SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2014/92/EU
ze dne 23. července 2014
o porovnatelnosti poplatků souvisejících s platebními účty, změně platebního účtu a přístupu k platebním účtům se základními prvky
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 114 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropské centrální banky (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
V souladu s čl. 26 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouvy o fungování EU“) zahrnuje vnitřní trh prostor bez vnitřních hranic, v němž je zajištěn volný pohyb zboží, osob, služeb a kapitálu. Roztříštěnost vnitřního trhu poškozuje konkurenceschopnost, růst a vytváření pracovních míst v Unii. Pro dokončení vnitřního trhu je nezbytné odstranění přímých i nepřímých překážek bránících jeho řádnému fungování. Opatření na úrovni Unie ve vztahu k vnitřnímu trhu v odvětví retailových finančních služeb již podstatně přispěla k rozvoji přeshraniční činnosti poskytovatelů platebních služeb, zlepšení výběru pro spotřebitele a zvýšení kvality a transparentnosti nabídek.
(2)
Směrnice Evropského parlamentu a Rady 2007/64/ES (4) v tomto ohledu stanovila základní požadavky na transparentnost poplatků účtovaných poskytovateli platebních služeb za služby nabízené k platebním účtům. Podstatně se tak usnadnila činnost poskytovatelů platebních služeb, vznikla jednotná pravidla pro poskytování platebních služeb a pro informace, jež mají být poskytovány, snížila se administrativní zátěž a poskytovatelé platebních služeb dosáhli úspor nákladů.
(3)
Řádné fungování vnitřního trhu a rozvoj moderní, sociálně inkluzivní ekonomiky stále více závisí na všeobecném poskytování platebních služeb. Jakékoli nové právní předpisy v této oblasti musí být součástí inteligentní hospodářské strategie Unie, jež musí účinně zohledňovat potřeby zranitelných spotřebitelů.
(4)
Avšak jak uvádí Evropský parlament ve svém usnesení ze dne 4. července 2012 obsahujícím doporučení Komisi o přístupu k základním bankovním službám, je pro zdokonalení a rozvoj vnitřního trhu v oblasti retailového bankovnictví nutné učinit více. Nedostatek transparentnosti a porovnatelnosti poplatků a obtíže při změně platebních účtů v současnosti stále brání rozvinutí plně integrovaného trhu a přispívají k nízké konkurenci v retailovém bankovnictví. Tyto problémy je nutné řešit a musí být zajištěny vysoce kvalitní standardy.
(5)
Současné podmínky vnitřního trhu by mohly poskytovatele platebních služeb odrazovat od výkonu svobody usazování nebo volného pohybu služeb v Unii v důsledku obtíží při získávání zákazníků při vstupu na nový trh. Vstup na nové trhy je často spojen s velkou investicí. Tato investice je odůvodněná pouze v případě, že poskytovatel předpokládá dostatečné příležitosti a odpovídající poptávku ze strany spotřebitelů. Nízká míra mobility spotřebitelů, pokud jde o retailové finanční služby, je do značné míry způsobena nedostatečnou transparentností a porovnatelností, co se týče nabízených poplatků a služeb, a obtížemi v souvislosti se změnou platebních účtů. Tyto faktory rovněž potlačují poptávku. Zejména to platí v přeshraničním kontextu.
(6)
Značné překážky bránící dokončení vnitřního trhu v oblasti platebních účtů navíc může způsobovat roztříštěnost stávajících vnitrostátních regulačních rámců. Stávající vnitrostátní předpisy o platebních účtech, a zejména o porovnatelnosti poplatků a změně platebního účtu, se vzájemně liší. U změny účtu vedla neexistence jednotných závazných opatření na úrovni Unie k rozdílným postupům a opatřením na vnitrostátní úrovni. Tyto rozdíly jsou ještě výraznější v oblasti porovnatelnosti poplatků, kde na úrovni Unie neexistují žádná opatření, byť jen samoregulační povahy. Pokud by se tyto rozdíly v budoucnu ještě více prohloubily, neboť poskytovatelé finančních služeb mají tendenci přizpůsobovat své postupy vnitrostátním trhům, zvýšily by se náklady na přeshraniční působení ve srovnání s náklady domácích poskytovatelů, a přeshraniční podnikání by tak ztratilo na atraktivitě. Přeshraniční činnosti na vnitřním trhu brání překážky, s nimiž se potýkají spotřebitelé, kteří si zřizují platební účet v zahraničí. Stávající omezující kritéria, pokud jde o způsobilost, mohou občanům Unie bránit ve volném pohybu v Unii. Pokud budou mít všichni spotřebitelé přístup k platebnímu účtu, umožní se jim tím účast na vnitřním trhu a využívání výhod vnitřního trhu.
(7)
Navíc vzhledem k tomu, že někteří potenciální zákazníci si neotevírají platební účty, buď protože jsou jim odepřeny, nebo protože jim nejsou nabízeny adekvátní produkty, není potenciál poptávky po službách platebních účtů v Unii v současnosti plně využíván. Širší účast spotřebitelů na vnitřním trhu by poskytovatele platebních služeb dále motivovala ke vstupu na nové trhy. Vytvoření podmínek umožňujících všem spotřebitelům přístup k platebnímu účtu představuje také nezbytný nástroj, jenž podpoří jejich účast na vnitřním trhu a umožní jim využít výhod, které vnitřní trh přináší.
(8)
Transparentnost a porovnatelnost poplatků byly na úrovni Unie zohledněny v samoregulační iniciativě bankovnictví. Konečné shody na této iniciativě však nebylo dosaženo. Pokud jde o změnu účtu, společné zásady, které v roce 2008 vytvořil Evropský výbor pro bankovnictví, obsahují vzorový mechanismus pro přechod mezi platebními účty nabízenými bankami, které se nacházejí v tomtéž členském státě. Avšak vzhledem ke své nezávazné povaze jsou tyto společné zásady v Unii uplatňovány nedůsledně a nedosahují účinných výsledků. Společné zásady se kromě toho zabývají změnou platebních účtů pouze na vnitrostátní úrovni a neřeší přeshraniční změny. Konečně pokud jde o přístup k základnímu platebnímu účtu, vyzvalo doporučení Komise 2011/442/EU (5) členské státy, aby přijaly nezbytná opatření k zajištění jeho uplatňování do šesti měsíců po zveřejnění. K dnešnímu dni splňuje hlavní zásady uvedeného doporučení jen málo členských států.
(9)
Má-li být v dlouhodobém horizontu podpořena účinná a bezproblémová finanční mobilita, je nezbytné stanovit jednotný soubor pravidel, která budou řešit problém nízké mobility klientů, která zejména zlepší možnost porovnání služeb a poplatků spojených s platebními účty a budou motivovat ke změně platebního účtu a která rovněž zabrání tomu, aby spotřebitelé, kteří mají v úmyslu přeshraničně si otevřít a používat platební účet, byli diskriminováni na základě místa pobytu. Dále je nezbytné přijmout odpovídající opatření na podporu účasti spotřebitelů na trhu platebních účtů. Tato opatření budou motivovat poskytovatele platebních služeb ke vstupu na vnitřní trh a zajistí rovné podmínky, díky čemuž se posílí hospodářská soutěž a efektivní alokace zdrojů na finančním retailovém trhu Unie ve prospěch podniků a spotřebitelů. Transparentní informace o poplatcích a možnostech změny účtu v kombinaci s právem na přístup k platebnímu účtu se základními prvky rovněž občanům Unie usnadní pohyb a výběr v rámci Unie, čímž jim umožní využívat plně fungujícího vnitřního trhu v oblasti retailových finančních služeb, a přispěje k dalšímu rozvoji vnitřního trhu.
(10)
Je také nezbytné zajistit, aby tato směrnice nebránila inovacím v oblasti retailových finančních služeb. Každý rok se objevují nové technologie, což může vést k tomu, že nynější model platebních účtů zastará; příkladem mohou být mobilní bankovní služby a platební karty s uloženou hodnotou.
(11)
Tato směrnice by neměla bránit členským státům, aby v zájmu ochrany spotřebitelů zachovaly nebo přijaly přísnější ustanovení, jsou-li daná ustanovení v souladu s jejich povinnostmi vyplývajícími z práva Unie a této směrnice.
(12)
Ustanovení této směrnice o porovnatelnosti poplatků a změně platebního účtu by se měla vztahovat na všechny poskytovatele platebních služeb, jak jsou vymezeni ve směrnici 2007/64/ES. Ustanovení této směrnice o přístupu k platebním účtům se základními prvky by se měla vztahovat pouze na úvěrové instituce. Všechna ustanovení této směrnice by se měla vztahovat na platební účty, jejichž prostřednictvím mohou spotřebitelé provádět tyto transakce: ukládání peněžních prostředků, výběr peněžní hotovosti a provádění a přijímání platebních transakcí ve prospěch a od třetích stran, včetně provádění úhrad. Na účty s omezenějšími funkcemi by se tudíž neměla vztahovat. Například spořicí účty, účty kreditních karet, na které jsou peněžní prostředky obvykle skládány výhradně za účelem splacení úvěru z kreditních karet, hypoteční běžné účty („current account mortgages“) nebo účty elektronických peněz by měly být z oblasti působnosti směrnice v zásadě vyloučeny. Jakmile se však tyto účty používají k provádění každodenních platebních transakcí a nabízejí všechny výše uvedené funkce, měla by se na ně tato směrnice vztahovat. Do oblasti její působnosti by neměly spadat účty patřící podnikům, včetně malých podniků a mikropodniků, pokud účet nepatří fyzické osobě. Členské státy by měly mít možnost rozhodnout se rozšířit oblast působnosti směrnice na jiné poskytovatele platebních služeb a jiné platební účty, například na takové, které nabízejí omezenější platební funkce.
(13)
Jelikož platební účet se základními prvky je druhem platebního účtu ve smyslu této směrnice, měla by se ustanovení o transparentnosti a změně účtu vztahovat i na něj.
(14)
Definice obsažené v této směrnici by měly být co nejvíce sladěny s definicemi obsaženými v jiných legislativních aktech Unie, a zejména ve směrnici 2007/64/ES a v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 260/2012 (6).
(15)
Je nezbytné, aby spotřebitelé poplatkům rozuměli, a mohli tak porovnávat nabídky různých poskytovatelů platebních služeb a činit informovaná rozhodnutí o tom, který platební účet je pro jejich potřeby nejvhodnější. Porovnání poplatků není možné, pokud poskytovatelé platebních služeb používají pro tytéž služby odlišné pojmy a poskytují informace v různých formátech. Standardizovaná terminologie může v kombinaci s cílenými informacemi o poplatcích, které jsou představeny v soudržném formátu a týkají se nejreprezentativnějších služeb spojených s platebními účty, pomoci spotřebitelům porozumět poplatkům a porovnat je.
(16)
Spotřebitelé by měli největší prospěch z informací, které jsou stručné, standardizované a snadno porovnatelné mezi různými poskytovateli platebních služeb. Nástroje poskytnuté spotřebitelům k porovnání nabídek platebních účtů by neměly příznivý účinek, pokud by doba věnovaná studiu rozsáhlých seznamů poplatků u různých nabídek převážila nad přínosem výběru nabídky, která představuje nejlepší hodnotu. Těchto nástrojů by měla být celá řada a měly by být provedeny spotřebitelské testy. Aby se předešlo riziku poskytování nadbytečných informací a usnadnilo rychlejší zavedení, měla by být v této fázi terminologie poplatků v členských státech standardizována pouze pro nejreprezentativnější pojmy a definice.
(17)
Terminologii poplatků by měly určit členské státy při zohlednění zvláštností místních trhů. Aby byly služby považovány za reprezentativní, měl by je zpoplatňovat nejméně jeden poskytovatel platebních služeb v daném členském státě. U služeb společných většině členských států by dále terminologie používaná pro vymezení těchto služeb měla být standardizována na úrovni Unie, aby bylo možné lepší srovnání nabídek platebních účtů z celé Unie. V zájmu zajištění dostatečné stejnorodosti seznamů vytvářených členskými státy by měl Evropský orgán dohledu (Evropský orgán pro bankovnictví) (dále jen „EBA“ nebo „orgán EBA“), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1093/2010 (7), vydat pokyny s cílem pomoci členským státům určit služby, které jsou nejběžněji používány a vytvářejí spotřebitelům na vnitrostátní úrovni nejvyšší náklady. Za tímto účelem by členské státy měly Komisi a orgánu EBA do 18. prosince 2014 sdělit, kterým náležitým orgánům by měly být tyto pokyny určeny.
(18)
Jakmile členské státy vypracují prozatímní seznam nejreprezentativnějších zpoplatněných služeb na vnitrostátní úrovni spolu s pojmy a definicemi, měl by je orgán EBA přezkoumat s cílem určit prostřednictvím návrhu regulačních technických norem služby, které jsou společné většině členských států, a navrhnout pro ně standardizované pojmy a definice na úrovni Unie ve všech úředních jazycích orgánů Unie. Orgán EBA by měl zajistit, aby byl v každém úředním jazyce každého členského státu, který je zároveň úředním jazykem orgánů Unie, používán pro každou službu pouze jeden pojem. To znamená, že různé pojmy mohou být použity pro touž službu v různých členských státech, které sdílejí týž úřední jazyk orgánů Unie, čímž se zohlední vnitrostátní zvláštnosti. Členské státy by pak měly do svých prozatímních seznamů zahrnout veškeré pojmy platné na úrovni Unie a na tomto základě zveřejnit konečné seznamy.
(19)
Aby mohli spotřebitelé snadno porovnat poplatky za platební účty v rámci vnitřního trhu, měli by jim poskytovatelé platebních služeb poskytnout sdělení informací o poplatcích, které uvádí poplatky za všechny služby obsažené v seznamu nejreprezentativnějších služeb spojených s platebním účtem na vnitrostátní úrovni. Sdělení informací o poplatcích by mělo používat případné standardizované pojmy a definice stanovené na úrovni Unie. To by rovněž přispělo k nastolení rovných podmínek mezi poskytovateli platebních služeb soutěžícími na trhu s platebními účty. Sdělení informací o poplatcích by nemělo obsahovat žádné další poplatky. Pokud určitý poskytovatel platebních služeb některou službu uvedenou v seznamu nejreprezentativnějších služeb spojených s platebním účtem nenabízí, měl by to uvést například označením této služby výrazem „nenabízí se“ nebo „nepoužívá se“. Členské státy by měly mít možnost požadovat, aby byly společně se sdělením informací o poplatcích poskytovány klíčové ukazatele, jako je komplexní ukazatel nákladů shrnující celkové roční náklady spotřebitele na daný platební účet. Aby spotřebitelé porozuměli poplatkům, jež musí za svůj platební účet hradit, měl by jim být k dispozici glosář obsahující jasné, laikům srozumitelné a jednoznačné vysvětlení alespoň těch poplatků a služeb, jež jsou uvedeny ve sdělení informací o poplatcích. Glosář by měl sloužit jako užitečný nástroj na podporu lepšího porozumění smyslu poplatků a měl by přispět k tomu, aby spotřebitelé byli schopni vybírat si z širší nabídky platebních účtů. Rovněž by měla být zavedena povinnost poskytovatelů platebních služeb bezplatně a alespoň jednou ročně informovat spotřebitele o všech poplatcích účtovaných na jejich platebním účtu, včetně případné úrokové sazby z přečerpání a kreditní úrokové sazby.
Tím nejsou dotčena ustanovení týkající se přečerpání obsažená ve směrnici Evropského parlamentu a Rady 2008/48/ES (8). Následné informace by měly být poskytnuty ve zvláštním dokumentu nazvaném „výpis poplatků“. Měly by poskytovat přehled připsaných úroků a všech poplatků účtovaných za používání platebního účtu s cílem umožnit spotřebiteli pochopit, čeho se výdaje za poplatky týkají, a posoudit, zda je potřeba buď upravit spotřební zvyklosti, nebo přejít k jinému poskytovateli. Tyto informace by byly mnohem přínosnější, pokud by byly nejreprezentativnější služby v následných informacích o poplatcích uváděny ve stejném pořadí jako v informacích o poplatcích poskytovaných předem.
(20)
Aby byly naplněny potřeby spotřebitelů, je nezbytné zajistit, aby informace o poplatcích za platební účty byly přesné, jasné a porovnatelné. Orgán EBA by měl proto po konzultaci s vnitrostátními orgány a po provedení spotřebitelských testů vypracovat návrh prováděcích technických norem týkajících se standardizovaného formátu sdělení informací o poplatcích a výpisu poplatků a společných symbolů s cílem zajistit, aby byly pro spotřebitele srozumitelné a porovnatelné. V každém členském státě by měl být ve všech sděleních informací o poplatcích a výpisech poplatků dodržován stejný formát, pořadí položek a nadpisy, aby se spotřebitelům umožnilo porovnání těchto dvou dokumentů, čímž se dosáhne maximálního porozumění a využití uvedených informací. Sdělení informací o poplatcích a výpis poplatků by měly být jasně rozeznatelné od jiných sdělení. Při vypracovávání jejich formátů by měl orgán EBA dále zohlednit, že členské státy mohou rozhodnout, že společně se sdělením informací o poplatcích a výpisem poplatků mají být poskytovány informace požadované podle jiných unijních či vnitrostátních právních předpisů o platebních účtech a souvisejících službách.
(21)
Aby bylo v rámci Unie zajištěno jednotné použití platné terminologie stanovené na úrovni Unie, měly by členské státy poskytovatelům platebních služeb uložit povinnost používat při komunikaci se spotřebiteli, včetně sdělení informací o poplatcích a výpisu poplatků, platnou terminologii stanovenou na úrovni Unie spolu se zbývající vnitrostátní standardizovanou terminologií stanovenou v konečném seznamu. Poskytovatelé platebních služeb by měli mít možnost ve svých smluvních, obchodních a marketingových informacích pro spotřebitele využívat obchodní značky, uvedou-li zřetelně platný odpovídající standardizovaný pojem. Rozhodnou-li se použít obchodní značky ve sdělení informací o poplatcích či výpise poplatků, měly by tyto obchodní značky být vedle standardizovaných pojmů použity jako vedlejší označení, například v závorkách nebo menší velikostí písma.
(22)
Nezávislé srovnávací internetové stránky představují pro spotřebitele účinný prostředek, jak z jednoho místa posoudit kvalitu různých nabídek platebních účtů. Tyto internetové stránky mohou nastolit správnou rovnováhu mezi potřebou toho, aby informace byly jasné a stručné, a potřebou toho, aby byly úplné a vyčerpávající, díky tomu, že uživatelům umožní získat podrobnější informace, mají-li o ně zájem. Cílem by mělo být, aby tyto stránky obsahovaly co nejširší možnou škálu nabídek, a poskytovaly tak reprezentativní přehled, a aby současně pokrývaly významnou část trhu. Mohou také snížit náklady na vyhledávání, protože spotřebitelé nebudou muset shromažďovat informace od každého poskytovatele platebních služeb zvlášť. Je důležité, aby informace poskytované na těchto internetových stránkách byly spolehlivé, nestranné a transparentní a aby byli spotřebitelé informováni o dostupnosti těchto internetových stránek. V této souvislosti by měly členské státy o těchto internetových stránkách informovat veřejnost.
(23)
Aby získali nestranné informace o poplatcích účtovaných a úrokových sazbách uplatňovaných u platebních účtů, měli by mít spotřebitelé možnost využívat veřejně přístupné srovnávací internetové stránky, které jsou na provozovatelích platebních služeb provozně nezávislé, což znamená, že žádný provozovatel platebních služeb by neměl být výsledky vyhledávání zvýhodněn. Členské státy by proto měly zajistit, aby na jejich území měli spotřebitelé volný přístup k alespoň jedněm takovým internetovým stránkám. Tyto srovnávací internetové stránky mohou provozovat příslušné orgány, jiné veřejné orgány nebo soukromé subjekty nebo mohou být provozovány jejich jménem. Funkci porovnávání poplatků souvisejících s platebními účty mohou plnit také již existující internetové stránky poskytující srovnání široké škály finančních či nefinančních produktů. Tyto internetové stránky by měly být provozovány v souladu se stanovenými kritérii kvality, včetně požadavku, aby obsahovaly údaje o svých vlastnících, jejich informace byly přesné a aktuální, uváděly čas poslední aktualizace, stanovily jasná a objektivní kritéria, z nichž porovnání vychází, a obsáhly širokou škálu nabídek platebních účtů, jež pokrývá významnou část trhu. Členské státy by měly mít možnost určit, jak často mají srovnávací internetové stránky revidovat a aktualizovat informace, jež spotřebitelům poskytují, a to s ohledem na to, jak často své informace o poplatcích obvykle aktualizují poskytovatelé platebních služeb. Členské státy by rovněž měly určit, co představuje širokou škálu nabídek platebních účtů, jež pokrývá významnou část trhu, například posouzením počtu poskytovatelů platebních služeb, a zda by tudíž postačovala jejich prostá většina či menší počet, nebo posouzením jejich tržního podílu či zeměpisného umístění. Srovnávací internetové stránky by měly porovnávat poplatky za služby obsažené v seznamu nejreprezentativnějších služeb spojených s platebními účty a zahrnovat terminologii stanovenou na úrovni Unie.
Je vhodné, aby členské státy měly možnost vyžadovat, aby tyto stránky porovnávaly jiné informace, například okolnosti, jež určují úroveň služeb poskytovaných poskytovateli platebních služeb, jako je počet a umístění poboček nebo bankomatů. Existují-li v členském státě pouze jedny internetové stránky a tyto internetové stránky ukončí provoz nebo přestanou splňovat kritéria kvality, měl by členský stát zajistit, aby spotřebitelé měli na vnitrostátní úrovni v přiměřené době přístup k ještě jedněm srovnávacím internetovým stránkám.
(24)
Je běžnou praxí poskytovatelů platebních služeb nabízet platební účet v balíčku s produkty či službami jinými, než jsou služby spojené s platebním účtem, například s pojistnými produkty nebo finančním poradenstvím. Tato praxe může být pro poskytovatele platebních služeb prostředkem, jak diverzifikovat svou nabídku a vzájemně soutěžit, a v konečném důsledku může být pro spotřebitele prospěšná. Studie Komise o praktikách vázání produktů v odvětví finančních služeb, provedená v roce 2009, jakož i související konzultace a stížnosti spotřebitelů nicméně ukázaly, že poskytovatelé platebních služeb někdy platební účty nabízejí v balíčku s produkty, které si spotřebitelé nevyžádali a které nejsou pro platební účet nezbytné, jako například pojištění domácnosti. Kromě toho bylo konstatováno, že tyto praktiky mohou snížit transparentnost a porovnatelnost cen, omezit nákupní možnosti spotřebitelů a negativně ovlivnit jejich mobilitu. Členské státy by proto měly zajistit, aby v případě, že poskytovatelé platebních služeb nabízejí platební účet v balíčku s jinými produkty, byli spotřebitelé informováni o tom, zda je možné zakoupit platební účet samostatně, a pokud to možné je, aby obdrželi samostatné informace o příslušných nákladech a poplatcích spojených s jednotlivými dalšími produkty nebo službami zahrnutými v balíčku, které lze zakoupit samostatně.
(25)
Postup pro změnu platebního účtu by měl být harmonizován v celé Unii. Stávající opatření na vnitrostátní úrovni jsou krajně rozdílná a nezaručují odpovídající míru ochrany spotřebitelů ve všech členských státech. Stanovením legislativních opatření pro vymezení hlavních zásad, jimiž by se měli poskytovatelé platebních služeb při provádění změny platebního účtu v každém členském státě řídit, by se zlepšilo fungování vnitřního trhu jak ve prospěch spotřebitelů, tak ve prospěch poskytovatelů platebních služeb. Tato opatření by na jedné straně přinesla záruku rovných podmínek pro spotřebitele, kteří mohou mít zájem o otevření platebního účtu v jiném členském státě, neboť by zajistila poskytování rovnocenné úrovně ochrany. Na druhé straně by omezila rozdíly mezi stávajícími regulačními opatřeními na vnitrostátní úrovni a podpořila tím snížení administrativní zátěže pro poskytovatele platebních služeb, kteří chtějí nabízet své služby přeshraničně. Opatření týkající se změny platebního účtu by tak ve výsledku usnadnila poskytování služeb souvisejících s platebními účty na vnitřním trhu.
(26)
Změna účtu by neměla představovat převod smlouvy z převádějícího poskytovatele platebních služeb na přijímajícího poskytovatele platebních služeb.
(27)
Spotřebitelé mají motivaci ke změně platebního účtu, pouze pokud tento proces neznamená přílišnou administrativní a finanční zátěž. Poskytovatelé platebních služeb by proto měli spotřebitelům nabízet jasný, rychlý a bezpečný postup změny platebních účtů, včetně platebních účtů se základními prvky. Tento postup by měl být zaručen, jestliže spotřebitelé chtějí přejít od jednoho poskytovatele platebních služeb k jinému i jestliže chtějí provést změnu mezi různými platebními účty u jednoho poskytovatele. To by spotřebitelům umožnilo využít nejvýhodnějších nabídek na trhu a snadným způsobem přejít z jejich stávajícího platebního účtu na jiné, potenciálně vhodnější účty, bez ohledu na to, zda se tak děje u jednoho poskytovatele platebních služeb nebo mezi různými poskytovateli. Veškeré poplatky, které poskytovatelé platebních služeb účtují v souvislosti se službou změny účtu, by měly být přiměřené a odpovídat skutečným nákladům, které poskytovatelům platebních služeb vzniknou.
(28)
V případě změny účtu, kdy se oba poskytovatelé platebních služeb nacházejí na jejich území, by členské státy měly mít možnost stanovit nebo zachovat úpravu odlišnou od ustanovení této směrnice, pokud je to zřetelně v zájmu spotřebitele.
(29)
Proces změny účtu by měl být pro spotřebitele co nejjednodušší. Členské státy by proto měly zajistit, aby přijímající poskytovatel platebních služeb odpovídal za zahájení a řízení tohoto procesu jménem spotřebitele. Členské státy by měly mít možnost při zavádění služby změny účtu používat dodatečné prostředky, jako jsou technická řešení. Tyto dodatečné prostředky mohou překračovat požadavky této směrnice a služba změny účtu může být například poskytnuta v kratší lhůtě nebo může být od poskytovatelů platebních služeb požadováno, aby na žádost spotřebitele po stanovenou omezenou dobu od obdržení pověření do změny účtu zajišťovali automatické či manuální přesměrování úhrad přijatých na předchozím platebním účtu na nový platební účet. Poskytovatelé platebních služeb rovněž mohou tyto dodatečné prostředky dobrovolně používat i tehdy, pokud to daný členský stát nepožaduje.
(30)
Spotřebitelé by měli mít možnost požádat přijímajícího poskytovatele platebních služeb, aby převedl všechny nebo některé příchozí úhrady, trvalé příkazy k úhradě nebo povolení k inkasu, nejlépe během jediného setkání s přijímajícím poskytovatelem platebních služeb. Za tímto účelem by spotřebitelé měli mít možnost podepsat jedno zmocnění, kterým se uděluje souhlas s každým z uvedených úkolů. Členské státy mohou požadovat, aby bylo zmocnění spotřebitelem vyhotoveno písemně, avšak mohou se rozhodnout, že ve vhodných případech jsou přijatelné rovnocenné prostředky, například je-li zaveden systém umožňující automatické provedení změny účtu. Před vydáním zmocnění by spotřebitel měl být informován o všech fázích postupu nutného k dokončení změny účtu. Zmocnění by například mohlo zahrnovat veškeré úkoly, které jsou součástí služby změny účtu, a mohlo umožnit spotřebiteli vybrat si pouze některý z těchto úkolů.
(31)
Aby byla změna účtu úspěšná, je nutná spolupráce převádějícího poskytovatele platebních služeb. Převádějící poskytovatel platebních služeb by měl přijímajícímu poskytovateli platebních služeb poskytnout veškeré informace, které jsou k obnovení plateb na novém platebním účtu nezbytné. Tyto informace by však neměly překročit rámec toho, co je nezbytné k provedení změny účtu.
(32)
V zájmu usnadnění přeshraničního otevírání účtů by spotřebitelé měli mít možnost nového poskytovatele platebních služeb požádat, aby na novém platebním účtu zřídil všechny nebo některé trvalé příkazy k úhradě, ode dne určeného spotřebitelem přijímal inkasa a poskytl mu o novém platebním účtu podrobné informace, nejlépe během jediného setkání s novým poskytovatelem platebních služeb.
(33)
Spotřebitelé by neměli být postiženi finančními ztrátami, včetně úplat a úroků, vzniklými v důsledku jakýchkoli chyb, jichž se jeden nebo druhý poskytovatel platebních služeb zapojený do procesu změny účtu dopustil. Spotřebitelé by zejména neměli nést žádné finanční ztráty plynoucí z placení dodatečných poplatků, úroků nebo jiných úplat, jakož i pokut či jiných finančních škod vzniklých v důsledku prodlení při provádění platby.
(34)
Členské státy by měly zaručit, aby spotřebitelé, kteří si chtějí otevřít platební účet, nebyli diskriminováni na základě státní příslušnosti nebo místa pobytu. I když je důležité, aby úvěrové instituce zajistily, že jejich zákazníci nevyužívají finanční systém k nezákonným účelům, jako jsou podvody, praní peněz nebo financování terorismu, neměly by klást překážky spotřebitelům, kteří chtějí využívat výhod vnitřního trhu přeshraničním otevřením a používáním platebních účtů. Ustanovení směrnice Evropského parlamentu a Rady 2005/60/ES (9) by tudíž neměla být používána jako záminka pro odmítání obchodně méně zajímavých spotřebitelů.
