ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 1025/2013/EU
ze dne 22. října 2013
o poskytnutí makrofinanční pomoci Kyrgyzské republice
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 209 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
v souladu s řádným legislativním postupem (1),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Spolupráce mezi Unií a Kyrgyzskou republikou je založena na Dohodě o partnerství a spolupráci mezi Evropskými společenstvími a jejich členskými státy na jedné straně a Kyrgyzskou republikou na straně druhé (2), která vstoupila v platnost v roce 1999. Unie poskytuje Kyrgyzské republice zacházení v rámci všeobecného systému preferencí.
(2)
V roce 2009 zasáhla kyrgyzskou ekonomiku mezinárodní finanční krize a v červnu 2010 etnické násilí. Tyto události narušily hospodářské činnosti, vedly k nutnosti značných veřejných výdajů na obnovu a sociální pomoc a vyústily ve významný deficit vnějšího a rozpočtového financování.
(3)
Na setkání dárců na vysoké úrovni, které se konalo dne 27. července 2010 v Biškeku, přislíbilo mezinárodní společenství na podporu obnovy Kyrgyzské republiky mimořádnou pomoc ve výši 1,1 miliardy USD. Na tomto setkání Unie oznámila, že poskytne finanční pomoc ve výši až 117,9 milionu EUR.
(4)
Rada ve složení pro zahraniční věci uvítala ve svých závěrech o Kyrgyzské republice ze dne 26. července 2010 úsilí nové kyrgyzské vlády o ustavení demokratického institucionálního rámce a vyzvala Komisi, aby pokračovala v poskytování pomoci orgánům Kyrgyzské republiky při provádění jejich reformního programu, a to též ve formě nových programů pomoci, a aby přispívala k udržitelnému hospodářskému a sociálnímu rozvoji země.
(5)
Politická a ekonomická podpora Unie rodící se parlamentní demokracii Kyrgyzské republiky by byla politickým signálem silné podpory Unie demokratickým reformám ve Střední Asii, který je v souladu s politikou Unie vůči této oblasti stanovenou ve strategii Unie pro Střední Asii (2007-2013) a v závěrech Rady o Střední Asii ze dne 25. června 2012.
(6)
V souladu se společným prohlášením Evropského parlamentu a Rady přijatým spolu s rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 778/2013/EU (3) by makrofinanční pomoc Unie měla být mimořádným finančním nástrojem účelově nevázané všeobecné podpory platební bilance, jejímž cílem je obnovit udržitelný stav vnějšího financování příjemce a jež by měla podporovat provádění programu politik, jehož součástí jsou účinná opatření zaměřená na korekci a strukturální reformy určená ke zlepšení stavu platební bilance, zejména v průběhu trvání programu, a posílit provádění příslušných smluv a programů s Unií.
(7)
Proces ekonomických změn a reforem Kyrgyzské republiky je podporován finanční pomocí Mezinárodního měnového fondu (MMF). V červnu roku 2011 se kyrgyzské orgány a MMF dohodly na tříletém navýšení úvěru z MMF (dále jen „program MMF“) na podporu země, které není preventivního charakteru a jehož výše činí 66,6 milionu zvláštních práv čerpání (ZPČ). MMF schválil čtvrtou revizi daného programu v červnu roku 2013. Cíle programu MMF jsou v souladu s účelem makrofinanční pomoci Unie, kterým je zmírnění krátkodobých potíží v oblasti platební bilance, a jsou prováděna účinná opatření zaměřená na korekci, která jsou v souladu s cílem makrofinanční pomoci.
(8)
Unie poskytuje Kyrgyzské republice rozpočtovou podporu odvětví v rámci finančního nástroje pro rozvojovou spolupráci v celkové výši 33 milionů EUR na období 2011-2013 na podporu reforem v oblasti sociální ochrany, vzdělávání a správy veřejných financí.
(9)
Vzhledem ke zhoršující se hospodářské situaci a hospodářskému výhledu požádala Kyrgyzská republika v roce 2010 o makrofinanční pomoc Unie.
(10)
Vzhledem k tomu, že Kyrgyzská republika má pro Unii strategický význam i rozhodující vliv na regionální stabilitu, měla by být výjimečně považována za způsobilou pro přijetí makrofinanční pomoci Unie.
(11)
Vzhledem k tomu, že v platební bilanci Kyrgyzské republiky přetrvává deficit vnějšího financování přesahující výši prostředků poskytnutých MMF a jinými mnohostrannými institucemi, a navzdory tomu, že Kyrgyzská republika provádí účinné programy hospodářské stabilizace a reforem, je poskytnutí makrofinanční pomoci Kyrgyzské republice ze strany Unie (dále jen „makrofinanční pomoc Unie“) za stávajících výjimečných okolností považováno za vhodnou reakci na žádost Kyrgyzské republiky o podporu hospodářské stabilizace ve spojení s programem MMF.
(12)
Cílem makrofinanční pomoci Unie by mělo být podpořit obnovení udržitelného stavu vnějšího financování Kyrgyzské republiky, a tím přispět k jejímu hospodářskému a sociálnímu rozvoji.
(13)
Stanovení výše makrofinanční pomoci Unie vychází z úplného kvantitativního posouzení zbývajících potřeb vnějšího financování Kyrgyzské republiky a zohledňuje její schopnost financovat se z vlastních zdrojů, a to zejména z mezinárodních rezerv, které má k dispozici. Makrofinanční pomoc Unie by měla doplňovat programy a zdroje poskytnuté MMF a Světovou bankou. Při určení výše pomoci jsou rovněž zohledněny očekávané finanční příspěvky od mnohostranných dárců a nutnost zajistit spravedlivé rozložení zátěže mezi Unii a ostatní dárce, jakož i dosavadní použití jiných unijních nástrojů vnějšího financování v Kyrgyzské republice a přidaná hodnota celkového zapojení Unie.
