ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 18. prosince 2013
o státní podpoře SA.33229 (2012/C) - (ex 2011/N) - Restrukturalizace NLB - Slovinsko, kterou Slovinsko hodlá poskytnout bance Nova Ljubljanska banka d.d.
(oznámeno pod číslem C(2013)9632)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/535/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a jiné zúčastněné strany, aby se k věci vyjádřily v souladu s těmito ustanoveními (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
(1)
Dne 14. ledna 2011 slovinské orgány oznámily státní rekapitalizaci banky Nova Ljubljanska banka d.d. (dále jen „NLB d.d.“) v hodnotě 250 milionů EUR.
(2)
Rozhodnutím ze dne 7. března 2011 (2) (dále jen „první rozhodnutí o podpoře na záchranu“) Evropská komise schválila první podporu na rekapitalizaci ve prospěch NLB d.d., která se po předložení plánu restrukturalizace poskytne na dobu šesti měsíců.
(3)
Dne 22. července 2011 oznámily slovinské orgány plán restrukturalizace. Ve dnech 6. září 2011 až 26. března 2012 předložily další aktualizace.
(4)
Dne 16. května 2012 slovinské orgány informovaly Komisi, že hodlají bance NLB d.d. poskytnout druhou rekapitalizaci. Toto opatření bylo oznámeno 6. června 2012.
(5)
Rozhodnutím ze dne 2. července 2012 (dále jen „druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení“) Komise schválila druhou rekapitalizaci NLB d.d. a zároveň zahájila důkladné vyšetřování, v němž vznesla pochybnosti ohledně schopnosti NLB d.d. obnovit svoji životaschopnost a také ohledně zajištění dostatečného sdílení nákladů a provedení opatření, která omezují narušení hospodářské soutěže a vycházejí z plánu restrukturalizace, jenž jí byl předložen.
(6)
Dne 22. listopadu 2012 bylo druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie a zúčastněné strany byly vyzvány, aby podaly připomínky (3). Komise žádné připomínky neobdržela.
(7)
V návaznosti na druhé rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení slovinské orgány dne 7. ledna 2013 oznámily, že plán restrukturalizace přepracovaly, a dne 25. března 2013 bylo předloženo pozměněné znění. Slovinské orgány následně v prosinci 2013 předložily další pozměněné znění. Znění plánu, které bylo Komisi poskytnuto v prosinci 2013, se v tomto rozhodnutí označuje jako „plán restrukturalizace“.
(8)
Na žádosti Komise slovinské orgány v období od 2. července 2012 do 9. prosince 2013 předložily další informace.
(9)
Dne 10. dubna 2013 Komise na základě postupu při makroekonomické nerovnováze dospěla k závěru, že Slovinsko čelí nadměrné ekonomické nerovnováze. V souvislosti s postupem při makroekonomické nerovnováze muselo Slovinsko provést zátěžový test založený na metodologii „bottom-up“ a makro-zátěžový test a přezkum kvality aktiv slovinského bankovního sektoru (dále jen „přezkum kvality aktiv/zátěžový test“), který byl proveden nezávislými poradci. Výsledky přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu jsou součástí plánu restrukturalizace.
(10)
Z důvodu naléhavosti Republika Slovinsko výjimečně souhlasí s tím, že toto rozhodnutí bude přijato v anglickém jazyce.
2. POPIS PŘÍJEMCE A ZDROJE JEHO PROBLÉMŮ
(11)
NLB d.d. společně se svými přidruženými organizacemi (dále jen „NLB“ nebo „banka“) je největší slovinskou bankovní a finanční skupinou. Ke dni 30. září 2012 ji tvořilo NLB d.d. a 47 bank, společností, poboček a zastupitelství v zahraničí. NLB je významným bankovním subjektem ve Slovinsku a v jihovýchodní Evropě. Ke dni 30. září 2012 představovala NLB přibližně 30 % slovinského bankovního sektoru z hlediska celkových aktiv a řadila se mezi tři nejvýznamnější banky v Bývalé jugoslávské republice Makedonii, Černé Hoře, Kosovu a Republice Srbsko a v Bosně a Hercegovině zaujímala šestou příčku. Bankovnictví je nejdůležitější podnikatelskou činností NLB, ačkoli NLB poskytuje také jiné finanční služby, např. pojištění, správu aktiv, leasing, faktoring a odkupování pohledávek.
(12)
Od společnosti Moody's má NLB má negativní hodnocení Caa2 a od společnosti Fitch má negativní hodnocení BB-. Obě hodnocení se v roce 2013 zhoršila. Toto zhoršení bylo způsobeno především koncentrací a dalším zhoršováním kvality úvěrového portfolia a nízkým finančním a kapitálovým postavením banky ve stávajícím tržním prostředí.
(13)
Ve Slovinsku nabízí NLB celou škálu bankovních služeb jak jednotlivcům, tak podnikům, přičemž klade důraz na maloobchodní bankovní sektor. Rovněž působí v oblastech soukromého, podnikového a investičního bankovnictví.
(14)
Ke dni 30. června 2013 měla NLB tuto kapitálovou strukturu: Republika Slovinsko držela 77,51 % akcií NLB, Kapitalska družba d.d. 6,23 %, Slovenska Odškodninska Družba 5,58 % a Poteza borzno posredniška družba d.d. (v konkurzním řízení) 2,24 %.
(15)
Ke dni 31. prosince 2012 měla NLB celková aktiva v hodnotě 14,3 miliard EUR a celkové vklady v hodnotě přibližně 9,1 miliard EUR, které sestávaly z vkladů domácností (6,5 miliard EUR), podnikových vkladů (2 miliardy EUR) a státních vkladů (0,6 miliardy EUR). Kromě toho vydala dluhové cenné papíry v hodnotě 112 milionů EUR. Ke stejnému datu činilo celkové úvěrové portfolio NLB v nebankovním sektoru přibližně 9,5 miliard EUR. Poměr úvěrů ke vkladům byl 104 % (ve srovnání se 105 % v roce 2011 a 127 % v roce 2010).
(16)
Hlavním zdrojem problémů NLB je nárůst úvěrů v selhání, který vzrostl z 0,6 miliardy EUR v roce 2008 (3,8 % celkového objemu úvěrů) na 3,7 miliardy EUR v prosinci 2012 (28,2 % celkového objemu úvěrů). K těmto špatným výsledkům došlo v kontextu značného tlaku na kapitálovou přiměřenost NLB v důsledku zhoršující se kvality portfolia aktiv, vyšších kapitálových poměrů vyžadovaných regulačním orgánem a očekávaných investory a snížené dostupnosti kapitálu a financování dluhů, a zejména v důsledku velkoobchodního financování.
(17)
Před začátkem finanční krize v roce 2008 strategie NLB využívala příznivých hospodářských podmínek. V letech 2002 až 2009 rostlo úvěrové portfolio NLB (čisté úvěry) o 15 % ročně a vklady o 8 %. Za vysokým růstem stálo zejména poskytování úvěrů podnikatelskému sektoru.
(18)
Kromě tohoto organického růstu NLB rostla také díky akvizicím několika bankovních dceřiných společnosti v jihovýchodní Evropě, jakož i díky organickému růstu a zřízení nových subjektů v segmentech leasingu, faktoringu/odkupu pohledávek, životního pojištění/penzijních fondů a správy aktiv.
(19)
Tabulka 1 znázorňuje vývoj aktiv NLB ve Slovinsku a v jihovýchodní Evropě v období od 31. prosince 2006 do 30. září 2012.
Tabulka 1
Celkové podíly NLB na trhu aktiv
(%)
2006
2007
2008
2009
2010
2011
9M 2012
Celková aktiva skupiny NLB (v milionech EUR)
14 409
18 308
18 918
19 606
17 888
16 445
14 915
Slovinsko
36,7
36,5
35,6
34,8
32,6
31,7
30,2
Bosna a Hercegovina - federace
5,7
5,7
5,7
5,1
6,1
5,9
5,5
Bosna a Hercegovina - Republika Srbsko
20,4
23,0
22,0
21,0
21,0
20,0
20,0
Černá Hora
16,1
13,5
13,3
17,0
18,0
19,1
17,1
Kosovo
-
14,9
13,4
14,3
14,9
15,1
16,3
Makedonie
16,8
19,2
19,6
19,9
20,4
19,2
17,4
Srbsko
3,0
2,8
2,3
2,1
2,0
1,8
1,6
(20)
NLB byla v období 2003-2008 zisková. Od roku 2009 však po zdanění vytvářela ztráty. Tyto ztráty dosáhly v roce 2009 výše 87 milionů EUR, v roce 2010 výše 202 milionů EUR, v roce 2011 výše 239 milionů EUR a v roce 2012 výše 273,5 milionů EUR. V prvním semestru roku 2013 zaznamenala NLB po zdanění ztrátu 91,2 milionů EUR. Kvalita úvěrového portfolia NLB se začala zhoršovat v roce 2009. Úvěry v selhání vzrostly z 3,8 % v roce 2008 na 28,2 % v prosinci 2012.
(21)
Ke dni 30. června 2013 dosáhl regulační kapitál NLB částky 1 074,3 milionů EUR. Její poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení EU o kapitálových požadavcích (4) byl 8,5 %.
(22)
Dne 4. prosince 2013 z výsledků přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu vyplynulo, že NLB má podle nepříznivého scénáře nedostatek kapitálu ve výši 1,8 miliardy EUR (5).
3. OPATŘENÍ PODPORY
(23)
NLB dosud obdržela tato opatření státní podpory:
i)
první rekapitalizaci ve výši 250 milionů EUR, která byla dočasně schválena v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu ze dne 7. března 2011;
ii)
druhou rekapitalizaci ve výši 382,9 milionů EUR, která byla dočasně schválena v druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení ze dne 2. července 2012.
(24)
Kromě uvedených dvou rekapitalizací hodlá Slovinsko provést další dvě opatření ve prospěch NLB:
i)
třetí rekapitalizaci ve výši 1,558 miliardy EUR a
ii)
převod souhrnu znehodnocených aktiv, který je tvořen úvěry v selhání (v nominální částce 2,3 miliardy EUR) a seznamem akcií (v tržní hodnotě 94 milionů EUR), na společnost BAMC.
3.1. PRVNÍ REKAPITALIZACE NLB
(25)
V letech 2009 a 2010 NLB zaznamenala po několika ziskových letech ztráty, které byly způsobeny především zhoršujícím se ekonomickým klimatem. Slabý hospodářský růst a rostoucí nezaměstnanost snížily poptávku po úvěrech a způsobily značný nárůst ve znehodnocování úvěrů. Poměr kmenového kapitálu tier 1 NLB podle nařízení o kapitálových požadavcích klesl z 6,9 % v roce 2009 na 6 % v roce 2010. V červenci 2010 Slovinská banka požádala NLB, aby posílila své kapitálové postavení. NLB se proto rozhodla získat více kapitálu.
(26)
NLB se rozhodla získat 250 milionů EUR vlastního kapitálu, což se rovná 1,6 % jejích rizikově vážených aktiv, a to prostřednictvím veřejné nabídky akcií. K nárůstu kapitálu došlo ve dvou tranších. V první fázi byly akcie nabídnuty k upsání stávajícím akcionářům (celková upsaná částka činila 89,2 milionů EUR a stát v plném rozsahu uplatnil svá předkupní práva). Ve druhé fázi byly zbývající akcie nabídnuty veřejnosti. Avšak vzhledem k tomu, že veřejnost neprojevila dostatečný zájem, byly akcie nakonec v plném rozsahu upsány Slovinskem.
(27)
Komise schválila první rekapitalizaci dne 7. března 2011 jako dočasnou podporu na záchranu v prvním rozhodnutí o podpoře na záchranu. Komise uvedla, že aspekt týkající se sdílení nákladů podrobněji posoudí při posuzování plánu restrukturalizace, který se Slovinsko zavázalo poskytnout (6).
3.2. DRUHÁ REKAPITALIZACE NLB
(28)
V květnu 2011 Slovinská banka požádala NLB, aby ještě více posílila své kapitálové postavení.
(29)
Jelikož nebylo možné záležitost vyřešit za přispění soukromého investora, Slovinsko poskytlo NLB 382,9 milionů EUR ve formě podmíněných konvertibilních dluhopisů, které se podle použitelných předpisů kvalifikují jako nástroje kmenového kapitálu tier 1. V březnu 2013 NLB přeměnila podmíněné konvertibilní dluhopisy v souladu s podmínkami dohody, která podmíněné konvertibilní dluhopisy upravuje, na vlastní kmenové akcie.
(30)
Druhou rekapitalizaci Komise schválila prostřednictvím druhého rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení (7).
3.3. TŘETÍ REKAPITALIZACE NLB
(31)
Podle výsledků přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu a s přihlédnutím k obsahu plánu restrukturalizace včetně prodeje aktiv a převodu některých znehodnocených aktiv na BAMC má NLB nedostatek kapitálu ve výši 1,8 miliardy EUR. Po zohlednění účinku plánované rekapitalizace podřízeného dluhu (čímž se sníží kapitálová potřeba NLB o 250 milionů EUR) poskytne stát NLB dodatečný kapitál ve výši 1,558 miliardy EUR ve formě státních dluhopisů a hotovosti, aby bance umožnila obnovit životaschopnost.
3.4. PŘEVOD ZNEHODNOCENÝCH AKTIV NA SPOLEČNOST BAMC
(32)
Slovinský zákon o stabilitě bank, který vstoupil v platnost v prosinci 2012, stanoví rámec pro vydávání záruk pro financování převodu znehodnocených aktiv z dřívější doby z bank na společnost BAMC nebo na nástroj pro zvláštní účel. Rovněž povoluje, aby se rekapitalizace zabývaly ztrátami takovýchto bank vzniklých převodem aktiv v jejich dlouhodobé hospodářské hodnotě.
(33)
V květnu 2013 Slovinsko navrhlo národní program reforem, jehož cílem je provést doporučení EU pro jednotlivé země, která jsou určena Slovinsku. Národní program reforem obsahuje převod znehodnocených aktiv ze tří největších slovinských bank včetně NLB na společnost BAMC. Aktiva, která mají být převedena na BAMC, zahrnují: společnosti v úpadku, pohledávky, které mají být restrukturalizovány, pohledávky zajištěné nemovitostmi, finanční podíly a jiné úvěry v selhání.
(34)
Dne 17. května 2013 poskytlo Slovinsko Komisi předběžný seznam aktiv, která mají být převedena z NLB na společnost BAMC a dosahují částky 1,9 miliardy EUR. Tento seznam byl od té doby aktualizován a velikost portfolia aktiv, která mají být převedena, činí 2,2 miliardy EUR (nominální částka) u úvěrů a 94 milionů EUR (tržní hodnota) u akcií.
4. PLÁN RESTRUKTURALIZACE A ZÁVAZKY
(35)
Slovinské orgány předložily plán restrukturalizace na období od roku 2013 do 31. prosince 2017.
(36)
Hlavními pilíři plánu restrukturalizace je lepší správa a řízení společnosti a řízení rizik a opětovný důraz na hlavní trhy banky, snížení množství úvěrů v selhání a program snižování nákladů. Plán restrukturalizace obsahuje finanční prognózy pro NLB do 31. prosince 2017 podle základního scénáře a rovněž zohledňuje nepříznivý scénář vypracovaný v rámci přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu.
(37)
Slovinsko vzneslo řadu připomínek, ty jsou popsány v příloze. Aby se zaručilo, že budou závazky splněny, bude jmenován dohlížející správce. Dohlížející správce bude svoji činnost vykonávat po celé období restrukturalizace.
4.1. NÁVRAT K DLOUHODOBÉ ŽIVOTASCHOPNOSTI
(38)
V souvislosti s obnovením životaschopnosti NLB vyvstávají dvě hlavní otázky, které se týkají: i) zavedení moderních struktur správy a řízení podniku a opatření, která zaručí, že jsou rozhodnutí NLB zaměřená na podnikání; a ii) přepracování úvěrových politik a procesů řízení rizik, a to zejména řízení rizik úvěrových.
(39)
Změny správy a řízení podniku uvedené v příloze se provedou v souladu se směrnicí o kapitálových požadavcích (8) a slovinskými vnitrostátními právními předpisy do tří měsíců od data přijetí tohoto rozhodnutí. Výsledné změny místních předpisů a vnitřních pravidel NLB se snaží zaručit, že správní rada NLB bude mít výlučné pravomoci a odpovědnost za řízení každodenní činnosti NLB, a to nezávisle a výhradně v zájmu banky. Proto se na vztah mezi bankou a jejími akcionáři, zejména Republikou Slovinsko, uplatní zásada obvyklých tržních podmínek. V tomto ohledu se Slovinsko zavazuje, že nebude zasahovat do jmenování členů dozorčí rady a výkonného vedení jinak než uplatňováním svých akcionářských práv podle běžného slovinského práva společností. NLB přidělí dvě třetiny křesel a hlasovacích práv v dozorčí radě a jejích výborech nezávislým odborníkům. NLB zavede opatření, jimiž zaručí nezávislé a objektivní fungování vnitřního auditu. NLB bude provádět obezřetnou a rozvážnou obchodní politiku, která bude usilovat o udržitelnost, a souběžně s tím uskuteční plánovaná opatření. NLB dále přezkoumá své politiky v oblasti pobídek a odměňování, aby zaručila, že nepodněcují k nepřiměřenému riskování, soustředí se na dlouhodobé a udržitelné cíle, jsou transparentní a v souladu s pokyny Evropského orgánu pro bankovnictví k politice a postupům odměňování ze dne 10. prosince 2010. Až do 31. prosince 2017 NLB omezí celkové odměny pro jakékoli členy rady a zaměstnance, kteří vykonávají zvláštní práci, v souladu s příslušnými pravidly stanovenými ve sdělení o bankovnictví z roku 2013 (9). Proměnlivé roční odměny správní rady a zaměstnanců, kteří vykonávají zvláštní práci v útvaru sjednávání obchodů (front office), se omezí na pět měsíčních mezd. Proměnlivé odměny zaměstnanců, kteří vykonávají zvláštní práci v jiných funkcích, se omezí na tři měsíční mzdy. Platba alespoň 50 % proměnné odměny se navíc rozloží na dobu tří let. Výsledkem bude, že do 31. prosince 2017 takovéto odměny nepřesáhnou patnáctinásobek průměrné slovinské mzdy nebo desetinásobek průměrné mzdy v NLB, přičemž se použije vyšší z obou hodnot.
(40)
NLB přepracuje své interní postupy stanovení cen a řízení rizik, a to tím, že provede řadu pravidel a opatření, jejichž výčet je podrobně popsán v příloze. Zejména se bude mít za to, že stanovení cen nových úvěrů je odpovídající, jestliže nový úvěr přispívá k dosažení kladné návratnosti kapitálu, a to alespoň v hodnotě […] (10) % v roce 2014, […] % v roce 2015, […] % v roce 2016 a […] % v roce 2017 v každém klientském vztahu za podmínek, které jsou dále upřesněny v příloze.
(41)
Aktiva NLB se rozdělí mezi kmenovou jednotku (přibližně 10,6 miliard EUR) a nekmenovou jednotku (přibližně 2 miliardy EUR). Souhrn znehodnocených aktiv, který je tvořen úvěry v selhání (v nominální částce 2,3 miliardy EUR) a seznamem akcií (v tržní hodnotě 94 milionů EUR), se v rámci opatření týkajícího se znehodnocených aktiv převede na společnost BAMC. NLB sníží bilanční sumu své skupiny z přibližně 17,9 miliard EUR v roce 2010 na [10-20] miliard EUR, a to do 31. prosince 2017.
(42)
Kromě státní podpory, kterou NLB obdržela v březnu 2011 a červenci 2012, stát v rámci plánu restrukturalizace předpokládá dodatečnou kapitálovou injekci ve výši 1,558 miliardy EUR. Tato třetí kapitalizace okamžitě zvýší poměr kmenového kapitálu tier 1 NLB podle nařízení o kapitálových požadavcích na 15 % a rovněž se bude zabývat očekávanými ztrátami. Proto zaručí, že NLB bude v průběhu celého období restrukturalizace dodržovat požadavky na regulační kapitál.
(43)
Budoucí podnikatelská strategie NLB se zaměří na hlavní trhy NLB pro maloobchodní činnosti, malé a střední podniky a vybrané podnikové činnosti. NLB má v souladu se strategií, která klade důraz na hlavní podnikatelské činnosti v hlavních regionech, v plánu výrazně snížit své podílové portfolio. V tomto ohledu plán restrukturalizace stanoví, že dojde k výraznému snížení vedlejších činností NLB, mezi něž patří prodej všech leasingových a faktoringových činností/činností týkajících se odkupu pohledávek a správa nemovitostí, prozatím bude také přerušena vedlejší činnost spočívající v poskytování nových úvěrů podnikovým klientům v zahraničí.
(44)
NLB omezí svoji úvěrovou činnost ve Slovinsku v těchto odvětvích (průměrné […] % snížení rizikově vážených aktiv v období od 31. prosince 2013 do 31. prosince 2017): i) podnikoví klienti v odvětví stavebnictví (rizikově vážená aktiva z […] milionů EUR k 31. prosinci 2013 na […] milionů EUR k 31. prosinci 2017); ii) podnikoví klienti v odvětví dopravy (rizikově vážená aktiva z […] milionů EUR k 31. prosinci 2013 na […] milionů EUR k 31. prosinci 2017); iii) finanční holdingy (rizikově vážená aktiva z […] milionů EUR k 31. prosinci 2013 na […] milionů EUR k 31. prosinci 2017).
(45)
V důsledku provedení plánu restrukturalizace, a zejména převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC klesnou celková aktiva NLB z 14,5 miliard EUR k 31. prosinci 2012 na [10-20] miliard EUR k 31. prosinci 2017 a rizikově vážená aktiva z 11,1 miliard EUR k 31. prosinci 2012 na [5-10] miliard EUR k 31. prosinci 2017.
(46)
Stávající portfolio NLB bude plně financováno až do data jeho smluvní splatnosti. Do budoucna NLB plánuje znovu se důrazně zaměřit na maloobchodní vklady, které tvoří její historický základ financování, ale také má v plánu získat diverzifikovanou velkoobchodní základnu financování. Poměry úvěrů k vkladům se zlepší ze 105 % v roce 2012 na [70-80] % k 31. prosinci 2017.