(35)
Spotřebitelé, kteří oprávněně pobývají v Unii, by při žádání o platební účet v Unii nebo při přístupu k němu neměli být diskriminováni z důvodu státní příslušnosti nebo místa pobytu ani z jakéhokoli jiného důvodu uvedeného v článku 21 Listiny základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“). Kromě toho by členské státy měly zajistit přístup k platebním účtům se základními prvky bez ohledu na finanční situaci spotřebitele, například jeho postavení z hlediska zaměstnání, výši příjmů, úvěrovou historii nebo osobní bankrot.
(36)
Spotřebitelé, kteří oprávněně pobývají v Unii a nemají v určitém členském státě platební účet, by měli mít možnost si v uvedeném členském státě otevřít a používat platební účet se základními prvky. „Osoba oprávněně pobývající v Unii“ je pojem, který by se měl vztahovat jak na občany Unie, tak na státní příslušníky třetích zemí již požívající práv, která jim přiznávají akty Unie, jako je nařízení Rady (EHS) č. 1408/71 (10), směrnice Rady 2003/109/ES (11), nařízení Rady (ES) č. 859/2003 (12) a směrnice Evropského parlamentu a Rady 2004/38/ES (13). Tento pojem by měl rovněž zahrnovat žadatele o azyl podle Ženevské úmluvy o právním postavení uprchlíků ze dne 28. července 1951, protokolu k této úmluvě ze dne 31. ledna 1967 a dalších příslušných mezinárodních smluv. Kromě toho by členské státy měly mít možnost rozšířit pojem „osoba oprávněně pobývající v Unii“ na jiné státní příslušníky třetích zemí zdržující se na jejich území.
(37)
Za podmínky, že plně dodrží základní svobody zaručené Smlouvami, by členské státy měly mít možnost od spotřebitelů, kteří si chtějí na jejich území otevřít platební účet se základními prvky, požadovat, aby prokázali, že na jeho otevření mají skutečný zájem. Aniž jsou dotčeny požadavky přijaté v souladu se směrnicí 2005/60/ES za účelem boje proti praní peněz, neměla by být k prokázání tohoto skutečného zájmu vyžadována osobní přítomnost v prostorách dané úvěrové instituce.
(38)
Členské státy by měly zajistit, aby byl počet úvěrových institucí nabízejících platební účty se základními prvky dostatečný, a byla tak zabezpečena dosažitelnost pro všechny spotřebitele, zamezilo se jakékoli formě jejich diskriminace a zabránilo se narušení hospodářské soutěže. Při určování toho, jaký počet úvěrových institucí je dostatečný, by mezi faktory, k nimž je třeba přihlédnout, měly patřit pokrytí sítí úvěrových institucí, velikost území členského státu a rozmístění spotřebitelů na něm, tržní podíl jednotlivých úvěrových institucí a zda platební účty se základními prvky představují pouze malou část platebních účtů poskytovaných danou úvěrovou institucí. Platební účty se základními prvky by v zásadě mělo nabízet co nejvíce úvěrových institucí, aby bylo zaručeno, že si spotřebitelé mohou tento účet otevřít v prostorách úvěrové instituce, která je v blízkosti jejich místa pobytu, a že nejsou v přístupu k němu žádným způsobem diskriminováni a mohou jej účinně využívat. Členské státy by měly zejména zajistit, aby neexistovala žádná viditelná diskriminace, například v důsledku odlišného vzhledu karty, odlišného čísla účtu nebo odlišného čísla karty. Členský stát by však měl mít možnost předpokládat, že platební účty se základními prvky bude nabízet menší počet úvěrových institucí, nicméně to by mělo být ospravedlněno například tím, že dané úvěrové instituce jsou na jeho území natolik rozšířeny, že mohou obsloužit všechny spotřebitele, aniž by za nimi tito spotřebitelé museli cestovat z domova příliš daleko. Spotřebitelé využívající platební účty se základními prvky by navíc neměli být žádným způsobem stigmatizováni a tohoto cíle lze lépe dosáhnout, pokud je vybrán větší počet úvěrových institucí.
(39)
Členské státy by měly mít možnost zavést mechanismy napomáhající tomu, aby této směrnice mohli plně využívat spotřebitelé bez trvalého bydliště, žadatelé o azyl a spotřebitelé, jimž nebylo uděleno povolení k pobytu, avšak které nelze z právních či věcných důvodů vyhostit.
(40)
Členské státy by měly mít možnost stanovit maximální výši přečerpání a maximální dobu jeho trvání, jestliže úvěrovým institucím povolují, aby v souvislosti s platebními účty se základními prvky takovou možnost přečerpání na žádost spotřebitele poskytovaly. Rovněž by měly zajistit, aby byly spotřebitelům transparentním způsobem sdělovány informace o jakýchkoli souvisejících poplatcích. V neposlední řadě by úvěrové instituce měly při nabízení možnosti přečerpání ve spojení s platebním účtem se základními prvky dodržovat směrnici 2008/48/ES.
(41)
Aby se uživatelům platebních účtů se základními prvky dostalo náležitých služeb, měly by členské státy od úvěrových institucí vyžadovat zajištění toho, aby příslušní zaměstnanci byli odpovídajícím způsobem vyškoleni a aby potenciální střety zájmů neměly na tyto spotřebitele nepříznivý dopad.
(42)
Členské státy by měly mít možnost oprávnit úvěrové instituce k tomu, aby otevření platebního účtu se základními prvky odmítly spotřebitelům, kteří již v témže členském státě aktivní a přinejmenším rovnocenný platební účet mají. Pro ověření toho, zda spotřebitel platební účet již má, či nikoli, by úvěrové instituce měly mít možnost spokojit se s jeho čestným prohlášením.
(43)
Členské státy by měly zajistit, aby úvěrové instituce vyřizovaly žádosti o platební účet se základními prvky ve lhůtách stanovených v této směrnici a aby úvěrové instituce v případě zamítnutí žádosti informovali spotřebitele o konkrétních důvodech tohoto zamítnutí, ledaže by tyto informace byly v rozporu s bezpečností státu, veřejným pořádkem nebo směrnicí 2005/60/ES.
(44)
Spotřebitelům by měl být zaručen přístup k řadě základních platebních služeb. Služby spojené s platebními účty se základními prvky by měly zahrnovat možnost ukládání peněžních prostředků a výběru hotovosti. Spotřebitelé by měli mít možnost provádět základní platební transakce, jako je obdržení příjmů nebo dávek, úhrada faktur nebo daní a nákup zboží a služeb, mimo jiné prostřednictvím inkasa, úhrad a používání platební karty. Tyto služby by měly umožňovat nákup zboží a služeb on-line a měly by spotřebitelům poskytnout možnost zadávat platební příkazy prostřednictvím internetového bankovnictví úvěrové instituce, je-li k dispozici. Platební účet se základními prvky by však neměl být omezen na použití on-line, protože to by vytvořilo překážku pro spotřebitele bez přístupu k internetu. Pokud jde o služby související s otevíráním, vedením a rušením platebního účtu, jakož i s ukládáním peněžních prostředků a výběrem hotovosti a platebními transakcemi s platebními kartami s výjimkou karet kreditních, měly by členské státy zajistit, aby počet operací, jež budou spotřebiteli dostupné na základě zvláštních cenových podmínek stanovených v této směrnici, nebyl omezen. Pokud jde o provádění úhrad a inkas, jakož i transakce prováděné prostřednictvím kreditní karty, jež jsou spojeny s platebním účtem se základními prvky, měly by mít členské státy možnost stanovit minimální počet operací, jež budou spotřebiteli dostupné na základě zvláštních cenových podmínek stanovených v této směrnici, za podmínky, že služby, jichž se tyto operace týkají, jsou použity pro osobní potřebu spotřebitele. Při určování toho, co by se mělo považovat za použití pro osobní potřebu, by měly členské státy vzít v úvahu stávající chování spotřebitelů a obchodní zvyklosti. Poplatky za operace nad minimální počet operací by nikdy neměly být vyšší než poplatky placené podle obvyklé cenové politiky úvěrové instituce.
(45)
Při určování služeb, jež mají být nabízeny společně s platebním účtem se základními prvky, a minimálního počtu operací, jež mají být zahrnuty, by měly být zohledněny vnitrostátní zvláštnosti. Zejména některé služby lze, vzhledem k jejich rozšířenému používání na vnitrostátní úrovni, považovat za zásadní pro zajištění plného využívání platebního účtu v konkrétním členském státě. Například v některých členských státech spotřebitelé stále hojně používají šeky, zatímco v jiných členských státech je tento způsob placení používán jen velice zřídka. Tato směrnice by proto měla členským státům poskytnout možnost určit doplňkové služby, které jsou na vnitrostátní úrovni považovány za zásadní a které by v dotčeném členském státě měly být poskytovány s platebním účtem se základními prvky. Členské státy by rovněž měly zajistit, aby poplatky, které si úvěrové instituce účtují za nabízení takových doplňkových služeb v souvislosti s platebním účtem se základními prvky, byly přiměřené.
(46)
Aby se zajistilo, že platební účty se základními prvky budou přístupné co nejširšímu okruhu spotřebitelů, měly by být nabízeny bezplatně nebo za přiměřený poplatek. S cílem podpořit zranitelné spotřebitele bez bankovního účtu v účasti na trhu retailových bankovních služeb by členské státy měly mít možnost stanovit, že těmto spotřebitelům mají být bankovní účty nabízeny za zvláště výhodných podmínek, například bezplatně. Členské státy by měly mít volnost při stanovování mechanismu pro určení toho, kteří spotřebitelé mohou platební účet se základními prvky využívat za výhodnějších podmínek, pokud tento mechanismus zajistí přístup k platebnímu účtu se základními prvky zranitelným spotřebitelům. V žádném případě by však tímto přístupem nemělo být dotčeno právo všech spotřebitelů, včetně těch, kteří nejsou zranitelnými spotřebiteli, na přístup k platebním účtům se základními prvky alespoň za přiměřený poplatek. Jakékoli dodatečné úplaty účtované spotřebitelům za nedodržení podmínek stanovených ve smlouvě by rovněž měly být přiměřené. Členské státy by měly určit, co představuje přiměřenou úplatu, podle vnitrostátní situace.
(47)
Úvěrové instituce by měly odmítnout otevření platebního účtu se základními prvky nebo ukončit smlouvu na takový účet pouze za zvláštních okolností, jako je nedodržení právních předpisů o praní peněz a financování terorismu nebo o předcházení a vyšetřování trestné činnosti. I v takových případech lze odmítnutí odůvodnit pouze tím, že spotřebitel nedodržuje uvedené předpisy, nikoli tím, že postup kontroly dodržení těchto předpisů je příliš náročný či nákladný. Mohly by však nastat případy, že spotřebitel právo otevřít si a používat platební účet se základními prvky zneužije. Členské státy by měly mít možnost například povolit, aby úvěrové instituce přijaly opatření vůči spotřebitelům, kteří se dopustili trestného činu, jako je závažný podvod na úvěrové instituci, s cílem zamezit opakování takového trestného činu. Mezi tato opatření může patřit například to, že přístup tohoto spotřebitele k platebnímu účtu se základními prvky bude po určitou dobu omezen. Kromě toho mohou nastat případy, kdy může být předchozí odmítnutí žádosti o platební účet nezbytné k určení spotřebitelů, kteří by mohli platební účet využívat za výhodnějších podmínek. V tomto případě by dotyčná úvěrová instituce měla uvědomit spotřebitele, že v případě odmítnutí žádosti o platební účet, za nějž je účtován poplatek, může k získání přístupu k bezplatnému platebnímu účtu se základními prvky využít zvláštní mechanismus podle této směrnice. Oba tyto další případy by však měly být omezeny, měly by být specifické a vycházet z přesně vymezených ustanovení vnitrostátního práva. Při určování dalších případů, kdy mají úvěrové instituce možnost spotřebitelům nabídku platebních účtů odmítnout, by členské státy měly mít možnost použít mimo jiné důvody veřejné bezpečnosti nebo veřejného pořádku.
(48)
Členské státy a úvěrové instituce by měly spotřebitelům poskytnout jasné a srozumitelné informace o právu otevřít si a používat platební účet se základními prvky. Členské státy by měly zajistit, aby byla opatření v oblasti komunikace dobře zacílena, zejména na zranitelné a mobilní spotřebitele a na spotřebitele bez bankovního účtu. Úvěrové instituce by měly spotřebitelům aktivně zpřístupňovat informace a odpovídající pomoc, pokud jde o zvláštní prvky nabízených platebních účtů se základními prvky, poplatky, které s nimi souvisejí, a podmínky jejich používání a také kroky, které by měli spotřebitelé učinit k výkonu svého práva na otevření platebního účtu se základními prvky. Spotřebitelé by měli být zejména informováni o tom, že pro přístup k platebnímu účtu se základními prvky není povinné zakoupení doplňkových služeb.
(49)
Členské státy by měly prosazovat opatření na podporu vzdělávání nejzranitelnějších spotřebitelů s cílem poskytnout jim doporučení pro odpovědné nakládání s vlastními finančními prostředky a související pomoc. Je rovněž třeba poskytnout informace o tom, jaká doporučení jim mohou poskytnout organizace spotřebitelů a vnitrostátní orgány. Stejně tak by členské státy měly podporovat iniciativy úvěrových institucí směřující k poskytování platebních účtů se základními prvky společně s nezávislým vzděláváním ve finanční oblasti.
(50)
Aby se usnadnilo přeshraniční poskytování služeb poskytovatelů platebních služeb, za účelem spolupráce, výměny informací a řešení sporů mezi příslušnými orgány, měly by příslušnými orgány odpovědnými za vynucování této směrnice být ty, které vystupují pod záštitou EBA, jak je stanoveno v nařízení (EU) č. 1093/2010, nebo jiné vnitrostátní orgány, jestliže s orgány vystupujícími pod záštitou EBA spolupracují za účelem plnění svých úkolů podle této směrnice.
(51)
Členské státy by měly určit příslušné orgány oprávněné k tomu, aby zajistily vynucování dodržování této směrnice, a zajistit, aby měly veškeré vyšetřovací a donucovací pravomoci i přiměřené zdroje nezbytné k plnění svých úkolů. Příslušné orgány by mohly v souvislosti s určitými aspekty této směrnice jednat prostřednictvím podání k soudům příslušným k přijetí právního rozhodnutí, a to i v řízení o opravném prostředku. Členské státy by tak zejména v případech, kdy byla ustanovení této směrnice provedena v občanském právu, mohly vynucování jejich dodržování přenechat relevantním subjektům a soudům. Členské státy měly mít možnost určit různé příslušné orgány, aby vynucovaly dodržování různorodých povinností stanovených touto směrnicí. Pro některá ustanovení by mohly členské státy určit například orgány příslušné pro vynucování dodržování práva v oblasti ochrany spotřebitele, zatímco pro jiná ustanovení by mohly určit orgány obezřetnostního dohledu. Možností určit různé příslušné orgány by neměly být dotčeny povinnosti týkající se průběžného dohledu a spolupráce mezi příslušnými orgány, jak stanoví tato směrnice.
(52)
Spotřebitelé by měli mít přístup k účinným a účelným postupům alternativního řešení sporů vyplývajících z práv a povinností stanovených touto směrnicí. Pokud se jedná o relevantní smluvní spory, je tento přístup již zajištěn směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2013/11/EU (14). Spotřebitelé by však měli mít rovněž přístup k postupům alternativního řešení sporů v případě předsmluvních sporů týkajících se práv a povinností stanovených touto směrnicí, například když je jim odepřen přístup k platebnímu účtu se základními prvky. Tato směrnice proto stanoví, že by spotřebitelé měli mít přístup k postupům alternativního řešení sporů týkajících se práv a povinností stanovených touto směrnicí, aniž by činila rozdíl mezi smluvními a předsmluvními spory. Uvedené postupy alternativního řešení sporů a subjekty, které je nabízejí, by měly splňovat požadavky na kvalitu stanovené ve směrnici 2013/11/EU. K dodržování této směrnice je nutné zpracovávat osobní údaje spotřebitelů. Na toto zpracování se vztahuje směrnice Evropského parlamentu a Rady 95/46/ES (15). Tato směrnice by proto měla být v souladu s pravidly stanovenými ve směrnici 95/46/ES.
(53)
Jednou za dva roky a poprvé do čtyř let od vstupu této směrnice v platnost by členské státy měly získat spolehlivé roční statistiky o fungování opatření zavedených touto směrnicí. Členské státy by měly využít jakékoli relevantní zdroje informací a sdělit je Komisi. Na základě informací obdržených od členských států by Komise poprvé po čtyřech letech od vstupu této směrnice v platnost a poté každé dva roky měla vypracovat zprávu.
(54)
Pět let po vstupu této směrnice v platnost by měl být proveden její přezkum s cílem zohlednit vývoj na trhu, jako je například vznik nových druhů platebních účtů a platebních služeb, vývoj v jiných oblastech právních předpisů Unie a zkušenosti členských států. Zpráva založená na tomto přezkumu by měla zahrnovat seznam řízení o porušení zahájených Komisí ve vztahu k této směrnici. Měla by rovněž obsahovat vyhodnocení průměrných výší poplatků v členských státech u platebních účtů spadajících do oblasti působnosti této směrnice, vyhodnocení toho, zda zavedená opatření zlepšila porozumění poplatkům za platební účty ze strany spotřebitelů a porovnatelnost platebních účtů a zda usnadnila změnu platebních účtů, a rovněž vyhodnocení počtu majitelů účtů, kteří od okamžiku provedení této směrnice platební účet změnili.
Měla by také analyzovat počet poskytovatelů nabízejících platební účty se základními prvky, počet takových účtů, jež byly otevřeny, včetně těch, které si otevřeli spotřebitelé, kteří dříve platební účet neměli, příklady osvědčených postupů v členských státech pro snížení vyloučení spotřebitelů z přístupu k platebním službám a průměrné roční poplatky vybírané za platební účty se základními prvky. Dále by měla tato zpráva posoudit náklady a přínosy spojené se zavedením celounijní přenositelnosti platebních účtů, proveditelnost rámce pro zajištění automatického přesměrování plateb z jednoho platebního účtu na jiný v rámci téhož členského státu, spojeného s automatickými oznámeními pro příjemce nebo plátce, když jsou jejich převody přesměrovány, a proveditelnost rozšíření služby změny účtu na případy, kdy se přijímající a převádějící poskytovatel platebních služeb nacházejí v různých členských státech. Součástí zprávy by mělo být také vyhodnocení účinnosti stávajících opatření a potřeby dalších opatření pro posílení finančního začlenění a pro pomoc zranitelným členům společnosti v souvislosti s předlužením. Zpráva by měla rovněž vyhodnotit, zda jsou ustanovení o informacích, které mají poskytovatelé platebních služeb sdělit, když nabízejí produkty v balíčcích, dostatečná nebo zda jsou zapotřebí dodatečná opatření. Konečně by měla vyhodnotit, zda jsou zapotřebí další opatření v souvislosti se srovnávacími internetovými stránkami a potřebou jejich akreditace. Komise by měla předložit tuto zprávu Evropskému parlamentu a Radě, případně doprovázenou legislativním návrhem.
(55)
Tato směrnice dodržuje základní práva a ctí zásady uznávané v Listině základních práv Evropské unie v souladu s čl. 6 odst. 1 Smlouvy o Evropské unii.
(56)
Jelikož cílů této směrnice, totiž usnadnění transparentnosti a porovnatelnosti poplatků za platební účty, změn platebních účtů a přístupu k platebním účtům se základními prvky, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich, z důvodu potřeby překonat roztříštěnost trhu a zajistit rovné podmínky v Unii, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(57)
Členské státy se v souladu se společným politickým prohlášením členských států a Komise o informativních dokumentech ze dne 28. září 2011 (16) zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o prováděcích opatřeních o jeden či více dokumentů s informacemi o vztahu mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních prováděcích nástrojů. V případě této směrnice považuje normotvůrce předložení těchto dokumentů za odůvodněné.
(58)
Evropský inspektor ochrany údajů byl konzultován,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
KAPITOLA I
PŘEDMĚT, OBLAST PŮSOBNOSTI A DEFINICE
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Tato směrnice stanoví pravidla týkající se transparentnosti a porovnatelnosti poplatků účtovaných spotřebitelům za jejich platební účty vedené v Unii, pravidla týkající se změny platebních účtů uvnitř členského státu a pravidla k usnadnění přeshraničního otevírání platebních účtů pro spotřebitele.
2. Tato směrnice rovněž definuje rámec pro pravidla a podmínky, v souladu s nimiž jsou členské státy povinny zaručit spotřebitelům právo otevřít si a používat v Unii platební účty se základními prvky.
3. Kapitoly II a III se vztahují na poskytovatele platebních služeb.
4. Kapitola IV se vztahuje na úvěrové instituce.
Členské státy se mohou rozhodnout uplatňovat kapitolu IV i na jiné poskytovatele platebních služeb než úvěrové instituce.
5. Členské státy se mohou rozhodnout neuplatňovat celou tuto směrnici nebo její části na subjekty uvedené v čl. 2 odst. 5 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2013/36/EU (17).
6. Tato směrnice se vztahuje na platební účty, jejichž prostřednictvím mohou spotřebitelé alespoň:
a)
ukládat peněžní prostředky na platební účet;
b)
vybírat hotovost z platebního účtu;
c)
provádět a přijímat platební transakce, včetně úhrad, ve prospěch a od třetích stran.
Členské státy se mohou rozhodnout uplatňovat celou tuto směrnici nebo její části i na jiné platební účty než ty, které jsou uvedeny v prvním pododstavci.
7. Otevření a používání platebního účtu se základními prvky podle této směrnice musí být v souladu se směrnicí 2005/60/ES.
Článek 2
Definice
Pro účely této směrnice se rozumí:
1)
„spotřebitelem“ fyzická osoba, jež jedná za účelem, který nelze považovat za provozování jejího obchodu, živnosti nebo řemesla anebo výkon jejího povolání;
2)
„osobou oprávněně pobývající v Unii“ fyzická osoba oprávněná pobývat v některém členském státě na základě unijních nebo vnitrostátních právních předpisů, včetně spotřebitelů bez trvalého bydliště a žadatelů o azyl podle Ženevské úmluvy o právním postavení uprchlíků ze dne 28. července 1951, protokolu k této úmluvě ze dne 31. ledna 1967 a dalších příslušných mezinárodních smluv;
3)
„platebním účtem“ účet vedený na jméno jednoho nebo více spotřebitelů a využívaný k provádění platebních transakcí;
4)
„platební službou“ platební služba ve smyslu čl. 4 bodu 3 směrnice 2007/64/ES;
5)
„platební transakcí“ úkon uložení, převodu nebo výběru peněžních prostředků, ať už z podnětu plátce, nebo příjemce, bez ohledu na jakékoli související povinnosti mezi plátcem a příjemcem;
6)
„službami spojenými s platebním účtem“ všechny služby související s otevřením, vedením a zrušením platebního účtu včetně platebních služeb a platebních transakcí v působnosti čl. 3 písm. g) směrnice 2007/64/ES a možnosti přečerpání a překročení;
7)
„poskytovatelem platebních služeb“ poskytovatel platebních služeb ve smyslu čl. 4 bodu 9 směrnice 2007/64/ES;
8)
„úvěrovou institucí“ úvěrová instituce ve smyslu čl. 4 odst. 1 bodu 1 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 575/2013 (18);
9)
„platebním prostředkem“ platební prostředek ve smyslu čl. 4 bodu 23 směrnice 2007/64/ES;
10)
„převádějícím poskytovatelem platebních služeb“ poskytovatel platebních služeb, od něhož se převádějí informace požadované k provedení změny účtu;
11)
„přijímajícím poskytovatelem platebních služeb“ poskytovatel platebních služeb, k němuž se převádějí informace požadované k provedení změny účtu;
12)
„platebním příkazem“ jakýkoli pokyn vydaný plátcem nebo příjemcem poskytovateli platebních služeb, jímž žádá o provedení platební transakce;
13)
„plátcem“ fyzická nebo právnická osoba, která je majitelem platebního účtu a umožní platební příkaz z tohoto platebního účtu, nebo nemá-li plátce platební účet, fyzická nebo právnická osoba, která dá platební příkaz ve prospěch platebního účtu příjemce;
14)
„příjemcem“ fyzická nebo právnická osoba, která je zamýšleným příjemcem peněžních prostředků, jež jsou předmětem platební transakce;
15)
„poplatky“ veškeré úplaty a pokuty, jež má spotřebitel poskytovateli platebních služeb zaplatit za služby spojené s platebním účtem nebo v souvislosti s nimi;
16)
„kreditní úrokovou sazbou“ sazba úroků, které jsou vypláceny spotřebiteli v souvislosti s peněžními prostředky drženými na platebním účtu;
17)
„trvalým nosičem“ nástroj, který umožňuje spotřebiteli ukládat informace určené jemu osobně způsobem, který je vhodný pro budoucí použití uložených informací po dobu přiměřenou jejich účelu a který umožňuje jejich reprodukci v nezměněném stavu;
18)
„změnou účtu“ nebo „službou změny účtu“ převod, na žádost spotřebitele, informací o všech nebo některých trvalých příkazech k úhradě, opakujících se inkasech a opakujících se příchozích úhradách prováděných na platebním účtu od jednoho poskytovatele platebních služeb k druhému, nebo převod případného kladného zůstatku z jednoho platebního účtu na druhý, nebo obojí, se zrušením předchozího platebního účtu či bez něj;
19)
„inkasem“ vnitrostátní nebo přeshraniční platební služba, jíž se odepisuje částka z platebního účtu plátce a při níž podnět k platební transakci dává příjemce na základě souhlasu plátce;
20)
„úhradou“ vnitrostátní nebo přeshraniční platební služba, jíž se připisuje částka na platební účet příjemce prostřednictvím platební transakce nebo řady platebních transakcí z platebního účtu plátce provedených na základě pokynu plátce poskytovatelem platebních služeb, který vede platební účet plátce;
21)
„trvalým příkazem“ pokyn plátce poskytovateli platebních služeb, který vede jeho platební účet, k provádění úhrad v pravidelných intervalech nebo v předem stanovené dny;
22)
„peněžními prostředky“ bankovky a mince, bezhotovostní peníze a elektronické peníze ve smyslu čl. 2 bodu 2 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/110/ES (19);
23)
„rámcovou smlouvou“ smlouva o platebních službách, kterou se řídí budoucí provádění jednotlivých a po sobě následujících platebních transakcí a která může obsahovat povinnosti a podmínky pro zřízení platebního účtu;
24)
„pracovním dnem“ den, kdy má příslušný poskytovatel platebních služeb otevřeno pro výkon činností potřebných k provedení platební transakce;
25)
„možností přečerpání“ výslovná úvěrová smlouva, na jejímž základě poskytovatel platebních služeb zpřístupňuje spotřebiteli peněžní prostředky, které přesahují aktuální zůstatek na platebním účtu spotřebitele;
26)
„překročením“ mlčky uznané přečerpání, na jehož základě poskytovatel platebních služeb zpřístupňuje spotřebiteli peněžní prostředky, které přesahují aktuální zůstatek na platebním účtu spotřebitele nebo smluvenou možnost přečerpání;
27)
„příslušným orgánem“ orgán, který členský stát určí jako příslušný v souladu s článkem 21.
KAPITOLA II
POROVNATELNOST POPLATKŮ SPOJENÝCH S PLATEBNÍMI ÚČTY
Článek 3
Seznam nejreprezentativnějších služeb spojených s platebním účtem a zpoplatněných na vnitrostátní úrovni a standardizovaná terminologie
1. Členské státy sestaví prozatímní seznam nejméně deseti a nejvýše dvaceti nejreprezentativnějších zpoplatněných služeb spojených s platebním účtem, které jsou nabízeny na vnitrostátní úrovni alespoň jedním poskytovatelem platebních služeb. Seznam obsahuje u každé z identifikovaných služeb pojmy a definice. V každém úředním jazyce daného členského státu musí být pro každou službu používán pouze jeden pojem.
2. Pro účely odstavce 1 zohlední členské státy služby, které:
a)
spotřebitelé ve vztahu ke svému platebnímu účtu nejvíce využívají;
b)
spotřebitelům vytvářejí nejvyšší náklady, a to jak celkové, tak jednotkové.
Aby bylo zajištěno řádné uplatňování kritérií stanovených v prvním pododstavci tohoto odstavce, vydá EBA do 18. března 2015 obecné pokyny podle článku 16 nařízení (EU) č. 1093/2010.
3. Členské státy oznámí Komisi a orgánu EBA prozatímní seznamy podle odstavce 1 do 18. září 2015. Na požádání poskytnou členské státy Komisi doplňující informace týkající se údajů, na jejichž základě tyto seznamy vytvořily s ohledem na kritéria stanovená v odstavci 2.
4. Na základě prozatímních seznamů oznámených v souladu s odstavcem 3 vypracuje EBA návrhy regulačních technických norem, jež stanoví standardizovanou terminologii Unie pro ty služby, které jsou společné alespoň pro většinu členských států. Standardizovaná terminologie Unie obsahuje společné pojmy a definice týkající se společných služeb a je k dispozici v úředních jazycích orgánů Unie. V každém úředním jazyce daného členského státu musí být pro každou službu používán pouze jeden pojem.
EBA předloží tyto návrhy regulačních technických norem Komisi do 18. září 2016.
Na Komisi je přenesena pravomoc přijímat regulační technické normy uvedené v prvním pododstavci postupem podle článků 10 až 14 nařízení (EU) č. 1093/2010.
