ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 16. září 2013
o vyrovnáních podle vyhlášky o statkových hnojivech K 75/98 (ex NN 45/98) provedené Belgií (regionem Flandry)
(oznámeno pod číslem C(2013) 5818)
(Pouze nizozemské a francouzské znění je závazné)
(2013/530/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie (dále jen „SFEU“), a zejména čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
po výzvě pro zainteresované strany, aby předložily své připomínky (1),
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
(1)
Po přijetí stížnosti, že vlámská vláda vyplácí zemědělcům nezákonnou podporu v souvislosti s používáním hnojiv a statkových hnojiv (dále jen „opatření“), požádaly útvary Evropské komise dopisem ze dne 4. února 1998 belgické orgány, aby poskytly informace o provedení rozhodnutí vlámské vlády ze dne 20. prosince 1995 o vyrovnání splatném zemědělcům za povinnosti podle právních předpisů o hnojivech (dále jen „vyhláška o statkových hnojivech“).
(2)
Komise obdržela tyto informace v dopise od vlámského ministerstva životního prostředí a zaměstnanosti ze dne 18. března 1998 a v dopise od stálého zastoupení Belgie ze dne 31. března 1998.
(3)
Dne 15. dubna 1998 se konalo jednání mezi zástupci příslušných belgických orgánů a útvarů Evropské komise.
(4)
Telexem ze dne 10. července 1998 Komise požádala belgické orgány o doplňující informace, které obdržela v odpovědi belgických orgánů v dopise ze dne 7. srpna 1998, zaevidovaném dne 10. srpna 1998.
(5)
Podle informací od belgických orgánů byly platby prováděny v roce 1996. Opatření však nebylo oznámeno Komisi v souladu s čl. 93 odst. 3 Smlouvy o ES (nyní čl. 108 odst. 3 SFEU). Z tohoto důvodu byl spis zaevidován v registru neoznámených podpor pod číslem NN 45/98. Avšak ačkoli byl režim v platnosti v letech 1996 a 1997, Komise zaznamenala závazek belgických orgánů v jejich dopise ze dne 7. srpna 1998 nevyplatit podporu za rok 1997, dokud Komise nepřijme rozhodnutí o slučitelnosti podpory se společným trhem. Belgické úřady informovaly Komisi, že záměrem vlámské vlády bylo začlenit tento režim vyrovnání do vlámského programu podpory podle nařízení Rady (EHS) č. 2078/92 (2).
(6)
Dopisem ze dne 21. ledna 1999 Komise informovala Belgii, že se ve věci opatření rozhodla zahájit řízení stanovené v čl. 108 odst. 2 SFEU.
(7)
Rozhodnutí Komise zahájit řízení bylo zveřejněno dne 17. dubna 1999 v Úředním věstníku (3).
(8)
Komise vyzvala zainteresované strany k předložení jejich připomínek k opatření.
(9)
Komise neobdržela od zainteresovaných stran žádné připomínky.
(10)
Oznámení týkající se jiných vlámských případů ve věci statkových hnojiv (C12/1999, N105/1999, N311/99) byla belgickými orgány stažena.
(11)
Dne 6. března 2012 Komise obdržela stížnost od zemědělce na platbu vyrovnání za rok 1996 v souladu s vyhláškou o statkových hnojivech. Na jednání zástupců belgických (vlámských) orgánů a útvarů Evropské komise dne 16. dubna 2012 Komise požádala belgické orgány o předložení jejich stanovisek ke stížnosti.
(12)
Dne 9. listopadu 2012 požádala Evropská komise o další informace. Belgické orgány odpověděly dopisem ze dne 14. ledna 2013.
II. PODROBNÝ POPIS PODPORY
1. NÁZEV
(13)
Vyrovnání podle vyhlášky o statkových hnojivech
2. ROZPOČET
(14)
Celkový rozpočet na opatření na rok 1996 činil 427 511 868 BEF (belgických franků) rozdělených takto:
(a)
vyrovnání sníženého výnosu
-
travní porost 250 279 282 BEF
-
kukuřice 50 102 650 BEF
(b)
vyrovnání nákladů na likvidaci statkových hnojiv 65 486 397 BEF
(c)
vyrovnání nákladů na uskladnění statkových hnojiv 34 276 829 BEF
(d)
vyrovnání nákupu dalšího hnojiva 27 366 710 BEF
(15)
Vyrovnání podle vyhlášky o statkových hnojivech byla vyplacena za rok 1996.
(16)
V souladu s vyhláškou o statkových hnojivech je vyrovnání splatné zemědělcům, jejichž zemědělský podnik leží zcela nebo zčásti v oblasti vodní plochy nebo toku nebo v přírodní oblasti. Týká se 7,502 z celkových 40,673 zemědělských podniků s ornou půdou nebo hospodářskými zvířaty ve Flandrech (18,5 %). Z hlediska plochy spadá z celkových 649,223 ha v rámci orné půdy nebo hospodářských zvířat 47,948 ha (7,5 %) do oblastí vodních ploch a toků a 21,919 ha (3 %) spadá do přírodních oblastí.
(17)
Cílem režimu podpory je umožnit zemědělcům s půdou v environmentálně citlivých oblastech, aby byli schopni přizpůsobit se přísnějším normám v oblasti používání statkových hnojiv, a vyrovnat těmto zemědělcům ekonomickou ztrátu, kterou utrpí. Podpora se vypočítá na základě ušlých příjmů s ohledem na běžné zemědělské postupy mimo tyto citlivé oblasti. Podle belgických orgánů bylo vyrovnání nezbytné také proto, aby se předešlo sociálním nepokojům.
(18)
Podpora je poskytována zemědělcům v těchto citlivých oblastech s cílem vyrovnat jim:
(a)
pokles produkce způsobený menší mírou hnojení a používání statkových hnojiv;
(b)
další náklady na likvidaci statkových hnojiv;
(c)
další náklady na uskladnění statkových hnojiv;
(d)
další nákup chemických hnojiv.
(19)
Podle informací, které poskytly belgické orgány, vycházejí platby pro zemědělce, mající za cíl vyrovnat povinnosti dané právními předpisy o hnojivech, ze čtyř právních předpisů:
(a)
rozhodnutí vlámské vlády ze dne 20. prosince 1995 o vyrovnání splatném zemědělcům v souvislosti s povinnostmi podle právních předpisů o hnojivech;
(b)
rozhodnutí vlámské vlády ze dne 20. prosince 1995, kterým se stanovuje vyrovnání za roky 1996 a 1997 podle čl. 15 odst. 9 vyhlášky ze dne 23. ledna 1991 o ochraně životního prostředí před znečištěním statkovými hnojivy;
(c)
rozhodnutí vlámské vlády ze dne 19. března 1996, kterým se stanovují pravidla pro další povinnosti s ohledem na likvidaci a pomoc s dalšími přebytky statkových hnojiv v oblastech, kde se uplatňují přísnější normy pro rozmetání statkových hnojiv;
(d)
rozhodnutí vlámské vlády ze dne 15. července 1997, kterým se upravuje rozhodnutí vlámské vlády ze dne 20. prosince 1995, kterým se stanovuje vyrovnání za roky 1996 a 1997 podle čl. 15 odst. 9 vyhlášky ze dne 23. ledna 1991 o ochraně životního prostředí před znečištěním statkovými hnojivy.
(20)
Ani jeden z těchto právních předpisů nebyl oznámen Komisi v souladu s článkem 93 Smlouvy o ES (nyní čl. 108 odst. 3 SFEU).
(21)
Podle belgických orgánů se politika týkající se statkových hnojiv ve Flandrech opírá o vyhlášku ze dne 20. prosince 1995, kterou se mění vyhláška ze dne 23. ledna 1991 o ochraně životního prostředí před znečištěním hnojivy. Cílem této vyhlášky je zmírnění environmentálních problémů způsobených obohacováním povrchových a podzemních vod a vyplavováním fosfátů a dusičnanů do půdy s rizikem proniknutí do podzemních a povrchových vod. Podle zprávy o životním prostředí a přírodě ve Flandrech stojí zemědělství za 56 % čistého zatížení životního prostředí dusíkem a fosforem. Úniky amoniaku ze stájí hospodářských zvířat a rozmetání močůvky představují 21 % znečišťujících emisí ve Flandrech.
(22)
Vyhláška o statkových hnojivech vytyčuje cíle týkající se dosažení a/nebo zachování požadovaných kvalitativních norem pro půdu, vodu (povrchovou a podzemní) a ovzduší. Stanovuje postupné zpřísňování omezení používání statkových hnojiv. Umožňuje tak úpravy během přechodného období. Normy upravující používání hnojiv se budou postupně zpřísňovat, s výjimkou obzvláště ohrožených oblastí, konkrétně v oblastech vodních ploch nebo toků nebo v přírodních oblastech, kde přísnější pravidla vstoupila v platnost okamžitě.
(23)
Vyhláška také stanovuje zmrazení produkce statkových hnojiv a počtu hospodářských zvířat ve Flandrech na úrovni z roku 1992. Za tímto účelem se zavádí politika místních povolení. Současně se pro větší zemědělské podniky povolené objemy/počty při obnově povolení sníží až o 25 %. Živočišná výroba dostala čas (do roku 2002) na to, aby nalezla způsoby, jak omezit přebytky statkových hnojiv a jejich dopad.
(24)
Přísnější omezení vstoupila v účinnost okamžitě dne 1. ledna 1996 v těchto oblastech:
(a)
povodí a chráněná území;
(b)
přírodní rezervace, chráněné přírodní oblasti, lesní půda;
(c)
oblasti podle směrnice o ochraně ptáků;
(d)
údolí a ekologicky hodnotná zemědělská půda;
(e)
půda citlivá na dusičnany;
(f)
půda znečištěná fosfáty.
(25)
Podle belgických orgánů byly při určování těchto citlivých oblastí zohledněny požadavky směrnice Rady 91/676/EHS (4) o ochraně vod před znečištěním dusičnany ze zemědělských zdrojů a směrnice Rady 79/409/EHS (5) o ochraně volně žijících ptáků.
(26)
V souladu s vyhláškou o statkových hnojivech se v období od 1. ledna 1996 do 31. prosince 1998 v celých Flandrech, s výjimkou oblastí vodních ploch a toků a přírodních oblastí, uplatňovaly následující všeobecná omezení používání hnojiv a statkových hnojiv. Tato omezení byla vyjádřena v kilogramech oxidu fosforečného, v kilogramech dusíku z chemických hnojiv a v kilogramech celkového ročního povoleného množství dusíku, jak ukazuje níže uvedená tabulka.
Skupina plodin
Oxid fosforečný
Dusík z chemických hnojiv
Dusík celkem
Travní porost
170
250
450
Kukuřice
160 (1996)
155 (1997)
150 (1998)
200
325
Plodiny s nízkou potřebou dusíku (6)
125
125
170
Ostatní plodiny
150
225
325
(27)
Belgické orgány také jako ukazatel toho, jaké cíle chtějí plnit od roku 2003, zveřejnily následující omezení.
Skupina plodin
Oxid fosforečný
Dusík z chemických hnojiv
Dusík z hospodářských zvířat, statkových hnojiv a jiných hnojiv
Dusík celkem
Travní porost
125
250
250
450
Kukuřice
100
130
225
275
Plodiny s nízkou potřebou dusíku (7)
100
70
125
125
Ostatní plodiny
100
150
200
275
(28)
Kromě těchto kvantitativních omezení je na běžné zemědělské půdě zakázáno rozmetávat statková hnojiva nebo jiná biohnojiva během následujících období: od 21. září do 21. ledna, o všech nedělích a státních svátcích, o všech sobotách, kromě sobot v době od 1. února do 15. května, v noci (mezi 22:00 hod a 7:00 hod), když je země zaplavená, zmrzlá nebo pokrytá sněhem.
(29)
Přísnější normy se uplatňují v oblastech vodních ploch a toků, a to s ohledem na produkci pitné vody nebo z toho důvodu, že tyto oblasti jsou obzvláště citlivé na vyplavování dusičnanů. Výraz „oblast vodních ploch a toků“ představuje:
(a)
povodí a ochranná pásma typu II a III pro podzemní vody, vymezená podle vyhlášky ze dne 24. ledna 1984, kterou se zavádí opatření v oblasti hospodaření s podzemními vodami;
(b)
citlivé oblasti určené vlámskou vládou jako oblasti vyžadující přísnější normy v povodích povrchových vod určených k výrobě pitné vody, vymezených podle zákona ze dne 26. března 1971 o ochraně povrchových vod před znečištěním;
(c)
oblasti s půdou citlivou na dusičnany, kde jsou vyžadovány přísnější normy, stanovené vlámskou vládou a vymezené vyhláškou ze dne 24. ledna 1984, kterou se zavádí opatření v oblasti hospodaření s podzemními vodami.
(30)
Následující tabulka uvádí normy upravující používání statkových hnojiv použitelné od 1. ledna 1996 pro oblasti vodních ploch a toků. Tato pravidla vycházejí z obvyklých výnosů pro vyjmenované skupiny plodin a z environmentálně přijatelných ztrát pro tyto oblasti. Množství jsou vyjádřena v kilogramech P2O5 a kilogramech dusíku na hektar ročně.
Skupina plodin
Oxid fosforečný
Dusík z chemických hnojiv
Dusík ze statkových hnojiv hospodářských zvířat a jiných hnojiv
Dusík celkem
Travní porost
120
200
200
350
Kukuřice
100
150
170
275
Plodiny s nízkou potřebou dusíku
80
70
125
125
Ostatní plodiny
100
150
170
275
(31)
V oblastech vodních ploch a toků je rozmetávání statkových hnojiv zakázáno v době od 1. září do 21. ledna včetně, s výjimkou pásem A a B v oblastech využívaných k zachytávání povrchových vod, kde se zákaz prodlužuje do 15. února včetně.