(47)
NLB také plánuje rozsáhlý program kontrol a snižování nákladů. Provozní náklady NLB dosáhly v roce 2012 368 milionů EUR na úrovni skupiny. NLB sníží své provozní náklady na úrovni skupiny (kromě jednorázových mimořádných nákladů, které se neopakují, tj. výdajů na restrukturalizaci) na [300-350] milionů EUR do 31. prosince 2014, [300-350] milionů EUR do 31. prosince 2015, na [250-300] milionů EUR do 31. prosince 2016 a na [200-250] milionů EUR do 31. prosince 2017.
(48)
NLB předpokládá, že do 31. prosince 2017 dosáhne návratnosti kapitálu po zdanění ve výši [5-10] %. Plán restrukturalizace obsahuje finanční prognózy na období 2013-2017, které naznačují, že k 31. prosinci 2017 bude poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích činit [10-20] %. Zisky NLB po zdanění dosáhnou v roce 2017 [100-150] milionů EUR.
(49)
A konečně, Slovinsko sníží svůj akciový podíl v NLB […] („[…]“ do […]). Pokud Slovinsko neuzavře závazné prodejní a kupní smlouvy týkající se prodeje podílu akcií v NLB kromě […], Slovinsko a NLB udělí správci odprodeje výhradní pověření prodat […], […], […], […], […] a […].
4.2. SDÍLENÍ NÁKLADŮ
(50)
Plán restrukturalizace stanoví zákaz distribuce kupónů, dividend a zisků po celou dobu trvání plánu restrukturalizace do 31. prosince 2017.
(51)
Slovinsko se zavazuje, že se NLB během období restrukturalizace zdrží veškerých plateb na kapitálové nástroje, pokud tyto platby nebudou vycházet z právního závazku. Slovinsko se také zavazuje, že NLB tyto nástroje nesplatí ani zpětně neodkoupí bez předchozího souhlasu Komise. Uhradit lze kupóny na kapitálové nástroje v držení státu, pokud ovšem takové platby nejsou podnětem k výplatě kupónů jiným investorům, které by jinak nebyly povinné. Tento závazek nevyplácet kupóny během období restrukturalizace se nevztahuje na nově vydané nástroje (tedy nástroje vydané poté, co Komise přijme toto rozhodnutí), za předpokladu, že výplaty kupónů u takových nově vydaných nástrojů nevytvoří v okamžiku přijetí tohoto rozhodnutí právní závazek provést výplaty kupónů u cenných papírů NLB.
(52)
Stávající akcionáři NLB byli již vážně oslabeni první a druhou rekapitalizací v březnu 2011 a červenci 2012. Zbývající podřízené cenné papíry NLB představují částku 250 milionů EUR. Slovinsko se zavazuje, že předtím, než bude NLB poskytnuta jakákoli státní podpora (tj. třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC), NLB v plném rozsahu sníží hodnotu vlastního kapitálu akcionářů a nesplacených podřízených dluhů. Stát se tak stane jediným akcionářem NLB na rozdíl od doby před první státní rekapitalizací v březnu 2011, kdy držel 33,1 % akcií.
(53)
Slovinsko se zavazuje, že prodá podíly NLB ve společnostech vyjmenovaných v odstavci 3 přílohy, které k 31. prosinci 2012 představovaly celková aktiva v hodnotě [100-150] milionů EUR, a jejich dceřiné společnosti, které nepatří k hlavnímu oboru činnosti, uvedené v odstavci 4 přílohy, které k 31. prosinci 2012 představovaly celková aktiva v hodnotě [950-1 000] milionů EUR. NLB rovněž prodá všechny své podíly ve společných podnicích, které jsou uvedeny v odstavci 5 přílohy. Kromě toho NLB do […] uzavře […].
(54)
Každá případná rekapitalizace dceřiných společností ze strany NLB prostřednictvím kapitálových injekcí se upíše i) s 25 % slevou z ceny akcií - po úpravě vzhledem k „efektu zředění“ množstevně vyjádřené za pomoci obecně přijímaných tržních metod (11) - bezprostředně před ohlášením kapitálové injekce, nebo ii) za nejnižší cenu, za kterou ostatní akcionáři těchto dceřiných společností přispívají k rekapitalizaci. U nekótovaných subjektů se tržní hodnota akcií stanoví pomocí vhodné a obecně přijímané metody tržního oceňování. Pokud má taková kapitálová injekce podobu hybridních nástrojů, obsahují tyto nástroje alternativní mechanismus výplaty kupónu a ustanovení, kterým se určuje směnný kurz, podle nějž dojde k přeměně hybridního nástroje na vlastní kapitál s 25 % slevou z teoretické ceny bez upisovacího práva (stanovené analogicky jako v případě kapitálové injekce).
4.3. OPATŘENÍ TÝKAJÍCÍ SE NARUŠOVÁNÍ HOSPODÁŘSKÉ SOUTĚŽE
(55)
Aby se omezilo narušování hospodářské soutěže, hodlá NLB omezit své podnikatelské činnosti ve Slovinsku. NLB sníží svou bilanční sumu z přibližně 17,9 miliard EUR v roce 2010 na [10-20] miliard EUR, a to do 31. prosince 2017.
(56)
Závazky NLB zahrnují prodej bankovních podílů na strategických trzích. NLB prodá své […] do […]. Tímto prodejem se sníží vliv NLB […]. NLB také v plném rozsahu odprodá svůj akciový podíl v […], a to do […].
(57)
NLB omezí své úvěrové činnosti v odvětví stavebnictví, dopravy a finančních holdingů ve Slovinsku, a to tím, že v uvedených odvětvích od 31. prosince 2013 do 31. prosince 2017 omezí rizikově vážená aktiva v průměru o […] %. NLB ukončí podnikatelskou strategii spočívající v poskytování nových úvěrových činností podnikovým klientům v zahraničí.
(58)
NLB ukončí veškeré činnosti v oblasti leasingu, faktoringu a odkupu pohledávek, a to odprodejem dceřiných společností ve Slovinsku i v zahraničí.
(59)
NLB dodrží zákaz kuponů, zákaz dividend, zákaz akvizic a zákaz reklamy a agresivních obchodních praktik podle podmínek upřesněných v příslušných odstavcích přílohy.
(60)
Je zaveden mechanismus pro splácení jistiny, podle nějž NLB vyplatí svým akcionářům dividendy v letech 2015, 2016 a 2017 (12). Za účetní období let 2015 a 2016 vyplatí NLB buď i) 50 % kapitálu nad rámec použitelného požadavku na regulační kapitál podle evropských a slovinských právních předpisů (včetně pilíře 1 a 2), k němuž se přičte kapitálová rezerva ve výši 100 základních bodů, nebo ii) čistý příjem za příslušný rok, přičemž z těchto dvou možností se vyplatí částka, která je nižší. Za účetní období roku 2017 vyplatí NLB buď i) 100 % kapitálu nad rámec použitelného požadavku na regulační kapitál podle evropských a slovinských právních předpisů (včetně pilíře 1 a 2), k němuž se přičte kapitálová rezerva ve výši 100 základních bodů, nebo ii) čistý příjem za příslušný rok, přičemž z těchto dvou možností se vyplatí částka, která je nižší. Aniž jsou dotčeny pravomoci Slovinské banky jakožto orgánu bankovního dohledu nad NLB, výplata dividend se pozastaví, pokud by ohrozila platební schopnost banky v nadcházejících letech.
4.4. POPIS OPATŘENÍ TÝKAJÍCÍHO SE ZNEHODNOCENÝCH AKTIV
a. Cíl
(61)
Na NLB se uplatní opatření týkající se znehodnocených aktiv, které bude spočívat v převodu aktiv na společnost BAMC. Cílem uvedeného opatření je rozptýlit nejistotu ohledně budoucí hodnoty jejího portfolia problematických aktiv a zaručit, že se NLB bude soustředit na provádění plánu restrukturalizace.
b. Uspořádání a charakteristiky
(62)
Slovinsko zřídilo společnost BAMC, aby podporovala životaschopnost bankovního sektoru.
(63)
Všeobecným cílem společnosti BAMC je správa a řádný odprodej aktiv, která obdrží, a tím maximalizace objemu zpětně získaných prostředků z těchto aktiv. Touto činností BAMC přispívá k restrukturalizaci finančního systému a zároveň v co největším rozsahu minimalizuje využívání státních prostředků a brání narušování trhu.
(64)
BAMC může získat či pokrýt rizika, a to zejména z aktiv, cenných papírů, derivátů, práv a závazků vyplývajících ze schválených úvěrů či záruk se souvisejícím zajištěním. BAMC vyplatí NLB stanovenou převodní hodnotu prostřednictvím státem jištěných dluhových cenných papírů vydaných společností BAMC. Převodní hodnota aktiv převedených na společnost BAMC se bude rovnat jejich reálné ekonomické hodnotě, kterou stanoví odborníci Komise v souladu s pravidly státní podpory, nebo bude nižší.
c. Rozsah převodu znehodnocených aktiv a úvěrů
(65)
Převod se týká těchto kategorií aktiv:
a)
společností v konkurzním řízení zajištěných nemovitostmi;
b)
pohledávek týkajících se finančních holdingů, které mají být restrukturalizovány;
c)
jiných společností v konkurzním řízení;
d)
jiných pohledávek zajištěných nemovitostmi;
e)
finančních holdingů;
f)
stavebních společností;
g)
přepravních společností;
h)
jiných expozic v selhání.
(66)
Dne 17. května 2013 zaslalo Slovinsko Komisi předběžný seznam aktiv, která mají být převedena z NLB na společnost BAMC, a tato aktiva dosahují částky 1,9 miliardy EUR. Tento seznam byl od té doby aktualizován. Velikost portfolia, které má být převedeno, je 2,3 miliardy EUR nominální hodnoty u úvěrů a 94 milionů EUR tržní hodnoty u akcií.
(67)
V důsledku převodu aktiv se rizikově vážená aktiva NLB omezí o 1,4 miliardy EUR, a dojde tak k celkovému snížení kapitálových potřeb o 112 milionů EUR. Uvedené údaje byly vykázány v seznamu aktiv, která mají převedena na společnost BAMC, jenž byl dne 14. listopadu 2013 zaslán Komisi.
d. Metodika výpočtu převodní hodnoty
(68)
Převodní hodnota byla předběžně stanovena Slovinskou bankou v souladu s metodikou stanovenou v právních předpisech, jimiž se zřizuje společnost BAMC. Metodika je založena na posouzení čisté současné hodnoty budoucích peněžních toků. U velkých expozic bylo provedeno individuální posouzení budoucích peněžních toků, u malých expozic se uplatnil zjednodušený přístup, v němž je posouzení založeno na charakteristikách týkajících se pravděpodobnosti nesplacení úvěru a ztrátovosti ze selhání. Kromě toho se při výpočtu převodní hodnoty použily jako referenční hodnoty očekávané ztráty v rámci základního scénáře SB. Metodiku tohoto oceňování potvrdila zvláštní skupina tvořená slovinskými orgány a v postavení pozorovatelů také Komisí, ECB a Evropským orgánem pro bankovnictví.
(69)
U společností v úpadku a klasifikovaných úvěrů se budoucí peněžní toky určily podle tržní hodnoty zajištění a záruk. K posouzení hodnoty takového zajištění byly použity zprávy, které vypracovali nezávislí odborníci za posledních 12 měsíců.
(70)
Čistá současná hodnota budoucích peněžních toků se pak vypočetla za použití bezrizikových úrokových sazeb.
e. Převodní hodnota
(71)
Převodní hodnota aktiv NLB, kterou stanovilo Slovinsko, činí 617 milionů EUR u úvěrů (což se rovná 27 % jejich hrubé účetní hodnoty) a 94 milionů EUR u akcií. Slovinsko se zavázalo, že se převodní hodnota aktiv převedených na společnost BAMC bude rovnat jejich reálné ekonomické hodnotě, kterou stanoví odborníci Komise v souladu s pravidly státní podpory, nebo bude nižší.
(72)
Slovinské orgány poskytly analýzu, kterou vypracovala Slovinská banka a která potvrzuje podrobné výsledky a finanční účinky převodu aktiv z NLB na společnost BAMC.
f. Tržní cena
(73)
Slovinsko neposoudilo tržní hodnotu portfolia.
g. Nezávislé odborné poradenství ze strany Komise
(74)
Komise se při posuzování navržené metodiky a převodní ceny v souvislosti s reálnou ekonomickou hodnotou převáděných aktiv a množstevním vyjádřením tržní ceny těchto aktiv, jak stanoví sdělení o znehodnocených aktivech (13), které slouží jako referenční rámec pro měření, opírala o stanoviska nezávislých odborníků.
5. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ
(75)
Dne 2. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se rekapitalizačních opatření a verze plánu restrukturalizace předložené Slovinskem, pokud jde o slučitelnost podpory na restrukturalizaci s vnitřním trhem.
(76)
V té době Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda verze plánu restrukturalizace NLB, kterou obdržela, zaručuje dlouhodobou životaschopnost a odpovídající sdílení nákladů a zda obsahuje opatření proti narušování hospodářské soutěže (14). Pokud jde o otázku životaschopnosti, Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda je rozhodovací proces v NLB v souladu s tržními standardy, a konkrétně o možných záležitostech správy a řízení podniku, které souvisejí se zasahováním státu jakožto hlavního akcionáře banky do každodenních činností (15).
6. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(77)
Od zúčastněných stran nebyly k formálnímu vyšetřovacímu řízení obdrženy žádné připomínky.
7. POSTOJ SLOVINSKA
(78)
Slovinsko souhlasí s tím, že první, druhá a třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“). Slovinsko dále zastává názor, že uvedená opatření jsou slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(79)
Slovinsko tvrdí, že plán restrukturalizace vyhovuje všem podmínkám stanoveným ve sdělení o restrukturalizaci (16), které je doplněno sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(80)
Slovinsko zejména zastává názor, že plán restrukturalizace zaručuje obnovu dlouhodobé životaschopnosti NLB bez státních zdrojů, zajišťuje dostatečný vlastní příspěvek k nákladům na restrukturalizaci a omezuje narušení hospodářské soutěže. Aby se zaručilo obezřetné rozhodování při řízení činností banky, Slovinsko se zavázalo, že posílí správu a řízení NLB.
(81)
Seznam závazků poskytnutý Slovinskem je vymezen v příloze tohoto rozhodnutí. Aby se zaručilo, že budou závazky splněny, bude jmenován dohlížející správce. Kromě toho se Slovinsko zavázalo, že dodrží lhůtu pro definované odprodeje. Pokud není kterákoli ze lhůt pro odprodej, k jejímuž dodržení se Slovinsko zavázalo, dodržena, bude jmenován správce prodeje.
8. POSOUZENÍ
8.1. EXISTENCE A ČÁSTKA PODPORY
(82)
Komise již dospěla k závěru (17), že první a druhá rekapitalizace NLB představují státní podporu, což Slovinsko nezpochybňuje. Proto Komise v tomto oddíle pouze posoudí, zda dvě nová opatření (třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC) představují státní podporu.
(83)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU jsou podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(84)
Jelikož třetí rekapitalizace v hodnotě 1,558 miliardy EUR bude poskytnuta přímo Republikou Slovinsko, Komise dospěla k závěru, že uvedené opatření vychází ze státních zdrojů.
(85)
Třetí rekapitalizace umožňuje NLB získat kapitál v situaci finanční a hospodářské krize, v níž by bylo vzhledem k vysoké nejistotě, která obklopuje slovinský bankovní sektor, nemožné získat takový kapitál na trhu. Komise se proto domnívá, že třetí rekapitalizace by nebyla poskytnuta žádným investorem v rámci tržního prostředí. Třetí rekapitalizaci je proto třeba vnímat tak, že NLB poskytuje výhodu. Tato výhoda je navíc selektivní, jelikož zvýhodňuje pouze jedinou banku.
(86)
Vzhledem k tomu, že NLB je a bude aktivní ve finančním sektoru, který je otevřen intenzivní mezinárodní konkurenci, jakákoli výhoda poskytnutá bance ze státních zdrojů může ovlivnit obchod uvnitř Unie a narušit hospodářskou soutěž. Třetí rekapitalizace proto představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(87)
Prvek podpory v rámci třetí rekapitalizace činí 1,558 miliardy EUR.
(88)
Pokud jde o převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC, Komise má za to, že opatření využívá státní zdroje. Slovinsko zřídilo společnost BAMC, aby podpořilo stabilitu bankovního sektoru, a pomohlo tak bankám v potížích převést jejich riziková aktiva z rozvahy za cenu nad současnou tržní hodnotou. Tyto převody aktiv z NLB na společnost BAMC omezí ztrátu, kterou by jinak banka musela přijmout, aby očistila svoji rozvahu a provedla plán restrukturalizace.
(89)
Aby bylo možné posoudit, zda při převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC existuje podpora, odborníci Komise nezávisle stanovili současnou tržní hodnotu portfolia, které má být převedeno, jakož i reálnou ekonomickou hodnotu, která bude zároveň představovat cenu, za kterou budou aktiva převedena. Jelikož převodní hodnota portfolia je vyšší než současná tržní hodnota, představuje opatření pro NLB výhodu.
(90)
Tato výhoda posiluje postavení NLB ve srovnání s postavením jejích konkurentů ve Slovinsku a v jiných členských státech, které tutéž státní podporu nepřijímají. Je proto třeba mít za to, že opatření může narušit hospodářskou soutěž a ovlivnit obchod mezi členskými státy, a to rovněž proto, že NLB je a bude aktivní ve finančním sektoru, který je otevřen intenzivní mezinárodní konkurenci.
(91)
Pokud jde o částku podpory v rámci převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC, je třeba poznamenat, že poznámka pod čarou č. 2 v odst. 20 písm. a) sdělení o znehodnocených aktivech definuje částku podpory v rámci opatření na záchranu aktiv jako rozdíl mezi převodní hodnotou aktiv a tržní cenou. Převodní cena je 617 milionů EUR, zatímco tržní cena se odhaduje na 486 milionů EUR. Podpora poskytnutá NLB v důsledku převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC činí 130 milionů EUR.
(92)
Celková podpora poskytnutá NLB prostřednictvím první, druhé a třetí rekapitalizace a převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC tudíž dosahuje částky 2,321 miliardy EUR, což představuje 20 % rizikově vážených aktiv NLB k prosinci 2012.
8.2. SLUČITELNOST PODPORY
8.2.1. Právní základ pro posouzení slučitelnosti
(93)
Ustanovení č. 107 odst. 3 písm. b) SFEU zmocňuje Komisi, aby podporu považovala za slučitelnou s vnitřním trhem, pokud má „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“. Komise uznala, že světová finanční krize může být příčinou vážné poruchy v hospodářství členského státu a že opatření, která podporují banky, mají potenciál takovou poruchu napravit. Toto tvrzení bylo následně podrobně popsáno a rozvedeno v šesti sděleních o krizi (18), jakož i ve sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(94)
Sdělení o bankovnictví z roku 2013 se vztahuje na opatření státní podpory oznámená dne 1. srpna a později. V případě NLB Slovinsko oznámilo dodatečnou státní podporu ve formě kapitálových injekcí a snížení kapitálových požadavků po 1. srpnu 2013. Na posouzení slučitelnosti plánu restrukturalizace NLB se proto vztahují ustanovení sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(95)
Řada případů, kdy Komise schválila opatření přijatá slovinskými orgány na boj proti finanční krizi (19), potvrzuje, že slovinské hospodářství je vážně narušeno. Proto je právním základem pro posouzení slučitelnosti všech opatření, na která se vztahuje plán restrukturalizace (konkrétně první, druhá a třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na BAMC), čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU.
(96)
Pokud jde konkrétně o slučitelnost převodu znehodnocených aktiv na BAMC, Komise posuzuje toto opatření s ohledem na sdělení o znehodnocených aktivech, které bylo upraveno sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(97)
Pokud jde o slučitelnost podpory na restrukturalizaci poskytnuté NLB, Komise ji posuzuje na základě plánu restrukturalizace s ohledem na sdělení o restrukturalizaci doplněné sdělením o bankovnictví z roku 2013.
8.2.2. Slučitelnost se sdělením o znehodnocených aktivech, které bylo upraveno a doplněno sdělením o bankovnictví z roku 2013
(98)
Pokud jde o slučitelnost podpory, která byla NLB poskytnuta ve formě převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC, Komise musí toto opatření posoudit na základě sdělení o znehodnocených aktivech, upraveného a doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013. Sdělení o znehodnocených aktivech definuje opatření na záchranu aktiv jako jakákoli opatření, která „osvobozují banky, které jsou příjemci této podpory, od povinnosti vykázat buď ztrátu nebo vytvořit rezervu pro případné ztráty vyplývající ze znehodnocených aktiv (nebo jim za to poskytnou kompenzaci) a/nebo uvolňují regulační kapitál k jinému použití“, a stanoví kritéria pro slučitelnost takovýchto opatření s vnitřním trhem. Tato kritéria zahrnují: i) způsobilost aktiv k poskytnutí podpory; ii) transparentnost a poskytování informací o znehodnocení aktiv; iii) správu aktiv; iv) správný a koherentní přístup k oceňování aktiv; a v) vhodnost protiplnění a sdílení nákladů.
Způsobilost aktiv k poskytnutí podpory
(99)
Pokud jde o způsobilost aktiv, oddíl 5.4 sdělení o znehodnocených aktivech uvádí, že záchrana aktiv vyžaduje, aby byla jasně určena znehodnocená aktiva, a že se na způsobilost vztahují určitá omezení, aby byla zaručena slučitelnost.
(100)
Sdělení o znehodnocených aktivech však dále stanoví, že je třeba nalézt rovnováhu mezi splněním cíle okamžité finanční stability a nutností zajistit návrat k normálnímu fungování trhu, což by svědčilo ve prospěch pružnosti při určování tříd aktiv. Sdělení o znehodnocených aktivech označuje za způsobilá aktiva ta, která způsobila finanční krizi (výslovně zmiňuje cenné papíry vystavené na tzv. americké hypotéky), především však umožňuje rozšířit možnost poskytnutí podpory „na přesně definované kategorie aktiv odpovídající této systémové hrozbě, a to na základě řádného zdůvodnění a bez kvantitativních omezení“.