(14)
S ohledem na zbývající potřeby vnějšího financování Kyrgyzské republiky, na úroveň jejího hospodářského rozvoje posuzovanou podle příjmů na obyvatele a míry chudoby, na její schopnost financovat se z vlastních zdrojů, a to zejména z mezinárodních rezerv, které má k dispozici, a na její schopnost splácet posouzenou na základě analýzy udržitelnosti dluhu by část pomoci měla být poskytnuta ve formě grantů.
(15)
Komise by měla zajistit, aby makrofinanční pomoc Unie byla po právní i obsahové stránce v souladu s hlavními zásadami, cíli a opatřeními, která byla přijata v rámci jednotlivých oblastí vnější činnosti, a dalšími příslušnými politikami Unie.
(16)
Makrofinanční pomoc Unie by měla podporovat vnější politiku Unie vůči Kyrgyzské republice. Útvary Komise a Evropská služba pro vnější činnost by v průběhu provádění makrofinanční pomoci měly úzce spolupracovat v zájmu koordinace vnější politiky Unie a zajištění její ucelenosti.
(17)
Makrofinanční pomoc Unie by měla posilovat oddanost Kyrgyzské republiky vůči hodnotám, které má společné s Unií, včetně demokracie, právního státu, řádné správy věcí veřejných, dodržování lidských práv, udržitelného rozvoje a snižování chudoby, jakož i oddanost vůči zásadám otevřeného a spravedlivého obchodu založeného na pravidlech.
(18)
Předpokladem poskytnutí makrofinanční pomoci Unie by měla být skutečnost, že Kyrgyzská republika respektuje účinné demokratické mechanismy, včetně parlamentního systému více politických stran a právního státu, a zaručuje dodržování lidských práv. Kromě toho by specifické cíle makrofinanční pomoci Unie měly posílit účinnost, transparentnost a odpovědnost v oblasti systémů správy veřejných financí v Kyrgyzské republice. Komise by měla pravidelně sledovat plnění výše uvedeného předpokladu i dosažení těchto cílů.
(19)
V zájmu zajištění účinné ochrany finančních zájmů Unie souvisejících s makrofinanční pomocí Unie by Kyrgyzská republika měla přijmout vhodná opatření v oblasti prevence a potírání podvodů, úplatkářství a jakýchkoli jiných nesrovnalostí souvisejících s pomocí. Kromě toho je třeba stanovit, že Komise bude provádět kontroly a Účetní dvůr audity.
(20)
Uvolněním makrofinanční pomoci Unie nejsou dotčeny pravomoci Evropského parlamentu a Rady.
(21)
Částky makrofinanční pomoci poskytnuté formou grantů a částky složené pro účely záruky potřebné pro poskytnutí makrofinanční pomoci formou úvěrů by měly být v souladu s rozpočtovými prostředky stanovenými ve víceletém finančním rámci.
(22)
Makrofinanční pomoc Unie by měla být řízena Komisí. Komise by měla pravidelně informovat Evropský parlament a Radu o vývoji souvisejícím s makrofinanční pomocí a poskytovat jim příslušné dokumenty, aby mohly provádění tohoto rozhodnutí sledovat.
(23)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto rozhodnutí by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (4).
(24)
Na makrofinanční pomoc Unie by se měly vztahovat podmínky v oblasti hospodářské politiky, jež budou stanoveny v memorandu o porozumění. V zájmu zajištění jednotných podmínek provádění a z důvodů účinnosti by Komise měla být zmocněna k vyjednávání těchto podmínek s kyrgyzskými orgány pod dohledem výboru složeného ze zástupců členských států v souladu s nařízením (EU) č. 182/2011. Podle uvedeného nařízení by se měl poradní postup obecně použít ve všech případech, kromě případů stanovených v uvedeném nařízení. Vzhledem k potenciálně významnému dopadu pomoci ve výši více než 90 milionů EUR je vhodné použít na takové operace přezkumný postup. Vzhledem k výši makrofinanční pomoci, kterou poskytne Unie Kyrgyzské republice, by měl být pro přijetí memoranda o porozumění nebo pro snížení, zastavení či zrušení pomoci použit poradní postup.
(25)
Podle MMF spadá Kyrgyzská republika do kategorie „rozvíjejících se a rozvojových ekonomik“; podle Světové banky je Kyrgyzská republika součástí skupiny „nízkopříjmových ekonomik“ a „zemí podle klasifikace Mezinárodního sdružení pro rozvoj“; podle UN-OHRLLS (5) spadá Kyrgyzská republika do kategorie „vnitrozemských rozvojových zemí“; podle výboru pro rozvojovou pomoc při OECD patří na seznam „dalších zemí s nízkými příjmy“. Proto by Kyrgyzská republika měla být považována za rozvojovou zemi ve smyslu článku 208 Smlouvy, což odůvodňuje volbu článku 209 Smlouvy jako právního základu tohoto rozhodnutí,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Unie zpřístupní Kyrgyzské republice makrofinanční pomoc (dále jen „makrofinanční pomoc Unie“) v maximální výši 30 milionů EUR s cílem podpořit stabilizaci hospodářství Kyrgyzské republiky a pokrýt její potřeby v oblasti platební bilance stanovené ve stávajícím programu MMF. Z této maximální částky bude až 15 milionů EUR poskytnuto ve formě úvěrů a až 15 milionů EUR ve formě grantů. Uvolnění makrofinanční pomoci Unie je vázáno na schválení rozpočtu Unie na příslušný rok Evropským parlamentem a Radou.
2. Za účelem financování úvěrové části makrofinanční pomoci Unie je Komise zmocněna půjčit si jménem Unie nezbytné finanční prostředky na kapitálových trzích nebo od finančních institucí a dále je půjčit Kyrgyzské republice. Úvěry mají maximální dobu splatnosti 15 let.
