NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1381/2013
ze dne 17. prosince 2013,
kterým se zavádí program Práva, rovnost a občanství na období 2014 až 2020
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 19 odst. 2, čl. 21 odst. 2, články 114, 168, 169 a 197 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská unie je založena na hodnotách úcty k lidské důstojnosti, svobody, demokracie, rovnosti, právního státu a dodržování lidských práv a základních svobod. Tyto hodnoty jsou společné členským státům žijícím ve společnosti, která se vyznačuje pluralismem, nediskriminací, tolerancí, spravedlností, solidaritou a rovností mezi muži a ženami. Jednotlivé osoby v Unii mají nárok požívat práv, která jim přiznávají Smlouva o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) a Smlouva o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“). Kromě toho Listina základních práv Evropské unie (dále jen „Listina“), která je od vstupu Lisabonské smlouvy v platnost v Unii právně závazná, odráží základní práva a svobody, na které mají osoby v Unii nárok. Tato práva by měla být prosazována a dodržována. Mělo by být zaručeno plné požívání těchto práv i práv vyplývajících z mezinárodních úmluv, k nimž Unie přistoupila, jako je Úmluva Organizace spojených národů o právech osob se zdravotním postižením, a veškeré překážky by měly být odstraněny. Požívání těchto práv s sebou navíc nese odpovědnost a povinnosti vůči druhým, vůči lidskému společenství i vůči budoucím generacím.
(2)
Ve Stockholmském programu (4) Evropská rada znovu potvrdila prioritu, kterou představuje budování prostoru svobody, bezpečnosti a práva, a za politickou prioritu vyhlásila vytvoření Evropy práv. Financování bylo označeno jako jeden z významných nástrojů pro úspěšné provádění politických priorit Stockholmského programu. Ambiciózních cílů stanovených ve Smlouvách a Stockholmském programu je třeba dosáhnout mimo jiné zřízením flexibilního a účinného programu Práva, rovnost a občanství na období 2014 až 2020 (dále jen „program“), který usnadní plánování a provádění. Obecné a specifické cíle programu by měly být vykládány v souladu s odpovídajícími strategickými hlavními směry stanovenými Evropskou radou.
(3)
Sdělení Komise ze dne 3. března 2010 o strategii „Evropa 2020“ stanoví strategii pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění. Podpora a prosazování práv osob v rámci Unie, řešení diskriminace a nerovností a podpora občanství Unie přispívají k plnění konkrétních cílů a hlavních iniciativ strategie Evropa 2020.
(4)
Zákaz diskriminace je základní zásadou Unie. Článek 19 Smlouvy o fungování EU upravuje boj proti diskriminaci na základě pohlaví, rasy nebo etnického původu, náboženského vyznání nebo přesvědčení, zdravotního postižení, věku nebo sexuální orientace. Zákaz diskriminace je rovněž zakotven v článku 21 Listiny, který by měl být uplatňován v mezích stanovených v článku 51 Listiny a v souladu s ním. Mělo by se přihlédnout ke zvláštním rysům různých forem diskriminace a souběžně by měla být vypracována příslušná opatření pro předcházení diskriminaci založené na jednom nebo více důvodech a pro boj proti ní.
(5)
Program by měl být prováděn způsobem, jímž se bude vzájemně posilovat s dalšími činnostmi Unie, které sledují stejné cíle, zejména ty, které uvádí sdělení Komise ze dne 5. dubna 2011 nazvané „Rámec EU pro vnitrostátní strategie integrace Romů do roku 2020“ a závěry Rady ze dne 19. května 2011 o Rámci EU pro vnitrostátní strategie integrace Romů do roku 2020 (5), které členské státy vyzývají, aby řešily sociální a ekonomické vyloučení Romů prostřednictvím komplexního přístupu ve čtyřech klíčových oblastech - vzdělávání, zaměstnání, zdravotní péče a bydlení - a zajistily, aby Romové nebyli diskriminováni, ale dostalo se jim rovného uznání jejich základních práv, a aby učinily opatření k vymýcení segregace tam, kde k ní dochází, zejména v oblastech vzdělávání a bydlení.
(6)
Rasismus, xenofobie, homofobie a další formy nesnášenlivosti jsou přímým porušením zásad svobody, demokracie, dodržování lidských práv a základních svobod a právního státu, zásad, na kterých je Unie založena a které jsou společné členským státům. Boj proti těmto jevům je tedy trvalým cílem, který vyžaduje koordinované úsilí, včetně přidělování finančních prostředků. Uvedené jevy zahrnují mimo jiné veřejné podněcování k násilí nebo nenávisti namířeným proti skupině osob nebo proti příslušníkovi této skupiny, jakož i jiné trestné činy spáchané z rasistických, xenofobních nebo homofobních pohnutek. Velká pozornost by v této souvislosti měla být rovněž věnována předcházení všem formám násilí a nenávisti, segregace a stigmatizace a boji proti nim, jakož i boji proti šikanování, obtěžování a netolerantnímu zacházení, například ve veřejné správě, policii, soudnictví, ve škole a na pracovišti.
(7)
Rovnost žen a mužů je jednou z hodnot, na kterých je Unie založena. Nerovné zacházení se ženami a muži je porušením základních práv. Prosazování rovnosti žen a mužů navíc přispívá k dosažení cílů strategie Evropa 2020. Cíl prosazování rovnosti žen a mužů by měl být prováděn způsobem, jímž se bude vzájemně posilovat s dalšími činnostmi Unie anebo členských států, které sledují stejné cíle, zejména ty, které uvádí Evropský pakt pro rovnost žen a mužů (2011-2020).
(8)
Podle judikatury Soudního dvora Evropské unie zahrnuje diskriminace na základě pohlaví i diskriminaci vyplývající ze změny pohlaví osoby. Při provádění programu by se měl rovněž zohlednit vývoj práva Unie a judikatury Soudního dvora Evropské unie, pokud jde o další související genderové aspekty včetně genderové identity.
(9)
Právo na důstojné zacházení na pracovišti a obecně v celé společnosti je výrazem hodnot, na kterých je Unie založena, a je nutné přijmout koordinovaný postup, který umožní cílené činnosti, pokud jde o trh práce. Opatření týkající se rovnosti žen a mužů a zákazu diskriminace by proto měla zahrnovat prosazování rovnosti žen a mužů a boj proti diskriminaci na pracovišti i na trhu práce.
(10)
Násilí na dětech, mladých lidech a ženách i vůči dalším ohroženým skupinám představuje ve všech svých podobách porušení základních práv a závažné ohrožení zdraví. K tomuto násilí dochází v celé Unii a má závažné následky pro tělesné a duševní zdraví obětí i pro společnost jako celek. V reakci na toto násilí a v zájmu ochrany obětí je zapotřebí silné politické vůle a koordinovaného postupu, založeného na metodách a výsledcích programů Daphne (6). Akce v boji proti násilí vůči ženám přispívají k prosazování rovnosti žen a mužů. Vzhledem k tomu, že financování Daphne bylo od svého zahájení v roce 1997 skutečným úspěchem, a to jak pokud jde o jeho popularitu u zúčastněných stran (orgánů veřejné akademických orgánů a nevládních organizací), tak pokud jde o účinnost financovaných projektů, je velmi důležité, aby při provádění programu zůstalo jméno Daphne spojeno s tímto specifickým cílem, jež je zaměřena na prevenci násilí vůči dětem, mladým lidem a ženám a boj proti němu, a aby tak profil programů Daphne zůstal na co nejvyšší úrovni.
(11)
Podle čl. 3 odst. 3 Smlouvy o EU má Unie podporovat ochranu práv dítěte a zároveň bojovat proti diskriminaci. Děti jsou zranitelné, a to zejména v případech chudoby, sociálního vyloučení nebo zdravotního postižení nebo v jiných zvláštních situacích, které je ohrožují, jako je zanedbávání, únosy a zmizení dětí. Je zapotřebí přijmout opatření na ochranu práv dítěte a přispět k jejich ochraně před škodami a násilím, které ohrožují jejich tělesné nebo duševní zdraví a představují porušení jejich práv na rozvoj, ochranu a důstojnost.
(12)
Osobní údaje by měly být i nadále účinně chráněny, zejména s ohledem na konstantní technický rozvoj a globalizaci. Právní rámec Unie na ochranu údajů by se měl účinně a jednotně uplatňovat v rámci Unie. K dosažení tohoto cíle by Unie měla mít možnost podporovat úsilí členských států v oblasti provádění tohoto právního rámce a zvláštní pozornost by měla být věnována zajištění toho, aby osoby mohly svá práva účinně vykonávat.
(13)
Občané by si měli být více vědomi svých práv vyplývajících z občanství Unie, konkrétně své právo svobodně se pohybovat a pobývat v Unii, právo volit a být volen ve volbách do Evropského parlamentu a v obecních volbách v členském státě svého bydliště za stejných podmínek jako státní příslušníci tohoto členského státu, petiční právo k Evropskému parlamentu v kterémkoliv z jazyků Smluv, právo předkládat občanské iniciativy a právo zaslat evropskému veřejnému ochránci práv stížnost na nesprávný úřední postup některého z orgánů, a měli by mít možnost tato práva vykonávat. Pokud budou občané motivováni, aby hráli aktivnější úlohu v demokratickém procesu na úrovni Unie, posílí se tím evropská občanská společnost a podpoří se rozvoj evropské identity. Občané by měli bez problémů žít, cestovat, studovat, pracovat a angažovat se dobrovolnicky v jiném členském státě a měli by mít pocit, že mohou důvěřovat tomu, že je vůči nim uplatňován rovný přístup a že jejich práva jsou plně vymahatelná a chráněná, aniž by docházelo k diskriminaci, bez ohledu na to, v jaké části Unie se nacházejí.
(14)
Spotřebitelé a podnikatelé na vnitřním trhu by měli mít možnost dovolat se svých práv vyplývajících z práva Unie v přeshraničním rámci.
(15)
Podle článků 8 a 10 Smlouvy o fungování EU by program měl ve všech svých činnostech podporovat začleňování hlediska rovnosti žen a mužů a zohlednění cílů v oblasti zákazu diskriminace. Mělo by být prováděno pravidelné sledování a hodnocení, které umožní posoudit, jak činnosti programu reagují na otázky rovnosti žen a mužů a zákazu diskriminace.