(101)
Pokud jde o stávající případ, opatření týkající se znehodnocených aktiv se zaměřuje na aktiva v selhání, jež zejména souvisejí se stavebními společnostmi, přepravními společnostmi a finančními holdingy, nebo na aktiva v selhání zajištěná nemovitostmi. Uvedená odvětví byla v jádru potíží NLB, které byly spojeny s rozsáhlými portfolii úvěrů v selhání (41 % úvěrů v selhání u finančních holdingů a 74 % u stavebních společností). Portfolio, které má být převedeno, představuje více než polovinu znehodnocených aktiv vedených v účetnictví NLB d.d. k 31. prosinci 2012. Tato aktiva jsou proto v souladu s kritérii způsobilosti k poskytnutí podpory podle sdělení o znehodnocených aktivech.
Transparentnost a poskytování informací
(102)
Pokud jde o transparentnost a poskytování informací, oddíl 5.1 sdělení o znehodnocených aktivech vyžaduje úplnou transparentnost ex ante a také to, aby banky způsobilé k poskytnutí podpory poskytly úplné informace o znehodnocení aktiv, která mají být předmětem opatření na záchranu, a to na základě přiměřeného ocenění, potvrzeného nezávislými odborníky a schváleného příslušným orgánem dohledu. Sdělení o znehodnocených aktivech vyžaduje, aby před vládní intervencí byly zveřejněny informace a byla oceněna aktiva.
(103)
Počáteční ocenění aktiv provedla Slovinská banka. Zaprvé, Slovinská banka také 10. května 2013 zveřejnila zátěžový test, z nějž byly patrné kapitálové dopady převodu aktiv ze tří hlavních slovinských bank na společnost BAMC. Zadruhé, dne 4. prosince 2013 byly zveřejněny výsledky přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu provedeného nezávislými odborníky, z nichž je patrný nedostatek kapitálu slovinských bank v rámci zátěžového scénáře. Byly jasně určeny třídy aktiv, která mají být převedena, a převod se uskuteční pouze na základě metodiky oceňování schválené Slovinskou bankou. Členský stát tak zajistil dostatečnou transparentnost a zveřejnění informací o všech znehodnocených aktivech NLB, která mají být převedena na společnost BAMC. Zejména byl externími odborníky proveden přezkum kvality aktiv/zátěžový test, který stanovil, kolik kapitálu bance chybí.
Obhospodařování aktiv
(104)
Pokud jde o obhospodařování aktiv, oddíl 5.6. sdělení o znehodnocených aktivech stanoví, že je nezbytné zajistit jasné funkční a organizační oddělení mezi bankou, která je příjemcem podpory, a jejími znehodnocenými aktivy, zejména pokud jde o členy vedení, zaměstnance a zákazníky. Sdělení v tomto ohledu stanoví, že by taková opatření měla bance umožnit zaměřit se na obnovu životaschopnosti, rovněž by měla zamezit střetu zájmů.
(105)
Aktiva bude obhospodařovat společnost BAMC, která je na NLB zcela nezávislá. Proto lze vyvodit závěr, že samostatné obhospodařování aktiv je v souladu s požadavky sdělení o znehodnocených aktivech.
Oceňování
(106)
Oddíl 5.5 sdělení o znehodnocených aktivech poznamenává, že správný a koherentní přístup k oceňování aktiv má klíčový význam pro to, aby se předešlo nežádoucímu narušení hospodářské soutěže. Hlavním cílem oceňování je stanovit reálnou ekonomickou hodnotu aktiv. Tato hodnota představuje referenční úroveň v tom smyslu, že převod znehodnocených aktiv za tuto hodnotu je znamením slučitelnosti podpory - vytváří účinek v podobě snížení kapitálových požadavků, neboť přesahuje současnou tržní hodnotu, zároveň však udržuje částku podpory na nezbytném minimu.
(107)
Slovinská banka posoudila portfolio a Komise společně s externími odborníky podrobně zkontrolovala ocenění a obecnou metodiku, o kterou se opírá, aby byl zaručen jednotný přístup na úrovni EU.
(108)
Byly vyvozeny tyto závěry:
i)
materiály, které předložila NLB, obsahují podrobnou analýzu, která splňuje vysoké kvalitativní normy;
ii)
pro portfolio převáděné na společnost BAMC by byl vhodný přístup založený na ohodnocení, který využívá ohodnocení NLB a aktualizované údaje z finančních rozvah;
iii)
odhadovaná reálná ekonomická hodnota portfolia podnikových úvěrů NLB se podle komparativní zátěžové metody pohybuje okolo 60,2 % hrubé expozice s chybovým rozpětím +/- 5 %. Komparativní zátěžová metoda uplatňuje zátěž na úroveň rezerv určenou v rámci přezkumu kvality aktiv. Komise a její externí odborníci provedli kalibraci této zátěžové úrovně pomocí rozhodovací praxe. Úroveň reálné ekonomické hodnoty, jak ji odhadli odborníci, odkazuje na portfolio podnikových úvěrů NLB, které je větší než portfolio, jež bylo s konečnou platností určeno pro převod na BAMC. Proto nelze tento odhad použít jako zástupnou hodnotu pro posouzení reálné ekonomické hodnoty portfolia, které má být převedeno na BAMC.
(109)
Na základě těchto prvků Komise posoudila reálnou ekonomickou hodnotu portfolia. Pro účely posouzení Komise rozlišila dvě kategorie úvěrů: úvěry podnikům s nepřetržitým trváním na jedné straně a úvěry na restrukturalizaci úvěrů a nesplacené úvěry na straně druhé. Reálná ekonomická hodnota akcií byla posouzena samostatně.
(110)
U úvěrů podnikům s nepřetržitým trváním Komise na doporučení externích odborníků uplatnila přístup založený na ohodnocení. Na základě současného ohodnocení NLB a aktualizovaných finančních informací o expozici Komise určila pravděpodobnost nesplacení úvěru. Poté byla posouzena ztrátovost ze selhání podle podrobné analýzy zajištění, a to na základě stávající úvěrové dokumentace nebo předběžného přezkumu kvality úvěrů.
(111)
U úvěrů na restrukturalizaci úvěrů a na nesplacené expozice se Komise soustředila na analýzu zajištění, aby mohla posoudit hodnotu, kterou je třeba získat zpět v rámci likvidace, přičemž použila obezřetné předpoklady hodnoty zajištění a faktoringu ve výsledcích přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu.
(112)
U akcií Komise přezkoumala zprávy o oceňování předložené Slovinskem, aby mohla posoudit, zda jsou vykázané tržní hodnoty v souladu s tržními kotacemi kótovaných společností a zda je metodika oceňování použitá u nekótovaných společností v souladu s tržními normami.
(113)
Komise dospěla k závěru, že reálná ekonomická hodnota úvěrového portfolia je 617 milionů EUR pro nominální částku 2,3 miliardy EUR a že reálná ekonomická hodnota akciového portfolia je 94 milionů EUR. Plán restrukturalizace stanoví, že aktiva budou převedena na společnost BAMC v reálné ekonomické hodnotě.
(114)
Pokud jde o tržní hodnotu, Komise používá metodu rozšířeného pokrytí, aby posoudila současnou tržní hodnotu v době převodu. Na tomto základě se tržní hodnota portfolia odhaduje na 486 milionů EUR u úvěrů a 94 milionů EUR u akcií.
(115)
Částka podpory je tudíž rozdílem mezi převodní hodnotou a tržní hodnotou a činí 130 milionů EUR.
Sdílení nákladů a odměňování
(116)
Pokud jde o sdílení nákladů, oddíl 5.2 sdělení o znehodnocených aktivech opakuje obecnou zásadu, že by banky měly nést v maximálním rozsahu ztráty spojené se znehodnocenými aktivy, aby se zajistila rovnocenná odpovědnost akcionářů a rovnocenné sdílení nákladů. Aktiva by proto měla být převedena za cenu, která odpovídá jejich reálné ekonomické hodnotě nebo je nižší.
(117)
Slovinsko se zavazuje, že dodrží převodní cenu aktiv na úrovni jejich reálné ekonomické hodnoty nebo na úrovni nižší, a proto je v souladu se sdělením o znehodnocených aktivech.
Závěr o opatření týkajícím se znehodnocených aktiv
(118)
Vzhledem k výše uvedeným skutečnostem má Komise za to, že převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC splňuje všechny podmínky a požadavky sdělení o znehodnocených aktivech, upraveného a doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013.
8.2.3. Slučitelnost se sdělením o restrukturalizaci doplněným sdělením o bankovnictví z roku 2013
(119)
Podle bodu 31 sdělení o bankovnictví z roku 2013 plán restrukturalizace zahrnující podporu na restrukturalizaci bude s výjimkou požadavků na navýšení kapitálu a sdílení nákladů i nadále posuzován na základě sdělení o restrukturalizaci.
(120)
Podle sdělení o restrukturalizaci a sdělení o bankovnictví z roku 2013 musí z restrukturalizačního plánu pro zvýhodněnou finanční instituci zaprvé plynout, že je schopna obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost. Zadruhé, podpora musí být omezena na nezbytné minimum a akcionáři a podřízení věřitelé se musí co nejvíce podílet na snížení nedostatku kapitálu. Zatřetí, musí být přijata opatření, aby se omezila narušení hospodářské soutěže skrze umělou podporu tržní síly zvýhodněné finanční instituce a aby byla zaručena existence bankovního sektoru, jehož fungování je určováno hospodářskou soutěží. Dále je třeba zvážit otázky kontroly a procesní aspekty.
i) Obnovení dlouhodobé životaschopnosti
(121)
Jak stanoví sdělení o restrukturalizaci, členské státy musí předložit komplexní plán restrukturalizace, z něhož bude patrné, jak banka v přiměřené lhůtě a nejdéle do pěti let obnoví dlouhodobou životaschopnost bez státní podpory. Dlouhodobé životaschopnosti je dosaženo, je-li banka schopna soutěžit na kapitálovém trhu na základě svých vlastních schopností a v souladu s požadavky vyplývajícími z příslušných právních předpisů. Aby toho banka dosáhla, musí být - s přihlédnutím ke svému rizikovému profilu - schopna pokrýt veškeré své náklady a zajistit přiměřenou návratnost vlastního kapitálu. Obnovení životaschopnosti banky by mělo vycházet hlavně z interních opatření a mělo by být založeno na hodnověrném plánu restrukturalizace.
(122)
Z plánu restrukturalizace NLB na období do 31. prosince 2017 je patrné, že na konci tohoto období restrukturalizace dojde k obnovení životaschopnosti. To bude podle očekávání způsobeno zlepšením kvality portfolia a sníženou potřebou dodatečného znehodnocování aktiv a vytváření rezerv. Obnovení životaschopnosti bude také dosaženo očištěním rozvahy NLB v důsledku plánovaného převodu aktiv v selhání na společnost BAMC. NLB bude rovněž těžit ze zlepšení provozní účinnosti, což bude výsledkem opatření ke snížení nákladů a stabilizace příjmu. Aby se zaručila životaschopnost bank po zohlednění převodu aktiv v selhání na společnost BAMC, vychází plán restrukturalizace z předpokladu, že v roce 2013 dojde k rekapitalizaci státem ve výši 1,558 miliardy EUR a k úplnému odpisu podřízených dluhopisů a vlastního kapitálu akcionářů ve výši 250 milionů EUR.
(123)
Bod 10 sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby navrhované restrukturalizační opatření napravilo slabé stránky subjektu. Plán restrukturalizace nejprve vysvětluje příčiny potíží NLB. Úvěrové portfolio NLB bylo vážně zasaženo během krize a došlo ke vzniku značných ztrát ze znehodnocení.
(124)
Růst portfolia úvěrů byl financován velkoobchodním trhem, což vedlo k prudkému nárůstu poměru úvěrů ke vkladům (ze 74 % v roce 2002 na 137 % v roce 2009). Mezitím banka dostatečně neposílila svoji kapitálovou základnu a před začátkem krize se výrazně se spoléhala na hybridní nástroje.
(125)
Před krizí NLB akumulovala expozice do stavebnictví, developerských společností a finančních holdingů, kvalita souvisejícího řízení rizik však zaostávala. Když propukla krize a ekonomika se zpomalila, ukázalo se, že akumulace špatných úvěrů má katastrofální následky. V roce 2008 skončil národní program výstavby silnic a prudce poklesla domácí poptávka po nemovitostech. Většina slovinských společností byla vysoce zadlužená a pod tlakem v důsledku zhoršení hospodářské situace, znehodnocení aktiv a zásob a sníženého přístupu k úvěrům. Kombinace vážného zhoršení hospodářské situace a špatného rámce pro řízení rizik vedla k nárůstu úvěrů v selhání. Úvěry v selhání k 30. září 2012 dosáhly 29 % hrubých úvěrů pro NLB, nejhorší byla situace v odvětví stavebnictví (74 %). Ztráty po zdanění tak dosáhly částky 87 milionů EUR v roce 2009, 202 milionů EUR v roce 2010, 240 milionů EUR v roce 2011 a 273 milionů EUR v roce 2012.
(126)
Jednou z příčin problémů banky byla také slabá pravidla správy a řízení společnosti a výsledný vliv státu na každodenní činnosti banky.
(127)
Aby se zajistilo obnovení dlouhodobé životaschopnosti, je třeba vyřešit pět hlavních otázek. Zaprvé je třeba posílit správu a řízení banky, aby se zaručilo, že vedení banky přijímá výhradně obchodní rozhodnutí, která jsou ekonomicky odůvodněná, a že stát nebude ovlivňovat každodenní činnosti banky. Zadruhé, banka musí zlepšit své politiky tvorby cen a rámec pro řízení rizik, aby byly zachovány marže a minimalizovány ztráty. Zatřetí, NLB musí očistit svoji rozvahu a snížit expozici problematickým odvětvím, ať už prostřednictvím řádné tvorby rezerv a omezením pákového efektu problematických aktiv, nebo převedením problematických úvěrů na společnost BAMC. Za čtvrté, banka musí opravit strukturu své rozvahy rekapitalizací a posílením vkladové základny nebo snížením pákového poměru. A za poslední, banka musí zlepšit svoji provozní účinnost, aby zabezpečila dostatečnou úroveň ziskovosti.
a. Posílení rámce pro správu a řízení společností
(128)
Závazky zaručí nezávislost správní rady a také to, že vedení stanoví úvěrová kritéria. Tyto závazky zaručí, že stanovení cen úvěrů vychází z politiky tvorby cen, která stanoví minimální pravidla týkající návratnosti kapitálu pro všechny úvěry, a tím omezuje možnost, aby banka pod tlakem vnějších vlivů poskytovala úvěry pod tržní cenou.
(129)
Závazky podle všeho řádně řeší a napravují hlavní slabé stránky správy a řízení NLB. Vymezují odpovídající ochranná opatření, aby se zabránilo střetu zájmů a zaručilo, že strategie a rozhodnutí jsou zaměřené na podnikání a že nejsou ovlivňovány žádnými jinými cíli kromě maximalizace hodnoty a nepodléhají nepatřičnému vnějšímu vlivu. Díky plánovaným změnám správy a řízení bude banka odolnější vůči vnějšímu vlivu a zároveň zavede větší tržní disciplínu tím, že posílí kontrolu a zvýší transparentnost rozhodnutí v oblasti řízení.
(130)
NLB dále přezkoumá své politiky v oblasti pobídek a odměňování, aby zaručila, že nepodněcují k nepřiměřenému riskování a soustředí se na dlouhodobé a udržitelné cíle. Kromě toho až do 31. prosince 2017 omezí celkové odměny pro jakékoli členy rady a zaměstnance, kteří vykonávají zvláštní práci, v souladu s body 37 až 39 sdělení o bankovnictví z roku 2013, čímž se usnadní včasné provedení plánu restrukturalizace.
(131)
Kromě toho se Slovinsko zavazuje, že do […] odprodá svůj podíl akcií v NLB ve výši […] % investorovi, který je nezávislý a nemá žádnou vazbu na Republiku Slovinsko. Tímto odprodejem se výrazně sníží vnější vliv na řízení a podnikatelské činnosti banky.
b. Posílení politik tvorby cen a rámce pro řízení rizik
(132)
NLB posílí své politiky tvorby cen a rámec pro řízení rizik, a to zejména prostřednictvím řady pravidel a opatření, která mají chránit nejlepší obchodní zájmy banky. Tato opatření zahrnují odbornou přípravu zaměstnanců, získávání klientů, tvorbu cen nových produktů a přezkum procesu týkajícího se úvěrového rizika.
(133)
Zejména stanovení cen nových úvěrů povede do 31. prosince 2017 k dosažení kladné návratnosti kapitálu, a to alespoň v hodnotě […] % v každém klientském vztahu. Tvorba cen bude odstupňovaná, začne na […] % návratnosti kapitálu v každém klientském vztahu v roce 2014 a do 31. prosince 2017 dosáhne […] %.
(134)
Výsledné zlepšení politiky tvorby cen NLB a rámce pro řízení rizik je vhodné a nezbytné, aby bylo možné provádět přísnější úvěrové politiky u nových úvěrů a konzervativnější politiku tvorby rezerv. Tyto reformy řeší slabiny NLB, které byly příčinou nízké kvality jejího úvěrového portfolia, nadměrné úrovně úvěrů v selhání a vysokých úvěrových nákladů. Tím, že se tato opatření zaměřují na příčiny nízké ziskovosti, přispívají k dlouhodobé životaschopnosti NLB.
(135)
Plán restrukturalizace obsahuje také organizační oddělení vedlejších činností od hlavních činností NLB. Díky této reorganizaci bude NLB schopna zefektivnit své hlavní činnosti. Oddělení činností rovněž umožní zaujmout specializovanější přístup k ukončení vedlejších činností banky a k řízení jejích aktiv v selhání tak, aby se maximalizovala hodnota zpětně získaných prostředků.
c. Přesunutí těžiště podnikání na méně riskantní činnosti
(136)
Na základě plánu restrukturalizace se rizikově vážená aktiva NLB zvýší z 11,1 miliard EUR k 31. prosinci 2012 na [5-10] miliard EUR k 31. prosinci 2017. Omezením rizikově vážených aktiv, a to zejména v nejproblematičtějších odvětvích banky, tedy u finančních holdingů, přepravních společností a stavebních společností, se zaručí, že se během období restrukturalizace sníží riziko spojené s těmito expozicemi.
(137)
NLB převede portfolio znehodnocených aktiv v hodnotě 2,3 miliardy EUR na společnost BAMC, což jí umožní, aby se zaměřila na správu funkčních úvěrů a zároveň uvolnila zdroje na to, aby vyřešila otázky zbývajících úvěrů v selhání.
(138)
V budoucí strategii NLB znovu zaměří své činností na konzervativnější podnikání v hlavních segmentech bankovnictví, tedy na maloobchodní bankovnictví, bankovnictví pro malé a střední podniky a pro vybrané podniky ve Slovinsku. Tohoto vývoje bude dosaženo značným odprodejem a snížením vedlejších činností, čímž se uvolní zdroje na činnosti hlavní.
d. Oprava struktury rozvahy
(139)
NLB již od státu obdržela kapitálové injekce, a to v březnu 2011 a červenci 2012. Společně s dodatečnou třetí rekapitalizací je NLB schopna splnit kapitálové požadavky Slovinské banky, což jí umožňuje obnovit životaschopnost.
(140)
Částka třetí rekapitalizace zohledňuje potřeby banky, které vyplývají z přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu. Bezprostředně po rekapitalizaci dosáhne poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích 15 % a do 31. prosince 2017 dosáhne úrovně [10-20] %, což výrazně přesahuje kapitálové požadavky stanovené Slovinskou bankou, podle nichž je třeba, aby poměr kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích činil 9 %.
(141)
NLB navíc očistí svoji rozvahu tím, že převede značné portfolio aktiv v selhání a znehodnocených aktiv na společnost BAMC.
(142)
NLB posílí svůj profil financování snížením financování svých dceřiných společností v rámci skupiny, odprodejem vedlejších činností a opětovným důrazem na svoji historickou základnou financování, kterou tvoří maloobchodní vklady. Poměry úvěrů k vkladům se zlepší ze 105 % v roce 2012 na [70-80] % k 31. prosinci 2017.
e. Obnovení dlouhodobé ziskovosti
(143)
Obnovení dlouhodobé ziskovosti bude výsledkem přesunutí strategického důrazu banky na její hlavní základní bankovní činnosti, tedy na maloobchodní bankovnictví, bankovnictví pro malé a střední podniky a bankovnictví pro vybrané podniky ve Slovinsku, což bance umožní splnit cíle týkající se návratnosti kapitálu.
(144)
Banka zlepší své čisté úrokové rozpětí tím, že zaručí, že bude stanovena odpovídající cena nových úvěrů. Stanovení cen nových úvěrů zejména přispěje k dosažení kladné návratnosti, a to alespoň ve výši […] % v roce 2014, […] % v roce 2015, […] % v roce 2016 a […] % v roce 2017 v každém klientském vztahu.
(145)
NLB bude také dokumentovat všechna restrukturalizační rozhodnutí. Do dokumentace začlení srovnání s alternativními řešeními, např. výkonem zajištění a ukončením účasti. NLB prokáže, že zvolila řešení, které maximalizuje čistou současnou hodnotu banky.
(146)
NLB také plánuje rozsáhlý program snižování nákladů, konkrétně prostřednictvím významné konsolidace svých podnikatelských prostor a sítě poboček a snížením počtu zaměstnanců, jakož i zlepšením provozní účinnosti, snahou o to, aby klienti byli získáváni s ohledem na rizika a důrazem na ziskovost, a optimalizací nákladů spojených s likviditou a jiných nákladů. Plán restrukturalizace předpokládá, že výsledkem bude snížení poměru nákladů a zisků na méně než 60 % ve srovnání s úrovněmi, jichž banka dosahovala před krizí. Do 31. prosince 2017 dosáhne NLB návratnosti kapitálu po zdanění ve výši [5-10] % a poměru kmenového kapitálu tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích ve výši [10-20] %. Zisky NLB po zdanění dosáhnou v roce 2017 částky [100-150] milionů EUR.
(147)
Očekává se, že se postupem času souběžně s prováděním plánu restrukturalizace sníží tok znehodnocených aktiv. Banka bude mít díky převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC, závazkům týkajícím se řízení úvěrového rizika a restrukturalizaci úvěrů v selhání, které setrvávají v jejích portfoliích, tak, aby se maximalizovala jejich čistá současná hodnota pro banku, jakož i díky dalším opatřením, která posilují rámec banky pro řízení rizik, zdravější profil úvěrového rizika.
