne z prawem Unii.
2. Komisja i zainteresowane państwo członkowskie podejmują konsultacje w celu oceny zamiaru zawarcia ugody przez państwo członkowskie.
3. Zainteresowane państwo członkowskie przedstawia Komisji projekt ugody. Uznaje się, że Komisja zatwierdziła projekt ugody, chyba że w terminie 90 dni od zgłoszenia przez państwo członkowskie projektu ugody zadecyduje ona inaczej w drodze aktu wykonawczego przyjętego zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 22 ust. 2, w związku z tym, że projekt ugody nie spełnia wszystkich warunków określonych w ust. 1 niniejszego artykułu. Po zaakceptowaniu projektu ugody Komisja podejmuje wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia skuteczności ustaleń w ramach ugody.
Artykuł 16
Ugodowe rozwiązywanie sporów dotyczących traktowania przyznanego częściowo przez państwo członkowskie, w przypadku gdy państwo członkowskie chce zawrzeć ugodę
1. W przypadku gdy Unia jest pozwanym w sporze dotyczącym traktowania przyznanego częściowo przez państwo członkowskie i państwo członkowskie uważa, że ugodowe rozwiązanie sporu leży w jego interesie finansowym, w pierwszej kolejności przeprowadza ono konsultacje z Komisją zgodnie z art. 6.
2. Jeżeli Komisja i zainteresowane państwo członkowskie zgadzają się na ugodowe rozwiązanie sporu, zainteresowane państwo członkowskie dokłada wszelkich starań, aby poczynić z Komisją ustalenia określające elementy niezbędne do wynegocjowania i wykonania ugody.
3. W przypadku gdy Komisja nie zgadza się na ugodowe rozwiązanie sporu, Komisja może - na podstawie pełnej i wyważonej analizy stanu faktycznego oraz uzasadnienia prawnego dostarczonych państwom członkowskim - podjąć decyzję o odmowie ugodowego rozwiązania sporu w drodze aktu wykonawczego. Ten akty wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 22 ust. 3.
ROZDZIAŁ V
PŁATNOŚCI WYNIKAJĄCE Z OSTATECZNEGO ORZECZENIA LUB UGODY
Artykuł 17
Zakres stosowania
Niniejszy rozdział ma zastosowanie w przypadku, gdy Unia występuje jako pozwany w sporze.
Artykuł 18
Procedura płatności wynikających z orzeczenia lub ugody
1. Po otrzymaniu ostatecznego orzeczenia na podstawie umowy, skarżący może złożyć do Komisji wniosek o płatność wynikającą z tego orzeczenia. Wszelkich takich płatności wynikających z orzeczenia dokonuje Komisja, chyba że zainteresowane państwo członkowskie przyjęło odpowiedzialność finansową zgodnie z art. 12, w którym to przypadku państwo członkowskie dokonuje takiej płatności wynikającej z orzeczenia.
2. W przypadku gdy ugoda zgodnie z art. 13 lub 14 nie jest ujęta w orzeczeniu, skarżący może złożyć do Komisji wniosek o płatność wynikającą z ugody. Komisja dokonuje płatności wynikającej z ugody w odpowiednim terminie określonym w ugodzie.
Artykuł 19
Procedura w przypadku braku porozumienia co do odpowiedzialności finansowej
1. W przypadku gdy Unia występuje jako pozwany zgodnie z art. 9, a Komisja uważa, że płatność wynikająca z orzeczenia lub ugody lub koszty wynikające z odnośnego arbitrażu powinny zostać, w całości lub częściowo, pokryte przez zainteresowane państwo członkowskie na podstawie kryteriów ustanowionych w art. 3 ust. 1, stosuje się procedurę określoną w ust. 2-5 niniejszego artykułu.
2. Komisja i zainteresowane państwo członkowskie niezwłocznie podejmują konsultacje w celu osiągnięcia porozumienia co do odpowiedzialności finansowej zainteresowanego państwa członkowskiego, a w stosownych przypadkach - Unii.
3. W terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania przez Komisję wniosku o płatność wynikającą z orzeczenia lub ugody lub koszty wynikające z arbitrażu Komisja przyjmuje decyzję skierowaną do zainteresowanego państwa członkowskiego, określając kwotę, która ma zostać wypłacona przez to państwo członkowskie. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o takiej decyzji i jej finansowym uzasadnieniu.