(32)
Výraz „přírodní oblast“ představuje:
(a)
údolní oblasti a ekologicky hodnotnou zemědělskou půdu vyznačenou na mapách pro rozvoj venkova podle zákona ze dne 29. března 1962 o organizaci celostátního a městského územního rozvoje;
(b)
zvláštní ochranné zóny vymezené rozhodnutím vlámské vlády ze dne 17. října 1988;
(c)
specifická stanoviště a přilehlé nárazníkové zóny;
(d)
lesní oblasti, přírodní rezervace, oblasti rozvoje přírody nebo chráněné přírodní oblasti, vyznačené na mapách pro rozvoj venkova podle zákona ze dne 29. března 1962 o organizaci celostátního a městského územního rozvoje, s přechodným opatřením použitelným do 31. prosince 1997.
(33)
Níže uvedená tabulka obsahuje normy upravující používání statkových hnojiv použitelné od 1. ledna 1996 pro přírodní oblasti. Tato pravidla vycházejí z výnosových norem pro vyjmenované skupiny plodin a z environmentálně přijatelných ztrát pro tyto oblasti. Množství jsou vyjádřena v kilogramech P2O5 a kilogramech dusíku na hektar ročně.
Skupina plodin
Oxid fosforečný
Dusík z chemických hnojiv
Dusík celkem
Travní porost
120
200
400
Kukuřice
100
150
275
Plodiny s nízkou potřebou dusíku
80
70
125
Ostatní plodiny
100
150
275
(34)
V přírodních oblastech je rozmetání statkových hnojiv zakázáno v období od 1. září do 21. ledna včetně a na travním porostu důležitém pro ochranu ptáků lze hnojení statkovými hnojivy zakázat také od 1. dubna do 30. června. Dále je zakázáno používat jakýkoli druh hnojiva v lesních oblastech, přírodních rezervacích, oblastech rozvoje přírody nebo chráněných přírodních oblastech v období od 1. ledna 1998, s výjimkou trusu hospodářských zvířat pasoucích se na dané půdě, přičemž maximální povolená hustota ustájení činí dvě velké dobytčí jednotky na hektar měřené ročně. Rodinná hospodářství mohou získat přechodné osvobození od tohoto zákazu.
(35)
Podle vyhlášky o statkových hnojivech se vyrovnání vyplácí automaticky pouze v případě travního porostu a kukuřice. U ostatních plodin se předpokládá, že snížené míry používání hnojiv nebudou mít za následek pokles produkce. Avšak i v tomto případě může zemědělec získat vyrovnání, pokud je schopen ztráty doložit.
(36)
Vyrovnání změny výnosu na travním porostu se vypočítá na základě rozdílu mezi povolenou normou pro hnojiva v oblastech mimo citlivé zóny a povolenými normami v citlivých zónách s tím, že se rozlišuje mezi oblastmi, které se nacházejí v oblastech vodních ploch a toků, a oblastmi, které se nacházejí v přírodních oblastech. Cílem podpory je vyrovnat ztrátu výnosu a ziskovosti způsobenou těmito omezeními.
(37)
Výchozím bodem pro výpočet podpory jsou průměrná upravená hrubá zisková rozpětí (semi-gross margins, SGM) v BEF/ha za poslední tři roky předcházející poskytnutí vyrovnání podle zákona o dani z příjmu. Rozlišuje se mezi půdou, která se využívá pro chov na mléko, a jiným travním porostem. Pro účely výpočtu upraveného hrubého ziskového rozpětí jsou Flandry rozděleny na třináct oblastí v závislosti na agronomických charakteristikách dotčené oblasti.
(38)
V případě travních porostů využívaných k produkci mléka je nejvyšší upravené hrubé ziskové rozpětí v oblasti Kempenlandu v provincii Antverpy (55 700 BEF/ha), nejnižší pak v oblasti dun (33 167 BEF/ha), přičemž průměr pro Flandry jako celek činí 44 160 BEF/ha. V případě travních porostů nevyužívaných k produkci mléka je nejvyšší upravené hrubé ziskové rozpětí v písčitém/hlinitopísčitém regionu Západních Flander (36 100 BEF/ha), nejnižší pak v oblasti dun (24 633 BEF/ha), přičemž průměr pro Flandry jako celek činí 31 941 BEF/ha.
(39)
U oblastí vodních ploch a toků vychází vyrovnání ze skutečnosti, že maximální povolená míra používání dusíku je stanovena na 350 kg/ha, zatímco v normálních oblastech činí 450 kg/ha. To odpovídá snížení o 22 %. Podle zákona o klesající návratnosti belgické orgány počítají, že výsledkem toho bude pokles výnosů o 15 %. Vliv na ziskovost zemědělského podniku však bude větší. Belgické orgány počítají s tím, že v průměru činí upravené hrubé ziskové rozpětí po odpočtu fixních nákladů 40 % celkového výnosu. Pokles výnosu o 15 % tak bude mít za následek pokles upraveného hrubého ziskového rozpětí o 37,5 % (15 % × 100/40). Základem platby vyrovnání snížených výnosů v dotčené oblasti je tak upravené hrubé ziskové rozpětí × 37,5 %. Současně s tím jsou zemědělci v oblastech vodních ploch a toků povinni používat o 50 kg/ha méně chemických hnojiv. To představuje úsporu ve výši 800 BEF (50 kg N × 16 BEF/kg). Tato částka se tudíž odečítá od splatné podpory.
(40)
V případě přírodních oblastí vychází vyrovnání ze stejných zásad. V přírodních oblastech činí maximální povolená míra používání dusíku 400 kg/ha v porovnání se 450 kg/ha v normálních oblastech, což odpovídá poklesu o 11 %. Belgické orgány počítají, že výsledkem bude snížení výnosů o 7 %. Snížení výnosu o 7 % bude mít za následek pokles upraveného hrubého ziskového rozpětí o 17,5 % (7 % × 100/40). Základem platby vyrovnání snížených výnosů v přírodních oblastech je tak upravené hrubé ziskové rozpětí × 17,5 %. Navíc je provedeno stejné snížení podpory o 800 BEF (viz bod 39 výše) s ohledem na úspory z omezeného používání hnojiv.
(41)
Níže uvedená tabulka shrnuje nejvyšší, nejnižší a průměrné sazby splatné podpory.
Travní porosty využívané k produkci mléka
Upravené hrubé ziskové rozpětí
Sazba podpory, oblasti vodních ploch a toků
FOR-L_2013285CS.01000801.notes.0001.xml.jpg
Sazba podpory, přírodní oblasti
FOR-L_2013285CS.01000801.notes.0002.xml.jpg
Kempenland v provincii Antverpy
55 700
20 088
8 948
Duny
33 167
11 638
5 004
Průměr
44 160
15 760
9 928
Ostatní travní porosty
Upravené hrubé ziskové rozpětí
Sazba podpory, oblasti vodních ploch a toků
FOR-L_2013285CS.01000801.notes.0003.xml.jpg
Sazba podpory, přírodní oblasti
FOR-L_2013285CS.01000801.notes.0004.xml.jpg
Západní Flandry- písčitý/hlinitopísčitý region
36 100
12 738
5 518
Duny
24 633
8 437
3 511
Průměr
31 941
11 177
4 789
(42)
Belgické orgány zdůrazňují, že se jedná o maximální sazby vyrovnání na hektar. Celková plocha travního porostu způsobilého k vyrovnání činí 31 003 ha, z toho je 17 468 ha v oblastech vodních ploch a toků a 13 535 ha v přírodních oblastech. Maximální teoretické vyrovnání, které mohlo být vyplaceno, činí 202 822 411 BEF v oblastech vodních ploch a toků a 65 900 155 BEF v přírodních oblastech. Avšak vzhledem k nižším sazbám podpory pro travní porosty nepoužívané k produkci mléka činilo skutečné vyrovnání poskytnuté na travní porosty 250 275 012 BEF za rok, z čehož částka 186 505 640 BEF byla poskytnuta v oblastech vodních ploch a toků a částka 63 769 372 BEF v přírodních oblastech. Podle belgických orgánů je tento rozdíl mezi maximálními teoretickými sazbami podpory a sazbami skutečně vyplacené podpory způsoben celou řadou faktorů, zejména skutečností, že vyrovnání bylo vyplaceno pouze pro plochy travního porostu, který týž zemědělský podnik využíval jako travní porost již v roce 1994.
(43)
U kukuřice se uplatňuje paušální podpora při ztrátě produkce ve výši 3 600 BEF/ha za předpokladu, že se kukuřice stále pěstuje na témže pozemku a není vyseta na původně travním porostu, který byl zorán. Tato podpora vychází z odhadů, že průměrná produkce sušiny u kukuřice činí 14 500 kg/ha a průměrná ztráta výnosu v důsledku přísnějších norem je 900 kg/ha. Na základě odhadované nákladové ceny 4 BEF/kg sušiny je výsledkem ušlý příjem ve výši 3 600 BEF.
(44)
Mimoto jsou zemědělci vybízeni k tomu, aby po kukuřici seli trávu, čímž omezí odvádění dusičnanů z půdy a vyplavování dusičnanů. Na to byla poskytnuta další podpora ve výši 3 600 BEF/ha. Podle belgických orgánů tato podpora pokrývá pouze náklady na travní semeno.
(45)
Podpora je poskytována zemědělským podnikům v oblastech vodních ploch a toků a v přírodních oblastech s cílem pokrýt další náklady na likvidaci přebytků statkových hnojiv, které vyplývají z nižších limitů pro používání těchto hnojiv.
(46)
Podpora je poskytována, pokud má zemědělský podnik další přebytky statkových hnojiv, které se nahromadily následkem přísnějších norem upravujících používání statkových hnojiv. Pro účely výpočtu podpory se rozlišuje mezi:
(a)
rodinnými zemědělskými podniky s hospodářskými zvířaty a jinými zemědělskými podniky s hospodářskými zvířaty, které v letech 1993 až 1996 nezískaly další ornou půdu; při výpočtu možností likvidace statkových hnojiv je brána v úvahu plocha orné půdy podle registru z roku 1996;
(b)
zemědělskými podniky s hospodářskými zvířaty jiného než rodinného typu, které v letech 1993 až 1996 získaly další půdu; plocha, která se bere v úvahu při určování možností likvidace statkových hnojiv, vychází z orné půdy evidované v roce 1994 (situace v zemědělském podniku v roce 1993).
(47)
Pro účely výpočtu podpory se používá vážený průměr na základě výpočtu počtu zvířat jednotlivých druhů (skot, prasata, drůbež, jiné) ve Flandrech a typické minerální složení statkových hnojiv od každého druhu z hlediska obsahu minerálů.
(48)
Na tomto základě se odhaduje, že každá tuna statkových hnojiv obsahuje 6,6 kg dusíku a 4,2 kg oxidu fosforečného.
(49)
Podpora se vyplácí za jednotku minerálů (na kilogram oxidu fosforečného (P2O5) a za kilogram dusíku (N)) způsobilých k vyrovnání. Lokalita zemědělského podniku určuje výši platby. Splatná podpora činí:
(a)
13 BEF / jednotku: pro zemědělské podniky v „bílé“ obci s revidovanou produkcí 75 kg P2O5/ha;
(b)
20 BEF / jednotku: pro zemědělské podniky v „šedé“ obci s revidovanou produkcí 75 až 125 kg P2O5/ha;
(c)
27 BEF / jednotku: pro jeden zemědělský podnik v obci s revidovanou produkcí 125 kg P2O5/ha.
(50)
Částky podpory jsou vyšší v obcích s vyšší revidovanou produkcí, protože statková hnojiva se musí převážet na delší vzdálenosti.
(51)
Kromě toho se podpora platí také jako vyrovnání zemědělcům, kteří již nemohou využívat dohody se sousedními zemědělskými podniky o rozmetávání přebytečných statkových hnojiv na půdě těchto podniků. Aby zemědělský podnik měl nárok na podporu, musel uzavřít dohodu o likvidaci přebytečných statkových hnojiv v roce 1995 s uživatelem, který má pozemky v oblasti, kde se uplatňují přísnější normy, a musí mít sídlo v obci s revidovanou produkcí nad 100 kg P2O5/ha. Vyrovnání se platí za jednotku minerálů, tj. za množství v kg P2O5 a za kg N, o něž bylo těmto uživatelům poskytnuto méně. Maximální množství, které může být způsobilé k vyrovnání, odpovídá rozdílu v možnostech likvidace mezi obvyklými normami upravujícími používání statkových hnojiv a normami, které se uplatňují v oblastech s přísnějšími pravidly. Lokalita zemědělského podniku určuje výši platby, která činí:
(a)
27 BEF / jednotku: jeden zemědělský podnik v obci s revidovanou produkcí 125 kg P2O5/ha;
(b)
20 BEF / jednotku pro všechny ostatní zemědělské podniky.
(52)
Rodinné zemědělské podniky s hospodářskými zvířaty s přebytky statkových hnojiv na pozemcích v dílčím kluizenském povodí pro zachycování povrchových vod nebo na půdě citlivé na dusičnany na březích řeky Mázy (Maas) mohou využít povinnosti skladu statkových hnojiv přijímat další přebytky těchto hnojiv v důsledku přísnějších norem upravujících používání statkových hnojiv. V tomto případě se vyrovnání likvidace a uskladnění statkových hnojiv snižuje v poměru k množství minerálů, v souvislosti s nimiž byla využita pomoc skladu statkových hnojiv.
(53)
Jelikož rozmetání statkových hnojiv v oblastech vodních ploch a toků a přírodních oblastech bylo zakázáno v období od 1. září, a nikoli od 21. září jako na ostatních územích, dostali se někteří zemědělci do potíží, protože statková hnojiva jsou v mnoha zemědělských podnicích rozmetávána po sklizni a řada plodin je sklízena až po (každoročním) datu začátku zákazu. To již v oblastech vodních ploch a toků a přírodních oblastech nebylo možné. Belgické úřady odhadují, že v důsledku toho by tyto podniky požadovaly další zařízení pro uskladnění statkových hnojiv na tři měsíce.