(148)
Komise se proto domnívá, že plán restrukturalizace může obnovit dlouhodobou životaschopnost NLB.
ii) Vlastní příspěvek a sdílení nákladů
(149)
Sdělení o restrukturalizaci doplněné sdělením o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že by příjemce podpory měl poskytnout přiměřený příspěvek, aby se podpora omezila na minimum a aby se omezilo narušení hospodářské soutěže a morální hazard. Za tímto účelem stanoví, že i) by měly být omezeny jak restrukturalizační náklady, tak výše podpory a že ii) by mělo v co největší míře docházet ke sdílení nákladů stávajícími akcionáři a podřízenými věřiteli.
(150)
Poté, co jsou ztráty nejprve absorbovány vlastním kapitálem, budou součástí odpovídajícího sdílení nákladů obvykle příspěvky ze strany držitelů hybridního kapitálu a držitelů podřízeného dluhu. Držitelé hybridního kapitálu a držitelé podřízeného dluhu musí poskytovat příspěvky, aby se v co největší míře snížil nedostatek kapitálu. Takovéto příspěvky mohou mít formu buď převodu na kmenový kapitál tier 1 (20), nebo snížení účetní hodnoty jistiny nástrojů. V každém případě musí být v rozsahu povoleném právními předpisy zabráněno odlivu hotovosti od příjemce k držitelům těchto cenných papírů.
(151)
Plán restrukturalizace neobsahuje žádné prvky, které by naznačovaly, že podpora přesahuje prostředky nutné k pokrytí nákladů vyplývajících z obnovení životaschopnosti NLB. Nedostatek kapitálu, který je třeba třetí rekapitalizací pokrýt, byl určen na základě přezkumu kvality aktiv/zátěžového testu. Odhad této kapitálové injekce vychází zejména z hodnocení aktiv, z nějž vyplývá, že je tato úroveň nutná a dostatečná k překonání zátěžové situace. Přezkum kvality aktiv/zátěžový test vnesl více jistoty do otázky, jaká úroveň kapitálu je zapotřebí. Částka třetí rekapitalizace umožňuje bance splnit požadavky na regulační kapitál a tržní očekávání. Kromě toho bude zaveden mechanismus pro splácení jistiny, aby se omezilo hromadění nadbytečného kapitálu v NLB, podle nějž bude NLB muset vyplatit dividendy za účetní období let 2015, 2016 a 2017, které se vypočtou na základě rostoucího procentního podílu veškerého nadbytečného kapitálu. Mechanismus pro splácení jistiny zaručuje, že množství kapitálu, které přesahuje minimální požadavky na regulační kapitál, bance nedovolí, aby zahájila nové podnikatelské činnosti dříve, než státu splatí podporu, kterou jí poskytl.
(152)
Aby mohla NLB d.d. získat dividendy od svých dceřiných společností a aby se zabránilo hromadění likvidity, mohou tyto dceřiné společnosti bez ohledu na zákaz dividend vyplácet dividendy. Tyto společnosti mohou dividendy vyplácet, jestliže je NLB d.d. - přímo či nepřímo - většinovým akcionářem a všichni externí akcionáři drží v dané společnosti dohromady méně než [10-20] % akcií a hlasovacích práv. Komise se domnívá, že možnost, aby dceřiné společnosti takto vyplácely dividendy NLB d.d., přispívá k udržení výše podpory na nezbytném minimu, zajistí odpovídající stupeň pružnosti pro účinnou správu konsolidovaného kapitálu a likvidity NLB a usnadní splácení podpory. Skutečnost, že v důsledku toho by část dividend obdrželi také menšinoví akcionáři dceřiných společností, představuje ve srovnání s těmito přínosy přiměřený vedlejší účinek, zejména vezme-li se v úvahu poměrně malé množství dividend, které bude nakonec možné vyplatit všem ostatním akcionářům kromě NLB d.d. a které nepřesáhne více než jednu desetinu množství dividend, které bude nakonec možné splatit NLB d.d.
(153)
Zaprvé, závazky ohledně sdílení nákladů akcionáři a držiteli podřízeného dluhu jsou v souladu se sdělením o restrukturalizaci doplněným sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(154)
V tomto ohledu se Slovinsko zavázalo, že předtím, než bude NLB poskytnuta jakákoli státní podpora (tj. třetí rekapitalizace a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC), NLB v plném rozsahu sníží hodnotu vlastního kapitálu akcionářů a nesplacených podřízených dluhů, aby se zaručilo, že jsou splněny požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2013. Komise příznivě vnímá, že je v co největší možné míře zajištěn příspěvek držitelů podřízeného dluhu, čímž je zaručeno odpovídající sdílení nákladů. Státní kapitálové injekce se provedou teprve poté, co budou zcela eliminováni držitelé podřízeného dluhu. Tento postup zaručuje, že všichni stávající držitelé podřízeného dluhu musí plně přispět k nákladům banky na restrukturalizaci, a to předtím, než do celé záležitosti vstoupí stát. Stát bude tudíž po třetí rekapitalizaci vlastnit 100 % akcií banky, před první kapitálovou injekcí vlastnil pouze 33,1 %.
(155)
Zadruhé, bod 24 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že jedním ze způsobů, jak dosáhnout sdílení nákladů, je zaplacení přiměřené náhrady za státní kapitál.
(156)
Pokud jde o první a druhou rekapitalizaci, Komise podotýká, že byly provedeny za ceny slučitelné se zásadami sdílení nákladů (21). Pokud jde o třetí rekapitalizaci obsaženou v plánu restrukturalizace, stát po ní bude vlastnit 100 % banky, čímž bude maximalizováno sdílení nákladů. Komise již také stanovila, že za převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC je poskytnuta přiměřená náhrada.
(157)
Za třetí, pokud jde o pokrytí nákladů na restrukturalizaci, které vyplývají z plánu restrukturalizace prostřednictvím interních opatření NLB, NLB provede opatření ke snížení nákladů, která budou v rámci základního scénáře založena na snížení provozních nákladů z 368 milionů EUR k 31. prosinci 2012 na [250-300] milionů EUR k 31. prosinci 2017. Plán restrukturalizace rovněž stanoví, že se banka zbaví alespoň [80-90] % svých nebankovních činností. Kromě toho je zaveden mechanismus pro splácení jistiny, který umožňuje vyplatit státu v co největším rozsahu dividendy za účetní období let 2015, 2016 a 2017, aniž by tím byly ohroženy požadavky na regulační kapitál banky.
(158)
Za čtvrté, kromě uvedených strukturálních opatření se Slovinsko také zavázalo, že zakáže kupóny, akvizice, reklamu a agresivní obchodní praktiky.
(159)
Komise podotýká, že závazek nevyplácet kupóny se nevztahuje na nově vydané kapitálové nástroje za předpokladu, že výplaty kupónů u takových nově vydaných kapitálových nástrojů nevytvoří v okamžiku přijetí tohoto rozhodnutí (22) právní závazek provést výplaty kupónů u cenných papírů NLB. Komise toto omezení zákazu kupónů přijímá, aby skupině v souladu s bodem 26 sdělení o restrukturalizaci povolila získat čerstvý hybridní kapitál na trhu. Vydání podřízených cenných papírů po datu přijetí tohoto rozhodnutí bance umožní získat dodatečné financování a hybridní kapitál, zároveň to však nebude podnětem k vyplacení kupónů u stávajících cenných papírů, zejména stávajícího podřízeného dluhu. Omezením zákazu kupónů tak banka bude moci vydat dodatečný kapitál tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích, což může případně snížit kapitál, který banka potřebuje ve formě vlastního kapitálu. V tomto ohledu je třeba připomenout, že mají-li se dluhové nástroje kvalifikovat jako kapitál tier 1 podle nařízení o kapitálových požadavcích, kupóny musí být volitelné, nikoli povinné. Na závěr lze ve stávajícím případě také poznamenat, že po úplném snížení hodnoty vlastního kapitálu akcionářů a nesplaceného podřízeného dluhu v bance nezůstane žádný vlastní kapitál ani podřízený dluh. Omezení zákazu kupónů neoslabuje užitečný dopad takového zákazu kupónů, který je popsán ve sdělení o restrukturalizaci, jelikož závazek NLB, že vyplacením kupónů u nových nástrojů nevznikne právní závazek provést výplaty kupónů u stávajících cenných papírů NLB, zabrání zbytečnému odlivu kapitálu.
(160)
Dostatečný vlastní příspěvek NLB k nákladům na její restrukturalizaci proto představuje i sdílení nákladů mezi držiteli vlastního kapitálu, hybridních nástrojů a podřízeného druhu, snížení nákladů, odprodeje a přiměřené náhrady za podporu.
(161)
Z těchto důvodů dospěla Komise k závěru, že plán restrukturalizace stanoví odpovídající vlastní příspěvek a sdílení nákladů.
iii) Opatření k omezení narušení hospodářské soutěže
(162)
A konečně, oddíl 4 sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby plán restrukturalizace obsahoval opatření k omezení narušování hospodářské soutěže. Tato opatření by měla být přizpůsobena konkrétním podmínkám, aby řešila narušení na trzích, na kterých banka, jež přijala státní podporu, působí po restrukturalizaci. Povaha a forma takových opatření bude záležet na dvou kritériích: zaprvé na výši podpory a podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé na vlastnostech trhu či trhů, kde bude banka přijímající podporu působit. Kromě toho musí Komise zohlednit vlastní příspěvek poskytnutý příjemcem a rozsah sdílení nákladů v období restrukturalizace.
(163)
NLB obdržela státní podporu ve formě kapitálových injekcí a opatření týkajících se znehodnocených aktiv, a to ve výši 2,321 miliard EUR, což se rovná 20 % rizikově vážených aktiv NLB (23). Přiměřená náhrada za podporu a nutnost provést opatření omezující případná narušení hospodářské soutěže jsou nutné zejména vzhledem k poměrně vysoké částce podpory.
(164)
Prvním opatřením, které omezí narušení hospodářské soutěže, je odprodej podílů NLB v […]. Odprodejem jejích […] se sníží podíl NLB na trhu […]. Odprodej […] NLB také přispěje k omezení podílu NLB na trhu a k otevření trhu konkurentům.
(165)
Omezení přítomnosti NLB na trhu v oblasti úvěrů podnikovým sektorům stavebnictví, přepravy a finančních holdingů je dosaženo díky ročním snížením rizikově vážených aktiv v těchto odvětvích.
(166)
Kromě toho NLB ukončí leasing, faktoring, odkup pohledávek a vedlejší činnosti ve Slovinsku i v zahraničí, aby ještě více přispěla k omezení možných vedlejších účinků státní podpory, kterou obdrží, na jiné než činnosti, než jsou její hlavní bankovní činnosti.
(167)
NLB bude pokračovat v operacích za podmínek, které omezují narušení hospodářské soutěže. Jako specializovaná banka s posílenými politikami řízení rizik a správy a řízení podniku a účinnější úvěrovou politikou s lepší tvorbou cen, která k 31. prosinci 2017 dosáhne návratnosti kapitálu ve výši [10-20] % u nových úvěrů, se banka zdrží toho, aby svým klientům poskytovala nadměrně výhodné podmínky. Tyto prvky přispívají k životaschopnosti NLB, ale také omezují narušování hospodářské soutěže.
(168)
Slovinsko se zavázalo, že zavede zákaz akvizic, čímž zaručí, že NLB nebude používat obdrženou státní podporu k tomu, aby získala nové podniky. Kromě toho je zaveden mechanismus pro splácení jistiny, který NLB umožňuje vyplatit státu v co největším rozsahu dividendy za účetní období let 2015, 2016 a 2017, aniž by byly ohroženy požadavky na regulační kapitál banky. Tento mechanismus pro splácení jistiny zaručuje, že množství kapitálu, které přesahuje minimální požadavky na regulační kapitál nebo jiné požadavky právních předpisů, bance nedovolí, aby zahájila nové podnikatelské činnosti dříve, než splatí státu podporu, kterou jí poskytl.
(169)
Kromě těchto strukturálních opatření se Slovinsko zavázalo, že provede soubor opatření, jímž omezí chování, aby se zabránilo narušování hospodářské soutěže. Komise vítá zákaz uvádět státní podporu k reklamním účelům a zákaz agresivních obchodních praktik, což NLB zabrání v tom, aby podporu využila k protisoutěžnímu tržnímu chování.
(170)
Vzhledem k této kombinaci opatření a závazků je zřejmé, že ve vztahu k výši podpory poskytnuté NLB existují dostatečná ochranná opatření, která omezí případné narušení hospodářské soutěže.
8.2.4. Dohled na plán restrukturalizace
(171)
Podle oddílu 5 sdělení o restrukturalizaci doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013 jsou požadovány pravidelné zprávy, aby Komise mohla ověřit, zda je plán restrukturalizace řádně prováděn. Slovinsko jmenuje dohlížejícího správce, který bude Komisi každých šest měsíců poskytovat zprávy o dohledu.
(172)
Aby se zaručilo řádné provádění plánu restrukturalizace po celou dobu jeho trvání, slovinské orgány přijmou nezbytná opatření, aby zaručily, že NLB dodrží závazky uvedené ve specifikaci.
(173)
Kromě toho bude na správné provádění plánu restrukturalizace a úplné a správné plnění všech závazků obsažených ve specifikaci, která je obsažena v příloze tohoto rozhodnutí, soustavně dohlížet nezávislý, dostatečně kvalifikovaný dohlížející správce. Tento dohlížející správce bude mít neomezený přístup ke všem informacím nutným k dohledu nad prováděním rozhodnutí. Komise nebo dohlížející správce mohou NLB požádat o vysvětlení a objasnění. Slovinsko a NLB mají plně spolupracovat s Komisí a dohlížejícím správcem, pokud jde o všechny dotazy spojené s dohledem.
8.2.5. Závěr a ukončení zahajovací fáze plánu restrukturalizace
(174)
Komise podotýká, že plán restrukturalizace, který Slovinsko předložilo, odpovídajícím způsobem řeší otázky životaschopnosti (včetně správy a řízení podniků), sdílení nákladů a narušování hospodářské soutěže a je v souladu s požadavky sdělení o restrukturalizaci doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013.
(175)
Komise již proto nemá pochybnosti o slučitelnosti plánu restrukturalizace, které vznesla ve druhém rozhodnutí o podpoře na záchranu a zahájení řízení.
9. ZÁVĚR
(176)
Komise dospěla k závěru, že první, druhá a třetí státní rekapitalizace NLB a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC představují podporu na restrukturalizaci ve prospěch NLB.
(177)
Komise vyvodila závěr, že restrukturalizační opatření spočívající v první, druhé a třetí rekapitalizaci a převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC mohou NLB umožnit, aby obnovila svoji dlouhodobou životaschopnost, jsou dostačující, pokud jde o sdílení nákladů, a vhodná a přiměřená, aby kompenzovala dopady dotčeného opatření podpory, které se projeví narušením trhu. Komise má proto za to, že předložený plán restrukturalizace splňuje kritéria sdělení o restrukturalizaci doplněného sdělením o bankovnictví z roku 2013 a sdělení o znehodnocených aktivech ve znění upraveném a doplněném sdělením o bankovnictví z roku 2013. Restrukturalizační opatření lze proto považovat za slučitelná s vnitřním trhem podle čl. 107 odst. 3 písm. b) SFEU. První, druhou a třetí rekapitalizaci a převod znehodnocených aktiv na společnost BAMC lze proto v souladu s plánem restrukturalizace schválit,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Podpora na restrukturalizaci, kterou Republika Slovinsko poskytla NLB a která sestává z první rekapitalizace ve výši 250 milionů EUR, druhé rekapitalizace ve výši 382,9 milionů EUR a třetí rekapitalizace ve výši 1 558 milionů EUR a z převodu znehodnocených aktiv na společnost BAMC s prvkem podpory ve výši 130 milionů EUR, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie.
S ohledem na plán restrukturalizace a závazky vymezené v příloze je podpora na restrukturalizaci slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Republice Slovinsko.
V Bruselu dne 18. prosince 2013.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 18 grudnia 2013 r.
w sprawie pomocy państwa SA.33229 (2012/C) (ex 2011/N) - Restrukturyzacja NLB - Słowenia, którą Słowenia planuje wdrożyć na rzecz Nova Ljubljanska banka d.d.
(notyfikowana jako dokument nr C(2013) 9632)
(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2014/535/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu państw członkowskich oraz innych zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
W dniu 14 stycznia 2011 r. władze Słowenii zgłosiły dokapitalizowanie przez państwo banku Nova Ljubljanska banka d.d. (zwanego dalej „NLB d.d.”) w wysokości 250 mln EUR.
(2)
Decyzją z dnia 7 marca 2011 r. (zwaną dalej „pierwszą decyzją w sprawie pomocy na ratowanie”) Komisja Europejska zatwierdziła pierwszą pomoc w zakresie dokapitalizowania na rzecz NLB d.d. (2) na okres sześciu miesięcy i po przedłożeniu jej planu restrukturyzacji.
(3)
Władze Słowenii przedstawiły plan restrukturyzacji w dniu 22 lipca 2011 r. Późniejsze aktualizacje tego planu przedstawiły one w dniach 6 września 2011 r. oraz 26 marca 2012 r.
(4)
W dniu 16 maja 2012 r. władze Słowenii poinformowały Komisję o zamiarze drugiego dokapitalizowania NLB d.d.. Środek ten zgłoszono w dniu 6 czerwca 2012 r.
(5)
Decyzją z dnia 2 lipca 2012 r. (zwaną dalej „drugą decyzją w sprawie pomocy na ratowanie i o wszczęciu postępowania”) Komisja zatwierdziła drugie dokapitalizowanie NLB d.d. i jednocześnie wszczęła szczegółowe postępowanie wyjaśniające, wyrażając wątpliwości, jeżeli chodzi o zdolność NLB d.d. do przywrócenia rentowności i zapewnienia wystarczającego podziału obciążenia oraz środków ograniczających zakłócenie konkurencji na podstawie planu restrukturyzacji, który został przedłożony Komisji.
(6)
W dniu 22 listopada 2012 r. opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej drugą decyzję w sprawie pomocy na ratowanie i o wszczęciu postępowania, a zainteresowane strony wezwano do zgłaszania uwag (3). Komisja nie otrzymała żadnych uwag.
(7)
W następstwie drugiej decyzji w sprawie pomocy na ratowanie i o wszczęciu postępowania władze Słowenii zgłosiły w dniu 7 stycznia 2013 r. zmieniony plan restrukturyzacji, którego wersja po zmianach została przedłożona w dniu 25 marca 2013 r. Następnie władze Słowenii przedstawiły kolejną zmienioną wersję tego planu w grudniu 2013 r. W niniejszej decyzji przedmiotowa wersja planu przedstawiona Komisji w grudniu 2013 r. jest zwana „planem restrukturyzacji”.
(8)
Na wnioski Komisji władze Słowenii przedstawiały dodatkowe informacje w okresie od dnia 2 lipca 2012 r. do dnia 9 grudnia 2013 r.
(9)
W dniu 10 kwietnia 2013 r. Komisja stwierdziła w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej, że w Słowenii występowały nadmierne zakłócenia równowagi ekonomicznej. W kontekście procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej Słowenia miała wykonać oddolny i odgórny test warunków skrajnych i dokonać oceny jakości aktywów słoweńskiego sektora bankowego, które przeprowadzili niezależni konsultanci. W planie restrukturyzacji uwzględniono wyniki oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych.
(10)
Ze względu na pilny charakter sprawy Republika Słowenii zgodziła się, aby w drodze wyjątku niniejszą decyzję przyjęto w języku angielskim.
2. OPIS BENEFICJENTA I ŹRÓDŁO JEGO PROBLEMÓW
(11)
NLB d.d. wraz z jego podmiotami powiązanymi (zwane dalej „NLB” lub „bankiem”) stanowią największą słoweńską grupę bankową i finansową. Na dzień 30 września 2012 r. grupa ta obejmowała NLB d.d. oraz 47 banków, spółek, oddziałów i biur przedstawicielskich za granicą. NLB jest istotnym graczem sektora bankowego w Słowenii i Europie Południowo-Wschodniej. Na dzień 30 września 2012 r. NLB reprezentował około 30 % słoweńskiego sektora bankowego pod względem aktywów razem i należał do trzech czołowych banków w byłej jugosłowiańskiej republice Macedonii, Czarnogórze, Kosowie i Republice Serbskiej, a w Bośni i Hercegowinie zajmował szóste miejsce. Bankowość to najważniejsza działalność NLB, chociaż bank ten świadczy również inne usługi finansowe, takie jak ubezpieczenia, zarządzanie aktywami, leasing, faktoring i forfeiting.
(12)
W ratingu Agencji Moody's NLB ma ocenę negatywną Caa2, podobnie jak w ratingu agencji Fitch Ratings - ocenę negatywną BB-. Obie oceny zostały obniżone w 2013 r. Obniżenie oceny wynikało przede wszystkim z koncentracji i dalszego pogarszania się portfela kredytowego oraz nieznaczącej pozycji finansowej i kapitałowej banku w bieżącym otoczeniu rynkowym.
(13)
W Słowenii NLB oferuje pełen zakres usług bankowych na rzecz przedsiębiorstw i osób fizycznych przy ukierunkowaniu na rynek bankowości detalicznej. NLB prowadzi również działalność w obszarach bankowości prywatnej, korporacyjnej i inwestycyjnej.
(14)
Na dzień 30 czerwca 2013 r. struktura kapitałowa NLB prezentowała się następująco: Republika Słowenii posiadała 77,51 % udziałów NLB, przedsiębiorstwo Kapitalska družba, d.d. - 6,23 %, przedsiębiorstwo Slovenska Odškodninska Družba - 5,58 %, a przedsiębiorstwo Poteza borzno posredniška družba, d.d. (w stanie upadłości) posiadało 2,24 %.
(15)
Na dzień 31 grudnia 2012 r. NLB posiadał aktywa o łącznej wartości 14,3 mld EUR i depozyty o całkowitej wartości około 9,1 mld EUR, na które składały się depozyty gospodarstw domowych (6,5 mld EUR), depozyty korporacyjne (2 mld EUR) i depozyty skarbu państwa (0,6 mld EUR). Ponadto NLB posiadał 112 mln EUR emitowanych dłużnych papierów wartościowych. Na ten sam dzień całkowita wartość należącego do NLB portfela kredytów względem sektora niebankowego wynosiła około 9,5 mld EUR. Relacja kredytów do depozytów wynosiła 104 % (w porównaniu z 105 % w 2011 r. i 127 % w 2010 r.).