(16)
Ze zkušeností s akcemi na úrovni Unie vyplývá, že plnění cílů programu v praxi vyžaduje spojení jednotlivých nástrojů, včetně právních aktů, politických iniciativ a financování. Financování je důležitý nástroj, který doplňuje legislativní opatření.
(17)
Kromě toho, že akce financované z programu představují pro příjemce skutečné hodnoty, mohou také přinášet důkazy, o nějž lze opřít zlepšenou tvorbu politiky na úrovni členských států i Unie. Programy Daphne tak například umožnily skutečné předávání znalostí a osvědčených postupů mezi všemi zúčastněnými stranami, včetně členských států, pokud jde o předcházení násilí vůči dětem, mladým lidem a ženám a boj proti němu.
(18)
Sdělení Komise nazvané „Rozpočet - Evropa 2020“ ze dne 29. června 2011 zdůrazňuje potřebu racionalizovat a zjednodušit financování Unie. Zejména vzhledem ke stávající hospodářské krizi je nanejvýš důležité, aby finanční prostředky Unie byly strukturovány a spravovány co nejsvědomitěji. Smysluplného zjednodušení a účinného řízení financování lze dosáhnout snížením počtu programů a racionalizací, zjednodušením a harmonizací pravidel a postupů v oblasti financování.
(19)
V reakci na potřebu zjednodušit a účinně řídit poskytování finančních prostředků a usnadnit přístup k nim by tento program měl pokračovat v činnostech prováděných v minulosti na základě oddílu 4 („Boj proti diskriminaci a rozmanitost“) a oddílu 5 („Rovnost žen a mužů“) programu Progress, zavedeného rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 1672/2006/ES (7), programu „Základní práva a občanství“, zavedeného rozhodnutím Rady 2007/252/ES (8), a programu Daphne III a rozvíjet tyto činnosti. Hodnocení těchto programů v polovině období zahrnují doporučení s cílem zlepšit jejich provádění. Výsledky těchto hodnocení v polovině období, jakož i výsledky příslušných hodnocení ex post je třeba zohlednit při provádění tohoto programu.
(20)
Hlavní zásady pro dosažení cílů programu by měly spočívat v zajištění optimálního využívání finančních zdrojů a zlepšení účinnosti výdajů. Měly by být zaručeny odpovídající finanční prostředky na podporu úsilí o uskutečnění Evropy práv. Je důležité dohlédnout na to, aby byl program prováděn co nejúčinnějším a uživatelsky nejvstřícnějším způsobem, a zároveň zajistit právní jistotu a jeho přístupnost pro všechny účastníky. Pro snazší přístup všech potenciálních příjemců k finančním prostředkům by měly být zjednodušeny i postupy podávání žádostí a požadavky na finanční řízení a odstraněna administrativní zátěž.
(21)
Sdělení Komise nazvané „Přezkum rozpočtu EU“ ze dne 19. října 2010 a sdělení Komise nazvané „Rozpočet - Evropa 2020“ ze dne 29. června 2011 zdůrazňují potřebu zacílit financování na akce, které mají zřejmou evropskou přidanou hodnotu, tj. na případy, kdy zásah Unie může oproti opatřením na úrovni členských států přinést přidanou hodnotu. Akce, na něž se vztahuje toto nařízení, by měly přispívat rozvoji vzájemné důvěry mezi členskými státy, zdokonalovat přeshraniční spolupráci a vytváření sítí a umožňovat správné, soudržné a jednotné uplatňování práva Unie. Činnosti v oblasti financování by měly rovněž přispívat k tomu, aby všichni zúčastnění získávali účinnější a lepší znalosti o právu a politikách Unie, a měly by poskytovat stabilní analytický základ pro podporu a rozvoj práva a politik Unie, a přispívat tak k jejich vymáhání a řádnému provádění. Opatření na úrovni Unie umožní, aby tyto akce byly prováděny jednotně v rámci celé Unie a aby přinášely úspory z rozsahu. Kromě toho může Unie lépe reagovat na přeshraniční situace, než mohou členské státy, a může poskytnout evropskou platformu pro vzájemné čerpání zkušeností.
(22)
Při výběru akcí, jež mají být financovány z programu, by Komise měla návrhy posuzovat podle předem určených kritérií. Tato kritéria by měla zahrnovat posouzení evropské přidané hodnoty navrhovaných akcí. I u vnitrostátních projektů a projektů malého rozsahu lze prokázat, že obsahují evropskou přidanou hodnotu.
(23)
Orgány a subjekty sledující cíl v obecném evropském zájmu v oblastech, na něž se program vztahuje, by měly být považovány za klíčové aktéry, pokud prokázaly, anebo pokud lze očekávat, že prokáží, že mají podstatný vliv na realizaci uvedeného cíle, a měly by obdržet financování v souladu s postupy a kritérii stanovenými v ročních pracovních programech přijatých Komisí podle tohoto nařízení.
(24)
Harmonizované služby se sociální hodnotou by měly být vykládány ve smyslu článku 2 rozhodnutí Komise č. 116/2007/ES (9).
(25)
Orgány a subjekty, které mají přístup k programu, by měly zahrnovat celostátní, regionální a místní orgány.
(26)
Toto nařízení stanoví finanční krytí pro celou dobu trvání programu, které představuje pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku při ročním rozpočtovém procesu ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2 december 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a o řádném finančním řízení (10).
(27)
S cílem zajistit, aby byl program dostatečně pružný na to, aby reagoval na měnící se potřeby a odpovídající politické priority během doby svého trvání, měla by být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o změnu procentních podílů stanovených v příloze tohoto nařízení pro každou skupinu specifických cílů, která by se tyto podíly přesáhla o více než 5 procentních bodů. K posouzení potřeby takového aktu v přenesené pravomoci by se tyto procentní podíly měly vypočítat na základě finančního krytí programu pro celou dobu jeho trvání, a nikoli na základě ročních prostředků. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(28)
Toto nařízení by mělo být provedeno v plném souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (11) (dále jen „finanční nařízení“). Zejména pokud jde o podmínky způsobilosti daně z přidané hodnoty (DPH), kterou hradí příjemci grantů, by způsobilost DPH neměla záviset na právním postavení příjemců pro činnosti, jež mohou provádět soukromé a veřejné orgány a subjekty za stejných právních podmínek. S ohledem na zvláštní povahu cílů a činnosti, na něž se vztahuje toto nařízení, je ve výzvách k podávání návrhů třeba upřesnit, že pro činnosti, jež mohou provádět veřejné i soukromé orgány a subjekty, má být za způsobilou považována neodpočitatelná DPH odváděná veřejnými orgány a subjekty, pokud je placena v souvislosti s prováděním činností jako odborné vzdělávání nebo zvyšování informovanosti, které nelze považovat za výkon veřejné moci. Toto nařízení by mělo rovněž využívat nástroje pro zjednodušení, které byly zavedeny finančním nařízením. Cílem kritérií pro určování akcí, jež mají být podporovány, by navíc mělo být poskytování dostupných finančních prostředků na akce, jež mají největší dopad na sledované cíle politiky.
(29)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci pro schvalování ročních pracovních programů. Tyto pravomoci je třeba vykonávat v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (12).
(30)
Roční pracovní programy přijímané Komisí podle tohoto nařízení by měly zajistit vhodné rozdělení finančních prostředků mezi granty a veřejné zakázky. Program by měl nejprve přidělit finanční prostředky na granty a zároveň zachovat dostatečné úrovně financování pro zakázky. Minimální podíl ročních výdajů, které mají být přiděleny na granty, by měl být stanoven v ročním pracovním programu a neměl by být nižší než 65 %. Pro usnadnění plánování projektů a spolufinancování zúčastněnými stranami by Komise měla stanovit jasný harmonogram pro výzvy k podávání návrhů, výběr projektů a rozhodnutí o přidělení finančních prostředků.
(31)
Aby se zajistilo účinné přidělování finančních prostředků ze souhrnného rozpočtu Unie, je zapotřebí dodržovat celkový soulad, doplňkovost a součinnost mezi finančními programy, které podporují vzájemně související oblasti politiky, a to zejména v případě tohoto programu a programu Spravedlnost, zavedeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1382/2013 (13), programu „Evropa pro občany“, Programu Evropské unie pro zaměstnanost a sociální inovace, zavedeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1296/2013 (14), a dalších programů v oblasti zaměstnanosti a sociálních věcí; vnitřních věcí; zdraví a ochrany spotřebitele, vzdělávání, odborné přípravy, mládeže a sportu, informační společnosti a rozšíření, a to zejména s nástrojem předvstupní pomoci (NPP II) a s evropskými strukturálními a investičními fondy, pro něž společná ustanovení stanoví nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1303/2013 (15).
(32)
Komise by měla zajistit celkový soulad, doplňkovost a součinnost s prací orgánů, úřadů a agentur Unie, jako je Evropský institut pro rovnost žen a mužů a Agentura pro základní práva, a měla by zhodnotit práci dalších vnitrostátních a mezinárodních aktérů v oblastech, na něž se vztahuje program.
(33)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny přiměřenými opatřeními v celém výdajovém cyklu, včetně opatření pro prevenci, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, zpětného získávání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných správních a finančních sankcí v souladu s finančním nařízením.
(34)
V zájmu uplatňování zásady řádného finančního řízení by toto nařízení mělo upravovat vhodné nástroje pro posouzení jeho výsledků. Za tímto účelem by mělo definovat obecné a specifické cíle. Aby bylo možné posoudit plnění těchto specifických cílů, je zapotřebí vytvořit soubor konkrétních a měřitelných ukazatelů, které by měly zůstat v platnosti po celou dobu trvání programu. Komise by měla každoročně podávat Evropskému parlamentu a Radě zprávu o sledování, která by se měla zakládat mimo jiné na ukazatelích stanovených v tomto nařízení a která by měla podat informace o využití dostupných finančních prostředků.