5. Členské státy začlení standardizovanou terminologii Unie stanovenou podle odstavce 4 do prozatímního seznamu uvedeného v odstavci 1 a výsledný konečný seznam nejreprezentativnějších služeb spojených s platebním účtem zveřejní bezodkladně a nejpozději za tři měsíce ode dne vstupu aktu v přenesené pravomoci uvedeného v odstavci 4 v platnost.
6. Členské státy každé čtyři roky v návaznosti na zveřejnění konečného seznamu podle odstavce 5 zhodnotí a případně aktualizují seznam nejreprezentativnějších služeb sestavený podle odstavců 1 a 2. Výsledky svého hodnocení a případný aktualizovaný seznam nejreprezentativnějších služeb oznámí Komisi a orgánu EBA. EBA postupem podle článku 4 přezkoumá a v případě potřeby aktualizuje standardizovanou terminologii Unie. Na základě aktualizace standardizované terminologie Unie členské státy aktualizují a zveřejní svůj konečný seznam podle odstavce 5 a zajistí, aby poskytovatelé platebních služeb používali aktualizované pojmy a definice.
Článek 4
Sdělení informací o poplatcích a glosář
1. Aniž jsou dotčeny čl. 42 odst. 3 směrnice 2007/64/ES a kapitola II směrnice 2008/48/ES, zajistí členské státy, aby poskytovatelé platebních služeb s dostatečným předstihem před uzavřením smlouvy o platebním účtu se spotřebitelem poskytli spotřebiteli na papíře nebo na jiném trvalém nosiči sdělení informací o poplatcích obsahující standardizované pojmy v konečném seznamu nejreprezentativnějších služeb spojených s platebním účtem uvedeném v čl. 3 odst. 5 této směrnice, a pokud poskytovatel platebních služeb tyto služby nabízí, odpovídající poplatky za každou z nich.
2. Sdělení informací o poplatcích:
a)
tvoří krátký a samostatný dokument;
b)
je prezentováno a upraveno tak, aby bylo přehledné a snadno se četlo, přičemž je použito písmo čitelné velikosti;
c)
je-li původně vyhotoveno barevně, není méně srozumitelné, pokud je vytištěno nebo kopírováno černobíle;
d)
je napsáno v úředním jazyce členského státu, ve kterém je platební účet nabízen, nebo, se souhlasem spotřebitele a poskytovatele platebních služeb, v jiném jazyce;
e)
je přesné, nezavádějící a vyjádřeno v měně platebního účtu nebo, se souhlasem spotřebitele a poskytovatele platebních služeb, v jiné měně Unie;
f)
obsahuje v horní části první strany nadpis „Sdělení informací o poplatcích“ spolu se společným symbolem, aby se tento dokument odlišil od jiných dokumentů; a
g)
zahrnuje prohlášení, že obsahuje poplatky za nejreprezentativnější služby spojené s platebním účtem a že úplné předsmluvní a smluvní informace o všech službách jsou poskytnuty v jiných dokumentech.
Členské státy mohou stanovit, že pro účely odstavce 1 se sdělení informací o poplatcích poskytuje společně s informacemi požadovanými podle jiných unijních či vnitrostátních právních předpisů o platebních účtech a souvisejících službách, jsou-li splněny všechny požadavky uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce.
3. Pokud jsou jedna nebo více služeb nabízeny jako součást balíčku služeb spojených s platebním účtem, uvede se ve sdělení informací o poplatcích poplatek za celý balíček, služby obsažené v balíčku a jejich množství a další poplatek za jakoukoli službu nad počet zahrnutý v poplatku za balíček.
4. Členské státy uloží poskytovatelům platebních služeb povinnost zpřístupnit spotřebitelům glosář alespoň standardizovaných pojmů obsažených v konečném seznamu uvedeném v čl. 3 odst. 5 a souvisejících definicích.
Členské státy zajistí, aby byl glosář poskytnutý podle prvního pododstavce tohoto odstavce včetně případných dalších definic formulován jasným, jednoznačným a pro laiky srozumitelným jazykem a aby nebyl zavádějící.
5. Sdělení informací o poplatcích a glosář dají poskytovatelé platebních služeb spotřebitelům kdykoli k dispozici. Oba dokumenty jsou poskytovány snadno přístupným způsobem, a to i osobám, které nejsou klienty, v elektronické podobě na internetových stránkách, pokud existují, a v prostorách poskytovatelů platebních služeb přístupných spotřebitelům. Na požádání jsou spotřebiteli tyto dokumenty bezplatně poskytnuty rovněž na papíře nebo na jiném trvalém nosiči.
6. EBA po konzultaci s vnitrostátními orgány a po provedení spotřebitelských testů vypracuje návrhy prováděcích technických norem pro standardizovaný formát sdělení informací o poplatcích a jeho společný symbol.
EBA předloží tyto návrhy prováděcích technických norem Komisi do 18. září 2016.
Na Komisi je přenesena pravomoc přijímat prováděcí technické normy uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce postupem podle článku 15 nařízení (EU) č. 1093/2010.
7. V návaznosti na aktualizaci standardizované terminologie Unie podle čl. 3 odst. 6 EBA postupem podle odstavce 6 tohoto článku v případě potřeby přezkoumá a aktualizuje standardizovaný formát sdělení informací o poplatcích a jeho společný symbol.
Článek 5
Výpis poplatků
1. Aniž jsou dotčeny články 47 a 48 směrnice 2007/64/ES a článek 12 směrnice 2008/48/ES, zajistí členské státy, aby poskytovatelé platebních služeb spotřebiteli bezplatně a alespoň jednou ročně poskytli výpis všech účtovaných poplatků a informace o případných úrokových sazbách uvedených v odst. 2 písm. c) a d) tohoto článku v souvislosti se službami spojenými s platebním účtem. V příslušných případech musí poskytovatelé platebních služeb použít standardizované pojmy obsažené v konečném seznamu uvedeném v čl. 3 odst. 5 této směrnice.
Prostředek komunikace, jímž bude výpis poplatků spotřebiteli poskytován, s ním musí být dohodnut. Výpis poplatků musí být poskytnut na papíře přinejmenším na žádost spotřebitele.
2. Výpis poplatků musí obsahovat alespoň tyto informace:
a)
jednotkový poplatek účtovaný za každou službu a údaj o tom, kolikrát byla daná služba během příslušného období použita, a jestliže jsou služby součástí balíčku, poplatek účtovaný za tento balíček jako celek a údaj o tom, kolikrát byl poplatek za tento balíček během příslušného období účtován, a další poplatek za jakoukoli službu překračující počet zahrnutý v poplatku za balíček;
b)
celkovou výši poplatků účtovaných během příslušného období za každou službu, za každý balíček poskytnutých služeb a za služby překračující počet zahrnutý v poplatku za balíček;
c)
případnou úrokovou sazbu z přečerpání uplatňovanou u platebního účtu a případnou celkovou výši úroků účtovaných v souvislosti s přečerpáním během příslušného období;
d)
případnou kreditní úrokovou sazbu uplatňovanou u platebního účtu a případnou celkovou výši úroků připsaných během příslušného období;
e)
celkovou výši poplatků účtovaných za všechny služby poskytnuté během příslušného období.
3. Výpis poplatků:
a)
je prezentován a upraven tak, aby byl přehledný a snadno se četl, přičemž je použito písmo čitelné velikosti;
b)
je přesný, nezavádějící a vyjádřený v měně platebního účtu nebo, se souhlasem spotřebitele a poskytovatele platebních služeb, v jiné měně;
c)
obsahuje v horní části první strany nadpis „Výpis poplatků“ spolu se společným symbolem, aby se tento dokument odlišil od jiných dokumentů; a
d)
je napsán v úředním jazyce členského státu, ve kterém je platební účet nabízen, nebo, se souhlasem spotřebitele a poskytovatele platebních služeb, v jiném jazyce.
Členské státy mohou stanovit, že se výpis poplatků poskytuje společně s informacemi požadovanými podle jiných unijních či vnitrostátních právních předpisů o platebních účtech a souvisejících službách, jsou-li splněny všechny požadavky uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce.
4. EBA po konzultaci s vnitrostátními orgány a po provedení spotřebitelských testů vypracuje prováděcí technické normy týkající se standardizovaného formátu výpisu poplatků a jeho společného symbolu.
EBA předloží návrhy prováděcích technických norem uvedené v prvním pododstavci Komisi do 18. září 2016.
Na Komisi je přenesena pravomoc přijímat prováděcí technické normy uvedené v prvním pododstavci tohoto odstavce postupem podle článku 15 nařízení (EU) č. 1093/2010.
5. V návaznosti na aktualizaci standardizované terminologie Unie podle čl. 3 odst. 6 EBA postupem podle odstavce 4 tohoto článku v případě potřeby přezkoumá a aktualizuje standardizovaný formát výpisu poplatků a jeho společný symbol.
Článek 6
Informace pro spotřebitele
1. Členské státy zajistí, aby poskytovatelé platebních služeb ve svých smluvních, obchodních a marketingových informacích pro spotřebitele používali v příslušných případech standardizované pojmy obsažené v konečném seznamu uvedeném v čl. 3 odst. 5. Poskytovatelé platebních služeb mohou ve sdělení informací o poplatcích a výpise poplatků použít obchodní značky, jsou-li použity jako doplňkové označení těchto služeb navíc ke standardizovaným pojmům obsaženým v konečném seznamu uvedeném v čl. 3 odst. 5.
2. Poskytovatelé platebních služeb mohou k označení služeb ve svých smluvních, obchodních a marketingových informacích pro spotřebitele použít obchodní značky, pokud zřetelně uvedou případné odpovídající standardizované pojmy obsažené v konečném seznamu uvedeném v čl. 3 odst. 5.
Článek 7
Srovnávací internetové stránky
1. Členské státy zajistí, aby spotřebitelé měli bezplatný přístup alespoň k jedné internetové stránce porovnávající poplatky, které poskytovatelé platebních služeb účtují přinejmenším za služby zahrnuté do konečného seznamu uvedeného v čl. 3 odst. 5 na vnitrostátní úrovni.
Srovnávací internetové stránky mohou být provozovány soukromým subjektem nebo veřejným orgánem.
2. Členské státy mohou vyžadovat, aby srovnávací internetové stránky uvedené v odstavci 1 porovnávaly i další okolnosti, jež určují úroveň služeb nabízených poskytovatelem platebních služeb.
3. Srovnávací internetové stránky vytvořené v souladu s odstavcem 1 musí:
a)
být provozně nezávislé tím, že zajišťují, že se poskytovatelům platebních služeb dostane ve výsledcích vyhledávání rovného zacházení;
b)
jasně uvádět své vlastníky;
c)
stanovit jasná a objektivní kritéria, z nichž bude porovnání vycházet;
d)
používat jednoduchá a jednoznačná vyjádření a v příslušných případech standardizované pojmy obsažené v konečném seznamu uvedeném v čl. 3 odst. 5;
e)
poskytovat přesné a aktuální informace a uvádět čas poslední aktualizace;
f)
obsáhnout širokou škálu nabídek platebních účtů, jež pokrývá významnou část trhu, a v případě, že zobrazené informace nepředstavují úplný přehled trhu, zřetelné prohlášení v tomto smyslu předtím, než se výsledky zobrazí; a
g)
nabízet účinný postup pro nahlášení nesprávných informací o zveřejněných poplatcích.
4. Členské státy zajistí, aby informace o tom, že jsou k dispozici internetové stránky splňující požadavky tohoto článku, byly dostupné on-line.
Článek 8
Platební účty nabízené v balíčku s jiným produktem nebo jinou službou
Členské státy zajistí, aby v případě, že je platební účet nabízen jako součást balíčku spolu s jiným produktem nebo jinou službou, které nejsou spojeny s platebním účtem, informoval poskytovatel platebních služeb spotřebitele o tom, zda je možné zakoupit platební účet samostatně, a pokud ano, poskytl samostatné informace o nákladech a poplatcích spojených s jednotlivými dalšími produkty a službami nabízenými v daném balíčku, které lze zakoupit samostatně.
KAPITOLA III
ZMĚNA ÚČTU
Článek 9
Poskytování služby změny účtu
Členské státy zajistí, aby poskytovatelé platebních služeb poskytli službu změny účtu podle článku 10 mezi platebními účty vedenými ve stejné měně každému spotřebiteli, jenž si otevře nebo jemuž je veden platební účet u některého poskytovatele platebních služeb, který se nachází na území dotčeného členského státu.
Článek 10
Služba změny účtu
1. Členské státy zajistí, aby službu změny účtu zahajoval přijímající poskytovatel platebních služeb na žádost spotřebitele. Služba změny účtu musí splňovat nejméně požadavky odstavců 2 až 6.
Členské státy mohou místo opatření uvedených v odstavcích 2 až 6 zavést nebo zachovávat jiná opatření:
a)
je-li to zjevně v zájmu spotřebitele;
b)
nevzniká-li tím pro spotřebitele žádná další zátěž a
c)
proběhne-li změna účtu nejdéle v témže celkovém časovém rámci, jaký je uveden v odstavcích 2 až 6.
2. Přijímající poskytovatel platebních služeb provede službu změny účtu po obdržení zmocnění od spotřebitele. V případě dvou či více majitelů účtu musí zmocnění udělit každý z nich.
Zmocnění musí být sepsáno v úředním jazyce členského státu, ve kterém je služba změny účtu zahajována, nebo v jiném jazyce, na němž se strany dohodnou.
Toto zmocnění umožní spotřebiteli poskytnout zvláštní souhlas s tím, aby převádějící poskytovatel platebních služeb provedl každý z úkolů uvedených v odstavci 3, a poskytnout zvláštní souhlas s tím, aby přijímající poskytovatel platebních služeb provedl každý z úkolů uvedených v odstavci 5.
Zmocnění spotřebiteli umožní určit konkrétní příchozí úhrady, trvalé příkazy k úhradě a povolení k inkasu, na něž se má změna vztahovat. Umožní mu také určit den, od kterého mají být trvalé příkazy k úhradě a inkasa prováděny z platebního účtu otevřeného nebo vedeného u přijímajícího poskytovatele platebních služeb. Tento den není dřívější než šestý pracovní den ode dne, kdy přijímající poskytovatel platebních služeb obdržel od převádějícího poskytovatele platebních služeb převáděné dokumenty podle odstavce 4. Členské státy mohou vyžadovat, aby zmocnění od spotřebitele bylo písemné a aby byla jeho kopie poskytnuta spotřebiteli.
3. Do dvou pracovních dní od přijetí zmocnění uvedeného v odstavci 2 požádá přijímající poskytovatel platebních služeb převádějícího poskytovatele platebních služeb, aby provedl tyto úkoly, pokud tak stanoví zmocnění udělené spotřebitelem:
a)
předal přijímajícímu poskytovateli platebních služeb, a pokud si to spotřebitel zvlášť vyžádal, rovněž spotřebiteli seznam stávajících trvalých příkazů k úhradě a dostupné informace o povoleních k inkasu, na něž se má změna vztahovat;
b)
poskytl přijímajícímu poskytovateli platebních služeb, a pokud si to spotřebitel zvlášť vyžádal, rovněž spotřebiteli dostupné informace o opakujících se příchozích úhradách a o inkasech provedených na základě zmocnění k inkasu předaného prostřednictvím věřitele, jež byly na platebním účtu spotřebitele provedeny během předchozích třinácti měsíců;
c)
jestliže nemá systém umožňující automatické přesměrování příchozích úhrad a inkas na platební účet spotřebitele vedený u přijímajícího poskytovatele platebních služeb, přestal přijímat inkasa a příchozí úhrady s účinkem ode dne určeného ve zmocnění;
d)
s účinkem ode dne určeného ve zmocnění zrušil trvalé příkazy;
e)
v den určený spotřebitelem převedl případný zbývající kladný zůstatek na platební účet otevřený nebo vedený u přijímajícího poskytovatele platebních služeb; a
f)
v den určený spotřebitelem zrušil platební účet vedený u převádějícího poskytovatele platebních služeb.
4. Převádějící poskytovatel platebních služeb provede na žádost přijímajícího poskytovatele platebních služeb níže uvedené úkoly, pokud tak stanoví zmocnění udělené spotřebitelem:
a)
poskytne přijímajícímu poskytovateli platebních služeb do pěti pracovních dní informace uvedené v odst. 3 písm. a) a b);
b)
jestliže nemá systém umožňující automatické přesměrování příchozích úhrad a inkas na platební účet spotřebitele vedený nebo otevřený u přijímajícího poskytovatele platebních služeb, přestane na příslušný platební účet přijímat příchozí úhrady a inkasa s účinkem ode dne určeného ve zmocnění. Členské státy mohou požadovat, aby převádějící poskytovatel platebních služeb informoval plátce nebo příjemce o důvodech nepřijetí platební transakce;
c)
s účinkem ode dne určeného ve zmocnění zruší trvalé příkazy;
d)
v den určený ve zmocnění převede případný zbývající kladný zůstatek z příslušného platebního účtu na platební účet otevřený nebo vedený u přijímajícího poskytovatele platebních služeb;
e)
aniž je dotčen čl. 45 odst. 1 a 6 směrnice 2007/64/ES, ke dni určenému ve zmocnění zruší příslušný platební účet, pokud spotřebitel nemá v souvislosti s tímto platebním účtem žádné neuhrazené závazky a pokud byly dokončeny úkony uvedené v písmenech a), b) a d) tohoto odstavce. Poskytovatel platebních služeb neprodleně informuje spotřebitele v případě, že jeho platební účet nelze kvůli takovým neuhrazeným závazkům zrušit.
5. Do pěti pracovních dní od obdržení požadovaných informací od převádějícího poskytovatele platebních služeb podle odstavce 3 provede přijímající poskytovatel platebních služeb níže uvedené úkoly, pokud tak stanoví zmocnění, způsobem v něm stanoveným a v rozsahu, v jakém to umožňují informace, které mu převádějící poskytovatel platebních služeb nebo spotřebitel poskytl:
a)
zřídí trvalé příkazy k úhradě požadované spotřebitelem a s účinkem ode dne určeného ve zmocnění je provádí;
b)
provede nezbytné přípravy na to, aby mohl přijímat inkasa, a s účinkem ode dne určeného ve zmocnění je přijímá;
c)
je-li to relevantní, informuje spotřebitele o jeho právech podle čl. 5 odst. 3 písm. d) nařízení (EU) č. 260/2012;
d)
poskytne plátcům určeným ve zmocnění a provádějícím opakující se příchozí úhrady na platební účet spotřebitele údaje o platebním účtu spotřebitele vedeném u přijímajícího poskytovatele platebních služeb a předá plátcům kopii zmocnění uděleného spotřebitelem. Jestliže přijímající poskytovatel platebních služeb nemá k dispozici všechny informace, které potřebuje k informování plátců, požádá o chybějící informace spotřebitele nebo převádějícího poskytovatele platebních služeb;
e)
poskytne příjemcům určeným ve zmocnění a využívajícím k získávání peněžních prostředků z platebního účtu spotřebitele inkaso údaje o platebním účtu spotřebitele vedeném u přijímajícího poskytovatele platebních služeb a o dni, od kterého se začnou inkasa z tohoto platebního účtu provádět, a předá příjemcům kopii zmocnění uděleného spotřebitelem. Jestliže přijímající poskytovatel platebních služeb nemá k dispozici všechny informace, které potřebuje k informování příjemců, požádá o chybějící informace spotřebitele nebo převádějícího poskytovatele platebních služeb.
Pokud se spotřebitel namísto poskytnutí zvláštního souhlasu přijímajícímu poskytovateli platebních služeb v souladu s odstavcem 2 rozhodne poskytnout informace uvedené v prvním pododstavci písm. d) a e) tohoto odstavce plátcům či příjemcům osobně, poskytne přijímající poskytovatel platebních služeb spotřebiteli ve lhůtě stanovené v prvním pododstavci tohoto odstavce standardní dopisy obsahující údaje o platebním účtu a o počátečním datu určeném ve zmocnění.
6. Aniž je dotčen čl. 55 odst. 2 směrnice 2007/64/ES, nesmí převádějící poskytovatel platebních služeb přede dnem určeným ve zmocnění uděleném spotřebitelem blokovat platební prostředky, aby nebylo poskytování platebních služeb spotřebiteli přerušeno v průběhu poskytování služby změny účtu.
Článek 11
Pomoc spotřebitelům při přeshraničním otevírání účtů
1. Členské státy zajistí, aby poskytovatel platebních služeb, který vede platební účet spotřebitele a kterému spotřebitel sdělí, že si přeje otevřít platební účet u poskytovatele platebních služeb v jiném členském státě, poskytl na základě takové žádosti spotřebiteli tuto pomoc:
a)
poskytl spotřebiteli bezplatně přehled všech stávajících aktivních trvalých příkazů k úhradě a případných zmocnění k inkasu předaných prostřednictvím dlužníka a dostupné informace o opakujících se příchozích úhradách a inkasu provedených z podnětu věřitele, jež byly na platebním účtu spotřebitele provedeny během předchozích třinácti měsíců. Tento seznam nezakládá novému poskytovateli platebních služeb žádnou povinnost zavést služby, které neposkytuje;
b)
převedl případný kladný zůstatek z platebního účtu spotřebitele na platební účet spotřebitele otevřený či vedený u nového poskytovatele platebních služeb, za předpokladu, že žádost obsahuje úplné údaje umožňující identifikovat nového poskytovatele platebních služeb a platební účet spotřebitele;
c)
zrušil platební účet spotřebitele.
2. Aniž je dotčen čl. 45 odst. 1 a 6 směrnice 2007/64/ES a pokud spotřebitel nemá v souvislosti s tímto platebním účtem žádné neuhrazené závazky, učiní poskytovatel platebních služeb, který platební účet spotřebitele vede, kroky stanovené v odst. 1 písm. a), b) a c) tohoto článku ke dni určenému spotřebitelem, kterým není dřívější než šestý pracovní den ode dne, kdy tento poskytovatel platebních služeb obdržel od spotřebitele příslušnou žádost, pokud se strany nedohodnou jinak. Poskytovatel platebních služeb neprodleně informuje spotřebitele v případě, že jeho platební účet nelze kvůli neuhrazeným závazkům zrušit.
Článek 12
Poplatky spojené se službou změny účtu
1. Členské státy zajistí, aby spotřebitelé měli bezplatný přístup ke svým osobním informacím o stávajících trvalých příkazech a inkasech, jež jsou vedeny u převádějícího nebo přijímajícího poskytovatele platebních služeb.
2. Členské státy zajistí, aby převádějící poskytovatel platebních služeb poskytl informace požadované přijímajícím poskytovatelem platebních služeb podle čl. 10 odst. 4 písm. a), aniž by za ně spotřebiteli nebo přijímajícímu poskytovateli platebních služeb účtoval poplatek.
3. Členské státy zajistí, aby případné poplatky uplatňované převádějícím poskytovatelem platebních služeb vůči spotřebiteli za zrušení u něj vedeného platebního účtu byly určeny v souladu s čl. 45 odst. 2, 4 a 6 směrnice 2007/64/ES.
4. Členské státy zajistí, aby případné poplatky uplatňované převádějícím nebo přijímajícím poskytovatelem platebních služeb vůči spotřebiteli za jakékoli služby poskytované podle článku 10 jiné než služby uvedené v odstavcích 1, 2 a 3 tohoto článku byly přiměřené a odpovídaly skutečným nákladům daného poskytovatele platebních služeb.
Článek 13
Finanční ztráta pro spotřebitele
1. Členské státy zajistí, aby poskytovatel platebních služeb zapojený do procesu změny účtu uhradil bezodkladně veškeré finanční ztráty, včetně úplat a úroků, které spotřebiteli vzniknou a které jsou přímým důsledkem toho, že tento poskytovatel nesplnil své povinnosti podle článku 10.
2. Odpovědnost podle odstavce 1 se nepoužije v případech mimořádných a nepředvídatelných okolností, které poskytovatel platebních služeb dovolávající se těchto okolností nemůže ovlivnit a jejichž následkům by nebylo možné přes veškeré úsilí zabránit, nebo v případech, kdy je poskytovatel platebních služeb vázán jinými právními povinnostmi vyplývajícími z unijních nebo vnitrostátních právních předpisů.
3. Členské státy zajistí, aby odpovědnost podle odstavců 1 a 2 byla stanovena v souladu s požadavky právních předpisů platnými na vnitrostátní úrovni.
Článek 14
Informace o službě změny účtu
1. Členské státy zajistí, aby poskytovatelé platebních služeb poskytli spotřebitelům tyto informace o službě změny účtu:
a)
úlohy převádějícího a přijímajícího poskytovatele platebních služeb v každé fázi procesu změny účtu, jak jsou uvedeny v článku 10;
b)
časový rámec pro dokončení jednotlivých fází;
c)
případné poplatky účtované za změnu účtu;
d)
veškeré informace, o jejichž poskytnutí bude spotřebitel požádán; a
e)
postupy alternativního řešení sporů uvedené v článku 24.
Členské státy mohou požadovat, aby poskytovatelé platebních služeb poskytovali i jiné informace, včetně případných informací nezbytných k určení systému pojištění vkladů v Unii, jehož je poskytovatel platebních služeb členem.
2. Informace uvedené v odstavci 1 musí být bezplatně k dispozici na papíře nebo na jiném trvalém nosiči ve všech prostorách poskytovatele platebních služeb přístupných spotřebitelům a kdykoli dostupné v elektronické podobě na jeho internetových stránkách a musí být na žádost poskytnuty spotřebitelům.
KAPITOLA IV
PŘÍSTUP K PLATEBNÍM ÚČTŮM
Článek 15
Zákaz diskriminace
Členské státy zajistí, aby spotřebitelé, kteří oprávněně pobývají v Unii, nebyli úvěrovými institucemi diskriminováni z důvodu státní příslušnosti nebo místa pobytu ani z jakéhokoli jiného důvodu uvedeného v článku 21 Listiny, když žádají o platební účet v Unii nebo k němu přistupují. Podmínky přístupu k platebnímu účtu se základními prvky nesmějí být v žádném ohledu diskriminační.
Článek 16
Právo na přístup k platebnímu účtu se základními prvky
1. Členské státy zajistí, aby platební účty se základními prvky nabízely spotřebitelům všechny úvěrové instituce nebo takový počet úvěrových institucí, který je dostatečný, aby byl zajištěn přístup k nim pro všechny spotřebitele na jejich území a zabránilo se narušení hospodářské soutěže. Členské státy zajistí, aby platební účty se základními prvky nenabízely pouze ty úvěrové instituce, které platební účty poskytují s výhradně internetovým bankovnictvím.
2. Členské státy zajistí, aby spotřebitelé, kteří oprávněně pobývají v Unii, včetně spotřebitelů bez trvalého bydliště a žadatelů o azyl a spotřebitelů, jimž nebylo uděleno povolení k pobytu, avšak které nelze z právních či věcných důvodů vyhostit, měli právo otevřít si a používat platební účet se základními prvky u úvěrových institucí, které se nacházejí na jejich území. Toto právo se uplatní bez ohledu na místo pobytu spotřebitele.
Za podmínky, že plně dodrží základní svobody zaručené Smlouvami, mohou členské státy od spotřebitelů, kteří si chtějí na jejich území otevřít platební účet se základními prvky, požadovat, aby prokázali, že na jeho otevření mají skutečný zájem.
Členské státy zajistí, aby výkon tohoto práva nebyl pro spotřebitele příliš obtížný a nadměrně je nezatěžoval.
3. Členské státy zajistí, aby úvěrové instituce, které nabízejí platební účty se základními prvky, bez zbytečného odkladu a nejpozději deset pracovních dnů po obdržení úplné žádosti buď platební účet se základními prvky otevřely, nebo žádost spotřebitele o platební účet se základními prvky zamítly.
4. Členské státy zajistí, aby úvěrové instituce zamítly žádost o platební účet se základními prvky, pokud by otevření takového účtu vedlo k porušení ustanovení směrnice 2005/60/ES týkajících se předcházení praní peněz a boje proti financování terorismu.
5. Členské státy mohou povolit úvěrovým institucím, které nabízejí platební účty se základními prvky, aby zamítly žádost o takový účet, pokud spotřebitel již má u některé úvěrové instituce, jež se nachází na jejich území, platební účet, jenž mu umožňuje využívat služeb uvedených v čl. 17 odst. 1, ledaže spotřebitel prohlásí, že byl vyrozuměn o chystaném zrušení svého platebního účtu.
V takových případech může úvěrová instituce před otevřením platebního účtu se základními prvky ověřit, zda spotřebitel má či nemá platební účet u některé úvěrové instituce nacházející se ve stejném členském státě, jenž mu umožňuje využívat služeb uvedených v čl. 17 odst. 1. Úvěrové instituce se pro tento účel mohou spokojit s čestným prohlášením s podpisem spotřebitele.
6. Členské státy mohou stanovit omezený počet konkrétních dalších případů, v nichž může být úvěrová instituce povinna nebo oprávněna zamítnout žádost o platební účet se základními prvky. Tyto případy vycházejí z vnitrostátních právních předpisů platných na území daných členských států a jejich cílem je buď usnadnit spotřebitelům bezplatný přístup k platebnímu účtu se základními prvky na základě mechanismu podle článku 25, nebo zabránit tomu, aby spotřebitelé svého práva na přístup k platebnímu účtu se základními prvky zneužívali.
7. Členské státy zajistí, aby v případech uvedených v odstavcích 4, 5 a 6 úvěrová instituce po přijetí rozhodnutí okamžitě písemně a bezplatně informovala spotřebitele o zamítnutí a jeho konkrétních důvodech, není-li toto informování v rozporu s cíli bezpečnosti státu, veřejného pořádku nebo směrnice 2005/60/ES. V případě zamítnutí sdělí úvěrová instituce spotřebiteli informace o postupu podávání stížností proti zamítnutí a o jeho právu obrátit se na příslušný orgán a na určený subjekt pro alternativní řešení sporů a poskytne příslušné kontaktní údaje.