(54)
Rozdíl v normách upravujících používání statkových hnojiv v běžných oblastech a v oblastech vodních ploch a toků a přírodních oblastech odpovídá zhruba 50 kg P2O5/ha. Jelikož jedna tuna statkových hnojiv obsahuje v průměru 5,2 kg P2O5, 50 kg P2O5/ha odpovídá přibližně 10 tunám požadované skladovací kapacity na hektar.
(55)
Na základě odhadu, že náklady na stavbu skladovacího zařízení o objemu 500 m3 činí 1 263 120 BEF, belgické orgány předpokládají, že poskytnutí nezbytné skladovací kapacity zahrnuje investici zhruba 2 500 BEF na tunu skladovací kapacity, která bude amortizována za 20 let, a odpovídá tudíž ekvivalentu 125 BEF/t/rok. Roční vyrovnání ve výši 1 250 BEF/ha je proto splatné zemědělcům produkujícím statková hnojiva od hospodářských zvířat s ornou půdou v oblastech, kde se uplatňují přísnější pravidla pro používání a rozmetání statkových hnojiv.
(56)
Zemědělci, kteří v roce 1996 obdrželi toto vyrovnání uskladnění statkových hnojiv podle vyhlášky o statkových hnojivech, nemohou v témže roce z Vlámského zemědělského investičního fondu získat dotace na úroky nebo kapitálové příplatky na vybudování zařízení pro uskladnění statkových hnojiv od hospodářských zvířat.
(57)
Jelikož zemědělci s pozemky v oblastech vodních ploch a toků nemohou plně pokrýt povolené množství dusíku na hektar používáním živočišných statkových hnojiv, belgické úřady předpokládají, že zemědělci v těchto oblastech se budou snažit zachovat úroveň produkce pomocí dalšího chemického hnojiva, a to zejména na „ostatní plodiny“ a na kukuřici.
(58)
Předpokládá se, že tyto zemědělské podniky použijí dalších 60 kg N/ha za cenu 16 BEF/kg. Splatná podpora tudíž činí 960 BEF (60 × 16), přičemž tato částka byla zaokrouhlena na paušální sazbu ve výši 1 000 BEF/ha.
(59)
Zemědělci, kteří měli v roce 1994 ornou půdu nacházející se v oblastech vodních ploch a toků a přírodních oblastech, mohou požádat sklad statkových hnojiv, který odpovídá za správu režimu podpory, o vyrovnání za tyto oblasti. Na mapách a plánech musí vyznačit své jednotlivé pozemky s ornou půdou a s osevním plánem pro rok 1994 a pro rok žádosti. Nachází-li se orná půda v několika oblastech nebo zónách, vyrovnání se vypočítá na základě nejpřísnějších norem pro používání a rozmetání statkových hnojiv. Sklad statkových hnojiv žádosti přezkoumá a dotčené osoby informuje o tom, jaké vyrovnání bude vyplaceno, a to na základě veškerých informací, které má k dispozici. Vyrovnání se neplatí, pokud jeho výše nedosahuje částky 1 000 BEF. Žadatelé mají právo odvolat se k vlámskému ministerstvu životního prostředí, které musí rozhodnout do šesti měsíců, jinak se odvolání považuje za přijaté.
(60)
Sklad statkových hnojiv, policie a úředníci oddělení inspekce životního prostředí úřadu pro správu životního prostředí, přírody, pozemků a vody a jiní úředníci jsou oprávněni kontrolovat, zda zemědělci plní své povinnosti podle vyhlášky o statkových hnojivech. Pokud jsou zjištěna porušení povinností, mohou být zemědělci požádáni o vrácení podpory. Podpora nesmí být podle vyhlášky o statkových hnojivech poskytnuta na půdu, která je vyňata z produkce.
III. POSOUZENÍ PODPORY
(61)
Opatření popsaná výše představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Vyrovnání pochází ze státních zdrojů a vyplácí se určitým kategoriím zemědělců, tj. těm, kteří sídlí v oblastech vodních ploch a toků nebo přírodních oblastech. Tato podpora narušuje hospodářskou soutěž nebo hrozí jejím narušením a ovlivňuje obchod mezi členskými státy, protože zlepšuje konkurenční postavení zemědělců, kteří dostávají vyrovnání, v porovnání se zemědělci v jiných částech Belgie nebo v jiných členských státech, kteří podporu nedostávají. Kromě toho pokud jsou produkty vyprodukované těmito zemědělci předmětem obchodu uvnitř EU, zdá se pravděpodobné, že opatření budou mít vliv na obchod mezi členskými státy.
(62)
Ve svých písemných připomínkách belgické orgány zdůraznily environmentální cíle režimu podpory a v této souvislosti citovaly ustanovení nařízení Rady (EHS) č. 2078/92 ze dne 30. června 1992 o metodách zemědělské výroby slučitelných s požadavky ochrany životního prostředí a zachování přírodního prostředí (dále jen nařízení (EHS) č. 2078/92) (8) a pokyny Společenství ke státní podpoře na ochranu životního prostředí (9). Bod 2.1 pokynů k podpoře na ochranu životního prostředí uvádí, že v zemědělském odvětví se pokyny netýkají oblasti, na kterou se vztahuje nařízení (EHS) č. 2078/92. Je tudíž vhodné začít úvahou o použití nařízení (EHS) č. 2078/92 na dotčená opatření.
(63)
Belgické orgány vysvětlují, že na vyrovnání pro zemědělce poskytnuté jako součást opatření v přírodních oblastech a v oblastech vodních ploch a toků by se mělo pohlížet jako na provedení nařízení (EHS) č. 2078/92.
(64)
Nařízení (EHS) č. 2078/92 stanovuje režim podpory Společenství, který je určen mimo jiné k podpoře dobrovolného uplatňování zemědělských postupů, jež zmírňují znečišťující vlivy zemědělství, a to na základě závazků zemědělce (čl. 2 odst. 1). Členské státy určí podmínky pro poskytnutí podpory a výši podpory, která má být vyplacena, na základě závazku příjemce a ušlého příjmu, jakož i potřeby poskytnout pobídku (čl. 5 odst. 1 písm. a) a b)). Kromě toho může Společenství za podmínek stanovených Komisí také přispět k určitým prémiím poskytnutým členskými státy za účelem vyrovnání příjmů ušlých v důsledku povinného uplatňování omezení podle článku 2 v souvislosti s opatřeními zavedenými v těchto členských státech v souladu s ustanoveními Společenství (čl. 4 odst. 5 nařízení (EHS) č. 2078/92).
(65)
Dále podle čl. 10 odst. 1 mají členské státy možnost zavést režimy pro další opatření financované na vnitrostátní úrovni, jejichž podmínky pro udělení podpory se liší od požadavků nařízení nebo jejichž výše překračuje omezení stanovená v nařízení. Tyto režimy musí být v souladu s cíli nařízení a pravidly státní podpory.
(66)
Sporný režim nemá poskytovat vyrovnání ztrát spojených s plněním dobrovolně přijatých závazků zemědělců. Nezahrnuje ani spolufinancování vyrovnání ze strany Společenství v souvislosti s opatřeními, která Belgie zavedla za podmínek určených Komisí. Režim se spíše týká (výhradně) vnitrostátního financování vyrovnání ztrát pramenících z plnění povinností podle vnitrostátních právních předpisů o hnojivech.
(67)
Z těchto důvodů podpora nespadá do oblasti působnosti nařízení a musí být zkoumána podle platných pravidel státní podpory.
IV. UPLATŇOVÁNÍ POKYNŮ SPOLEČENSTVÍ KE STÁTNÍ PODPOŘE NA OCHRANU ŽIVOTNÍHO PROSTŘEDÍ
(68)
Je nezbytné zvážit, zda lze opatření považovat za slučitelné s pokyny Komise z roku 1994 ke státní podpoře na ochranu životního prostředí (10) (dále jen „pokyny“), které platily v době opatření (11).
(69)
V této souvislosti je nezbytné poznamenat, že opatření ve formě podpory na vyrovnání sníženého výnosu na travním porostu nebo u kukuřice, podpory na likvidaci přebytků statkových hnojiv a vyrovnání dalších nákladů na používání umělých hnojiv představují provozní podporu. V odpovědi na otázku útvarů Komise belgické orgány vysvětlily, že náklady na uskladnění statkových hnojiv nejsou na rozdíl od nákladů na investice do dalšího uskladnění statkových hnojiv ve skutečnosti přímo spojeny se skutečnými investicemi. Vzhledem k těmto vysvětlením se Komise domnívá, že toto opatření by mělo být také považováno za provozní podporu.
(70)
Komise se obecně domnívá, že vyplácení provozních podpor zemědělskému odvětví pravděpodobně neposkytne trvalý přínos k rozvoji odvětví a může představovat narušení podmínek hospodářské soutěže, jež znevýhodňuje zemědělce, kteří takové podpory nedostávají. Komise tudíž takové podpory posuzuje přísně.
(71)
Vyplácením provozní podpory na opatření v oblasti ochrany životního prostředí se zabývá bod 3.4 pokynů. Ten zní:
„V souladu s dlouholetou politikou Komise zpravidla neschvaluje provozní podporu, která firmám snižuje náklady vyplývající ze znečištění nebo ulevuje od nepříjemností, které způsobují. Za určitých dobře definovaných okolností však Komise může stanovit z této zásady výjimku. Doposud tak učinila v oblasti odpadového hospodářství a slev na ekologických daních. Komise bude i nadále posuzovat takové případy podle jejich opodstatněnosti a ve světle přísných kritérií, která vypracovala v těchto dvou právě zmíněných oblastech. Podle těchto kritérií musí podpora nahrazovat pouze výrobní vícenáklady na základě porovnání s tradičními náklady a měla by být dočasná a v zásadě degresivní, aby představovala pobídku ke snižování znečištění nebo rychlejšímu zavedení účinnějšího způsobu využití zdrojů. Podpora dále nesmí být v rozporu s jinými ustanoveními Smlouvy o ES, a zejména s ustanoveními, která se týkají volného pohybu zboží a služeb.
V oblasti odpadového hospodářství může veřejné financování dalších nákladů na tříděný sběr, využití a zpracování komunálního odpadu ve prospěch podniků i spotřebitelů zahrnovat státní podporu, ale v takovém případě je lze povolit za předpokladu, že podnikům jsou náklady účtovány v poměru k míře, v jaké systém využívají, nebo k množství odpadu, který ve svém provozu vyprodukují. Podpora sběru, využití a zpracování průmyslového a zemědělského odpadu se bude posuzovat případ od případu.
Dočasné slevy na nových ekologických daních lze povolit tehdy, pokud je nezbytné vyrovnat ztráty konkurenceschopnosti, zejména na mezinárodní úrovni. Dalším faktorem, který je třeba vzít v úvahu, je, co naopak musí udělat firmy, aby omezily znečišťování, které způsobují. Toto ustanovení se vztahuje i na slevy na daních zavedených podle právních předpisů Evropského společenství, kdy členské státy samy rozhodují o slevě na dani nebo její výši.“
(72)
Co se týká podpor na uskladnění a likvidaci přebytečných statkových hnojiv, Komise se domnívá, že přebytečná statková hnojiva lze považovat za formu zemědělského odpadu. V souladu s pokyny citovanými výše je zapotřebí podporu na likvidaci takového odpadu zvažovat případ od případu podle kritérií bodu 3.4 pokynů.
(73)
Komise konstatuje, že současné opatření bylo dočasné, jelikož se uplatňovalo pouze v letech 1996 a 1997. Dále Komise konstatuje, že belgické orgány neoznámily pokračování plateb přímé podpory na uskladnění nebo likvidaci statkových hnojiv, ačkoli dohody o sběru statkových hnojiv od některých zemědělců skladem statkových hnojiv zůstávají nezměněny.
(74)
Komise musí vzít v úvahu též skutečnost, že opatření ve formě podpory nejsou degresivní, jelikož po oba dotčené roky je poskytována stejná výše podpory (srov. body 38-40, 49-51).
(75)
Na základě informací, které poskytly belgické orgány, je také zjevné, že záměrem opatření je vyrovnat plné náklady na uskladnění a likvidaci přebytečných statkových hnojiv vzniklých v důsledku omezení uložených v citlivých zónách. Zemědělci by tak byli osvobozeni od poplatků za likvidaci odpadu. Zdá se také, že od zemědělců v citlivých zónách není požadováno, aby podnikli nějaké kroky ke snížení své produkce statkových hnojiv. Neexistuje tak žádné protiplnění ze strany zemědělců za příjem podpory, která jim jednoduše vyrovnává plnění přísnějších norem pro používání statkových hnojiv stanovených v citlivých zónách. V důsledku toho opatření nepředstavuje pobídku ke snižování produkce statkových hnojiv.
(76)
Z těchto důvodů se Komise domnívá, že opatření nejsou v souladu s pokyny a neplní cíle nařízení (EHS) č. 2078/92. Komise tudíž zastává názor, že nejsou slučitelná s vnitřním trhem.
(77)
Pokud jde o podpory, které zemědělcům vyrovnávají ztráty produkce v důsledku omezení používání živočišných statkových hnojiv, včetně podpory vyrovnávající další náklady na umělá hnojiva, Komise konstatuje, že podpory vyrovnávající úbytek produkce nejsou v pokynech výslovně uvedeny. Nicméně jelikož omezení používání statkových hnojiv má za následek snížené výnosy, zvyšuje pravděpodobně výrobní náklady zemědělců na zbývající plodiny. Podle zásad stanovených v pokynech uvedených výše by se zdálo, že takové podpory lze odůvodnit pouze v případě, že budou splněny následující podmínky (12):
(a)
podpora by měla být dočasná a v zásadě degresivní, aby představovala pobídku k snižování znečištění nebo k rychlejšímu zavedení účinnějších způsobů využití zdrojů;
(b)
podpora musí pouze vyrovnávat výrobní vícenáklady v porovnání s tradičními metodami;
(c)
podpora nesmí být v rozporu s jinými ustanoveními Smlouvy o ES.