(35)
Komise by při provádění programu měla zohlednit cíl, jímž je zeměpisně spravedlivé rozdělování finančních prostředků, a měla by poskytnout pomoc v těch členských státech, v nichž je počet financovaných akcí relativně nízký. Komise by přitom měla rovněž zohlednit, zda je - podle mezinárodně uznaných ukazatelů či kontrolních orgánů - třeba přijmout v některých členských státech opatření s cílem zajistit účinné dosažení cílů programu, a měla by podporovat akce členských států nebo občanské společnosti v těchto oblastech.
(36)
V souladu s čl. 180 odst. 1 písm. l) nařízení Komise v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 (16) (dále jen „prováděcí pravidla“) by grantové dohody měly obsahovat ustanovení, jimiž se řídí zviditelnění finanční podpory, kterou Unie poskytuje, s výjimkou řádně odůvodněných případů, kdy její prezentace vůči veřejnosti není možná či vhodná.
(37)
V souladu s čl. 35 odst. 2 a 3 finančního nařízení a článku 21 prováděcích pravidel by měla Komise vhodným způsobem včas zpřístupnit informace o příjemcích finančních prostředků a o povaze a účelu opatření financovaných ze souhrnného rozpočtu Unie. Při zpřístupnění těchto informací by měly být řádně dodrženy požadavky na zachování důvěrnosti a bezpečnosti, zejména pokud je o ochranu osobních údajů.
(38)
Jelikož cíle tohoto nařízení, totiž konkrétně přispět k dalšímu rozvoji prostoru, kde jsou prosazovány, chráněny a účinně uplatňovány rovnost a práva osob zakotvené ve Smlouvě o EU, Smlouvě o fungování EU, v Listině a v mezinárodních úmluvách o lidských právech, ke kterým Unie přistoupila, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jej může být z důvodu jeho rozsahu a účinků lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o EU. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(39)
S cílem zabezpečit kontinuitu financování činností dříve prováděných na základě oddílů 4 a 5 rozhodnutí č. 1672/2006/ES, rozhodnutí 2007/252/ES a rozhodnutí č. 779/2007/ES by toto nařízení mělo vstoupit v platnost prvním dnem po vyhlášení,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Zavedení a doba trvání programu
1. Toto nařízení zavádí program Práva, rovnost a občanství (dále jen „program“).
2. Program zahrnuje období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020.
Článek 2
Evropská přidaná hodnota
1. Z programu jsou financovány akce s evropskou přidanou hodnotou. Komise za tímto účelem zajistí, aby akce vybrané k financování měly přinést výsledky s evropskou přidanou hodnotou.
2. Evropská přidaná hodnota akcí, včetně akcí malého rozsahu a vnitrostátních akcí, se posuzuje na základě kritérií, jako je jejich příspění k důslednému a jednotnému provádění práva Unie a k širokému veřejnému povědomí o právech z něj vyplývajících, jejich potenciál k rozvíjení vzájemné důvěry mezi členskými státy a zlepšení přeshraniční spolupráce, jejich nadnárodní dopad, jejich podíl na vypracování a šíření osvědčených postupů a jejich potenciál přispívat k vytváření minimálních norem, praktických nástrojů a řešení zaměřených na přeshraniční nebo celounijní problémy.
Článek 3
Obecný cíl
Obecným cílem programu je přispět v souladu s článkem 4 k dalšímu rozvoji prostoru, kde je prosazována, chráněna a účinně uplatňována rovnost a práva osob zakotvené ve Smlouvě o EU, Smlouvě o fungování EU, v Listině a v mezinárodních úmluvách o lidských právech, ke kterým Unie přistoupila.
Článek 4
Specifické cíle
1. K dosažení obecného cíle stanoveného v článku 3 jsou v rámci programu stanoveny tyto specifické cíle:
a)
prosazovat účinné provádění zásady zákazu diskriminace na základě pohlaví, rasy nebo etnického původu, náboženského vyznání nebo přesvědčení, zdravotního postižení, věku nebo sexuální orientace a dodržovat zásadu zákazu diskriminace na základě důvodů uvedených v článku 21 Listiny;
b)
předcházet rasismu, xenofobii, homofobii a dalším formám nesnášenlivosti a bojovat proti nim;
c)
podporovat a chránit práva osob se zdravotním postižením;
d)
prosazovat rovnost žen a mužů a prosazovat začleňování hlediska rovnosti žen a mužů;
e)
předcházet všem formám násilí vůči dětem, mladým lidem a ženám, jakož i násilí vůči dalším ohroženým skupinám, zejména skupinám ohroženým násilím v úzkých vztazích, bojovat proti takovému násilí a chránit jeho oběti;
f)
podporovat a chránit práva dítěte;
g)
přispívat k zajištění nejvyššího stupně ochrany soukromí a osobních údajů;
h)
podporovat a zlepšovat výkon práv vyplývajících z občanství Unie;
i)
umožnit spotřebitelům a podnikatelům na vnitřním trhu, aby prosazovali svá práva vyplývající z práva Unie, pokud jde o projekty financované v rámci programu Spotřebitelé.
2. Specifických cílů programu se dosahuje zejména:
a)
zlepšováním povědomí a znalostí o právu a politikách Unie, jakož i o právech, hodnotách a zásadách, na nichž je založena Unie;
b)
podporou účinného, uceleného a jednotného provádění a používání právních nástrojů a politik Unie v členských státech a jejich sledováním a hodnocením;
c)
podporou přeshraniční spolupráce, zlepšováním vzájemných znalostí a prohlubováním vzájemné důvěry mezi všemi zúčastněnými stranami;
d)
zdokonalováním znalostí a porozumění ohledně případných překážek, které ovlivňují výkon práv a zásad zaručených Smlouvou o EU, Smlouvou o fungování EU, Listinou, mezinárodními úmluvami, ke kterým Unie přistoupila, a sekundárními právními předpisy Unie.
Článek 5
Druhy akcí
1. Z programu jsou mimo jiné financovány tyto druhy akcí:
a)
analytické činnosti, jako je shromažďování údajů a statistik; rozvoj společných metodik a případně ukazatelů nebo měřítek; studie, výzkum, analýzy a průzkumy; hodnocení; příprava a publikace pokynů, zpráv a vzdělávacích materiálů; workshopy, semináře, setkání odborníků a konference;
b)
vzdělávací činnosti, jako jsou například výměny zaměstnanců, workshopy, semináře, školící programy pro školitele a rozvíjení internetových nebo jiných vzdělávacích modulů;
c)
vzájemná výměna zkušeností, spolupráce, zvyšování povědomí a šíření informací, jako je například identifikace a výměna osvědčených postupů, inovativních přístupů a zkušeností; organizace vzájemného hodnocení a vzájemné výměny zkušeností; pořádání konferencí, seminářů, mediálních kampaní včetně v on-line médiích, informačních kampaní včetně institucionální komunikace o politických prioritách Unie, pokud souvisejí s cíli programu; shromažďování a zveřejňování materiálů pro šíření informací o programu a jeho výsledcích; rozvíjení, provozování a údržba systémů a nástrojů využívajících informační a komunikační technologie;
d)
podpora hlavních aktérů, jejichž činnosti přispívají k provádění cílů programu, jako je podpora nevládních organizací při provádění akcí s evropskou přidanou hodnotou, podpora klíčových evropských aktérů, sítí na evropské úrovni a harmonizovaných služeb se sociální hodnotou; podpora členských států při provádění práva a politik Unie; a podpora činnosti sítí na evropské úrovni mezi specializovanými orgány a subjekty, jakož i celostátními, regionálními a místními orgány a nevládními organizacemi, včetně podpory prostřednictvím grantů na činnosti a grantů na provoz.
2. S cílem zajistit perspektivu začlenění podporují příjemci účast příslušných cílových skupin na akcích financovaných z programu.
Článek 6
Účast
1. Přístup k programu je otevřen všem orgánům a subjektům, které jsou právně usazeny v:
a)
členských státech,
b)
zemích Evropského sdružení volného obchodu (ESVO), které jsou členy Dohody o Evropském hospodářském prostoru, v souladu s podmínkami stanovenými v uvedené dohodě;
c)
kandidátských zemích, potenciálních kandidátech a zemích přistupujících k Unii, v souladu s obecnými zásadami a obecnými podmínkami stanovenými pro účast těchto zemí na programech Unie zavedených v příslušných rámcových dohodách a rozhodnutích rad přidružení nebo podobných dohodách.
2. Orgány a subjekty zaměřené na zisk mají přístup k programu pouze ve spojení s neziskovými nebo veřejnými organizacemi.
3. Orgány a subjekty právně usazené v jiných třetích zemích než těch, které se účastní programu v souladu s odst. 1 písm. b) a c), zejména v zemích, na něž se vztahuje evropská politika sousedství, se mohou do akcí v rámci programu zapojit na vlastní náklady, pokud to poslouží účelu těchto akcí.
4. Komise může spolupracovat s mezinárodními organizacemi za podmínek stanovených v příslušném ročním pracovním programu. Přístup k programu je otevřen mezinárodním organizacím působícím v oblastech, na něž se program vztahuje, v souladu s finančním nařízením a příslušným ročním pracovním programem.
Článek 7
Rozpočet
1. Finanční krytí pro provádění programu na období 2014 až 2020 se stanoví na 439 473 000 EUR.
2. Z finančních prostředků programu lze rovněž hradit výdaje související s činnostmi v rámci přípravy, sledování, kontroly, auditu a hodnocení, které jsou potřebné pro řízení programu a posouzení týkající se dosažení jeho cílů. Z finančních prostředků programu lze hradit výdaje spojené s nezbytnými studiemi, setkáními odborníků, informačními a komunikačními akcemi včetně institucionální komunikace o politických prioritách Unie, pokud souvisejí s obecnými cíli tohoto nařízení, jakož i výdaje spojené se sítěmi informačních technologií zaměřenými na zpracování a výměnu informací; a jiné výdaje na technickou a správní pomoc, potřebnou v souvislosti s řízením programu Komisí.
3. Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích stanovených víceletým finančním rámcem zřízeným nařízením Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (17)
4. V rámci finančního krytí programu se částky na každou skupinu specifických cílů přidělují v souladu s procentními podíly stanovenými v příloze.
