NAŘÍZENÍ RADY (EU) č. 390/2014
ze dne 14. dubna 2014,
kterým se zavádí program „Evropa pro občany“ na období 2014-2020
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 352 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na souhlas Evropského parlamentu,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu se zvláštním legislativním postupem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
V souladu s články 10 a 11 Smlouvy o Evropské unii má každý občan právo podílet se na demokratickém životě Unie a orgány Unie by měly občanům a reprezentativním sdružením dávat možnost projevovat a veřejně si vyměňovat své názory na všechny oblasti činnosti Unie a měly by udržovat otevřený, transparentní a pravidelný dialog s reprezentativními sdruženími a občanskou společností.
(2)
Prostřednictvím sdělení Komise ze dne 3. března 2010 nazvaným „Evropa 2020 - Strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“ se Unie a členské státy snaží zajistit růst, zaměstnanost, produktivitu a sociální soudržnost pro nadcházející desetiletí.
(3)
Ačkoli být občanem Unie s pevně stanovenými právy objektivně představuje přidanou hodnotu, Unie ne vždy účinně poukazuje na souvislost mezi řešením celé řady hospodářských a sociálních problémů a svými politikami. Působivé úspěchy, pokud jde o mír a stabilitu v Evropě, dlouhodobě udržitelný růst, stabilní ceny, účinnou ochranu spotřebitelů a životního prostředí a prosazování základních práv, tudíž ne vždy vedly k silnému pocitu sounáležitosti občanů s Unií.
(4)
Je zapotřebí nejrůznějších opatření a koordinovaného úsilí prostřednictvím činností na nadnárodní úrovni a na úrovni Unie, aby se Evropa přiblížila jejím občanům a umožnilo se jim plně se podílet na budování stále semknutější Unie. Evropská občanská iniciativa je jedinečnou příležitostí, jak občanům umožnit podílet se přímo na vytváření právních předpisů EU (3).
(5)
Rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1904/2006/ES (4), vytyčilo akční program, jenž potvrdil potřebu prosazovat trvalý dialog s organizacemi občanské společnosti a městy či obcemi a potřebu podporovat aktivní účast občanů ve veřejném životě.
(6)
Průběžná hodnotící zpráva programu Evropa pro občany (2017-2013), spolu s veřejnou internetovou konzultací a dvěmi po sobě jdoucími konzultačními setkáními zúčastněných stran potvrdily, že je nový program „Evropa pro pro občany“ považován za důležitý jak organizacemi občanské společnosti, tak zúčastněnými jednotlivci. Bylo také potvrzeno, že by měl být stanoven tak, aby měl dopad na organizační úrovni, pokud jde o budování kapacit, i na osobní úrovni, pokud jde o zvyšování zájmu o problematiku Unie. Toto nařízení by tedy mělo zřídit program „Evropa pro občany“ na období 2014 až 2020 (dále jen „program“).
(7)
S ohledem na témata projektů, jejich začlenění do místních a regionálních souvislostí a na složení zúčastněných stran by měly existovat důležité synergie s dalšími programy Unie, zejména v oblastech vzdělávání, odborné přípravy a mládeže, sportu, kultury a audiovizuálního odvětví, základních práv a svobod, sociálního začleňování, rovnosti žen a mužů, boje proti diskriminaci, výzkumu a inovací, informační společnosti, rozšíření Unie a vnější činnosti Unie.
(8)
Program by měl pokrývat široké spektrum nejrůznějších akcí, mimo jiné setkání občanů, kontakty a debaty o otázkách občanství, akce na úrovni Unie, iniciativy určené ke zvyšování povědomí o významných okamžicích v evropských dějinách a k podpoře reflexe těchto okamžiků, iniciativy zaměřené na informování evropských občanů, zejména mladých lidí, o dějinách Unie a o fungování jejích orgánů, a rozpravy o otázkách evropské politiky s cílem oživit všechny aspekty veřejného života.
(9)
V usnesení Evropského parlamentu ze dne 2. dubna 2009 o svědomí Evropy a totalitě a v závěrech Rady ze zasedání ve dnech 9. a 10. června 2011 o povědomí o zločinech spáchaných totalitními režimy v Evropě se zdůrazňuje význam uchování vzpomínek v živé paměti jako prostředku k překonání minulostí a vytváření budoucnosti a je vyzdvižen význam úlohy Unie při zprostředkovávání, sdílení a uchovávání kolektivní paměti týkající se těchto zločinů. Je proto zapotřebí vzít v úvahu rovněž význam historických, kulturních a mezikulturních aspektů, jakož i stávající vazby mezi historickým povědomím a evropskou identitou.
