SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2014/57/EU
ze dne 16. dubna 2014
o trestních sankcích za zneužívání trhu (směrnice o zneužívání trhu)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 83 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropské centrální banky (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Integrovaný a efektivní finanční trh a větší důvěra investorů vyžadují integritu trhu. Řádné fungování trhů s cennými papíry a důvěra veřejnosti v trhy jsou nezbytnými předpoklady hospodářského růstu a blahobytu. Zneužívání trhu narušuje integritu finančních trhů a důvěru veřejnosti v cenné papíry, deriváty a referenční hodnoty.
(2)
Směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/6/ES (4) doplnila a aktualizovala právní rámec Unie na ochranu integrity trhu. Směrnice zároveň požadovala, aby členské státy zajistily pro příslušné orgány pravomoci pro odhalování a vyšetřování zneužívání trhu. Aniž je dotčeno právo členských států ukládat trestní sankce, směrnice 2003/6/ES také požadovala, aby členské státy zajistily možnost přijetí příslušných správních opatření nebo uložení správních sankcí osobám odpovědným za porušování vnitrostátních předpisů provádějících uvedenou směrnici.
(3)
Skupina na vysoké úrovni pro finanční dohled v EU, které předsedá Jacques de Larosière (dále jen „de Larosièrova skupina“), ve své zprávě ze dne 25. února 2009 doporučila, aby se účinný obezřetnostní podnikatelský rámec pro finanční sektor opíral o silný režim dohledu a sankcí. Za tímto účelem má de Larosièrova skupina za to, že orgány dohledu musí být vybaveny dostatečnými pravomocemi jednat a zároveň by měly pro všechny finanční trestné činy existovat rovnocenné, silné a odrazující sankční režimy a sankce by měly být účinně vymáhány s cílem zajistit integritu trhu. De Larosièrova skupina dospěla k závěru, že sankční režimy členských států jsou obecně slabé a nesourodé.
(4)
Dobře fungující právní rámec proti zneužívání trhu vyžaduje účinné prosazování. Hodnocení vnitrostátních systémů správních sankcí podle směrnice 2003/6/ES ukázalo, že ne všechny příslušné vnitrostátní orgány měly k dispozici celý soubor pravomocí, aby mohly na zneužívání trhu reagovat příslušnou sankcí. Zejména ne všechny členské státy stanovily peněžité správní sankce za obchodování zasvěcené osoby a manipulaci s trhem a výše sankcí se mezi členskými státy značně lišila. Nový legislativní akt je tudíž zapotřebí ke stanovení společných minimálních pravidel pro celou Unii.
(5)
Přijetí správních sankcí ze strany členských států pro zajištění souladu s předpisy o prevenci a boji proti zneužívání trhu se zatím ukázalo jako nedostatečné.
(6)
Je nezbytné, aby dodržování pravidel proti zneužívání trhu bylo posíleno možností ukládat trestní sankce, čímž je dán najevo silnější společenský nesouhlas ve srovnání se správními sankcemi. Stanovení trestných činů alespoň v případě závažných forem zneužívání trhu jasně nastavuje hranici chování, které je považováno za zvláště nepřijatelné, a veřejnosti a potenciálním pachatelům tak vysílá signál o tom, že příslušné orgány taková jednání berou velmi vážně.
(7)
Ne všechny členské státy stanovily trestní sankce za některé formy závažných porušení vnitrostátních právních předpisů, kterými se provádí směrnice 2003/6/ES. Různé přístupy členských států oslabují jednotnost podmínek působení na vnitřním trhu a mohou být pro některé osoby podnětem k tomu, aby se dopouštěly zneužívání trhu v těch členských státech, které trestní sankce za tyto trestné činy nestanovily. Kromě toho dosud nedošlo k celounijní shodě na tom, které jednání se považuje za závažné porušení pravidel proti zneužívání trhu. Proto by měla být stanovena minimální pravidla týkající se vymezení trestných činů spáchaných fyzickými osobami, odpovědnosti právnických osob a příslušných sankcí. Společná minimální pravidla by také umožnila využívat účinnějších metod vyšetřování a rovněž by umožnila účinnější spolupráci uvnitř členských států i mezi nimi. S ohledem na finanční krizi je zřejmé, že manipulace s trhem může vést ke vzniku rozsáhlých škod s dopadem na životy miliónů osob. Skandál se sazbou Libor, který se týkal závažné manipulace s referenčními hodnotami, poukázal na fakt, že problémy a mezery související s touto problematikou mají velký dopad na důvěru v trh a mohou investorům zapříčinit značné ztráty a narušit reálnou ekonomiku. Skutečnost, že chybí režimy trestních sankcí, jež by byly společné pro celou Unii, vytváří příležitosti pro osoby zneužívající trh, které těží z tolerantnějších režimů některých členských států. Kromě toho bude mít uvalení trestních sankcí za zneužívání trhu větší odrazující účinek na případné pachatele.
(8)
Zavedení trestných sankcí přinejmenším za závažné trestné činy zneužívání trhu všemi členskými státy je tudíž nezbytné k zajištění účinného provádění politiky Unie v oblasti boje proti zneužívání trhu.
(9)
Aby byla oblast působnosti této směrnice sladěna s působností nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 596/2014 (5), mělo by být z její působnosti vyňato obchodování s vlastními akciemi v rámci programů zpětného odkupu a obchodování s cennými papíry nebo přidruženými nástroji za účelem stabilizace cenných papírů; obchody, pokyny nebo jednání v rámci měnové a devizové politiky a politiky správy veřejného dluhu; činnosti týkající se povolenek na emise v rámci prosazování politiky Unie v oblasti klimatu; a činnosti v oblasti společné zemědělské politiky Unie a společné rybářské politiky Unie.
(10)
Členské státy by měly mít povinnost zajistit, aby přinejmenším závažné případy obchodů zasvěcených osob, manipulace s trhem a nedovoleného zpřístupnění vnitřní informace byly považovány za trestné činy, pokud byly spáchány úmyslně.
(11)
Pro účely této směrnice by měly být obchodování zasvěcené osoby a nedovolené zpřístupnění vnitřní informace považovány za závažné mimo jiné v případech značného dopadu na integritu trhu, vysokého skutečného nebo potenciálního odvozeného zisku nebo vysoké skutečné nebo potenciální ztráty, které bylo zabráněno, vysoké výše škody způsobené příslušnému trhu, nebo vysoké celkové hodnoty obchodovaných finančních nástrojů. Mezi další okolnosti, které by bylo možné zohlednit, patří případy, kdy byl trestný čin spáchán v rámci zločinného spolčení nebo kdy podezřelý nebo obviněný spáchal tento čin opakovaně.
(12)
Pro účely této směrnice by měla být manipulace s trhem považována za závažnou mimo jiné v případech značného dopadu na integritu trhu, vysokého skutečného nebo potenciálního odvozeného zisku nebo vysoké skutečné nebo potenciální ztráty, které bylo zabráněno, vysoké výše škody způsobené příslušnému trhu, nebo vysoké úrovně změny hodnoty finančního nástroje nebo spotové komoditní smlouvy či vysoké částky finančních prostředků původně použitých, nebo v případě spáchání manipulace osobou zaměstnanou nebo pracující ve finančním sektoru nebo v orgánu dohledu nebo v regulačním orgánu.
(13)
Vzhledem ke škodlivým dopadům pokusu o obchodování zasvěcené osoby a pokusu o manipulaci s trhem na integritu finančních trhů a na důvěru investorů v tyto trhy by tyto způsoby jednání měly být postihovány jako trestný čin.
(14)
Tato směrnice by měla ukládat členským státům povinnost stanovit ve svých vnitrostátních právních předpisech trestní sankce za jednání spočívající v obchodování zasvěcené osoby, manipulaci s trhem a nedovoleném zpřístupnění vnitřní informace, na které se směrnice vztahuje. Tato směrnice by neměla zakládat povinnosti ve vztahu k uplatňování těchto sankcí či jiného dostupného způsobu vymáhání práva v jednotlivých případech.
(15)
Tato směrnice by měla po členských státech vyžadovat, aby rovněž zajistily potrestání návodu a pomoci k trestným činům.
(16)
Aby byly sankce za trestné činy uvedené v této směrnici účinné a odrazující, měl by být v této směrnici stanoven minimální požadavek na horní hranici trestní sazby trestu odnětí svobody.
(17)
Tato směrnice by měla být uplatňována s ohledem na právní rámec stanovený nařízením (EU) č. 596/2014 a jeho prováděcími opatřeními.