5. Komise se od přidělených procentních podílů v rámci finančního krytí, jak jsou stanoveny v příloze, neodchýlí o více než 5 procentních bodů pro každou skupinu specifických cílů. Pro případ, že je nezbytné tento limit překročit, je Komisi svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 8 a za účelem změny každého z podílů uvedených v příloze o více než 5 a nejvýše 10 procentních bodů.
Článek 8
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v čl. 7 odst. 5 se Komisi svěřuje na dobu trvání programu.
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v čl. 7 odst. 5 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle čl. 7 odst. 5 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 9
Prováděcí opatření
1. Komise provádí program v souladu s finančním nařízením.
2. Komise za účelem provádění programu přijme roční pracovní programy ve formě prováděcích aktů. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 10 odst. 2.
3. Každý roční pracovní program provede cíle programu tím, že určí:
a)
akce, jež mají být uskutečněny v souladu s obecnými a specifickými cíli stanovenými v článku 3 a čl. 4 odst. 1, včetně orientačního přidělení finančních zdrojů;
b)
základní kritéria způsobilosti, výběru a udělování grantů, podle nichž se vybírají návrhy, které mají obdržet finanční příspěvky, v souladu s článkem 84 finančního nařízení a s článkem 94 prováděcích pravidel.
c)
minimální procentní podíl ročních výdajů, které mají být přiděleny na granty.
4. Vhodné a spravedlivé rozdělení finanční podpory mezi různé oblasti, na něž se vztahují specifické cíle uvedené v čl. 4 odst. 1, se zajistí při zohlednění úrovně finančních prostředků, které již byly přiděleny podle předchozích programů na období 2007-2013 zavedených rozhodnutími uvedenými v článku 15. Při rozhodování o přidělení prostředků do těchto oblastí v ročních pracovních programech zohlední Komise potřebu zachovat dostatečné úrovně financování a zajistí kontinuitu akcí i předvídatelnost financování ve všech oblastech, na něž se vztahují specifické cíle stanovené v čl. 4 odst. 1.
5. Výzvy k podávání návrhů se uveřejňují jednou ročně.
Článek 10
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č.182/2011.
Článek 11
Doplňkovost
1. Komise ve spolupráci s členskými státy zajistí celkový soulad, doplňkovost a součinnost s ostatními nástroji Unie, včetně mimo jiné s programem Spravedlnost, programem „Evropa pro občany“ a programem Evropské unie pro zaměstnanost a sociální inovace a s dalšími programy v oblasti zaměstnanosti a sociálních věcí; vnitřních věcí, zdraví a ochrany spotřebitele; vzdělávání, odborné přípravy, mládeže a sportu, informační společnosti; rozšíření, a to zejména s nástrojem předvstupní pomoci (NPP II) a s evropskými strukturálními a investičními fondy.
2. Komise rovněž zajistí celkový soulad, doplňkovost a součinnost s činností institucí a jiných subjektů Unie působících v oblastech, na něž se vztahují cíle programu.
3. Program může sdílet zdroje s ostatními nástroji Unie, zejména s programem Spravedlnost, za účelem provádění akcí odpovídajících cílům obou programů. Na akci financovanou z programu lze rovněž čerpat prostředky z programu Spravedlnost, pokud se financování netýká stejné nákladové položky.
Článek 12
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření, která zajistí, aby byly při provádění akcí financovaných z programu finanční zájmy Unie chráněny prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání, účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět kontrolu veškerých dokladů i kontrolu na místě u všech příjemců grantů, dodavatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie v rámci programu.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (dále jen „OLAF“) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (18) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (19) s cílem zjistit, zdav souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanou v rámci programu nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, musí dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, grantové dohody, rozhodnutí o grantu a smlouvy, které vyplývají z provádění programu, obsahovat ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění auditů a vyšetřování zmíněných v uvedených odstavcích v souladu s jejich příslušnými pravomocemi.
Článek 13
Sledování a hodnocení
1. Komise program každoročně sleduje tak, aby bylo možné sledovat provádění akcí v jeho rámci a plnění specifických cílů stanovených v článku 4. Sledování zároveň umožní posoudit, jak byly v rámci akcí programu řešeny otázky rovnosti žen a mužů, zákazu diskriminace a ochrany dětí.
2. Komise předloží Evropskému parlamentu a Radě
a)
výroční zprávu o sledování na základě ukazatelů stanovených v čl. 14 odst. 2 a o využití dostupných finančních prostředků;
b)
průběžnou hodnotící zprávu do 30. června 2018;
c)
zprávu o hodnocení ex post do 31. prosince 2021.
3. Průběžná hodnotící zpráva posoudí pokrok dosažený při plnění cílů programu, účinnost využívání zdrojů a evropskou přidanou hodnotu programu s cílem určit, zda je financování v oblastech, na které se program vztahuje, třeba po roce 2020 prodloužit, upravit nebo ukončit. Zároveň se prověří, zda je možné program ještě zjednodušit, zda je vnitřně i navenek soudržný a zda jsou všechny jeho cíle a akce stále relevantní. Ve zprávě se zohlední výsledky hodnocení ex post předchozích programů na období 2007-2013 zavedených rozhodnutími uvedenými v článku 15.
4. Zpráva o hodnocení ex post, která se použije při rozhodování o následném programu, posoudí dlouhodobé dopady programu a udržitelnost jeho účinků.
Článek 14
Ukazatele
1. V souladu s článkem 13 slouží ukazatele stanovené v odstavci 2 tohoto článku jako základ pro sledování a hodnocení rozsahu, ve kterém bylo akcemi stanovenými v článku 5 dosaženo každého ze specifických cílů programu stanovených v článku 4. Měří se na základě předem stanovených základních hodnot, které odrážejí situaci před prováděním. Ukazatele se případně člení mimo jiné podle pohlaví, věku a zdravotního postižení.
2. Ukazatele uvedené v odstavci 1 zahrnují mimo jiné:
a)
počet a procentní podíl osob v cílové skupině, které byly osloveny činnostmi na zvyšování povědomí financovanými z programu;
b)
počet zúčastněných stran, které se zapojily do činností mimo jiné v oblasti vzdělávání, výměn, studijních pobytů, workshopů a seminářů financovaných z programu;
c)
zvýšení úrovně znalostí o právních předpisech a politikách Unie a popřípadě o právech, hodnotách a zásadách, na nichž je založena Unie, ve skupinách účastnících se činností financovaných z programu ve srovnání s celou cílovou skupinou;
d)
počet případů, činnosti a výsledky v oblasti přeshraniční spolupráce;
e)
hodnocení účastníků činností, jichž se zúčastnili, a jejich (očekávané) udržitelnosti;
f)
zeměpisné pokrytí činností financovaných z programu;
g)
počet žádostí a grantů týkajících se každého specifického cíle;
h)
pro každý specifický cíl výše finančních prostředků požadovaná žadateli a výše udělená.
2. Kromě ukazatelů stanovených v odstavci 2 se v průběžné zprávě i ve zprávě o hodnocení programu ex post zhodnotí mimo jiné:
a)
evropská přidaná hodnota programu, včetně zhodnocení činností programu s přihlédnutím k podobným iniciativám vytvořeným na vnitrostátní či evropské úrovni a bez finanční podpory Unie a k jejich (očekávaným) výsledkům; a výhody či nevýhody financování Unií ve srovnání s vnitrostátním financováním dotyčného druhu činnosti;
b)
úroveň financování v poměru k dosaženým výsledkům (účinnost);
c)
případné administrativní, organizační nebo strukturální překážky bránící hladšímu, účinnějšímu a účelnějšímu provádění programu (prostor pro zjednodušení).
Článek 15
Přechodná opatření
Na akce zahájené na základě oddílu 4 („Boj proti diskriminaci a rozmanitost“) a oddílu 5 („Rovnost žen a mužů“) rozhodnutí č. 1672/2006/ES, rozhodnutí č. 2007/252/ES nebo rozhodnutí č. 779/2007/ES se až do jejich ukončení vztahují uvedená rozhodnutí. Ve vztahu k těmto akcím se odkazy na výbory uvedené v článku 13 rozhodnutí č. 1672/2006/ES, v článku 10 rozhodnutí č. 2007/252/ES a v článku 10 rozhodnutí č. 779/2007/ES považují za odkazy na výbor uvedený v čl. 10 odst. 1 tohoto nařízení.
Článek 16
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 17. prosince 2013.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1381/2013
z dnia 17 grudnia 2013 r.
ustanawiające program „Prawa, równość i obywatelstwo” na lata 2014-2020
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 19 ust. 2, art. 21 ust. 2, art. 114, art. 168, art. 169 oraz art. 197,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Unia Europejska opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności. Wartości te są wspólne państwom członkowskim w społeczeństwie opartym na pluralizmie, niedyskryminacji, tolerancji, sprawiedliwości, solidarności oraz na równości kobiet i mężczyzn. Osoby są uprawnione do korzystania w Unii z praw przyznanych im przez Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) i Traktat o Unii Europejskiej (TUE). Ponadto Karta praw podstawowych Unii Europejskiej (zwana dalej „Kartą praw podstawowych”), która wraz z wejściem w życie Traktatu z Lizbony stała się w Unii prawnie wiążąca, określa podstawowe prawa i wolności przysługujące wszystkim osobom w Unii. Prawa te należy propagować i respektować. Należy zagwarantować możliwość pełnego korzystania z tych praw i z praw wynikających z międzynarodowych konwencji, do których przystąpiła Unia, takich jak konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, oraz należy usunąć wszelkie przeszkody. Ponadto z korzystaniem z tych praw wiążą się odpowiedzialność i obowiązki wobec innych osób, wspólnoty ludzkiej i przyszłych pokoleń.
(2)
W programie sztokholmskim (4) Rada Europejska potwierdziła priorytetowe znaczenie rozwijania przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości i jako jeden z priorytetów politycznych wskazała realizację „Europy praw”. Finansowanie zostało uznane za jedno z istotnych narzędzi służących skutecznej realizacji priorytetów politycznych programu sztokholmskiego. Ambitne cele określone w Traktatach i w programie sztokholmskim powinny zostać osiągnięte, między innymi, poprzez przyjęcie na lata 2014-2020 elastycznego i skutecznego programu „Prawa, równość i obywatelstwo” (zwanego dalej „Programem”), który powinien ułatwić planowanie i wdrożenie. Cele ogólne i szczegółowe Programu należy interpretować zgodnie z odpowiednimi wytycznymi strategicznymi określonymi przez Radę Europejską.