(10)
Horizontální rozměr programu by měl zajistit zhodnocení a přenositelnost výsledků umožňující lepší dopad a dlouhodobou udržitelnost. Pořádané činnosti by proto měly mít vazbu na politický program Unie a občané by o nich měli být vhodným způsobem informováni.
(11)
Zvláštní pozornost je třeba věnovat vyváženému začleňování občanů a organizací občanské společnosti ze všech členských států do nadnárodních projektů a činností a jejich účasti na těchto projektech a činnostech při zohlednění mnohojazyčné povahy Unie a potřeby začlenit nedostatečně zastoupené skupiny.
(12)
Za možné účastníky programů Unie jsou považovány na jedné straně přistupující země, kandidátské a potenciální kandidátské země, jež využívají předvstupní strategie, a na straně druhé země ESVO, které jsou stranami Dohody o EHP, a to v souladu s dohodami, jež s nimi byly uzavřeny. Podle článku rozhodnutí Rady 2001/822/ES (5) se programu mohou účastnit i zámořské země a území.
(13)
Vytvoření pevné a udržitelné demokracie a rozvoj prosperující občanské společnosti by měly být společnými cíli programu i nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 232/2014 (6). Unie nabízí zemím, kterým je evropský nástroj sousedství určen, privilegovaný vztah založený na oboustranném odhodlání prosazovat společné hodnoty a zásady.
(14)
Prostředky určené na komunikační akce podle tohoto nařízení by mohly rovněž přispět k institucionální komunikaci o politických prioritách Unie, pokud souvisejí s obecnými cíli tohoto nařízení.
(15)
Program by měl být pravidelně sledován a nezávisle hodnocen ve spolupráci s Komisí a členskými státy tak, aby bylo možné provádět úpravy nezbytné pro řádné plnění opatření.
(16)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, zpětného získávání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných správních a finančních sankcí, a to podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (7) (dále „finanční nařízení“) a nařízení Komise v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 (8).
(17)
Přednost by měly mít granty na projekty, u nichž nebude rozhodující jejich rozsah, které však budou mít vysoký dopad, zejména ty, které přímo souvisejí s politikami Unie a jejichž cílem je podílet se na formování politického programu Unie. V souladu se zásadou řádného finančního řízení by se kromě toho mělo provádění programu dále zjednodušit používáním paušálních částek, paušálním financováním a uplatňováním sazeb jednotkových nákladů.
(18)
V zájmu zajištění kontinuity finanční podpory poskytované v rámci programu by toto nařízení mělo být použitelné ode dne 1. ledna 2014. Vzhledem k naléhavosti situace by toto nařízení tudíž mělo vstoupit v platnost bezprostředně po vyhlášení.
(19)
Jelikož cílů tohoto nařízení, totiž přispívat k tomu, aby občané chápali Unii, její dějiny a rozmanitost, podporovat evropské občanství a zlepšovat podmínky aktivního občanství a demokratické angažovanosti, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, a proto jich může být z důvodu nadnárodní a vícestranné povahy programu lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(20)
Finanční referenční částka programu ve smyslu bodu 18 interinstitucionální dohody ze dne 2. prosince 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (9) je zahrnuta v tomto nařízení po celou dobu trvání programu, aniž jsou tím dotčeny rozpočtové pravomoci Evropského parlamentu a Rady vymezené Smlouvou o fungování Evropské unie.
(21)
Toto nařízení stanoví přechodná opatření pro sledování akcí zahájených před 31. prosincem 2013 podle rozhodnutí č. 1904/2006/ES.
(22)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci v rámci oblasti působnosti a cílů programu. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (10),
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Tímto nařízením se na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020 zavádí program „Evropa pro občany“ (dále jen „program“).
2. V rámci celkového cíle přiblížit Unii občanům jsou obecné cíle programu tyto:
a)
přispívat k tomu, aby občané chápali Unii, její dějiny a rozmanitost;
b)
podporovat evropské občanství a zlepšovat podmínky aktivního občanství a demokratické angažovanosti na úrovni Unie.
Článek 2
Konkrétní cíle programu
Program má tyto konkrétní cíle, uskutečňované prostřednictvím akcí, které jsou pořádány na nadnárodní úrovni nebo mají evropský rozměr:
a)
prostřednictvím podněcování diskusí, úvah a vytváření sítí zvyšovat historické povědomí, povědomí o společných dějinách a hodnotách Unie a o cíli Unie, jímž je podpora míru, prosazování hodnot Unie a blahobyt jejích obyvatel;
b)
podporovat demokratickou angažovanost občanů a aktivní občanství na úrovni Unie, a to zvyšováním míry, v jaké občané chápou proces tvorby politik Unie, a podporou příležitostí ke společenské a mezikulturní angažovanosti a dobrovolnictví na úrovni Unie.