(16)
Głównym źródłem problemów NLB jest wzrost kredytów zagrożonych, których wartość wzrosła z 0,6 mld EUR w 2008 r. (3,8 % całkowitej wartości kredytów) do 3,7 mld EUR w grudniu 2012 r. (28,2 % całkowitej wartości kredytów). Ten słaby wynik odnotowano w kontekście znacznego nacisku na adekwatność kapitałową NLB ze względu na pogorszenie jakości jego portfela aktywów, wyższe współczynniki kapitałowe wymagane przez organ regulacyjny i przewidywane przez inwestorów oraz ograniczoną dostępność kapitału i finansowania dłużnego, a w szczególności finansowania na rynku międzybankowym.
(17)
Przed wybuchem kryzysu finansowego w 2008 r. strategię NLB na rzecz wzrostu napędzały sprzyjające warunki gospodarcze. W okresie od 2002 r. do 2009 r. portfel kredytów NLB (kredyty netto) wzrastał o 15 % rocznie, a depozyty - o 8 %. Za ten duży wzrost odpowiadało w szczególności kredytowanie sektora korporacyjnego.
(18)
Oprócz wspomnianego wzrostu naturalnego NLB powiększało się dzięki przejmowaniu szeregu bankowych jednostek zależnych w Europie Południowo-Wschodniej oraz dzięki wzrostowi naturalnemu i ustanawianiu nowych podmiotów w segmentach leasingu, faktoringu/forfeitingu, ubezpieczeń na życie/funduszy emerytalno-rentowych i zarządzania aktywami.
(19)
W tabeli 1 przedstawiono zmiany w aktywach NLB w Słowenii i Europie Południowo-Wschodniej od dnia 31 grudnia 2006 r. do dnia 30 września 2012 r.
Tabela 1
Łączne udziały NLB w rynku aktywów
(%)
2006
2007
2008
2009
2010
2011
9M 2012
Aktywa razem grupy NLB (w mln EUR)
14 409
18 308
18 918
19 606
17 888
16 445
14 915
Słowenia
36,7
36,5
35,6
34,8
32,6
31,7
30,2
Bośnia Hercegowina - Federacja
5,7
5,7
5,7
5,1
6,1
5,9
5,5
Bośnia i Hercegowina - Republika Serbska
20,4
23,0
22,0
21,0
21,0
20,0
20,0
Czarnogóra
16,1
13,5
13,3
17,0
18,0
19,1
17,1
Kosowo
-
14,9
13,4
14,3
14,9
15,1
16,3
Macedonia
16,8
19,2
19,6
19,9
20,4
19,2
17,4
Serbia
3,0
2,8
2,3
2,1
2,0
1,8
1,6
(20)
NLB był rentowny w okresie 2003-2008. Od 2009 r. bank ten generuje jednak straty po opodatkowaniu. Straty te wynosiły 87 mln EUR w 2009 r., 202 mln EUR w 2010 r., 239 mln EUR w 2011 r. i 273,5 mln EUR w 2012 r. W pierwszym semestrze 2013 r. NLB odnotował straty po opodatkowaniu w wysokości 91,2 mln EUR. Portfel kredytów NLB zaczął się pogarszać w 2009 r. Kredyty zagrożone wzrosły z 3,8 % w 2008 r. do 28,2 % w grudniu 2012 r.
(21)
Na dzień 30 czerwca 2013 r. kapitał ustawowy NLB wynosił 1 074,3 mln EUR. Współczynnik kapitału podstawowego Tier I banku zgodnie z unijnym rozporządzeniem w sprawie wymogów kapitałowych (4) (zwanego dalej „CRR”) wynosił 8,5 %.
(22)
W dniu 4 grudnia 2013 r. wyniki oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych wykazały, że NLB miał niedobór kapitału w wysokości 1,8 mld EUR (5) w ramach scenariusza negatywnego.
3. ŚRODKI POMOCY
(23)
Dotychczas NLB otrzymał następujące środki pomocy państwa:
(i)
pierwsze dokapitalizowanie w kwocie 250 mln EUR czasowo zatwierdzone w pierwszej decyzji w sprawie pomocy na ratowanie z dnia 7 marca 2011 r.;
(ii)
drugie dokapitalizowanie w kwocie 382,9 mln EUR czasowo zatwierdzone w drugiej decyzji w sprawie pomocy na ratowanie i o wszczęciu postępowania z dnia 2 lipca 2012 r.
(24)
Poza tymi dwoma dokapitalizowaniami Słowenia zamierza wdrożyć dwa kolejne środki na rzecz NLB:
(iii)
trzecie dokapitalizowanie w kwocie 1,558 mld EUR; oraz
(iv)
przekazanie BAMC puli aktywów o obniżonej jakości składających się z kredytów zagrożonych (w kwocie nominalnej wynoszącej 2,3 mld EUR) i wykazu instrumentów kapitałowych (o wartości rynkowej w wysokości 94 mln EUR).
3.1. PIERWSZE DOKAPITALIZOWANIE NLB
(25)
W 2009 r. i 2010 r., po kilku latach odnotowywania zysków, NLB odnotował straty wynikające głównie z pogarszającej się sytuacji gospodarczej. Słaby wzrost gospodarczy i rosnące bezrobocie ograniczyły popyt na kredyty i spowodowały znaczny wzrost utraty wartości kredytów. Współczynnik kapitału podstawowego Tier I NLB zgodnie z CRR spadł z 6,9 % w 2009 r. do 6 % w 2010 r. W lipcu 2010 r. Bank Słowenii wezwał NLB do wzmocnienia swojej pozycji kapitałowej. W rezultacie NLB postanowił pozyskać większą ilość kapitału.
(26)
NLB miał w drodze publicznej emisji swoich udziałów zebrać 250 mln EUR kapitału własnego, tj. równowartość 1,6 % jego aktywów ważonych ryzykiem. Podwyższenie kapitału przeprowadzono w dwóch transzach. W pierwszej kolejności udziały zaoferowano do subskrypcji istniejącym udziałowcom (całkowita subskrybowana kwota wynosiła 89,2 mln EUR; państwo w pełni skorzystało ze swojego prawa pierwszeństwa). W ramach drugiego etapu pozostałe udziały przedstawiono w ofercie publicznej. Ze względu na brak zainteresowania ze strony inwestorów prywatnych ostatecznie udziały zostały w całości subskrybowane przez Słowenię.
(27)
Komisja w pierwszej decyzji w sprawie pomocy na ratowanie zatwierdziła wspomniane pierwsze dokapitalizowanie w dniu 7 marca 2011 r. jako czasową pomoc na ratowanie. Komisja zaznaczyła, że szczegółowo oceni aspekt podziału obciążenia podczas przeprowadzania oceny planu restrukturyzacji, który Słowenia zobowiązała się przedłożyć (6).
3.2. DRUGIE DOKAPITALIZOWANIE NLB
(28)
W maju 2011 r. Bank Słowenii wezwał do dalszego wzmocnienia pozycji kapitałowej NLB.
(29)
Wobec braku rozwiązania w postaci prywatnych inwestorów Słowenia przekazała NLB 382,9 mln EUR w formie warunkowych obligacji zamiennych, kwalifikujących się jako instrumenty kapitałowe kapitału podstawowego Tier I na podstawie mających zastosowanie przepisów. NLB przekształcił warunkowe obligacje zamienne we własne akcje zwykłe w marcu 2013 r. zgodnie z warunkami umowy regulującej warunkowe obligacje zamienne.
(30)
Komisja zatwierdziła wspomniane drugie dokapitalizowanie drugą decyzją w sprawie pomocy na ratowanie i o wszczęciu postępowania (7).
3.3. TRZECIE DOKAPITALIZOWANIE NLB
(31)
Zgodnie z wynikami oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych i biorąc pod uwagę treść planu restrukturyzacji, w tym zbycie aktywów i przekazanie części aktywów o obniżonej jakości BAMC, NLB odnotowuje niedobór kapitału w wysokości 1,8 mld EUR. Po uwzględnieniu skutków planowanej zamiany długu podporządkowanego na kapitał (co obniży zapotrzebowanie NLB na kapitał o 250 mln EUR), państwo przekaże NLB kapitał dodatkowy w kwocie 1,558 mld EUR w formie obligacji skarbowych i gotówki w celu umożliwienia bankowi przywrócenia rentowności.
3.4. PRZEKAZANIE BAMC AKTYWÓW O OBNIŻONEJ JAKOŚCI
(32)
W słoweńskiej ustawie o stabilności banków, która weszła w życie w grudniu 2012 r., przedstawiono ramy wystawiania gwarancji do celów finansowania przekazania BAMC lub spółce celowej aktywów odziedziczonych przez banki. W ustawie tej dopuszcza się również dokapitalizowania w celu pokrycia strat takich banków wynikających z przekazania aktywów w oparciu o ich długoterminową wartość ekonomiczną.
(33)
W maju 2013 r. Słowenia opracowała krajowy program reform mający na celu wdrożenie skierowanych do Słowenii unijnych zaleceń dla poszczególnych krajów. Wspomniany krajowy program reform obejmuje przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości przez trzy największe banki Słowenii, w tym NLB. Aktywa, które mają zostać przekazane BAMC, obejmują: przedsiębiorstwa w stanie upadłości, należności, które mają zostać zrestrukturyzowane, należności z zabezpieczeniem na nieruchomości, finansowe spółki holdingowe i inne kredyty zagrożone.
(34)
W dniu 17 maja 2013 r. Słowenia przedstawiła Komisji wstępny wykaz aktywów o wartości 1,9 mld EUR, które NLB ma przekazać BAMC. Od tego czasu wykaz ten był aktualizowany, a wielkość portfela aktywów, które mają zostać przekazane, wynosi 2,2 mld EUR (kwota nominalna) w przypadku kredytów i 94 mln EUR (wartość rynkowa) w przypadku kapitału własnego.
4. PLAN RESTRUKTURYZACJI I ZOBOWIĄZANIA
(35)
Władze Słowenii przedłożyły plan restrukturyzacji obejmujący okres restrukturyzacji od 2013 r. do dnia 31 grudnia 2017 r.
(36)
Głównymi filarami planu restrukturyzacji są: udoskonalenie ładu korporacyjnego i zarządzania ryzykiem, ukierunkowanie działalności na główne rynki banku, zmniejszenie kredytów zagrożonych oraz program ograniczenia kosztów. Plan restrukturyzacji obejmuje prognozy finansowe dla NLB do dnia 31 grudnia 2017 r. w oparciu o scenariusz podstawowy i uwzględnia również scenariusz negatywny opracowany na podstawie oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych.
(37)
Słowenia przedstawiła szereg zobowiązań, które określono w załączniku. Aby zapewnić wdrożenie przedmiotowych zapewnień, wyznaczony zostanie powiernik ds. monitorowania. Działania powiernika ds. monitorowania będą miały zastosowanie przez cały okres restrukturyzacji.
4.1. PRZYWRÓCENIE RENTOWNOŚCI DŁUGOTERMINOWEJ
(38)
Dwie najważniejsze kwestie dotyczące przywrócenia rentowności NLB to: (i) wdrożenie aktualnych struktur i rozwiązań w zakresie ładu korporacyjnego w celu zapewniania, aby decyzje podejmowane przez NLB były ukierunkowane na wyniki; oraz (ii) przegląd polityki kredytowej banku i jego procesów zarządzania ryzykiem, zwłaszcza w zarządzaniu ryzykiem kredytowym.
(39)
Zmiany ładu korporacyjnego wymienione w załączniku zostaną wdrożone w ciągu trzech miesięcy od dnia przyjęcia niniejszej decyzji, zgodnie z unijną dyrektywą w sprawie wymogów kapitałowych (8) i słoweńskimi przepisami krajowymi. Wynikłe zmiany w statucie i przepisach wewnętrznych NLB mają zapewnić posiadanie przez zarząd NLB wyłącznych uprawnień i obowiązków w zakresie zarządzania bieżącą działalnością NLB w sposób niezależny i w wyłącznym interesie banku. W rezultacie do stosunków między bankiem a jego udziałowcami, w szczególności Republiką Słowenii, będzie miała zastosowanie zasada pełnej konkurencji. W tym względzie Słowenia zobowiązuje się nie interweniować w wyznaczanie członków rady nadzorczej i kadry zarządzającej w inny sposób niż poprzez wykonywanie jej praw udziałowca na podstawie zwykłego słoweńskiego prawa spółek. NLB przydzieli dwie trzecie miejsc i praw głosu w radzie nadzorczej i jej komitetach niezależnym ekspertom. NLB wprowadzi ustalenia zapewniające niezależną i obiektywną funkcję audytu wewnętrznego. NLB będzie postępował zgodnie z ostrożną i należytą strategią handlową nastawioną na uzyskanie stabilności przy jednoczesnym wdrażaniu zaplanowanych środków. NLB przeprowadzi następnie przegląd swoich środków zachęty i polityki wynagrodzeń w celu zapewnienia, aby nie zachęcały one do podejmowania zbyt wysokiego ryzyka, aby były one nastawione na długoterminowe i stabilne cele oraz aby były przejrzyste i zgodne z wytycznymi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego w sprawie polityki i systemów wynagrodzeń z dnia 10 grudnia 2010 r. NLB ograniczy do dnia 31 grudnia 2017 r. całkowite wynagrodzenie każdego członka zarządu i pracownika wykonującego zadania specjalne zgodnie z właściwymi zasadami określonymi w komunikacie bankowym z 2013 r. (9). Zmienny składnik rocznego wynagrodzenia zarządu i pracowników wykonujących zadania specjalne zatrudnionych na stanowiskach w jednostce operacyjnej będzie ograniczony do pięciu miesięcznych wynagrodzeń. Zmienna kwota wypłacana pracownikom wykonującym zadania specjalne zatrudnionym na innych stanowiskach będzie ograniczona do trzech miesięcznych wynagrodzeń. Ponadto wypłata co najmniej 50 % zmiennego składnika wynagrodzenia będzie odroczona na okres trzech lat. W rezultacie do dnia 31 grudnia 2017 r. wynagrodzenie takie nie będzie przekraczało 15-krotności średniego krajowego wynagrodzenia w Słowenii lub 10-krotności średniego wynagrodzenia w NLB, w zależności od tego, które z nich jest wyższe.
(40)
NLB przeprowadzi przegląd swoich procesów wewnętrznej wyceny i zarządzania ryzykiem poprzez wdrożenie szeregu zasad i środków szczegółowo wymienionych w załączniku. W szczególności wycena nowych kredytów będzie uznawana za odpowiednią, jeżeli nowy kredyt przyczynia się do osiągnięcia dodatniej stopy zwrotu z kapitału własnego w wysokości co najmniej […] (10) % w 2014 r., […] % w 2015 r., […] % w 2016 r. i […] % w 2017 r. w odniesieniu do każdej relacji z klientem na warunkach określonych szczegółowo w załączniku.
(41)
Aktywa NLB zostaną podzielone między jednostkę operacyjną obejmującą kluczowe obszary działalności (około 10,6 mld EUR) i jednostkę operacyjną obejmującą obszary działalności, które nie są kluczowe (około 2 mld EUR). Pula aktywów o obniżonej jakości składających się z kredytów zagrożonych (w kwocie nominalnej wynoszącej 2,3 mld EUR) i wykazu instrumentów kapitałowych (o wartości rynkowej w wysokości 94 mln EUR) zostanie przekazana BAMC w ramach środka dotyczącego aktywów o obniżonej jakości. NLB ograniczy wartość ogółem bilansu jego grupy z około 17,9 mld EUR w 2010 r. do [10-20] mld EUR na dzień 31 grudnia 2017 r.
(42)
Oprócz pomocy państwa otrzymanej w marcu 2011 r. i w lipcu 2012 r. w planie restrukturyzacji przewiduje się, że państwo dokona dodatkowego zastrzyku kapitałowego w wysokości 1,558 mld EUR. Przedmiotowe trzecie dokapitalizowanie natychmiast podniesie współczynnik kapitału podstawowego Tier I NLB zgodnie z CRR do 15 % i pokryje również przewidywane straty. Dlatego też wspomniany zastrzyk kapitałowy zapewni przestrzeganie przez NLB wymogów dotyczących kapitału ustawowego przez cały okres restrukturyzacji.
(43)
W przyszłej strategii działalności NLB uwzględnia się w szczególności jego rynki podstawowe: rynek detaliczny, MŚP i wybranych działań w odniesieniu do klientów korporacyjnych. NLB planuje znaczną redukcję swojego portfela udziałów kapitałowych zgodnie ze swoją strategią skoncentrowania się na działalności podstawowej w kluczowych regionach. W tym kontekście w planie restrukturyzacji przewiduje się znaczne ograniczenie działalności NLB innych niż podstawowe, obejmujące sprzedaż wszystkich działalności leasingowych i faktoringowych/forfeitingowych oraz działalności związanych z zarządzaniem nieruchomościami, a także przewiduje się czasowe zaprzestanie działalności innych niż podstawowe w odniesieniu do zapewniania nowych kredytów zagranicznym klientom korporacyjnym.
(44)
NLB ograniczy swoją działalność kredytową w Słowenii w następujących sektorach (redukcja aktywów ważonych ryzykiem średnio o […] % w okresie od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2017 r.): (i) klienci korporacyjni w sektorze przemysłowym budownictwa (wartość aktywów ważonych ryzykiem zmniejszona z […] mln EUR na dzień 31 grudnia 2013 r. do […] mln EUR na dzień 31 grudnia 2017 r.); (ii) klienci korporacyjni w sektorze przemysłowym transportu (wartość aktywów ważonych ryzykiem zmniejszona z […] mln EUR na dzień 31 grudnia 2013 r. do […] mln EUR na dzień 31 grudnia 2017 r.); (iii) finansowe spółki holdingowe (wartość aktywów ważonych ryzykiem zmniejszona z […] mln EUR na dzień 31 grudnia 2013 r. do […] mln EUR na dzień 31 grudnia 2017 r.).
(45)
W wyniku wdrożenia planu restrukturyzacji, a w szczególności przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości, łączna wartość aktywów NLB zmniejszy się z 14,5 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. do [10-20] mld EUR na dzień 31 grudnia 2017 r., a wartość aktywów ważonych ryzykiem spadnie z 11,1 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. do [5-10] mld EUR na dzień 31 grudnia 2017 r.
(46)
Aktualny portfel NLB jest w pełni finansowany do czasu umownego terminu zapadalności. W przyszłości NLB zamierza ukierunkować swoją działalność w szczególności na depozyty detaliczne, które stanowią historyczną podstawę finansowania banku, ale planuje również dysponować zróżnicowaną podstawą finansowania na rynku międzybankowym. Relacja kredytów do depozytów ulegnie poprawie: z 105 % w 2012 r. do [70-80] % na dzień 31 grudnia 2017 r.
(47)
NLB planuje również dalekosiężny program kontroli kosztów i ograniczenia kosztów. W 2012 r. koszty operacyjne NLB wynosiły 368 mln EUR na poziomie grupy. NLB obniży swoje koszty operacyjne na poziomie grupy (z wyłączeniem jednorazowych kosztów nadzwyczajnych, które nie mają powtarzalnego charakteru, tj. wydatków na restrukturyzację) do kwoty [300-350] mln EUR do dnia 31 grudnia 2014 r., do kwoty [300-350] mln EUR do dnia 31 grudnia 2015 r., do kwoty [250-300] mln EUR do dnia 31 grudnia 2016 r. i do kwoty [200-250] mln EUR do dnia 31 grudnia 2017 r.
(48)
Na dzień 31 grudnia 2017 r. NLB przewiduje osiągnięcie stopy zwrotu z kapitału własnego po opodatkowaniu w wysokości [5-10] %. W planie restrukturyzacji przedstawiono prognozy finansowe na lata 2013-2017, które wskazują, że na dzień 31 grudnia 2017 r. współczynnik kapitału podstawowego Tier I zgodnie z CRR będzie wynosił [10-20] %. Zyski NLB po opodatkowaniu będą w 2017 r. wynosiły [100-150] mln EUR.
(49)
Ponadto Słowenia ograniczy swoje udziały w NLB […] („[…]” do dnia […]). Jeżeli Słowenia nie zawrze wiążących umów sprzedaży i kupna na sprzedaż swoich udziałów w NLB oprócz […], Słowenia i NLB udzielą powiernikowi ds. zbycia wyłącznego mandatu do sprzedaży […], […], […], […], […] i […].
4.2. PODZIAŁ OBCIĄŻENIA
(50)
W planie restrukturyzacji przewidziano zakaz podziału kuponów, dywidend i zysku przez cały okres realizowania planu restrukturyzacji do dnia 31 grudnia 2017 r.
(51)
Słowenia zobowiązuje się zapewnić, aby NLB powstrzymał się w okresie restrukturyzacji przed dokonywaniem jakichkolwiek płatności z tytułu instrumentów kapitałowych, chyba że płatności te wynikają ze zobowiązania prawnego. Słowenia zobowiązuje się również zapewnić, aby NLB nie wykupywał lub nie odkupywał przedmiotowych instrumentów bez uprzedniej zgody Komisji. Kupony od instrumentów kapitałowych będące w posiadaniu państwa można wypłacić, o ile takie płatności nie spowodują wypłat kuponów na rzecz innych inwestorów, które w innym wypadku nie byłyby obowiązkowe. Zobowiązanie do niewypłacania kuponów w okresie restrukturyzacji nie ma zastosowania do nowo wyemitowanych instrumentów (tzn. instrumentów wyemitowanych po przyjęciu przez Komisję niniejszej decyzji), pod warunkiem że żadna wypłata kuponu z tytułu takich nowo wyemitowanych instrumentów nie spowoduje powstania zobowiązania prawnego do dokonania wypłat kuponów z tytułu papierów wartościowych NLB istniejących w momencie przyjęcia niniejszej decyzji.