(3)
Komunikat Komisji z dnia 3 marca 2010 r. w sprawie strategii „Europa 2020” określa strategię na rzecz inteligentnego i zrównoważonego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. Wspieranie i upowszechnianie praw osób w obrębie Unii, zwalczanie dyskryminacji i nierówności oraz propagowanie obywatelstwa Unii przyczyniają się do promocji celów szczegółowych i inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”.
(4)
Niedyskryminacja jest jedną z podstawowych zasad Unii. Art. 19 TFUE przewiduje podejmowanie działań w celu zwalczania dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną. Zasadę niedyskryminacji zapisano także w art. 21 Karty praw podstawowych, który należy stosować w granicach wyznaczonych przez art. 51 Karty praw podstawowych i zgodnie z tym artykułem. Należy brać pod uwagę specyficzne przejawy różnorodnych form dyskryminacji, a także podejmować równolegle właściwe działania mające na celu zapobieganie i zwalczanie dyskryminacji z jednego lub wielu względów.
(5)
Program należy wprowadzać w życie w synergii z realizacją innych działań Unii mających te same cele, w szczególności z działaniami, o których mowa w komunikacie Komisji z dnia 5 kwietnia 2011 r. pt. „Unijne ramy dotyczące krajowych strategii integracji Romów do 2020 r.” (5) oraz w konkluzjach Rady z dnia 19 maja 2011 r. w sprawie Unijnych ram dotyczących krajowych strategii integracji Romów do 2020 r., w których wzywa się państwa członkowskie do zajęcia się zjawiskiem społecznego i ekonomicznego wykluczenia Romów poprzez zastosowanie podejścia włączającego w czterech głównych dziedzinach: edukacji, zatrudnienia, zdrowia i zakwaterowania - zapewniając też, by Romowie nie byli dyskryminowani i by ich prawa podstawowe były uznawane na równi z prawami innych - jak również do podjęcia środków służących wyeliminowaniu segregacji, tam gdzie zjawisko to występuje, zwłaszcza w dziedzinie edukacji i zakwaterowania.
(6)
Rasizm, ksenofobia, homofobia i inne formy nietolerancji są bezpośrednim pogwałceniem zasad wolności, demokracji, poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności oraz państwa prawnego, na których opiera się Unia i które są wspólne wszystkim państwom członkowskim. Zwalczanie tych zjawisk pozostaje zatem stałym celem, który wymaga koordynacji działań, w tym przydziału środków finansowych. Zjawiska te obejmują między innymi publiczne podżeganie do przemocy lub nienawiści wobec grup osób lub wobec członków takich grup, a także inne przestępstwa, jeśli popełnione zostały z pobudek rasistowskich, ksenofobicznych lub homofobicznych. W tym kontekście szczególną uwagę należy także zwrócić na zapobieganie wszelkim formom przemocy, nienawiści, segregacji i stygmatyzacji i na ich zwalczanie, a także na zwalczanie nękania, molestowania i nietolerancyjnego traktowania, na przykład w administracji publicznej, policji, sądownictwie, w szkołach i w miejscu pracy.
(7)
Równość kobiet i mężczyzn jest jedną z podstawowych wartości, na których opiera się Unia. Nierówne traktowanie kobiet i mężczyzn narusza prawa podstawowe. Ponadto propagowanie równości kobiet i mężczyzn przyczynia się także do realizacji celów strategii „Europa 2020”. Cel zakładający propagowanie równości kobiet i mężczyzn należy realizować w synergii z innymi działaniami Unii lub państw członkowskich mającymi te same cele, w szczególności z działaniami, o których mowa w Europejskim pakcie na rzecz równości płci na lata 2011-2020.
(8)
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dyskryminacja ze względu na płeć obejmuje dyskryminację z powodu zmiany płci. Przy realizacji Programu należy również zwrócić uwagę na rozwój prawa Unii i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w odniesieniu do innych aspektów związanych z płcią, w tym tożsamości płciowej.
(9)
Wyrazem podstawowych wartości, na których opiera się Unia, jest między innymi prawo do godnego traktowania w miejscu pracy oraz w społeczeństwie w ujęciu ogólnym, dlatego konieczna jest koordynacja działań umożliwiająca podjęcie ukierunkowanych działań związanych z rynkiem zatrudnienia. Działania w dziedzinie równości płci i niedyskryminacji powinny zatem obejmować propagowanie równości kobiet i mężczyzn i zwalczanie dyskryminacji w miejscu pracy i na rynku zatrudnienia.
(10)
Przemoc wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz wobec innych grup ryzyka we wszystkich swoich postaciach jest pogwałceniem praw podstawowych i poważnym zagrożeniem dla zdrowia. Taka przemoc występuje w całej Unii i ma istotny wpływ na zdrowie fizyczne i psychiczne ofiar, a także na ogół społeczeństwa. Aby jej przeciwdziałać i chronić ofiary, niezbędne są zdecydowana wola polityczna i skoordynowane działania, oparte na metodach i rezultatach programów Daphne (6). Podjęcie działań w celu zwalczania przemocy wobec kobiet przyczynia się do propagowania równości kobiet i mężczyzn. W związku z tym, że finansowanie na podstawie programów Daphne od czasu ich powstania w 1997 r. osiąga znaczne sukcesy, zarówno pod względem popularności wśród zainteresowanych podmiotów (organów publicznych i instytucji akademickich oraz organizacji pozarządowych), jak i pod względem skuteczności projektów finansowanych przez te programy, istotne jest, by przy realizacji Programu nazwa „Daphne” została utrzymana w odniesieniu do celu szczegółowego, który służy zapobieganiu przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet i zwalczaniu jej, co pozwoli jak najlepiej wyeksponować programy Daphne.
(11)
Art. 3 ust. 3 TUE zobowiązuje Unię do propagowania ochrony praw dziecka oraz zwalczania dyskryminacji. Dzieci są szczególnie podatne na zagrożenia, zwłaszcza w sytuacji ubóstwa, wykluczenia społecznego, niepełnosprawności oraz w specyficznych sytuacjach powodujących ryzyko, takich jak zaniedbanie, uprowadzenie czy zaginięcie. Należy podjąć działania w celu propagowania praw dziecka i przyczynienia się do ochrony dzieci przed krzywdą i przemocą, która zagraża ich zdrowiu fizycznemu lub psychicznemu i stanowi pogwałcenie ich prawa do rozwoju, ochrony i godności.
(12)
Dane osobowe nadal powinny być skutecznie chronione w kontekście ciągłego rozwoju technologicznego i globalizacji. Ramy prawne Unii w zakresie ochrony danych powinny być stosowane skutecznie i konsekwentnie w całej Unii. Aby to osiągnąć, Unia powinna być w stanie wspierać wysiłki państw członkowskich w zakresie wdrażania tych ram prawnych, przy czym szczególny nacisk należy położyć na zapewnienie, by osoby miały możliwość skutecznego korzystania ze swoich praw.
(13)
Obywatele powinni być bardziej świadomi swoich praw wynikających z obywatelstwa Unii i mieć możliwość korzystania z nich - to jest z prawa do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Unii, prawa do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego i w wyborach lokalnych w państwie członkowskim zamieszkania na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa, prawa do składania petycji do Parlamentu Europejskiego w dowolnym języku Traktatów, prawa do przedkładania inicjatyw obywatelskich i do składania skarg do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie wszelkich przypadków niewłaściwego administrowania w instytucjach. Zachęcanie obywateli do aktywniejszego udziału w życiu demokratycznym na szczeblu Unii umocni europejskie społeczeństwo obywatelskie i ułatwi rozwój europejskiej tożsamości. Obywatele nie powinni obawiać się zamieszkania, studiowania, podejmowania pracy i wolontariatu w innym państwie członkowskim ani podróżowania do innego państwa członkowskiego oraz powinni móc liczyć na równy dostęp oraz pełną egzekwowalność i ochronę przysługujących im praw bez jakiejkolwiek dyskryminacji, niezależnie od tego, w którym państwie Unii akurat przebywają.
(14)
Osoby będące konsumentami lub przedsiębiorcami na rynku wewnętrznym, powinny mieć możliwość egzekwowania, ponad granicami, swoich praw wynikających z prawa Unii.
(15)
Zgodnie z art. 8 i 10 TFUE Program we wszystkich swoich działaniach powinien wspierać uwzględnianie aspektu płci i celów związanych z niedyskryminacją. Aby sprawdzić, w jaki sposób kwestie równości płci i niedyskryminacji są uwzględniane w działaniach Programu, niezbędne jest jego systematyczne monitorowanie i ocenianie.
(16)
Doświadczenia w działaniach na poziomie Unii pokazały, że realizacja celów Programu w praktyce wymaga połączenia instrumentów, w tym aktów prawnych, inicjatyw politycznych i finansowania. Finansowanie należy do istotnych narzędzi uzupełniających środki prawodawcze.
(17)
Działania finansowane w ramach Programu - oprócz tego, że mają rzeczywistą wartość dla beneficjentów - mogą generować dane służące za podstawę lepszego kształtowania polityki na szczeblu krajowym i unijnym. Programy Daphne umożliwiły na przykład rzeczywisty transfer wiedzy i sprawdzonych rozwiązań między wszystkimi zaangażowanymi podmiotami - w tym państwami członkowskimi - w zakresie zapobiegania przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz zwalczania takiej przemocy.
(18)
Komunikat Komisji z dnia 29 czerwca 2011 r. zatytułowany „Budżet z perspektywy”„Europy 2020” podkreśla potrzebę racjonalizacji i uproszczenia unijnego finansowania. Zwłaszcza w związku z obecnym kryzysem finansowym ogromne znaczenie ma, by środki finansowe Unii były planowane i zarządzane jak najstaranniej. Znaczące uproszczenie finansowania i skuteczne zarządzanie nim można zapewnić poprzez zmniejszenie liczby programów oraz poprzez racjonalizację, uproszczenie i harmonizację przepisów i procedur dotyczących finansowania.