Kromě toho z článku 10 nařízení (EHS) č. 2078/92 vyplývá, že podpora poskytnutá mimo rámec nařízení, ale s cílem dosáhnout jednoho z omezení stanovených v jeho článku 2, musí být v souladu s cíli nařízení.
(78)
Jelikož se podpora uplatňovala pouze po dobu dvou let, zdálo by se, že byla dočasná. Při podání informací ze dne 14. ledna 2013 belgické orgány potvrdily, že opatření byla v roce 1998 přerušena.
(79)
Avšak po dobu, po kterou se opatření uplatňovalo, nebyla podpora degresivní (srov. body 38-40, 49-50), v důsledku čehož nebyla vytvořena pobídka k rychlejšímu zavedení účinnějších způsobů využití zdrojů.
(80)
Jak je uvedeno výše, vyrovnání ztráty produkce na travním porostu se vypočítá podle celkového používání umělých hnojiv povoleného v oblastech, které nejsou citlivé, konkrétně 450 kg N/ha pro travní porost a 325 kg N/ha pro kukuřici. Podle belgických orgánů byly tyto údaje vypočítány na vědeckém základě s cílem zajistit, aby koncentrace dusičnanů v podzemních a povrchových vodách nepřesáhla 50 mg NO3-N/l nebo 11,3 mg NO3-N/l, s přihlédnutím k průměrné přípustné ztrátě 70 kg NO3-N/l na hektar ročně. Jejich cílem je zkombinovat optimální produkci s minimálním vyplavováním. Omezení pro přírodní oblasti a oblasti vodních ploch a toků byla vypočítána stejně s přihlédnutím ke skutečnosti, že jejich status z hlediska dusičnanů je citlivější než v ostatních oblastech.
(81)
Ve svém dopise ze dne 7. srpna 1998 belgické orgány vysvětlily, že bylo rozhodnuto vypočítat vyrovnání rozdílu v normě na základě celkového množství dusíku, které lze použít v souladu se zákonem, včetně dusíku z umělých hnojiv i dusíku z živočišných statkových hnojiv. Podle belgických orgánů byl tento přístup použit z toho důvodu, že bylo pokládáno za nezbytné zajistit rovné zacházení se zemědělci v jednom regionu, aby zemědělci, jejichž půda se nachází v oblastech, pro které platí přísnější místní normy, nebyli poškozeni v porovnání se zemědělci, jejichž půda takovými normami nebyla dotčena. Pokud by normy byly stejné pro všechny zemědělce ve všech oblastech, bylo by toto konkurenční zvýhodnění zrušeno a nebylo by nutné platit žádné vyrovnání. Pokud zemědělci vynaloží úsilí o překročení základní normy kvality životního prostředí, je v této situaci možné vypočítat platbu vyrovnání na základě rozdílu mezi tím, čeho je dosaženo, a kvalitativní normou.
(82)
Na základě této zásady rovnosti v rámci téhož regionu se belgické orgány domnívaly, že platná pravidla nepředstavují nadměrné vyrovnání pro zemědělce a/nebo vyrovnání za upuštění od zemědělských postupů, které jsou v rozporu s nařízeními EU. V souladu s tímto argumentem bude konkurenční znevýhodnění nebo zvýhodnění v rámci jednoho zemědělského regionu výraznější v tomto regionu než v EU jako celku. Proto byla v rámci Flander vyrovnána celá ztráta, kterou utrpěli zemědělci, jejichž půda se nachází v oblastech s přísnějšími místními normami (tedy skutečná utrpěná ztráta výnosu).
(83)
Belgické orgány dále poukázaly na to, že vlámský region uložil přísnější místní normy již v letech 1996 a 1997, zatímco směrnice o dusičnanech toto vyžadovala až po 20. prosinci 1998. V citlivých oblastech vodních ploch a toků bylo uloženo omezení 200 kg N/ha u travních porostů, zatímco pro kukuřici a jiné plodiny to bylo 170 kg N/ha. Podle belgických orgánů tak bylo povolené množství živočišných statkových hnojiv již od roku 1996 nižší, než bylo stanoveno v rámci prvního akčního programu podle směrnice 91/676/EHS, a u určitých plodin bylo omezeno na úroveň stanovenou ve druhém akčním programu.
(84)
Dne 14. ledna 2013 belgické orgány poskytly podrobné informace o metodě výpočtu, aby ukázaly, že byla v souladu se zemědělskou praxí a s právními ustanoveními EU platnými v době opatření.
(85)
Avšak na základě dostupných informací ustanovení v oblastech vodních ploch a toků a přírodních oblastech zjevně výrazně nepřekračují rámec povinností stanovených ve směrnici 91/676/EHS. V této souvislosti Komise konstatuje, že samy belgické orgány ve svých písemných připomínkách uvedly, že označily oblasti vodních ploch a toků a přírodní oblasti za oblasti obzvláště citlivé na znečištění dusičnany, a že tudíž usoudily, že k dosažení cílových 50 mg/l dusičnanů v povrchových sladkých vodách, především vodách používaných pro získávání pitné vody, a v podzemních vodách jsou nezbytné nižší limity. To byla úroveň, která byla podle směrnice 91/676/EHS povinná na konci roku 1995.
(86)
Pokud jde o metodu výpočtu vyrovnání, Komise požádala belgické orgány, aby poskytly ověřené studie, s jejichž pomocí by prokázaly přesnost předpokladů použitých při výpočtu. Belgické orgány byly především požádány, aby poskytly výsledky studií prokazující, že snížení celkového používání hnojiv ze 450 kg N/ha na 350 kg N/ha skutečně vede ke snížení výnosu o 15 % a že snížení ze 450 kg N/ha na 400 kg N/ha má za následek snížení výnosu o 7 %. Belgické orgány prokázaly přesnost základních předpokladů použitých při výpočtu ve své odpovědi ze dne 14. ledna 2013.
(87)
Belgické orgány byly také požádány, aby pomocí řady hypotéz předložily doplňující informace o předpokladech použitých při výpočtu účinků této ztráty produkce na celkovou ziskovost zemědělského podniku, včetně produkce čistě na orné půdě a smíšené produkce na orné půdě a z hospodářských zvířat. Komise zejména požádala belgické orgány, aby podrobně vysvětlily, proč předpokládají, že 15 % ztráta produkce travin ve smíšeném zemědělském podniku s ornou půdou a hospodářskými zvířaty představuje 40 % ztrátu ziskovosti zemědělského podniku s přihlédnutí k různým typům živočišné výroby. Tyto informace belgické orgány poskytly ve své odpovědi ze dne 14. ledna 2013.
(88)
Belgické orgány byly také požádány, aby předložily výpočty na základě alternativních metod poskytování vyrovnání, například nákladů na nákup náhradního krmiva jako náhrady za ztrátu produkce. Ve své odpovědi ze dne 14. ledna 2013 belgické orgány trvaly na tom, že vzhledem k tomu, že takové výpočty nebyly provedeny v době opatření, již je nelze provést.
(89)
Podle názoru Komise proto belgické orgány neprokázaly, že podpora byla omezena pouze na výrobní vícenáklady. Kromě toho, jak je uvedeno výše (bod 79), podpora nebyla degresivní.
(90)
Poskytnutí podpory na ztrátu produkce tak nesplňuje podmínky pokynů. Z těchto důvodů se Komise domnívá, že tato opatření podpory nejsou slučitelná se Smlouvou.
V. ZÁVĚR
(91)
Komise má za to, že Belgie zavedla vyrovnání podle vyhlášky o statkových hnojivech v rozporu s čl. 93 odst. 3 Smlouvy o ES (nyní čl. 108 odst. 3 SFEU).
(92)
Opatření nespadají do oblasti působnosti nařízení (EHS) č. 2078/92.
(93)
Opatření týkající se vyrovnání na uskladnění a likvidaci přebytečných statkových hnojiv a ztrátu produkce představují provozní podporu, kterou lze za slučitelnou prohlásit pouze výjimečně. V této souvislosti přísný přístup pokynů předpokládá, že podpora na uskladnění a likvidaci může být prohlášena za slučitelnou, pokud je dočasná a degresivní a pokud vyžaduje protiplnění od zemědělce. V případě podpory na ztrátu produkce by měla být podpora dočasná a degresivní a měla by kompenzovat pouze výrobní vícenáklady. Jak bylo analyzováno výše, tyto podmínky nebyly splněny.
(94)
Vzhledem k tomu, že za příjem podpory nebylo vyžadováno žádné protiplnění příjemců a že opatření podpory zjevně neobsahují žádné pobídky pro příjemce, aby podnikli další kroky směřující ke zlepšení ochrany životního prostředí, nepřispívá podle Komise toto opatření podpory k rozvoji určitých hospodářských činností ve smyslu čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU.
(95)
Vyhláška o statkových hnojivech byla zrušena v roce 1998 a veškerá opatření byla zastavena.
(96)
Z výše uvedených důvodů se Komise domnívá, že během doby svého uplatňování v letech 1996 a 1997 opatření představovalo nezákonnou a neslučitelnou podporu, která v zásadě musí být vrácena.
(97)
Vzhledem ke skutečnosti, že na pravomoc Komise získat zpět neslučitelnou podporu se vztahuje promlčecí doba v délce deseti let (13), nelze tuto neslučitelnou podporu získat zpět.
(98)
Jakákoli individuální podpora, která v době poskytnutí splňovala podmínky blokové výjimky nebo schváleného režimu, je slučitelná s vnitřním trhem až do maximálních intenzit podpory platných pro tento typ podpory,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora poskytnutá jako vyrovnání podle vyhlášky o statkových hnojivech, nezákonně zavedená Belgií v rozporu s čl. 93 odst. 3 Smlouvy o ES, je neslučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
Individuální podpora poskytnutá v rámci režimu podle článku 1, která v době, kdy byla poskytována, splňovala podmínky blokové výjimky nebo schváleného režimu, je slučitelná s vnitřním trhem až do maximálních intenzit podpory platných pro tento typ podpory.
Článek 3
Toto rozhodnutí je určeno Belgickému království.
V Bruselu dne 16. září 2013.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 16 września 2013 r.
dotycząca rekompensat przyznanych na mocy dekretu w sprawie nawozu naturalnego C 75/98 (ex NN 45/98) wprowadzonych przez Belgię (Flandrię)
(notyfikowana jako dokument nr C(2013) 5818)
(Jedynie teksty w języku niderlandzkim i francuskim są autentyczne)
(2013/530/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
(1)
W następstwie otrzymania skargi, w której wskazano, że rząd Flandrii wypłacał na rzecz rolników niezgodną z prawem pomoc, związaną ze stosowaniem przez nich nawozów mineralnych i nawozu naturalnego (zwaną dalej „środkiem”), służby Komisji Europejskiej pismem z dnia 4 lutego 1998 r. wezwały władze belgijskie do przekazanie informacji dotyczących wdrożenia decyzji rządu Flandrii z dnia 20 grudnia 1995 r. w sprawie rekompensat wypłacanych rolnikom z tytułu realizacji zobowiązań przewidzianych w przepisach dotyczących nawozów (zwanych dalej „dekretem w sprawie nawozu naturalnego”).
(2)
Komisja otrzymała te informacje w piśmie flamandzkiego Ministra ds. Środowiska i Zatrudnienia z dnia 18 marca 1998 r., a także w piśmie Stałego Przedstawicielstwa Belgii z dnia 31 marca 1998 r.
(3)
W dniu 15 kwietnia 1998 r. odbyło się spotkanie z udziałem przedstawicieli właściwych władz belgijskich i służb Komisji Europejskiej.
(4)
Pismem przesłanym teleksem w dniu 10 lipca 1998 r. Komisja wezwała władze belgijskie do przekazania dodatkowych informacji. Władze belgijskie przesłały odpowiedź pismem z dnia 7 sierpnia 1998 r., zarejestrowanym w dniu 10 sierpnia 1998 r.
(5)
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze belgijskie płatności zostały dokonane w 1996 r. Środek nie został jednak zgłoszony Komisji zgodnie z artykułem 93 ust. 3 WE (obecnie artykuł 108 ust. 3 TFUE). W związku z powyższym pismo zostało przekazane do rejestru pomocy niezgłoszonej i oznaczone numerem NN 45/98. Chociaż system obowiązywał w latach 1996 i 1997, Komisja przyjęła jednak do wiadomości podjęte przez władze belgijskie w piśmie z dnia 7 sierpnia 1998 r. zobowiązanie do niewypłacania pomocy za 1997 r. do momentu podjęcia przez Komisję decyzji dotyczącej zgodności tej pomocy ze wspólnym rynkiem. Władze belgijskie poinformowały Komisję, że zamiarem rządu Flandrii jest włączenie wyżej wymienionego systemu rekompensat do flamandzkiego programu pomocy realizowanego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2078/92 (2).
(6)
Pismem z dnia 21 stycznia 1999 r. Komisja poinformowała Belgię o swojej decyzji w sprawie wszczęcia postępowania określonego w art. 108 ust. 2 TFUE w odniesieniu do przedmiotowego środka.
(7)
Decyzję Komisji o wszczęciu postępowania opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 17 kwietnia 1999 r. (3).
(8)
Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag na temat przedmiotowego środka.
(9)
Komisja nie otrzymała żadnych uwag od zainteresowanych stron.
(10)
Powiadomienia dotyczące innych spraw odnoszących się do stosowania nawozu naturalnego na terenie Flandrii (C12/1999, N105/1999, N311/99) zostały wycofane przez władze belgijskie.