(52)
Liczba istniejących udziałowców NLB już uległa znacznemu zmniejszeniu ze względu na pierwsze i drugie dokapitalizowanie z odpowiednio marca 2011 r. i lipca 2012 r. Pozostałe podporządkowane papiery wartościowe NLB mają wartość 250 mln EUR. Słowenia zobowiązuje się do zapewnienia, aby przed przyznaniem jakiejkolwiek pomocy państwa (tj. trzeciego dokapitalizowania i przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości) NLB dokonało pełnego odpisu obniżającego wartość kapitału własnego i niespłaconych długów podporządkowanych jego udziałowców. W rezultacie państwo stanie się wyłącznym udziałowcem NLB, podczas gdy przed pierwszym dokapitalizowaniem NLB przez państwo w marcu 2011 r. posiadało ono 33,1 % udziałów.
(53)
Słowenia zobowiązuje się sprzedać udziały kapitałowe NLB w przedsiębiorstwach wymienionych w pkt 3 załącznika, które odpowiadają aktywom o łącznej wartości [100-150] mln EUR na dzień 31 grudnia 2012 r., oraz udziały w jednostkach zależnych niezwiązanych z działalnością podstawową wymienionych w pkt 4 załącznika, które odpowiadają aktywom o łącznej wartości [950-1 000] mln EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. NLB sprzeda również wszystkie swoje udziały kapitałowe w spółkach joint venture wymienionych w pkt 5 załącznika. Ponadto NLB zamknie […] do […].
(54)
Jakiekolwiek ewentualne dokapitalizowanie przez NLB jego jednostek zależnych za pomocą zastrzyków kapitałowych zostanie subskrybowane (i) z uwzględnieniem dyskonta w wysokości 25 % w odniesieniu do ceny udziałów - po dostosowaniu do „efektu rozwodnienia”, który można ująć ilościowo, stosując ogólnie przyjęte techniki rynkowe (11) - bezpośrednio przed ogłoszeniem zamiaru zastosowania zastrzyku kapitałowego; lub (ii) po najniżej cenie, po jakiej inni udziałowcy tych jednostek zależnych wnoszą swój wkład w dokapitalizowanie. Jeżeli chodzi o podmioty nienotowane na rynku regulowanym, wartość rynkową ich udziałów należy ustalić z zastosowaniem odpowiedniej i ogólnie przyjętej metody wyceny opartej na danych rynkowych. Jeżeli jakikolwiek taki zastrzyk kapitałowy przyjmuje formę instrumentów hybrydowych, instrumenty te będą zawierały alternatywny mechanizm realizowania kuponów dywidendowych oraz przepis określający kurs zamiany instrumentu hybrydowego na udział kapitałowy z uwzględnieniem dyskonta w wysokości 25 % w odniesieniu do TERP (ustanowionej w podobny sposób, co w przypadku zastrzyku kapitałowego).
4.3. ŚRODKI MAJĄCE NA CELU OGRANICZENIE ZAKŁÓCENIA KONKURENCJI
(55)
W celu zmniejszenia zakłócenia konkurencji NLB planuje ograniczyć swoją działalność gospodarczą w Słowenii. NLB zmniejszy wartość ogółem swojego bilansu z około 17,9 mld EUR w 2010 r. do [10-20] mld EUR do dnia 31 grudnia 2017 r.
(56)
Zobowiązania NLB obejmują sprzedaż bankowych udziałów kapitałowych w rynkach strategicznych. NLB sprzeda swoje […] do dnia […]. Sprzedaż ta ograniczy wpływ NLB na […]. NLB całkowicie pozbędzie się również swoich udziałów w […] do dnia […].
(57)
NLB ograniczy swoją działalność kredytową w sektorach budownictwa, transportu i finansowych spółek holdingowych w Słowenii poprzez ograniczenie aktywów ważonych ryzykiem w tych sektorach średnio o […] % od dnia 31 grudnia 2013 r. do dnia 31 grudnia 2017 r. NLB zaprzestanie strategii działalności przewidującej zapewnienie nowych działalności kredytowych zagranicznym klientom korporacyjnym.
(58)
NLB zaprzestanie wszelkiego rodzaju działalności leasingowej, faktoringowej i forfeitingowej poprzez zbycie jednostek zależnych w Słowenii i za granicą.
(59)
NLB zastosuje się do zakazu wypłacania kuponów, zakazu wypłacania dywidend, zakazu nabywania oraz zakazu reklamowania i stosowania agresywnych praktyk handlowych, zgodnie z warunkami określonymi w odpowiednich punktach załącznika.
(60)
Wprowadzono mechanizm zwrotu kapitału, zgodnie z którym NLB wypłaci dywidendy swoim udziałowcom w 2015 r., 2016 r. i 2017 r. (12). Za lata obrotowe 2015 i 2016 NLB wypłaci niższą z następujących kwot: (i) 50 % nadwyżki kapitału powyżej mającego zastosowanie wymogu dotyczącego kapitału ustawowego na podstawie prawa unijnego i słoweńskiego (uwzględniając filar 1 i 2) oraz bufor kapitałowy wynoszący 100 punktów bazowych; lub (ii) dochód netto za dany rok. Za rok obrotowy 2017 NLB wypłaci niższą z następujących kwot: (i) 100 % nadwyżki kapitału powyżej mającego zastosowanie wymogu dotyczącego kapitału ustawowego na podstawie prawa unijnego i słoweńskiego (uwzględniając filary 1 i 2) oraz bufor kapitałowy wynoszący 100 punktów bazowych; lub (ii) dochód netto za dany rok. Nie naruszając kompetencji Banku Słowenii jako organu nadzoru bankowego NLB, wypłatę dywidend zawiesza się, jeżeli zagraża ona wypłacalności banku w kolejnych latach.
4.4. OPIS ŚRODKA DOTYCZĄCEGO AKTYWÓW O OBNIŻONEJ JAKOŚCI
a) Cel pomocy
(61)
NLB odniesie korzyść ze środka dotyczącego aktywów o obniżonej jakości poprzez przekazanie aktywów BAMC. Celem tego środka jest wykluczenie niepewności co do przyszłej wartości portfela najbardziej problematycznych aktywów banku i zapewnienie, aby NLB zajęło się przede wszystkim wdrażaniem planu restrukturyzacji.
b) Ustanowienie i charakterystyka
(62)
Słowenia ustanowiła BAMC w celu wsparcia stabilności sektora bankowego.
(63)
Ogólnym celem BAMC jest zarządzanie otrzymywanymi aktywami i zorganizowane zbywanie ich przy jednoczesnej maksymalizacji ich stopy odzysku. Realizując to zadanie, BAMC przyczynia się do restrukturyzacji systemu finansowego przy jednoczesnym zminimalizowaniu wykorzystywania funduszy publicznych i w jak największym stopniu unikaniu zakłóceń rynku.
(64)
BAMC może przejąć lub pokryć ryzyko, w szczególności związane z aktywami, papierami wartościowymi, instrumentami pochodnymi, prawami i obowiązkami wynikającymi z zatwierdzonych kredytów lub gwarancji z powiązanym zabezpieczeniem. BAMC wypłaci NLB ustaloną wartość przekazania w drodze gwarantowanych przez państwo dłużnych papierów wartościowych wyemitowanych przez BAMC. Wartość przekazania aktywów przekazanych BAMC będzie równa ich rzeczywistej wartości ekonomicznej ustalonej przez ekspertów Komisji zgodnie z zasadami pomocy państwa lub niższa od tej wartości.
c) Zakres przekazania aktywów i kredytów o obniżonej jakości
(65)
Przekazanie dotyczy następujących rodzajów aktywów:
a)
przedsiębiorstw w stanie upadłości z zabezpieczeniem na nieruchomości;
b)
należności względem finansowych spółek holdingowych, które mają zostać zrestrukturyzowane;
c)
innych przedsiębiorstw w upadłości;
d)
innych należności z zabezpieczeniem na nieruchomości;
e)
finansowych spółek holdingowych;
f)
przedsiębiorstw budowlanych;
g)
przedsiębiorstw transportowych;
h)
innych ekspozycji zagrożonych.
(66)
W dniu 17 maja 2013 r. Słowenia przesłała Komisji wstępny wykaz aktywów o wartości 1,9 mld EUR, które NLB ma przekazać BAMC. Od tego czasu wykaz ten był dalej aktualizowany. Wielkość portfela, który ma zostać przekazany, wynosi 2,3 mld EUR wartości nominalnej w przypadku kredytów i 94 mln EUR wartości rynkowej w przypadku kapitału własnego.
(67)
W wyniku przekazania aktywów wartość aktywów NLB ważonych ryzykiem zostanie zmniejszona o 1,4 mld EUR, co wiąże się z całkowitym zmniejszeniem potrzeb kapitałowych w wysokości 112 mln EUR. Dane te przedstawiono w wykazie aktywów, które mają zostać przekazane BAMC, przesłanym Komisji w dniu 14 listopada 2013 r.
d) Metoda obliczania wartości przekazania
(68)
Bank Słowenii ustalił wstępnie wartość przekazania zgodnie z metodą określoną w przepisach ustanawiających BAMC. Metoda ta opiera się na ocenie wartości bieżącej netto przyszłych przepływów pieniężnych. W odniesieniu do dużych ekspozycji przeprowadzono oddzielną ocenę przyszłych przepływów pieniężnych, natomiast w odniesieniu do małych ekspozycji zastosowano podejście uproszczone, w którym ocenę przeprowadza się na podstawie prawdopodobieństw niewykonania zobowiązania odnośnie do kredytów oraz charakterystyki straty z tytułu niewykonania zobowiązania. Ponadto do obliczania wartości przekazania jako punkt odniesienia wykorzystuje się straty przewidywane w scenariuszu podstawowym testu warunków skrajnych. Metoda tej wyceny została zatwierdzona przez specjalną grupę składającą się z władz Słowenii oraz Komisji, EBC i Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego, występujących w roli obserwatorów.
(69)
W odniesieniu do przedsiębiorstw w stanie upadłości i kredytów zagrożonych przyszłe przepływy pieniężne zostały ustalone na podstawie wartości rynkowej zabezpieczeń i gwarancji. Do oceny wartości takich zabezpieczeń wykorzystano sprawozdania sporządzone przez niezależnych ekspertów w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy.
(70)
Wartość bieżąca netto przyszłych przepływów pieniężnych została następnie obliczona przy zastosowaniu stopy procentowej wolnej od ryzyka.
e) Wartość przekazania
(71)
Wartość przekazania aktywów NLB ustalona przez Słowenię wynosi 617 mln EUR w przypadku kredytów (co stanowi 27 % ich wartości księgowej brutto) i 94 mln EUR w przypadku kapitału własnego. Słowenia zobowiązała się dopilnować, by wartość przekazania aktywów przekazanych BAMC była równa ich rzeczywistej wartości ekonomicznej ustalonej przez ekspertów Komisji zgodnie z zasadami pomocy państwa lub niższa od niej.
(72)
Władze Słowenii przedstawiły przeprowadzoną przez Bank Słowenii analizę poświadczającą szczegółowe rezultaty i skutki finansowe przekazania BAMC aktywów przez NLB.
f) Cena rynkowa
(73)
Słowenia nie przeprowadziła oceny wartości rynkowej portfela.
g) Rada niezależnego eksperta dla Komisji
(74)
Komisja polegała na niezależnych ekspertach, którzy mieli na celu pomóc jej w ocenie proponowanej metody i ceny przekazania w związku z rzeczywistą wartością ekonomiczną przekazywanych aktywów i obliczeniem ceny rynkowej tych aktywów, jak określono w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości (13) służącym jako ramy odniesienia dla środka.
5. POWODY DECYZJI O WSZCZĘCIU FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
(75)
W dniu 2 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające dotyczące środków służących dokapitalizowaniu oraz przedłożonej przez Słowenię wersji planu restrukturyzacji celem sprawdzenia ich zgodności jako pomocy restrukturyzacyjnej z rynkiem wewnętrznym.
(76)
W tym czasie Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, czy otrzymana przez nią wersja planu restrukturyzacji NLB zapewnia przywrócenie rentowności długoterminowej, odpowiedni podział obciążenia i środki mające na celu ograniczenie zakłócenia konkurencji (14). W ramach kwestii związanych z rentownością Komisja wyraziła wątpliwości, czy proces decyzyjny w NLB był zgodny z normami rynkowymi, a w szczególności w odniesieniu do możliwych problemów w zakresie ładu korporacyjnego związanych z interwencją państwa jako głównego udziałowca w banku w bieżącą działalność banku (15).
6. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON
(77)
Komisja nie otrzymała żadnych uwag od zainteresowanych stron trzecich w odniesieniu do formalnego postępowania wyjaśniającego.
7. STANOWISKO SŁOWENII
(78)
Słowenia przyznaje, że pierwsze dokapitalizowanie, drugie dokapitalizowanie, trzecie dokapitalizowanie i przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. Ponadto Słowenia jest zdania, że środki te są zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE.
(79)
Słowenia twierdzi, że plan restrukturyzacji spełnia wszystkie warunki określone w komunikacie w sprawie restrukturyzacji (16) uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r.
(80)
W szczególności Słowenia jest zdania, że plan restrukturyzacji zapewnia przywrócenie NLB rentowności długoterminowej bez wykorzystania zasobów państwowych, zapewnia wystarczający wkład własny w koszty restrukturyzacji i ogranicza zakłócenie konkurencji. W celu zapewnienia rozważnego procesu decyzyjnego w zarządzaniu działaniami banku Słowenia przedstawiła zobowiązania służące wzmocnieniu ładu korporacyjnego NLB.
(81)
Wykaz zobowiązań przedstawionych przez Słowenię przedstawiono w załączniku do niniejszej decyzji. Aby zapewnić wdrożenie przedmiotowych zapewnień, wyznaczony zostanie powiernik ds. monitorowania. Co więcej, Słowenia zobowiązała się do terminowego przeprowadzenia określonych zbyć. W przypadku niedotrzymania jakiegokolwiek terminu zbycia wyznaczony zostanie powiernik ds. zbycia.
8. OCENA
8.1. ISTNIENIE I KWOTA POMOCY
(82)
Komisja już wcześniej uznała (17), że pierwsze i drugie dokapitalizowanie NLB stanowiło pomoc państwa, czego Słowenia nie zakwestionowała. W związku z tym w niniejszej sekcji Komisja oceni jedynie, czy pomoc państwa stanowią dwa nowe środki (trzecie dokapitalizowanie i przekazanie aktywów o obniżonej jakości BAMC).
(83)
Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(84)
Ponieważ trzecie dokapitalizowanie w wysokości 1,558 mld EUR będzie przekazane bezpośrednio przez Republikę Słowenii, Komisja uznaje, że środki pochodzą z zasobów państwowych.
(85)
Trzecie dokapitalizowanie umożliwia NLB uzyskanie kapitału w sytuacji kryzysu finansowego i gospodarczego, gdy ze względu na dużą niepewność towarzyszącą słoweńskiemu sektorowi banków niemożliwe byłoby zdobycie takiego kapitału na rynku. W związku z tym Komisja uznaje, że trzecie dokapitalizowanie nie byłoby zapewnione przez prywatnego inwestora. Trzecie dokapitalizowanie należy zatem uznać za stanowiące korzyść dla NLB. Co więcej, korzyść ta ma charakter selektywny, ponieważ odnosi się tylko do jednego banku.
(86)
Zważywszy, że NLB działa i będzie działać w sektorze finansowym, który jest otwarty na intensywną konkurencję międzynarodową, wszelkie korzyści odnoszone przez bank wynikające z zasobów państwowych mogą wpływać na handel wewnątrz Unii i zakłócać konkurencję. Trzecie dokapitalizowane stanowi w związku z tym pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(87)
Element pomocy w ramach trzeciego dokapitalizowania wynosi 1,558 mld EUR.
(88)
Jeżeli chodzi o przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości, Komisja uznaje, że środek obejmuje zasoby państwowe. Słowenia utworzyła BAMC w celu wspierania stabilności sektora banków, pomagając bankom znajdującym się w trudnej sytuacji w przekazywaniu ich ryzykownych aktywów z bilansu po cenie przekraczającej bieżącą wartość rynkową. Wspomniane przekazanie aktywów z NLB do BAMC ograniczy stratę, jaką bank musiałby w przeciwnym razie ponieść w celu oczyszczenia swojego bilansu i wdrożenia planu restrukturyzacji.
(89)
Aby dokonać oceny istnienia pomocy w ramach przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości, eksperci Komisji określili w sposób niezależny bieżącą wartość rynkową przekazywanego portfela oraz rzeczywistą wartość ekonomiczną, która jednocześnie będzie stanowić cenę, po jakiej dokona się przekazania aktywów. Ponieważ wartość przekazania portfela jest wyższa niż bieżąca wartość rynkowa, środek stanowi korzyść dla NLB.
(90)
Korzyść ta wzmacnia pozycję NLB w porównaniu z pozycją jego konkurentów w Słowenii i innych państwach członkowskich, którzy nie korzystają z tego samego wsparcia ze strony państwa. Należy zatem uznać, że przedmiotowy środek prawdopodobnie będzie zaburzać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi, uwzględniając także fakt, iż NLB działa i będzie działał w sektorze finansowym, który jest otwarty na intensywną współpracę międzynarodową.
(91)
Jeżeli chodzi o kwotę pomocy w ramach przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości, należy zauważyć, że w przypisie 2 do pkt 20 lit. a) komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości kwotę pomocy w ramach środków na rzecz ratowania aktywów definiuje się jako różnicę między ceną transferową aktywów a ceną rynkową. Cena transferowa wynosi 617 mln EUR, natomiast cenę rynkową szacuje się na poziomie 486 mln Pomoc przyznana NLB w wyniku przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości wynosi zatem 130 mln EUR.
(92)
W związku tym całkowita pomoc przyznana NLB w wyniku pierwszego, drugiego i trzeciego dokapitalizowania oraz przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości wynosi 2,321 mld EUR i stanowi 20 % aktywów ważonych ryzykiem NLB według stanu z grudnia 2012 r.
8.2. ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM
8.2.1. Podstawa prawna oceny zgodności
(93)
W art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE upoważnia się Komisję do stwierdzenia zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli ma ona na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”. Komisja uznała, że globalny kryzys finansowy może spowodować poważne zakłócenia w gospodarce państwa członkowskiego oraz że środki pomocy udzielane bankom mogą zaradzić tym zaburzeniom. Zostało to szczegółowo przedstawione i rozwinięte kolejno w sześciu komunikatach dotyczących kryzysu (18), a także w komunikacie bankowym z 2013 r.
(94)
Komunikat bankowy z 2013 r. ma zastosowanie do środków pomocy państwa zgłoszonych od dnia 1 sierpnia. W przypadku NLB Słowenia zgłosiła dodatkową pomoc państwa w formie zastrzyków kapitałowych i ulg kapitałowych po dniu 1 sierpnia 2013 r. W związku z tym przepisy komunikatu bankowego z 2013 r. mają zastosowanie do oceny zgodności planu restrukturyzacji NLB.
(95)
Szereg zatwierdzonych przez Komisję środków podjętych przez władze słoweńskie w celu zwalczenia kryzysu finansowego (19) potwierdza istnienie poważnych zakłóceń w gospodarce słoweńskiej. W związku z tym podstawą prawną oceny zgodności wszystkich środków objętych planem restrukturyzacji (mianowicie pierwszego dokapitalizowania, drugiego dokapitalizowania, trzeciego dokapitalizowania i przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości) jest art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE.
(96)
Jeżeli chodzi konkretnie o zgodność przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości, Komisja ocenia wspomniany środek w odniesieniu do komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości dostosowanego komunikatem bankowym z 2013 r.
(97)
Jeżeli chodzi o zgodność pomocy restrukturyzacyjnej na rzecz NLB, Komisja ocenia ją na postawie planu restrukturyzacji w odniesieniu do komunikatu w sprawie restrukturyzacji uzupełnionego komunikatem bankowym z 2013 r.
8.2.2. Zgodność z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości dostosowanym i uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r.
(98)
W odniesieniu do zgodności pomocy na rzecz NLB w formie przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości Komisja musi ocenić przedmiotowy środek na podstawie komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości dostosowanego i uzupełnionego komunikatem bankowym z 2013 r. W komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości zdefiniowano środek na rzecz ratowania aktywów o obniżonej jakości jako dowolny środek, który: „zwalnia bank będący beneficjentem z konieczności wykazywania straty lub rezerwy na pokrycie ewentualnych strat wynikających z utraty wartości jego aktywów (lub przewiduje wynagrodzenie dla banku w związku z taką koniecznością) lub też uwolnienia kapitału ustawowego na inne potrzeby”, oraz określono kryteria zgodności takich środków z rynkiem wewnętrznym. Kryteria te obejmują: (i) kwalifikowalność aktywów; (ii) przejrzystość i ujawnienie informacji o utracie wartości aktywów; (iii) zarządzanie aktywami; (iv) prawidłowe i spójne podejście do wyceny; oraz (v) adekwatność wynagrodzenia i podziału obciążenia.
Kwalifikowalność aktywów
(99)
Jeżeli chodzi o kwalifikowalność aktywów, w sekcji 5.4 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości wskazuje się, że pomoc związana z aktywami wymaga precyzyjnego określenia aktywów o obniżonej wartości oraz że w związku z kwalifikowalnością mają zastosowanie określone ograniczenia w celu zapewnienia zgodności.
(100)
W komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości stwierdza się ponadto, że należy zachować równowagę między dążeniem do celu, jakim jest bezpośrednie zapewnienie stabilności finansowej, a koniecznością przywrócenia normalnego funkcjonowania rynku, co byłoby argumentem przemawiającym za zachowaniem elastyczności przy określaniu kategorii aktywów. W szczególności, o ile w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości za aktywa kwalifikowane uznaje się te, które wywołały kryzys finansowy (dotyczy to bezpośrednio amerykańskich papierów wartościowych zabezpieczonych spłatami kredytów hipotecznych), o tyle zezwala się również na rozszerzenie kwalifikowalności na „ściśle określone kategorie aktywów związane z takim zagrożeniem dla systemu - po należytym uzasadnieniu i bez ograniczeń ilościowych”.
(101)
Jeżeli chodzi o omawiany przypadek, środek dotyczący aktywów o obniżonej wartości jest ukierunkowany na aktywa zagrożone związane głównie z przedsiębiorstwami budowlanymi, przedsiębiorstwami transportowymi i finansowymi spółkami holdingowymi lub na aktywa zagrożone z zabezpieczeniem na nieruchomości. Sektory te stanowiły podstawę trudności NLB związanych ze znaczącymi portfelami kredytów zagrożonych (41 % kredytów zagrożonych w przypadku finansowych spółek holdingowych i 74 % w przypadku przedsiębiorstw budowlanych). Przekazywany portfel odpowiada za ponad połowę utraty wartości aktywów zaksięgowanej przez NLB d.d. na dzień 31 grudnia 2012 r. Przedmiotowe aktywa spełniają zatem kryteria kwalifikowalności zawarte w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości.