Článek 3
Struktura programu a podporované akce
1. Program, podporující evropské občanství v souladu s obecnými cíli uvedenými v čl. 1 odst. 2, je rozdělen do těchto dvou oddílů:
a)
„Evropské historické povědomí“;
b)
„Demokratická angažovanost a aktivní občanství“.
Tyto dva oddíly jsou doplněny horizontálními akcemi určenými k analýze, šíření a využívání výsledků projektů (akce „Zhodnocování“).
2. Za účelem dosažení svých cílů program financuje mimo jiné tyto druhy akcí, které jsou pořádány na nadnárodní úrovni nebo mají evropský rozměr:
a)
činnosti zaměřené na vzájemné učení a spolupráci, jako jsou:
-
setkávání občanů, partnerství měst, sítě partnerských měst,
-
projekty prováděné v rámci nadnárodních partnerství, včetně různých kategorií zúčastněných stran uvedených v článku 6,
-
projekty zaměřené na historické povědomí s evropským rozměrem,
-
výměny založené mimo jiné na využívání informačních a komunikačních technologií nebo sociálních médií;
b)
strukturální podpora organizací, jako jsou:
-
subjekty, jež sledují cíl v obecném zájmu Unie, jak jsou vymezeny v článku 177 nařízení (EU) č. 1268/2012,
-
kontaktní místa pro program Evropa pro občany;
c)
analytické činnosti na úrovni Unie, jako jsou:
-
studie zaměřené na otázky týkající se cílů programu;
d)
činnosti zaměřené na zvyšování informovanosti a šíření informací a určené k využívání a dalšímu zhodnocení výsledků podporovaných iniciativ a k upozorňování na osvědčené postupy, jako jsou:
-
akce na úrovni Unie, včetně konferencí, vzpomínkových akcí a slavnostního předávání cen,
-
vzájemná hodnocení, jednání odborníků a semináře.
3. Iniciativy související s akcemi uvedenými v odstavci 2 jsou popsány v příloze tohoto nařízení.
Článek 4
Opatření Unie
1. Opatření Unie mohou mít podobu grantů nebo veřejných zakázek.
2. Granty Unie mohou být poskytovány formou provozních grantů nebo grantů na akce.
3. Zadávání veřejných zakázek se týká pořizování služeb, například za účelem pořádání akcí, studií a výzkumu, nástrojů pro poskytování a šíření informací, sledování a hodnocení.
Článek 5
Účast v programu
Programu se mohou účastnit tyto země:
a)
členské státy EU;
b)
přistupující, kandidátské a potenciální kandidátské země v souladu s obecnými zásadami a podmínkami pro účast těchto zemí v programech Unie stanovenými v příslušných rámcových dohodách, rozhodnutích Rady přidružení nebo obdobných dohodách;
c)
země ESVO, které jsou stranami Dohody o EHP, v souladu s uvedenou dohodou.
Článek 6
Přístup k programu
Program je otevřen všem zúčastněným subjektům podporujícím evropské občanství a integraci, zejména místním a regionálním orgánům a organizacím, partnerským výborům, organizacím zabývajícím se výzkumem v oblasti evropské veřejné politiky (nezávislým skupinám odborníků), organizacím občanské společnosti (včetně sdružení přeživších) a kulturním, mládežnickým, vzdělávacím a výzkumným organizacím.
Článek 7
Spolupráce s mezinárodními organizacemi
Program může podporovat společné činnosti v oblasti své působnosti s příslušnými mezinárodními organizacemi, jako je Rada Evropy a UNESCO, na základě společných příspěvků a v souladu s finančním nařízením.
Článek 8
Provádění programu
1. Komise provádí program v souladu s finančním nařízením.
2. Za účelem provádění programu přijme Komise roční pracovní programy prostřednictvím prováděcích aktů v souladu s poradním postupem uvedeným v čl. 9 odst. 2. Roční pracovní programy stanoví sledované cíle, očekávané výsledky, způsob provádění a celkovou částku finančního plánu. Obsahují rovněž popis akcí, které mají být financovány, údaj o částce přidělené na každou akci a orientační harmonogram provádění. V případě grantů zahrnují roční pracovní programy také priority, základní kritéria hodnocení a nejvyšší možnou míru spolufinancování.
Článek 9
Výbor
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 4 nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 10
Konzultace se zúčastněnými stranami
Komise udržuje pravidelný dialog s příjemci prostředků z programu a příslušnými partnery a odborníky.