8. Členské státy zajistí, aby v případech uvedených v odstavci 4 přijala úvěrová instituce vhodná opatření podle kapitoly III směrnice 2005/60/ES.
9. Členské státy zajistí, aby přístup k platebnímu účtu se základními prvky nebyl podmiňován zakoupením doplňkových služeb nebo podílů v dané úvěrové instituci, pokud se druhá z uvedených podmínek nevztahuje na všechny klienty dané úvěrové instituce.
10. Má se za to, že členské státy splňují povinnosti stanovené v kapitole IV, pokud stávající závazný rámec dostatečně jasně a přesně zajišťuje její plné uplatňování, tak aby dotčené osoby mohly v plném rozsahu vykonávat svá práva a domáhat se jich u vnitrostátních soudů.
Článek 17
Vlastnosti platebního účtu se základními prvky
1. Členské státy zajistí, aby platební účet se základními prvky zahrnoval tyto služby:
a)
služby umožňující veškeré operace, které jsou vyžadovány pro otevření, vedení a zrušení platebního účtu;
b)
služby umožňující ukládání peněžních prostředků na platební účet;
c)
služby umožňující v Unii výběry hotovosti z platebního účtu u přepážky nebo pomocí bankomatu, který je možno využívat i mimo otevírací dobu úvěrové instituce;
d)
provádění těchto platebních transakcí v Unii:
i)
inkasa;
ii)
platební transakce uskutečňované platební kartou, včetně on-line plateb;
iii)
úhrady, včetně trvalých příkazů, zadané na terminálech - jsou-li k dispozici -, u přepážek a v systému internetového bankovnictví příslušné úvěrové instituce.
Úvěrové instituce by měly nabízet služby uvedené v prvním pododstavci písm. a) až d) v rozsahu, v jakém tyto služby již nabízejí spotřebitelům, kteří mají platební účet jiný než platební účet se základními prvky.
2. Členské státy mohou úvěrovým institucím usazeným na jejich území uložit povinnost poskytovat u platebního účtu se základními prvky doplňkové služby považované na základě zvyklostí na vnitrostátní úrovni za zásadní pro spotřebitele.
3. Členské státy zajistí, aby úvěrové instituce usazené na jejich území nabízely platební účet se základními prvky alespoň v národní měně dotčeného členského státu.
4. Členské státy zajistí, aby platební účet se základními prvky umožňoval spotřebitelům provést neomezený počet operací, pokud jde o služby uvedené v odstavci 1.
5. Pokud jde o služby uvedené v odst. 1 prvním pododstavci písm. a), b) a c) a písm. d) bodě ii) tohoto článku, s výjimkou transakcí uskutečňovaných kreditní kartou, zajistí členské státy, aby úvěrové instituce neúčtovaly žádné poplatky přesahující případné přiměřené poplatky uvedené v článku 18, bez ohledu na počet operací, které byly na platebním účtu provedeny.
6. Pokud jde o služby uvedené v odst. 1 prvním pododstavci písm. d) bodě i), ii) - pouze ve vztahu k transakcím uskutečňovaným kreditní kartou - a iii) tohoto článku, mohou členské státy stanovit minimální počet operací, nad nějž mohou úvěrové instituce teprve účtovat případné přiměřené poplatky uvedené v článku 18. Členské státy zajistí, aby tento minimální počet operací stačil k pokrytí osobních potřeb spotřebitele s ohledem na stávající chování spotřebitelů a obchodní zvyklosti. Poplatky účtované za operace nad minimální počet operací nesmějí být vyšší než poplatky placené podle obvyklé cenové politiky úvěrové instituce.
7. Členské státy zajistí, aby spotřebitel mohl platební transakce ze svého platebního účtu se základními prvky spravovat a zahajovat v prostorách úvěrové instituce nebo prostřednictvím internetového bankovnictví, je-li k dispozici.
8. Aniž jsou dotčeny požadavky stanovené směrnicí 2008/48/ES, mohou členské státy úvěrovým institucím umožnit, aby na žádost spotřebitele poskytovaly u platebního účtu se základními prvky možnost přečerpání. Členské státy mohou u každé takové možnosti přečerpání vymezit maximální výši a maximální dobu trvání. Přístup k platebnímu účtu se základními prvky a jeho používání nesmí být žádným způsobem omezeno nebo podmíněno koupí těchto úvěrových služeb.
Článek 18
Související poplatky
1. Členské státy zajistí, aby úvěrové instituce nabízely služby uvedené v článku 17 bezplatně nebo za přiměřený poplatek.
2. Členské státy zajistí, aby poplatky účtované spotřebiteli v případě nedodržení závazků spotřebitele stanovených v rámcové smlouvě byly přiměřené.
3. Členské státy zajistí, aby byly přiměřené poplatky uvedené v odstavcích 1 a 2 stanoveny alespoň s ohledem na tato kritéria:
a)
vnitrostátní úrovně příjmů;
b)
průměrná výše poplatků účtovaných úvěrovými institucemi v dotčeném členském státě za služby poskytované k platebním účtům.
4. Aniž je dotčeno právo uvedené v čl. 16 odst. 2 a povinnost uvedená v odstavci 1 tohoto článku, mohou členské státy od úvěrových institucí požadovat, aby zavedly různé systémy pro stanovování cen v závislosti na úrovni bankovního začlenění spotřebitele, což umožní zejména výhodnější podmínky pro zranitelné spotřebitele bez bankovního účtu. V takových případech členské státy zajistí, aby spotřebitelům byla poskytnuta doporučení i náležité informace o dostupných možnostech.
Článek 19
Rámcové smlouvy a ukončení smlouvy
1. Rámcové smlouvy umožňující přístup k platebnímu účtu se základními prvky se řídí směrnicí 2007/64/ES, nestanoví-li odstavce 2 a 4 tohoto článku jinak.
2. Úvěrová instituce smí rámcovou smlouvu jednostranně ukončit, pouze pokud je splněna alespoň jedna z těchto podmínek:
a)
spotřebitel platební účet záměrně využil k nezákonným účelům;
b)
na platebním účtu nedošlo k žádným transakcím po více než 24 po sobě následujících měsíců;
c)
spotřebitel poskytl nepravdivé informace, aby získal právo na přístup k platebnímu účtu se základními prvky v případě, kdy by ho pravdivé informace ke vzniku tohoto práva neopravňovaly;
d)
spotřebitel již nemá oprávněný pobyt v Unii;
e)
spotřebitel si následně v členském státě, kde již má platební účet se základními prvky, otevřel druhý platební účet, který mu umožňuje využívat služeb uvedených v čl. 17 odst. 1.
3. Členské státy mohou stanovit omezený počet konkrétních dalších případů, v nichž může být rámcová smlouva o platebním účtu se základními prvky jednostranně ukončena úvěrovou institucí. Tyto případy musí vycházet z vnitrostátních právních předpisů platných na území daných členských států a jejich cílem musí být zabránit tomu, aby spotřebitelé zneužívali svého práva na přístup k platebnímu účtu se základními prvky.
4. Členské státy zajistí, aby úvěrová instituce, která ukončí smlouvu o platebním účtu se základními prvky na základě jednoho nebo více důvodů uvedených v odst. 2 písm. b), d) a e) a v odstavci 3, písemně a bezplatně informovala spotřebitele o důvodech ukončení nejméně dva měsíce přede dnem, kdy ukončení nabude účinku, ledaže by to bylo v rozporu s cíli bezpečnosti státu nebo veřejného pořádku. Pokud úvěrová instituce ukončí smlouvu v souladu s odst. 2 písm. a) nebo c), je toto ukončení okamžitě účinné.
5. V oznámení o ukončení smlouvy musí být spotřebiteli sděleny informace o případném postupu podávání stížností proti ukončení smlouvy a o jeho právu obrátit se na příslušný orgán a na určený subjekt pro alternativní řešení sporů a poskytnuty příslušné kontaktní údaje.
Článek 20
Obecné informace o platebních účtech se základními prvky
1. Členské státy zajistí, aby byla přijata vhodná opatření ke zvýšení informovanosti veřejnosti o dostupnosti platebních účtů se základními prvky, jejich všeobecných cenových podmínkách, postupech, které je třeba dodržet pro uplatnění práva na přístup k platebnímu účtu se základními prvky, a metodách, jak získat přístup k postupům alternativního řešení sporů. Členské státy zajistí, aby byla opatření v oblasti komunikace dostatečná a dobře zacílena, zejména na zranitelné a mobilní spotřebitele a na spotřebitele bez bankovního účtu.
2. Členské státy zajistí, aby úvěrové instituce spotřebitelům bezplatně poskytly přístupné informace a asistenci, pokud jde o konkrétní vlastnosti platebních účtů se základními prvky v nabídce, poplatky, které s nimi souvisejí, a podmínky využívání. Členské státy také zajistí, aby bylo v poskytnutých informacích jasně uvedeno, že zakoupení doplňkových služeb není pro přístup k platebnímu účtu se základními prvky povinné.
KAPITOLA V
PŘÍSLUŠNÉ ORGÁNY A ALTERNATIVNÍ ŘEŠENÍ SPORŮ
Článek 21
Příslušné orgány
1. Členské státy určí vnitrostátní příslušné orgány oprávněné k tomu, aby zajistily a vynucovaly dodržování této směrnice, a zajistí, aby tyto orgány měly vyšetřovací a donucovací pravomoci i přiměřené zdroje, které jsou nezbytné k účinnému a účelnému plnění jejich úkolů.
Příslušnými orgány jsou buď veřejné orgány nebo subjekty uznané vnitrostátním právem, nebo veřejné orgány, kterým vnitrostátní právo tuto pravomoc výslovně svěřuje. Nesmějí jimi být poskytovatelé platebních služeb s výjimkou národních centrálních bank.
2. Členské státy zajistí, aby příslušné orgány a všechny osoby, které pro ně pracují nebo pracovaly, jakož i auditoři a znalci pověření příslušnými orgány byli vázáni služebním či profesním tajemstvím. Žádné důvěrné informace, které získají při výkonu svých služebních povinností, nesmějí sdělit jiné osobě nebo orgánu jinak než v souhrnné nebo obecné podobě, aniž jsou dotčeny případy stanovené trestním právem nebo touto směrnicí. To však nebrání příslušným orgánům ve výměně nebo předávání důvěrných informací v souladu s právem Unie a vnitrostátním právem.
3. Členské státy zajistí, aby orgány příslušnými pro zajištění a vynucování dodržování této směrnice byly jedny nebo obojí z následujících:
a)
příslušné orgány ve smyslu čl. 4 bodu 2 nařízení (EU) č. 1093/2010;
b)
orgány jiné než příslušné orgány uvedené v písmeni a), jestliže vnitrostátní právní či správní předpisy vyžadují, aby tyto orgány spolupracovaly s příslušnými orgány uvedenými v písmeni a), kdykoli je to nutné k plnění jejich úkolů podle této směrnice, a to i za účelem spolupráce s EBA vyžadované touto směrnicí.
4. Členské státy oznámí Komisi a orgánu EBA příslušné orgány a jakékoli změny v tomto ohledu. První oznámení se uskuteční co nejdříve a nejpozději 18. září 2016.
5. Svou pravomoc příslušné orgány vykonávají v souladu s vnitrostátním právem buď
a)
přímo z vlastní pravomoci nebo pod soudním dohledem, nebo
b)
prostřednictvím podání k soudům příslušným k přijetí nezbytného rozhodnutí, včetně, kde je to vhodné, v řízení o opravném prostředku, není-li návrhu na přijetí nezbytného rozhodnutí vyhověno.
6. Existuje-li na jejich území více než jeden příslušný orgán, zajistí členské státy jasné vymezení povinností těchto orgánů a úzkou spolupráci mezi nimi, aby tyto orgány mohly své příslušné povinnosti efektivně vykonávat.
7. Komise nejméně jednou ročně zveřejní seznam příslušných orgánů v Úředním věstníku Evropské unie a na své internetové stránce jej průběžně aktualizuje.
Článek 22
Povinnost spolupráce
1. Příslušné orgány různých členských států vzájemně spolupracují, kdykoli je to nezbytné pro účely plnění jejich úkolů podle této směrnice, přičemž využívají své pravomoci stanovené v této směrnici nebo ve vnitrostátním právu.
Příslušné orgány poskytují pomoc příslušným orgánům ostatních členských států. Zejména si vyměňují informace a spolupracují při vyšetřování nebo činnostech dohledu.
K usnadnění a urychlení spolupráce, a zejména výměny informací, určí každý členský stát jediný příslušný orgán jako kontaktní místo pro účely této směrnice. Členský stát sdělí Komisi a ostatním členským státům názvy orgánů, které určí k přijímání žádostí o výměnu informací nebo o spolupráci podle tohoto odstavce.
2. Členské státy přijmou potřebná správní a organizační opatření, aby usnadnily pomoc stanovenou v odstavci 1.
3. Příslušné orgány členských států, které byly v souladu s odstavcem 1 určeny jako kontaktní místa pro účely této směrnice, si bez zbytečného odkladu vzájemně poskytnou informace vyžadované pro účely plnění úkolů příslušných orgánů a stanovené v předpisech přijatých na základě této směrnice.
Příslušné orgány, které si podle této směrnice vyměňují informace s jinými příslušnými orgány, mohou v okamžiku sdělení informací uvést, že tyto informace nesmějí být bez jejich výslovného souhlasu dále sděleny; v tom případě lze výměnu těchto informací provádět výhradně pro účely, pro které tyto orgány daly souhlas.
Příslušný orgán určený jako kontaktní místo může obdržené informace předávat ostatním příslušným orgánům, avšak jiným orgánům nebo fyzickým či právnickým osobám předá tyto informace pouze s výslovným souhlasem příslušných orgánů, které informace poskytly, a výhradně pro účely, pro které tyto orgány daly souhlas, s výjimkou řádně odůvodněných okolností, kdy ihned uvědomí kontaktní místo, které informace poskytlo.
4. Příslušný orgán může odmítnout vyhovět žádosti o spolupráci při provádění vyšetřování nebo dohledu nebo o výměnu informací podle odstavce 3 pouze v případech, kdy:
a)
by takové vyšetřování, kontrola na místě, dohled nebo výměna informací mohly nepříznivě ovlivnit svrchovanost, bezpečnost nebo veřejný pořádek dožádaného členského státu;
b)
před orgány dožádaného členského státu již bylo zahájeno soudní řízení ve vztahu ke stejným osobám a stejným činům;
c)
v dožádaném členském státě již bylo ve vztahu ke stejným osobám a za stejné činy vydáno pravomocné rozhodnutí.
V případě takového odmítnutí o něm příslušný orgán vyrozumí dožadující orgán a poskytne co nejpodrobnější informace.
Článek 23
Urovnávání sporů mezi příslušnými orgány různých členských států
Pokud byla žádost o spolupráci, zejména o výměnu informací, zamítnuta nebo jí nebylo vyhověno v přiměřené lhůtě, mohou se příslušné orgány obrátit na orgán EBA a požádat jej o pomoc v souladu s článkem 19 nařízení (EU) č. 1093/2010. V takových případech může EBA postupovat v souladu s pravomocemi, které mu byly uvedeným článkem svěřeny, a dotčené příslušné orgány jsou vázány jakýmkoli jeho závazným rozhodnutím přijatým v souladu s uvedeným článkem bez ohledu na to, zda jsou členy EBA či nikoli.
Článek 24
Alternativní řešení sporů
Členské státy zajistí, aby spotřebitelé měli přístup k účinným a účelným postupům alternativního řešení sporů týkajících se práv a povinností stanovených touto směrnicí. Uvedené postupy alternativního řešení sporů a subjekty, které je nabízejí, musí splňovat požadavky na kvalitu stanovené ve směrnici 2013/11/EU.
Článek 25
Mechanismus v případě odmítnutí platebního účtu, za nějž je účtován poplatek
Aniž je dotčen článek 16, mohou členské státy zřídit zvláštní mechanismus k zajištění toho, aby spotřebitelé, kteří na jejich území nemají platební účet a byl jim odmítnut přístup k platebnímu účtu, za nějž si úvěrová instituce účtuje poplatek, měli bezplatný a účinný přístup k platebnímu účtu se základními prvky.
KAPITOLA VI
SANKCE
Článek 26
Sankce
1. Členské státy stanoví pravidla pro sankce za porušování vnitrostátních právních předpisů provádějících tuto směrnici a přijmou veškerá opatření nezbytná k zajištění jejich uplatňování. Tyto sankce musí být účinné, přiměřené a odrazující.
2. Členské státy stanoví, aby příslušný orgán mohl zveřejnit jakoukoli správní sankci, která bude uložena za nedodržení předpisů přijatých k provedení této směrnice, ledaže by toto zveřejnění vážně ohrozilo finanční trhy nebo způsobilo neúměrnou škodu dotčeným stranám.
KAPITOLA VII
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 27
Hodnocení
1. Členské státy poskytnou Komisi poprvé do 18. září 2018 a poté každé dva roky informace o:
a)
dodržování článků 4, 5 a 6 poskytovateli platebních služeb;
b)
dodržování požadavků na zajištění existence srovnávacích internetových stránek podle článku 7 členskými státy;
c)
počtu platebních účtů, u nichž byla provedena změna, a podílu žádostí o změnu platebního účtu, které byly zamítnuty;
d)
počtu úvěrových institucí nabízejících platební účet se základními prvky, počtu takových účtů, které byly otevřeny, a podílu žádostí o platební účty se základními prvky, které byly zamítnuty.
2. Komise vypracuje poprvé do 18. září 2018 a poté každé dva roky zprávu na základě informací obdržených od členských států.
Článek 28
Přezkum
1. Komise předloží do 18. září 2019 Evropskému parlamentu a Radě zprávu o uplatňování této směrnice doprovázenou, pokud to bude vhodné, legislativním návrhem.
Zpráva obsahuje:
a)
seznam veškerých řízení o nesplnění povinnosti zahájených Komisí ve vztahu k této směrnici;
b)
vyhodnocení průměrné výše poplatků v členských státech u platebních účtů spadajících do oblasti působnosti této směrnice;
c)
posouzení proveditelnosti vytvoření rámce pro zajištění automatického přesměrování plateb z jednoho platebního účtu na jiný uvnitř členského státu spojeného s automatickými oznámeními pro příjemce nebo plátce, když jsou jejich převody přesměrovány;
d)
posouzení proveditelnosti rozšíření služby změny účtu vymezené v článku 10 na případy, kdy se přijímající a převádějící poskytovatelé platebních služeb nacházejí v různých členských státech, a proveditelnosti přeshraničního otevírání účtů podle článku 11;
e)
vyhodnocení počtu majitelů účtů, kteří podle informací poskytnutých členskými státy v souladu s článkem 27 provedli změnu platebních účtů od provedení této směrnice;
f)
posouzení nákladů a přínosů spojených se zavedením celounijní přenositelnosti čísel platebních účtů;
g)
vyhodnocení počtu úvěrových institucí nabízejících platební účty se základními prvky;
h)
vyhodnocení počtu a - v případě zpřístupnění anonymizovaných informací - charakteristik spotřebitelů, kteří si od provedení této směrnice otevřeli platební účty se základními prvky;
i)
vyhodnocení průměrných ročních poplatků vybíraných za platební účty se základními prvky na úrovni členských států;
j)
vyhodnocení účinnosti stávajících opatření a potřeby dalších opatření pro posílení finančního začlenění a pro pomoc zranitelným členům společnosti v souvislosti s předlužením;
k)
příklady osvědčených postupů v členských státech pro snížení vyloučení spotřebitelů z přístupu k platebním službám.
2. Zpráva posoudí, rovněž na základě informací obdržených od členských států podle článku 27, zda se má pozměnit a aktualizovat seznam služeb, které jsou součástí platebního účtu se základními prvky, s ohledem na vývoj prostředků pro placení a technologií.
3. Zpráva rovněž posoudí, zda jsou třeba další opatření nad rámec opatření přijatých podle článků 7 a 8 pro srovnávací internetové stránky a účty nabízené v balíčcích, a zejména zda je třeba akreditovat srovnávací internetové stránky.
Článek 29
Provedení
1. Členské státy do 18. září 2016 přijmou a zveřejní právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí. Neprodleně sdělí Komisi jejich znění.
2. Členské státy předpisy uvedené v odstavci 1 použijí ode dne 18. září 2016.
Odchylně od prvního pododstavce:
a)
se článek 3 použije ode dne 17. září 2014;
b)
členské státy začnou používat předpisy nezbytné pro dosažení souladu s čl. 4 odst. 1 až 5, čl. 5 odst. 1, 2 a 3, čl. 6 odst. 1 a 2 a článkem 7 do devíti měsíců od vstupu aktu v přenesené pravomoci uvedeného v čl. 3 odst. 4 v platnost;
c)
členské státy, které již na vnitrostátní úrovni mají dokument, který je rovnocenný sdělení informací o poplatcích, se mohou rozhodnout pro začlenění společného formátu a jeho společného symbolu do osmnácti měsíců po vstupu aktu v přenesené pravomoci uvedeného v čl. 3 odst. 4 v platnost;
d)
členské státy, které již na vnitrostátní úrovni mají dokument, který je rovnocenný výpisu poplatků, se mohou rozhodnout pro začlenění společného formátu a jeho společného symbolu do osmnácti měsíců po vstupu aktu v přenesené pravomoci uvedeného v čl. 3 odst. 4 v platnost.
3. Předpisy přijaté členskými státy podle odstavce 1 musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
4. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 30
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 31
Určení
Tato směrnice je určena členským státům v souladu se Smlouvami.
V Bruselu dne 23. července 2014.
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2014/92/UE
z dnia 23 lipca 2014 r.
w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z art. 26 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) rynek wewnętrzny obejmuje obszar bez granic wewnętrznych, w którym jest zapewniony swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału. Rozdrobnienie rynku wewnętrznego jest szkodliwe dla konkurencyjności, wzrostu gospodarczego i tworzenia miejsc pracy w Unii. Do urzeczywistnienia rynku wewnętrznego istotne jest wyeliminowanie bezpośrednich i pośrednich przeszkód w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Działania podejmowane na szczeblu Unii w odniesieniu do rynku wewnętrznego w sektorze detalicznych usług finansowych przyczyniły się już w znacznym stopniu do rozwoju działalności transgranicznej dostawców usług płatniczych, zwiększając wybór dla konsumentów oraz podnosząc jakość i przejrzystość ofert.
(2)
W związku z tym w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2007/64/WE (4) ustanowiono podstawowe wymogi przejrzystości w odniesieniu do opłat pobieranych przez dostawców usług płatniczych za usługi oferowane w ramach rachunków płatniczych. Ustanowienie tych wymogów znacznie ułatwiło prowadzenie działalności dostawcom usług płatniczych dzięki stworzeniu jednolitych zasad w zakresie świadczenia usług płatniczych i udzielanych informacji oraz zmniejszyło obciążenia administracyjne, przynosząc jednocześnie oszczędności dostawcom usług płatniczych.
(3)
Sprawne funkcjonowanie rynku wewnętrznego i rozwój nowoczesnej gospodarki sprzyjającej włączeniu społecznemu zależy w coraz większym stopniu od powszechnego świadczenia usług płatniczych. Nowe przepisy w tym zakresie muszą stanowić część strategii inteligentnej gospodarki dla Unii, która musi skutecznie uwzględniać potrzeby konsumentów bardziej podatnych na zagrożenia.
(4)
Należy jednak podejmować dodatkowe działania, aby usprawnić i rozwinąć bankowość detaliczną na rynku wewnętrznym, na co wskazał Parlament Europejski w rezolucji z dnia 4 lipca 2012 r. zawierającej zalecenia dla Komisji w sprawie dostępu do podstawowych usług bankowych. Obecnie brak przejrzystości i porównywalności opłat, jak również trudności z przenoszeniem rachunków płatniczych w dalszym ciągu utrudniają powstanie w pełni zintegrowanego rynku, co przyczynia się do niewielkiej konkurencji w sektorze bankowości detalicznej. Należy zająć się tymi problemami oraz wypracować wysokiej jakości standardy.
(5)
Obecne warunki na rynku wewnętrznym mogą zniechęcać dostawców usług płatniczych do korzystania ze swobody przedsiębiorczości lub swobody świadczenia usług na terytorium Unii ze względu na trudności w przyciąganiu klientów przy wchodzeniu na nowy rynek. Wchodzenie na nowe rynki często wiąże się z dużymi inwestycjami. Inwestycje takie są uzasadnione jedynie wówczas, gdy dostawca przewiduje wystarczające szanse biznesowe i odpowiedni popyt ze strony konsumentów. Niski poziom mobilności konsumentów w przypadku detalicznych usług finansowych jest w dużej mierze spowodowany brakiem przejrzystości i porównywalności opłat i oferowanych usług, a także trudnościami związanymi z przenoszeniem rachunków płatniczych. Czynniki te ograniczają również popyt. Dotyczy to w szczególności sytuacji transgranicznych.
(6)
Co więcej, fragmentaryzacja istniejących krajowych ram prawnych może tworzyć istotne bariery uniemożliwiające urzeczywistnianie rynku wewnętrznego w obszarze rachunków płatniczych. Istniejące przepisy krajowe dotyczące rachunków płatniczych, a zwłaszcza porównywalności opłat oraz przenoszenia rachunku płatniczego, są zróżnicowane. Jeżeli chodzi o przenoszenie rachunku, brak jednolitych wiążących działań na szczeblu Unii doprowadził do powstania rozbieżnych praktyk i środków na szczeblu krajowym. Różnice te są jeszcze bardziej widoczne w obszarze porównywalności opłat, gdzie na szczeblu Unii nie podjęto żadnych działań, nawet o charakterze samoregulacyjnym. Z uwagi na fakt, iż dostawcy usług płatniczych na ogół dostosowują swoje praktyki do rynków krajowych, ewentualne dalsze pogłębienie tych różnic w przyszłości doprowadzi do zwiększenia kosztów działalności transgranicznej w porównaniu z kosztami ponoszonymi przez dostawców krajowych, a tym samym sprawi, że prowadzenie działalności transgranicznej będzie mniej atrakcyjne. Przeszkody, jakie napotykają konsumenci otwierający rachunek płatniczy za granicą, utrudniają prowadzenie działalności transgranicznej na rynku wewnętrznym. Istniejące restrykcyjne kryteria kwalifikowalności mogą utrudniać obywatelom Unii swobodne przemieszczanie się po terytorium Unii. Zapewnienie wszystkim konsumentom dostępu do rachunku płatniczego pozwoli im na udział w rynku wewnętrznym oraz umożliwi czerpanie korzyści wynikających z rynku wewnętrznego.
(7)
Ponadto ponieważ niektórzy potencjalni konsumenci nie otwierają rachunków płatniczych ze względu na odmowę albo brak odpowiednich produktów w ofercie, potencjalny popyt na usługi świadczone w ramach rachunków płatniczych w Unii nie jest obecnie w pełni wykorzystywany. Większe uczestnictwo konsumentów w rynku wewnętrznym stanowiłoby dodatkową zachętę dla dostawców usług płatniczych do wchodzenia na nowe rynki. Co więcej, stworzenie warunków, które zapewniłyby wszystkim konsumentom dostęp do rachunku płatniczego, jest konieczne, aby zwiększyć ich udział w rynku wewnętrznym i umożliwić im czerpanie z korzyści wynikających z rynku wewnętrznego.
(8)
Kwestie przejrzystości i porównywalności opłat rozważano na poziomie Unii w ramach inicjatywy samoregulacyjnej zainicjowanej przez sektor bankowy. Nie osiągnięto jednak ostatecznego porozumienia odnośnie do tej inicjatywy. Jeżeli chodzi o przenoszenie rachunku, wspólne zasady ustanowione w 2008 r. przez Komitet Europejskiego Sektora Bankowego zawierają wzorcowy mechanizm przenoszenia rachunku płatniczego między bankami, które są zlokalizowane w tym samym państwie członkowskim. Z uwagi jednak na niewiążący charakter te wspólne zasady stosowano na terytorium Unii w sposób niespójny, w związku z czym nie przyniosły one oczekiwanych wyników. Ponadto wspólne zasady dotyczą jedynie przenoszenia rachunku płatniczego na poziomie krajowym, natomiast nie dotyczą przenoszenia transgranicznego. Jeżeli chodzi o dostęp do podstawowego rachunku płatniczego, w zaleceniu 2011/442/UE (5) Komisja zachęciła państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych działań, aby zapewnić stosowanie tego zalecenia najpóźniej sześć miesięcy po dacie jego publikacji. Do tej pory zaledwie kilka państw członkowskich stosuje się do głównych zasad określonych w tym zaleceniu.
(9)
W celu wsparcia skutecznej i sprawnej mobilności finansowej w perspektywie długoterminowej zasadnicze znaczenie ma stworzenie jednolitego zbioru przepisów w celu rozwiązania problemu niskiej mobilności konsumentów oraz w szczególności w celu ułatwienia porównywania usług i opłat w zakresie rachunków płatniczych, zachęcenia do przenoszenia rachunków płatniczych, jak również uniknięcia dyskryminacji ze względu na miejsce pobytu w odniesieniu do konsumentów, którzy zamierzają otworzyć rachunek płatniczy za granicą i korzystać z niego. Ponadto istotne jest przyjęcie odpowiednich środków w celu zwiększenia uczestnictwa konsumentów w rynku rachunków płatniczych. Środki te będą stanowiły zachętę dla dostawców usług płatniczych do wchodzenia na rynek wewnętrzny oraz zapewnią równe warunki działania, wzmacniając tym samym konkurencję i wydajną alokację zasobów na detalicznym rynku finansowym Unii z korzyścią dla przedsiębiorstw i konsumentów. Dzięki przejrzystym informacjom na temat opłat i możliwości przenoszenia rachunku w połączeniu z prawem dostępu do podstawowego rachunku płatniczego obywatele Unii będą mogli ponadto łatwiej przemieszczać się i dokonywać zakupów na terytorium Unii, a tym samym czerpać korzyści z w pełni funkcjonującego rynku wewnętrznego w obszarze detalicznych usług finansowych; przyczyni się to także do dalszego rozwoju rynku wewnętrznego.