(19)
W odpowiedzi na potrzebę uproszczenia finansowania, skutecznego zarządzania finansowaniem i łatwiejszego dostępu do finansowania, w Programie należy kontynuować i rozwijać działania prowadzone poprzednio na podstawie sekcji 4 („Walka z dyskryminacją i różnorodność”) programu Progress utworzonego decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1672/2006/WE (7), programu „Prawa podstawowe i obywatelstwo” utworzonego decyzją Rady 2007/252/WE (8) oraz programu Daphne III. Śródokresowe oceny tych programów obejmują zalecenia służące usprawnieniu ich realizacji. Wnioski płynące z tych śródokresowych ocen, a także z odnośnych ocen ex post należy uwzględniać przy realizacji Programu.
(20)
Zasadami przewodnimi realizacji celów Programu powinny być zapewnienie optymalnego wykorzystania zasobów finansowych i poprawa efektywności wydatków. Aby wesprzeć wysiłki na rzecz ustanowienia „Europy praw”, powinny zostać zagwarantowane odpowiednie środki finansowe. Należy zapewnić, by Program był realizowany w sposób jak najbardziej skuteczny i przystępny, a jednocześnie zagwarantować pewność prawa i dostępność Programu dla wszystkich uczestników. Aby ułatwić dostęp do finansowania wszystkim potencjalnym beneficjentom, należy także uprościć procedury składania wniosków oraz wymogi związane z zarządzaniem finansowym, a jednocześnie zlikwidować obciążenia administracyjne.
(21)
W komunikacie Komisji z dnia 19 października 2010 r. zatytułowanym „Przegląd budżetu UE” oraz w komunikacie Komisji z dnia 29 czerwca 2011 r. zatytułowanym „Budżet z perspektywy »Europy 2020«” podkreślono, jak ważne jest skupienie finansowania na działaniach mających wyraźną europejską wartość dodaną, tj. na tych działaniach, gdzie interwencja Unii może przynieść dodatkową wartość w porównaniu z samodzielnymi działaniami państw członkowskich. Działania objęte niniejszym rozporządzeniem powinny przyczyniać się do budowania wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi, zacieśniania współpracy transgranicznej oraz nawiązywania kontaktów, a także zapewniania prawidłowego, spójnego i konsekwentnego stosowania prawa Unii. Finansowanie powinno również ułatwiać zdobywanie przydatnej i merytorycznej wiedzy o prawie i politykach Unii przez wszystkich zainteresowanych oraz zapewnić solidną bazę analityczną umożliwiającą wsparcie i rozwój prawa i polityk Unii, a przez to także sprzyjać ich egzekwowaniu i właściwemu wprowadzaniu w życie. Interwencja Unii pozwala na spójne realizowanie tych działań w całej Unii oraz na uzyskanie korzyści skali. Ponadto Unia ma lepsze możliwości niż państwa członkowskie, aby zająć się sytuacjami transgranicznymi i zapewnić europejską platformę wzajemnego uczenia się.
(22)
Przy wyborze działań, które mają być finansowane w ramach Programu, Komisja powinna oceniać propozycje pod kątem wcześniej ustalonych kryteriów. Kryteria te powinny obejmować ocenę europejskiej wartości dodanej proponowanych działań. Także projekty krajowe i projekty na małą skalę mogą mieć europejską wartość dodaną.
(23)
Organy i podmioty, które w dziedzinach objętych Programem działają na rzecz celów o ogólnoeuropejskim znaczeniu, należy uznać za kluczowe, o ile wykazały lub można oczekiwać, że wykażą, znaczny wpływ na realizację tych celów; powinny one otrzymać finansowanie zgodnie z procedurami i kryteriami określonymi w rocznych programach prac przyjętych przez Komisję na podstawie niniejszego rozporządzenia.
(24)
Zharmonizowane usługi o walorze społecznym należy interpretować w rozumieniu art. 2 decyzji Komisji nr 116/2007/WE (9).
(25)
Organami i podmiotami mającymi dostęp do Programu, powinny być też władze krajowe, regionalne i lokalne.
(26)
W niniejszym rozporządzeniu określa się pulę środków finansowych na cały okres obowiązywania Programu stanowiącą główny punkt odniesienia - w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z dnia 2 grudnia 2013 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją o dyscyplinie budżetowej, współpracy w sprawach budżetowych i o należytym zarządzaniu finansowym (10) - dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas rocznej procedury budżetowej.
(27)
Aby zapewnić, by Program był odpowiednio elastyczny w związku ze zmieniającymi się potrzebami i odpowiadającymi im priorytetami politycznymi w trakcie jego obowiązywania, należy przyznać Komisji uprawnienie do przyjmowania zgodnie z art. 290 TFUE aktów dotyczących zmiany wartości procentowych określonych w załączniku do niniejszego rozporządzenia dla każdej grupy szczegółowych celów, które przekroczą te wartości procentowe o więcej niż 5 punktów procentowych. Aby ocenić potrzebę przyjęcia takiego aktu delegowanego, te wartości procentowe powinny być obliczane na podstawie puli środków finansowych Programu na cały okres jego obowiązywania, a nie na podstawie środków dostępnych na dany rok. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(28)
Niniejsze rozporządzenie należy wprowadzać w życie przy zachowaniu pełnej zgodności z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (11) („rozporządzenie finansowe”). W szczególności w odniesieniu do warunków kwalifikowalności podatku od wartości dodanej (VAT) uiszczanego przez beneficjentów dotacji, kwalifikowalność VAT nie powinna być uzależniona od statusu prawnego beneficjentów w odniesieniu do działalności, która może być prowadzona zarówno przez organy i podmioty prywatne oraz publiczne na tych samych warunkach prawnych. Uwzględniając specyficzny charakter celów i działań, których dotyczy niniejsze rozporządzenie, w zaproszeniach do składania wniosków należy doprecyzować, że w odniesieniu do działalności, która może być prowadzona zarówno przez organy i podmioty publiczne oraz prywatne, niepodlegający odliczeniu VAT naliczony podmiotom publicznym kwalifikuje się w zakresie, w jakim jest uiszczany na potrzeby realizacji działań, takich jak szkolenia i działania informacyjne, których nie można uznać za sprawowanie władzy publicznej. Niniejsze rozporządzenie powinno także wykorzystywać narzędzia upraszczające wprowadzone na mocy rozporządzenia finansowego. Ponadto kryteria służące ustaleniu, które działania otrzymają wsparcie, powinny zakładać, że dostępne zasoby finansowe zostaną przydzielone na działania przynoszące największe skutki w odniesieniu do celów politycznych, które zamierza się osiągnąć.
(29)
Aby zapewnić jednolite warunki wdrożenia niniejszego rozporządzenia, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie przyjmowania rocznych programów prac. Te uprawnienia powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (12).
(30)
W przyjmowanych przez Komisję na podstawie niniejszego rozporządzenia rocznych programach prac należy zapewnić odpowiedni rozdział środków finansowych na dotacje i zamówienia publiczne. W ramach Programu należy przede wszystkim przydzielać środki finansowe na dotacje, jednocześnie utrzymując dostateczne poziomy finansowania zamówień publicznych. Minimalny odsetek rocznych wydatków, które mają być przeznaczone na dotacje, powinien zostać ustanowiony w rocznych programach prac i wynosić nie mniej niż 65 %. Aby ułatwić planowanie i współfinansowanie projektów przez zainteresowane strony, Komisja powinna określić precyzyjny harmonogram zaproszeń do składania wniosków, wyboru projektów i podejmowania decyzji o przyznaniu środków.
(31)
Aby zapewnić skuteczny przydział środków z budżetu ogólnego Unii, należy dążyć do spójności, komplementarności i synergii między programami finansowania wspierającymi blisko ze sobą powiązane dziedziny polityki, w szczególności między Programem a programem „Sprawiedliwość” ustanowionym na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1382/2013 (13), programem „Europa dla Obywateli”, programem Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych ustanowionym na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1296/2013 (14) oraz innymi programami w dziedzinach: zatrudnienia i spraw społecznych; spraw wewnętrznych; zdrowia i ochrony konsumentów; edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu; społeczeństwa informacyjnego; rozszerzenia, a w szczególności Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA II) oraz europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych, w odniesieniu do których wspólne przepisy zostały określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 (15).
(32)
Komisja powinna zapewniać ogólną spójność, komplementarność i synergię z pracą organów, urzędów i agencji Unii, takich jak Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn czy Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej, oraz uwzględniać prace innych krajowych lub międzynarodowych podmiotów, w dziedzinach, których dotyczy Program.
(33)
Należy chronić interesy finansowe Unii poprzez zastosowanie proporcjonalnych środków w całym cyklu wydatkowania, w tym poprzez zapobieganie nieprawidłowościom, ich wykrywanie i analizę, odzyskiwanie środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładanie kar finansowych i administracyjnych zgodnie z rozporządzeniem finansowym.
(34)
W celu wdrożenia zasady należytego zarządzania finansami niniejsze rozporządzenie powinno zapewniać odpowiednie narzędzia do oceny jego realizacji. Należy zatem określić cele ogólne i szczegółowe. Należy określić zestaw konkretnych i kwantyfikowalnych wskaźników, obowiązujących przez cały czas trwania Programu, które posłużą do mierzenia osiągnięć w zakresie celów szczegółowych. Komisja powinna co roku przedkładać Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z monitorowania, które powinno opierać się, między innymi, na wskaźnikach określonych w niniejszym rozporządzeniu oraz informować o wykorzystaniu dostępnych środków finansowych.
(35)
Przy realizacji Programu Komisja powinna uwzględniać cel zakładający sprawiedliwy podział geograficzny środków finansowych i zapewnić pomoc tym państwom członkowskim, w których liczba finansowanych działań jest stosunkowo niska. Przy realizacji Programu Komisja powinna także uwzględniać to, czy - według uznanych na arenie międzynarodowej wskaźników / organów monitorujących - w pewnych państwach członkowskich potrzebne jest podjęcie kroków w celu zapewnienia skutecznej realizacji celów Programu oraz udzielenie wsparcia działaniom prowadzonym na tych obszarach przez państwa członkowskie lub społeczeństwo obywatelskie.