3. Uvolnění makrofinanční pomoci Unie řídí Komise způsobem, který je v souladu s dohodami nebo ujednáními uzavřenými mezi MMF a Kyrgyzskou republikou a s hlavními zásadami a cíli ekonomických reforem stanovených v dohodě o partnerství a spolupráci a ve strategii Unie pro Střední Asii (2007-2013). Komise pravidelně informuje Evropský parlament a Radu o vývoji v oblasti makrofinanční pomoci Unie, včetně jejího vyplácení, a předkládá těmto orgánům příslušné dokumenty včas.
4. Makrofinanční pomoc Unie je k dispozici po dobu dvou let od prvního dne po vstupu memoranda o porozumění uvedeného v čl. 3 odst. 1 v platnost.
5. V případě, že se během období vyplácení makrofinanční pomoci Unie potřeby financování Kyrgyzské republiky podstatně sníží oproti původním předpokladům, sníží Komise výši poskytované pomoci nebo její poskytování pozastaví či zruší v souladu s poradním postupem podle čl. 7 odst. 2.
Článek 2
Předpokladem poskytnutí makrofinanční pomoci Unie je skutečnost, že Kyrgyzská republika respektuje účinné demokratické mechanismy, včetně parlamentního systému více politických stran a právního státu, a zaručuje dodržování lidských práv. Komise sleduje plnění tohoto předpokladu po celou dobu poskytování makrofinanční pomoci Unie. Tento článek se použije v souladu s rozhodnutím Rady 2010/427/EU (6).
Článek 3
1. Komise vyjedná v souladu s poradním postupem podle čl. 7 odst. 2 s kyrgyzskými orgány jasně vymezené podmínky v oblasti hospodářské politiky a finanční podmínky, které se vztahují na makrofinanční pomoc Unie, přičemž se zaměří na strukturální reformy a zdravé veřejné finance; tyto podmínky budou stanoveny v memorandu o porozumění (dále jen „memorandum o porozumění“) zahrnujícím časový rámec pro jejich splnění. Podmínky v oblasti hospodářské politiky a finanční podmínky uvedené v memorandu o porozumění musí být v souladu s dohodami nebo ujednáními uvedenými v čl. 1 odst. 3, včetně makroekonomických ozdravných programů a programů strukturálních reforem prováděných Kyrgyzskou republikou s podporou MMF.
2. Tyto podmínky mají zejména posílit účinnost a transparentnost makrofinanční pomoci Unie a odpovědnost za ni, včetně systémů správy veřejných financí v Kyrgyzské republice. Při navrhování opatření politiky musí být náležitě zohledněn také pokrok v oblasti vzájemného otevírání trhů, rozvoj spravedlivého obchodu založeného na pravidlech a další priority v rámci vnější politiky Unie. Komise pravidelně sleduje pokrok v plnění těchto cílů.
3. Podrobné finanční podmínky makrofinanční pomoci Unie se stanoví v grantové dohodě a smlouvě o úvěru sjednané mezi Komisí a kyrgyzskými orgány.
4. Během provádění makrofinanční pomoci Unie sleduje Komise řádnost finančních opatření, správních postupů a mechanismů vnitřní a vnější kontroly Kyrgyzské republiky, které jsou z hlediska této pomoci významné, jakož i dodržování dohodnutého časového rámce ze strany Kyrgyzské republiky.
5. Komise pravidelně ověřuje, zda jsou nadále splněny podmínky podle čl. 4 odst. 3, včetně toho, zda je hospodářská politika Kyrgyzské republiky v souladu s cíli makrofinanční pomoci Unie. Komise přitom postupuje v úzké koordinaci s MMF a Světovou bankou a v případě potřeby s Evropským parlamentem a Radou.
Článek 4
1. S výhradou podmínek v odstavci 3 poskytne Komise makrofinanční pomoc Unie ve dvou splátkách, přičemž každá splátka sestává z úvěrové a grantové části. Výše obou splátek je stanovena v memorandu o porozumění.
2. Je-li to potřeba, jsou ve vztahu k částkám makrofinanční pomoci Unie poskytnuté formou úvěrů složeny částky pro účely záruky v souladu s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 480/2009 (7).
3. Komise rozhodne o uvolnění splátek s výhradou splnění těchto podmínek:
a)
předpoklad stanovený v článku 2;
b)
průběžné uspokojivé výsledky provádění programu politik, který zahrnuje účinná opatření zaměřená na korekci a strukturální reformy podporovaná úvěrovou dohodou s MMF, která nemá preventivní charakter, a
c)
provedení podmínek v oblasti hospodářské politiky dohodnutých v memorandu o porozumění v souladu s určitým časovým rámcem.
K čerpání druhé splátky nedojde dříve než po třech měsících od uvolnění první splátky.
4. Nejsou-li splněny podmínky podle odstavce 3, Komise vyplácení makrofinanční pomoci Unie dočasně pozastaví nebo zruší. V těchto případech informuje o důvodech tohoto pozastavení či zrušení Evropský parlament a Radu.
5. Makrofinanční pomoc Unie je vyplacena Národní bance Kyrgyzské republiky. S výhradou ustanovení sjednaných v memorandu o porozumění, včetně potvrzení o zbývajících rozpočtových finančních potřebách, mohou být finanční prostředky Unie převedeny Ministerstvu financí Kyrgyzské republiky jako konečnému příjemci.
Článek 5
1. Výpůjční a úvěrové operace týkající se úvěrové části makrofinanční pomoci Unie se provedou v eurech se stejným dnem připsání a Unie se na jejich základě nesmí týkat změna splatnosti, ani nesmí být v jejich důsledku vystavena žádnému riziku směnných kurzů nebo úrokových sazeb ani žádnému jinému obchodnímu riziku.