(18)
S cílem zajistit účinné provádění evropské politiky pro zajištění integrity finančních trhů stanovené v nařízení (EU) č. 596/2014 by členské státy měly rozšířit odpovědnost za trestné činy upravené touto směrnicí na právnické osoby, a to ukládáním trestních sankcí nebo sankcí jiné než trestní povahy či jiných opatření, která jsou účinná, přiměřená a odrazující, například opatření uvedených v nařízení (EU) č. 596/2014. Mezi tyto sankce a jiná opatření může patřit zveřejnění konečného rozhodnutí o sankci uvádějící i totožnost odpovědné právnické osoby, a to s přihlédnutím k základním právům, zásadě proporcionality a možnosti ohrožení stability finančních trhů a probíhajícího vyšetřování. Pokud vnitrostátní právo stanoví možnost trestní odpovědnosti právnických osob, měly by členské státy případně rozšířit tuto trestní odpovědnost v souladu s vnitrostátním právem na trestné činy upravené touto směrnicí. Tato směrnice by členským státům neměla bránit ve zveřejňování konečných rozhodnutí o odpovědnosti či sankcích.
(19)
Členské státy by měly přijmout opatření nezbytná k zajištění toho, aby donucovací, soudní a další příslušné orgány odpovědné za vyšetřování či stíhání trestných činů stanovených v této směrnici měly možnost využívat účinných vyšetřovacích nástrojů. Jelikož je třeba přihlížet mimo jiné k zásadě proporcionality, mělo by používání takových nástrojů podle vnitrostátního práva odpovídat povaze a závažnosti vyšetřovaných trestných činů.
(20)
Jelikož tato směrnice stanoví minimální pravidla, členské státy mohou přijmout nebo zachovat přísnější trestněprávní předpisy proti zneužívání trhu.
(21)
Členské státy mohou například stanovit, že manipulace s trhem je trestným činem, pokud byla spáchána z lehkovážnosti nebo z hrubé nedbalosti.
(22)
Povinnosti podle této směrnice stanovit ve vnitrostátním právu sankce pro fyzické a právnické osoby neosvobozují členské státy od povinnosti stanovit ve vnitrostátním právu správní sankce a jiná opatření pro porušení pravidel podle nařízení (EU) č. 596/2014, ledaže by členský stát v souladu s nařízením (EU) č. 596/2014 rozhodl, že za taková porušení pravidel stanoví ve svém vnitrostátním právu pouze trestní sankce.
(23)
Oblast působnosti této směrnice je stanovena takovým způsobem, aby doplnila a zajistila účinné provedení nařízení (EU) č. 596/2014. Zatímco protiprávní činy by mělo být podle této směrnice možné trestat, jestliže byly spáchány úmyslně a alespoň v závažných případech, uložení sankcí za porušení nařízení (EU) č. 596/2014 nevyžaduje, aby byl prokázán úmysl nebo aby případy byly kvalifikovány jako závažné. Při uplatňování vnitrostátních právních předpisů, které provádějí tuto směrnici, by členské státy měly zajistit, aby ukládání trestních sankcí za trestné činy podle této směrnice a správních sankcí podle nařízení (EU) č. 596/2014 nevedlo k porušení zásady ne bis in idem.
(24)
Aniž jsou dotčena obecná pravidla vnitrostátního trestního práva pro ukládání a výkon trestů v souladu s konkrétními okolnostmi jednotlivých případů, ukládání sankcí by mělo být přiměřené zejména ziskům, jichž dosáhly, či ztrátám, jimž zabránily odpovědné osoby, jakož i škodě, která byla daným činem způsobena jiným osobám, a případně ve fungování trhů nebo širší ekonomiky.
(25)
Jelikož cíle této směrnice, totiž zajištění dostupnosti trestních sankcí přinejmenším za závažné případy zneužívání trhu v celé Unii, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jej z důvodu rozsahu a účinků této směrnice může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“). V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(26)
Intenzivnější přeshraniční činnost vyžaduje účinnou a účelnou spolupráci vnitrostátních orgánů příslušných pro vyšetřování a stíhání trestných činů zneužívání trhu. Organizace a pravomoci těchto vnitrostátních orgánů různých členských států by neměly takové spolupráci bránit.
(27)
Tato směrnice ctí základní práva a dodržuje zásady uznávané v Listině základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“), jak jsou zakotveny ve Smlouvě o EU. Konkrétně by měla být uplatňována s řádným ohledem na právo na ochranu osobních údajů (článek 8), svobodu projevu a informací (článek 11), svobodu podnikání (článek 16), právo na účinnou právní ochranu a spravedlivý proces (článek 47), presumpci neviny a právo na obhajobu (článek 48), zásadu zákonnosti a přiměřenosti trestných činů a trestů (článek 49) a právo nebýt dvakrát trestně stíhán nebo trestán v rámci trestního řízení za stejný trestný čin (článek 50).
(28)
Při provádění této směrnice by členské státy měly zaručit procesní práva podezřelých či obviněných osob v trestním řízení. Jejich povinnosti vyplývající z této směrnice nemají vliv na jejich povinnosti vyplývající z práva Unie týkajícího se procesních práv v trestním řízení. Nic v této směrnici není zamýšleno tak, aby omezilo svobodu tisku a svobodu projevu ve sdělovacích prostředcích do té míry, do jaké jsou tyto svobody zaručeny v Unii a v členských státech, zejména podle článku 11 Listiny a jiných příslušných ustanovení. To je třeba zdůraznit zejména ve vztahu ke zpřístupnění vnitřní informace v souladu s ustanoveními této směrnice o takovém zpřístupnění.
(29)
Aniž je dotčen článek 4 Protokolu č. 21 o postavení Spojeného království a Irska s ohledem na prostor svobody, bezpečnosti a práva, připojeného ke Smlouvě o EU a ke Smlouvě o fungování EU, Spojené království se neúčastní přijímání této směrnice a tato směrnice pro ně není závazná ani použitelná.
(30)
V souladu s články 1, 2, 3 a 4 Protokolu č. 21 o postavení Spojeného království a Irska s ohledem na prostor svobody, bezpečnosti a práva, připojeného ke Smlouvě o EU a ke Smlouvě o fungování EU, oznámilo Irsko své přání účastnit se přijímání a používání této směrnice.
(31)
V souladu s články 1 a 2 Protokolu č. 22 o postavení Dánska, připojeného ke Smlouvě o EU a ke Smlouvě o fungování EU, se Dánsko neúčastní přijímání této směrnice a tato směrnice pro ně není závazná ani použitelná.
(32)
Evropský inspektor ochrany údajů vydal své stanovisko dne 10. února 2012 (6),
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Tato směrnice stanoví minimální pravidla pro trestní sankce za obchodování zasvěcené osoby, nedovolené zpřístupnění vnitřní informace a manipulaci s trhem, aby tak zajistila integritu finančních trhů v Unii a posílila ochranu investorů a jejich důvěru v tyto trhy.
2. Tato směrnice se vztahuje na:
a)
finanční nástroje přijaté k obchodování na regulovaném trhu nebo ty, pro něž byla podána žádost o přijetí k obchodování na regulovaném trhu;
b)
finanční nástroje obchodované v mnohostranném systému obchodování, přijaté k obchodování v mnohostranném systému obchodování nebo ty, pro něž byla podána žádost o přijetí k obchodování v mnohostranném systému obchodování;
c)
finanční nástroje obchodované v organizovaném systému obchodování;
d)
finanční nástroje, na které se nevztahují písmena a), b) nebo c), jejichž cena nebo hodnota závisí na ceně nebo hodnotě finančního nástroje uvedeného v těchto písmenech nebo na takovou cenu nebo hodnotu má dopad a které mohou zahrnovat mimo jiné i swapy úvěrového selhání nebo rozdílové smlouvy.
Tato směrnice se vztahuje též na jednání nebo obchody včetně nabídek, týkající se dražeb povolenek na emise nebo jiných od nich odvozených dražených produktů, a to i když se nejedná o finanční nástroje, na dražební platformě povolené jako regulovaný trh v souladu s nařízením Komise (EU) č. 1031/2010 (7). Aniž jsou dotčena jakákoli konkrétní ustanovení týkající se nabídek předložených v souvislosti s dražbou, použijí se na tyto nabídky ustanovení této směrnice týkající se pokynů k obchodování.