(11)
W dniu 6 marca 2012 r. Komisja otrzymała od jednego z rolników skargę dotyczącą wypłaty rekompensat za 1996 r. zgodnie z dekretem w sprawie nawozu naturalnego. Podczas spotkania z udziałem przedstawicieli władz belgijskich (flamandzkich) i służb Komisji Europejskiej, które odbyło się w dniu 16 kwietnia 2012 r., Komisja zwróciła się do władz belgijskich o przedstawienie uwag dotyczących tej skargi.
(12)
Komisja Europejska zwróciła się o przekazanie dodatkowych informacji w dniu 9 listopada 2012 r. Władze belgijskie udzieliły odpowiedzi pismem z dnia 14 stycznia 2013 r.,
II. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKA POMOCY
1. TYTUŁ
(13)
Rekompensata na mocy dekretu w sprawie nawozu naturalnego.
2. BUDŻET
(14)
Łączny budżet przeznaczony na realizację przedmiotowego środka w 1996 r. wynosił 427 511 868 BEF (franków belgijskich) i był podzielony jak następuje:
a)
rekompensata z tytułu obniżonych plonów
-
użytki zielone: 250 279 282 BEF,
-
kukurydza: 50 102 650 BEF;
b)
rekompensata z tytułu usunięcia nawozu naturalnego 65 486 397 BEF;
c)
rekompensata z tytułu kosztów poniesionych w związku z przechowywaniem nawozu naturalnego 34 276 829 BEF;
d)
rekompensata z tytułu zakupu dodatkowych nawozów 27 366 710 BEF.
(15)
Płatności z tytułu rekompensat przyznawanych na mocy dekretu w sprawie nawozu naturalnego zostały dokonane za 1996 r.
(16)
Zgodnie z dekretem w sprawie nawozu naturalnego rekompensaty wypłaca się rolnikom, których gospodarstwa są położone w całości lub w części w strefie naturalnej lub wodnej. Dotyczy to 7,502 z łącznej liczby 40,673 gospodarstw rolnych we Flandrii, posiadających grunty orne lub prowadzących chów zwierząt gospodarskich (18,5 %). Jeżeli chodzi o areał, w ramach łącznej powierzchni gospodarstw posiadających grunty orne lub prowadzących chów zwierząt gospodarskich, która wynosi 649,223 ha, 47,948 ha (7,5 %) przypada na strefy wodne, a 21,919 ha (3 %) na strefy naturalne.
(17)
Celem przedmiotowego programu pomocy jest umożliwienie przyjęcia bardziej restrykcyjnych norm w zakresie stosowania nawozu naturalnego przez rolników posiadających grunty na obszarach wrażliwych pod względem środowiskowym, a także zrekompensowanie strat ekonomicznych ponoszonych przez tych rolników. Wysokość pomocy oblicza się na podstawie utraconych dochodów, przy uwzględnieniu normalnej praktyki rolniczej stosowanej poza takimi wrażliwymi obszarami. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze belgijskie wprowadzenie rekompensat było konieczne również w celu zapobieżenia niepokojom społecznym.
(18)
Pomoc jest przyznawana rolnikom prowadzącym gospodarstwa w strefach wrażliwych i dotyczy:
a)
spadku produkcji spowodowanego zmniejszonym nawożeniem mineralnym i stosowaniem nawozu naturalnego;
b)
dodatkowych kosztów związanych z usuwaniem nawozu naturalnego;
c)
dodatkowych kosztów związanych z przechowywaniem nawozu naturalnego;
d)
dodatkowych zakupów nawozów mineralnych.
(19)
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze belgijskie, płatności na rzecz rolników z tytułu rekompensat związanych z realizacją obowiązków przewidzianych w przepisach dotyczących nawozów zostały przyznane w oparciu o cztery akty prawne:
a)
decyzję rządu Flandrii z dnia 20 grudnia 1995 r. w sprawie rekompensat wypłacanych rolnikom w związku z realizacją obowiązków przewidzianych w przepisach dotyczących nawozów;
b)
decyzję rządu Flandrii z dnia 20 grudnia 1995 r. określającą wysokość rekompensat na lata 1996 i 1997 zgodnie z art. 15 ust. 9 dekretu z dnia 23 stycznia 1991 w sprawie ochrony środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniem nawozem naturalnym;
c)
decyzję rządu Flandrii z dnia 19 marca 1996 r. ustanawiającą zasady dotyczące dodatkowych obowiązków w zakresie usuwania nawozu naturalnego oraz udzielania pomocy w odniesieniu do nadwyżek nawozu naturalnego na obszarach, na których mają zastosowanie bardziej restrykcyjne normy w zakresie stosowania nawozu naturalnego;
d)
decyzję rządu Flandrii z dnia 15 lipca 1997 r. zmieniającą decyzję rządu Flandrii z dnia 20 grudnia 1995 r. określającą wysokość rekompensat na lata 1996 i 1997 zgodnie z art. 15 ust. 9 dekretu z dnia 23 stycznia 1991 w sprawie ochrony środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniem nawozem naturalnym.
(20)
Żaden z wyżej wymienionych aktów prawnych nie został zgłoszony Komisji zgodnie z artykułem 93 Traktatu WE (obecnie artykuł 108 ust. 3 TFUE).
(21)
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez władze belgijskie polityka stosowania nawozu naturalnego we Flandrii opiera się na dekrecie z dnia 20 grudnia 1995 r. zmieniającym dekret z dnia 23 stycznia 1991 r. w sprawie ochrony środowiska naturalnego przed zanieczyszczeniem nawozami. Celem tego dekretu jest ograniczenie problemów środowiskowych spowodowanych wzbogacaniem wód powierzchniowych i gruntowych oraz przedostawania się fosforanów i azotanów do gleby, co wiąże się z ryzykiem przeniknięcia tych substancji do wód gruntowych i powierzchniowych. Ze sprawozdania dotyczącego środowiska naturalnego i przyrody we Flandrii wynika, że rolnictwo odpowiada za 56 % ładunku azotu i fosforanów netto w środowisku. Natomiast emisja amoniaku z chowu zwierząt gospodarskich oraz stosowanie gnojowicy są źródłem 21 % emisji zanieczyszczeń we Flandrii.
(22)
Dekret w sprawie nawozu naturalnego ustanawia cele związane z osiąganiem lub utrzymaniem wymaganych norm jakości w odniesieniu do gleby, wód (powierzchniowych i gruntowych) oraz powietrza. Dekret przewiduje stopniowe zaostrzenie ograniczeń dotyczących stosowania nawozu naturalnego. Umożliwia on więc dostosowania w okresie przejściowym. Przewiduje się stopniowe zaostrzenie norm dotyczących stosowania nawozów, z wyjątkiem obszarów szczególnie wrażliwych, czyli stref naturalnych i wodnych, w przypadku których bardziej restrykcyjne zasady wchodzą w życie ze skutkiem natychmiastowym.
(23)
Ponadto dekret przewiduje utrzymanie produkcji nawozu naturalnego oraz stanu pogłowia we Flandrii na poziomie z 1992 r. W tym celu wprowadza się politykę wydawania pozwoleń na szczeblu lokalnym. Jednocześnie w przypadku większych gospodarstw pozwolenia w momencie ich odnawiania będą podlegały zmniejszeniu o wielkość wynosząca do 25 %. Sektor chowu zwierząt uzyskał czas (do 2002 r.) na określenie sposobów ograniczenia nadwyżek nawozu naturalnego oraz zmniejszenia ich wpływu na środowisko.
(24)
Bardziej restrykcyjne ograniczenia weszły w życie ze skutkiem natychmiastowym w dniu 1 stycznia 1996 r. Dotyczyły one następujących obszarów:
a)
obszary zlewni i ochrony wód;
b)
obszary naturalne, rezerwaty przyrody, obszary leśne;
c)
obszary objęte „dyrektywą ptasią”;
d)
doliny oraz tereny rolnicze wartościowe pod względem ekologicznym;
e)
grunty wrażliwe na azotany;
f)
grunty zanieczyszczone przez fosforany.
(25)
Według władz belgijskich przy wyznaczeniu tych obszarów wrażliwych uwzględniono wymogi określone w dyrektywie Rady nr 91/676/EWG (4) dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego i dyrektywy Rady nr 79/409/EWG w sprawie ochrony dzikiego ptactwa (5).
(26)
Zgodnie z dekretem w sprawie nawozu naturalnego w okresie od dnia 1 stycznia 1996 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. w całej Flandrii, z wyjątkiem stref naturalnych i wodnych, obowiązywały poniższe ogólne ograniczenia dotyczące stosowania nawozów mineralnych i nawozu naturalnego. Zostały one wyrażone jako liczba kg pięciotlenku fosforu, liczba kg azotu pochodzącego z nawozów mineralnych oraz liczba kg dozwolonej ilości azotu łącznie w ciągu roku, jak pokazano w poniższej tabeli.
Grupa upraw
Pięciotlenek fosforu
Azot pochodzący z nawozów mineralnych
Azot ogółem
Użytki zielone
170
250
450
Kukurydza
160 (1996)
155 (1997)
150 (1998)
200
325
Uprawy o niskim zapotrzebowaniu na azot (6)
125
125
170
Pozostałe uprawy
150
225
325
(27)
Władze belgijskie opublikowały również poniższe ograniczenia jako orientacyjny poziom odniesienia dla wartości docelowych, które zamierzały osiągnąć począwszy od 2003 r.
Grupa upraw
Pięciotlenek fosforu
Azot pochodzący z nawozów mineralnych
Azot pochodzący z odchodów zwierzęcych, nawozu naturalnego oraz innych nawozów
Azot ogółem
Użytki zielone
125
250
250
450
Kukurydza
100
130
225
275
Uprawy o niskim zapotrzebowaniu na azot (7)
100
70
125
125
Pozostałe uprawy
100
150
200
275
(28)
Oprócz wymienionych powyżej ograniczeń ilościowych na zwykłych terenach rolniczych zabrania się stosowania nawozu naturalnego oraz nawozów organicznych w następujących okresach: od dnia 21 września do dnia 21 stycznia, we wszystkie niedziele i święta urzędowe, we wszystkie soboty, z wyłączeniem sobót w okresie od dnia 1 lutego do dnia 15 maja, w nocy (w godz. 22.00-7.00) oraz w okresach, w których ziemia jest zalana, zamarznięta lub pokryta śniegiem.
(29)
Bardziej restrykcyjne normy obowiązują w przypadku stref wodnych, w których pozyskuje się wodę pitną lub też ze względu na fakt, że są szczególne wrażliwe na wypłukiwanie azotu. „Strefa wodna” oznacza:
a)
obszary zlewni oraz strefy ochrony wód gruntowych tupu II i III wyznaczone zgodnie z dekretem z dnia 24 stycznia 1984 r. ustanawiającym środki w zakresie gospodarowania wodami gruntowymi;
b)
obszary wrażliwe zdefiniowane przez rząd Flandrii jako obszary wymagające zastosowania bardziej restrykcyjnych norm, będące częścią zbiorników wód powierzchniowych przeznaczonych do pozyskiwania wody pitnej, wyznaczonych zgodnie z ustawą z dnia 26 marca 1971 r. w sprawie ochrony wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniami;
c)
obszary, na których występują grunty wrażliwe na azotany, wymagające stosowania bardziej restrykcyjnych norm określonych przez rząd Flandrii oraz wyznaczone zgodnie z dekretem z dnia 24 stycznia 1984 r. ustanawiającym środki w zakresie gospodarowania wodami gruntowymi.
(30)
W poniższej tabeli przedstawiono normy dotyczące stosowania nawozu naturalnego mające zastosowanie od dnia 1 stycznia 1996 r. w odniesieniu do stref wodnych. Zasady te opierają się na normach dotyczących wysokości plonów w wymienionych grupach upraw oraz na stratach, które są możliwe do zaakceptowania ze środowiskowego punktu widzenia w odniesieniu do tych obszarów. Przedstawione wartości zostały wyrażone jako liczba kg P2O5 oraz liczba kg azotu na hektar rocznie.
Grupa upraw
Pięciotlenek fosforu
Azot pochodzący z nawozów mineralnych
Azot pochodzący z odchodów zwierzęcych, nawozu naturalnego oraz innych nawozów
Azot ogółem
Użytki zielone
120
200
200
350
Kukurydza
100
150
170
275
Uprawy o niskim zapotrzebowaniu na azot (*)
80
70
125
125
Pozostałe uprawy
100
150
170
275
(31)
W przypadku stref wodnych stosowanie nawozu naturalnego jest zabronione od dnia 1 września do dnia 21 stycznia włącznie, z wyjątkiem stref A i B, wykorzystywanych jako obszary gromadzenia wód powierzchniowych, w których zakaz obowiązuje do dnia 15 lutego włącznie.
(32)
„Strefa naturalna” oznacza:
a)
obszary dolinne i tereny rolnicze wartościowe pod względem ekologicznym, które zostały wskazane na mapach rozwoju obszarów wiejskich przewidzianych w ustawie z dnia 29 marca 1962 r. w sprawie organizacji zagospodarowania przestrzennego;
b)
specjalne strefy ochrony wyznaczone decyzją rządu Flandrii z dnia 17 października 1988 r.;
c)
określone siedliska i sąsiadujące z nimi strefy buforowe;
d)
obszary leśne, obszary rozwoju przyrody lub rezerwaty przyrody wskazane w ustawie z dnia 29 marca 1962 r. w sprawie organizacji zagospodarowania przestrzennego, z uwzględnieniem środka przejściowego mającego zastosowanie do dnia 31 grudnia 1997 r.