2. Umožní-li to okolnosti, může Komise na žádost Kyrgyzské republiky přijmout potřebná opatření s cílem zajistit, aby do podmínek úvěru byla zahrnuta doložka o předčasném splacení a aby byla spojena s odpovídající doložkou v podmínkách výpůjčních operací.
3. Umožní-li okolnosti snížení úrokové sazby úvěru, může se Komise na žádost Kyrgyzské republiky rozhodnout zcela nebo částečně refinancovat svůj původní úvěr nebo restrukturalizovat odpovídající finanční podmínky. Refinanční nebo restrukturalizační operace se uskuteční v souladu s odstavci 1 a 4 a nesmí vést k prodloužení splatnosti dotyčného úvěru nebo zvýšení částky nesplacené jistiny ke dni refinancování nebo restrukturalizace.
4. Veškeré náklady vzniklé Unii v souvislosti s výpůjčními a úvěrovými operacemi podle tohoto rozhodnutí hradí Kyrgyzská republika.
5. Komise informuje Evropský parlament a Radu o vývoji operací uvedených v odstavcích 2 a 3.
Článek 6
1. Makrofinanční pomoc Unie se provádí v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (8) a nařízením Komise v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 (9).
2. Provádění makrofinanční pomoci Unie podléhá přímému řízení.
3. Memorandum o porozumění, smlouva o úvěru a grantová dohoda, které budou dojednány s kyrgyzskými orgány, musí zahrnovat ustanovení, jež:
a)
zajistí, aby Kyrgyzská republika pravidelně kontrolovala, že bylo financování z rozpočtu Unie použito řádně, přijímala vhodná opatření pro předcházení nesrovnalostem a podvodům a v případě potřeby podnikla právní kroky s cílem vymoci veškeré finanční prostředky poskytnuté podle tohoto rozhodnutí, které byly získány neoprávněně;
b)
zajistí ochranu finančních zájmů Unie, a to zejména stanovením zvláštních opatření v oblasti prevence a potírání podvodů, úplatkářství a jakýchkoli jiných nesrovnalostí týkajících se makrofinanční pomoci Unie v souladu s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 2988/95 (10), nařízením Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (11) a nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (12);
c)
výslovně povolí Komisi i Evropskému úřadu pro boj proti podvodům nebo jejich zástupcům provádět kontroly, včetně kontrol a inspekcí na místě;
d)
výslovně povolí Komisi a Účetnímu dvoru provádět audity v průběhu období dostupnosti makrofinanční pomoci Unie a po jeho skončení, včetně auditů na základě dokladů a auditů na místě, jako například operačních hodnocení;
e)
zajistí, aby Unie měla nárok na vrácení grantu v plném rozsahu nebo předčasné splacení úvěru, pokud se prokáže, že Kyrgyzská republika se v souvislosti se správou makrofinanční pomoci Unie dopustila jakéhokoli podvodu, úplatkářství nebo jakéhokoli jiného protiprávního jednání ohrožujícího finanční zájmy Unie.
4. Během provádění makrofinanční pomoci Unie sleduje Komise prostřednictvím operačních hodnocení řádnost finančních opatření, správních postupů a mechanismů vnitřní a vnější kontroly Kyrgyzské republiky, které jsou z hlediska této pomoci významné.
Článek 7
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 4 nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 8
1. Komise každý rok do 30. června předloží Evropskému parlamentu a Radě zprávu o provádění tohoto rozhodnutí v předchozím roce, včetně vyhodnocení tohoto provádění. Tato zpráva:
a)
vyhodnotí, jakého pokroku bylo v provádění makrofinanční pomoci Unie dosaženo;
b)
posoudí hospodářskou situaci a hospodářské vyhlídky Kyrgyzské republiky, jakož i pokrok dosažený v provádění opatření politiky uvedených v čl. 3 odst. 1;
c)
uvede souvislost mezi podmínkami v oblasti hospodářské politiky stanovenými v memorandu o porozumění, průběžnými výsledky Kyrgyzské republiky v hospodářské a rozpočtové oblasti a rozhodnutími Komise o uvolnění splátek makrofinanční pomoci Unie.
2. Do dvou let od uplynutí doby dostupnosti makrofinanční pomoci Unie podle čl. 1 odst. 4 předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě zprávu o hodnocení ex post, v níž vyhodnotí výsledky a účinnost dokončené makrofinanční pomoci Unie a míru, do jaké přispěla k dosažení cílů této pomoci.
Článek 9
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Ve Štrasburku dne 22. října 2013.
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY NR 1025/2013/UE
z dnia 22 października 2013 r.
w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Republice Kirgiskiej
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 209,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Współpraca między Unią a Republiką Kirgiską oparta jest na Umowie o partnerstwie i współpracy ustanawiająca partnerstwo między Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Republiką Kirgiską, z drugiej strony (2) (UPiW), która weszła w życie w 1999 r. Unia stosuje wobec Republiki Kirgiskiej ogólny system preferencji taryfowych.
(2)
Gospodarka kirgiska ucierpiała w 2009 r. na skutek międzynarodowego kryzysu finansowego, a w czerwcu 2010 r. w wyniku przemocy na tle etnicznym. Wydarzenia te zakłóciły działalność gospodarczą, pociągając za sobą znaczne wydatki publiczne konieczne na odbudowę i pomoc społeczną, i w rezultacie doprowadziły do istotnych luk w zakresie finansowania zewnętrznego i luk budżetowych.
(3)
Podczas spotkania darczyńców wysokiego szczebla, które odbyło się w Biszkeku dnia 27 lipca 2010 r., społeczność międzynarodowa zobowiązała się do przekazania 1,1 mld USD w ramach nadzwyczajnego wsparcia celem udzielenia pomocy na rzecz ożywienia gospodarczego w Republice Kirgiskiej. Na tym spotkaniu Unia zadeklarowała udzielenie pomocy finansowej w kwocie do 117,9 mln EUR.