3. Tato směrnice se nevztahuje na:
a)
obchodování s vlastními akciemi v rámci programů zpětného odkupu, pokud se takové obchodování provádí v souladu s čl. 5 odst. 1, 2 a 3 nařízení (EU) č. 596/2014;
b)
obchodování s cennými papíry nebo přidruženými nástroji podle čl. 3 odst. 2 písm. a) a b) nařízení (EU) č. 596/2014 za účelem stabilizace, pokud se takové obchodování provádí v souladu s čl. 5 odst. 4 a 5 uvedeného nařízení;
c)
obchody, pokyny nebo jednání v rámci měnové nebo devizové politiky nebo správy veřejného dluhu v souladu s čl. 6 odst. 1 nařízení (EU) č. 596/2014, obchody, pokyny nebo jednání v souladu s čl. 6 odst. 2 uvedeného nařízení, činnost v rámci politiky Unie v oblasti klimatu v souladu s čl. 6 odst. 3 uvedeného nařízení nebo činnost v oblasti společné zemědělské politiky Unie a společné rybářské politiky Unie v souladu s čl. 6 odst. 4 uvedeného nařízení;
4. Článek 5 se rovněž vztahuje na:
a)
spotové komoditní smlouvy, které nejsou velkoobchodními energetickými produkty, pokud daný obchod, pokyn nebo jednání má dopad na cenu nebo hodnotu finančního nástroje uvedeného v odstavci 2 tohoto článku;
b)
druhy finančních nástrojů, včetně derivátových kontraktů nebo derivátových nástrojů pro přenos úvěrového rizika, pokud obchod, pokyn, nabídka nebo jednání má dopad na cenu nebo hodnotu spotové komoditní smlouvy, kde cena nebo hodnota závisí na ceně nebo hodnotě těchto finančních nástrojů;
c)
jednání v souvislosti s referenčními hodnotami.
5. Tato směrnice se vztahuje na jakýkoli obchod, pokyn či jednání týkající se finančních nástrojů uvedených v odstavcích 2 a 4, bez ohledu na to, zda k danému obchodu, pokynu či jednání došlo na převodním místě.
Článek 2
Definice
Pro účely této směrnice se rozumí:
1)
„finančním nástrojem“ finanční nástroj vymezený v čl. 4 odst. 1 bodu 15 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2014/65/EU (8);
2)
„spotovou komoditní smlouvou“ spotová komoditní smlouva vymezená v čl. 3 odst. 1 bodu 15 nařízení (EU) č. 596/2014;
3)
„programem zpětného odkupu“ obchodování s vlastními akciemi v souladu s články 21 až 27 směrnice Evropského parlamentu a Rady 2012/30/EU (9);
4)
„vnitřní informací“ informace ve smyslu čl. 7 odst. 1 až 4 nařízení (EU) č. 596/2014;
5)
„povolenkami na emise“ povolenky na emise vymezené v příloze I oddílu C bodě 11 směrnice 2014/65/EU;
6)
„referenční hodnotou“ referenční hodnota vymezená v čl. 3 odst. 1 bodu 29 nařízení (EU) č. 596/2014;
7)
„uznávaným tržním postupem“ konkrétní tržní postup, který uznává příslušný orgán členského státu v souladu s článkem 13 nařízení (EU) č. 596/2014;
8)
„stabilizací“ stabilizace vymezená v čl. 3 odst. 2 písm. d) nařízení (EU) č. 596/2014;
9)
„regulovaným trhem“ regulovaný trh vymezený v čl. 4 odst. 1 bodu 21 směrnice 2014/65EU;
10)
„mnohostranným systémem obchodování“ mnohostranný systém obchodování vymezený v čl. 4 odst. 1 bodu 22 směrnice 2014/65EU;
11)
„organizovaným systémem obchodování“ organizovaný systém obchodování vymezený čl. 4 odst. 1 bodu 23 směrnice 2014/65EU;
12)
„převodním místem“ převodní místo vymezené v čl. 4 odst. 1 bodu 24 směrnice 2014/65EU;
13)
„velkoobchodním energetickým produktem“ velkoobchodní energetický produkt vymezený v čl. 2 bodu 4 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1227/2011 (10);
14)
„emitentem“ emitent vymezený v čl. 3 odst. 1 bodu 21 nařízení (EU) č. 596/2014.
Článek 3
Obchodování zasvěcené osoby, doporučení nebo navádění jiné osoby k obchodování zasvěcené osoby
1. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby obchodování zasvěcené osoby a doporučení nebo navádění jiné osoby k obchodování zasvěcené osoby podle odstavců 2 až 8 bylo trestným činem alespoň v závažných případech a pokud byly spáchány úmyslně.
2. Pro účely této směrnice se o obchodování zasvěcené osoby jedná v případech, kdy určitá osoba disponuje vnitřní informací a využije ji při nabytí nebo zcizení finančních nástrojů, jichž se tato informace týká, na svůj vlastní účet nebo na účet třetí osoby, a to přímo nebo nepřímo.
3. Tento článek se použije na každou osobu, která disponuje vnitřní informací v důsledku toho, že tato osoba:
a)
je členem správních, řídících nebo dozorčích orgánů emitenta nebo účastníka trhu s povolenkami na emise;
b)
má podíl na kapitálu emitenta nebo účastníka trhu s povolenkami na emise;
c)
má přístup k této informaci v souvislosti s výkonem zaměstnání, povolání nebo v souvislosti s plněním povinností;
d)
je zapojena do trestné činnosti.
Tento článek se rovněž vztahuje na každou osobu, která získala vnitřní informaci za jiných okolností než těch uvedených v prvním pododstavci, pokud tato osoba ví, že se jedná o vnitřní informaci.
4. Za obchodování zasvěcené osoby se považuje také využití vnitřní informace ke zrušení nebo změně pokynu týkajícího se finančního nástroje, jehož se tato informace týká, pokud byl tento pokyn vydán předtím, než dotyčná osoba vnitřní informaci získala.
5. V souvislosti s dražbami povolenek na emise nebo jiných, od nich odvozených dražených produktů, které se konají v souladu s nařízením (EU) č. 1031/2010, se využitím vnitřní informace podle odstavce 4 tohoto článku rovněž rozumí předložení, úprava nebo stažení nabídky učiněné osobou na její vlastní účet nebo na účet třetí osoby.
6. Pro účely této směrnice se o doporučení nebo navádění jiné osoby k obchodování zasvěcené osoby jedná v případě, kdy určitá osoba disponuje vnitřní informací a:
a)
na základě této informace doporučuje jiné osobě nabytí nebo zcizení finančních nástrojů, jichž se informace týká, nebo tuto osobu k takovémuto nabytí nebo zcizení navádí, nebo
b)
na základě této informace doporučuje jiné osobě zrušení nebo změnu pokynu týkajícího se finančního nástroje, jehož se informace týká, nebo tuto osobu k takovémuto zrušení nebo změně navádí.
7. Využití doporučení nebo návodu podle odstavce 6 se považuje za obchodování zasvěcené osoby, pokud osoba využívající tohoto doporučení nebo návodu ví, že se zakládá na vnitřní informaci.
8. Pro účely tohoto článku pouhá skutečnost, že určitá osoba disponuje nebo disponovala vnitřní informací, neznamená, že tato osoba uvedenou informaci využila a dopustila se tak prostřednictvím nabytí nebo zcizení obchodování zasvěcené osoby, je-li její jednání kvalifikováno jako legitimní podle článku 9 nařízení (EU) č. 596/2014.
Článek 4
Nedovolené zpřístupnění vnitřní informace
1. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby nedovolené zpřístupnění vnitřní informace podle odstavců 2 až 5 bylo trestným činem alespoň v závažných případech a pokud bylo spácháno úmyslně.
2. Pro účely této směrnice se jedná o nedovolené zpřístupnění vnitřní informace tehdy, pokud osoba disponuje vnitřní informací a zpřístupní ji jakékoli jiné osobě, s výjimkou případů, kdy dojde k tomuto zpřístupnění při běžném výkonu zaměstnání, povolání nebo v souvislosti s plněním povinností nebo kdy se zpřístupnění kvalifikuje jako sondování trhu prováděné v souladu s čl. 11 odst. 1 až 8 nařízení (EU) č. 596/2014.
3. Tento článek se vztahuje na všechny osoby, jichž se týkají situace nebo okolnosti uvedené v čl. 3 odst. 3.
4. Pro účely této směrnice se další zpřístupnění doporučení nebo návodu podle čl. 3 odst. 6 považuje za nedovolené zpřístupnění vnitřní informace podle tohoto článku, pokud osoba, která zpřístupňuje takové doporučení nebo návod, ví, že se zakládá na vnitřní informaci.