(33)
W poniższej tabeli przedstawiono normy dotyczące stosowania nawozu naturalnego mające zastosowanie od dnia 1 stycznia 1996 r. w odniesieniu do stref naturalnych. Zasady te opierają się na normach dotyczących wysokości plonów w wymienionych grupach upraw oraz na stratach, które są możliwe do zaakceptowania ze środowiskowego punktu widzenia w odniesieniu do tych obszarów. Przedstawione wartości zostały wyrażone jako liczba kg P2O5 oraz liczba kg azotu na hektar rocznie.
Grupa upraw
Pięciotlenek fosforu
Azot pochodzący z nawozów mineralnych
Azot ogółem
Użytki zielone
120
200
400
Kukurydza
100
150
275
Uprawy o niskim zapotrzebowaniu na azot
80
70
125
Pozostałe uprawy
100
150
275
(34)
W strefach naturalnych stosowanie nawozu naturalnego jest zabronione od dnia 1 września do dnia 21 stycznia włącznie, a w przypadku użytków zielonych mających znaczenie dla ochrony ptaków możliwe jest wprowadzenie zakazu stosowania nawozu naturalnego również od dnia 1 kwietnia do dnia 30 czerwca. Ponadto od dnia 1 stycznia 1998 r. zabronione jest stosowanie jakiegokolwiek rodzaju nawozów na obszarach leśnych, obszarach naturalnych, obszarach rozwoju przyrody lub w rezerwatach przyrody, z wyjątkiem odchodów zwierząt wypasanych na tych obszarach, przy czym maksymalna dozwolona liczebność stada wynosi dwie duże jednostki przeliczeniowe na ha w ciągu całego roku. Gospodarstwa rodzinne mogą uzyskać czasowe zwolnienie z powyższego zakazu.
(35)
Dekret w sprawie nawozu naturalnego przewiduje, że rekompensaty wypłaca się automatycznie wyłącznie w odniesieniu do użytków zielonych i kukurydzy. W przypadku innych upraw przyjmuje się natomiast, że zmniejszenie poziomu zużycia nawozów nie spowoduje spadku produkcji. W tym ostatnim przypadku rolnicy mogą jednak otrzymać rekompensatę, jeżeli są w stanie przedstawić dowody poniesionych strat.
(36)
Rekompensatę z tytułu spadku plonów w przypadku użytków zielonych oblicza się na podstawie różnicy pomiędzy wartością dozwolonej normy stosowania nawozów na obszarach położonych poza strefami wrażliwymi a dozwolonymi normami mającymi zastosowanie w strefach wrażliwych, przy rozróżnieniu obszarów położonych w strefach wodnych i obszarów położonych w strefach naturalnych. Celem pomocy jest zrekompensowanie strat w plonach oraz spadku opłacalności produkcji, spowodowanego wspomnianymi ograniczeniami.
(37)
Punktem wyjścia dla obliczenia wysokości pomocy są średnie standardowe nadwyżki bezpośrednie (SGM) wyrażone w BEF/ha z trzech ostatnich lat poprzedzających rok przyznania rekompensaty, zgodnie z ustawą o podatku dochodowym. Ponadto dokonano również rozróżnienia między gruntami wykorzystywanymi do produkcji mleka i innymi użytkami zielonymi. W celu obliczenia SGM dokonano podziału Flandrii na 13 obszarów w zależności od warunków agronomicznych występujących na danym obszarze.
(38)
W przypadku użytków zielonych przeznaczonych do produkcji mleka najwyższa wartość SGM występuje na obszarze Antwerp Kempenland (55 700 BEF/ha), natomiast najniższa na obszarze Dunes (33 167 BEF/ha). Średnia dla całej Flandrii wynosi 44 160 BEF/ha. W przypadku użytków zielonych nieprzeznaczonych do produkcji mleka najwyższa wartość SGM występuje na obszarze zachodniej Flandrii, gdzie dominują tereny piaszczyste/gliniaste (36 100 BEF/ha), najniższa występuje na obszarze Dunes (24 633 BEF/ha), a średnia dla całej Flandrii wynosi 31 941 BEF/ha.
(39)
W przypadku stref wodnych rekompensata wynika z faktu, że maksymalny dozwolony poziom zużycia azotu wyznaczono na 350kg/ha w porównaniu z poziomem 450 kg/ha w przypadku obszarów zwykłych. Stanowi to zmniejszenie o 22 %. Według obliczeń władz belgijskich, zgodnie z ustawą dotyczącą zmniejszenia dochodów, spowoduje to zmniejszenie plonów o 15 %. Wpływ na rentowność gospodarstw będzie jednak większy. Władze belgijskie obliczają, że po odjęciu kosztów stałych SGM wynosi średnio 40 % całkowitych plonów. W związku z tym zmniejszenie plonów o 15 % spowoduje redukcję SGM o 37,5 % (15 % × 100/40). Podstawą płatności rekompensat z tytułu zmniejszenia plonów na przedmiotowym obszarze jest więc SGM × 37,5 %. Jednocześnie w przypadku stref wodnych od rolników wymaga się stosowania o 50kg/ha mniej nawozów mineralnych. Stanowi to oszczędność na poziomie 800 BEF (50 kg N × 16 BEF/kg). W związku z tym powyższa kwota jest odejmowana od kwoty należnej pomocy.
(40)
W przypadku stref naturalnych rekompensata opiera się na tych samych zasadach. W strefie naturalnej maksymalny dozwolony poziom zużycia azotu wynosi 400 kg/ha w porównaniu z poziomem 450 kg/ha w przypadku obszarów zwykłych, co odpowiada redukcji o 11 %. Według obliczeń władz belgijskich spowoduje to zmniejszenie plonów o 7 %. W związku z tym zmniejszenie plonów o 7 % spowoduje redukcję SGM o 17,5 % (7 % × 100/40). Podstawą płatności rekompensat z tytułu zmniejszenia plonów w strefach naturalnych jest więc SGM × 17,5 %. Ponadto dokonuje się takiego samego zmniejszenia pomocy o 800 BEF (zob. pkt 39 powyżej) ze względu na oszczędności związane z mniejszym zużyciem nawozów mineralnych.
(41)
W poniższej tabeli przedstawiono podsumowanie informacji dotyczących najwyższej, średniej i najniższej kwoty wypłacanej pomocy.
Użytki zielone przeznaczone do produkcji mleka
SGM
Stawka pomocy, strefy wodne
FOR-L_2013285PL.01000801.notes.0001.xml.jpg
Stawka pomocy, strefy naturalne
FOR-L_2013285PL.01000801.notes.0002.xml.jpg
Antwerpia Kempenland
55 700
20 088
8 948
Dunes
33 167
11 638
5 004
Średnia
44 160
15 760
9 928
Inne użytki zielone
SGM
Stawka pomocy, strefy wodne
FOR-L_2013285PL.01000801.notes.0003.xml.jpg
Stawka pomocy, strefy naturalne
FOR-L_2013285PL.01000801.notes.0004.xml.jpg
Zachodnia Flandria tereny piaszczyste/gliniaste
36 100
12 738
5 518
Dunes
24 633
8 437
3 511
Średnia
31 941
11 177
4 789
(42)
Władze belgijskie podkreślają, że są to maksymalne stawki rekompensaty na jeden hektar. Łączna powierzchnia użytków zielonych kwalifikujących się do rekompensaty wynosi 31 003 ha, w tym 17 468 ha przypada na strefy wodne, a 13 535 ha na strefy naturalne. Maksymalna możliwa kwota rekompensat wyniosłaby zatem 202 822 411 BEF w przypadku stref wodnych i 65 900 155 w przypadku stref naturalnych. Biorąc pod uwagę fakt, że stawka pomocy jest niższa w przypadku użytków zielonych nieprzeznaczonych do produkcji mleka, faktyczna wysokość rekompensat przyznanych w odniesieniu do użytków zielonych wyniosła 250 275 012 BEF rocznie, w tym 186 505 640 BEF przyznano w strefach wodnych, a 63 769 372 BEF w strefach naturalnych. Według władz belgijskich różnica pomiędzy maksymalną możliwą stawką pomocy a faktycznie wypłaconą kwotą pomocy wynika z szeregu czynników, w szczególności z faktu, że rekompensaty zostały wypłacone tylko w odniesieniu do użytków zielonych, które były już użytkowane jako użytki zielone przez to samo gospodarstwo w 1994 r.
(43)
W przypadku kukurydzy stosuje się zryczałtowaną stawkę pomocy wynoszącą 3 600 BEF/ha, pod warunkiem, że dotyczy to upraw kukurydzy, które są nadal prowadzone na tych samych działkach, a nie kukurydzy z zasiewów na dawnych użytkach zielonych po ich zaoraniu. Wysokość tej pomocy określa się na podstawie średniej produkcji suchej masy dla kukurydzy, którą szacuje się na 14 500 kg/ha, oraz średniej straty plonów wynikającej ze stosowania bardziej restrykcyjnych norm, którą szacuje się na 900 kg/ha. Przy założeniu, że szacunkowy koszt produkcji suchej masy wynosi 4 BEF/kg, strata dochodów wynosi 3 600 BEF.
(44)
Ponadto zachęca się rolników do wysiewu trawy po kukurydzy, a tym samym ograniczenia odprowadzania azotanów z gleby oraz wypłukiwania azotanów. Rolnicy mogą otrzymać z tego tytułu dodatkową pomoc w wysokości 3 600 BEF/ha. Według władz belgijskich wyżej wymieniona pomoc pokrywa jedynie koszty zakupu nasion trawy.
(45)
Pomoc udzielana jest gospodarstwom rolnym na obszarach wodnych i naturalnych w celu pokrycia dodatkowych kosztów usuwania nadwyżek nawozu naturalnego, które są wynikiem większych ograniczeń stosowania nawozu naturalnego.
(46)
Pomoc jest przyznawana, jeżeli gospodarstwo rolne dysponuje nadwyżkami dodatkowego nawozu naturalnego, które nagromadziły się z powodu bardziej restrykcyjnych norm dotyczących stosowania nawozu naturalnego. Do celów obliczania pomocy należy rozróżnić:
a)
rodzinne gospodarstwa rolne utrzymujące zwierzęta gospodarskie i inne gospodarstwa rolne utrzymujące zwierzęta gospodarskie, które nie nabyły dodatkowych gruntów ornych w latach 1993-1996; przy obliczaniu możliwości usuwania nawozu naturalnego uwzględnia się powierzchnię gruntów ornych według rejestru z 1996 r.;
b)
inne niż rodzinne gospodarstwa rolne utrzymujące zwierzęta gospodarskie, które nabyły dodatkowe grunty w latach 1993-1996; powierzchnia, którą uwzględnia się przy określaniu możliwości usuwania nawozu naturalnego, opiera się na powierzchni gruntów ornych zarejestrowanych w 1994 r. (sytuacja gospodarstwa z 1993 r.).
(47)
Do celów obliczenia pomocy stosuje się średnią ważoną w oparciu o obliczenia dotyczące liczby zwierząt każdego gatunku (bydło, świnie, drób i inne) we Flandrii oraz typowego składu mineralnego nawozu naturalnego pochodzącego od każdego gatunku pod względem zawartości minerałów.
(48)
Na tej podstawie szacuje się, że każda tona nawozu naturalnego zawiera 6,6 kg azotu i 4,2 kg pentatlenku difosforu.
(49)
Kwotę wypłacanej pomocy określa się w odniesieniu do jednostki minerału (kilograma pentatlenku difosforu (P2O5) i kilograma azotu (N) kwalifikującego się do rekompensaty. Poziom płatności zależy od lokalizacji gospodarstwa. Kwota wypłacanej pomocy wynosi:
a)
13 BEF/jednostkę: w przypadku gospodarstw rolnych znajdujących się w „białych” gminach o skorygowanej produkcji wynoszącej 75 kg P2O5/ha,
b)
20 BEF/jednostkę: w „szarych” gminach o skorygowanej produkcji wynoszącej 75-125 kg P2O5/ha,
c)
27 BEF/jednostkę: w przypadku jednego gospodarstwa rolnego znajdującego się w gminie o skorygowanej produkcji wynoszącej 125 kg P2O5/ha.
(50)
Kwoty pomocy są wyższe w przypadku gmin o wyższej skorygowanej produkcji, ponieważ nawóz naturalny musi być transportowany na większe odległości.
(51)
Ponadto pomoc jest również wypłacana jako rekompensata dla rolników, którzy utracili możliwość korzystania z ustaleń umownych z sąsiadującymi gospodarstwami rolnymi w celu rozrzucenia nadwyżki nawozu naturalnego w tych gospodarstwach. Aby dane gospodarstw mogło się kwalifikować do pomocy, musi ono mieć zawartą umowę na usuwanie nadwyżki nawozu naturalnego w 1995 r. z użytkownikiem posiadającym grunty w obrębie obszaru, na którym zastosowanie mają bardziej restrykcyjne normy, oraz znajdować się w gminie o skorygowanej produkcji ponad 100 kg P2O5/ha. Kwotę wypłacanej rekompensaty określa się w odniesieniu do jednostki minerału, tj. kg P2O5 i kg N po odjęciu ilości przekazanych takim użytkownikom. Maksymalna ilość, która może kwalifikować się do rekompensaty, odpowiada różnicy pod względem możliwości usuwania nawozu naturalnego między zwykłymi normami dotyczącymi stosowania nawozu naturalnego a normami mającymi zastosowanie na obszarach podlegających bardziej restrykcyjnym zasadom. Wypłacana kwota zależy od lokalizacji gospodarstwa i wynosi:
a)
27 BEF/jednostkę: w przypadku jednego gospodarstwa rolnego w gminie o skorygowanej produkcji 125 kg P2O5/ha;
b)
20 BEF/jednostkę: w przypadku wszystkich pozostałych gospodarstw rolnych.
(52)
Rodzinne gospodarstwa rolne utrzymujące zwierzęta gospodarskie, posiadające nadwyżki nawozu naturalnego na działkach rolnych, które znajdują się na obszarze zlewni w prowincji Kluizen będącym obszarem gromadzenia wód powierzchniowych lub na gruntach wrażliwych na azotany na brzegu Mozy, mogą skorzystać z obowiązkowego przyjęcia przez bank nawozu naturalnego dodatkowych nadwyżek nawozu naturalnego wynikających z bardziej restrykcyjnych norm w zakresie stosowania nawozu naturalnego. W takim przypadku rekompensata z tytułu usuwania i składowania nawozu naturalnego ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do ilości minerałów objętej pomocą banku nawozu naturalnego.