(10)
Zasadnicze znaczenie ma również zapewnienie tego, aby niniejsza dyrektywa nie hamowała innowacji w obszarze detalicznych usług finansowych. Każdego roku pojawiają się nowe technologie, które mogą zdezaktualizować obecny model rachunków płatniczych, takie jak usługi bankowości mobilnej i karty przedpłacone.
(11)
Niniejsza dyrektywa nie powinna uniemożliwiać państwom członkowskim utrzymania lub przyjęcia bardziej rygorystycznych przepisów mających chronić konsumentów, pod warunkiem że przepisy takie są spójne z obowiązkami państw członkowskich na mocy prawa Unii i niniejszej dyrektywy.
(12)
Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące porównywalności opłat oraz przenoszenia rachunku płatniczego powinny mieć zastosowanie do wszystkich dostawców usług płatniczych w rozumieniu dyrektywy 2007/64/WE. Przepisy niniejszej dyrektywy dotyczące dostępu do podstawowego rachunku płatniczego powinny mieć zastosowanie jedynie do instytucji kredytowych. Wszystkie przepisy niniejszej dyrektywy powinny dotyczyć rachunków płatniczych, dzięki którym konsumenci mogą przeprowadzać następujące transakcje: umieszczanie środków pieniężnych, wypłacanie gotówki oraz zlecanie i otrzymywanie transakcji płatniczych wobec stron trzecich i od nich, w tym realizowanie przelewów bankowych. W związku z tym z jej zakresu powinny być wyłączone rachunki, które mają bardziej ograniczone funkcje. Na przykład takie rachunki, jak rachunki oszczędnościowe, rachunki powiązane z kartami kredytowymi, gdzie środki finansowe wpłacane są z reguły jedynie w celu spłaty zadłużenia z karty kredytowej, rachunki służące wyłącznie do spłaty kredytu hipotecznego (ang. current account mortgages) lub rachunki obsługujące pieniądz elektroniczny powinny być co do zasady wyłączone z zakresu stosowania niniejszej dyrektywy. Jednak gdy takie rachunki są wykorzystywane do bieżących transakcji płatniczych i obejmują wszystkie wyżej wymienione funkcje, będą objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy. Zakres stosowania niniejszej dyrektywy nie powinien obejmować rachunków posiadanych przez przedsiębiorstwa, nawet małe przedsiębiorstwa lub mikroprzedsiębiorstwa, chyba że są to rachunki osobiste. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość podjęcia decyzji o rozszerzeniu zakresu stosowania niniejszej dyrektywy na innych dostawców usług płatniczych i inne rachunki płatnicze, na przykład takie, które oferują bardziej ograniczone funkcje płatnicze.
(13)
Z uwagi na fakt, że na potrzeby niniejszej dyrektywy podstawowy rachunek płatniczy uznaje się za typ rachunku płatniczego, również do takich rachunków powinny mieć zastosowanie przepisy dotyczące przejrzystości i przenoszenia.
(14)
Definicje zawarte w niniejszej dyrektywie powinny być w jak największym stopniu dostosowane do definicji zawartych w innych aktach ustawodawczych Unii, w szczególności w dyrektywie 2007/64/WE i rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 260/2012 (6).
(15)
Kluczowe dla konsumentów jest, aby opłaty były dla nich zrozumiałe, tak aby mogli oni porównać oferty różnych dostawców usług płatniczych i świadomie zdecydować, który rachunek płatniczy najbardziej odpowiada ich potrzebom. Porównanie opłat jest niemożliwe w przypadku, gdy dostawcy usług płatniczych stosują różną terminologię w odniesieniu do tych samych usług i udzielają informacji w różnych formatach. Ujednolicona terminologia w połączeniu z ukierunkowanymi informacjami na temat opłat za świadczenie najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym, przedstawionymi w jednolitym formacie, mogą pomóc konsumentom w zrozumieniu i porównaniu opłat.
(16)
Konsumentom najbardziej pomocne byłyby informacje, które są zwięzłe, ujednolicone i umożliwiają łatwe porównanie różnych dostawców usług płatniczych. Narzędzia udostępniane konsumentom w celu porównania ofert rachunków płatniczych nie przyniosą pozytywnego skutku, jeżeli nakład czasu przeznaczony na przeanalizowanie długich wykazów opłat dla różnych ofert będzie przewyższał korzyści związane z wyborem oferty, która jest najkorzystniejsza ekonomicznie. Narzędzia te powinny być zróżnicowane i należy przeprowadzać badania konsumenckie. Na tym etapie terminologię dotyczącą opłat należy ujednolicić jedynie w odniesieniu do najbardziej reprezentatywnych pojęć i definicji w obrębie państw członkowskich w celu uniknięcia ryzyka nadmiaru informacji i ułatwienia szybkiego wdrożenia.
(17)
Terminologię dotyczącą opłat powinny ustalać państwa członkowskie, co pozwoli na uwzględnienie specyfiki rynków lokalnych. Aby usługi można było uznać za reprezentatywne, powinny one podlegać opłacie u co najmniej jednego dostawcy usług płatniczych w państwie członkowskim. Ponadto jeżeli usługi są wspólne dla większości państw członkowskich, terminologia stosowana do definiowania takich usług powinna być ujednolicona na szczeblu Unii, co pozwoli w łatwiejszy sposób porównywać oferty rachunków płatniczych w całej Unii. Aby zapewnić wystarczającą jednorodność wykazów krajowych, Europejski Urząd Nadzoru (Europejski Urząd Nadzoru Bankowego) („EUNB”), ustanowiony w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 (7), powinien wydać wytyczne, aby pomóc państwom członkowskim w ustalaniu, które usługi są najczęściej używane i generują w związku z tym najwyższe koszty dla konsumenta na szczeblu krajowym. W tym celu państwa członkowskie powinny do dnia 18 grudnia 2014 r. wskazać Komisji i EUNB odpowiednie organy, do których należy kierować te wytyczne.
(18)
Po sporządzeniu przez państwa członkowskie wstępnego wykazu najbardziej reprezentatywnych usług podlegających opłacie na szczeblu krajowym wraz z pojęciami i definicjami, EUNB powinien dokonać ich przeglądu w celu wskazania - z wykorzystaniem projektu regulacyjnych standardów technicznych - tych usług, które są wspólne dla większości państw członkowskich, i zaproponowania ujednoliconych pojęć i definicji w zakresie tych usług na szczeblu Unii we wszystkich językach urzędowych instytucji Unii. EUNB powinien zapewnić, by w każdym języku urzędowym każdego z państw członkowskich, będącym jednocześnie językiem urzędowym instytucji Unii, było stosowane tylko jedno pojęcie na określenie każdej z usług. Oznacza to, że można stosować różne pojęcia na określenie tej samej usługi w różnych państwach członkowskich używających tego samego języka urzędowego instytucji Unii, uwzględniając tym samym specyfikę danego państwa członkowskiego. Państwa członkowskie powinny następnie włączyć wszystkie stosowane na poziomie Unii pojęcia w ramach wstępnych wykazów i opublikować na tej podstawie ostateczne wykazy.
(19)
Aby ułatwić konsumentom porównywanie opłat za prowadzenie rachunku płatniczego na całym obszarze rynku wewnętrznego, dostawcy usług płatniczych powinni przedstawić konsumentom dokument dotyczący opłat za wszystkie usługi zawarte w wykazie najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym na szczeblu krajowym. W dokumencie dotyczącym opłat powinno się w stosownych przypadkach stosować ujednolicone pojęcia i definicje ustalone na szczeblu unijnym. Przyczyniłoby się to również do ustanowienia równych warunków działania dla dostawców usług płatniczych konkurujących na rynku rachunków płatniczych. Dokument dotyczący opłat nie powinien obejmować żadnych innych opłat. Jeżeli dostawca usług płatniczych nie oferuje usługi znajdującej się w wykazie najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym, powinien on wskazać ten fakt, na przykład poprzez umieszczenie przy usłudze uwagi „nieoferowana” lub „nie ma zastosowania”. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość wprowadzenia wymogu dotyczącego podstawowych wskaźników, takich jak kompleksowy wskaźnik kosztowy podsumowujący ogólne roczne koszty ponoszone przez konsumentów w związku z rachunkiem płatniczym, które należy przedstawić wraz z dokumentem dotyczącym opłat. Aby pomóc konsumentom zrozumieć opłaty należne za prowadzenie rachunku płatniczego, należy im udostępnić słowniczek zawierający jasne, niespecjalistyczne i jednoznaczne wyjaśnienie przynajmniej tych opłat i usług, które znajdują się w dokumencie dotyczącym opłat. Słowniczek powinien służyć jako użyteczne narzędzie pozwalające lepiej zrozumieć znaczenie opłat i przyczyniające się do wzmocnienia pozycji konsumentów w zakresie dokonywania wyboru z szerszej oferty rachunków płatniczych. Dostawcy usług płatniczych powinni być również zobowiązani do informowania konsumentów, nieodpłatnie i co najmniej raz w roku, o wszystkich opłatach, którymi obciążony został ich rachunek płatniczy, w tym - w stosownych przypadkach - o stopie oprocentowania kredytu w rachunku bieżącym oraz stopie oprocentowania środków na rachunku.
Nie narusza to przepisów dotyczących kredytów w rachunku bieżącym, ustanowionych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE (8). Informacje ex post należy zawrzeć w specjalnym dokumencie zwanym zestawieniem opłat. Dokument ten powinien zapewniać przegląd wszystkich odsetek uzyskanych i wszystkich opłat poniesionych w związku z korzystaniem z rachunku płatniczego, tak aby umożliwić konsumentowi zrozumienie, do czego odnoszą się wydatki poniesione na opłaty, oraz ocenę, czy należy zmienić własne zachowania konsumpcyjne albo zmienić dostawcę usług. Korzyść tę dodatkowo zwiększyłyby informacje ex post na temat opłat dotyczących najbardziej reprezentatywnych usług, przedstawione w tej samej kolejności co w informacjach ex ante dotyczących opłat.
(20)
W celu zaspokojenia potrzeb konsumentów konieczne jest zapewnienie dokładnych, jasnych i porównywalnych informacji na temat opłat za prowadzenie rachunków płatniczych. EUNB powinien zatem, po przeprowadzeniu konsultacji z organami krajowymi i po badaniach konsumenckich, opracować projekty wykonawczych standardów technicznych dotyczących ujednoliconego formatu dokumentu dotyczącego opłat oraz zestawienia opłat i wspólnych symboli w celu zapewnienia, aby były one zrozumiałe i porównywalne dla konsumentów. Wszystkie dokumenty dotyczące opłat oraz zestawienia opłat w każdym państwie członkowskim powinny być ujednolicone pod względem formatu, kolejności przedstawiania pozycji i nagłówków, co pozwoli konsumentom na porównanie dwóch dokumentów, zwiększając tym samym zrozumienie i przydatność tych informacji. Dokument dotyczący opłat i zestawienie opłat powinny być łatwe do odróżnienia od innych komunikatów. Ponadto, przygotowując takie formaty, EUNB powinien również uwzględnić fakt, że państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o przedstawianiu dokumentu dotyczącego opłat i zestawienia opłat wraz z informacjami wymaganymi na mocy innych unijnych lub krajowych aktów ustawodawczych dotyczących rachunków płatniczych i usług powiązanych.
(21)
Aby zapewnić jednolite stosowanie określonej na szczeblu Unii terminologii w całej Unii, państwa członkowskie powinny nałożyć na dostawców usług płatniczych obowiązek stosowania terminologii określonej na szczeblu Unii oraz pozostałej ujednoliconej terminologii krajowej określonej w ostatecznym wykazie przy komunikowaniu się z konsumentami, w tym w dokumencie dotyczącym opłat i w zestawieniu opłat. Dostawcom usług płatniczych należy umożliwić wykorzystanie nazw handlowych w ich informacjach umownych, handlowych i marketingowych skierowanych do konsumentów, jeżeli jednoznacznie określą mające zastosowanie odpowiednie ujednolicone pojęcie. Jeżeli zdecydują się wykorzystywać nazwy handlowe w dokumencie dotyczącym opłat lub w zestawieniu opłat, nazwy takie powinny być stosowane w uzupełnieniu do ujednoliconych pojęć jako uzupełniające oznaczenie - powinny na przykład być umieszczane w nawiasach lub podawane mniejszą czcionką.
(22)
Niezależne porównywarki internetowe stanowią dla konsumentów skuteczny środek umożliwiający ocenę zalet różnych ofert rachunków płatniczych w jednym miejscu. Tego rodzaju strony internetowe mogą zapewniać właściwą równowagę między zapotrzebowaniem na jasne i zwięzłe, a zarazem kompletne i wyczerpujące informacje, ponieważ umożliwiają użytkownikom dostęp do bardziej szczegółowych informacji na temat interesujących ich zagadnień. Ich celem powinno być pokazywanie jak największej liczby ofert, tak aby dać reprezentatywny obraz i objąć znaczną część rynku. Strony te mogą również zmniejszyć koszty wyszukiwania, gdyż konsumenci nie będą musieli oddzielnie gromadzić informacji od poszczególnych dostawców usług płatniczych. Bardzo ważne jest, żeby informacja podawana na takich stronach internetowych była wiarygodna, bezstronna i przejrzysta oraz by konsumenci byli informowani o istnieniu takich stron. W związku z tym państwa członkowskie powinny informować opinię publiczną o takich stronach internetowych.
(23)
Aby uzyskać obiektywne informacje na temat stosowanych opłat i stóp oprocentowania mających zastosowanie do rachunku płatniczego, konsumentom należy umożliwić korzystanie z publicznie dostępnych porównywarek internetowych, które są prowadzone niezależnie od dostawców usług płatniczych, co oznacza, że żaden z dostawców usług płatniczych nie powinien być traktowany preferencyjnie w wynikach wyszukiwania. Państwa członkowskie powinny więc zapewnić konsumentom swobodny dostęp na ich terytorium do co najmniej jednej takiej strony internetowej. Takie porównywarki internetowe mogą prowadzić właściwe organy, inne organy publiczne lub podmioty prywatne albo mogą być prowadzone w ich imieniu. Funkcja porównywania opłat związanych z rachunkami płatniczymi może być także zapewniana przez istniejące strony internetowe obejmujące szeroki zakres produktów finansowych lub niefinansowych. Takie strony internetowe powinny być prowadzone zgodnie z określonymi kryteriami jakości obejmującymi wymóg zapewniania szczegółowych informacji o jej właścicielach, podawania dokładnych i aktualnych informacji, informowania o tym, kiedy ostatni raz były uaktualnione, przedstawiania jasnych, obiektywnych kryteriów stanowiących podstawę porównań oraz zapewniania szerokiego wycinka ofert dotyczących rachunków płatniczych obejmującego znaczącą część rynku. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość określenia, jak często porównywarki internetowe powinny dokonywać przeglądu danych i uaktualniać informacje przedstawiane konsumentom, z uwzględnieniem częstotliwości, z jaką dostawcy usług płatniczych zazwyczaj uaktualniają swoje informacje dotyczące opłat. Państwa członkowskie powinny również określić, co stanowi szeroki wycinek ofert dotyczących rachunków płatniczych, obejmujący znaczącą część rynku, oceniając na przykład udział dostawców usług płatniczych w rynku, ich umiejscowienie lub to, ile funkcjonuje instytucji kredytowych i w związku z tym, czy wystarczająca będzie zwykła większość czy mniejsza ich liczba. Porównywarka internetowa powinna porównywać opłaty za usługi zawarte w wykazie najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym, uwzględniając określoną na szczeblu Unii terminologię.
Państwa członkowskie powinny mieć prawo wymagać, by takie strony internetowe porównywały inne informacje, na przykład informacje o wyznacznikach poziomu usług świadczonych przez dostawców usług płatniczych, takich jak liczba i umiejscowienie oddziałów lub bankomatów. Jeżeli w danym państwie członkowskim istnieje tylko jedna porównywarka internetowa i kończy ona działalność lub przestaje spełniać kryteria jakości, dane państwo członkowskie powinno zapewnić, by w rozsądnym czasie konsumenci uzyskali dostęp do innej porównywarki internetowej na szczeblu krajowym.
(24)
Powszechną praktyką dostawców usług płatniczych jest oferowanie rachunku płatniczego w pakiecie z produktami lub usługami innymi niż usługi powiązane z rachunkiem płatniczym, takimi jak produkty ubezpieczeniowe lub doradztwo finansowe. Praktyka ta może służyć dostawcom usług płatniczych jako sposób dywersyfikacji oferty i konkurowania z innymi dostawcami, a ostatecznie może przynosić korzyści konsumentom. Z przeprowadzonego przez Komisję w 2009 r. badania dotyczącego praktyk sprzedaży wiązanej w sektorze finansowym, a także z odnośnych konsultacji i skarg konsumentów wynika jednak, że dostawcy usług płatniczych mogą oferować rachunki płatnicze w pakiecie z produktami, którymi konsumenci nie byli zainteresowani i które nie są niezbędne do prowadzenia rachunków płatniczych, jak na przykład ubezpieczenie mieszkania. Ponadto zaobserwowano, że praktyki te mogą zmniejszać przejrzystość i porównywalność cen, ograniczać warianty zakupu dostępne konsumentom i negatywnie wpływać na ich mobilność. Dlatego też państwa członkowskie powinny zapewnić, aby w przypadku gdy dostawcy usług płatniczych oferują rachunki płatnicze w formie pakietu, konsumenci byli informowani o tym, czy jest możliwe nabycie rachunku płatniczego oddzielnie, a jeżeli tak, by byli oddzielnie informowani o mających zastosowanie kosztach i opłatach związanych z każdym z pozostałych produktów lub usług zawartych w pakiecie, które mogą zostać zakupione oddzielnie.
(25)
Proces przenoszenia rachunków płatniczych powinien być zharmonizowany w całej Unii. Obecnie środki istniejące na szczeblu krajowym są niezwykle zróżnicowane i nie gwarantują właściwego poziomu ochrony konsumentów we wszystkich państwach członkowskich. Zapewnienie środków ustawodawczych ustanawiających główne zasady, którymi dostawcy usług płatniczych muszą się kierować, świadcząc takie usługi w każdym państwie członkowskim, usprawniłoby funkcjonowanie rynku wewnętrznego zarówno w przypadku konsumentów, jak i dostawców usług płatniczych. Z jednej strony, zagwarantowałoby to równe warunki konsumentom, którzy mogliby być zainteresowani otwarciem rachunku płatniczego w innym państwie członkowskim, oraz zapewniłoby przestrzeganie równoważnego poziomu ochrony. Z drugiej strony, zmniejszyłoby różnice między środkami regulacyjnymi istniejącymi na szczeblu krajowym i zmniejszyłoby dzięki temu obciążenia administracyjne dostawców usług płatniczych, którzy zamierzają oferować swe usługi za granicą. W konsekwencji środki dotyczące przenoszenia ułatwiłyby świadczenie usług związanych z rachunkami płatniczymi na rynku wewnętrznym.
(26)
Przeniesienie rachunku nie powinno oznaczać przeniesienia umowy od przekazującego dostawcy usług płatniczych do otrzymującego dostawcy usług płatniczych.
(27)
Konsumenci rozważają możliwość przeniesienia rachunku płatniczego jedynie wówczas, gdy proces ten nie wiąże się z nadmiernymi obciążeniami administracyjnymi i finansowymi. Z tego względu dostawcy usług płatniczych powinni oferować konsumentom jasną, szybką i bezpieczną procedurę przenoszenia rachunków płatniczych, w tym podstawowych rachunków płatniczych. Taka procedura powinna być zagwarantowana, gdy konsumenci chcą przenieść się od jednego dostawcy usług płatniczych do innego, lecz także wtedy, gdy chcą zamienić jeden rachunek płatniczy na inny w ramach tego samego dostawcy usług płatniczych. Pozwoliłoby to konsumentom na korzystanie z najdogodniejszych ofert na rynku i łatwe zamienianie jednego rachunku płatniczego na inne, potencjalnie korzystniejsze, niezależnie od tego, czy ma to miejsce w ramach tego samego dostawcy usług płatniczych czy między różnymi dostawcami usług płatniczych. Ewentualne opłaty pobierane przez dostawców usług płatniczych w odniesieniu do usługi przeniesienia powinny być rozsądne i zgodne z faktycznymi kosztami ponoszonymi przez dostawców usług płatniczych.
(28)
Państwa członkowskie powinny mieć możliwość - w odniesieniu do przeniesienia rachunku między dostawcami usług płatniczych zlokalizowanymi na ich terytorium - ustanowienia lub utrzymania przepisów różniących się od przepisów niniejszej dyrektywy, jeżeli leży to wyraźnie w interesie konsumenta.
(29)
W miarę możliwości należy konsumentom jak najbardziej uprościć proces przenoszenia rachunku. W związku z tym państwa członkowskie powinny zapewnić, aby otrzymujący dostawca usług płatniczych ponosił odpowiedzialność za wszczęcie procesu i zarządzanie nim w imieniu konsumenta. Ustanawiając usługę przenoszenia, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zastosowania dodatkowych środków, takich jak rozwiązania techniczne. Takie dodatkowe środki mogą wykraczać poza wymogi nałożone niniejszą dyrektywą, na przykład usługa przenoszenia może być świadczona w krótszym terminie lub dostawcy usług płatniczych mogą być zobowiązani do zapewnienia - na wniosek konsumenta - automatycznego lub ręcznego przekierowywania poleceń przelewu otrzymanych w ramach starego rachunku płatniczego na nowy rachunek płatniczy przez określony, ograniczony czas od momentu otrzymania upoważnienia do przeniesienia. Takie dodatkowe środki mogą być również stosowane przez dostawców usług płatniczych na zasadzie dobrowolności, nawet gdy nie są wymagane przez państwo członkowskie.
(30)
Konsumenci powinni mieć prawo zwrócenia się do otrzymującego dostawcy usług płatniczych o przeniesienie całości lub części przychodzących na rachunek poleceń przelewu, zleceń stałych dotyczących poleceń przelewu lub upoważnień do realizacji poleceń zapłaty, najlepiej w ciągu jednego spotkania z otrzymującym dostawcą usług płatniczych. W tym celu konsumenci powinni mieć możliwość podpisania jednego upoważnienia, wyrażając tym samym zgodę na każde ze wspomnianych działań. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby upoważnienie od konsumenta miało formę pisemną, lecz mogą także podjąć decyzję o akceptowaniu w stosownych przypadkach środków równoważnych, na przykład gdy dostępny jest automatyczny system przenoszenia. Przed udzieleniem upoważnienia konsument powinien otrzymać informacje na temat wszystkich etapów procedury, które są niezbędne do zakończenia procesu przeniesienia rachunku. Upoważnienie może na przykład obejmować wszystkie zadania będące częścią usługi przeniesienia rachunku i umożliwiać konsumentowi wybranie tylko niektórych z tych zadań.
(31)
Aby przeniesienie rachunku zakończyło się powodzeniem, konieczna jest współpraca ze strony przekazującego dostawcy usług płatniczych. Otrzymujący dostawca usług płatniczych powinien otrzymać od przekazującego dostawcy usług płatniczych wszystkie informacje konieczne do przywrócenia płatności na innym rachunku płatniczym. Takie informacje nie powinny jednak wykraczać poza to, co jest konieczne do przeniesienia.
(32)
Aby ułatwić otwieranie rachunków za granicą, konsument powinien mieć możliwość wystąpienia do nowego dostawcy usług płatniczych o ustanowienie na nowym rachunku płatniczym całości lub części zleceń stałych dotyczących poleceń przelewu, o akceptowanie poleceń zapłaty od daty wskazanej przez konsumenta oraz o zapewnienie konsumentowi szczegółowych informacji o nowym rachunku płatniczym, najlepiej w ciągu jednego spotkania z nowym dostawcą usług płatniczych.
(33)
Konsumenci nie powinni ponosić strat finansowych, w tym wynikających z opłat i z odsetek, spowodowanych błędami któregokolwiek z dostawców usług płatniczych zaangażowanych w proces przenoszenia. W szczególności konsumenci nie powinni ponosić żadnej straty finansowej wynikającej ze spłaty dodatkowych opłat, odsetek lub innych obciążeń oraz grzywien, kar lub innych strat finansowych związanych z opóźnieniami w dokonywaniu płatności.
(34)
Państwa członkowskie powinny zagwarantować, by konsumenci zamierzający otworzyć rachunek płatniczy nie byli dyskryminowani ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania. Chociaż istotne jest zapewnienie przez instytucje kredytowe, by ich klienci nie wykorzystywali systemu finansowego do celów niezgodnych z prawem, takich jak oszustwo, pranie pieniędzy czy finansowanie terroryzmu, nie powinny one stwarzać przeszkód konsumentom, którzy chcą czerpać korzyści z zalet rynku wewnętrznego poprzez otwieranie rachunków płatniczych za granicą i korzystanie z nich. Z tego względu przepisy dyrektywy 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (9) nie powinny być wykorzystywane jako pretekst do odrzucania konsumentów mniej atrakcyjnych z perspektywy komercyjnej.
(35)
Konsumenci legalnie przebywający w Unii nie powinni być dyskryminowani ze względu na swoją obywatelstwo lub miejsce zamieszkania ani z innych przyczyn, o których mowa w art. 21 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), przy składaniu wniosku o rachunek płatniczy ani w dostępie do niego na terenie Unii. Ponadto państwa członkowskie powinny zapewnić dostęp do podstawowych rachunków płatniczych bez względu na sytuację finansową konsumenta, taką jak jego sytuacja pod względem zatrudnienia, poziom dochodów, historia kredytowa czy upadłość konsumencka.
(36)
Konsumenci legalnie przebywający w Unii, którzy nie mają rachunku płatniczego w danym państwie członkowskim, powinni mieć w tym państwie członkowskim możliwość otwarcia i korzystania z podstawowego rachunku płatniczego. Pojęcie „legalnie przebywającego w Unii” powinno obejmować zarówno obywateli Unii, jak i obywateli państw trzecich, którzy już korzystają z praw na mocy aktów prawnych Unii, takich jak: rozporządzenie Rady (EWG) nr 1408/71 (10), dyrektywa Rady 2003/109/WE (11), rozporządzenie Rady (WE) nr 859/2003 (12) oraz dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (13). Pojęcie to powinno również obejmować osoby ubiegające się o azyl na podstawie Konwencji genewskiej z dnia 28 lipca 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców i protokołu do niej z dnia 31 stycznia 1976 r. oraz innych właściwych umów międzynarodowych. Ponadto państwa członkowskie powinny mieć możliwość rozszerzenia zakresu pojęcia „legalnie przebywającego w Unii” na innych obywateli państw trzecich, którzy przebywają na ich terytorium.
(37)
Państwa członkowskie powinny mieć możliwość - przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych zagwarantowanych w Traktatach - wymagania od konsumentów, którzy zamierzają otworzyć podstawowy rachunek płatniczy na ich terytorium, by wykazali, że są faktycznie zainteresowani otwarciem takiego rachunku. Bez uszczerbku dla przyjętych zgodnie z dyrektywą 2005/60/WE wymogów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy w celu wykazania takiego faktycznego zainteresowania nie należy wymagać fizycznej obecności w placówkach instytucji kredytowych.
(38)
Państwa członkowskie powinny zapewnić, by liczba instytucji kredytowych oferujących podstawowe rachunki płatnicze była wystarczająca do zapewnienia dostępu do nich wszystkim konsumentom, w celu uniknięcia jakiejkolwiek dyskryminacji konsumentów i zapobieżenia zakłóceniom konkurencji. Przy określaniu wystarczającej liczby instytucji kredytowych powinno się brać pod uwagę takie czynniki, jak: zasięg sieci instytucji kredytowych, rozmiar terytorium państwa członkowskiego, rozkład konsumentów na tym terytorium, udział instytucji kredytowych w rynku oraz to, czy podstawowe rachunki płatnicze stanowią jedynie niewielką część rachunków płatniczych zapewnianych przez instytucję kredytową. Co do zasady podstawowe rachunki płatnicze powinny być oferowane przez jak największą liczbę instytucji kredytowych, aby zagwarantować konsumentom możliwość otwarcia takich rachunków w placówce instytucji kredytowej, która jest w bliskiej odległości od ich miejsca zamieszkania, oraz zagwarantować, że konsumenci nie są w żaden sposób dyskryminowani, jeżeli chodzi o dostęp do takich rachunków i że mogą skutecznie z nich korzystać. W szczególności państwa członkowskie powinny zapewnić, by nie istniała żadna widoczna forma dyskryminacji objawiająca się na przykład w różnych wzorach kart lub w różnych numerach rachunków lub kart. Państwo członkowskie powinno jednak móc przewidzieć, że podstawowe rachunki płatnicze są oferowane przez mniejszą liczbę instytucji kredytowych, ale powinno to być uzasadnione faktem, że na przykład te instytucje kredytowe są tak powszechnie obecne na terytorium tego państwa członkowskiego, że mogłyby obsługiwać wszystkich konsumentów bez zmuszania ich do odbycia zbyt dalekiej podróży w celu dotarcia do ich placówek. Ponadto konsumenci korzystający z podstawowych rachunków płatniczych nie powinni być w żaden sposób stygmatyzowani, a ten cel można lepiej osiągnąć, gdy wyznaczy się większą liczbę instytucji kredytowych.