Článek 11
Soudržnost s jinými nástroji Unie
Komise zajistí soudržnost a doplňkovost programu s nástroji v jiných oblastech činnosti Unie, zejména v oblasti vzdělávání, odborné přípravy a mládeže, sportu, kultury a audiovizuálního odvětví, základních práv a svobod, sociálního začleňování, rovnosti žen a mužů, boje proti diskriminaci, výzkumu a inovací, informační společnosti, rozšíření Unie a vnější činnosti Unie.
Článek 12
Rozpočet
1. Finanční referenční částka pro provádění programu na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020 se stanoví na 185 468 000 EUR.
2. Roční prostředky schvalují Evropský parlament a Rada v mezích finančního rámce.
3. Prostředky určené na komunikační akce podle tohoto nařízení mohou rovněž přiměřeně přispět ke krytí nákladů na institucionální komunikaci o politických prioritách Unie, pokud se týkají obecných cílů tohoto nařízení.
Článek 13
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise zajistí, aby byly při provádění akcí financovaných podle tohoto nařízení finanční zájmy Unie chráněny uplatňováním preventivních opatření proti podvodům, korupci a jakémukoli jinému protiprávnímu jednání, účinnými kontrolami a v případě zjištění nesrovnalostí zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek, případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět na základě dokumentů i inspekce na místě audit u všech příjemců grantů, dodavatelů a subdodavatelů, kteří podle tohoto programu obdrželi finanční prostředky Unie.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, u hospodářských subjektů, jichž se toto financování přímo nebo nepřímo týká, v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1073/1999 (11) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (12), s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou, které jsou financovány v rámci programu, nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, smlouvy, grantové dohody a rozhodnutí o grantu, jež vyplývají z provádění tohoto nařízení, obsahují ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a úřad OLAF k provádění těchto kontrol a vyšetřování v souladu s jejich příslušnými pravomocemi.
Článek 14
Sdělování
Informace o projektech, jež získaly finanční prostředky Unie, poskytne Komise členským státům tak, že jim svá rozhodnutí o výběru sdělí do dvou týdnů po jejich přijetí.
Článek 15
Sledování a hodnocení
1. Komise zajistí pravidelné sledování programu z hlediska plnění jeho cílů za použití výkonnostních ukazatelů. Výsledky sledování a hodnocení se využijí při provádění programu. Sledování zahrnuje zejména vypracování zpráv uvedených v odst. 4 písm. a) a c).
V případě potřeby se ukazatele rozčlení podle pohlaví a věku.
2. Pokud jde o konkrétní cíle uvedené v článku 2, pokrok je měřen pomocí ukazatelů stanovených v příloze tohoto nařízení.
3. Komise zajistí pravidelné vnější a nezávislé hodnocení programu a pravidelně předkládá zprávy Evropskému parlamentu.
4. Komise předloží Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů:
a)
do 31. prosince 2017 průběžnou hodnotící zprávu o dosažených výsledcích a o kvalitativních a kvantitativních aspektech provádění programu;
b)
do 31. prosince 2018 sdělení o pokračování programu;
c)
do 1. července 2023 zprávu o následném hodnocení.
Článek 16
Přechodné ustanovení
Rozhodnutí č. 1904/2006/ES se zrušuje s účinkem ode dne 1. ledna 2014.
Akce zahájené podle rozhodnutí č. 1904/2006/ES před 31. prosincem 2013 se i nadále až do svého dokončení řídí uvedeným rozhodnutím.
Podle článku 21 finančního nařízení mohou být rozpočtové položky odpovídající účelově vázaným příjmům ze zpětné úhrady částek, které byly vyplaceny neoprávněně podle rozhodnutí č. 1904/2006/ES, poskytnuty pro účely programu.
Článek 17
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dnem vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Lucemburku dne 14. dubna 2014.
ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) NR 390/2014
z dnia 15 kwietnia 2014 r.
ustanawiające program „Europa dla obywateli” na lata 2014-2020
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego artykuł 352,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając zgodę Parlamentu Europejskiego,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów (2),
stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z art. 10 i 11 Traktatu o Unii Europejskiej każdy obywatel ma prawo uczestniczyć w życiu demokratycznym Unii, a instytucje Unii powinny umożliwić obywatelom i stowarzyszeniom przedstawicielskim wypowiadanie się i publiczną wymianę poglądów we wszystkich dziedzinach działania Unii oraz powinny utrzymywać otwarty, przejrzysty i regularny dialog ze stowarzyszeniami przedstawicielskimi i społeczeństwem obywatelskim.
(2)
Za pomocą komunikatu Komisji z dnia 3 marca 2010 r. zatytułowanego „Europa 2020 - strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” Unia i państwa członkowskie dążą do zapewnienia wzrostu gospodarczego, zatrudnienia, wydajności i spójności społecznej na nadchodzące dziesięciolecie.