Przejrzystość i ujawnienie informacji
(102)
Jeżeli chodzi o przejrzystość i ujawnianie informacji, zgodnie z sekcją 5.1 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości wymaga się pełnej przejrzystości przed zastosowaniem środka oraz ujawnienia informacji o utracie wartości aktywów przez banki kwalifikujące się do pomocy w odniesieniu do aktywów, które będą objęte środkami na rzecz ratowania aktywów, na podstawie odpowiedniej wyceny poświadczonej przez uznanych niezależnych ekspertów i zatwierdzonej przez odpowiedni organ nadzoru. Zgodnie z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości wymaga się, aby ujawnienie informacji i wycena odbyły się przed interwencją władz publicznych.
(103)
Wstępna wycena aktywów została przeprowadzona przez Bank Słowenii. Po pierwsze, w dniu 10 maja 2013 r. Bank Słowenii przedstawił również test warunków skrajnych, w którym wskazano wpływ przekazania aktywów z trzech głównych banków słoweńskich do BAMC na kapitał. Po drugie, w dniu 4 grudnia 2013 r. przedstawiono wyniki oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych przeprowadzonych przez niezależnych ekspertów, w których wskazano braki w kapitale banków słoweńskich na podstawie scenariusza warunków skrajnych. Wyraźnie określono przekazywane kategorie aktywów, a przekazanie zostanie wykonane wyłącznie na podstawie metody wyceny zatwierdzonej przez Bank Słowenii. Państwo członkowskie zapewniło zatem wystarczającą przejrzystość i ujawnienie informacji w odniesieniu do całości aktywów NLB o obniżonej wartości przekazywanych BAMC. W szczególności przez niezależnych ekspertów zostały przeprowadzone ocena jakości aktywów i test warunków skrajnych, w ramach których stwierdzono braki w kapitale banku.
Zarządzanie aktywami
(104)
Jeżeli chodzi o zarządzanie aktywami, sekcja 5.6 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości stanowi, że konieczne jest jednoznaczne rozdzielenie - pod względem funkcjonalnym i organizacyjnym - banku będącego beneficjentem od jego aktywów, w szczególności w odniesieniu do kadry zarządzającej, pracowników i klientów. Wspomniany komunikat stanowi w tym względzie, że tego rodzaju ustalenia powinny umożliwić bankowi skoncentrowanie działań na przywracaniu rentowności oraz zapobiec ewentualnym konfliktom interesów.
(105)
Aktywami będzie zarządzał BAMC, który jest w pełni niezależny od NLB. Można zatem stwierdzić, że rozdzielone zarządzanie aktywami jest zgodne z wymogami zawartymi w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości.
Wycena
(106)
Sekcja 5.5 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości stanowi, że prawidłowe i konsekwentne podejście do wyceny aktywów ma zasadnicze znaczenie dla zapobiegania nadmiernym zakłóceniom konkurencji. Głównym celem wyceny jest ustalenie rzeczywistej wartości ekonomicznej aktywów. Wartość ta stanowi poziom odniesienia w zakresie, w jakim przekazanie aktywów o obniżonej jakości według tej wartości wskazuje na zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym - tworzy to efekt ulgi, ponieważ wspomniana wartość przewyższa bieżącą wartość rynkową, ale ogranicza kwotę pomocy do niezbędnego minimum.
(107)
Bank Słowenii dokonał oceny portfela, a Komisja wraz z niezależnymi ekspertami poddała dogłębnej analizie wycenę i ogólną metodykę leżącą u podstaw tej wyceny, aby zapewnić spójne podejście na poziomie unijnym.
(108)
Wnioski są następujące:
(i)
w materiałach przedłożonych przez NLB przedstawiono szczegółową analizę o wysokich standardach jakościowych;
(ii)
metoda ratingów wykorzystująca ratingi NLB i zaktualizowane finansowe dane bilansowe byłaby odpowiednia w odniesieniu do portfela przekazanego BAMC;
(iii)
na podstawie metody porównania warunków skrajnych szacunkowa rzeczywista wartość ekonomiczna portfela kredytów korporacyjnych NLB stanowi 60,2 % wartości ekspozycji brutto z marginesem błędu w wysokości +/- 5 %. W metodzie porównania warunków skrajnych poziom rezerw określonych w ocenie jakości aktywów poddaje się działaniu warunków skrajnych. Komisja wraz z jej niezależnymi ekspertami skalibrowała wspomniany poziom warunków skrajnych, stosując ustaloną praktykę. Oszacowany przez ekspertów rzeczywisty poziom wartości ekonomicznej odnosi się do portfela kredytów korporacyjnych NLB, który jest większy niż portfel, jaki według ostatecznych ustaleń zostanie przekazany BAMC. W związku z tym wspomnianej wartości szacunkowej nie można wykorzystać jako wskaźnika zastępczego do celów oceny rzeczywistej wartości ekonomicznej portfela, który ma zostać przekazany BAMC.
(109)
Na podstawie określonych powyżej elementów Komisja wyceniła rzeczywistą wartość ekonomiczną portfela. Do celów tej oceny Komisja podzieliła kredyty na dwie kategorie: kredyty udzielone przedsiębiorstwom kontynuującym działalność, z jednej strony, oraz kredyty na restrukturyzacje zobowiązań kredytowych i zobowiązań z tytułu kredytów, w odniesieniu do których nie wywiązano się z płatności, z drugiej strony. Wycenę rzeczywistej wartości kapitału własnego przeprowadzono oddzielnie.
(110)
W odniesieniu do kredytów udzielonych przedsiębiorstwom kontynuującym działalność Komisja zgodnie z zaleceniem niezależnych ekspertów zastosowała metodę ratingów. Na podstawie bieżącego ratingu NLB i zaktualizowanych informacji finansowych dotyczących ekspozycji Komisja określiła prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania. Następnie wyceniono stratę z tytułu niewykonania zobowiązania, po której przeprowadzono szczegółową analizę zabezpieczeń na podstawie istniejącej dokumentacji kredytowej lub wcześniejszych działań w zakresie przeglądu jakości kredytowej.
(111)
Jeżeli chodzi o kredyty na restrukturyzacje zobowiązań kredytowych i ekspozycji cechujących się niewykonaniem zobowiązania, Komisja skupiła się na analizie zabezpieczeń, aby ocenić wartość, jaką należy odzyskać w scenariuszu likwidacji, stosując w ramach wyników oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych ostrożne założenia, jeżeli chodzi o wartość zabezpieczeń i faktoring.
(112)
W odniesieniu do kapitału własnego Komisja dokonała przeglądu sprawozdań z wyceny przedłożonych przez Słowenię, aby ocenić, czy zgłoszone wartości rynkowe były zgodne z notowaniami rynkowymi spółek notowanych na rynku regulowanym oraz czy metodyka wyceny, którą zastosowano w przypadku spółek nienotowanych, była zgodna z normami rynkowymi.
(113)
Komisja stwierdza, że rzeczywista wartość ekonomiczna portfela kredytowego wynosi 617 mln EUR w odniesieniu do kwoty nominalnej w wysokości 2,3 mld EUR oraz że rzeczywista wartość ekonomiczna portfela kapitałowego wynosi 94 mln EUR. W planie restrukturyzacji przewiduje się przekazanie BAMC aktywów według rzeczywistej wartości ekonomicznej.
(114)
W odniesieniu do wartości rynkowej Komisja stosuje metodę pokrycia spreadów w celu dokonania oceny bieżącej wartości rynkowej w momencie przekazania. Na tej podstawie szacuje się, że wartość rynkowa portfela wynosi 486 mln EUR w odniesieniu do kredytów i 94 mln EUR w odniesieniu do kapitału własnego.
(115)
W związku z tym kwota pomocy jest równa różnicy między wartością przekazania a wartością rynkową, tj. 130 mln EUR.
Podział obciążenia i wynagrodzenie
(116)
Jeżeli chodzi o podział obciążenia, w sekcji 5.2 komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości ponownie przytoczono ogólną zasadę, która stanowi, że banki powinny w jak największym zakresie same pokrywać straty związane z aktywami o obniżonej wartości, tak by zagwarantować zrównoważenie odpowiedzialności akcjonariuszy i podziału obciążenia. W związku z tym aktywa należy przekazać według ceny, która odpowiada ich rzeczywistej wartości ekonomicznej lub pozostaje poniżej tej wartości.
(117)
Słowenia zobowiązuje się do ustalenia ceny transferowej aktywów według ich rzeczywistej wartości ekonomicznej lub według niższej wartości, a tym samym zapewnia zgodność z komunikatem w sprawie aktywów o obniżonej wartości.
Wniosek w sprawie środka dotyczącego aktywów o obniżonej jakości
(118)
W świetle powyższego Komisja stwierdza, że przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości spełnia wszystkie warunki i wymogi zawarte w komunikacie w sprawie aktywów o obniżonej wartości dostosowanym i uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r.
8.2.3. Zgodność z komunikatem w sprawie restrukturyzacji uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r.
(119)
Zgodnie z pkt 31 komunikatu bankowego z 2013 r. każdy plan restrukturyzacji obejmujący pomoc restrukturyzacyjną w dalszym ciągu ocenia się na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji, z wyjątkiem elementów dotyczących wymogu pozyskania kapitału i podziału obciążenia.
(120)
Zgodnie z komunikatem w sprawie restrukturyzacji i komunikatem bankowym z 2013 r., po pierwsze, w planie restrukturyzacji należy wykazać, że proces restrukturyzacji, któremu poddawany jest beneficjent pomocy państwa, jest odpowiedni do celów przywrócenia jego długoterminowej rentowności. Po drugie, kwota pomocy musi być ograniczona do niezbędnego minimum, a zarówno udziałowcy, jak i wierzyciele podporządkowani muszą wnieść jak największy wkład w obniżenie niedoboru kapitału. Po trzecie, należy wdrożyć środki mające na celu ograniczenie zakłócenia konkurencji spowodowanego sztucznym wspieraniem władzy rynkowej beneficjenta oraz zapewnienie konkurencyjności sektora bankowego. Ponadto należy odnieść się do kwestii związanych z monitorowaniem i kwestii proceduralnych.
(i) Przywrócenie długoterminowej rentowności
(121)
Jak określono w komunikacie w sprawie restrukturyzacji, państwo członkowskie musi przedstawić kompleksowy plan restrukturyzacji, w którym wykazuje się, w jaki sposób w rozsądnym okresie i w ciągu maksymalnie pięciu lat przywrócona zostanie długoterminowa rentowność beneficjenta niewymagająca dalszej pomocy państwa. Bank osiąga długoterminową rentowność, jeżeli jest w stanie konkurować o kapitał na rynku na podstawie własnych osiągnięć zgodnie z odpowiednimi wymogami prawnymi. Aby tego dokonać, bank musi być w stanie pokryć wszystkie swoje koszty oraz wypracować odpowiednią stopę zwrotu z kapitału własnego z uwzględnieniem profilu ryzyka banku. Przywrócenie rentowności powinno wynikać przede wszystkim ze środków wewnętrznych i opierać się na wiarygodnym planie restrukturyzacji.
(122)
W planie restrukturyzacji NLB obejmującym okres do dnia 31 grudnia 2017 r. wykazano przywrócenie rentowności pod koniec tego okresu restrukturyzacji. Przywrócenie rentowności będzie przede wszystkim spowodowane oczekiwaną poprawą jakości portfela i ograniczoną potrzebą dodatkowego obniżenia wartości i dodatkowego tworzenia rezerw. Przywrócenie rentowności zostanie również osiągnięte dzięki oczyszczeniu bilansu NLB na skutek planowanego przekazania BAMC zagrożonych aktywów. NLB odniesie również korzyść w związku z poprawą skuteczności operacyjnej wynikającą z podjęcia środków ograniczających koszty i ze stabilizacji dochodów. Aby zapewnić rentowność banku po uwzględnieniu przekazania BAMC zagrożonych aktywów, plan restrukturyzacji zakłada dokapitalizowanie przez państwo w kwocie 1,558 mld EUR w 2013 r. oraz pełne odpisanie obligacji podporządkowanych i kapitału udziałowców w kwocie 250 mln EUR.
(123)
W pkt 10 komunikatu w sprawie restrukturyzacji zawarto wymóg, zgodnie z którym proponowane środki restrukturyzacyjne mają pomóc wyeliminować słabe punkty przedsiębiorstwa. W planie restrukturyzacji wyjaśniono po pierwsze przyczyny trudności NLB. Portfel kredytowy NLB został w dużym stopniu dotknięty kryzysem i generował znaczne straty z tytułu trwałej utraty wartości.
(124)
Wzrost portfela kredytów był finansowany z hurtowego rynku kredytowego, co doprowadziło do gwałtownego wzrostu relacji kredytów do depozytów (z 74 % w 2002 r. do 137 % w 2009 r.). W międzyczasie bank nie wzmocnił w wystarczającym stopniu swojego kapitału ustawowego i przed rozpoczęciem kryzysu polegał głównie na instrumentach hybrydowych.
(125)
Przed rozpoczęciem kryzysu NLB posiadał nagromadzone ekspozycje na sektor budownictwa, deweloperów budowlanych i finansowe spółki holdingowe, ale jakość powiązanego zarządzania ryzykiem pozostawała w tyle. Gdy nadszedł kryzys i nastąpiło spowolnienie gospodarki, nagromadzenie kredytów zagrożonych okazało się katastrofalne w skutkach. Krajowy program budowy dróg zakończył się w 2008 r., a popyt krajowy na nieruchomości gwałtownie spadł. Większość przedsiębiorstw słoweńskich stosowała dużą dźwignię finansową i znalazła się pod presją pogorszonej koniunktury gospodarczej, spadku wartości aktywów i udziałów oraz ograniczonego dostępu do kredytów. Poważne pogorszenie koniunktury gospodarczej w powiązaniu z nieodpowiednimi ramami zarządzania ryzykiem doprowadziło do wzrostu kredytów zagrożonych. Wartość kredytów zagrożonych faktycznie osiągnęła poziom 29 % kredytów brutto NLB na dzień 30 września 2012 r., z najgorszym wynikiem w sektorze budownictwa (74 %). W rezultacie straty po opodatkowaniu wyniosły 87 mln EUR w 2009 r., 202 mln EUR w 2010 r., 240 mln EUR w 2011 r. i 273 mln w 2012 r.
(126)
Jedną z przyczyn problemów banku stanowiły również niedostateczne zasady ładu korporacyjnego i powiązany wpływ państwa na bieżącą działalność banku.
(127)
W związku z tym, aby przywrócić długoterminową rentowność, należy rozwiązać pięć głównych problemów. Po pierwsze, należy wzmocnić ład korporacyjny banku w celu zapewnienia, aby uzasadnione pod względem ekonomicznym decyzje biznesowe były podejmowane wyłącznie przez zarząd banku oraz aby państwo nie wywierało wpływu na jego bieżącą działalność. Po drugie, bank musi poprawić swoją politykę cenową i ramy zarządzania ryzykiem, aby utrzymać marże i zminimalizować straty. Po trzecie, NLB musi oczyścić swój bilans i ograniczyć ekspozycję na problematyczne sektory albo poprzez prawidłowe tworzenie rezerw i zmniejszenie udziału finansowania dłużnego problematycznych aktywów, albo poprzez przekazanie BAMC problematycznych kredytów. Po czwarte, bank musi naprawić strukturę swojego bilansu poprzez dokapitalizowanie i wzmocnienie bazy depozytowej lub ograniczenie wskaźnika dźwigni. Bank musi także poprawić skuteczność operacyjną, aby zapewnić wystarczający poziom rentowności.
a) Wzmocnienie ram ładu korporacyjnego
(128)
Wspomniane zobowiązania zagwarantują niezależność rady i zarządu w zakresie ustanawiania kryteriów udzielania kredytów. Zobowiązania te zagwarantują, że wycena kredytów będzie opierała się na polityce cenowej ustanawiającej minimalne zasady dotyczące stopy zwrotu z kapitału własnego w odniesieniu do wszystkich kredytów, ograniczając tym samym możliwość udzielania przez bank kredytów poniżej ceny rynkowej w wyniku wpływów zewnętrznych.
(129)
Wydaje się, że zobowiązania w odpowiedni sposób uwzględniają i eliminują główny słaby punkt ładu korporacyjnego NLB. Ustanawiają one odpowiednie zabezpieczenia zapobiegające konfliktom interesów w celu zapewnienia, aby strategie i decyzje były ukierunkowane na działalność i nie były stronnicze ze względu na cele inne niż maksymalizacja wartości ani nie podlegały niewłaściwym wpływom zewnętrznym. Planowane zmiany ładu korporacyjnego sprawią, że bank będzie w mniejszym stopniu narażony na wpływy zewnętrzne, a jednocześnie wprowadzą większą dyscyplinę rynkową poprzez zwiększoną kontrolę i przejrzystość decyzji w zakresie zarządzania.
(130)
NLB dokona następnie przeglądu swojej polityki zachęt i polityki wynagrodzeń w celu zapewnienia, aby nie sprzyjały one podejmowaniu zbyt wysokiego ryzyka i były nastawione na długoterminowe i stabilne cele. Ponadto do dnia 31 grudnia 2017 r. całkowite wynagrodzenie każdego członka zarządu lub rady nadzorczej oraz pracownika wykonującego zadania specjalne zostanie ograniczone zgodnie z pkt 37-39 komunikatu bankowego z 2013 r., co ułatwi terminowe wykonanie planu restrukturyzacji.
(131)
Dodatkowo Słowenia zobowiązuje się do zbycia swoich udziałów w NLB do […] % do dnia […] na rzecz inwestora, który jest niezależny i niezwiązany z Republiką Słowenii. Przedmiotowe zbycie znacznie ograniczy wpływy zewnętrzne w zarządzie banku i jego działalności gospodarczej.
b) Wzmocnienie polityki cenowej i ram zarządzania ryzykiem
(132)
NLB wzmocni swoją politykę cenową i ramy zarządzania ryzykiem w szczególności poprzez wprowadzenie szeregu zasad i środków mających na celu ochronę nadrzędnych interesów gospodarczych banku. Środki te obejmują szkolenia pracowników, punktową ocenę klientów, wycenę nowych procesów produkcyjnych i przegląd procesu związanego z ryzykiem kredytowym.
(133)
W szczególności wycena nowych kredytów przyczyni się do osiągnięcia do dnia 31 grudnia 2017 r. dodatniej stopy zwrotu z kapitału własnego w wysokości co najmniej […] % w odniesieniu do każdej relacji z klientem. Wycena ta będzie wprowadzana stopniowo, począwszy od stopy zwrotu z kapitału własnego na poziomie […] % w odniesieniu do każdej relacji z klientem w 2014 r. i skończywszy na poziomie […] % na dzień 31 grudnia 2017 r.
(134)
Wynikająca z powyższych działań poprawa polityki cenowej i ram zarządzania ryzykiem NLB jest odpowiednia i konieczna w celu wdrożenia bardziej rygorystycznej polityki kredytowej w odniesieniu do udzielania nowych kredytów oraz bardziej konserwatywnej polityki tworzenia rezerw. Reformy te stanowią odpowiedź na słaby punkt NLB, który doprowadził do niskiej jakości jego portfela kredytów, zbyt wysokiego poziomu kredytów zagrożonych i wysokiego kosztu kredytów. Poprzez wyeliminowanie wspomnianych przyczyn niskiej rentowności, środki te przyczyniają się do długoterminowej rentowności NLB.
(135)
Plan restrukturyzacji obejmuje także rozdzielenie pod względem organizacyjnym działalności niezwiązanej z działalnością podstawową od działalności podstawowej NLB. Taka reorganizacja banku umożliwi NLB zoptymalizowanie jego działalności podstawowej. Rozdzielenie to pozwoli również na wdrożenie bardziej wyspecjalizowanego podejścia do zbywania działalności banku niezwiązanej z jego działalnością podstawową oraz do zarządzania jego aktywami zagrożonymi, aby zmaksymalizować wartości odzyskiwanych kwot.
c) Równoważenie działalności w kierunku działalności niosącej ze sobą mniejsze ryzyko
(136)
W wyniku wprowadzenia planu restrukturyzacji aktywa ważone ryzykiem NLB ulegną obniżeniu z 11,1 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. do [5-10] mld EUR na dzień 31 grudnia 2017 r. Ograniczenie aktywów ważonych ryzykiem, w szczególności w odniesieniu do najbardziej problematycznych dla banku sektorów, tj. finansowych spółek holdingowych, przedsiębiorstw transportowych i przedsiębiorstw budowlanych, zapewnia ograniczenie ryzyka związanego z przedmiotowymi ekspozycjami w okresie restrukturyzacji.
(137)
NLB przekaże BAMC portfel kredytów o obniżonej jakości o wartości 2,3 mld EUR, co umożliwi NLB skupienie się na zarządzaniu kredytami niezagrożonymi, uwalniając jednocześnie zasoby na restrukturyzację pozostałych kredytów zagrożonych.
(138)
Przyszła strategia NLB ponownie ukierunkuje jego działania na działalność bardziej konserwatywną, w ramach której podstawowe segmenty usług bankowych obejmują klientów detalicznych, MŚP i wybranych klientów bankowości korporacyjnej w Słowenii. Zmiana ta zostanie wprowadzona poprzez istotne zbycia i ograniczenie działalności niezwiązanej z działalnością podstawową, co doprowadzi do uwolnienia zasobów na rzecz działalności podstawowej.
d) Naprawa struktury bilansowej
(139)
NLB otrzymał już od państwa zastrzyki kapitałowe w marcu 2011 r. i w lipcu 2012 r. Wraz z dodatkowym, trzecim dokapitalizowaniem NLB jest w stanie spełnić wymogi kapitałowe Banku Słowenii, co umożliwi przywrócenie rentowności banku.
(140)
Kwota trzeciego dokapitalizowania uwzględnia potrzeby banku wynikające z oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych. Po przeprowadzeniu dokapitalizowania współczynnik kapitału podstawowego Tier I banku zgodnie z CRR natychmiast osiągnie 15 % oraz poziom [10-20 %] do dnia 31 grudnia 2017 r., znacznie przekraczając wymóg kapitałowy ustalony przez Bank Słowenii na współczynnik kapitału podstawowego Tier I zgodnie z CRR w wysokości 9 %.