(39)
Państwa członkowskie powinny mieć możliwość ustanowienia mechanizmów pomocy w pełnym wykorzystaniu przepisów niniejszej dyrektywy konsumentom bez stałego adresu zamieszkania, osobom ubiegającym się o azyl i konsumentom, którym nie przyznano zezwolenia na pobyt, ale których wydalenie jest niemożliwe z przyczyn prawnych lub faktycznych.
(40)
Umożliwiając instytucjom kredytowym oferowanie, na wniosek konsumenta, kredytu w rachunku bieżącym powiązanego z podstawowym rachunkiem płatniczym, państwa członkowskie powinny mieć możliwość określenia maksymalnej kwoty i maksymalnego okresu obowiązywania takiego kredytu w rachunku bieżącym. Państwa członkowskie powinny także zapewnić przekazywanie konsumentom informacji o wszelkich powiązanych opłatach w przejrzysty sposób. Oferując kredyt w rachunku bieżącym w ramach podstawowego rachunku płatniczego, instytucje kredytowe powinny ponadto przestrzegać dyrektywę 2008/48/WE.
(41)
Aby zapewnić prawidłową obsługę użytkowników podstawowych rachunków płatniczych, państwa członkowskie powinny wymagać od instytucji kredytowych zapewnienia, aby odpowiedni personel był właściwie przeszkolony oraz aby potencjalne konflikty interesów nie miały negatywnego wpływu na tych konsumentów.
(42)
Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zezwolenia instytucjom kredytowym na odmówienie otwarcia podstawowego rachunku płatniczego konsumentom, którzy mają już w tym samym państwie członkowskim rachunek płatniczy, który jest aktywny i przynajmniej równoważny temu, o który wnioskują. Aby sprawdzić, czy dany konsument ma już rachunek płatniczy, instytucje kredytowe powinny móc polegać na oświadczeniach konsumenta.
(43)
Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby proces rozpatrywania wniosków o udzielenie dostępu do podstawowego rachunku płatniczego przez instytucje kredytowe odbywał się w terminach ustanowionych w niniejszej dyrektywie oraz żeby w przypadku odmownego rozpatrzenia wniosku instytucje kredytowe informowały konsumenta o szczegółowych przyczynach tej odmowy, chyba że taka informacja naruszałaby bezpieczeństwo narodowe, porządek publiczny lub dyrektywę 2005/60/WE.
(44)
Konsumenci powinni mieć zagwarantowany dostęp do zestawu podstawowych usług płatniczych. Usługi powiązane z podstawowymi rachunkami płatniczymi powinny obejmować możliwość umieszczania środków pieniężnych na rachunku i wypłacania gotówki. Konsumenci powinni mieć możliwość wykonywania podstawowych transakcji płatniczych, takich jak otrzymywanie dochodów lub świadczeń, płacenie rachunków lub podatków oraz nabywanie towarów i usług, w tym za pośrednictwem polecenia zapłaty, polecenia przelewu oraz za pomocą karty płatniczej. Usługi takie powinny umożliwiać zakup towarów i usług w internecie oraz dawać konsumentom możliwość inicjowania zleceń płatniczych za pośrednictwem narzędzi internetowych zapewnianych przez instytucję kredytową, jeżeli są one dostępne. Podstawowy rachunek płatniczy nie powinien być jednak ograniczony do zastosowań internetowych, ponieważ stwarzałoby to przeszkodę dla konsumentów nieposiadających dostępu do internetu. Państwa członkowskie powinny zapewnić, by w przypadku usług związanych z otwieraniem, prowadzeniem i zamknięciem rachunku płatniczego oraz umieszczaniem środków pieniężnych na rachunku i wypłacaniem gotówki, a także wykonywaniem transakcji płatniczych przy użyciu kart płatniczych, z wyjątkiem kart kredytowych, nie istniały ograniczenia liczby operacji, jakich może dokonać konsument zgodnie ze specjalną taryfą prowizji i opłat określoną w niniejszej dyrektywie. Jeżeli chodzi o wykonywanie poleceń przelewu oraz poleceń zapłaty, a także transakcje dokonywane za pomocą karty kredytowej, powiązanych z podstawowym rachunkiem płatniczym, państwa członkowskie powinny mieć możliwość określenia minimalnej liczby operacji, jakich może dokonać konsument zgodnie ze specjalną taryfą prowizji i opłat określoną w niniejszej dyrektywie, pod warunkiem że usługi, z którymi związane są te operacje, są wykorzystywane do prywatnego użytku konsumenta. Określając definicję prywatnego użytku, państwa członkowskie powinny uwzględniać istniejące zachowania konsumentów i powszechne praktyki handlowe. Opłaty pobierane za operacje wykonane powyżej minimalnej liczby operacji nie powinny nigdy być wyższe niż opłaty pobierane w ramach zwykle stosowanej przez instytucję kredytową polityki cenowej.
(45)
Określając, jakie usługi mają być oferowane wraz z podstawowym rachunkiem płatniczym i jaka jest minimalna liczba operacji, uwzględnia się specyfikę krajową. W szczególności pewne usługi mogą być w niektórych państwach członkowskich uważane za podstawowe dla zagwarantowania pełnego korzystania z rachunku płatniczego z powodu ich powszechnego stosowania na szczeblu krajowym. Na przykład w niektórych państwach członkowskich konsumenci wciąż powszechnie korzystają z czeków, podczas gdy ten środek płatniczy jest bardzo rzadko wykorzystywany w innych państwach członkowskich. Niniejsza dyrektywa powinna zatem pozwalać państwom członkowskim na określanie dodatkowych usług, które są uznawane za podstawowe na szczeblu krajowym i które powinny być świadczone w ramach podstawowego rachunku płatniczego w danym państwie członkowskim. Państwa członkowskie powinny także zapewnić, by opłaty pobierane przez instytucje kredytowe za świadczenie takich dodatkowych usług powiązanych z podstawowym rachunkiem płatniczym były rozsądne.
(46)
Aby zapewnić dostęp do podstawowych rachunków płatniczych dla możliwie najszerszego grona konsumentów, rachunki te powinny być oferowane nieodpłatnie lub za rozsądną opłatą. Aby zachęcić podatnych na zagrożenia konsumentów nieposiadających rachunku bankowego do udziału w rynku bankowości detalicznej, państwa członkowskie powinny mieć możliwość zapewnienia, by podstawowe rachunki płatnicze były oferowane takim konsumentom na szczególnie korzystnych warunkach, na przykład nieodpłatnie. Państwa członkowskie powinny mieć swobodę przy wprowadzaniu mechanizmu określania konsumentów, którzy mogą korzystać z podstawowego rachunku płatniczego na korzystniejszych warunkach, jeżeli taki mechanizm zapewni konsumentom podatnym na zagrożenia dostęp do podstawowego rachunku płatniczego. W żadnym przypadku takie podejście nie powinno naruszać prawa wszystkich konsumentów, także tych mniej podatnych na zagrożenia, do dostępu do podstawowych rachunków płatniczych przynajmniej za rozsądną opłatą. Ponadto wszelkie dodatkowe opłaty pobierane od konsumenta z tytułu niewypełnienia przez niego warunków określonych w umowie również powinny być rozsądne. Państwa członkowskie powinny ustalić, jakie opłaty są rozsądne, zgodnie ze specyfiką krajową.
(47)
Instytucje kredytowe powinny odmówić otwarcia podstawowego rachunku płatniczego lub powinny wypowiedzieć umowę takiego rachunku wyłącznie w szczególnych okolicznościach, takich jak niezgodność z ustawodawstwem dotyczącym prania pieniędzy i finansowania terroryzmu czy zapobiegania przestępstwom i prowadzenia dochodzeń w ich sprawie. Nawet w wymienionych przypadkach odmowę można uznać za zasadną jedynie wówczas, gdy konsument nie przestrzega tego ustawodawstwa, a nie z powodu zbyt uciążliwej lub kosztownej procedury sprawdzania zgodności z ustawodawstwem. Mogą jednak mieć miejsce przypadki, gdy konsument nadużywa swojego prawa do otwarcia i korzystania z podstawowego rachunku płatniczego. Na przykład państwo członkowskie powinno mieć możliwość zezwolenia instytucji kredytowej na zastosowanie środków skierowanych przeciwko konsumentom, którzy popełnili przestępstwo takie jak poważne oszustwo na szkodę instytucji kredytowej, aby uniknąć powtórnego popełnienia takiego przestępstwa. Takie środki mogą obejmować na przykład ograniczenie temu konsumentowi na określony okres dostępu do podstawowego rachunku płatniczego. Prócz tego mogą mieć miejsce przypadki, gdy uprzednie odrzucenie wniosku o otwarcie rachunku płatniczego może być konieczne do zidentyfikowania konsumentów, którzy mogliby skorzystać z rachunku płatniczego na korzystniejszych warunkach. W takim przypadku instytucja kredytowa powinna poinformować konsumenta, że w celu uzyskania nieodpłatnego dostępu do podstawowego rachunku płatniczego może on skorzystać ze szczególnego mechanizmu stosowanego w przypadku odrzucenia wniosku o otwarcie rachunku płatniczego podlegającego opłacie, jak przewidziano w niniejszej dyrektywie. Oba takie dodatkowe przypadki powinny być jednak ograniczone do minimum, szczególne i zgodne z precyzyjnie określonymi przepisami prawa krajowego. Określając dodatkowe przypadki, w których instytucje kredytowe mogą odmówić zaoferowania konsumentom rachunków płatniczych, państwa członkowskie powinny mieć możliwość uwzględnienia, między innymi, powodów związanych z bezpieczeństwem publicznym i porządkiem publicznym.
(48)
Państwa członkowskie oraz instytucje kredytowe powinny dostarczać konsumentom przejrzystych i wyczerpujących informacji na temat prawa do otwarcia i korzystania z podstawowego rachunku płatniczego. Państwa członkowskie powinny zapewnić, by środki komunikacji były właściwie ukierunkowane i docierały w szczególności do konsumentów nieposiadających rachunku bankowego, konsumentów podatnych na zagrożenia i konsumentów mobilnych. Instytucje kredytowe powinny aktywnie udostępniać konsumentom przystępne informacje na temat szczególnych cech oferowanych podstawowych rachunków płatniczych, wiążących się z nimi opłat oraz warunków korzystania z takich rachunków i na temat działań, jakie konsumenci muszą wykonać, aby skorzystać z przysługującego im prawa do otwarcia podstawowego rachunku płatniczego, a także świadczyć im odpowiednią pomoc. Konsumenci powinni zostać w szczególności poinformowani o tym, że w celu uzyskania dostępu do podstawowego rachunku płatniczego nie jest wymagane wykupienie dodatkowych usług.
(49)
Państwa członkowskie powinny promować środki, które wspierają edukację konsumentów najbardziej podatnych na zagrożenia, zapewniając im wskazówki i pomoc w odpowiedzialnym zarządzaniu ich finansami. Należy również dostarczyć informacji na temat wskazówek, jakich konsumentom mogą udzielić organizacje konsumenckie i organy krajowe. Ponadto państwa członkowskie powinny wspierać inicjatywy instytucji kredytowych, które dążą do tego, by udostępnianiu podstawowych rachunków płatniczych towarzyszyły niezależne działania w zakresie edukacji finansowej.
(50)
Aby ułatwić dostawcom usług płatniczych możliwość transgranicznego świadczenia usług, mając na uwadze współpracę, wymianę informacji i rozstrzyganie sporów między właściwymi organami, właściwymi organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów niniejszej dyrektywy powinny być właściwe organy działające pod auspicjami EUNB, zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1093/2010, lub inne organy krajowe, pod warunkiem że współpracują one z organami działającymi pod auspicjami EUNB w celu wykonania swoich zadań przewidzianych w niniejszej dyrektywie.
(51)
Państwa członkowskie powinny wyznaczyć właściwe organy upoważnione do zapewnienia egzekwowania przepisów niniejszej dyrektywy oraz zapewnić, aby organom tym przyznano uprawnienia w zakresie dochodzeń i egzekwowania oraz odpowiednie zasoby niezbędne do wykonywania ich obowiązków. Właściwe organy mogą w odniesieniu do niektórych aspektów niniejszej dyrektywy działać poprzez zwracanie się do sądów właściwych do wydawania decyzji, w tym - w stosownych przypadkach - w drodze odwołania. Pozwoliłoby to państwom członkowskim, w szczególności w przypadkach gdyby przepisy niniejszej dyrektywy zostały przetransponowane do prawa cywilnego, na pozostawienie egzekwowania tych przepisów we właściwości odpowiednich organów i sądów. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość wyznaczania różnych właściwych organów do wykonywania szerokiej gamy obowiązków ustanowionych w niniejszej dyrektywie. Na przykład w odniesieniu do niektórych przepisów państwa członkowskie mogłyby wyznaczyć właściwe organy odpowiedzialne za egzekwowanie ochrony konsumenta, natomiast w odniesieniu do innych mogłyby postanowić o wyznaczeniu podmiotów sprawujących nadzór ostrożnościowy. Możliwość wyznaczenia różnych właściwych organów nie powinna mieć wpływu na obowiązki dotyczące stałego nadzoru i współpracy między właściwymi organami określone w niniejszej dyrektywie.
(52)
Konsumenci powinni mieć dostęp do skutecznych i wydajnych procedur związanych z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów wynikających z praw i obowiązków ustanowionych na mocy niniejszej dyrektywy. W odniesieniu do odpowiednich sporów umownych dostęp taki zapewnia już dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/11/UE (14). Konsumenci powinni mieć jednak także prawo dostępu do procedur związanych z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów w przypadku sporów powstałych przed zawarciem umowy, dotyczących praw i obowiązków ustanowionych w niniejszej dyrektywie, na przykład w przypadku gdy odmówiono im dostępu do podstawowego rachunku płatniczego. W związku z tym niniejsza dyrektywa przewiduje, że konsumenci powinni mieć dostęp do procedur związanych z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów dotyczących praw i obowiązków ustanowionych w niniejszej dyrektywie, bez rozróżnienia między sporami umownymi a sporami powstałymi przed zawarciem umowy. Takie procedury związane z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów oraz podmioty przeprowadzające takie procedury powinny spełniać wymogi jakościowe ustanowione w dyrektywie 2013/11/UE. Zapewnienie zgodności z niniejszą dyrektywą wymaga przetwarzania danych osobowych konsumentów. Przetwarzanie danych osobowych podlega dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 95/46/WE (15). W związku z tym niniejsza dyrektywa powinna być zgodna z zasadami ustanowionymi w dyrektywie 95/46/WE.
(53)
Co dwa lata, przy czym po raz pierwszy w ciągu czterech lat od wejścia w życie niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie powinny sporządzać wiarygodne roczne statystyki dotyczące funkcjonowania środków wprowadzonych w niniejszej dyrektywie. W tym celu powinny one korzystać z wszelkich odpowiednich źródeł informacji i przekazywać zgromadzone informacje Komisji. Komisja powinna sporządzać sprawozdania na podstawie informacji otrzymanych od państw członkowskich, po raz pierwszy po czterech latach od wejścia w życie niniejszej dyrektywy, a następnie co dwa lata.
(54)
Pięć lat po wejściu w życie niniejszej dyrektywy należy przeprowadzić jej przegląd w celu uwzględnienia zmian rynkowych, takich jak pojawienie się nowych rodzajów rachunków płatniczych i usług płatniczych, jak również zmian w innych obszarach prawa Unii oraz doświadczeń państw członkowskich. W sprawozdaniu z przeglądu należy ująć wykaz postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wszczętych przez Komisję w związku z niniejszą dyrektywą. Powinien on również obejmować ocenę średnich poziomów opłat w państwach członkowskich za rachunki płatnicze objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy, ocenę tego, czy wprowadzone środki zwiększyły wiedzę konsumentów na temat opłat za prowadzenie rachunku płatniczego i porównywalność rachunków płatniczych oraz czy ułatwiły one przenoszenie rachunków płatniczych, a także obejmować liczbę posiadaczy rachunków, którzy przenieśli rachunek płatniczy od czasu transpozycji niniejszej dyrektywy.
Podczas przeglądu należy również przeanalizować liczbę dostawców oferujących podstawowe rachunki płatnicze oraz liczbę takich rachunków, które zostały otwarte, w tym przez konsumentów nieposiadających wcześniej rachunku bankowego, przykłady najlepszych praktyk państw członkowskich powodujących zmniejszenie wyłączeń konsumentów z dostępu do usług płatniczych, jak również średnie roczne opłaty pobierane za podstawowe rachunki płatnicze. Podczas przeglądu należy także przeprowadzić ocenę kosztów i korzyści związanych z wprowadzeniem możliwości przenoszenia rachunków płatniczych w całej Unii, wykonalności przygotowania ram w celu zapewnienia mechanizmu automatycznego przekierowywania płatności z jednego rachunku płatniczego na drugi w tym samym państwie członkowskim, w połączeniu z systemem automatycznego powiadamiania płatników lub odbiorców o przekierowywaniu ich płatności oraz wykonalności rozszerzenia usługi przeniesienia na przypadki, gdy otrzymujący i przekazujący dostawca usług płatniczych zlokalizowani są w różnych państwach członkowskich. W przeglądzie należy również zawrzeć ocenę skuteczności istniejących środków i potrzebę zapewnienia dodatkowych środków na rzecz zwiększenia włączenia społecznego pod względem finansowym oraz pomocy członkom społeczeństwa podatnym na zagrożenia w związku z ich nadmiernym zadłużeniem. W ramach przeglądu należy także ocenić, czy przepisy dotyczące informacji, których muszą dostarczać dostawcy usług płatniczych przy oferowaniu produktów w pakietach, są wystarczające, czy też konieczne jest wprowadzenie dodatkowych środków. Podczas przeglądu należy także ocenić potrzebę zastosowania dodatkowych środków dotyczących porównywarek internetowych i potrzebę akredytacji takich porównywarek. Komisja powinna przedstawić to sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, dołączając do niego, w stosownych przypadkach, wnioski ustawodawcze.
(55)
Niniejsza dyrektywa nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie zgodnie z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE).
(56)
Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, a mianowicie zwiększenie przejrzystości i porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, ułatwienie przenoszenia rachunków płatniczych i dostępu do podstawowych rachunków płatniczych, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na potrzebę przezwyciężenia fragmentaryzacji rynku i zapewnienia równych warunków działania w Unii możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona pojąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(57)
Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną z dnia 28 września 2011 r. państw członkowskich i Komisji dotyczącą dokumentów wyjaśniających (16) państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o transpozycji, jednego lub więcej dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy ustawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione.
(58)
Przeprowadzono konsultacje z Europejskim Inspektorem Ochrony Danych,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
ROZDZIAŁ I
PRZEDMIOT, ZAKRES ZASTOSOWANIA I DEFINICJE
Artykuł 1
Przedmiot i zakres zastosowania
1. Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady dotyczące przejrzystości i porównywalności opłat pobieranych od konsumentów w odniesieniu do ich rachunków płatniczych prowadzonych na terytorium Unii, zasady dotyczące przenoszenia rachunków płatniczych w obrębie państwa członkowskiego oraz zasady ułatwiania konsumentom otwierania rachunków płatniczych za granicą.
2. W niniejszej dyrektywie określa się także ramy przepisów i warunków, zgodnie z którymi państwa członkowskie muszą zagwarantować konsumentom prawo do otwierania i korzystania z podstawowych rachunków płatniczych w Unii.
3. Rozdziały II i III mają zastosowanie do dostawców usług płatniczych.
4. Rozdział IV ma zastosowanie do instytucji kredytowych.
Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu rozdziału IV do dostawców usług płatniczych innych niż instytucje kredytowe.
5. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu wszystkich lub części przepisów niniejszej dyrektywy do podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (17).
6. Dyrektywa ma zastosowanie do rachunków płatniczych, za pośrednictwem których konsumenci mogą co najmniej:
a)
umieszczać środki pieniężne na rachunku płatniczym;
b)
wypłacać gotówkę z rachunku płatniczego;
c)
zlecać i otrzymywać transakcje płatnicze, w tym polecenia przelewu, do i od stron trzecich.
Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o stosowaniu wszystkich lub niektórych przepisów niniejszej dyrektywy do rachunków płatniczych innych niż rachunki, o których mowa w akapicie pierwszym.
7. Otwarcie i korzystanie z podstawowego rachunku płatniczego na mocy niniejszej dyrektywy musi być zgodne z dyrektywą 2005/60/WE.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1)
„konsument” oznacza każdą osobę fizyczną, która działa w celach innych niż jej działalność handlowa, gospodarcza, rzemieślnicza lub zawodowa;
2)
„legalnie przebywający w Unii” oznacza sytuację, gdy osoba fizyczna ma prawo pobytu w państwie członkowskim na mocy przepisów unijnych lub krajowych, co obejmuje konsumentów bez stałego adresu zamieszkania i osoby ubiegające się o azyl na podstawie Konwencji genewskiej z dnia 28 lipca 1951 r. dotyczącej statusu uchodźców, protokołu do niej z dnia 31 stycznia 1967 r. i innych właściwych umów międzynarodowych;
3)
„rachunek płatniczy” oznacza rachunek prowadzony w imieniu jednego lub większej liczby konsumentów, wykorzystywany do wykonywania transakcji płatniczych;
4)
„usługa płatnicza” oznacza usługę płatniczą zgodnie z definicją w art. 4 pkt 3 dyrektywy 2007/64/WE;
5)
„transakcja płatnicza” oznacza działanie zainicjowane przez płatnika lub odbiorcę, polegające na umieszczaniu na rachunku, transferze lub wypłacaniu środków pieniężnych, niezależnie od rodzaju pierwotnych zobowiązań między płatnikiem a odbiorcą;
6)
„usługi powiązane z rachunkiem płatniczym” oznaczają wszelkie usługi związane z otwarciem, prowadzeniem i zamknięciem rachunku płatniczego, w tym usługi płatnicze i transakcje płatnicze objęte zakresem art. 3 lit. g) dyrektywy 2007/64/WE oraz kredyt w rachunku bieżącym i przekroczenie salda na rachunku;
7)
„dostawca usług płatniczych” oznacza dostawcę usług płatniczych zgodnie z definicją w art. 4 pkt 9 dyrektywy 2007/64/WE;
8)
„instytucja kredytowa” oznacza instytucję kredytową zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 (18);
9)
„instrument płatniczy” oznacza instrument płatniczy zgodnie z definicją w art. 4 pkt 23 dyrektywy 2007/64/WE;
10)
„przekazujący dostawca usług płatniczych” oznacza dostawcę usług płatniczych, który przekazuje informacje wymagane w celu przeniesienia rachunku;
11)
„otrzymujący dostawca usług płatniczych” oznacza dostawcę usług płatniczych, do którego przekazywane są informacje wymagane w celu przeniesienia rachunku;
12)
„zlecenie płatnicze” oznacza każdą dyspozycję płatnika lub odbiorcy dla jego dostawcy usług płatniczych z żądaniem wykonania transakcji płatniczej;
13)
„płatnik” oznacza osobę fizyczną lub prawną, która jest posiadaczem rachunku płatniczego i składa zlecenie płatnicze z tego rachunku płatniczego, lub - w przypadku gdy rachunek płatniczy płatnika nie istnieje - osobę fizyczną lub prawną, która składa zlecenie płatnicze na rachunek płatniczy odbiorcy;
14)
„odbiorca” oznacza osobę fizyczną lub prawną będącą zamierzonym odbiorcą środków pieniężnych stanowiących przedmiot transakcji płatniczej;
15)
„opłaty” oznaczają wszelkie ewentualne opłaty i kary należne dostawcy usług płatniczych od konsumenta za świadczenie usług powiązanych z rachunkiem płatniczym lub w związku z nimi;
16)
„stopa oprocentowania środków na rachunku” oznacza stopę służącą do obliczenia odsetek wypłacanych konsumentowi w związku z przechowywaniem środków pieniężnych na rachunku płatniczym;
17)
„trwały nośnik informacji” oznacza dowolny instrument umożliwiający konsumentowi przechowywanie informacji kierowanych do niego osobiście, w sposób umożliwiający dostęp do nich w przyszłości przez okres właściwy do celów tych informacji i pozwalający na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci;
18)
„przeniesienie rachunku” lub „usługa przeniesienia rachunku” oznacza dokonanie na wniosek konsumenta przeniesienia od jednego do innego dostawcy usług płatniczych informacji o wszystkich lub niektórych zleceniach stałych dotyczących poleceń przelewu, regularnych poleceniach zapłaty oraz regularnie przychodzących na rachunek poleceniach przelewu w ramach rachunku płatniczego albo jakiegokolwiek dodatniego salda z jednego rachunku płatniczego na inny, albo obie te możliwości, któremu może towarzyszyć zamknięcie poprzedniego rachunku płatniczego;
19)
„polecenie zapłaty” oznacza krajową lub transgraniczną usługę płatniczą polegającą na obciążeniu rachunku płatniczego płatnika, w przypadku gdy transakcja płatnicza została zainicjowana przez odbiorcę na podstawie zgody udzielonej przez płatnika;
20)
„polecenie przelewu” oznacza krajową lub transgraniczną usługę płatniczą polegającą na uznaniu rachunku płatniczego odbiorcy, w przypadku gdy transakcja płatnicza lub seria transakcji płatniczych z rachunku płatniczego płatnika jest dokonywana przez dostawcę usług płatniczych prowadzącego rachunek płatniczy płatnika, na podstawie dyspozycji udzielonych przez płatnika;
21)
„zlecenie stałe” oznacza dyspozycję udzieloną przez płatnika dostawcy usług płatniczych prowadzącemu rachunek płatniczy płatnika polegającą na realizowaniu poleceń przelewu w regularnych odstępach czasu lub w uprzednio określonych terminach;
22)
„środki pieniężne” oznaczają banknoty i monety, zapis księgowy i pieniądz elektroniczny zgodnie z definicją w art. 2 pkt 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/110/WE (19);
23)
„umowa ramowa” oznacza umowę o usługę płatniczą, która reguluje wykonanie indywidualnych i kolejnych transakcji płatniczych w przyszłości i która może zawierać obowiązek i warunki otwarcia rachunku płatniczego;
24)
„dzień roboczy” oznacza dzień, w którym stosowny dostawca usług płatniczych prowadzi działalność wymaganą do wykonania transakcji płatniczej;
25)
„kredyt w rachunku bieżącym” oznacza zawartą w sposób wyraźny umowę o kredyt, na mocy której dostawca usług płatniczych umożliwia konsumentowi dysponowanie środkami pieniężnymi w wysokości przekraczającej bieżące saldo rachunku płatniczego konsumenta;
26)
„przekroczenie salda na rachunku” oznacza akceptowaną w sposób milczący możliwość przekraczania salda środków pieniężnych, dzięki której dostawca usług płatniczych umożliwia konsumentowi dysponowanie środkami pieniężnymi w wysokości przekraczającej bieżące saldo rachunku płatniczego konsumenta lub udzielony kredyt w rachunku bieżącym;
27)
„właściwy organ” oznacza organ wyznaczony jako właściwy przez państwo członkowskie zgodnie z art. 21.
ROZDZIAŁ II
PORÓWNYWALNOŚĆ OPŁAT ZWIĄZANYCH Z RACHUNKAMI PŁATNICZYMI
Artykuł 3
Wykaz najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym i podlegających opłacie na szczeblu krajowym oraz ujednolicona terminologia
1. Państwa członkowskie sporządzają wstępny wykaz co najmniej10 i nie więcej niż 20 najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym i podlegających opłacie, oferowanych przez przynajmniej jednego dostawcy usług płatniczych na szczeblu krajowym. Wykaz ten zawiera pojęcia i definicje dotyczące każdej ze wskazanych usług. W każdym języku urzędowym danego państwa członkowskiego używa się tylko jednego pojęcia dla danej usługi.
2. Na potrzeby ust. 1 państwa członkowskie uwzględniają te usługi, które:
a)
są najczęściej wykorzystywane przez konsumentów w odniesieniu do ich rachunku płatniczego;
b)
generują najwyższe koszty dla konsumentów, zarówno w ujęciu ogólnym, jak i jednostkowym.
W celu zapewnienia właściwego stosowania kryteriów określonych w akapicie pierwszym niniejszego ustępu EUNB wydaje do dnia 18 marca 2015 r. wytyczne zgodnie z art. 16 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010.
3. Państwa członkowskie przekazują Komisji i EUNB do dnia 18 września 2015 r. wstępne wykazy, o których mowa w ust. 1. Na wniosek Komisji państwa członkowskie dostarczają jej dodatkowe informacje dotyczące danych, na podstawie których sporządziły te wykazy przy uwzględnieniu kryteriów określonych w ust. 2.
4. Na podstawie wstępnych wykazów przekazanych zgodnie z ust. 3 EUNB przygotowuje projekty regulacyjnych standardów technicznych ustanawiających ujednoliconą terminologię Unii dla tych usług, które są wspólne przynajmniej dla większości państw członkowskich. Ujednolicona terminologia Unii obejmuje wspólne pojęcia i definicje dotyczące wspólnych usług i jest udostępniana w językach urzędowych instytucji Unii. W każdym języku urzędowym danego państwa członkowskiego używa się tylko jednego pojęcia dla danej usługi.
EUNB przedstawia Komisji te projekty regulacyjnych standardów technicznych do dnia 18 września 2016 r.
Komisja jest uprawniona do przyjmowania regulacyjnych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, zgodnie z procedurą określoną w art. 10-14 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010.