(3)
Choć z bycia obywatelem Unii posiadającym określone prawa płyną obiektywne korzyści, Unia nie zawsze skutecznie eksponuje związek między rozstrzyganiem wielu problemów gospodarczych i społecznych a swoją polityką. Dlatego też imponujące osiągnięcia w postaci pokoju i stabilizacji w Europie, długoterminowego trwałego wzrostu gospodarczego, stabilnych cen, skutecznej ochrony konsumentów i środowiska oraz promowania praw podstawowych nie zawsze skutkują silnym poczuciem przynależności obywateli do Unii.
(4)
Aby zbliżyć Europę do jej obywateli, a obywatelom umożliwić pełne uczestnictwo w tworzeniu coraz bliższej im Unii, należy podjąć różnorodne działania i skoordynowane wysiłki na szczeblu transnarodowym i unijnym. Europejska inicjatywa obywatelska stanowi wyjątkową okazję ku temu, by umożliwić obywatelom bezpośrednie uczestnictwo w kształtowaniu prawodawstwa UE (3).
(5)
W decyzji nr 1904/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (4) ustanowiono program działań, który potwierdził, potrzebę propagowana trwałego dialogu z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i z samorządami oraz wspierania aktywnego zaangażowania obywateli.
(6)
Okresowe sprawozdanie z oceny programu „Europa dla obywateli” na lata 2007-2013, wraz z internetowymi konsultacjami społecznymi oraz dwoma kolejnymi spotkaniami konsultacyjnymi z zainteresowanymi stronami potwierdziły, że zarówno organizacje społeczeństwa obywatelskiego, jak i zaangażowane osoby uznają nowy program „Europa dla obywateli” za istotny. Uznano również, że należy go ustanowić w celu osiągnięcia rezultatów na poziomie organizacyjnym w postaci budowania zdolności, a na poziomie indywidualnym - w postaci zwiększenia zainteresowania sprawami Unii. Niniejszym rozporządzeniem należy zatem ustanowić program „Europa dla obywateli” na lata 2014-2020 („program”).
(7)
Jeżeli chodzi o tematy projektów, ich osadzenie w kontekście lokalnym i regionalnym oraz charakter zainteresowanych stron, powinny istnieć istotne synergie z innymi programami Unii, a mianowicie z programami w dziedzinie edukacji, szkolenia zawodowego, młodzieży, sportu, kultury i sektora audiowizualnego, podstawowych praw i wolności, włączenia społecznego, równości płci, zwalczania dyskryminacji, badań i innowacji, społeczeństwa informacyjnego, rozszerzenia oraz działań zewnętrznych Unii.
(8)
Program powinien obejmować szerokie spektrum różnorodnych działań, w tym spotkania obywateli, kontakty i debaty w kwestiach obywatelskich, imprezy na szczeblu Unii, inicjatywy uwrażliwiające i skłaniające do refleksji nad decydującymi momentami w historii Europy, inicjatywy uświadamiające obywatelom Europy, zwłaszcza młodym ludziom, historię Unii i funkcjonowanie instytucji unijnych, a także debaty na temat polityki europejskiej, z myślą o ożywienia życia publicznego we wszystkich jego aspektach.
(9)
W rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 2 kwietnia 2009 r. w sprawie świadomości europejskiej i totalitaryzmu oraz w konkluzjach Rady z 9-10 czerwca 2011 r. w sprawie pamięci o zbrodniach popełnionych przez reżimy totalitarne w Europie podkreślono znaczenie pielęgnowania pamięci o przeszłych wydarzeniach, aby w ten sposób zostawić przeszłość za sobą i budować przyszłość, oraz zwrócono uwagę, jak cenna jest rola Unii w ułatwianiu, wymianie i propagowaniu inicjatyw służących zbiorowemu upamiętnianiu tych zbrodni. Należy zatem uwzględnić aspekty historyczne, kulturowe i międzykulturowe oraz istniejące związki między pamięcią o przeszłości a tożsamością europejską.
(10)
Program w swoim horyzontalnym wymiarze powinien zapewniać wykorzystanie wyników i możliwość ich przenoszenia, tak by zapewnić ich większe oddziaływanie i długookresową trwałość. Dlatego podejmowane działania powinny się wiązać z unijną agendą polityczną i należy o nich właściwie informować.
(11)
Należy zwrócić szczególną uwagę na zrównoważone włączanie obywateli i organizacji społeczeństwa obywatelskiego ze wszystkich państw członkowskich w transnarodowe projekty i działania oraz na ich zrównoważony udział w tych projektach i działaniach z uwzględnieniem wielojęzyczności Unii i potrzeby zaangażowania grup niedostatecznie reprezentowanych.