5. Tento článek se použije v souladu s potřebou chránit svobodu tisku a svobodu vyjadřování.
Článek 5
Manipulace s trhem
1. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby manipulace s trhem podle odstavce 2 byla trestným činem alespoň v závažných případech a pokud byla spáchána úmyslně.
2. Pro účely této směrnice se manipulací s trhem rozumějí tyto činnosti:
a)
uzavření obchodu, zadání pokynu k obchodování nebo jakékoli jiné jednání, které;
i)
dává nesprávné nebo zavádějící signály, pokud jde o nabídku, poptávku nebo cenu finančního nástroje nebo související spotové komoditní smlouvy, nebo
ii)
zajišťuje cenu jednoho nebo více finančních nástrojů nebo související spotové komoditní smlouvy na neobvyklé nebo umělé úrovni;
ledaže jsou důvody pro uzavření obchodu nebo vydání pokynu danou osobou legitimní a tento obchod nebo tento pokyn k obchodování jsou v souladu s uznávanými tržními postupy na daném převodním místě.
b)
uzavření obchodu, zadání pokynu k obchodování nebo jakákoli jiná činnost nebo jednání, které ovlivňuje cenu jednoho nebo několika finančních nástrojů nebo související spotové komoditní smlouvy, při němž jsou využívány fiktivní prostředky nebo jiná forma klamavého nebo lstivého jednání;
c)
šíření informací prostřednictvím médií, včetně internetu, nebo jakýmikoli jinými prostředky, které dávají nesprávné nebo zavádějící signály, pokud jde o nabídku, poptávku nebo cenu finančního nástroje nebo související spotové komoditní smlouvy, nebo které zajišťují cenu jednoho nebo více finančních nástrojů nebo související spotové komoditní smlouvy na neobvyklé nebo umělé úrovni, pokud osoby, které informace šíří, získávají pro sebe nebo jinou osobu výhodu nebo zisk ze šíření dotyčných informací; nebo
d)
předání nepravdivých nebo zavádějících informací nebo poskytování nepravdivých nebo zavádějících vstupních údajů, nebo jakékoli jiné jednání, které manipuluje s výpočtem referenční hodnoty.
Článek 6
Návod, pomoc a pokus
1. Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby návod a pomoc k trestným činům uvedeným v čl. 3 odst. 2 až 5 a článcích 4 a 5 byly postihovány jako trestný čin.
2. Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby pokus o spáchání některého z trestných činů uvedených v čl. 3 odst. 2 až 5 a 7 a článku 5 byl postihován jako trestný čin.
3. Ustanovení čl. 3 odst. 8 se použije obdobně.
Článek 7
Trestní sankce pro fyzické osoby
1. Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby za trestné činy uvedené v článcích 3 až 6 bylo možné uložit účinné, přiměřené a odrazující trestní sankce.
2. Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby trestné činy uvedené v článcích 3 a 5 podléhaly trestům odnětí svobody s horní hranicí trestní sazby nejméně čtyř let.
3. Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby trestný čin uvedený v článku 4 podléhal trestu odnětí svobody s horní hranicí trestní sazby nejméně dvou let.
Článek 8
Odpovědnost právnických osob
1. Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby právnické osoby mohly být činěny odpovědnými za trestné činy uvedené v článcích 3 až 6 spáchané v jejich prospěch jakoukoli osobou jednající samostatně nebo jako člen orgánu právnické osoby a působící v této právnické osobě ve vedoucím postavení na základě:
a)
oprávnění zastupovat tuto právnickou osobu;
b)
pravomoci přijímat rozhodnutí jménem této právnické osoby, nebo
c)
pravomoci vykonávat kontrolu v rámci této právnické osoby.
2. Členské státy rovněž přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby právnické osoby mohly být činěny odpovědnými v případech, kdy nedostatek dohledu nebo kontroly ze strany osoby uvedené v odstavci 1 umožnil spáchání trestných činů uvedených v článcích 3 až 6 ve prospěch právnické osoby osobou spadající do její pravomoci.
3. Odpovědnost právnických osob podle odstavců 1 a 2 nevylučuje trestní stíhání fyzických osob, které jsou pachateli, návodci nebo pomocníky trestných činů uvedených v článcích 3 až 6.
Článek 9
Sankce pro právnické osoby
Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby právnická osoba odpovědná podle článku 8 podléhala účinným, přiměřeným a odrazujícím sankcím, které zahrnují pokuty trestní či jiné než trestní povahy, a mohou zahrnovat i jiné sankce, například:
a)
zbavení nároku pobírat veřejné výhody nebo podpory;
b)
dočasný nebo trvalý zákaz vykonávat obchodní činnost;
c)
uložení soudního dohledu;
d)
zrušení rozhodnutím soudu;
e)
dočasné nebo trvalé uzavření provozoven použitých ke spáchání trestného činu.
Článek 10
Soudní příslušnost
1. Členské státy přijmou nezbytná opatření pro stanovení své soudní příslušnosti ve vztahu k trestným činům uvedeným v článcích 3 až 6, které byly spáchány:
a)
zcela nebo zčásti na jejich území, nebo
b)
jejich státním příslušníkem, a to alespoň v případech, kdy daný čin je považován za trestný čin v místě, kde byl spáchán.
2. Členský stát informuje Komisi, pokud se rozhodne rozšířit svou soudní příslušnost ve vztahu k trestným činům uvedeným v článcích 3 až 6, které byly spáchány mimo jeho území, na případy, kdy:
a)
pachatel má své obvyklé bydliště na jeho území; nebo
b)
trestný čin byl spáchán ve prospěch právnické osoby usazené na jeho území.
Článek 11
Odborná příprava
Aniž jsou dotčeny nezávislost soudů a rozdíly v organizaci soudnictví v rámci Unie, požádají členské státy subjekty odpovědné za odbornou přípravu soudců, státních zástupců, policejních a soudních zaměstnanců a zaměstnanců příslušných orgánů zapojených do trestního řízení a vyšetřování o poskytnutí odpovídající odborné přípravy s ohledem na cíle této směrnice.
Článek 12
Zpráva
Do 4. července 2018 předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě zprávu o fungování této směrnice a v případě potřeby o nutnosti ji změnit, zejména pokud jde o výklad závažných případů uvedených v čl. 3 odst. 1, čl. 4 odst. 1 a čl. 5 odst. 1, výši sankcí stanovených členskými státy a rozsah přijetí nepovinných prvků uvedených v této směrnici.
Ke zprávě Komise se případně připojí legislativní návrh.
Článek 13
Provedení
1. Členské státy přijmou a zveřejní právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 3. července 2016. Znění těchto předpisů neprodleně sdělí Komisi.
Použijí tyto předpisy od 3. července 2016 s výhradou vstupu nařízení (EU) č. 596/2014 v platnost.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 14
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 15
Určení
Tato směrnice je určena členským státům v souladu se Smlouvami.
Ve Štrasburku dne 16. dubna 2014.
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2014/57/UE
z dnia 16 kwietnia 2014 r.
w sprawie sankcji karnych za nadużycia na rynku (dyrektywa w sprawie nadużyć na rynku)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 83 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Dla zintegrowanego i sprawnie funkcjonującego rynku finansowego oraz większego zaufania inwestorów konieczna jest integralność rynku. Bezproblemowe funkcjonowanie rynków papierów wartościowych oraz społeczne zaufanie do rynków są koniecznym warunkiem rozwoju gospodarczego i dobrobytu. Nadużycia na rynku szkodzą integralności rynków finansowych i zmniejszają zaufanie społeczeństwa do papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i wskaźników referencyjnych.
(2)
W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/6/WE (4) uzupełniono i zaktualizowano unijne ramy prawne mające chronić integralność rynku. Nałożono również na państwa członkowskie wymóg zapewnienia właściwym organom uprawnień do wykrywania i badania nadużyć na rynku. Bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do nakładania sankcji karnych dyrektywa 2003/6/WE zobowiązała również państwa członkowskie do zapewnienia możliwości podejmowania odpowiednich środków administracyjnych wobec osób odpowiedzialnych lub nakładania na nie sankcji administracyjnych w przypadku nieprzestrzegania przez nie krajowych przepisów transponujących dyrektywę 2003/6/WE.