(36)
Zgodnie z art. 180 ust. 1 lit. l) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1268/2012 (16) („zasady stosowania rozporządzenia finansowego”), w umowach o udzielenie dotacji należy zawrzeć postanowienia dotyczące eksponowania informacji o wsparciu finansowym Unii, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków, gdy publiczna prezentacja informacji nie jest możliwa lub właściwa.
(37)
Zgodnie z art. 35 ust. 2 i 3 rozporządzenia finansowego i art. 21 zasad stosowania rozporządzenia finansowego, Komisja powinna udostępniać w odpowiedni sposób i w odpowiednim terminie informacje dotyczące odbiorców oraz charakteru oraz celu działań finansowanych z budżetu ogólnego Unii. Informacje te powinny być udostępniana z należytym poszanowaniem wymogów poufności i bezpieczeństwa, w szczególności w zakresie ochrony danych osobowych.
(38)
Ponieważ cel niniejszego rozporządzenia, tj. przyczynienie się do dalszego rozwijania przestrzeni, w której równość i prawa osób zapisane w TUE, TFUE, Karcie praw podstawowych i międzynarodowych konwencjach dotyczących praw człowieka, do których to konwencji przystąpiła Unia, są propagowane, chronione i skutecznie wdrażane, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast możliwe jest lepsze osiągnięcie go na poziomie Unii ze względu na jego skalę i skutki, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym samym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(39)
W celu zapewnienia ciągłości finansowania działań realizowanych wcześniej na podstawie sekcji 4 i 5 decyzji nr 1672/2006/WE, decyzji 2007/252/WE i decyzji nr 779/2007/WE, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie następnego dnia po jego opublikowaniu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Ustanowienie i czas trwania Programu
1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia program „Prawa, równość i obywatelstwo” (zwany dalej „Programem”).
2. Program obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.
Artykuł 2
Europejska wartość dodana
1. W ramach Programu finansuje się działania mające europejską wartość dodaną. W tym celu Komisja zapewnia, by działania wybrane do finansowania służyły osiągnięciu rezultatów mających europejską wartością dodaną.
2. Europejską wartość dodaną działań, także w przypadku działań na małą skalę i działań krajowych, ocenia się według kryteriów takich jak wkład tych działań w konsekwentne i spójne wdrażanie prawa Unii i w szerokie uświadamianie opinii publicznej wynikających z niego praw, zdolność tych działań do rozwijania wzajemnego zaufania między państwami członkowskimi i do usprawniania współpracy transgranicznej, skutki ponadnarodowe tych działań, ich przydatność w określaniu i rozpowszechnianiu wzorcowych rozwiązań czy ich potencjał przyczyniania się do stworzenia minimalnych norm, praktycznych narzędzi i rozwiązań użytecznych w stawianiu czoła wyzwaniom transgranicznym lub ogólnounijnym.
Artykuł 3
Cel ogólny
Celem ogólnym Programu jest przyczynienie się, zgodnie z art. 4, do dalszego rozwijania przestrzeni, w której równość i prawa osób zapisane w TUE, TFUE, Karcie praw podstawowych i międzynarodowych konwencjach dotyczących praw człowieka, do których to konwencji przystąpiła Unia, są propagowane, chronione i skutecznie wdrażane.
Artykuł 4
Cele szczegółowe
1. Aby osiągnąć cel ogólny określony w art. 3, Program przewiduje następujące cele szczegółowe:
a)
propagowanie skutecznego wdrażania zasady niedyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, a także poszanowanie zasady niedyskryminacją ze względów, o których mowa w art. 21 Karty praw podstawowych;
b)
zapobieganie rasizmowi, ksenofobii, homofobii i innym formom nietolerancji oraz zwalczanie tych zjawisk;
c)
propagowanie i ochrona praw osób niepełnosprawnych;
d)
propagowanie równości kobiet i mężczyzn oraz wspieranie uwzględniania aspektu płci;
e)
zapobieganie wszelkim formom przemocy wobec dzieci, młodzieży i kobiet oraz przemocy wobec innych grup ryzyka, w tym grup zagrożonych przemocą w bliskich związkach, oraz zwalczanie takiej przemocy, a także ochrona ofiar takiej przemocy;
f)
propagowanie i ochrona praw dziecka;
g)
przyczynienie się do zapewnienia najwyższego poziomu ochrony prywatności i danych osobowych;
h)
propagowanie praw wynikających z obywatelstwa Unii i przyczynienie się do lepszego korzystania z nich;
i)
umożliwienie osobom będącym konsumentami lub przedsiębiorcami na rynku wewnętrznym, egzekwowania swoich praw wynikających z prawa Unii - z uwzględnieniem projektów finansowanych w ramach programu dotyczącego konsumentów.
2. Cele szczegółowe Programu realizuje się w szczególności przez:
a)
podnoszenie świadomości oraz propagowanie wiedzy o prawie i politykach Unii, a także o prawach, wartościach i zasadach, na których opiera się Unia;
b)
wspieranie skutecznego, kompleksowego i spójnego wdrażania, stosowania instrumentów prawnych i polityk Unii w państwach członkowskich oraz ich monitorowania i oceny;
c)
propagowanie współpracy transgranicznej, pogłębianie wzajemnej wiedzy oraz umacnianie wzajemnego zaufania wśród wszystkich zainteresowanych podmiotów;
d)
poprawę poziomu wiedzy i zrozumienia potencjalnych barier utrudniających korzystanie z praw i zasad gwarantowanych przez TUE, TFUE, Kartę praw podstawowych, międzynarodowe konwencje, do których przystąpiła Unia, i prawodawstwo wtórne Unii.
Artykuł 5
Rodzaje działań
1. W ramach Programu finansuje się m.in. następujące rodzaje działań:
a)
działania analityczne, takie jak gromadzenie danych i statystyk; opracowywanie wspólnych metodologii i, w stosownych przypadkach, wskaźników lub wartości referencyjnych; studia, badania, analizy i ankiety; oceny; sporządzanie i publikowanie przewodników, sprawozdań i materiałów edukacyjnych; warsztaty, seminaria, spotkania ekspertów i konferencje;
b)
działania szkoleniowe, takie jak wymiany pracowników, warsztaty, seminaria, szkolenia dla osób prowadzących szkolenia oraz opracowywanie modułów szkoleń on-line lub innych;
c)
działania związane z wzajemnym uczeniem się, współpracą, podnoszeniem świadomości i rozpowszechnianiem, takie jak określanie oraz wymiana sprawdzonych rozwiązań, innowacyjnych podejść i doświadczeń; organizowanie wzajemnych ocen i wzajemnego uczenia się; organizowanie konferencji, seminariów, kampanii w mediach, w tym mediach internetowych; kampanie informacyjne, w tym komunikacja instytucjonalna dotycząca priorytetów politycznych Unii w zakresie, w jakim priorytety te związane są z celami Programu; kompilowanie i publikowanie materiałów służących rozpowszechnianiu informacji o Programie i jego rezultatach; tworzenie, eksploatacja i obsługa systemów i narzędzi wykorzystujących technologie informacyjno-komunikacyjne;
d)
wspieranie głównych podmiotów, których działania przyczyniają się do realizacji celów Programu, np. wspieranie organizacji pozarządowych, gdy prowadzą działania mające europejską wartość dodaną, wspieranie kluczowych podmiotów europejskich, sieci na szczeblu europejskim i zharmonizowanych usług o walorze społecznym; wspieranie państw członkowskich we wdrażaniu prawa i polityk Unii; a także wspieranie działań służących tworzeniu sieci kontaktów na szczeblu europejskim między wyspecjalizowanymi organami i podmiotami, jak również organami krajowymi, regionalnymi i lokalnymi oraz organizacjami pozarządowymi, m.in. wspieranie w formie dotacji na działania lub dotacji na działalność.
2. Aby zapewnić perspektywę integracyjną, beneficjenci zachęcają odnośne grupy docelowe do udziału w działaniach finansowanych w ramach Programu.
Artykuł 6
Uczestnictwo
1. Program jest otwarty dla wszystkich organów i podmiotów mających siedzibę w:
a)
państwach członkowskich;
b)
państwach Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będących stronami porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z tym porozumieniem;
c)
państwach kandydujących i potencjalnych państwach kandydujących oraz państwach przystępujących do Unii, zgodnie z ogólnymi zasadami i warunkami uczestnictwa tych państw w programach Unii określonymi w odpowiednich umowach ramowych oraz decyzjach Rady Stowarzyszenia lub podobnych umowach.
2. Organy i podmioty nastawione na osiąganie zysku mają dostęp do Programu wyłącznie w powiązaniu z organizacjami nienastawionymi na zysk lub organizacjami publicznymi.
3. Organy i podmioty mające siedzibę w państwach trzecich innych niż państwa uczestniczące w Programie zgodnie z ust. 1 lit. b) i c), w szczególności w krajach objętych europejską polityką sąsiedztwa, mogą na własny koszt zostać włączone w działania w ramach Programu, jeśli służy to celom tych działań.
4. Komisja może współpracować z organizacjami międzynarodowymi na warunkach określonych w odpowiednich rocznych programach prac. Program jest otwarty dla organizacji międzynarodowych działających w dziedzinach, których dotyczy Program, zgodnie z rozporządzeniem finansowym i odpowiednimi rocznymi programami prac.
Artykuł 7
Budżet
1. Pula środków finansowych na wdrożenie Programu w okresie 2014-2020 wynosi 439 473 000 EUR.
2. Ze środków finansowych przydzielonych na realizację Programu można również pokrywać wydatki związane z działaniami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytem i oceną, które są niezbędne do zarządzania Programem i oceny realizacji jego celów. Przydzielone środki finansowe mogą być przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z niezbędnymi badaniami, spotkaniami ekspertów, działaniami informacyjno-komunikacyjnymi, w tym komunikacją instytucjonalną dotyczącą priorytetów politycznych Unii Europejskiej w zakresie, w jakim priorytety te związane są z ogólnymi celami niniejszego rozporządzenia, a także na pokrycie wydatków dotyczących sieci informatycznych służących do przetwarzania i wymiany informacji; oraz na inną pomoc techniczną i administracyjną potrzebną w związku z zarządzaniem Programem przez Komisję.