(12)
Za potencjalnych uczestników unijnych programów uznaje się kraje przystępujące, kraje kandydujące i potencjalne kraje kandydujące korzystające ze strategii przedakcesyjnej, z jednej strony, oraz państwa EFTA będące stronami porozumienia EOG, z drugiej strony -zgodnie z zawartymi z nimi porozumieniami. Ponadto zgodnie z decyzją Rady 2001/822/WE (5) do uczestnictwa w programie kwalifikują się także kraje i terytoria zamorskie.
(13)
Wspólnym celem programu oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 232/2014 (6) powinno być stworzenie głębokiej i trwałej demokracji oraz aktywnego społeczeństwa obywatelskiego. Unia oferuje krajom objętym Europejskim Instrumentem Sąsiedztwa uprzywilejowane relacje oparte na wzajemnym przywiązaniu do wspólnych wartości i zasad.
(14)
Środki przeznaczone na mocy niniejszego rozporządzenia na działania informacyjne mogłyby także służyć instytucjonalnemu informowaniu o priorytetach politycznych Unii, w zakresie, w jakim wiążą się one z celami ogólnymi niniejszego rozporządzenia.
(15)
Program należy regularnie monitorować i w sposób niezależny oceniać we współpracy z Komisją i państwami członkowskimi w celu umożliwienia jego korekt niezbędnych do należytego wdrażania środków.
(16)
W całym cyklu wydatkowania należy chronić interesy finansowe Unii z zastosowaniem proporcjonalnych środków, w tym zapobiegania nieprawidłowościom, ich wykrywania i dochodzeń w sprawie nieprawidłowości, odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych, a w stosownych przypadkach sankcji administracyjnych i finansowych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) (7) (zwanym dalej „rozporządzeniem finansowym”) oraz rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 1268/2012 (8).
(17)
Pierwszeństwo należy przyznać dotacjom na projekty - niezależnie od ich rozmiarów - mające duże oddziaływanie, w szczególności na te, które są bezpośrednio związane z politykami Unii i służą uczestnictwu w kształtowaniu unijnej agendy politycznej. Ponadto zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami należy dodatkowo uprościć realizację programu poprzez stosowanie kwot ryczałtowych, stawek zryczałtowanych i stawek opartych na kosztach jednostkowych.
(18)
W celu zapewnienia ciągłości wsparcia finansowego z programu, niniejsze rozporządzenie powinno mieć zastosowanie od dnia 1 stycznia 2014 r. Z uwagi na pilność sprawy niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie niezwłocznie po jego opublikowaniu.
(19)
Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a mianowicie przyczernianie się do zrozumienia przez obywateli Unii, jej historii i różnorodności, oraz promowanie obywatelstwa europejskiego i poprawy warunków aktywności obywatelskiej i demokratycznej, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na transnarodowy i wielostronny charakter możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym samym artykule niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(20)
Finansowa kwota odniesienia dla programu, w rozumieniu pkt 18 porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. pomiędzy Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w kwestiach budżetowych i należytego zarządzania finansami (9), zostaje włączona do niniejszego rozporządzenia na cały okres trwania programu, bez naruszenia uprawnień budżetowych Parlamentu Europejskiego i Rady ustanowionych w Traktacie o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
(21)
W niniejszym rozporządzeniu należy określić środki przejściowe w celu monitorowania działań rozpoczętych przed dniem 31 grudnia 2013 r. na mocy decyzji nr 1904/2006/WE.
(22)
W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszego rozporządzenia, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w ramach zakresu stosowania programu i jego celów. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (10),
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot i zakres
1. Niniejszym rozporządzeniem ustanawia się program „Europa dla obywateli” na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. („program”).
2. W ramach nadrzędnego celu, którym jest zbliżanie Unii do obywateli, celami ogólnymi programu są:
a)
przyczynianie się do zrozumienia przez obywateli Unii, jej historii i różnorodności;
b)
promowanie obywatelstwa europejskiego oraz poprawa warunków aktywności obywatelskiej i demokratycznej na szczeblu Unii.
Artykuł 2
Cele szczegółowe programu
Program ma poniższe cele szczegółowe, które należy realizować poprzez działania na szczeblu transnarodowym lub działania mające wymiar europejski:
a)
uwrażliwianie na pamięć o przeszłości, wspólną historię i wspólne wartości Unii oraz cel Unii, czyli wspieranie pokoju, wartości Unii oraz dobrobytu jej narodów, poprzez stymulowanie debaty i refleksji oraz tworzenie sieci kontaktów;
b)
zachęcanie do demokratycznej i obywatelskiej aktywności na szczeblu Unii poprzez poszerzanie wiedzy obywateli o mechanizmie kształtowania polityk Unii i sprzyjanie możliwościom zaangażowania społecznego i międzykulturowego oraz wolontariatu na szczeblu Unii.