(3)
W sprawozdaniu grupy wysokiego szczebla ds. nadzoru finansowego w UE z dnia 25 lutego 2009 r., której przewodniczył Jacques de Larosière („grupa de Larosière’a”) stwierdzono, że należyte ramy ostrożnościowe i ramy prowadzenia działalności gospodarczej w sektorze finansowym muszą opierać się na reżimie silnego nadzoru i skutecznych sankcji. Dlatego też grupa de Larosière’a uznała, że organy nadzoru muszą posiadać dostateczne uprawnienia, aby podejmować działania, oraz że w celu ochrony integralności rynku powinny istnieć jednakowe, skuteczne i odstraszające reżimy sankcji w przypadku wszystkich przestępstw finansowych, a sankcje te powinny być skutecznie egzekwowane. Grupa de Larosière’a doszła do wniosku, że reżimy sankcji w państwach członkowskich są z reguły słabe i niejednolite.
(4)
Prawidłowe funkcjonowanie ram prawnych w zakresie nadużyć na rynku wymaga skutecznego egzekwowania przestrzegania prawa. Ocena krajowych reżimów sankcji administracyjnych na mocy dyrektywy 2003/6/WE wykazała, że nie wszystkie właściwe organy krajowe miały do dyspozycji pełen wachlarz uprawnień umożliwiających im reagowanie na nadużycia na rynku odpowiednimi sankcjami. W szczególności nie wszystkie państwa członkowskie przewidziały stosowanie administracyjnych kar pieniężnych za wykorzystywanie informacji poufnych oraz manipulację na rynku, a poziom sankcji w poszczególnych państwach członkowskich był bardzo zróżnicowany. Dlatego konieczny jest nowy akt ustawodawczy w celu zapewnienia wspólnych minimalnych zasad w całej Unii.
(5)
Dotychczas wprowadzone przez państwa członkowskie sankcje administracyjne okazały się niewystarczające, by zapewnić przestrzeganie przepisów dotyczących zapobiegania nadużyciom na rynku i ich zwalczania.
(6)
Niezbędne jest zapewnienie lepszego przestrzegania przepisów dotyczących nadużyć na rynku poprzez możliwość stosowania sankcji karnych, dowodzących braku przyzwolenia społecznego w sposób mocniejszy, niż kary administracyjne. Kwalifikowanie przynajmniej poważnych form nadużyć na rynku jako przestępstw wyznacza jasne granice rodzajów zachowania uznawanych za szczególnie niedopuszczalne oraz stanowi komunikat dla społeczeństwa i potencjalnych sprawców, że takie nadużycie będzie przez właściwe organy traktowane z całą powagą.
(7)
Nie wszystkie państwa członkowskie przewidują sankcje karne za niektóre formy poważnych naruszeń krajowych przepisów transponujących dyrektywę 2003/6/WE. Taka rozbieżność postępowania państw członkowskich wpływa niekorzystnie na jednolitość warunków prowadzenia działalności na rynku wewnętrznym i może zachęcać do popełniania nadużyć na rynku w państwach członkowskich, które nie przewidują sankcji karnych za takie przestępstwa. Ponadto dotychczas nie osiągnięto porozumienia na poziomie całej Unii co do tego, jakie czyny należy kwalifikować jako poważne naruszenia przepisów dotyczących nadużyć na rynku. Należy zatem ustanowić minimalne zasady dotyczące definicji przestępstw popełnianych przez osoby fizyczne, odpowiedzialności osób prawnych oraz odpowiednich sankcji. Wspólne minimalne zasady umożliwiłyby również stosowanie skuteczniejszych metod badania nadużyć oraz efektywną współpracę w obrębie poszczególnych państw członkowskich oraz pomiędzy nimi. W następstwie kryzysu finansowego stało się oczywiste, że manipulacje na rynku mogą przynieść dotkliwe szkody milionom ludzi. Skandal związany ze stopą LIBOR, który dotyczył poważnego przypadku manipulacji wskaźnikami referencyjnymi, pokazał, że przedmiotowe problemy i luki prawne niekorzystnie wpływają na zaufanie rynku i mogą skutkować znacznymi stratami dla inwestorów i rzeczywistymi zakłóceniami w gospodarce. Brak wspólnych sankcji karnych w całej Unii umożliwia sprawcom nadużyć na rynku wykorzystywanie mniej surowych przepisów obowiązujących w niektórych państwach członkowskich. Nałożenie sankcji karnych za nadużycia na rynku będzie mieć większy efekt odstraszający potencjalnych sprawców.
(8)
Wprowadzenie przez wszystkie państwa członkowskie sankcji karnych przynajmniej za poważne nadużycia na rynku jest zatem niezwykle istotne dla zapewnienia skutecznego wdrażania unijnej polityki zwalczania nadużyć na rynku.
(9)
W celu ujednolicenia zakresu stosowania niniejszej dyrektywy z zakresem stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 (5), niniejsza dyrektywa nie powinna obejmować obrotu akcjami własnymi w ramach programów odkupu ani obrotu papierami wartościowymi lub instrumentami powiązanymi w celu stabilizacji papierów wartościowych; transakcji, zleceń lub zachowań w ramach prowadzenia polityki pieniężnej, kursowej lub zarządzania długiem publicznym; działań dotyczących uprawnień do emisji podjętych w ramach unijnej polityki klimatycznej; oraz działań podejmowanych w ramach wspólnej polityki rolnej i wspólnej polityki rybołówstwa Unii.
(10)
Państwa członkowskie powinny być zobowiązane do wprowadzenia przepisów, w myśl których przynajmniej poważne przypadki wykorzystywania informacji poufnych, manipulacji na rynku i bezprawnego ujawnienia informacji poufnych stanowią przestępstwo, jeśli zostały popełnione umyślnie.
(11)
Do celów niniejszej dyrektywy przypadki wykorzystywania informacji poufnych i bezprawnego ujawnienia informacji poufnych należy uznać za poważne, między innymi w przypadku gdy znaczny jest: wpływ na integralność rynku, faktycznie lub potencjalnie uzyskany dochód lub faktycznie lub potencjalnie uniknięta strata, poziom szkód spowodowanych na rynku lub ogólna wartość instrumentów finansowych w obrocie. Inne okoliczności, jakie można wziąć pod uwagę to na przykład fakt, że przestępstwo zostało popełnione w ramach organizacji przestępczej lub że podejrzany lub oskarżony już popełnił wcześniej podobne przestępstwo.
(12)
Do celów niniejszej dyrektywy manipulacje na rynku należy uznać za poważne, między innymi w przypadku gdy znaczny jest: wpływ na integralność rynku, faktycznie lub potencjalnie uzyskany dochód lub faktycznie lub potencjalnie uniknięta strata, poziom szkód na rynku, poziom zmiany wartości instrumentu finansowego lub kontraktu towarowego, lub kwota początkowo wykorzystanych środków finansowych, lub gdy manipulacji dopuszcza się osoba zatrudniona lub pracująca w sektorze finansowym lub w organie nadzoru lub organie regulacyjnym.
(13)
Ze względu na ich niekorzystny wpływ na integralność rynków finansowych oraz na zaufanie inwestorów do tych rynków usiłowanie wykorzystywania informacji poufnych oraz usiłowanie manipulacji na rynku powinny być również uznawane za przestępstwa.
(14)
Niniejsza dyrektywa powinna zobowiązać państwa członkowskie do wprowadzenia do ich prawa krajowego sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych, manipulacje na rynku i bezprawne ujawnienie informacji poufnych, do których zastosowanie ma niniejsza dyrektywa. Niniejsza dyrektywa nie powinna nakładać obowiązków w zakresie stosowania takich sankcji ani innego istniejącego systemu egzekwowania prawa w konkretnych przypadkach.
(15)
Niniejsza dyrektywa powinna również nakładać na państwa członkowskie wymóg zapewnienia karalności nakłaniania i podżegania do popełnienia przestępstwa oraz pomocnictwa w popełnieniu przestępstwa.
(16)
Aby sankcje za przestępstwa, o których mowa w niniejszej dyrektywie, były skuteczne i odstraszające, w niniejszej dyrektywie należy określić minimalny wymiar maksymalnej kary pozbawienia wolności.
(17)
Niniejsza dyrektywa powinna być stosowana z uwzględnieniem ram prawnych ustanowionych na mocy rozporządzenia (UE) nr 596/2014 oraz środków wykonawczych do tego rozporządzenia.