(4)
Rada, na posiedzeniu w składzie Rady do Spraw Zagranicznych, w swoich konkluzjach z dnia 26 lipca 2010 r. dotyczących Republiki Kirgiskiej z zadowoleniem przyjęła wysiłki nowego rządu kirgiskiego na rzecz ustanowienia demokratycznych ram instytucjonalnych i zwróciła się do Komisji, by nadal zapewniała władzom Republiki Kirgiskiej pomoc, w tym poprzez nowe programy pomocowe, w realizacji programu reform i by przyczyniała się do trwałego wzrostu gospodarczego i rozwoju społecznego kraju.
(5)
Polityczne i gospodarcze wsparcie Unii dla powstającej demokracji parlamentarnej w Republice Kirgiskiej stanowiłoby polityczny sygnał silnego wsparcia ze strony Unii dla demokratycznych reform w Azji Środkowej, zgodnie z polityką Unii wobec tego regionu określoną w strategii UE wobec Azji Środkowej (na lata 2007-2013) oraz w konkluzjach Rady w sprawie Azji Środkowej z dnia 25 czerwca 2012 r.
(6)
Zgodnie z wspólną deklaracją Parlamentu Europejskiego i Rady przyjętą wraz z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 778/2013/UE (3) pomoc makrofinansowa Unii powinna stanowić instrument finansowy stosowany w sytuacjach wyjątkowych, mający formę niewiązanego i nieukierunkowanego wsparcia bilansu płatniczego, służący przywróceniu trwałego finansowania zewnętrznego beneficjenta; pomoc ta powinna także stanowić podstawę realizacji programu dotyczącego polityki obejmującego solidne środki dostosowawcze i środki w zakresie reformy strukturalnej zmierzające do poprawy pozycji bilansu płatniczego, szczególnie w okresie trwania programu, i do umocnienia wdrażania odpowiednich porozumień i programów z Unią.
(7)
Procesom dostosowań i reform gospodarczych w Republice Kirgiskiej służy pomoc finansowa Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW). W czerwcu 2011 r. władze kirgiskie i MFW uzgodniły trzyletni rozszerzony instrument kredytowy MFW niebędący instrumentem ostrożnościowym („program MFW”) w wysokości 66,6 mln SDR (specjalne prawa ciągnienia) w celu udzielenia wsparcia temu krajowi. W czerwcu 2013 r. MFW zatwierdził czwarty przegląd tego programu. Cele programu MFW są zgodne z celem unijnej pomocy makrofinansowej, który zakłada złagodzenie krótkoterminowych trudności dotyczących bilansu płatniczego, oraz z realizacją solidnych środków dostosowawczych zgodnie z celem unijnej pomocy makrofinansowej.
(8)
Unia udziela Republice Kirgiskiej sektorowego wsparcia budżetowego w ramach instrumentu finansowania współpracy na rzecz rozwoju w łącznej kwocie 33 mln EUR w latach 2011-2013 w celu wspierania reform w zakresie ochrony socjalnej, edukacji i zarządzania finansami publicznymi.
(9)
W 2010 r., w związku z pogarszającą się sytuacją gospodarczą i prognozami gospodarczymi, Republika Kirgiska wystąpiła do Unii z wnioskiem o udzielenie pomocy makrofinansowej.
(10)
Zważywszy na strategiczne znaczenie, jakie dla Unii ma Republika Kirgiska, jak również na kluczową rolę, którą państwo to odgrywa w zapewnianiu stabilności w regionie, należy uznać, na zasadzie wyjątku, że Republika Kirgiska kwalifikuje się do otrzymania unijnej pomocy makrofinansowej.
(11)
Biorąc pod uwagę fakt, że w bilansie płatniczym Republiki Kirgiskiej utrzymuje się znaczna pozostająca do pokrycia luka w finansowaniu zewnętrznym przekraczająca zasoby udostępnione przez MFW i inne instytucje wielostronne oraz mimo realizacji przez to państwo solidnych programów stabilizacji gospodarczej i reform, unijna pomoc makrofinansowa, która ma zostać udzielona Republice Kirgiskiej („unijna pomoc makrofinansowa”), jest w obecnych nadzwyczajnych okolicznościach uważana za właściwą odpowiedź na wniosek tego państwa o wsparcie stabilizacji gospodarczej w powiązaniu z programem MFW.
(12)
Celem unijnej pomocy makrofinansowej powinno być wspieranie przywrócenia Republice Kirgiskiej trwałego finansowania zewnętrznego, a tym samym wsparcie jej gospodarczego i społecznego rozwoju.
(13)
Ustalanie kwoty unijnej pomocy makrofinansowej opiera się na kompleksowej ocenie ilościowej pozostających do zaspokojenia potrzeb Republiki Kirgiskiej w zakresie finansowania zewnętrznego oraz uwzględnia zdolność tego państwa do finansowania się z własnych zasobów, w szczególności z rezerw walutowych, którymi dysponuje. Unijna pomoc makrofinansowa powinna uzupełniać programy i zasoby udostępniane przez MFW i Bank Światowy. Przy ustalaniu kwoty udzielanej pomocy uwzględnia się również spodziewane wkłady finansowe ze strony darczyńców będących podmiotami wielostronnymi oraz potrzebę zapewnienia sprawiedliwego podziału obciążeń między Unią a innymi darczyńcami, a także wcześniej uruchomione środki w Republice Kirgiskiej w ramach innych unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego oraz wartość dodaną ogólnego zaangażowania Unii.