Artykuł 3
Struktura programu i wspierane działania
1. Program, mający promować obywatelstwo europejskie zgodnie z celami ogólnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2, składa się z następujących dwóch komponentów:
a)
„Pamięć o przeszłości Europy”;
b)
„Zaangażowanie demokratyczne i aktywność obywatelska”.
Uzupełnieniem tych dwóch komponentów są działania horyzontalne w zakresie analizy, rozpowszechniania i spożytkowywania wyników projektów (działania w zakresie „wykorzystania”).
2. Aby osiągnąć cele programu, finansuje się z niego między innymi następujące rodzaje działań realizowanych na szczeblu transnarodowym lub mających wymiar europejski:
a)
działania w zakresie wzajemnego uczenia się i współpracy, takie jak:
-
spotkania obywateli, partnerstwo miast, sieci miast partnerskich,
-
projekty wdrażane w ramach partnerstw transnarodowych z udziałem różnego rodzaju zainteresowanych stron wymienionych w art. 6,
-
projekty upamiętniające o wymiarze europejskim,
-
kontakty oparte między innymi na wykorzystaniu technologii informacyjno-komunikacyjnych lub mediów społecznościowych;
b)
wsparcie strukturalne dla takich organizacji, jak:
-
podmioty realizujące cel leżący w ogólnym interesie Unii, o których mowa w art. 177 rozporządzenia (UE) nr 1268/2012,
-
punkty kontaktowe programu „Europa dla obywateli”;
c)
działania analityczne na szczeblu Unii, takie jak:
-
analizy kwestii związanych z celami programu;
d)
działania uwrażliwiające i działania rozpowszechniające przewidziane w celu spożytkowania wyników wspieranych inicjatyw i ich dalszego wykorzystania oraz eksponowania najlepszych rozwiązań, takie jak:
-
imprezy na szczeblu Unii, w tym konferencje, obchody rocznicowe oraz ceremonie przyznawania nagród,
-
wzajemne oceny, spotkania ekspertów i seminaria.
3. Inicjatywy związane z działaniami, które wymieniono w ust. 2, są opisane w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 4
Środki unijne
1. Środki unijne mogą mieć formę dotacji lub zamówień publicznych.
2. Dotacje unijne mogą być udzielane jako dotacje operacyjne lub dotacje na działania.
3. Zamówienia publiczne obejmują nabywanie usług, takich jak organizacja imprez, analizy i badania, narzędzia informowania i rozpowszechniania, monitorowanie i ocena.
Artykuł 5
Udział w programie
W programie mogą uczestniczyć następujące państwa:
a)
państwa członkowskie;
b)
państwa przystępujące, państwa kandydujące i potencjalne państwa kandydujące - zgodnie z ogólnymi zasadami i warunkami uczestnictwa tych państw w programach unijnych ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych, decyzjach rady stowarzyszenia lub podobnych umowach;
c)
państwa EFTA będące stronami porozumienia EOG - zgodnie z tym porozumieniem.
Artykuł 6
Dostęp do programu
W programie mogą uczestniczyć wszystkie zainteresowane strony promujące obywatelstwo europejskie i integrację europejską, w szczególności organy i organizacje lokalne i regionalne, komitety ds. partnerstwa miast, organizacje zajmujące się badaniami nad europejską polityką publiczną (ośrodki analityczne), organizacje społeczeństwa obywatelskiego (w tym stowarzyszenia ocalałych) oraz organizacje kulturalne, młodzieżowe, edukacyjne i badawcze.
Artykuł 7
Współpraca z organizacjami międzynarodowymi
Z programu można wspierać działania podejmowane w dziedzinach nim objętych wspólnie z odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi, takimi jak Rada Europy i Unesco, w oparciu o wspólne wkłady i zgodnie z rozporządzeniem finansowym.
Artykuł 8
Realizacja programu
1. Komisja realizuje program zgodnie z rozporządzeniem finansowym.
2. W celu realizacji programu Komisja przyjmuje roczne programy prac w drodze aktów wykonawczych zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 9 ust. 2. W rocznych programach prac określane zostają realizowane cele, spodziewane wyniki, metoda realizacji oraz łączna kwota planu finansowego. Zawierają one również opis działań, które mają być finansowane, orientacyjna kwota przeznaczona na każde działanie oraz orientacyjny harmonogram realizacji. W odniesieniu do dotacji, roczne programy prac uwzględniają priorytety, podstawowe kryteria oceny oraz maksymalny poziom współfinansowania.