(18)
Aby zapewnić skuteczne wdrażanie europejskiej polityki zapewniania integralności rynków finansowych, określonej w rozporządzeniu (UE) nr 596/2014, państwa członkowskie powinny rozszerzyć odpowiedzialność za przestępstwa przewidziane w niniejszej dyrektywie na osoby prawne poprzez nałożenie sankcji o charakterze karnym lub innym niż karny lub innych środków, które są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające, takich jak sankcje i środki przewidziane w rozporządzeniu (UE) nr 596/2014. Takie sankcje lub inne środki mogą obejmować publikację ostatecznej decyzji w sprawie sankcji włącznie z tożsamością odpowiedzialnej osoby prawnej, z uwzględnieniem praw podstawowych, zasady proporcjonalności oraz ryzyka dla stabilności rynków finansowych i toczących się postępowań. W przypadku gdy prawo krajowe przewiduje odpowiedzialność karną osób prawnych, państwa członkowskie powinny w stosownym przypadku rozszerzyć tę odpowiedzialność karną zgodnie z prawem krajowym na przestępstwa przewidziane w niniejszej dyrektywie. Niniejsza dyrektywa nie powinna uniemożliwiać państwom członkowskim publikacji ostatecznych decyzji dotyczących odpowiedzialności lub sankcji.
(19)
Państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne działania w celu zapewnienia, aby organy ścigania, organy sądowe i inne właściwe organy odpowiedzialne za dochodzenie lub ściganie przestępstw przewidzianych w niniejszej dyrektywie miały możliwość korzystania ze skutecznych narzędzi śledczych. Wykorzystanie takich narzędzi zgodnie z prawem krajowym - z uwzględnieniem między innymi zasady proporcjonalności - powinno być współmierne do charakteru i wagi przestępstwa będącego przedmiotem postępowania.
(20)
Z uwagi na fakt, że niniejsza dyrektywa określa normy minimalne, państwa członkowskie mogą według własnego uznania wprowadzać lub utrzymywać bardziej rygorystyczne przepisy karne w zakresie nadużyć na rynku.
(21)
Państwa członkowskie mogą na przykład zakwalifikować jako przestępstwo manipulację na rynku popełnioną w wyniku lekkomyślności lub rażącego niedbalstwa.
(22)
Przewidziane w niniejszej dyrektywie obowiązki wprowadzenia w prawie krajowym sankcji dla osób fizycznych i prawnych nie zwalniają państw członkowskich z obowiązku wprowadzenia w prawie krajowym sankcji administracyjnych i innych środków za naruszenia przewidziane w rozporządzeniu (UE) nr 596/2014, chyba że państwa członkowskie postanowiły, zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 596/2014, wprowadzić w prawie krajowym jedynie sankcje karne za takie naruszenia.
(23)
Zakres stosowania niniejszej dyrektywy jest określony w taki sposób, by uzupełnić i zapewnić skuteczne wdrażanie rozporządzenia (UE) nr 596/2014. Przestępstwa powinny podlegać karze zgodnie z niniejszą dyrektywą, jeżeli zostały popełnione umyślnie i przynajmniej w poważnych przypadkach, podczas gdy sankcje za naruszenie rozporządzenia (UE) nr 596/2014 nie wymagają dowiedzenia umyślności ani zakwalifikowania czynu jako poważnego. Stosując przepisy krajowe transponujące niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny zapewnić, by nałożenie sankcji karnych za przestępstwa zgodnie z niniejszą dyrektywą oraz sankcji administracyjnych zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 596/2014 nie prowadziło do naruszenia zasady ne bis in idem.
(24)
Bez uszczerbku dla ogólnych zasad krajowego prawa karnego w sprawie stosowania i wykonywania kar przy uwzględnieniu konkretnych okoliczności każdej indywidualnej sprawy, sankcje powinny być proporcjonalne, uwzględniające osiągnięty zysk lub pomniejszone straty osób odpowiedzialnych za dokonane naruszenie, jak również spowodowane przestępstwem szkody poniesionych przez inne osoby oraz, w stosownych przypadkach, szkody w funkcjonowaniu rynków lub szeroko pojętej gospodarki.
(25)
Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, czyli zapewnienie wprowadzenia w całej Unii sankcji karnych przynajmniej za poważne nadużycia na rynku, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na zasięg i skutki niniejszej dyrektywy możliwe jest jego lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może wprowadzić środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE). Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne dla osiągnięcia tego celu.
(26)
Wzrost działalności transgranicznej wymaga skutecznej i sprawnej współpracy między organami krajowymi, które są uprawnione do badania i ścigania przestępstw polegających na nadużyciach na rynku. Organizacja i uprawnienia tych organów krajowych w poszczególnych państwach członkowskich nie powinna utrudniać ich współpracy.
(27)
Niniejsza dyrektywa zapewnia poszanowanie podstawowych praw i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), jak uznano w TUE. W szczególności niniejszą dyrektywę należy stosować z należytym poszanowaniem prawa do ochrony danych osobowych (art. 8), wolności wypowiedzi i informacji (art. 11), wolności prowadzenia działalności gospodarczej (art. 16), prawa do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu (art. 47), domniemania niewinności i prawa do obrony (art. 48), zasad legalności oraz proporcjonalności kar do czynów zabronionych pod groźbą kary (art. 49) oraz prawa do niepodlegania ponownemu osądzeniu lub ukaraniu w postępowaniu karnym za ten sam czyn zabroniony pod groźbą kary (art. 50).
(28)
Wdrażając niniejszą dyrektywę, państwa członkowskie powinny zagwarantować prawa procesowe osób podejrzanych lub oskarżonych w postępowaniu karnym. Ich obowiązki na mocy niniejszej dyrektywy pozostają bez uszczerbku dla obowiązków ciążących na nich na mocy przepisów Unii w sprawie praw procesowych w postępowaniu karnym. Żaden z przepisów niniejszej dyrektywy nie ma na celu ograniczania wolności prasy ani wolności słowa w mediach, w zakresie w jakim są one zagwarantowane w Unii i w państwach członkowskich, w szczególności na mocy art. 11 Karty i innych stosownych przepisów. Należy to podkreślić w szczególności w odniesieniu do ujawniania informacji poufnych zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy dotyczącymi takiego ujawnienia.
(29)
Bez uszczerbku dla art. 4 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), Zjednoczone Królestwo nie będzie uczestniczyć w przyjęciu niniejszej dyrektywy i nie jest zatem nią związane ani jej nie stosuje.
(30)
Zgodnie z art. 1, 2, 3 i 4 Protokołu nr 21 w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do TUE i do TFUE, Irlandia powiadomiła o chęci uczestnictwa w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy.
(31)
Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu nr 22 w sprawie stanowiska Danii, załączonego do TUE i do TFUE, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy i nie jest zatem nią związana ani jej nie stosuje.
(32)
Europejski Inspektor Ochrony Danych wydał opinię w dniu 10 lutego 2012 r. (6),
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Przedmiot i zakres stosowania
1. Niniejsza dyrektywa ustanawia normy minimalne dotyczące sankcji karnych za wykorzystywanie informacji poufnych, bezprawne ujawnianie informacji poufnych oraz manipulacje na rynku w celu zapewnienia integralności rynków finansowych w Unii oraz zwiększenia ochrony inwestorów i ich zaufania do tych rynków.
2. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do:
a)
instrumentów finansowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym lub będących przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym;
b)
instrumentów finansowych, które są przedmiotem obrotu na wielostronnej platformie obrotu (MTF), zostały dopuszczone do obrotu na MTF lub są przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na MTF;
c)
instrumentów finansowych, które są przedmiotem obrotu na zorganizowanej platformie obrotu (OTF);
d)
instrumentów finansowych nieujętych w lit. a), b) lub c), których cena lub wartość zależą od ceny lub wartości instrumentu finansowego, o którym mowa w tych literach, lub mają na nie wpływ, w tym m.in. swapów ryzyka kredytowego lub kontraktów na różnice kursowe.
Niniejsza dyrektywa ma również zastosowanie do zachowań lub transakcji, w tym ofert sprzedaży, dotyczących sprzedaży na aukcjach na platformie aukcyjnej zatwierdzonej jako rynek regulowany uprawnień do emisji lub innych produktów sprzedawanych na aukcji na podstawie uprawnień do emisji, nawet gdy produkty sprzedawane na aukcji nie są instrumentami finansowymi, zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1031/2010 (7). Bez uszczerbku dla wszelkich przepisów szczególnych odnoszących się do ofert sprzedaży złożonych w ramach aukcji, wszelkie przepisy niniejszej dyrektywy odnoszące się do składanych zleceń stosują się do tych ofert.