(14)
Uwzględniając pozostające do zaspokojenia potrzeby Republiki Kirgiskiej w zakresie finansowania zewnętrznego, poziom rozwoju gospodarczego tego państwa mierzony za pomocą wskaźnika dochodu na jednego mieszkańca oraz wskaźnika ubóstwa, zdolność finansowania się Republiki Kirgiskiej za pomocą własnych zasobów, w szczególności z rezerw walutowych, którymi dysponuje, a także jej zdolności do spłaty w oparciu o analizę zdolności obsługi zadłużenia, część środków pomocowych powinna zostać udostępniona w formie dotacji.
(15)
Komisja powinna zapewnić zgodność prawną i merytoryczną unijnej pomocy makrofinansowej z głównymi zasadami, celami i środkami podejmowanymi w różnych obszarach działań zewnętrznych oraz z innymi stosownymi politykami Unii.
(16)
Celem unijnej pomocy makrofinansowej powinno być wspieranie polityki zewnętrznej Unii wobec Republiki Kirgiskiej. Służby Komisji i Europejska Służba Działań Zewnętrznych powinny ściśle współpracować przez cały okres udzielania pomocy makrofinansowej w celu koordynowania zewnętrznej polityki Unii i zapewnienia spójności tej polityki.
(17)
Unijna pomoc makrofinansowa powinna wspierać zaangażowanie Republiki Kirgiskiej w przestrzeganie wartości podzielanych przez to państwo i Unię, w tym demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka, zrównoważonego rozwoju i ograniczania ubóstwa, a także jej zaangażowanie w przestrzeganie zasady otwartego, opartego na zasadach i uczciwego handlu.
(18)
Warunkiem wstępnym przyznania unijnej pomocy makrofinansowej powinno być respektowanie przez Republikę Kirgiską skutecznych mechanizmów demokratycznych, w tym wielopartyjnego systemu parlamentarnego i praworządności oraz gwarantowanie poszanowania praw człowieka. Ponadto cele szczegółowe unijnej pomocy makrofinansowej powinny służyć zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i rozliczalności systemów zarządzania finansami publicznymi w Republice Kirgiskiej. Komisja powinna regularnie monitorować zarówno spełnienie warunku wstępnego, jak i realizację tych celów.
(19)
W celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii, powiązanych z unijną pomocą makrofinansową, Republika Kirgiska powinna podjąć odpowiednie środki w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom związanym z tą pomocą oraz w zakresie zwalczania tych zjawisk. Należy również zapewnić kontrole przeprowadzane przez Komisję i kontrole przeprowadzane przez Trybunał Obrachunkowy.
(20)
Przekazanie unijnej pomocy makrofinansowej nie narusza uprawnień Parlamentu Europejskiego i Rady.
(21)
Kwoty pomocy makrofinansowej udzielanej w formie dotacji oraz kwoty przeznaczone na pomoc makrofinansową w formie pożyczek powinny odpowiadać środkom budżetowym przewidzianym w wieloletnich ramach finansowych.
(22)
Unijną pomocą makrofinansową powinna zarządzać Komisja. Aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie możliwość śledzenia wykonania niniejszej decyzji, Komisja powinna regularnie informować wspomniane instytucje o rozwoju sytuacji w związku z pomocą i udostępniać im odpowiednie dokumenty.
(23)
W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej decyzji należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (4).
(24)
Unijna pomoc makrofinansowa powinna podlegać warunkom dotyczącym polityki gospodarczej, które mają zostać określone w protokole ustaleń. W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania i ze względu na efektywność Komisja powinna być uprawniona do negocjowania tych warunków z władzami kirgiskimi pod nadzorem komitetu przedstawicieli państw członkowskich zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011. Na mocy tego rozporządzenia procedura doradcza powinna, co do zasady, mieć zastosowanie we wszystkich przypadkach innych niż te określone we wspomnianym rozporządzeniu. Mając na uwadze potencjalnie duży wpływ pomocy w kwocie większej niż 90 mln EUR, w odniesieniu do takich operacji należy stosować procedurę sprawdzającą. Mając na uwadze kwotę unijnej pomocy makrofinansowej dla Republiki Kirgiskiej, w odniesieniu do przyjęcia protokołu ustaleń oraz do obniżenia, zawieszania lub anulowania pomocy zastosowanie powinna mieć procedura doradcza.
(25)
Według MFW Republika Kirgiska należy do kategorii gospodarek wschodzących i rozwijających się; według Banku Światowego Republika Kirgiska należy do grupy gospodarek o niskich dochodach i krajów należących do Międzynarodowego Stowarzyszenia Rozwoju (IDA); według OHRLLS ONZ (5) Republika Kirgiska należy do kategorii „rozwijających się krajów śródlądowych”; według Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD Republika Kirgiska znajduje się na liście innych krajów o niskich dochodach. Dlatego też Republika Kirgiska powinna zostać uznana za kraj rozwijający się, w rozumieniu art. 208 Traktatu, co uzasadnia wybór art. 209 Traktatu jako podstawy prawnej niniejszej decyzji,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Unia udostępnia Republice Kirgiskiej pomoc makrofinansową („unijna pomoc makrofinansowa”) w maksymalnej kwocie 30 mln EUR, z przeznaczeniem na wsparcie stabilizacji gospodarczej Republiki Kirgiskiej oraz pokrycie potrzeb tego państwa w zakresie bilansu płatniczego określonych w bieżącym programie MFW. Z tej maksymalnej kwoty nie więcej niż 15 mln EUR udostępnia się w formie pożyczek i nie więcej niż 15 mln EUR udostępnia się w formie dotacji. Przekazanie unijnej pomocy makrofinansowej następuje pod warunkiem zatwierdzenia przez Parlament Europejski i Radę budżetu Unii na odnośny rok.