Artykuł 9
Komitet
1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 10
Konsultacje z zainteresowanymi stronami
Komisja prowadzi regularny dialog z beneficjentami programu oraz z odpowiednimi partnerami i ekspertami.
Artykuł 11
Spójność z innymi instrumentami Unii
Komisja zapewnia spójność i komplementarność programu wobec instrumentów z innych dziedzin działalności Unii, przede wszystkim z dziedziny edukacji, szkolenia zawodowego, młodzieży, sportu, kultury i sektora audiowizualnego, podstawowych praw i wolności, włączenia społecznego, równości płci, przeciwdziałania dyskryminacji, badań i innowacji, społeczeństwa informacyjnego, polityki rozszerzenia oraz działań zewnętrznych Unii.
Artykuł 12
Budżet
1. Finansowa kwota odniesienia na wykonanie niniejszego programu w okresie od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. została ustalona na 185 468 000 EUR.
2. Roczne środki zatwierdzają Parlament Europejski i Rada w zakresie limitów określonych w wieloletnich ramach finansowych.
3. Środki przeznaczone na mocy niniejszego rozporządzenia na działania informacyjne mogą także w proporcjonalnym stopniu służyć instytucjonalnemu informowaniu o priorytetach politycznych Unii, w zakresie, w jakim wiążą się one z celami ogólnymi niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 13
Ochrona interesów finansowych Unii
1. W trakcie realizacji działań finansowanych na mocy niniejszego rozporządzenia Komisja zapewnia ochronę interesów finansowych Unii poprzez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, poprzez skuteczne kontrole, a w razie wykrycia nieprawidłowości - poprzez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych oraz, w stosownych przypadkach, poprzez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje administracyjne i finansowe.
2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy są uprawnieni do przeprowadzania audytu - na podstawie dokumentacji i kontroli na miejscu - wobec wszystkich beneficjentów otrzymujących dotacje, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali od Unii środki w ramach programu.
3. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia, w tym kontrole na miejscu i inspekcje u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie dotyczy bezpośrednio lub pośrednio - zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu (WE) nr 1073/1999 Parlamentu Europejskiego i Rady (11) oraz w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (12) - w celu ustalenia, czy w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub z zamówieniem finansowanym w ramach programu miały miejsce nadużycia finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie naruszające interesy finansowe Unii.
4. Be uszczerbku dla ust. 1, 2 i 3, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, w zamówieniach, w umowach o udzielenie dotacji oraz w decyzjach o udzieleniu dotacji wynikających z wykonywania niniejszego rozporządzenia muszą znajdować się przepisy wyraźnie upoważniające Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów i dochodzeń zgodnie z ich odpowiednimi uprawnieniami.
Artykuł 14
Przekazywanie informacji
Komisja informuje państwa członkowskie o projektach, które otrzymały finansowanie unijne, poprzez przesłanie im decyzji o wyborze w ciągu dwóch tygodni od ich przyjęcia.
Artykuł 15
Monitorowanie i ocena
1. Komisja zapewnia regularne monitorowanie programu pod kątem jego celów, stosując wskaźniki skuteczności. Wyniki procesu monitorowania i oceny są wykorzystywane podczas realizacji programu. Monitorowanie obejmuje w szczególności sporządzanie sprawozdań, o których mowa w ust. 4 lit. a) i c).
W stosownych przypadkach wskaźniki przedstawia się z podziałem na płeć i wiek.
2. W odniesieniu do celów szczegółowych, o których mowa w art. 2, postępy mierzy się na podstawie wskaźników określonych w załączniku do niniejszego rozporządzenia.
3. Komisja zapewnia regularną, niezależną, zewnętrzną ocenę programu i regularnie przedstawia sprawozdania Parlamentowi Europejskiemu.
4. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów:
a)
do dnia 31 grudnia 2017 r. - okresowe sprawozdanie oceniające, przedstawiające uzyskane wyniki oraz jakościowe i ilościowe aspekty realizacji programu;
b)
do dnia 31 grudnia 2018 r. - komunikat na temat kontynuacji programu;
c)
do dnia 1 lipca 2023 r. - sprawozdanie oceniające ex post.
Artykuł 16
Przepisy przejściowe
Decyzja nr 1904/2006/WE traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r.
Działania rozpoczęte przed dniem 31 grudnia 2013 r. na mocy decyzji nr 1904/2006/WE podlegają tej decyzji do czasu ich zakończenia.
Zgodnie z art. 21 rozporządzenia finansowego środki odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel, wynikające ze zwrotu nienależnie wypłaconych środków zgodnie z decyzją nr 1904/2006/WE, mogą zostać udostępnione na potrzeby programu.
Artykuł 17
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem jego opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Luksemburgu dnia 14 kwietnia 2014 r.