4. Jeśli w terminie dwóch miesięcy od daty wejścia w życie decyzji, o której mowa w ust. 3, zainteresowane państwo członkowskie nie wyrazi sprzeciwu co do określonej przez Komisję kwoty, zainteresowane państwo członkowskie zwraca do budżetu Unii kwotę wynikającą z orzeczenia lub ugody lub koszty wynikające z arbitrażu w terminie sześciu miesięcy od daty wejścia w życie decyzji Komisji. Zainteresowane państwo członkowskie ponosi odpowiedzialność za wszelkie należne odsetki według stawki mającej zastosowanie do innych środków pieniężnych należnych na rzecz budżetu Unii.
5. Jeżeli zainteresowane państwo członkowskie wyraża sprzeciw, a Komisja nie zgadza się ze sprzeciwem zgłoszonym przez to państwo członkowskie, w terminie sześciu miesięcy od otrzymania sprzeciwu państwa członkowskiego Komisja przyjmuje decyzję zobowiązującą zainteresowane państwo członkowskie do zwrotu kwoty wypłaconej przez Komisję wraz z odsetkami według stawki mającej zastosowanie do innych środków pieniężnych należnych na rzecz budżetu Unii.
6. Decyzje podjęte przez Komisję zgodnie z ust. 3 i 5 zostają opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 20
Zaliczki na poczet kosztów wynikających z arbitrażu
1. Komisja może przyjąć decyzję zobowiązującą zainteresowane państwo członkowskie do dokonania zaliczkowych wkładów finansowych do budżetu Unii w odniesieniu do przewidywanych lub poniesionych kosztów wynikających z arbitrażu. Taka decyzja dotycząca wkładów finansowych musi być proporcjonalna, uwzględniając kryteria określone w art. 3.
2. W zakresie, w jakim trybunał arbitrażowy przyzna Unii koszty wynikające z arbitrażu, zaś zainteresowane państwo członkowskie dokonywało okresowych płatności kosztów wynikających z arbitrażu, Komisja zapewnia przekazanie kosztów państwu członkowskiemu, które dokonywało płatności z góry, wraz z odsetkami według stawki mającej zastosowanie do innych środków pieniężnych należnych na rzecz budżetu Unii.
Artykuł 21
Płatność przez państwo członkowskie
Zwrot lub płatność dokonywana przez państwo członkowskie do budżetu Unii za płatność wynikającą z orzeczenia lub ugody lub koszty wynikające z arbitrażu, w tym te, o których mowa w art. 20 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, uważa się za wewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel w rozumieniu art. 21 ust. 4 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012. Mogą one być wykorzystane na pokrycie wydatków wynikających z umów zawartych na podstawie art. 218 TFUE przewidujących rozstrzyganie sporów między inwestorem a państwem lub na uzupełnienie środków przeznaczonych pierwotnie na pokrycie płatności wynikających z orzeczenia lub ugody lub koszty wynikające z arbitrażu.
ROZDZIAŁ VI
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 22
Procedura komitetowa
1. Komisję wspomaga Komitet ds. Umów Inwestycyjnych ustanowiony na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1219/2012 (4). Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 23
Sprawozdanie i przegląd
1. Komisja w regularnych odstępach czasu przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie szczegółowe sprawozdanie na temat funkcjonowania niniejszego rozporządzenia. Sprawozdanie to zawiera wszelkie odpowiednie informacje, w tym wykaz roszczeń wniesionych przeciwko Unii lub państwom członkowskim, odnośnych postępowań i orzeczeń oraz skutków finansowych dla budżetu Unii. Pierwsze sprawozdanie zostanie przedłożone do dnia 18 września 2019 r. Kolejne sprawozdania przedkłada się następnie co trzy lata.
2. Raz w roku Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie wykaz wniosków o konsultacje otrzymanych od skarżących, roszczeń oraz orzeczeń arbitrażowych.
3. Wraz ze sprawozdaniem, o którym mowa w ust. 1, i w oparciu o swoje ustalenia Komisja może również przedstawić wniosek do Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczący zmiany niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 24
Spory wynikające z umów zawartych przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia
W odniesieniu do sporów wynikających z umów objętych art. 1 i zawartych przed dniem 17 września 2014 r. niniejsze rozporządzenie stosuje się jedynie do sporów, w których przypadku poddanie roszczenia arbitrażowi nastąpiło po dniu 17 września 2014 r. i które dotyczą traktowania przyznanego po dniu 17 września 2014 r.
Artykuł 25
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 23 lipca 2014 r.