2. Aby sfinansować pożyczkę stanowiącą część unijnej pomocy makrofinansowej, Komisja jest upoważniona w imieniu Unii do zaciągnięcia pożyczek dla uzyskania niezbędnych zasobów na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych i do udostępnienia tych zasobów Republice Kirgiskiej w postaci pożyczek. Maksymalny termin wymagalności pożyczek wynosi 15 lat.
3. Przekazywaniem unijnej pomocy makrofinansowej zarządza Komisja w sposób spójny z umowami lub ustaleniami zawartymi między MFW a Republiką Kirgiską oraz z głównymi zasadami i celami reform gospodarczych określonymi w UPiW oraz w unijnej strategii wobec Azji Środkowej (na lata 2007-2013). Komisja regularnie informuje Parlament Europejski i Radę o rozwoju sytuacji w zakresie unijnej pomocy makrofinansowej, w tym o jej wypłacie, a także w stosownym terminie przekazuje tym instytucjom odpowiednie dokumenty.
4. Unijna pomoc makrofinansowa udostępniana jest na okres dwóch lat, począwszy od pierwszego dnia po wejściu w życie protokołu ustaleń, o którym mowa w art. 3 ust. 1.
5. W sytuacji gdy potrzeby finansowe Republiki Kirgiskiej znacznie się zmniejszą w okresie wypłacania unijnej pomocy makrofinansowej w stosunku do pierwotnych założeń, Komisja - działając zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 7 ust. 2 - obniża wysokość takiej pomocy, zawiesza ją lub anuluje.
Artykuł 2
Warunkiem wstępnym przyznania unijnej pomocy makrofinansowej jest respektowanie przez Republikę Kirgiską skutecznych mechanizmów demokratycznych, w tym wielopartyjnego systemu parlamentarnego i praworządności oraz gwarantowanie poszanowania praw człowieka. Komisja monitoruje wypełnienie tego warunku wstępnego przez cały czas udzielania unijnej pomocy makrofinansowej. Niniejszy artykuł stosuje się zgodnie z decyzją Rady 2010/427/UE (6).
Artykuł 3
1. Komisja, zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 7 ust. 2, uzgadnia z władzami kirgiskimi jasno określone warunki dotyczące polityki gospodarczej oraz warunki finansowe - koncentrując się na reformach strukturalnych i zdrowych finansach publicznych - którym to warunkom ma podlegać unijna pomoc makrofinansowa; warunki te mają zostać określone w protokole ustaleń („protokół ustaleń”) zawierającym harmonogram spełnienia tych warunków. Warunki dotyczące polityki gospodarczej oraz warunki finansowe określone w protokole ustaleń muszą być zgodne z umowami lub ustaleniami, o których mowa w art. 1 ust. 3, w tym z programami w zakresie dostosowania makroekonomicznego i reform strukturalnych realizowanymi przez Republikę Kirgiską przy wsparciu MFW.
2. Warunki te służą w szczególności zwiększeniu efektywności, przejrzystości i rozliczalności unijnej pomocy makrofinansowej, w tym systemów zarządzania finansami publicznymi w Republice Kirgiskiej. Podczas opracowywania środków politycznych uwzględnia się również należycie postępy we wzajemnym otwieraniu rynku, rozwój opartego na zasadach i uczciwego handlu oraz inne priorytety w kontekście unijnej polityki zewnętrznej. Komisja regularnie monitoruje postępy w osiąganiu tych celów.
3. Szczegółowe warunki finansowe unijnej pomocy makrofinansowej określają umowa o dotację i umowa o pożyczkę, które mają zostać uzgodnione między Komisją a władzami kirgiskimi.
4. W okresie udzielania unijnej pomocy makrofinansowej Komisja monitoruje prawidłowość regulacji finansowych, procedur administracyjnych oraz wewnętrznych i zewnętrznych mechanizmów kontroli Republiki Kirgiskiej, które są istotne z punktu widzenia tej pomocy, jak również przestrzeganie przez Republikę Kirgiską uzgodnionego harmonogramu działań.
5. W regularnych odstępach czasu Komisja ocenia, czy warunki określone w art. 4 ust. 3 są nadal spełniane, w tym, czy polityka gospodarcza Republiki Kirgiskiej jest zgodna z celami unijnej pomocy makrofinansowej. Komisja działa w tym zakresie w ścisłej współpracy z MFW i Bankiem Światowym oraz - jeżeli jest to konieczne - z Parlamentem Europejskim i Radą.
Artykuł 4
1. Z zastrzeżeniem warunków określonych w ust. 3, unijna pomoc makrofinansowa jest udostępniana przez Komisję w dwóch transzach, z których każda obejmuje pożyczkę i dotację. Wysokość każdej transzy określa się w protokole ustaleń.
2. Kwoty unijnej pomocy makrofinansowej udzielanej w formie pożyczek są zabezpieczane, jeżeli jest to wymagane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 (7).
3. O przekazaniu każdej transzy decyduje Komisja, przy czym jest to uzależnione od spełnienia wszystkich następujących warunków:
a)
warunku wstępnego określonego w art. 2;
b)
udokumentowania stałych zadowalających postępów we wdrażaniu programu dotyczącego polityki obejmującego solidne środki dostosowawcze oraz środki w zakresie reformy strukturalnej wspierane przez inne niż ostrożnościowe rozwiązania MFW w zakresie kredytowania; oraz
c)
spełnienia w określonych ramach czasowych warunków dotyczących polityki gospodarczej uzgodnionych w protokole ustaleń.
Wypłata drugiej transzy następuje nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od przekazania pierwszej transzy.
4. Jeżeli warunki, o których mowa ust. 3, nie zostały spełnione, Komisja tymczasowo zawiesza lub anuluje wypłatę unijnej pomocy makrofinansowej. W takich przypadkach Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o przyczynach zawieszenia lub anulowania.