(53)
Ponieważ stosowanie nawozu naturalnego na obszarach wodnych i na obszarach naturalnych jest zabronione w okresie rozpoczynającym się w dniu 1 września, a nie w dniu 21 września, jak ma to miejsce na pozostałych obszarach, niektórzy rolnicy napotkali trudności, ponieważ w wielu gospodarstwach nawóz naturalny jest stosowany po zbiorach, a zbiory niektórych upraw odbywają się po (corocznej) dacie rozpoczynającej okres zakazu. Stało się to niemożliwe na obszarach wodnych i naturalnych. Władze belgijskie szacują, że w konsekwencji w takich gospodarstwach konieczne byłyby dodatkowe obiekty do składowania nawozu naturalnego przez trzy miesiące.
(54)
Różnica pod względem norm dotyczących stosowania nawozu naturalnego między zwykłymi obszarami a obszarami wodnymi i naturalnym wynosi około 50 kg P2O5/ha. Ponieważ jedna tona nawozu naturalnego zawiera średnio 5,2 kg P2O5, 50 kg P2O5/ha odpowiada wymaganej zdolności składowania około 10 ton na ha.
(55)
Zakładając, że szacunkowy koszt budowy 500 m3 obiektu do składowania nawozu wynosi 1 263 120 BEF, władze belgijskie oszacowały, że zapewnienie koniecznej zdolności składowania wymaga inwestycji około 2 500 BEF na tonę zdolności składowania, której amortyzacja obejmie okres 20 lat, a zatem jest równa 125 BEF/t/rok. W związku z powyższym rolnikom produkującym nawóz naturalny i posiadającym grunty orne na obszarach, na których obowiązują bardziej restrykcyjne zasady stosowania i rozrzucania nawozu naturalnego, wypłaca się roczną rekompensatę wynoszącą 1 250 BEF/ha.
(56)
Rolnicy, którzy w 1996 r. otrzymali tę rekompensatę za składowanie nawozu naturalnego na mocy dekretu w sprawie nawozu naturalnego, nie mogą otrzymać w tym samym roku dotacji na spłatę odsetek ani dotacji kapitałowych na budowę obiektów do składowania nawozu naturalnego w ramach Flamandzkiego Rolnego Funduszu Inwestycyjnego (VLF).
(57)
Ponieważ rolnicy posiadający grunty znajdujące się na obszarach wodnych nie mogą w pełni wykorzystać dozwolonej ilości azotu na hektar, stosując nawóz naturalny pochodzenia zwierzęcego, władze belgijskie przewidują, że rolnicy na tych obszarach będą starali się utrzymać poziomy produkcji poprzez stosowanie dodatkowych nawozów mineralnych, w szczególności w przypadku „innych upraw” i kukurydzy.
(58)
Zakłada się, że gospodarstwa te zużyją dodatkowe 60 kg N/ha, co stanowi koszt 16 BEF/kg. W związku z tym wypłacana pomoc wynosi 960 (60 x 16) BEF, co zaokrągla się do ryczałtowej stawki 1 000 BEF/ha.
(59)
Rolnicy posiadający grunty orne znajdujące się w 1994 r. na obszarach wodnych i naturalnych mogą złożyć wniosek o rekompensatę na tych obszarach do banku nawozu naturalnego, który jest odpowiedzialny za zarządzanie programem. Muszą oni wskazać na mapach i planach swoje grunty orne z wyszczególnieniem działek, wraz z planem upraw na 1994 r. i na rok objęty wnioskiem. Jeśli grunty orne znajdują się na kilku obszarach lub w kilku strefach, rekompensatę oblicza się w oparciu o bardziej restrykcyjne normy stosowania i rozrzucania nawozu naturalnego. Bank nawozu naturalnego rozpatruje wnioski i informuje zainteresowanych o wysokości rekompensaty, która zostanie wypłacona, uwzględniając wszystkie dostępne mu informacje. Rekompensata nie jest wypłacana, jeżeli wynosi mniej niż 1 000 BEF. Wnioskodawcy mają prawo złożenia odwołania do flamandzkiego Ministerstwa Środowiska, które jest zobowiązane wydać decyzję w terminie sześciu miesięcy; w przeciwnym razie odwołanie uznaje się za skuteczne.
(60)
Bank nawozu naturalnego, funkcjonariusze policji, urzędnicy departamentu inspekcji środowiska organu właściwego ds. środowiska, przyrody, gospodarowania gruntami i gospodarki wodnej oraz inni urzędnicy są uprawnieni do przeprowadzania kontroli w celu sprawdzenia, czy rolnicy wywiązują się ze swoich obowiązków określonych na mocy dekretu w sprawie nawozu naturalnego. W przypadku wykrycia nieprawidłowości od rolników można wymagać zwrotu pomocy. Nie można przyznać pomocy na mocy dekretu w sprawie nawozu naturalnego w odniesieniu do gruntów objętych odłogowaniem.
III. OCENA ŚRODKA POMOCY
(61)
Środki opisane powyżej stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Rekompensata pochodzi z zasobów państwowych i jest wypłacana niektórym kategoriom rolników, tj. rolnikom prowadzącym działalność na obszarach wodnych lub obszarach naturalnych. Wsparcie to zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi, ponieważ wzmacnia pozycję konkurencyjną rolników otrzymujących rekompensatę w porównaniu z rolnikami z innych części Belgii lub z innych państw członkowskich, którzy nie otrzymują pomocy. Ponadto, ponieważ produkty produkowane przez tych rolników są przedmiotem handlu wewnątrzunijnego, wydaje się prawdopodobne, że środki pomocy wpływają na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(62)
W swoich uwagach na piśmie władze belgijskie podkreśliły cele środowiskowe programu pomocy i w tym kontekście przytoczyły przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2078/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. w sprawie metod produkcji rolnej zgodnych z wymaganiami ochrony środowiska i utrzymania obszarów wiejskich (dalej zwanego „rozporządzeniem (EWG) nr 2078/92”) (8) oraz wspólnotowe wytyczne dotyczące pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska naturalnego (9) Pkt 2.1 wspomnianych wytycznych stanowi, że w sektorze rolnictwa wytyczne nie mają zastosowania do obszaru objętego rozporządzeniem (EWG) nr 2078/92. Należy więc zacząć od rozważenia możliwości zastosowania rozporządzenia (EWG) nr 2078/92 do odnośnych środków.
(63)
Władze belgijskie wyjaśniają, że rekompensatę dla rolników przyznaną jako część środka wdrażanego na obszarach naturalnych i obszarach wodnych należy postrzegać jako wdrożenie przepisów rozporządzenia (EWG) nr 2078/92.
(64)
Rozporządzenie (EWG) nr 2078/92 ustanawia wspólnotowy program pomocy mający na celu promowanie, między innymi, dobrowolnego stosowania praktyk rolniczych, które przyczyniają się do zmniejszenia zanieczyszczeń powstających wskutek działalności rolniczej, w oparciu o zobowiązania przyjęte przez rolnika (art. 2 ust. 1). Państwa członkowskie określają warunki przyznania pomocy oraz kwotę wypłacanej pomocy w oparciu o zobowiązanie ze strony beneficjenta oraz utratę dochodu, a także z uwzględnieniem konieczności zapewnienia zachęty (art. 5 ust. 1 lit. a) i b). Ponadto na warunkach określonych przez Komisję Wspólnota może również wnieść wkład do niektórych dotacji przyznawanych przez państwa członkowskie w celu rekompensaty z tytułu utraty dochodu wynikającej z obowiązkowego stosowania ograniczeń, o których mowa w art. 2, w kontekście środków wdrażanych w tych państwach członkowskich zgodnie z przepisami wspólnotowymi (art. 4 ust. 5 rozporządzenia (EWG) nr 2078/92).
(65)
Ponadto zgodnie z art. 10 ust. 1 państwa członkowskie mają możliwość wprowadzenia programów finansowanych na szczeblu krajowym, dotyczących dodatkowych środków, w przypadku których warunki przyznawania pomocy różnią się od wymogów rozporządzenia lub których kwoty przekraczają limity określone w rozporządzeniu. Programy te muszą być zgodne z celami rozporządzenia i zasadami pomocy państwa.
(66)
Przedmiotowy program nie ma na celu zapewnienia rekompensaty z tytułu strat związanych z przestrzeganiem dobrowolnych zobowiązań przyjętych przez rolników. Nie jest on również związany ze wspólnotowym dofinansowaniem rekompensaty w kontekście środków wdrażanych przez Belgię na warunkach określonych przez Komisję. Program ten dotyczy natomiast (wyłącznie) krajowego finansowania rekompensaty z tytułu start wynikających z przestrzegania obowiązków określonych w krajowych przepisach dotyczących nawozów.
(67)
W związku z tym pomoc nie mieści się w zakresie stosowania rozporządzenia i należy ją rozpatrywać w ramach mających zastosowanie zasad pomocy państwa.
IV. ZASTOSOWANIE WSPÓLNOTOWYCH WYTYCZNYCH DOTYCZĄCYCH POMOCY PAŃSTWA NA RZECZ OCHRONY ŚRODOWISKA NATURALNEGO
(68)
Należy rozważyć, czy środek można uznać za zgodny z wytycznymi z 1994 r. określonymi przez Komisję w odniesieniu do pomocy państwa na rzecz ochrony środowiska naturalnego (10) (zwanymi dalej „wytycznymi”), które miały zastosowanie w czasie stosowania środka (11).
(69)
W tym kontekście należy zauważyć, że środki pomocy dotyczące rekompensaty z tytułu zmniejszenia plonów na użytkach zielonych lub plonów kukurydzy, pomoc na usuwanie nadwyżek nawozu naturalnego i rekompensata z tytułu dodatkowych kosztów stosowania nawozów sztucznych stanowi pomoc operacyjną. W odpowiedzi na pytanie służb Komisji władze belgijskie wyjaśniły, że koszty składowania nawozu naturalnego, chociaż są porównywalne z kosztami inwestowania w dodatkowe obiekty składowania nawozu naturalnego, nie są faktycznie bezpośrednio powiązane z faktycznymi inwestycjami. W świetle tych wyjaśnień Komisja uznaje, że środek ten należy również uznać za pomoc operacyjną.
(70)
Zasadniczo Komisja uznaje, że nie jest prawdopodobne, aby wypłata pomocy operacyjnej na rzecz sektora rolnictwa stanowiła trwały wkład w rozwój tego sektora i że może ona powodować zakłócenie warunków konkurencji, stawiając w mniej korzystnej sytuacji rolników, którzy nie otrzymują takiej pomocy. W związku z tym Komisja przyjmuje restrykcyjne podejście do oceny takiej pomocy.
(71)
Wypłata pomocy operacyjnej na środki ochrony środowiska naturalnego jest przedmiotem pkt 3.4 wytycznych. Stanowi on, co następuje:
„Zgodnie z długotrwałą polityką Komisja zwykle nie zatwierdza pomocy operacyjnej, która zwalania przedsiębiorstwa z kosztów wynikających z powodowanych przez nie zanieczyszczeń lub szkodliwych skutków. Komisja może jednak poczynić wyjątek od tej zasady w niektórych ściśle określonych okolicznościach. Dotychczas uczyniła tak w obszarze gospodarowania odpadami i zwolnienia z podatków środowiskowych. Komisja będzie nadal oceniać takie przypadki indywidualnie i w świetle restrykcyjnych kryteriów, które opracowała w dwóch wspomnianych wyżej obszarach. Zgodnie z tymi kryteriami pomoc musi rekompensować jedynie dodatkowe koszty produkcji w porównaniu z kosztami zwykłymi, powinna być tymczasowa i co do zasady malejąca, tak aby stanowiła zachętę do ograniczania zanieczyszczeń lub szybszego wprowadzenia bardziej efektywnego wykorzystania zasobów. Ponadto pomoc nie może być sprzeczna z innymi postanowieniami Traktatu WE, a w szczególności przepisami odnoszącymi się do swobodnego przepływu towarów i usług.
W obszarze gospodarowania odpadami publiczne finansowanie dodatkowych kosztów selektywnego gromadzenia, odzyskiwania i oczyszczania odpadów gminnych z korzyścią dla przedsiębiorstw i konsumentów może wiązać się z pomocą państwa, ale w takim przypadku może być zatwierdzone pod warunkiem, że przedsiębiorstwa są obciążane kosztami proporcjonalnie do korzystania przez nie z systemu lub do ilości odpadów produkowanych przez nie w ich zakładach. Pomoc na gromadzenie, odzyskiwanie i oczyszczanie odpadów przemysłowych i rolniczych będzie oceniania indywidualnie w poszczególnych przypadkach.
Tymczasowe zwolnienie z nowych podatków środowiskowych może zostać zatwierdzone, gdy jest konieczne w celu wyrównania utraty konkurencyjności, szczególnie na poziomie międzynarodowym. Kolejnym czynnikiem, który należy uwzględnić, jest to, co przedsiębiorstwa muszą uczynić w zamian, aby ograniczyć powodowane przez nie zanieczyszczenia. Przepis ten ma również zastosowanie do zwolnień z podatków wprowadzonych zgodnie z prawodawstwem WE, w przypadku których państwa członkowskie mają swobodę decyzji w zakresie zwolnienia lub jego kwoty”.