5. Państwa członkowskie włączają ujednoliconą terminologię Unii, przygotowaną zgodnie z ust. 4, do wstępnego wykazu, o którym mowa w ust. 1, i publikują powstały w ten sposób ostateczny wykaz najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym niezwłocznie i nie później niż w ciągu trzech miesięcy po wejściu w życie aktu delegowanego, o którym mowa w ust. 4.
6. Co cztery lata, począwszy od opublikowania ostatecznego wykazu, o którym mowa w ust. 5, państwa członkowskie oceniają i w stosownych przypadkach uaktualniają wykaz najbardziej reprezentatywnych usług ustanowiony zgodnie z ust. 1 i 2. Państwa członkowskie informują Komisję i EUNB o wynikach oceny i - w stosownych przypadkach - o uaktualnionym wykazie najbardziej reprezentatywnych usług. EUNB dokonuje przeglądu wykazu i w stosownych przypadkach uaktualnia ujednoliconą terminologię Unii zgodnie z procedurą określoną w ust. 4. Po uaktualnieniu ujednoliconej terminologii Unii państwa członkowskie uaktualniają i publikują swój ostateczny wykaz, o którym mowa w ust. 5, oraz zapewniają, by dostawcy usług płatniczych stosowali uaktualnione pojęcia i definicje.
Artykuł 4
Dokument dotyczący opłat i słowniczek
1. Bez uszczerbku dla art. 42 ust. 3 dyrektywy 2007/64/WE i rozdziału II dyrektywy 2008/48/WE państwa członkowskie zapewniają, by odpowiednio wcześnie przed zawarciem z konsumentem umowy rachunku płatniczego dostawcy usług płatniczych przekazywali konsumentowi w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku informacji dokument dotyczący opłat zawierający ujednolicone pojęcia w ostatecznym wykazie najbardziej reprezentatywnych usług powiązanych z rachunkiem płatniczym, o którym to wykazie mowa w art. 3 ust. 5 niniejszej dyrektywy, oraz - w przypadku gdy takie usługi są oferowane przez dostawcę usług płatniczych - opłatę za świadczenie każdej usługi.
2. Dokument dotyczący opłat musi:
a)
być krótkim i odrębnym dokumentem;
b)
mieć przejrzysty układ i strukturę ułatwiające jego czytanie, a wielkość użytej czcionki musi sprawiać, że jest czytelny;
c)
jeżeli w oryginale został sporządzony w kolorze - być nie mniej zrozumiały w przypadku wydrukowania lub skopiowania go w wersji czarno-białej;
d)
być napisany w języku urzędowym państwa członkowskiego, w którym oferowany jest rachunek płatniczy, lub - w przypadku uzgodnienia przez konsumenta i dostawcę usług płatniczych - w innym języku;
e)
być precyzyjny, nie może zawierać informacji wprowadzających w błąd, a kwoty muszą być wyrażane w walucie rachunku płatniczego lub - w przypadku uzgodnienia przez konsumenta i dostawcę usług płatniczych - w innej walucie Unii;
f)
w górnej części pierwszej strony opatrzony być tytułem „Dokument dotyczący opłat” i wspólnym symbolem celem odróżnienia tego dokumentu od innych dokumentów; oraz
g)
zawierać stwierdzenie, że podane są w nim opłaty za najbardziej reprezentatywne usługi powiązane z rachunkiem płatniczym i że pełne informacje podawane przed zawarciem umowy i informacje umowne dotyczące wszystkich usług podane są w innych dokumentach.
Państwa członkowskie mogą ustalić, że do celów ust. 1 dokument dotyczący opłat jest przekazywany razem z informacjami wymaganymi na mocy innych unijnych lub krajowych aktów ustawodawczych dotyczących rachunków płatniczych i usług powiązanych, o ile spełnione są wszystkie wymogi określone w akapicie pierwszym niniejszego ustępu.
3. W przypadku gdy co najmniej jedna usługa jest oferowana w ramach pakietu usług powiązanych z rachunkiem płatniczym, w dokumencie dotyczącym opłat podaje się opłatę za cały pakiet, usługi zawarte w pakiecie i ich liczbę, oraz dodatkowe opłaty za każdą usługę, która przekracza liczbę usług objętych opłatą za pakiet.
4. Państwa członkowskie zobowiązują dostawców usług płatniczych do udostępnienia konsumentom słowniczka zawierającego co najmniej ujednolicone pojęcia określone w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5, a także powiązane definicje.
Państwa członkowskie zapewniają, by słowniczek udostępniony zgodnie z akapitem pierwszym - obejmujący ewentualnie inne definicje - był napisany językiem jasnym, jednoznacznym i bez sformułowań specjalistycznych oraz aby nie wprowadzał w błąd.
5. Dostawcy usług płatniczych zapewniają konsumentom stały dostęp do dokumentu dotyczącego opłat oraz do słowniczka. Dokumenty te muszą być łatwo dostępne - również dla osób niebędących klientami - w miarę możliwości w formie elektronicznej na stronach internetowych dostawców usług płatniczych, oraz w dostępnych dla konsumentów lokalach zajmowanych przez dostawców usług płatniczych. Muszą być one również przekazywane bezpłatnie na wniosek konsumenta w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku informacji.
6. EUNB, po konsultacji z organami krajowymi i po przeprowadzeniu badania konsumenckiego, opracowuje projekty wykonawczych standardów technicznych dotyczących ujednoliconego formatu dokumentu dotyczącego opłat i jego wspólnego symbolu.
EUNB przedstawia Komisji te projekty wykonawczych standardów technicznych do dnia 18 września 2016 r.
Komisja jest uprawniona do przyjęcia wykonawczych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010.
7. Po uaktualnieniu ujednoliconej terminologii Unii zgodnie z art. 3 ust. 6 EUNB dokonuje w stosownych przypadkach przeglądu ujednoliconego formatu dokumentu dotyczącego opłat i jego wspólnego symbolu, a także uaktualnia je, zgodnie z procedurą określoną w ust. 6 niniejszego artykułu.
Artykuł 5
Zestawienie opłat
1. Bez uszczerbku dla art. 47 i 48 dyrektywy 2007/64/WE i art. 12 dyrektywy 2008/48/WE państwa członkowskie zapewniają, by dostawcy usług płatniczych przekazywali konsumentom przynajmniej corocznie i bezpłatnie zestawienie wszystkich pobranych opłat oraz - w stosownych przypadkach - informacje dotyczące stóp oprocentowania, o których mowa w ust. 2 lit. c) i d) niniejszego artykułu, dotyczące usług powiązanych z rachunkiem płatniczym. W stosownych przypadkach dostawcy usług płatniczych stosują ujednolicone pojęcia określone w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5 niniejszej dyrektywy.
Sposób komunikacji wykorzystywany do przekazywania zestawienia opłat jest uzgadniany z konsumentem. Zestawienie opłat jest przekazywane w formie papierowej przynajmniej na wniosek konsumenta.
2. Zestawienie opłat zawiera co najmniej następujące informacje:
a)
jednostkową opłatę pobieraną za każdą usługę i liczbę przypadków skorzystania z danej usługi w okresie objętym zestawieniem oraz w przypadku gdy usługi są połączone w pakiet, opłatę za cały pakiet, liczbę przypadków pobrania opłaty za pakiet w okresie objętym zestawieniem i dodatkową opłatę pobraną za każdą usługę, która przekracza liczbę usług objętych opłatą za pakiet;
b)
całkowitą kwotę opłat pobranych w okresie objętym zestawieniem za każdą usługę, każdy pakiet świadczonych usług i za usługi, które przekroczyły liczbę usług objętych opłatą za pakiet;
c)
w stosownych przypadkach stopę oprocentowania kredytu w rachunku bieżącym stosowaną dla danego rachunku płatniczego oraz całkowitą kwotę odsetek pobranych z tytułu kredytu w rachunku bieżącym w okresie objętym zestawieniem;
d)
w stosownych przypadkach stopę oprocentowania środków na rachunku stosowaną dla danego rachunku płatniczego oraz całkowitą kwotę odsetek narosłych w okresie objętym zestawieniem;
e)
całkowitą kwotę opłat pobranych za wszystkie usługi świadczone w okresie objętym zestawieniem.
3. Zestawienie opłat musi:
a)
mieć przejrzysty układ i strukturę ułatwiające jego czytanie, a wielkość użytej czcionki musi sprawiać, że jest czytelne;
b)
być precyzyjne, nie może zawierać informacji wprowadzających w błąd, a kwoty muszą być wyrażane w walucie rachunku płatniczego lub - w przypadku uzgodnienia przez konsumenta i dostawcę usług płatniczych - w innej walucie;
c)
w górnej części pierwszej strony być opatrzone tytułem „Zestawienie opłat” i wspólnym symbolem celem odróżnienia tego dokumentu od innych dokumentów; oraz
d)
być napisane w języku urzędowym państwa członkowskiego, w którym oferowany jest rachunek płatniczy, lub - w przypadku uzgodnienia przez konsumenta i dostawcę usług płatniczych - w innym języku.
Państwa członkowskie mogą ustalić, że zestawienie opłat jest przekazywane razem z informacjami wymaganymi na mocy innych unijnych lub krajowych aktów ustawodawczych dotyczących rachunków płatniczych i usług powiązanych, o ile spełnione są wszystkie wymogi określone w akapicie pierwszym.
4. EUNB, po konsultacji z organami krajowymi i po przeprowadzeniu badania konsumenckiego, opracowuje wykonawcze standardy techniczne dotyczące ujednoliconego formatu zestawienia opłat i jego wspólnego symbolu.
EUNB przedstawia Komisji projekty wykonawczych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym, do dnia 18 września 2016 r.
Komisja jest uprawniona do przyjęcia wykonawczych standardów technicznych, o których mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, zgodnie z art. 15 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010.
5. Po uaktualnieniu ujednoliconej terminologii Unii zgodnie z art. 3 ust. 6 EUNB dokonuje w stosownych przypadkach przeglądu ujednoliconego formatu zestawienia opłat i jego wspólnego symbolu, a także uaktualnia je, zgodnie z procedurą określoną w ust. 4 niniejszego artykułu.
Artykuł 6
Informacje dla konsumentów
1. Państwa członkowskie zapewniają, by dostawcy usług płatniczych - w swoich informacjach umownych, handlowych i marketingowych skierowanych do konsumentów - stosowali w stosownych przypadkach ujednolicone pojęcia określone w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5. Dostawcy usług płatniczych mogą wykorzystywać w dokumencie dotyczącym opłat i w zestawieniu opłat nazwy handlowe, pod warunkiem że są one stosowane w uzupełnieniu do ujednoliconych pojęć określonych w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5, jako uzupełniające oznaczenie tych usług.
2. Dostawcy usług płatniczych mogą wykorzystywać nazwy handlowe do oznaczania swoich usług w informacjach umownych, handlowych i marketingowych skierowanych do konsumentów, pod warunkiem że w stosownych przypadkach dokładnie zidentyfikują odpowiadające im ujednolicone pojęcia określone w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5.
Artykuł 7
Porównywarki internetowe
1. Państwa członkowskie zapewniają konsumentom nieodpłatnie dostęp do co najmniej jednej strony internetowej porównującej opłaty pobierane przez dostawców usług płatniczych przynajmniej za usługi umieszczone w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5, na szczeblu krajowym.
Porównywarki internetowe mogą być prowadzone przez prywatnego operatora albo przez organ publiczny.
2. Państwa członkowskie mogą wprowadzić wymóg, by porównywarki internetowe, o których mowa w ust. 1, obejmowały inne czynniki służące do opracowywania porównań dotyczących poziomu usług oferowanych przez dostawcę usług płatniczych.
3. Porównywarki internetowe ustanowione zgodnie z ust. 1 muszą:
a)
być prowadzone przez niezależnego operatora, co zapewnia dostawcom usług płatniczych równe traktowanie pod względem wyników wyszukiwań;
b)
w jasnym sposób informować, kto jest właścicielem strony;
c)
określać jasne i obiektywne kryteria porównywania;
d)
posługiwać się prostym i jednoznacznym językiem, a w stosownych przypadkach - stosować ujednolicone pojęcia określone w ostatecznym wykazie, o którym mowa w art. 3 ust. 5;
e)
dostarczać dokładnych i aktualnych informacji z podaniem czasu ostatniej aktualizacji;
f)
zawierać szeroką ofertę rachunków płatniczych obejmującą znaczną część rynku, a w przypadku gdy prezentowane informacje nie stanowią pełnego przeglądu rynku, jasne oświadczenie w tej sprawie przed pokazaniem wyników; oraz
g)
zapewniać skuteczną procedurę umożliwiającą zgłaszanie błędnych informacji o opublikowanych opłatach.
4. Państwa członkowskie zapewniają, by informacje o dostępności stron internetowych zgodnych z niniejszym artykułem były udostępniane on-line.
Artykuł 8
Rachunki płatnicze połączone w pakiety z innym produktem lub usługą
Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadku gdy rachunek płatniczy jest oferowany jako część pakietu, łącznie z innym produktem lub usługą, który nie jest powiązany z rachunkiem płatniczym, dostawca usług płatniczych informował konsumenta o tym, czy możliwe jest otwarcie rachunku płatniczego oddzielnie, a jeżeli tak, by oddzielnie informował o kosztach i opłatach związanych z każdym z pozostałych produktów lub usług oferowanych w tym pakiecie, które mogą zostać zakupione oddzielnie.
ROZDZIA‎Ł III
PRZENIESIENIE RACHUNKU
Artykuł 9
Świadczenie usługi przeniesienia rachunku
Państwa członkowskie zapewniają, by dostawcy usług płatniczych świadczyli usługę przeniesienia rachunku opisaną w art. 10 między rachunkami płatniczymi prowadzonymi w tej samej walucie każdemu konsumentowi, który otwiera lub już posiada rachunek płatniczy u dostawcy usług płatniczych zlokalizowanego na terytorium danego państwa członkowskiego.
Artykuł 10
Usługa przeniesienia rachunku
1. Państwa członkowskie zapewniają, by usługa przeniesienia rachunku była inicjowana przez otrzymującego dostawcę usług płatniczych na wniosek konsumenta. Usługa przeniesienia rachunku musi być zgodna przynajmniej z ust. 2-6.
Państwa członkowskie mogą ustanowić lub utrzymać środki alternatywne do środków, o których mowa w ust. 2-6, pod warunkiem że:
a)
leży to zdecydowanie w interesie konsumenta;
b)
nie powoduje dodatkowych obciążeń dla konsumenta; oraz
c)
maksymalny termin realizacji przeniesienia jest taki sam jak ogólne ramy czasowe określone w ust. 2-6.
2. Otrzymujący dostawca usług płatniczych świadczy usługę przeniesienia rachunku po otrzymaniu upoważnienia od konsumenta. W przypadku gdy rachunek ma dwóch lub więcej posiadaczy, upoważnienia musi udzielić każdy z nich.
Upoważnienie sporządza się w języku urzędowym państwa członkowskiego, w którym zainicjowano usługę przeniesienia rachunku, lub w każdym innym języku uzgodnionym przez strony.
W upoważnieniu konsument ma możliwość udzielenia wyraźnej zgody na przeprowadzenie przez przekazującego dostawcę usług płatniczych każdej z czynności, o których mowa w ust. 3, oraz udzielenia wyraźnej zgody na przeprowadzenie przez otrzymującego dostawcę usług płatniczych każdej z czynności, o których mowa w ust. 5.
W upoważnieniu konsument ma możliwość określenia szczegółowo przychodzących poleceń przelewu, zleceń stałych dotyczących poleceń przelewu oraz upoważnień do realizacji poleceń zapłaty, które mają zostać przeniesione. Upoważnienie umożliwia również konsumentom określenie daty, od której zlecenia stałe dotyczące poleceń przelewu oraz polecenia zapłaty mają być wykonywane z rachunku płatniczego otwartego lub prowadzonego u otrzymującego dostawcy usług płatniczych. Datę tę ustala się na co najmniej sześć dni roboczych od dnia otrzymania przez otrzymującego dostawcę usług płatniczych dokumentów przekazanych przez przekazującego dostawcę usług płatniczych zgodnie z ust. 4. Państwa członkowskie mogą wymagać, aby upoważnienie od konsumenta miało formę pisemną oraz by kopię upoważnienia przekazywać konsumentowi.
3. W ciągu dwóch dni roboczych od otrzymania upoważnienia, o którym mowa w ust. 2, otrzymujący dostawca usług płatniczych zwraca się do przekazującego dostawcy usług płatniczych o przeprowadzenie następujących czynności, o ile są objęte upoważnieniem konsumenta:
a)
przekazanie otrzymującemu dostawcy usług płatniczych, a jeżeli konsument wyraźnie tego zażądał - konsumentowi wykazu istniejących zleceń stałych dotyczących poleceń przelewu oraz dostępnych informacji o upoważnieniach do realizacji poleceń zapłaty, które mają zostać przeniesione;
b)
przekazanie otrzymującemu dostawcy usług płatniczych, a jeżeli konsument wyraźnie tego zażądał - konsumentowi dostępnych informacji na temat regularnie przychodzących poleceń przelewu oraz zleconych przez wierzyciela poleceń zapłaty zrealizowanych na rachunku płatniczym konsumenta w ciągu ostatnich 13 miesięcy;
c)
zaprzestanie akceptowania poleceń zapłaty i przychodzących poleceń przelewu, ze skutkiem od daty określonej w upoważnieniu, w przypadku gdy przekazujący dostawca usług płatniczych nie zapewnia mechanizmu automatycznego przekierowywania przychodzących poleceń przelewu i poleceń zapłaty na rachunek płatniczy posiadany przez konsumenta u otrzymującego dostawcy usług płatniczych;
d)
anulowanie zleceń stałych ze skutkiem od dnia określonego w upoważnieniu;
e)
przekazanie ewentualnego pozostałego dodatniego salda na rachunek płatniczy otwarty lub prowadzony u otrzymującego dostawcy usług płatniczych w dniu określonym przez konsumenta; oraz
f)
zamknięcie rachunku płatniczego prowadzonego u przekazującego dostawcy usług płatniczych w dniu określonym przez konsumenta.
4. Po otrzymaniu wniosku od otrzymującego dostawcy usług płatniczych przekazujący dostawca usług płatniczych wykonuje następujące czynności, o ile są objęte upoważnieniem konsumenta:
a)
wysłanie w ciągu pięciu dni roboczych otrzymującemu dostawcy usług płatniczych informacji, o których mowa ust. 3 lit. a) i b);
b)
zaprzestanie akceptowania przychodzących na rachunek płatniczy poleceń przelewu i poleceń zapłaty ze skutkiem od dnia określonego w upoważnieniu, w przypadku gdy przekazujący dostawca usług płatniczych nie zapewnia mechanizmu automatycznego przekierowywania przychodzących poleceń przelewu i poleceń zapłaty na rachunek płatniczy posiadany lub otwarty przez konsumenta u otrzymującego dostawcy usług płatniczych. Państwa członkowskie mogą wymagać, by przekazujący dostawca usług płatniczych poinformował płatnika lub odbiorcę o powodach nieprzyjęcia transakcji płatniczej;
c)
anulowanie zleceń stałych ze skutkiem od daty określonej w upoważnieniu;
d)
przekazanie ewentualnego pozostałego dodatniego salda z rachunku płatniczego na rachunek płatniczy otwarty lub prowadzony u otrzymującego dostawcy usług płatniczych w dniu określonym w upoważnieniu;
e)
bez uszczerbku dla art. 45 ust. 1 i 6 dyrektywy 2007/64/WE - zamknięcie rachunku płatniczego w dniu określonym w upoważnieniu, jeżeli konsument nie ma na tym rachunku płatniczym nieuregulowanych zobowiązań i pod warunkiem zakończenia czynności wymienionych w lit. a), b) i d) niniejszego ustępu. Dostawca usług płatniczych natychmiast informuje konsumenta, w sytuacji gdy nieuregulowane zobowiązania uniemożliwiają zamknięcie jego rachunku płatniczego.
5. W ciągu pięciu dni roboczych od otrzymania informacji, o które zwrócono się do przekazującego dostawcy usług płatniczych, określonych w ust. 3, otrzymujący dostawca usług płatniczych wykonuje następujące czynności, jeżeli są objęte upoważnieniem i w zakresie, w jakim dokonanie tego umożliwiają mu informacje przedstawione przez przekazującego dostawcę usług płatniczych lub konsumenta:
a)
ustanowienie zleceń stałych dotyczących poleceń przelewu, o których ustanowienie wystąpił konsument, i ich realizacja ze skutkiem od daty określonej w upoważnieniu;
b)
dokonanie wszelkich niezbędnych przygotowań do akceptowania poleceń zapłaty i akceptowanie ich ze skutkiem od daty określonej w upoważnieniu;
c)
w stosownych przypadkach informowanie konsumentów o prawach przysługujących im zgodnie z art. 5 ust. 3 lit. d) rozporządzenia (UE) nr 260/2012;
d)
poinformowanie płatników określonych w upoważnieniu i dokonujących regularnie przychodzących poleceń przelewu na rachunek płatniczy konsumenta o szczegółach dotyczących rachunku płatniczego konsumenta u otrzymującego dostawcy usług płatniczych oraz przekazanie płatnikom kopii upoważnienia udzielonego przez konsumenta. Jeżeli otrzymujący dostawca usług płatniczych nie posiada wszystkich niezbędnych informacji, aby poinformować płatników, zwraca się do konsumenta lub przekazującego dostawcy usług płatniczych o przekazanie brakujących informacji;
e)
poinformowanie odbiorców określonych w upoważnieniu i stosujących polecenie zapłaty do pobierania środków pieniężnych z rachunku płatniczego konsumenta o szczegółach dotyczących rachunku płatniczego konsumenta u otrzymującego dostawcy usług płatniczych oraz o dacie, od której polecenia zapłaty mają być realizowane z tego rachunku płatniczego, oraz przekazanie odbiorcom kopii upoważnienia udzielonego przez konsumenta. Jeżeli otrzymujący dostawca usług płatniczych nie posiada wszystkich niezbędnych informacji, aby poinformować odbiorcę, zwraca się do konsumenta lub przekazującego dostawcy usług płatniczych o przekazanie brakujących informacji.
W przypadku gdy konsument decyduje się osobiście przekazać informacje, o których mowa w lit. d) i e) akapitu pierwszego niniejszego ustępu, płatnikom lub odbiorcom, zamiast udzielać otrzymującemu dostawcy usług płatniczych wyraźnej zgody na wykonanie tych czynności zgodnie z ust. 2, otrzymujący dostawca usług płatniczych dostarcza konsumentowi w terminie, o którym mowa w akapicie pierwszym niniejszego ustępu, standardowe pisma zawierające szczegóły dotyczące rachunku płatniczego oraz datę początkową określoną w upoważnieniu.
6. Bez uszczerbku dla art. 55 ust. 2 dyrektywy 2007/64/WE przekazujący dostawca usług płatniczych nie może blokować instrumentów płatniczych przed datą określoną w upoważnieniu udzielonym przez konsumenta, tak aby nie przerywać świadczenia usług płatniczych na rzecz konsumenta podczas świadczenia usługi przeniesienia rachunku.
Artykuł 11
Ułatwienia dla konsumentów otwierających rachunek za granicą
1. Państwa członkowskie zapewniają, by w przypadku gdy konsument zgłosi swojemu dostawcy usług płatniczych zamiar otwarcia rachunku płatniczego u dostawcy usług płatniczych zlokalizowanego w innym państwie członkowskim, dostawca usług płatniczych, u którego konsument posiada rachunek płatniczy, po otrzymaniu takiego wniosku udzieli konsumentowi pomocy w następujący sposób:
a)
dostarcza nieodpłatnie konsumentowi wykaz wszystkich aktualnie aktywnych zleceń stałych dotyczących poleceń przelewu oraz wystawionych przez dłużnika upoważnień do realizacji poleceń zapłaty, o ile są dostępne, oraz dostępne informacje na temat regularnie przychodzących poleceń przelewu oraz zleconych przez wierzyciela poleceń zapłaty zrealizowanych na rachunku płatniczym konsumenta w ciągu ostatnich 13 miesięcy. Wykaz ten w żaden sposób nie zobowiązuje nowego dostawcy usług płatniczych do ustanowienia usług, których nie świadczy;
b)
przekazuje ewentualne pozostałe dodatnie saldo na rachunku płatniczym posiadanym przez konsumenta na rachunek płatniczy otwarty lub prowadzony u nowego dostawcy usług płatniczych, pod warunkiem że wniosek zawiera kompletne dane umożliwiające identyfikację nowego dostawcy usług płatniczych i rachunku płatniczego konsumenta;
c)
zamyka rachunek płatniczy posiadany przez konsumenta.
2. Bez uszczerbku dla art. 45 ust. 1 i 6 dyrektywy 2007/64/WE oraz jeżeli konsument nie ma na rachunku płatniczym nieuregulowanych zobowiązań, dostawca usług płatniczych, u którego konsument posiada ten rachunek płatniczy, realizuje czynności określone w ust. 1 lit. a), b) i c) niniejszego artykułu w dniu określonym przez konsumenta, który przypada co najmniej sześć dni roboczych po otrzymaniu wniosku konsumenta przez tego dostawcę usług płatniczych, o ile strony nie uzgodnią inaczej. Dostawca usług płatniczych natychmiast informuje konsumenta w sytuacji, gdy nieuregulowane zobowiązania uniemożliwiają zamknięcie jego rachunku płatniczego.
Artykuł 12
Opłaty związane z usługą przeniesienia rachunku
1. Państwa członkowskie zapewniają konsumentom możliwość nieodpłatnego dostępu do danych osobowych dotyczących istniejących zleceń stałych i poleceń zapłaty prowadzonych przez przekazującego lub otrzymującego dostawcę usług płatniczych.
2. Państwa członkowskie zapewniają, by przekazujący dostawca usług płatniczych przekazywał informacje, o które zwraca się otrzymujący dostawca usług płatniczych zgodnie z art. 10 ust. 4 lit. a), bez pobierania jakichkolwiek opłat od konsumenta lub otrzymującego dostawcy usług płatniczych.
3. Państwa członkowskie zapewniają, by ewentualne opłaty pobierane przez przekazującego dostawcę usług płatniczych od konsumenta za zamknięcie prowadzonego przez niego rachunku płatniczego były ustalane zgodnie z art. 45 ust. 2, 4 i 6 dyrektywy 2007/64/WE.
4. Państwa członkowskie zapewniają, by ewentualne opłaty pobierane przez przekazującego lub otrzymującego dostawcę usług płatniczych od konsumenta za dowolną usługę świadczoną zgodnie z art. 10, inną niż usługi, o których mowa w ust. 1, 2 i 3 niniejszego artykułu, miały rozsądną wysokość i były zgodne z faktycznymi kosztami ponoszonymi przez danego dostawcę usług płatniczych.
Artykuł 13
Strata finansowa ponoszona przez klientów
1. Państwa członkowskie zapewniają, by dostawca usług płatniczych bezzwłocznie wyrównał każdą stratę finansową, w tym opłaty i odsetki, poniesioną przez konsumenta i wynikającą bezpośrednio z niewywiązania się przez tego dostawcę usług płatniczych zaangażowanego w proces przeniesienia rachunku z jego obowiązków określonych w art. 10.
2. Odpowiedzialność wynikająca z ust. 1 nie ma zastosowania w przypadkach wystąpienia nienaturalnych i nieprzewidywalnych okoliczności niezależnych od dostawcy usług płatniczych powołującego się na takie okoliczności, których skutki byłyby nieuniknione mimo wszelkich starań w celu zapobieżenia im, lub gdy dostawcę usług płatniczych wiążą inne zobowiązania prawne podlegające unijnym lub krajowym aktom ustawodawczym.
3. Państwa członkowskie zapewniają, by odpowiedzialność wynikająca z ust. 1 i 2 była ustalana w sposób zgodny z wymogami prawnymi mającymi zastosowanie na szczeblu krajowym.
Artykuł 14
Informacje na temat usługi przeniesienia rachunku
1. Państwa członkowskie zapewniają udostępnianie konsumentom przez dostawców usług płatniczych następujących informacji na temat usługi przeniesienia rachunku:
a)
funkcje, jakie spełniają przekazujący i otrzymujący dostawca usług płatniczych na każdym etapie procesu przeniesienia rachunku, które określono w art. 10;
b)
terminy zakończenia poszczególnych etapów;
c)
ewentualne opłaty pobierane w związku z przeniesieniem rachunku;
d)
wszelkie informacje, które konsument będzie musiał przedstawić; oraz
e)
procedury związane z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów, o których mowa w art. 24.
Państwa członkowskie mogą wymagać, by dostawcy usług płatniczych udostępniali również inne informacje, w tym, w stosownych przypadkach, informacje konieczne do określenia systemu gwarantowania depozytów w Unii, do którego należy dostawca usług płatniczych.
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, są przekazywane nieodpłatnie w formie papierowej lub na innym trwałym nośniku informacji we wszystkich placówkach dostawcy usług płatniczych dostępnych dla konsumentów oraz są stale dostępne w formie elektronicznej na jego stronie internetowej i są udostępniane konsumentom na wniosek.
ROZDZIA‎Ł IV
DOSTĘP DO RACHUNKÓW PŁATNICZYCH
Artykuł 15
Niedyskryminacja
Państwa członkowskie zapewniają, by konsumenci legalnie przebywający w Unii nie byli dyskryminowani przez instytucje kredytowe ze względu na obywatelstwo lub miejsce zamieszkania lub z wszelkich innych powodów, o których mowa w art. 21 Karty, w przypadku gdy konsumenci ci ubiegają się o rachunek płatniczy na terytorium Unii lub korzystają z takiego rachunku. Warunki mające zastosowanie do posiadania podstawowego rachunku płatniczego nie mogą być w żaden sposób dyskryminujące.