5. Unijna pomoc makrofinansowa wypłacana jest na rzecz Narodowego Banku Republiki Kirgiskiej. Środki unijne mogą zostać przekazane na rzecz skarbu państwa Republiki Kirgiskiej jako beneficjenta końcowego, z zastrzeżeniem postanowień uzgodnionych w protokole ustaleń, w tym potwierdzenia pozostających do zaspokojenia budżetowych potrzeb finansowych.
Artykuł 5
1. Operacje zaciągania i udzielania pożyczek związane z pożyczkami stanowiącymi część unijnej pomocy makrofinansowej przeprowadzane są w euro z tą samą datą waluty i nie wiążą się dla Unii ze zmianą terminów wymagalności ani nie narażają jej na żadne ryzyko walutowe lub ryzyko związane ze stopami procentowymi ani na żadne inne ryzyko handlowe.
2. Jeżeli pozwalają na to okoliczności oraz na wniosek Republiki Kirgiskiej Komisja może podjąć kroki niezbędne do zapewnienia, aby w warunkach dotyczących pożyczki uwzględniona została klauzula wcześniejszej spłaty i aby odpowiadała jej odpowiednia klauzula w warunkach dotyczących operacji pożyczki.
3. Jeśli okoliczności pozwalają na poprawę oprocentowania udzielonej pożyczki i jeśli Republika Kirgiska złoży stosowny wniosek, Komisja może zdecydować o refinansowaniu całości lub części zaciągniętej pierwotnie pożyczki lub może zmienić odpowiednie warunki finansowe. Operacje refinansowania lub zmiany warunków pożyczki przeprowadzane są zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 i 4 oraz nie skutkują przedłużeniem terminu wymagalności danej pożyczki ani zwiększeniem kwoty kapitału pozostającej do spłaty na dzień refinansowania lub zmiany warunków pożyczki.
4. Republika Kirgiska pokrywa wszystkie koszty poniesione przez Unię w związku z operacjami zaciągania i udzielania pożyczek na mocy niniejszej decyzji.
5. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o rozwoju sytuacji w zakresie operacji, o których mowa w ust. 2 i 3.
Artykuł 6
1. Unijna pomoc makrofinansowa jest udzielana zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (8) oraz z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 1268/2012 (9).
2. Unijna pomoc makrofinansowa jest udzielana w ramach zarządzania bezpośredniego.
3. Protokół ustaleń, umowa o pożyczkę oraz umowa o dotację, które mają zostać uzgodnione z władzami kirgiskimi, zawierają przepisy:
a)
zapewniające, aby Republika Kirgiska regularnie sprawdzała, czy środki finansowe pochodzące z budżetu Unii zostały właściwie wykorzystane, podejmowała odpowiednie środki zapobiegające nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz, w razie konieczności, podejmowała działania prawne zmierzające do odzyskania wszelkich środków dostarczonych na mocy niniejszej decyzji, które zostały sprzeniewierzone;
b)
zapewniające ochronę interesów finansowych Unii, w szczególności przewidujące podjęcie konkretnych środków związanych z zapobieganiem nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom mającym wpływ na unijną pomoc makrofinansową, oraz ze zwalczaniem takich zjawisk, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 (10), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (11) oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (12);
c)
wyraźnie upoważniające Komisję, w tym Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, lub przedstawicieli tych instytucji, do przeprowadzania kontroli, w tym kontroli na miejscu i inspekcji;
d)
wyraźnie upoważniające Komisję i Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania - w okresie, na jaki została udostępniona unijna pomoc makroekonomiczna, i po jego upływie - kontroli, w tym kontroli dokumentów i kontroli na miejscu, takich jak ocena operacyjna;
e)
zapewniające, aby Unia była uprawniona do otrzymania pełnego zwrotu dotacji lub wcześniejszej spłaty pożyczki, jeżeli stwierdzono, że w związku z zarządzaniem unijną pomocą makrofinansową Republika Kirgiska uczestniczyła w jakiejkolwiek czynności stanowiącej nadużycie finansowe lub korupcję lub w jakiejkolwiek innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii.
4. W okresie udzielania unijnej pomocy makrofinansowej Komisja monitoruje w drodze ocen operacyjnych prawidłowość stosowanych przez Republikę Kirgiską uregulowań finansowych, procedur administracyjnych oraz wewnętrznych i zewnętrznych mechanizmów kontroli, które są istotne dla takiej pomocy.
Artykuł 7
1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 8
1. Do dnia 30 czerwca każdego roku Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat wykonania niniejszej decyzji w poprzednim roku, zawierające ocenę takiego wykonania. Sprawozdanie zawiera:
a)
analizę postępów poczynionych w udzielaniu unijnej pomocy makrofinansowej;
b)
ocenę sytuacji gospodarczej Republiki Kirgiskiej i jej perspektyw gospodarczych, a także ocenę postępów poczynionych we wdrażaniu środków politycznych, o których mowa w art. 3 ust. 1;
c)
informacje o związku pomiędzy warunkami dotyczącymi polityki gospodarczej określonymi w protokole ustaleń, bieżącymi wynikami gospodarczymi i budżetowymi Republiki Kirgiskiej a decyzjami Komisji dotyczącymi przekazania poszczególnych transz unijnej pomocy makrofinansowej.
2. Nie później niż dwa lata po upływie okresu, na jaki udostępniona została pomoc, o którym mowa w art. 1 ust. 4, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z oceny ex post, zawierające ocenę rezultatów i efektywności ukończonych działań w ramach unijnej pomocy makrofinansowej oraz zakresu, w jakim przyczyniły się one do osiągnięcia celów tej pomocy.
Artykuł 9
Niniejsza decyzja wchodzi w życie trzeciego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Strasburgu dnia 22 października 2013 r.