3. Roczne środki zatwierdzane są przez Parlament Europejski i Radę w granicach wieloletnich ram finansowych. określonych rozporządzeniem Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 (17).
4. W ramach puli środków finansowych Programu na każdą z grup celów szczegółowych przydziela się kwoty zgodnie z wartościami procentowymi określonymi w załączniku.
5. Komisja nie może stosować odstępstw przekraczających 5 punktów procentowych w odniesieniu do przydzielonych wartości procentowych puli środków finansowych, określonych w załączniku, na każdą z grup celów szczegółowych. Jeżeli przekroczenie tego limitu okaże się konieczne, Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 8, zmieniających każdą z wartości w załączniku o więcej niż 5 punktów procentowych i maksymalnie o 10 punktów procentowych.
Artykuł 8
Wykonywanie przekazanych uprawnień
1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.
2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 7 ust. 5, powierza się Komisji na czas trwania Programu.
3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 7 ust. 5, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych.
4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 7 ust. 5 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie lub gdy przed upływem tego terminu zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten zostaje przedłużony o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.
Artykuł 9
Środki wykonawcze
1. Komisja wdraża Program zgodnie z rozporządzeniem finansowym.
2. W celu wdrożenia Programu Komisja przyjmuje roczne programy prac w formie aktów wykonawczych. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 10 ust. 2.
3. Każdy roczny program prac wdraża cele Programu poprzez określenie:
a)
działań, które mają zostać podjęte zgodnie z celem ogólnym i celami szczegółowymi określonymi w art. 3 i art. 4 ust. 1, w tym określenie orientacyjnego przydziału środków finansowych;
b)
najważniejszych kryteriów kwalifikowalności, wyboru i przyznawania środków stosowanych przy wyborze wniosków, które mają otrzymać wkłady finansowe, zgodnie z art. 84 rozporządzenia finansowego i art. 94 zasad stosowania rozporządzenia finansowego;
c)
minimalnego odsetka rocznych wydatków, które mają być przeznaczone na dotacje.
4. Zapewnia się właściwy i sprawiedliwy rozdział wsparcia finansowego na poszczególne dziedziny objęte szczegółowymi celami, o których mowa w art. 4 ust. 1, z uwzględnieniem poziomu finansowania przydzielonego już w poprzednich programach na lata 2007-2013 ustanowionych na mocy decyzji, o których mowa w art. 15. Postanawiając o przydzieleniu środków finansowych na te dziedziny w ramach rocznego programu prac, Komisja uwzględnia potrzebę utrzymania dostatecznego poziomu finansowania oraz zapewnienia ciągłości działań i przewidywalności finansowania we wszystkich dziedzinach objętych szczegółowymi celami określonymi w art. 4 ust. 1.
5. Zaproszenia do składania wniosków publikuje się co roku.
Artykuł 10
Procedura komitetowa
1. Komisję wspomaga komitet. Jest on komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 11
Komplementarność
1. Komisja, we współpracy z państwami członkowskimi, zapewnia ogólną spójność, komplementarność i synergię z innymi instrumentami Unii w tym, m.in. z programem „Sprawiedliwość”, programem „Europa dla obywateli”, programem Unii Europejskiej na rzecz zatrudnienia i innowacji społecznych oraz innymi programami w dziedzinach: zatrudnienia i spraw społecznych; spraw wewnętrznych; zdrowia i ochrony konsumentów; edukacji, szkoleń, młodzieży i sportu; społeczeństwa informacyjnego; oraz rozszerzenia, a w szczególności Instrumentem Pomocy Przedakcesyjnej (IPA II) oraz europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi.
2. Komisja zapewnia także ogólną spójność, komplementarność i synergię z działaniami organów, urzędów i agencji Unii w dziedzinach, których dotyczą cele Programu.
3. Zasoby Programu mogą być dzielone z innymi instrumentami Unii, zwłaszcza programem „Sprawiedliwość”, w celu realizacji działań zgodnych z celami obu programów. Działanie, na które przyznano finansowania w ramach Programu, może również uzyskać finansowanie w ramach programu „Sprawiedliwość”, o ile finansowanie to nie pokrywa tych samych pozycji kosztów.
Artykuł 12
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych w ramach Programu, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych, a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary administracyjne i finansowe.
2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy są uprawnieni do przeprowadzania audytów, zarówno na podstawie dokumentów, jak i na miejscu, w odniesieniu do wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują od Unii środki finansowe w ramach Programu.
3. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać dochodzenia, w tym kontrole i inspekcje na miejscu, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (18) i rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (19), w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie naruszające interesy finansowe Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem finansowanymi w ramach Programu.
4. Bez uszczerbku dla ust. 1, 2 i 3, umowy o współpracy z państwami trzecimi i z organizacjami międzynarodowymi, umowy o udzielenie dotacji, decyzje o udzieleniu dotacji oraz umowy, wynikające z realizacji Programu, zawierają postanowienia wyraźnie upoważniające Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia audytów i dochodzeń, o których mowa w tych ustępach, zgodnie z ich odpowiednimi kompetencjami.
Artykuł 13
Monitorowanie i ocena
1. Komisja co roku monitoruje Program, by śledzić wykonanie działań prowadzonych w jego ramach oraz realizację celów szczegółowych określonych w art. 4. Monitorowanie służy także ocenie, w jaki sposób w różnych działaniach w ramach całego Programu uwzględniono kwestie równości płci, niedyskryminacji i ochrony dzieci.
2. Komisja przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie:
a)
sprawozdanie roczne z monitorowania wskaźników określonych w art. 14 ust. 2, i wykorzystania dostępnych środków finansowych;
b)
sprawozdanie z oceny okresowej, do dnia 30 czerwca 2018 r.;
c)
sprawozdanie z oceny ex post, do dnia 31 grudnia 2021 r.
3. W sprawozdaniu z oceny okresowej ocenia się realizację celów Programu, efektywność wykorzystania zasobów oraz europejską wartość dodaną Programu, w celu stwierdzenia, czy finansowanie w dziedzinach objętych Programem należy przedłużyć, zmienić lub zawiesić po roku 2020. W sprawozdaniu tym ujęte zostają także wszelkie możliwości uproszczenia Programu, kwestie jego wewnętrznej i zewnętrznej spójności, jak również ocena dalszej aktualności wszystkich celów i działań. Uwzględnia ono również wyniki ocen ex post przeprowadzonych w stosunku do poprzednich programów na lata 2007-2013, ustanowionych na mocy decyzji, o których mowa w art. 15.
4. Sprawozdanie z oceny ex post ocenia długofalowy wpływ Programu i trwałość efektów Programu, by dostarczyć informacji umożliwiających podjęcie decyzji o kolejnym programie.
Artykuł 14
Wskaźniki
1. Zgodnie z art. 13 za podstawę monitorowania i oceny, w jakim stopniu każdy z celów szczegółowych Programu określonych w art. 4, został zrealizowany dzięki działaniom przewidzianym w art. 5, służą wskaźniki określone w ust. 2 niniejszego artykułu. Odniesieniem dla nich są uprzednio zdefiniowane poziomy bazowe odzwierciedlające sytuację sprzed realizacji. W odpowiednich przypadkach wskaźniki przedstawiają efekty z podziałem m.in. według płci, wieku i niepełnosprawności.
2. Wskaźniki, o których mowa w ust. 1, obejmują między innymi następujące elementy:
a)
liczba i odsetek osób z grupy docelowej, do których udało się dotrzeć z działaniami informacyjnymi finansowanymi w ramach Programu;
b)
liczba zainteresowanych podmiotów, które uczestniczyły m.in. w działaniach szkoleniowych, wymianach, wizytach studyjnych, warsztatach i seminariach finansowanych w ramach Programu;
c)
poprawa poziomu wiedzy o prawie i politykach Unii i, w stosownych przypadkach, o prawie, wartościach i zasadach, na których opiera się Unia, wśród osób należących do grup, które uczestniczyły w działaniach finansowanych w ramach Programu, w porównaniu z całą grupą docelową;
d)
liczba przypadków podjęcia współpracy transgranicznej, działań z zakresu takiej współpracy i rezultatów takiej współpracy;
e)
dokonana przez uczestników ocena działań, w których uczestniczyli, i (oczekiwanej) trwałości rezultatów tych działań;
f)
zasięg geograficzny działań finansowanych w ramach Programu;
g)
liczba wniosków i dotacji w odniesieniu do każdego celu szczegółowego;
h)
poziom finansowania, o jaki wnoszono i jakiego udzielono, w odniesieniu do każdego celu szczegółowego.
3. Oprócz wskaźników określonych w ust. 2, sprawozdanie z oceny okresowej i sprawozdanie z oceny ex post Programu zawierają także między innymi ocenę:
a)
europejskiej wartości dodanej Programu, w tym ocenę działań prowadzonych w ramach Programu - na tle podobnych inicjatyw prowadzonych na szczeblu krajowym lub europejskim i niekorzystających z unijnego finansowania - oraz ich (oczekiwanych) efektów; a także zalet lub wad unijnego finansowania w porównaniu z krajowym finansowaniem działań tego typu;
b)
poziomu finansowania względem osiągniętych efektów (efektywność);
c)
ewentualnych przeszkód administracyjnych, organizacyjnych lub strukturalnych utrudniających sprawniejszą, skuteczniejszą i efektywniejszą realizację Programu (możliwości uproszczenia).
Artykuł 15
Środki przejściowe
Działania, które zostały rozpoczęte na podstawie sekcji 4: „Walka z dyskryminacją i różnorodność” i sekcji 5 „Równość płci” decyzji nr 1672/2006/WE, na podstawie decyzji 2007/252/WE lub decyzji nr 779/2007/WE są nadal regulowane przepisami tych decyzji, aż do ich zakończenia. W przypadku tych działań, odniesienie do komitetów w art. 13 decyzji nr 1672/2006/WE, w art. 10 decyzji 2007/252/WE oraz w art. 10 decyzji nr 779/2007/WE traktuje się jako odniesienie do komitetu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 16
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 17 grudnia 2013 r.