Artykuł 16
Prawo dostępu do podstawowego rachunku płatniczego
1. Państwa członkowskie zapewniają, by podstawowe rachunki płatnicze były oferowane konsumentom przez wszystkie instytucje kredytowe lub wystarczającą ich liczbę, aby zagwarantować dostęp do tych rachunków wszystkim konsumentom na swym terytorium i zapobiegać zakłóceniom konkurencji. Państwa członkowskie zapewniają, by podstawowe rachunki płatnicze nie były oferowane jedynie przez instytucje kredytowe prowadzące rachunki płatnicze wyłącznie z zastosowaniem narzędzi internetowych.
2. Państwa członkowskie zapewniają konsumentom legalnie przebywającym w Unii, w tym konsumentom bez stałego adresu i osobom ubiegającym się o azyl oraz konsumentom, którym nie przyznano zezwolenia na pobyt, ale których wydalenie jest niemożliwe z przyczyn prawnych lub faktycznych, prawo do otwarcia i korzystania z podstawowego rachunku płatniczego w instytucjach kredytowych zlokalizowanych na ich terytorium. Prawo to przysługuje niezależnie od miejsca zamieszkania konsumenta.
Państwa członkowskie mogą - przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych zagwarantowanych w Traktatach - wymagać od konsumentów, którzy zamierzają otworzyć podstawowy rachunek płatniczy na ich terytorium, by wykazali, że są faktycznie zainteresowani otwarciem takiego rachunku.
Państwa członkowskie zapewniają, by korzystanie z tego prawa nie wiązało się z nadmiernymi trudnościami lub obciążeniami dla konsumenta.
3. Państwa członkowskie zapewniają, by instytucje kredytowe oferujące podstawowe rachunki płatnicze otwierały podstawowy rachunek płatniczy lub odrzucały wniosek konsumenta o otwarcie podstawowego rachunku płatniczego bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu dziesięciu dni roboczych po otrzymaniu kompletnego wniosku.
4. Państwa członkowskie zapewniają, by instytucje kredytowe odrzucały wniosek o otwarcie podstawowego rachunku płatniczego, gdy otwarcie takiego rachunku skutkowałoby naruszeniem przepisów dotyczących zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu działalności terrorystycznej ustanowionych w dyrektywie 2005/60/WE.
5. Państwa członkowskie mogą zezwolić instytucjom kredytowym oferującym podstawowe rachunki płatnicze na odrzucanie wniosku o otwarcie takiego rachunku, gdy konsument posiada już rachunek płatniczy w instytucji kredytowej zlokalizowanej na ich terytorium, który pozwala mu na korzystanie z usług wymienionych w art. 17 ust. 1, chyba że konsument oświadczy, że otrzymał powiadomienie o zamknięciu rachunku płatniczego.
W takich przypadkach przed otwarciem podstawowego rachunku płatniczego instytucja kredytowa może sprawdzić, czy konsument posiada rachunek płatniczy w instytucji kredytowej zlokalizowanej w tym samym państwie członkowskim, który pozwala mu na korzystanie z usług wymienionych w art. 17 ust. 1, czy też nie posiada takiego rachunku. Instytucje kredytowe mogą polegać na oświadczeniach podpisanych w tym celu przez konsumentów.
6. Państwa członkowskie mogą określić ograniczoną liczbę konkretnych dodatkowych przypadków, w których instytucje kredytowe mogą być zobowiązane do odrzucenia wniosku o otwarcie podstawowego rachunku płatniczego lub mogą podjąć decyzję o takiej odmowie. Przypadki takie określane są na podstawie przepisów prawa krajowego mających zastosowanie na danym terytorium i mają na celu ułatwienie konsumentom uzyskania dostępu do nieodpłatnego podstawowego rachunku płatniczego w ramach mechanizmu przewidzianego w art. 25 albo uniknięcie przypadków nadużycia przez konsumentów ich prawa do dostępu do podstawowego rachunku płatniczego.
7. Państwa członkowskie zapewniają, by w przypadkach, o których mowa w ust. 4, 5 i 6, natychmiast po podjęciu decyzji instytucja kredytowa nieodpłatnie informowała konsumenta na piśmie o odrzuceniu wniosku i o konkretnych powodach tego odrzucenia, chyba że przekazanie takiej informacji byłoby sprzeczne z celami związanymi z bezpieczeństwem narodowym, porządkiem publicznym lub dyrektywą 2005/60/WE. W przypadku odmowy instytucja kredytowa informuje konsumenta o procedurze składania odwołania od decyzji odmownej oraz o przysługującym mu prawie do skontaktowania się z odpowiednim właściwym organem i wyznaczonym organem alternatywnego rozwiązywania sporów, podając odpowiednie dane kontaktowe.
8. Państwa członkowskie zapewniają, aby w przypadkach, o których mowa w ust. 4, instytucja kredytowa przyjęła odpowiednie środki zgodnie z rozdziałem III dyrektywy 2005/60/WE.
9. Państwa członkowskie zapewniają, by dostęp do podstawowego rachunku płatniczego nie był uzależniony od zakupu dodatkowych usług lub udziałów w instytucji kredytowej, chyba że ten ostatni warunek dotyczy wszystkich klientów instytucji kredytowej.
10. Uznaje się, że państwa członkowskie spełniają obowiązki określone w rozdziale IV, jeżeli istniejące wiążące ramy zapewniają pełne stosowanie przepisów tego rozdziału w wystarczająco jasny i precyzyjny sposób, tak by zainteresowane osoby mogły ustalić pełen zakres swoich praw i powoływać się na nie przed sądami krajowymi.
Artykuł 17
Cechy podstawowego rachunku płatniczego
1. Państwa członkowskie zapewniają świadczenie w ramach prowadzenia podstawowego rachunku płatniczego następujących usług:
a)
usług umożliwiających wszelkie działania niezbędne do otwarcia, prowadzenia i zamknięcia rachunku płatniczego;
b)
usług umożliwiających wpłatę środków pieniężnych na rachunek płatniczy;
c)
usług umożliwiających wypłatę gotówki z rachunku płatniczego w obrębie Unii w kasie lub w bankomacie w godzinach pracy instytucji kredytowej lub poza nimi;
d)
dokonywania następujących transakcji płatniczych w obrębie Unii:
(i)
poleceń zapłaty;
(ii)
transakcji płatniczych przy użyciu karty płatniczej, w tym płatności on-line;
(iii)
poleceń przelewu, w tym zleceń stałych, w - zależnie od dostępności - terminalach i kasie banku oraz za pośrednictwem narzędzi internetowych instytucji kredytowej.
Instytucje kredytowe muszą oferować usługi wymienione w akapicie pierwszym lit. a)-d) w zakresie, w jakim oferują już te usługi konsumentom posiadającym rachunki płatnicze inne niż podstawowe rachunki płatnicze.
2. Państwa członkowskie mogą zobowiązać instytucje kredytowe mające siedzibę na ich terytorium do świadczenia w ramach podstawowego rachunku płatniczego dodatkowych usług, które są uważane za podstawowe dla konsumentów zgodnie z ogólną praktyką mającą zastosowanie na szczeblu krajowym.
3. Państwa członkowskie zapewniają, by podstawowe rachunki płatnicze były oferowane przez instytucje kredytowe mające siedzibę na ich terytorium przynajmniej w walucie narodowej danego państwa członkowskiego.
4. Państwa członkowskie zapewniają, by podstawowe rachunki płatnicze umożliwiały konsumentom wykonywanie nieograniczonej liczby operacji związanych z usługami, o których mowa w ust. 1.
5. W odniesieniu do usług, o których mowa w ust. 1 lit. a), b), c) i ust. 1 lit. d) ppkt (ii) niniejszego artykułu, z wyjątkiem transakcji płatniczych dokonywanych przy użyciu karty kredytowej, państwa członkowskie zapewniają, by instytucje kredytowe nie pobierały żadnych opłat poza ewentualnymi rozsądnymi opłatami, o których mowa w art. 18, bez względu na liczbę wykonanych na rachunku płatniczym operacji.
6. W odniesieniu do usług, o których mowa w ust. 1 lit. d) ppkt (i) niniejszego artykułu i w ust. 1 lit. d) ppkt (ii) niniejszego artykułu - wyłącznie w przypadku transakcji płatniczych dokonywanych przy użyciu karty kredytowej - oraz w ust. 1 lit. d) ppkt (iii) niniejszego artykułu, państwa członkowskie mogą określić minimalną liczbę operacji, za które instytucje kredytowe mogą pobierać wyłącznie ewentualne rozsądne opłaty, o których mowa w art. 18. Państwa członkowskie zapewniają, by minimalna liczba operacji wystarczała konsumentom do prywatnego użytku, z uwzględnieniem istniejących zachowań konsumentów i powszechnych praktyk handlowych. Opłaty pobierane za operacje wykonane powyżej minimalnej liczby operacji nigdy nie mogą być wyższe niż opłaty pobierane w ramach zwykle stosowanej przez instytucję kredytową polityki cenowej.
7. Państwa członkowskie zapewniają konsumentowi możliwość zarządzania transakcjami płatniczymi i ich inicjowania w ramach podstawowego rachunku płatniczego w siedzibie instytucji kredytowej lub za pośrednictwem narzędzi internetowych, jeżeli są one dostępne.
8. Nie naruszając wymogów określonych w dyrektywie 2008/48/WE, państwa członkowskie mogą pozwolić instytucjom kredytowym na oferowanie, na wniosek konsumenta, kredytu w rachunku bieżącym powiązanego z podstawowym rachunkiem płatniczym. Państwa członkowskie mogą określić maksymalną kwotę i maksymalny okres obowiązywania takiego kredytu w rachunku bieżącym. Dostęp do podstawowego rachunku płatniczego lub korzystanie z tego rachunku nie może być w żaden sposób ograniczone lub uwarunkowane zakupem takich usług kredytowych.
Artykuł 18
Powiązane opłaty
1. Państwa członkowskie zapewniają, by instytucje kredytowe oferowały usługi, o których mowa w art. 17, nieodpłatnie lub za opłatą w rozsądnej wysokości.
2. Państwa członkowskie zapewniają, by opłaty pobierane od konsumenta w wyniku niewypełnienia przez niego zobowiązań określonych w umowie ramowej miały rozsądną wysokość.
3. Państwa członkowskie zapewniają, by opłaty w rozsądnej wysokości, o których mowa w ust. 1 i 2, ustanawiano z uwzględnieniem przynajmniej następujących kryteriów:
a)
krajowych poziomów dochodów;
b)
uśrednionych opłat pobieranych przez instytucje kredytowe w danym państwie członkowskim za usługi świadczone w ramach rachunków płatniczych.
4. Bez uszczerbku dla prawa, o którym mowa w art. 16 ust. 2, i obowiązku przewidzianego w ust. 1 niniejszego artykułu, państwa członkowskie mogą zobowiązać instytucje kredytowe do stosowania różnych systemów ustalania cen w zależności od zakresu ubankowienia danego konsumenta, co pozwoli w szczególności zapewnić korzystniejsze warunki podatnym na zagrożenia konsumentom nieposiadającym rachunku bankowego. W takich przypadkach państwa członkowskie zapewniają udzielanie konsumentom wskazówek, jak również stosownych informacji o dostępnych opcjach.
Artykuł 19
Umowy ramowe i ich rozwiązanie
1. Umowy ramowe zapewniające dostęp do podstawowego rachunku płatniczego podlegają dyrektywie 2007/64/WE, o ile nie określono inaczej w ust. 2 i 4 niniejszego artykułu.
2. Instytucja kredytowa może jednostronnie rozwiązać umowę ramową jedynie wtedy, gdy jest spełniony co najmniej jeden z następujących warunków:
a)
konsument umyślnie wykorzystał rachunek płatniczy do celów niezgodnych z prawem;
b)
przez ponad 24 kolejne miesiące na rachunku płatniczym nie dokonywano żadnych transakcji;
c)
konsument podał nieprawdziwe informacje w celu uzyskania dostępu do podstawowego rachunku płatniczego, w przypadku gdy podanie prawdziwych informacji pozbawiłoby go prawa do otwarcia takiego rachunku;
d)
konsument nie jest już legalnie przebywającym w Unii;
e)
konsument otworzył drugi rachunek płatniczy pozwalający mu na korzystanie z usług wymienionych w art. 17 ust. 1 w państwie członkowskim, w którym posiada już podstawowy rachunek płatniczy.
3. Państwa członkowskie mogą określić ograniczoną liczbę sprecyzowanych dodatkowych przypadków, w których instytucja kredytowa może jednostronnie rozwiązać umowę ramową dotyczącą podstawowego rachunku płatniczego. Przypadki takie określane są na podstawie przepisów prawa krajowego mających zastosowanie na danym terytorium i w celu uniknięcia przypadków nadużycia przez konsumentów ich prawa do dostępu do podstawowego rachunku płatniczego.
4. Państwa członkowskie zapewniają, by w sytuacji, gdy instytucja kredytowa rozwiązuje umowę dotyczącą podstawowego rachunku płatniczego z jednej lub więcej przyczyn wymienionych w ust. 2 lit. b), d) i e) oraz w ust. 3, poinformowała ona konsumenta o przyczynach i uzasadnieniu rozwiązania umowy na przynajmniej dwa miesiące, zanim to rozwiązanie stanie się skuteczne, w formie pisemnej i nieodpłatnie, chyba że przekazanie takiej informacji byłoby sprzeczne z celami związanymi z bezpieczeństwem narodowym lub porządkiem publicznym. Jeżeli instytucja kredytowa rozwiązuje umowę zgodnie z ust. 2 lit. a) lub c), rozwiązanie następuje ze skutkiem natychmiastowym.
5. W powiadomieniu o rozwiązaniu informuje się konsumenta o procedurze składania odwołania od ewentualnej decyzji o rozwiązaniu oraz o przysługującym mu prawie do skontaktowania się z właściwym organem i wyznaczonym organem alternatywnego rozwiązywania sporów, podając odpowiednie dane kontaktowe.
Artykuł 20
Ogólne informacje na temat podstawowych rachunków płatniczych
1. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie stosownych środków mających na celu zwiększanie świadomości opinii publicznej w zakresie dostępności podstawowych rachunków płatniczych, ich ogólnych warunków cenowych, procedur, które należy wykorzystać w celu skorzystania z prawa do dostępu do podstawowego rachunku płatniczego oraz metod uzyskania dostępu do alternatywnych procedur rozwiązywania sporów. Państwa członkowskie zapewniają, by środki komunikacji były odpowiednie, właściwie ukierunkowane i skierowane w szczególności do konsumentów nieposiadających rachunku bankowego, konsumentów podatnych na zagrożenia i konsumentów mobilnych.
2. Państwa członkowskie zapewniają, by instytucje kredytowe nieodpłatnie udostępniały konsumentom dostępne informacje oraz udzielały pomocy w zakresie konkretnych cech oferowanych podstawowych rachunków płatniczych, wiążących się z nimi opłat oraz warunków korzystania z takich rachunków. Państwa członkowskie zapewniają również, by takie informacje w jasny sposób wskazywały, że uzyskanie dostępu do podstawowego rachunku płatniczego nie wymaga wykupienia dodatkowych usług.
ROZDZIAŁ V
WŁAŚCIWE ORGANY I ALTERNATYWNE METODY ROZWIĄZYWANIA SPORÓW
Artykuł 21
Właściwe organy
1. Państwa członkowskie wyznaczają krajowe właściwe organy upoważnione do zapewnienia stosowania i wykonywania niniejszej dyrektywy oraz zapewniają, aby organom tym przyznano uprawnienia w zakresie dochodzeń i egzekwowania oraz odpowiednie zasoby niezbędne do sprawnego i skutecznego wykonywania ich obowiązków.
Właściwe organy są organami publicznymi albo podmiotami uznanymi przez prawo krajowe lub organy publiczne wyraźnie upoważnione do tego celu na mocy prawa krajowego. Właściwe organy nie mogą być dostawcami usług płatniczych, z wyjątkiem krajowych banków centralnych.
2. Państwa członkowskie zapewniają, by właściwe organy i wszystkie osoby, które pracują lub pracowały we właściwych organach, a także audytorzy i eksperci przeszkoleni przez właściwe organy byli zobowiązani do zachowania tajemnicy zawodowej. Żadne informacje poufne, w których posiadanie mogą oni wejść w trakcie pełnienia obowiązków służbowych, nie mogą być ujawniane jakiejkolwiek osobie ani jakiemukolwiek organowi, chyba że w postaci skróconej lub zbiorczej, bez uszczerbku dla przypadków uregulowanych w prawie karnym lub niniejszej dyrektywie. Nie uniemożliwia to jednak właściwym organom wymiany ani przekazywania informacji poufnych zgodnie z prawem unijnym i krajowym.
3. Państwa członkowskie zapewniają, by organami wyznaczonymi jako właściwe do zapewnienia stosowania i wykonywania niniejszej dyrektywy były łącznie lub oddzielnie:
a)
właściwe organy w rozumieniu art. 4 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010;
b)
organy inne niż właściwe organy, o których mowa w lit. a), pod warunkiem że krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne wymagają, by organy te w niezbędnych przypadkach współpracowały z właściwymi organami, o których mowa w lit. a), w celu wypełniania ich obowiązków na mocy niniejszej dyrektywy, w tym do celów współpracy z EUNB, zgodnie z wymogami niniejszej dyrektywy.
4. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję i EUNB o właściwych organach i o wszelkich zmianach w tym zakresie. Pierwsze takie powiadomienie dokonywane jest możliwie najszybciej i nie później niż do dnia 18 września 2016 r.
5. Właściwe organy wykonują swoje uprawnienia zgodnie z prawem krajowym:
a)
bezpośrednio na mocy własnych uprawnień lub pod nadzorem organów wymiaru sprawiedliwości; albo
b)
przez wniesienie powództwa do sądów uprawnionych do wydawania niezbędnych decyzji, w tym, w stosowanych przypadkach, przez wniesienie środka odwoławczego, jeżeli wniosek o wydanie niezbędnej decyzji został oddalony.
6. Jeżeli na terytorium państwa członkowskiego istnieje więcej niż jeden właściwy organ, państwo członkowskie zapewnia, aby ich zakresy obowiązków były ściśle określone i by organy te ściśle ze sobą współpracowały w sposób umożliwiający skuteczne wykonywanie przypisanych im obowiązków.
7. Komisja publikuje wykaz właściwych organów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej przynajmniej raz w roku i uaktualnia go na bieżąco na swojej stronie internetowej.
Artykuł 22
Obowiązek współpracy
1. Właściwe organy poszczególnych państw członkowskich współpracują ze sobą w każdym przypadku, gdy jest to niezbędne do celów wykonywania powierzonych im obowiązków na mocy niniejszej dyrektywy, korzystając z uprawnień określonych w niniejszej dyrektywie lub prawie krajowym.
Właściwe organy udzielają pomocy właściwym organom innych państw członkowskich. W szczególności wymieniają one informacje i współpracują w zakresie prowadzonych działań dochodzeniowych lub nadzorczych.
Aby ułatwić i przyspieszyć współpracę, a w szczególności wymianę informacji, każde państwo członkowskie wyznacza jeden właściwy organ pełniący rolę punktu kontaktowego do celów niniejszej dyrektywy. Państwo członkowskie przekazuje Komisji i pozostałym państwom członkowskim nazwy organów wyznaczonych do otrzymywania wniosków o wymianę informacji lub o współpracę na mocy niniejszego ustępu.
2. Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki administracyjne i organizacyjne w celu ułatwienia udzielania pomocy przewidzianej w ust. 1.
3. Właściwe organy państw członkowskich wyznaczone do celów niniejszej dyrektywy jako punkty kontaktowe zgodnie z ust. 1 bez nieuzasadnionej zwłoki dostarczają sobie nawzajem informacji niezbędnych do celów wykonania obowiązków właściwych organów i określonych w przepisach przyjętych na mocy niniejszej dyrektywy.
Właściwe organy wymieniające informacje z innymi właściwymi organami na mocy niniejszej dyrektywy mogą wskazać w momencie przekazywania takich informacji, że informacji tych nie można ujawniać bez ich wyraźnej zgody, w którym to przypadku informacje te można wymieniać wyłącznie do celów, na które organy te wyraziły zgodę.
Właściwy organ, który został wyznaczony jako punkt kontaktowy, może przekazywać uzyskane informacje innym właściwym organom, ale nie przekazuje tych informacji innym podmiotom lub osobom fizycznym lub prawnym bez wyraźnej zgody właściwych organów, które ujawniły te informacje, i wyłącznie do celów, na jakie wspomniane organy się zgodziły, z wyjątkiem odpowiednio uzasadnionych przypadków, w którym to przypadku natychmiast powiadamia on punkt kontaktowy, który przedstawił te informacje.
4. Właściwy organ może odmówić przychylenia się do wniosku o współpracę w przeprowadzeniu działań dochodzeniowych lub nadzorczych lub o wymianę informacji zgodnie z ust. 3 jedynie wtedy, gdy:
a)
takie dochodzenie, weryfikacja na miejscu, działalność nadzorcza lub wymiana informacji mogą negatywnie wpłynąć na suwerenność, bezpieczeństwo lub porządek publiczny państwa członkowskiego, do którego zwrócono się z wnioskiem;
b)
zostało już wszczęte postępowanie sądowe w sprawie tych samych działań i przeciwko tym samym osobom przed organami państwa członkowskiego, do którego zwrócono się z wnioskiem;
c)
w państwie członkowskim, do którego zwrócono się z wnioskiem, wydano już prawomocny wyrok w odniesieniu do tych samych osób i tych samych działań.
W przypadku takiej odmowy właściwy organ powiadamia właściwy organ, który zwrócił się z wnioskiem, przedstawiając możliwie najbardziej szczegółowe dane.
Artykuł 23
Rozstrzyganie sporów między właściwymi organami poszczególnych państw członkowskich
W przypadku gdy wniosek o podjęcie współpracy, w szczególności dotyczący wymiany informacji, został odrzucony lub nie podjęto żadnych działań w rozsądnym terminie, właściwe organy mogą przekazać sprawę do EUNB i zwrócić się do niego o pomoc zgodnie z art. 19 rozporządzenia (UE) nr 1093/2010. W takich przypadkach EUNB może działać zgodnie z uprawnieniami przekazanymi mu na mocy tego artykułu, a jakakolwiek wiążąca decyzja podjęta przez EUNB zgodnie z tym artykułem wiąże dane właściwe organy niezależnie do tego, czy te właściwe organy są członkami EUNB.
Artykuł 24
Alternatywne metody rozwiązywania sporów
Państwa członkowskie zapewniają konsumentom dostęp do skutecznych i wydajnych procedur związanych z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów dotyczących praw i obowiązków ustanowionych na mocy niniejszej dyrektywy. Takie procedury związane z alternatywnymi metodami rozwiązywania sporów oraz podmioty przeprowadzające takie procedury muszą spełniać wymogi jakościowe określone w dyrektywie 2013/11/UE.
Artykuł 25
Mechanizm stosowany w przypadku odmowy otwarcia rachunku płatniczego podlegającego opłacie
Bez uszczerbku dla art. 16 państwa członkowskie mogą ustanowić szczególny mechanizm zapewniający, by konsumenci, którzy nie posiadają rachunku płatniczego na ich terytorium i którym instytucje kredytowe odmówiły dostępu do rachunku płatniczego podlegającego opłacie, mieli nieodpłatny rzeczywisty dostęp do podstawowego rachunku płatniczego.
ROZDZIAŁ VI
SANKCJE
Artykuł 26
Sankcje
1. Państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych transponujących niniejszą dyrektywę i podejmują wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ich wdrożenia. Sankcje te muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
2. Państwa członkowskie zapewniają, aby właściwy organ miał prawo podać do publicznej wiadomości każdą sankcję administracyjną, jaka zostanie nałożona za naruszenie przepisów przyjętych w celu transpozycji niniejszej dyrektywy, chyba że ujawnienie takich informacji stanowiłoby poważne zagrożenie dla rynków finansowych lub wyrządzało nieproporcjonalną szkodę zaangażowanym stronom.
ROZDZIAŁ VII
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 27
Ocena
1. Po raz pierwszy do dnia 18 września 2018 r., a następnie co dwa lata, państwa członkowskie przekazują Komisji następujące informacje:
a)
przestrzeganie przez dostawców usług płatniczych art. 4, 5 i 6;
b)
wypełnianie przez państwa członkowskie wymogów dotyczących zapewnienia istnienia porównywarek internetowych zgodnie z art. 7;
c)
liczba rachunków płatniczych, które zostały przeniesione, oraz odsetek odrzuconych wniosków o przeniesienie rachunku;
d)
liczba instytucji kredytowych oferujących podstawowe rachunki płatnicze, liczba takich rachunków, które zostały otwarte, oraz odsetek odrzuconych wniosków o otwarcie podstawowego rachunku płatniczego.
2. Po raz pierwszy do dnia 18 września 2018 r., a następnie co dwa lata, Komisja sporządza sprawozdanie na podstawie informacji otrzymanych od państw członkowskich.
Artykuł 28
Klauzula przeglądu
1. Do dnia 18 września 2019 r. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące stosowania niniejszej dyrektywy, w stosownych przypadkach wraz z odpowiednim wnioskiem ustawodawczym.
Sprawozdanie to zawiera:
a)
zestawienie wszystkich postępowań w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego wszczętych przez Komisję w związku z niniejszą dyrektywą;
b)
ocenę średnich poziomów opłat w państwach członkowskich za rachunki płatnicze objęte zakresem stosowania niniejszej dyrektywy;
c)
ocenę wykonalności opracowania ram w celu zapewnienia mechanizmu automatycznego przekierowywania płatności z jednego rachunku płatniczego na drugi w tym samym państwie członkowskim, w połączeniu z systemem automatycznego powiadamiania płatników i odbiorców o przekierowywaniu ich płatności;
d)
ocenę wykonalności rozszerzenia usługi przeniesienia przewidzianej w art. 10 na przypadki, gdy otrzymujący i przekazujący dostawcy usług płatniczych zlokalizowani są w różnych państwach członkowskich, a także wykonalności otwierania rachunków za granicą na podstawie art. 11;
e)
oszacowanie liczby posiadaczy rachunków, którzy przenieśli rachunek płatniczy od czasu transpozycji niniejszej dyrektywy, na podstawie informacji przekazanych przez państwa członkowskie na podstawie art. 27;
f)
ocenę kosztów i korzyści związanych z wprowadzeniem możliwości pełnego przenoszenia numerów rachunków płatniczych w całej Unii;
g)
oszacowanie liczby instytucji kredytowych oferujących podstawowe rachunki płatnicze;
h)
oszacowanie liczby i, o ile udostępniono informacje przetworzone w celu zachowania anonimowości, ocenę charakterystyki konsumentów, którzy otworzyli podstawowe rachunki płatnicze od czasu transpozycji niniejszej dyrektywy;
i)
oszacowanie średnich rocznych opłat pobieranych za podstawowe rachunki płatnicze na poziomie państwa członkowskiego;
j)
ocenę skuteczności istniejących środków oraz potrzeby dodatkowych środków w celu zwiększenia włączenia społecznego pod względem finansowym oraz pomocy członkom społeczeństwa podatnym na zagrożenia w sytuacji nadmiernego zadłużenie;
k)
przykłady najlepszych praktyk z państw członkowskich w zakresie ograniczania wykluczenia konsumentów z dostępu do usług płatniczych.
2. W sprawozdaniu ocenia się, między innymi w oparciu o informacje otrzymane od państw członkowskich na podstawie art. 27, konieczność zmiany i aktualizacji wykazu usług oferowanych w ramach podstawowego rachunku płatniczego z uwagi na zmiany w zakresie środków płatniczych i postęp techniczny.
3. W sprawozdaniu ocenia się również potrzebę wprowadzenia dodatkowych środków uzupełniających środki przyjęte na podstawie art. 7 i 8 w odniesieniu do porównywarek internetowych i ofert pakietowych, a w szczególności potrzebę akredytacji porównywarek internetowych.
Artykuł 29
Transpozycja
1. Państwa członkowskie przyjmują i publikują do dnia 18 września 2016 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują Komisji tekst tych przepisów.
2. Państwa członkowskie stosują przepisy, o których mowa w ust. 1, od dnia 18 września 2016 r.
W drodze odstępstwa od akapitu pierwszego:
a)
art. 3 stosuje się od dnia 17 września 2014 r.;
b)
państwa członkowskie rozpoczynają stosowanie przepisów niezbędnych do wykonania art. 4 ust. 1-5, art. 5 ust. 1, 2 i 3, art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 7 w ciągu dziewięciu miesięcy od wejścia w życie aktu delegowanego, o którym mowa w art. 3 ust. 4;
c)
państwa członkowskie, w których na szczeblu krajowym istnieje już odpowiednik dokumentu dotyczącego opłat, mogą zdecydować się na przyjęcie wspólnego formatu i wspólnego symbolu nie później niż 18 miesięcy od wejścia w życie aktu delegowanego, o którym mowa w art. 3 ust. 4;
d)
państwa członkowskie, w których na szczeblu krajowym istnieje już odpowiednik zestawienia opłat, mogą zdecydować się na przyjęcie wspólnego formatu i wspólnego symbolu nie później niż 18 miesięcy od wejścia w życie aktu delegowanego, o którym mowa w art. 3 ust. 4.
3. Przyjęte przez państwa członkowskie przepisy, o których mowa ust. 1, zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
4. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 30
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 31
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich zgodnie z Traktatami.
Sporządzono w Brukseli dnia 23 lipca 2014 r.