(141)
Ponadto NLB oczyści swój bilans dzięki przekazaniu BAMC znacznego portfela aktywów zagrożonych i aktywów o obniżonej jakości.
(142)
NLB wzmocni swój profil finansowania poprzez ograniczenie finansowania wewnątrzgrupowego jego jednostek zależnych, zbycie działalności niebędącej działalnością podstawową oraz ponowne ukierunkowanie na jego historyczną podstawę finansowania, tj. depozyty detaliczne. Relacja kredytów do depozytów ulegnie poprawie ze 105 % w 2012 r. do [70-80] % na dzień 31 grudnia 2017 r.
e) Przywrócenie długoterminowej rentowności
(143)
Przywrócenie długoterminowej rentowności będzie wynikiem strategicznej zmiany pozycjonowania działalności banku na jego podstawową działalność bankową, tj. świadczenie usług na rzecz klientów detalicznych, MŚP i wybranych klientów bankowości korporacyjnej w Słowenii, co umożliwi bankowi osiągnięcie celów związanych ze stopą zwrotu z kapitału własnego.
(144)
Bank zwiększy swoje marże odsetkowe netto poprzez zapewnienie odpowiedniej wyceny odnośnie do udzielania nowych kredytów. W szczególności wycena nowych kredytów przyczyni się do osiągnięcia dodatniej stopy zwrotu z kapitału własnego w wysokości co najmniej […] % w 2014 r., […] % w 2015 r., […] % w 2016 r. oraz […] % w 2017 r. w odniesieniu do każdej relacji z klientem.
(145)
NLB udokumentuje również wszystkie decyzje restrukturyzacyjne. Bank zamieści w dokumentacji porównanie rozwiązań alternatywnych, takich jak wykonanie zabezpieczenia i zakończenie zobowiązania. NLB wykaże, że dokonał wyboru rozwiązania, które maksymalizuje wartość bieżącą netto banku.
(146)
NLB planuje również realizację dalekosiężnego programu ograniczenia kosztów poprzez znaczną konsolidację lokali przedsiębiorstwa i sieci oddziałów oraz zmniejszenie liczby pracowników, a także poprzez zwiększenie skuteczności operacyjnej, dążenie do pozyskiwania klientów w drodze podejścia skorygowanego o ryzyko i nastawionego na zapewnienie rentowności oraz poprzez optymalizację płynności i innych kosztów. W rezultacie w planie restrukturyzacji przewidziano obniżenie wskaźnika kosztów do przychodów do poziomu poniżej 60 %, tj. porównywalnego do poziomów utrzymywanych przez bank przed nadejściem kryzysu. Do dnia 31 grudnia 2017 r. NLB osiągnie stopę zwrotu z kapitału własnego po opodatkowaniu w wysokości [5-10] % oraz współczynnik kapitału podstawowego Tier I zgodnie z CRR na poziomie [10-20] %. Zyski NLB po opodatkowaniu będą w 2017 r. wynosiły [100-150] mln EUR.
(147)
Oczekuje się, że poziom utraty wartości będzie z czasem coraz niższy w miarę wdrażania planu restrukturyzacji. Bank będzie posiadał bezpieczniejszy profil ryzyka kredytowego w wyniku przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości, wykonania zobowiązań związanych z zarządzaniem ryzykiem kredytowym oraz restrukturyzacji kredytów zagrożonych, które nadal widnieją w jego księgach, w celu maksymalizacji wartości bieżącej netto banku, a także w wyniku podjęcia innych środków wzmacniających ramy zarządzania ryzykiem banku.
(148)
Komisja stwierdza zatem, że plan restrukturyzacji jest odpowiedni w celu przywrócenia długoterminowej rentowności NLB.
(ii) Wkład własny i podział obciążenia
(149)
W komunikacie w sprawie restrukturyzacji uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r. wskazuje się, że odpowiedni wkład ze strony beneficjenta jest konieczny, aby ograniczyć pomoc do minimum oraz usunąć zakłócenia konkurencji i pokusę nadużycia. W tym celu komunikat stanowi, że (i) zarówno koszty restrukturyzacji, jak i kwota pomocy powinny być ograniczone; oraz (ii) powinien istnieć maksymalny podział obciążenia pomiędzy obecnych udziałowców i podporządkowanych wierzycieli.
(150)
Odpowiedni podział obciążenia zazwyczaj obejmuje, po pokryciu strat przez kapitał własny, wkład posiadaczy kapitału hybrydowego i właścicieli długów podporządkowanych. Posiadacze kapitału hybrydowego i właściciele długów podporządkowanych muszą w maksymalnym możliwym stopniu przyczynić się do ograniczenia niedoboru kapitału. Taki wkład może przyjąć formę albo przekształcenia w kapitał podstawowy Tier I (20), albo odpisu aktualizującego wartość nominalną instrumentów. W każdym razie w granicach wyznaczonych przez prawo należy maksymalnie ograniczyć wypływy środków pieniężnych od beneficjenta do posiadaczy takich papierów wartościowych.
(151)
Plan restrukturyzacji nie zawiera żadnych elementów, które sugerowałyby, że pomoc przekracza wysokość środków wymaganych do pokrycia kosztów wynikających z przywrócenia rentowności. Niedobór kapitału, który należy pokryć trzecim dokapitalizowaniem, określono na podstawie oceny jakości aktywów i testu warunków skrajnych. Oszacowanie zastrzyku kapitałowego opiera się w szczególności na wycenie aktywów, która wskazuje poziom, jaki jest konieczny i wystarczający w celu wytrzymania sytuacji skrajnej. Ocena jakości aktywów i test warunków skrajnych zagwarantowały większą pewność w odniesieniu do wymaganego poziomu kapitału. Kwota trzeciego dokapitalizowania umożliwia bankowi spełnienie wymogów dotyczących kapitału ustawowego i oczekiwań rynkowych. Ponadto wprowadzony zostanie mechanizm spłaty kapitału mający na celu ograniczenie tworzenia nadwyżki kapitału w NLB; w ramach tego mechanizmu NLB będzie zobowiązany do wypłacania dywidend za lata obrotowe 2015, 2016 i 2017 obliczanych na podstawie rosnącej wartości procentowej wszelkiej nadwyżki kapitału. Mechanizm spłaty kapitału zapewni, aby nadwyżka kapitału wykraczająca poza minimalne wymogi dotyczące kapitału ustawowego nie pozwalała bankowi na rozpoczęcie nowej działalności przed zwróceniem kapitału państwu.
(152)
Niezależnie od zakazu wypłacania dywidend, aby umożliwić NLB d.d. otrzymanie dywidend od swoich jednostek zależnych oraz aby uniknąć gromadzenia w nich rezerw płynności, spółki należące do grupy mogą wypłacać dywidendy. Spółki te mogą wypłacać tego rodzaju dywidendy, jeżeli NLB d.d. - bezpośrednio lub pośrednio - jest udziałowcem większościowym, a wszyscy zewnętrzni udziałowcy razem posiadają mniej niż [10-20] % udziałów i praw głosu w danej spółce. Komisja uważa, że możliwość wypłacania przez jednostki zależne dywidend na rzecz NLB d.d. przyczynia się do ograniczania kwoty pomocy do niezbędnego minimum, umożliwi zapewnienie odpowiedniego stopnia elastyczności w odniesieniu do skutecznego zarządzania skonsolidowanym kapitałem i płynnością NLB oraz ułatwi spłatę kwoty pomocy. Fakt, że dzięki temu rozwiązaniu udziałowcy mniejszościowi jednostek zależnych również otrzymaliby część dywidend, stanowi proporcjonalny efekt mnożnikowy względem tych korzyści, uwzględniając w szczególności stosunkowo niską kwotę dywidend wypłacanych ostatecznie wszystkim udziałowcom innym niż udziałowcy NLB d.d., która nie przekroczy o więcej niż jedną dziesiątą kwoty dywidend ostatecznie wypłacanych NLB d.d.
(153)
Po pierwsze, zobowiązania udziałowców i właścicieli długów podporządkowanych dotyczące podziału obciążenia są zgodne z komunikatem w sprawie restrukturyzacji uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r.
(154)
W tym względzie Słowenia zobowiązała się, aby zanim przyznana zostanie NLB jakakolwiek pomoc państwa (tj. trzecie dokapitalizowanie i przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości), bank ten dokonał pełnego odpisu obniżającego wartość kapitału własnego i niespłaconych długów podporządkowanych jego udziałowców w celu zapewnienia zgodności z wymogami zawartymi w komunikacie bankowym z 2013 r. Komisja z zadowoleniem zauważa, że wkład właścicieli długów podporządkowanych zapewniono w możliwie największym stopniu, zapewniając tym samym odpowiedni podział obciążenia. Zastrzyki kapitałowe państwa zostaną zrealizowane wyłącznie po pełnym wykonaniu uregulowania sytuacji w odniesieniu do właścicieli długów podporządkowanych. Taki porządek zapewnia konieczność wniesienia pełnego wkładu w koszty restrukturyzacji banku przez wszystkich istniejących właścicieli długów podporządkowanych przed podjęciem działań przez państwo. Państwo będzie w związku z tym właścicielem 100 % udziałów banku po przeprowadzeniu trzeciego dokapitalizowania w porównaniu z 33,1 % przed pierwszym zastrzykiem kapitałowym dokonanym przez państwo.
(155)
Po drugie, zgodnie z pkt 24 komunikatu w sprawie restrukturyzacji odpowiednia opłata z tytułu kapitału państwowego również stanowi środek do osiągnięcia podziału obciążenia.
(156)
Jeżeli chodzi o pierwsze i drugie dokapitalizowanie, Komisja zauważa, że przeprowadzono je według cen zgodnych z zasadami dotyczącymi podziału obciążenia (21). W odniesieniu do trzeciego dokapitalizowania uwzględnionego w planie restrukturyzacji państwo stanie się właścicielem 100 % udziałów banku po dokapitalizowaniu, maksymalizując tym samym podział obciążenia. Komisja ustaliła już również, że przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości zostaje odpowiednio wynagrodzone.
(157)
Po trzecie, jeżeli chodzi o pokrycie kosztów restrukturyzacji wynikających z planu restrukturyzacji poprzez zastosowanie przez NLB środków wewnętrznych, NLB podejmie środki ograniczające koszty, które to środki doprowadzą do zmniejszenia kosztów operacyjnych z 368 mln EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. do [250-300] mln EUR na dzień 31 grudnia 2017 r. w scenariuszu podstawowym. Plan restrukturyzacji przewiduje również zbycie co najmniej [80-90] % działalności banku niebędącej jego działalnością podstawową. Ponadto wprowadza się mechanizm spłaty kapitału umożliwiający wypłatę dywidend państwu na lata obrotowe 2015, 2016 i 2017 w jak największym stopniu, nie zagrażając wymogom banku dotyczącym kapitału ustawowego.
(158)
Po czwarte, oprócz wspomnianych środków strukturalnych Słowenia zobowiązała się również do przestrzegania zakazu wypłaty kuponów, zakazu nabywania oraz zakazu reklamowania i stosowania agresywnych praktyk handlowych.
(159)
Komisja zauważa, że zobowiązanie do niewypłacania kuponów nie ma zastosowania do nowo wyemitowanych instrumentów, pod warunkiem że żadna wypłata kuponu z tytułu takich nowo wyemitowanych instrumentów nie spowoduje powstania zobowiązania prawnego do dokonania jakichkolwiek wypłat kuponów z tytułu papierów wartościowych NLB istniejących w momencie przyjęcia niniejszej decyzji (22). Komisja przyjmuje przedmiotowe ograniczenie zakazu wypłaty kuponów, które ma na celu umożliwić grupie zgromadzenie nowego kapitału hybrydowego na rynku zgodnie z pkt 26 komunikatu w sprawie restrukturyzacji. Emitowanie podporządkowanych papierów wartościowych po dniu przyjęcia niniejszej decyzji pozwoli bankowi zgromadzić dodatkowe fundusze i kapitał hybrydowy, nie powodując jednocześnie wypłaty kuponów z tytułu istniejących papierów wartościowych, a w szczególności z tytułu istniejącego długu podporządkowanego. Z uwagi na ograniczenie zakazu wypłaty kuponów bank będzie zatem w stanie emitować dodatkowy kapitał Tier I zgodnie z CRR, co może potencjalnie obniżyć kapitał, jaki jest mu potrzebny w postaci kapitału własnego. W tym względzie należy przypomnieć, że kupony muszą być nieobowiązkowe i nie mogą być obowiązkowe w przypadku instrumentów dłużnych, aby mogły kwalifikować się jako kapitał Tier I zgodnie z CRR. Ponadto w bieżącym przypadku można również zauważyć, że po dokonaniu pełnego odpisu aktualizującego wartość kapitału własnego udziałowców NLB oraz niespłaconego długu podporządkowanego w banku nie pozostaje już żaden kapitał własny ani żaden dług podporządkowany. Ograniczenie zakazu wypłaty kuponów nie podważa skuteczności tego rodzaju zakazu wypłaty kuponów, który jest rozważany w komunikacie w sprawie restrukturyzacji, ponieważ zobowiązanie przedstawione przez NLB stanowiące, że wypłata kuponów z tytułu nowych instrumentów nie spowoduje powstania zobowiązania prawnego do dokonania jakichkolwiek wypłat kuponów z tytułu istniejących papierów wartościowych NLB, zapobiegnie niepotrzebnemu wypływowi kapitału.
(160)
W związku z tym podział obciążenia dotyczący kapitału własnego, posiadaczy kapitału hybrydowego i właścicieli długów podporządkowanych, ograniczeń kosztów, zbyć i odpowiedniego wynagrodzenia z tytułu pomocy stanowi wystarczający wkład własny NLB w koszty jego restrukturyzacji.
(161)
Ze względu na wymienione powody Komisja stwierdza, że w planie restrukturyzacji przewiduje się odpowiedni wkład własny i podział obciążenia.
(iii) Środki ograniczające zakłócenia konkurencji
(162)
Ponadto w sekcji 4 komunikatu w sprawie restrukturyzacji zawarto wymóg, zgodnie z którym plan restrukturyzacji musi zawierać środki ograniczające zakłócenia konkurencji. Przedmiotowe środki powinny być dostosowane do konkretnych zakłóceń występujących na rynkach, na których działa bank będący beneficjentem po restrukturyzacji. Charakter i forma takich środków zależą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano; a po drugie od cech rynków, na których beneficjent będzie działał. Ponadto Komisja musi wziąć pod uwagę zakres wkładu własnego beneficjenta oraz podział obciążenia w okresie restrukturyzacji.
(163)
NLB otrzymał pomoc państwa w postaci zastrzyków kapitałowych i środków dotyczących aktywów o obniżonej jakości w kwocie do 2,321 mld EUR odpowiadającej 20 % wartości aktywów ważonych ryzykiem NLB (23). Odpowiednie wynagrodzenie z tytułu pomocy oraz konieczność wdrożenia środków mających na celu ograniczenie ewentualnych zakłóceń konkurencji są niezbędne, w szczególności ze względu na stosunkowo znaczną kwotę pomocy.
(164)
Pierwszym środkiem, który ograniczy zakłócenia konkurencji, jest zbycie udziałów NLB w […]. Zbycie […] zmniejszy udział NLB w rynku […]. Zbycie […] NLB przyczyni się również do ograniczenia udziału NLB w rynku oraz otwarcia rynku na konkurencję.
(165)
Zmniejszenie obecności NLB na rynku w zakresie udzielania kredytów sektorom korporacyjnym, tj. sektorowi budownictwa, transportowemu i finansowym spółkom holdingowym, jest możliwe do osiągnięcia dzięki rocznym ograniczeniom dotyczącym aktywów ważonych ryzykiem w tych sektorach.
(166)
Dodatkowo NLB zaprzestanie działalności leasingowej, faktoringowej i forfeitingowej oraz działalności niezwiązanej z działalnością podstawową w Słowenii i poza jej granicami, aby przyczynić się w dalszym stopniu do ograniczenia ewentualnego efektu mnożnikowego otrzymanej pomocy państwa względem działalności niebędącej jego podstawową działalnością bankową.
(167)
NLB będzie nadal prowadził działalność w warunkach ograniczających zakłócenia konkurencji. NLB, jako bank jednej linii biznesowej z udoskonaloną polityką zarządzania ryzykiem i polityką ładu korporacyjnego oraz wydajniejszą polityką udzielania kredytów opierającą się na usprawnionej wycenie, która pozwoli na osiągnięcie stopy zwrotu z kapitału własnego z tytułu nowych kredytów w wysokości [10-20] % na dzień 31 grudnia 2017 r., nie będzie oferował swoim klientom nadmiernie preferencyjnych warunków. Powyższe elementy wspierają rentowność NLB, ale również ograniczają zakłócenia konkurencji.
(168)
Słowenia zobowiązała się do przestrzegania zakazu nabywania, zapewniając, by NLB nie wykorzystywał otrzymanej pomocy państwa w celu nabycia jakichkolwiek nowych działalności. Ponadto wdrożono mechanizm spłaty kapitału umożliwiający NLB wypłatę dywidend państwu za lata obrotowe 2015, 2016 i 2017 w jak największym zakresie, nie zagrażając wymogom banku dotyczącym kapitału ustawowego. Wspomniany mechanizm spłaty kapitału zapewni, aby nadwyżka kapitału wykraczająca poza minimalne wymogi dotyczące kapitału ustawowego nie pozwalała bankowi na rozpoczęcie nowej działalności przed zwróceniem kapitału państwu.
(169)
Oprócz wspomnianych środków strukturalnych Słowenia zobowiązała się również do szeregu ograniczeń dotyczących postępowania zapobiegających zakłóceniom konkurencji. Komisja z zadowoleniem przyjmuje zakaz reklamowania pomocy państwa i zakaz stosowania agresywnych praktyk handlowych, co zapobiega wykorzystaniu pomocy przez NLB do finansowania zachowań antykonkurencyjnych na rynku.
(170)
Biorąc pod uwagę przedstawione połączenie środków i zobowiązań, istnieją wystarczające zabezpieczenia, aby ograniczyć ewentualne zakłócenia konkurencji w kontekście kwoty pomocy przyznanej NLB.
8.2.4. Monitorowanie planu restrukturyzacji
(171)
Zgodnie z sekcją 5 komunikatu w sprawie restrukturyzacji uzupełnionego komunikatem bankowym z 2013 r. Komisja wymaga regularnych sprawozdań w celu weryfikowania, czy dany plan restrukturyzacji jest właściwie wdrażany. Słowenia wyznaczy powiernika ds. monitorowania, który będzie przedstawiał Komisji półroczne sprawozdania z monitorowania.
(172)
Aby zapewnić właściwe wdrożenie planu restrukturyzacji w trakcie jego obowiązywania, władze Słowenii podejmą wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia spełnienia przez NLB zobowiązań wymienionych w dokumencie zawierającym podstawowe ustalenia.
(173)
Ponadto prawidłowe wdrożenie planu restrukturyzacji oraz pełne i prawidłowe wykonanie wszystkich zobowiązań przedstawionych w dokumencie zawierającym podstawowe ustalenia dołączonym do załącznika do niniejszej decyzji będzie stale monitorowane przez niezależnego, posiadającego odpowiednie kwalifikacje powiernika ds. monitorowania. Powiernik ds. monitorowania będzie miał nieograniczony dostęp do wszelkich informacji niezbędnych do monitorowania wdrażania niniejszej decyzji. Komisja lub powiernik ds. monitorowania może zażądać od NLB wyjaśnień i informacji. Słowenia i NLB będą w pełni współpracować z Komisją i powiernikiem ds. monitorowania w zakresie wszelkich pytań związanych z monitorowaniem.
8.2.5. Wnioski i zamknięcie wszczętego postępowania w sprawie planu restrukturyzacji
(174)
Komisja zauważa, że plan restrukturyzacji przedstawiony przez Słowenię w odpowiedni sposób odnosi się do kwestii rentowności (w tym ładu korporacyjnego), podziału obciążenia i zakłócenia konkurencji oraz jest zgodny z wymogami zawartymi w komunikacie w sprawie restrukturyzacji uzupełnionym komunikatem bankowym z 2013 r.
(175)
Komisja pozbywa się zatem wątpliwości co do zgodności planu restrukturyzacji, które przedstawiono w drugiej decyzji w sprawie pomocy na ratowanie i o wszczęciu postępowania.
9. WNIOSEK
(176)
Komisja stwierdza, że pierwsze, drugie i trzecie dokapitalizowanie NLB przez państwo oraz przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości stanowi pomoc restrukturyzacyjną na rzecz NLB.
(177)
Komisja stwierdza, że środki restrukturyzacyjne składające się z pierwszego, drugiego i trzeciego dokapitalizowania oraz przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości są odpowiednie, by umożliwić przywrócenie długoterminowej rentowności NLB, są wystarczające pod względem podziału obciążeń oraz odpowiednie i proporcjonalne, aby zrekompensować skutki zakłóceń na rynku wywołane przez omawiane środki pomocy. W związku z powyższym Komisja uznaje, że przedstawiony plan restrukturyzacji spełnia kryteria komunikatu w sprawie restrukturyzacji uzupełnionego komunikatem bankowym z 2013 r. oraz komunikatu w sprawie aktywów o obniżonej wartości dostosowanego i uzupełnionego komunikatem bankowym z 2013 r. W związku z tym omawiane środki restrukturyzacyjne można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Pierwsze, drugie i trzecie dokapitalizowanie oraz przekazanie BAMC aktywów o obniżonej jakości można zatem zatwierdzić zgodnie z planem restrukturyzacji,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Pomoc restrukturyzacyjna udzielona NLB przez Republikę Słowenii, składająca się z pierwszego dokapitalizowania w wysokości 250 mln EUR, drugiego dokapitalizowania w wysokości 382,9 mln EUR, trzeciego dokapitalizowania w wysokości 1 558 mln EUR oraz przekazania BAMC aktywów o obniżonej jakości obejmującego element pomocy w wysokości 130 mln EUR, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
W świetle planu restrukturyzacji i zobowiązań określonych w załączniku pomoc restrukturyzacyjna jest zgodna z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Słowenii.
Sporządzono w Brukseli dnia 18 grudnia 2013 r.