3. Niniejsza dyrektywa nie ma zastosowania do:
a)
obrotu akcjami własnymi w ramach programów odkupu, w przypadku gdy obrót ten odbywa się zgodnie z art. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (UE) nr 596/2014;
b)
obrotu papierami wartościowymi lub instrumentami powiązanymi, o których mowa w art. 3 ust. 2 lit. a) i b) rozporządzenia (UE) nr 596/2014, w celu stabilizacji papierów wartościowych, w przypadku gdy obrót ten odbywa się zgodnie z art. 5 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia;
c)
transakcji, zleceń lub zachowań prowadzonych w ramach polityki pieniężnej, kursowej lub zarządzania długiem publicznym zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 596/2014, transakcji, zleceń lub zachowań prowadzonych zgodnie z art. 6 ust. 2 tego rozporządzenia, działań prowadzonych w ramach unijnej polityki klimatycznej zgodnie z art. 6 ust. 3 tego rozporządzenia lub działań prowadzonych w ramach wspólnej polityki rolnej Unii lub wspólnej polityki rybołówstwa Unii zgodnie z art. 6 ust. 4 tego rozporządzenia;
4. Art. 5 ma również zastosowanie do:
a)
kontraktów towarowych na rynku kasowym niebędących produktami energetycznymi w obrocie hurtowym, w przypadku których transakcja, zlecenie lub zachowanie ma wpływ na cenę lub wartość instrumentu finansowego, o którym mowa w ust. 2 niniejszego artykułu;
b)
rodzajów instrumentów finansowych, w tym instrumentów pochodnych lub instrumentów przenoszących ryzyko kredytowe, w przypadku których transakcja, zlecenie, oferta lub zachowanie ma wpływ na cenę lub wartość kontraktu towarowego na rynku kasowym, jeżeli ta cena lub wartość zależy od ceny lub wartości tych instrumentów finansowych;
c)
zachowania w odniesieniu do wskaźników referencyjnych.
5. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszelkich transakcji, zleceń lub zachowań dotyczących wszelkich instrumentów finansowych, o których mowa w ust. 2 i 4, niezależnie od tego, czy takie transakcje, zlecenia lub zachowania mają miejsce w systemie obrotu.
Artykuł 2
Definicje
Na potrzeby niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
1)
„instrument finansowy” oznacza instrument finansowy zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 15 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE (8);
2)
„kontrakt towarowy na rynku kasowym” oznacza kontrakt towarowy na rynku kasowym zgodnie z definicją w art. 3 ust. 1 pkt 15 rozporządzenia (UE) nr 596/2014;
3)
„program odkupu” oznacza obrót akcjami własnymi zgodnie z art. 21-27 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/30/UE (9);
4)
„informacje poufne” oznaczają informacje w rozumieniu art. 7 ust. 1-4 rozporządzenia (UE) nr 596/2014;
5)
„uprawnienie do emisji” oznacza uprawnienie do emisji opisane w sekcji C pkt 11 załącznika I do dyrektywy 2014/65/UE;
6)
„wskaźnik referencyjny” oznacza wskaźnik referencyjny zgodnie z definicją w art. 3 ust. 1 pkt 29 rozporządzenia (UE) nr 596/2014;
7)
„przyjęte praktyki rynkowe” oznaczają określone praktyki rynkowe przyjęte przez właściwy organ państwa członkowskiego zgodnie z art. 13 rozporządzenia (UE) nr 596/2014;
8)
„stabilizacja” oznacza stabilizację zgodnie z definicją w art. 3 ust. 2 lit. d) rozporządzenia (UE) nr 596/2014;
9)
„rynek regulowany” oznacza rynek regulowany zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 21 dyrektywy 2014/65/UE*;
10)
„wielostronna platforma obrotu” lub „MTF” oznacza wielostronną platformę obrotu zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 22 dyrektywy 2014/65/UE*;
11)
„zorganizowana platforma obrotu” lub „OTF” oznacza zorganizowaną platformę obrotu zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 23 dyrektywy 2014/65/UE*;
12)
„system obrotu” oznacza system obrotu zgodnie z definicją w art. 4 ust. 1 pkt 24 dyrektywy 2014/65/UE*;
13)
„produkt energetyczny sprzedawany w obrocie hurtowym” oznacza produkt energetyczny sprzedawany w obrocie hurtowym zgodnie z definicją w art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1227/2011 (10);
14)
„emitent” oznacza emitenta zgodnie z definicją w art. 3 ust. 1 pkt 21 rozporządzenia (UE) nr 596/2014.
Artykuł 3
Wykorzystywanie informacji poufnych, udzielanie rekomendacji lub nakłanianie do wykorzystania informacji poufnych
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby przynajmniej poważne przypadki wykorzystywania informacji poufnych, udzielania rekomendacji innej osobie lub nakłaniania jej do wykorzystania informacji poufnych, o czym mowa w ust. 2-8, stanowiły przestępstwo, jeżeli czyny te zostały popełnione umyślnie.
2. Do celów niniejszej dyrektywy wykorzystywanie informacji poufnych ma miejsce wówczas, gdy dana osoba znajduje się w posiadaniu informacji poufnych i wykorzystuje te informacje, nabywając lub zbywając, na własny rachunek lub na rzecz osoby trzeciej, bezpośrednio lub pośrednio, instrumenty finansowe, których informacje te dotyczą.
3. Niniejszy artykuł ma zastosowanie do wszystkich osób będących w posiadaniu informacji poufnych z racji:
a)
bycia członkiem organów administracyjnych, zarządczych lub nadzorczych emitenta lub uczestnika rynku uprawnień do emisji;
b)
posiadania udziałów w kapitale emitenta lub uczestnika rynku uprawnień do emisji;
c)
posiadania dostępu do informacji z tytułu zatrudnienia, wykonywania zawodu lub obowiązków; lub
d)
zaangażowania w działalność przestępczą.
Niniejszy artykuł ma zastosowanie do każdej osoby, która uzyskała informacje poufne w okolicznościach innych niż wymienione w akapicie pierwszym, w przypadku gdy osoba ta wie, że przedmiotowa informacja stanowi informację poufną.
4. Wykorzystanie informacji poufnych poprzez anulowanie lub zmianę zlecenia dotyczącego instrumentu finansowego, którego informacje te dotyczą, w przypadku gdy zlecenie złożono przed wejściem osoby zainteresowanej w posiadanie informacji poufnych, również uznaje się za wykorzystywanie informacji poufnych.
5. W przypadku sprzedaży uprawnień do emisji lub innych opartych na nich produktów na aukcji przeprowadzanej zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1031/2010, wykorzystywanie informacji poufnych, o którym mowa w ust. 4 niniejszego artykułu, obejmuje również złożenie, modyfikację lub wycofanie oferty przez daną osobę, działającą na własny rachunek lub na rzecz osoby trzeciej.
6. Do celów niniejszej dyrektywy udzielanie rekomendacji, aby inna osoba wykorzystała informacje poufne lub nakłanianie innej osoby do wykorzystania informacji poufnych ma miejsce wówczas, gdy dana osoba znajduje się w posiadaniu informacji poufnych oraz:
a)
udziela rekomendacji, na podstawie tych informacji, aby inna osoba nabyła lub zbyła instrumenty finansowe, których informacje te dotyczą, lub nakłania tę osobę do takiego nabycia lub zbycia; lub
b)
udziela rekomendacji, na podstawie tych informacji, aby inna osoba anulowała lub zmieniła zlecenie dotyczące instrumentu finansowego, którego informacje te dotyczą, lub nakłania tę osobę do takiego anulowania lub zmiany.
7. Stosowanie rekomendacji lub nakłaniania, o których mowa w ust. 6, oznacza wykorzystywanie informacji poufnych, w przypadku gdy osoba stosująca rekomendację lub nakłanianie wie, że są one oparte na informacjach poufnych.
8. Do celów niniejszego artykułu sam fakt posiadania przez daną osobę informacji poufnej nie oznacza, że osoba ta posłużyła się tą informacją i wykorzystała w ten sposób informację poufną na podstawie nabycia lub zbycia, jeśli jej postępowanie jest uznawane za zgodne z prawem na mocy art. 9 rozporządzenia (UE) nr 596/2014.
Artykuł 4
Bezprawne ujawnianie informacji poufnych
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby przynajmniej poważne przypadki bezprawnego ujawnienia informacji poufnych, o którym mowa w ust. 2-5, stanowiły przestępstwo, jeżeli czyny te zostały popełnione umyślnie.
2. Do celów niniejszej dyrektywy bezprawne ujawnienie informacji poufnych ma miejsce wówczas, gdy osoba znajduje się w posiadaniu informacji poufnych i ujawnia te informacje innej osobie, z wyjątkiem przypadków, gdy ujawnienie to odbywa się w zwykłym toku zatrudnienia, wykonywania zawodu lub obowiązków, w tym gdy ujawnienie uznaje się za badanie rynku prowadzone zgodnie z art. 11 ust. 1-8 rozporządzenia (UE) nr 596/2014.
3. Niniejszy artykuł ma zastosowanie do każdej osoby w sytuacjach i okolicznościach, o których mowa w art. 3 ust. 3.
4. Do celów niniejszej dyrektywy dalsze ujawnienie rekomendacji lub nakłaniania, o których mowa w art. 3 ust. 6, oznacza bezprawne ujawnianie informacji poufnych zgodnie z niniejszym artykułem, jeżeli osoba ujawniająca rekomendację lub nakłanianie wie, że są one oparte na informacjach poufnych.
5. Niniejszy artykuł jest stosowany z uwzględnieniem potrzeby ochrony wolności prasy i wolności wypowiedzi.
Artykuł 5
Manipulacja na rynku
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby przynajmniej poważne przypadki manipulacji na rynku, o których mowa w ust. 2, stanowiły przestępstwo, jeżeli czyny te zostały popełnione umyślnie.
2. Do celów niniejszej dyrektywy manipulacje na rynku obejmują następujące działania:
a)
zawieranie transakcji, składanie zleceń lub jakiekolwiek inne zachowanie, które:
(i)
wprowadzają w błąd co do podaży lub popyt na instrument finansowy lub powiązany kontrakty towarowy na rynku kasowym, lub co do ich ceny; lub
(ii)
utrzymują cenę jednego lub kilku instrumentów finansowych lub powiązanego kontraktu towarowego na rynku kasowym na nienaturalnym lub sztucznym poziomie;
chyba że powody, dla których osoba, która dokonała transakcji lub złożyła zlecenie transakcji, są uzasadnione, a ta transakcja lub zlecenie jest zgodne z przyjętą praktyką rynkową w ramach danego systemu obrotu;
b)
zawieranie transakcji, składanie zleceń lub jakiekolwiek inne działanie lub zachowanie mające wpływ na cenę jednego lub kilku instrumentów finansowych lub powiązanego kontraktu towarowego na rynku kasowym, związane z użyciem fikcyjnych narzędzi lub innych form wprowadzania w błąd lub podstępu;
c)
rozpowszechnianie za pośrednictwem mediów, w tym internetu, lub przy użyciu innych środków, informacji wprowadzających w błąd co do podaży lub popytu na instrument finansowy lub powiązany kontrakt towarowy na rynku kasowym, lub co do ich ceny, lub informacji zapewniających utrzymanie się ceny jednego lub kilku instrumentów finansowych lub powiązanych kontraktów towarowych na rynku kasowym na nienaturalnym lub sztucznym poziomie, jeżeli osoby rozpowszechniające takie informacje czerpią z tego tytułu korzyści lub zyski albo przysparzają zysków lub korzyści innej osobie; lub
d)
przekazywanie fałszywych lub wprowadzających w błąd informacji, lub dostarczanie fałszywych lub wprowadzających w błąd danych lub jakiejkolwiek inne zachowanie służące manipulowaniu obliczaniem wskaźnika referencyjnego.
Artykuł 6
Nakłanianie, pomocnictwo i podżeganie oraz usiłowanie
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia karalności przestępstw polegających na nakłanianiu i podżeganiu do popełniania i pomocnictwie w popełnianiu przestępstw, o których mowa w art. 3 ust. 2-5 oraz art. 4 i 5.
2. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia karalności przestępstw polegających na usiłowaniu popełnienia któregokolwiek z przestępstw, o których mowa w art. 3 ust. 2-5 i 7 oraz art. 5.
3. Art. 3 ust. 8 stosuje się odpowiednio.
Artykuł 7
Sankcje karne dla osób fizycznych
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu do zapewnienia, by przestępstwa, o których mowa w art. 3-6, podlegały skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom karnym.
2. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by przestępstwa, o których mowa w art. 3 i 5, podlegały karze w maksymalnym wymiarze co najmniej czterech lat pozbawienia wolności.
3. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, by przestępstwo, o którym mowa w art. 4, podlegało karze w maksymalnym wymiarze co najmniej dwóch lat pozbawienia wolności.
Artykuł 8
Odpowiedzialność osób prawnych
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia możliwości pociągnięcia osób prawnych do odpowiedzialności za przestępstwa, o których mowa w art. 3-6, popełnione na ich korzyść przez osobę zajmującą w nich kierownicze stanowisko, działającą indywidualnie lub jako członek organu danej osoby prawnej, na podstawie:
a)
prawa do reprezentowania osoby prawnej;
b)
uprawnienia do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej; lub
c)
uprawnienia do sprawowania kontroli w ramach tej osoby prawnej.
2. Państwa członkowskie podejmują również niezbędne środki w celu zapewnienia możliwości pociągania osób prawnych do odpowiedzialności w przypadku, gdy brak nadzoru lub kontroli ze strony osoby, o której mowa w ust. 1, umożliwił popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. 3-6, na korzyść osoby prawnej przez osobę jej podlegającą.
3. Odpowiedzialność osób prawnych na mocy ust. 1 i 2 nie wyklucza możliwości wszczęcia postępowania karnego wobec osób fizycznych zaangażowanych w przestępstwa, o których mowa w art. 3-6, jako sprawców, podżegaczy lub pomocników.
Artykuł 9
Sankcje wobec osób prawnych
Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu zapewnienia, aby osoba prawna ponosząca odpowiedzialność na podstawie art. 8 podlegała skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom, obejmującym grzywny karne i kary pieniężne niemające charakteru karnego i mogącym obejmować inne sankcje, takie jak:
a)
pozbawienie prawa do korzystania ze świadczeń publicznych lub pomocy publicznej;
b)
czasowy lub stały zakaz prowadzenia działalności gospodarczej;
c)
umieszczenie pod nadzorem sądowym;
d)
likwidacja sądowa;
e)
czasowe lub stałe zamknięcie zakładów wykorzystywanych do popełnienia przestępstwa.
Artykuł 10
Jurysdykcja
1. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki w celu ustalenia swojej jurysdykcji w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3-6, w przypadku gdy przestępstwo zostało popełnione:
a)
w całości lub w części na ich terytorium; lub
b)
przez jednego z jego obywateli, co najmniej w przypadkach, gdy dany czyn stanowi przestępstwo w miejscu, w którym został popełniony.
2. Państwo członkowskie informuje Komisję w przypadku, gdy podejmie decyzję o ustanowieniu dalszej jurysdykcji w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3-6, popełnionych poza jego terytorium, jeżeli:
a)
miejsce zwyczajowego pobytu sprawcy znajduje się na jego terytorium; lub
b)
przestępstwo zostało popełnione na korzyść osoby prawnej mającej siedzibę na jego terytorium.
Artykuł 11
Szkolenia
Bez uszczerbku dla niezawisłości sądów oraz różnic w organizacji wymiaru sprawiedliwości w Unii, państwa członkowskie zwracają się do podmiotów odpowiedzialnych za szkolenie sędziów, prokuratorów, policjantów, pracowników wymiaru sprawiedliwości i tych właściwych organów, którzy uczestniczą w postępowaniach karnych i dochodzeniach, o zorganizowanie odpowiednich szkoleń pod kątem celów niniejszej dyrektywy.
Artykuł 12
Sprawozdanie
Do dnia 4 lipca 2018 r. Komisja przedstawi Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z działania niniejszej dyrektywy, a w razie konieczności w sprawie potrzeby jej zmiany, w tym w odniesieniu do interpretacji poważnych przypadków, o których mowa w art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1, poziomu sankcji przewidzianego w poszczególnych państwach członkowskich oraz stopnia, w jakim przyjęto elementy opcjonalne, o których mowa w niniejszej dyrektywie.
W stosownych przypadkach sprawozdaniu Komisji towarzyszy wniosek ustawodawczy.
Artykuł 13
Transpozycja
1. Państwa członkowskie przyjmą i publikują do dnia 3 lipca 2016 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy. Niezwłocznie przekazują one Komisji teksty tych przepisów.
Państwa członkowskie rozpoczynają stosowanie tych przepisów od dnia 3 lipca 2016 r., z zastrzeżeniem wejścia w życie rozporządzenia (UE) nr 596/2014.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
2. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 15
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich zgodnie z Traktatami.
Sporządzono w Strasburgu dnia 16 kwietnia 2014 r.