(72)
W odniesieniu do pomocy na składowanie i usuwanie nadwyżek nawozu naturalnego Komisja uznaje, że nadmiar nawozu naturalnego można uznać za odpady rolnicze. Zgodnie z przytoczonymi powyżej wytycznymi pomoc na usuwanie takich odpadów należy rozpatrywać indywidualnie w świetle kryteriów określonych w pkt 3.4 tych wytycznych.
(73)
Komisja zauważa, że przedmiotowy środek był tymczasowy, ponieważ miał zastosowanie tylko w latach 1996 i 1997. Ponadto Komisja zauważa, że władze belgijskie nie zgłosiły kontynuacji bezpośrednich wypłat pomocy na składowanie lub usuwanie nawozu naturalnego, chociaż ustalenia dotyczące odbierania nawozu naturalnego od niektórych rolników przez bank nawozu naturalnego pozostają bez zmian.
(74)
Komisja musi również uwzględnić fakt, że środki pomocy nie są malejące, ponieważ ten sam poziom pomocy jest zapewniany w każdym z dwóch odnośnych lat (por. pkt 38-40, 49-51).
(75)
Ponadto na podstawie informacji dostarczonych przez władze belgijskie wydaje się, że środek ma na celu rekompensowanie pełnych kosztów składowania i usuwania nadwyżek nawozu naturalnego wynikających z ograniczeń nałożonych w strefach wrażliwych. Rolnicy byliby zatem zwolnieni z kosztów usuwania odpadów. Wydaje się również, że wobec rolników w strefach wrażliwych nie ma zastosowania wymóg podejmowania jakichkolwiek działań w celu ograniczenia ich produkcji nawozu naturalnego. Nie ma więc wkładu własnego ze strony rolników w związku z otrzymaniem pomocy, która po prostu rekompensuje im spełnienie bardziej restrykcyjnych norm stosowania nawozu naturalnego określonych w odniesieniu do stref wrażliwych. W konsekwencji środek nie stanowi zachęty do ograniczania produkcji nawozu naturalnego.
(76)
Z tych względów Komisja uznaje, że środki nie są zgodne z wytycznymi ani z celami rozporządzenia (EWG) nr 2078/92. Komisja uznaje zatem, że nie są one zgodne z rynkiem wewnętrznym.
(77)
W odniesieniu do pomocy mającej na celu zrekompensowanie rolnikom strat w produkcji wynikających z ograniczeń stosowania nawozu naturalnego, w tym pomocy mającej na celu zrekompensowanie dodatkowych kosztów nawozów sztucznych, Komisja zauważa, że w wytycznych nie ma szczegółowego odniesienia do pomocy z tytułu utraty produkcji. Ponieważ jednak ograniczenia stosowania nawozu naturalnego prowadzą do zmniejszonych plonów, prawdopodobne jest, że zwiększają one koszty produkcji rolników w zakresie pozostałych upraw. Zgodnie z zasadami określonymi w wyżej wspomnianych wytycznych wydaje się, że taka pomoc może być uzasadniona jedynie w przypadku spełnienia następujących warunków (12):
a)
pomoc powinna być tymczasowa i, co do zasady, malejąca, aby stanowiła zachętę do ograniczania zanieczyszczeń lub szybszego wprowadzenia bardziej efektywnego wykorzystania zasobów;
b)
pomoc musi rekompensować jedynie dodatkowe koszty produkcji w porównaniu z metodami zwykłymi;
c)
pomoc nie może być sprzeczna z innymi postanowieniami Traktatu WE.
Ponadto z art. 10 rozporządzenia (EWG) nr 2078/92 wynika, że pomoc udzielona poza zakresem stosowania rozporządzenia, lecz mająca na celu uzyskanie jednego z ograniczeń określonych w art. 2, musi być zgodna z celami rozporządzenia.
(78)
Ponieważ pomoc miała zastosowanie tylko przez okres dwóch lat, wydaje się, że jest ona tymczasowa. W informacjach przedstawionych dnia 14 stycznia 2013 r. władze belgijskie potwierdziły, że w 1998 r. zaprzestano stosowania środków.
(79)
W czasie, w którym środek miał zastosowanie, nie nastąpiło jednak zmniejszenie pomocy (por. motywy 38-40, 49-51), przez co nie powstała zachęta do szybszego wprowadzenia bardziej efektywnego wykorzystania zasobów.
(80)
Jak zauważono powyżej, rekompensatę z tytułu utraty produkcji na użytkach zielonych oblicza się poprzez odniesienie do całkowitego dopuszczalnego zastosowania nawozu w strefach niebędących strefami wrażliwymi, mianowicie 450 kg N/ha w przypadku użytków zielonych i 325 kg N/ha w przypadku kukurydzy. Według władz belgijskich wartości te obliczono w oparciu o podstawy naukowe w celu zapewnienia, aby stężenie azotanów w wodach gruntowych i powierzchniowych nie przekraczało 50 mg NO3-N/l lub 11,3 mg NO3-N/l, uwzględniając średnią dopuszczalną stratę w wysokości 70 kg NO3-N/l na hektar rocznie. Ich celem jest połączenie optymalnej produkcji z minimalnym wypłukiwaniem. Granice strefy naturalnej i strefy wodnej obliczono w ten sam sposób, biorąc pod uwagę fakt, że są one bardziej wrażliwe pod względem azotanów niż ma to miejsce w przypadku innych stref.
(81)
W piśmie z dnia 7 sierpnia 1998 r. władze belgijskie wyjaśniły, że decyzję o rekompensacie z tytułu różnicy dotyczącej normy podjęto w oparciu o całkowitą ilość azotu, którą można zastosować zgodnie z prawem, uwzględniając zarówno azot pochodzący z nawozów sztucznych, jak i z nawozu naturalnego. Według władz belgijskich zastosowano to podejście, ponieważ uznano, że konieczne jest zapewnienie równego traktowania rolników w jednym regionie, tak aby rolnicy, których grunty znajdują się na obszarach objętych bardziej restrykcyjnymi normami lokalnymi, nie byli poszkodowani w porównaniu z rolnikami, których grunty nie są objęte stosowaniem takich norm. Jeżeli normy byłyby takie same w odniesieniu do wszystkich rolników na wszystkich obszarach, ta przewaga konkurencyjna zostałaby zniesiona i nie byłoby konieczne wypłacenie rekompensaty. W tej sytuacji, jeżeli rolnicy podejmują wysiłek przekroczenia podstawowej środowiskowej normy jakości, możliwe jest obliczenie kwoty wypłacanej rekompensaty na podstawie różnicy między uzyskanym wynikiem a normą jakości.
(82)
W oparciu o zasadę równości w obrębie tego samego regionu władze belgijskie uznały, że mające zastosowanie zasady nie stanowią nadmiernej rekompensaty na rzecz rolników lub rekompensaty za wstrzymanie praktyk rolniczych sprzecznych z przepisami UE. Według ich argumentacji niekorzystna pozycja konkurencyjna lub przewaga konkurencyjna w obrębie jednego regionu rolniczego będzie wyraźniejsza w danym regionie niż w całej UE. Z tego powodu we Flandrii rekompensata objęła całkowite straty poniesione przez rolników, których grunty znajdują się na obszarach objętych bardziej restrykcyjnymi normami lokalnymi (w odniesieniu do poniesionej faktycznej utraty plonów).
(83)
Ponadto władze belgijskie podkreśliły, że w 1996 r. i 1997 r. Region Flamandzki nałożył już bardziej restrykcyjne normy lokalne, podczas gdy dyrektywa azotanowa wprowadza taki wymóg dopiero od dnia 20 grudnia 1998 r. We wrażliwych strefach wodnych w odniesieniu do użytków zielonych nałożono ograniczenie w wysokości 200 kg N/ha, podczas gdy w odniesieniu do kukurydzy i innych upraw wynosiło ono 170 kg N/ha. W związku z tym, według władz belgijskich, dopuszczalna ilość nawozu naturalnego od 1996 r. była już niższa od określonej w ramach pierwszego programu działań określonego zgodnie z dyrektywą 91/676/EWG, a w odniesieniu do niektórych upraw została ona ograniczona do poziomu określonego w ramach drugiego programu działań.
(84)
Dnia 14 stycznia 2013 r. władze belgijskie przedstawiły szczegółowe informacje dotyczące metody obliczenia, aby wykazać, że była ona zgodna z praktyką rolniczą i przepisami prawa UE będącymi w mocy w czasie stosowania środka.
(85)
Na podstawie dostępnych informacji nie wydaje się jednak, aby przepisy dotyczące stref wodnych i stref naturalnych znacznie wykraczały poza zakres obowiązków określony w dyrektywie 91/676/EWG. W tym kontekście Komisja zauważa, że władze belgijskie same wskazały w swoich uwagach na piśmie, że zidentyfikowały strefy wodne i strefy naturalne jako szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenie azotanami i że w związku z tym rozważały niższe ograniczenia konieczne w celu zapewnienia osiągnięcia docelowego poziomu azotanów wynoszącego 50 mg/l w powierzchniowych wodach słodkich, w szczególności w wodach wykorzystywanych do pozyskiwania wody pitnej, oraz w wodach gruntowych. Był to poziom obowiązkowy na koniec 1995 r. zgodnie z dyrektywą 91/676/EWG.
(86)
Ponadto, w odniesieniu do metody obliczania rekompensaty, Komisja wezwała władze belgijskie do przedstawienia zwalidowanych badań w celu wykazania dokładności założeń poczynionych do celów obliczeń. Władze belgijskie wezwano w szczególności do przedstawienia wyników badań wykazujących, że zmniejszenie całkowitego zużycia nawozów z 450 kg N/ha do 350 kg N/ha rzeczywiście prowadzi do zmniejszenia plonów o 15 % oraz że zmniejszenie z 450 kg N/ha do 400 kg N/ha prowadzi do zmniejszenia plonów o 7 %. Władze belgijskie wykazały dokładność leżących u podstaw założeń poczynionych do celów obliczeń w swojej odpowiedzi z dnia 14 stycznia 2013 r.
(87)
Ponadto władze belgijskie wezwano również do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących założeń poczynionych do celów obliczenia wpływu wspomnianej utraty produkcji na ogólną rentowność gospodarstwa rolnego, przy zastosowaniu różnych hipotez, w tym produkcję wyłącznie opartą na uprawach i produkcję mieszaną obejmująca uprawę i chów zwierząt gospodarskich. W szczególności Komisja zwróciła się do władz belgijskich o przedstawienie szczegółowego wyjaśnienia przyczyn uznania, że utrata 15 % produkcji trawy w gospodarstwie mieszanym zajmującym się uprawą i chowem zwierząt gospodarskich odpowiada spadkowi rentowności gospodarstwa rolnego o 40 %, biorąc pod uwagę różne rodzaje chowu zwierząt gospodarskich. Władze belgijskie przedstawiły te informacje w swojej odpowiedzi z dnia 14 stycznia 2013 r.
(88)
Ponadto władze belgijskie wezwano do przedstawienia obliczeń opartych na alternatywnych metodach udzielania rekompensaty, na przykład na koszcie zakupu paszy zastępczej jako zamiennika utraconej produkcji. W odpowiedzi z dnia 14 stycznia 2013 r. władze belgijskie utrzymują, że ponieważ nie dokonywano takich obliczeń w czasie stosowania środka, ich dokonanie nie jest już możliwe.
(89)
W związku z tym w opinii Komisji władze belgijskie nie wykazały, że pomoc była ograniczona jedynie do dodatkowych kosztów produkcji. Ponadto jak wykazano powyżej (motyw 79) pomoc nie była malejąca.
(90)
W związku z tym udzielenie pomocy z tytuły utraty produkcji nie spełnia warunków określonych w wytycznych. Z tych powodów Komisja uznaje, że środki pomocy nie są zgodne z Traktatem.
V. WNIOSEK
(91)
Komisja uznaje, że Belgia wdrożyła rekompensatę na podstawie dekretu w sprawie nawozu naturalnego w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 93 ust. 3 Traktatu WE (obecnie art. 108 ust. 3 TFUE).
(92)
Przedmiotowe środki wykraczają poza zakres rozporządzenia (EWG) nr 2078/92.
(93)
Środki mające na celu rekompensatę z tytułu składowania i usuwania nadwyżki nawozu naturalnego oraz strat w produkcji stanowią pomoc operacyjną, którą można uznać za zgodną tylko na zasadzie wyjątku. W tym celu w ramach restrykcyjnego podejścia określonego w wytycznych przewiduje się, że pomoc z tytułu składowania i usuwania można uznać za zgodną, jeżeli jest tymczasowa i malejąca oraz jeżeli wymaga się wkładu własnego ze strony rolnika. W odniesieniu do pomocy z tytułu utraty produkcji pomoc powinna być tymczasowa i malejąca oraz powinna rekompensować jedynie dodatkowe koszty produkcji. Jak wynika z powyższej analizy, warunki te nie zostały spełnione.
(94)
Ze względu na brak jakiegokolwiek wkładu własnego ze strony beneficjentów związanego z otrzymaniem pomocy oraz w związku z tym, że środki pomocy nie wydają się zawierać jakichkolwiek zachęt dla beneficjentów, aby podjęli dodatkowe działania w celu poprawy ochrony środowiska, według Komisji środek pomocy nie przyczynia się do rozwoju niektórych działań gospodarczych w rozumieniu art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE.
(95)
Dekret w sprawie nawozu naturalnego uchylono w 1998 r. i zaprzestano stosowania wszystkich środków.
(96)
Z powyższych powodów Komisja uznaje, że w okresie stosowania środka w latach 1996 i 1997 środek ten stanowił pomoc niezgodną z prawem i ze wspólnym rynkiem, którą zasadniczo należy odzyskać.
(97)
Ponieważ uprawnienia Komisji do odzyskiwania niezgodnej pomocy podlegają terminowi przedawnienia wynoszącemu dziesięć lat (13), wspomniana niezgodna pomoc nie może być odzyskana.
(98)
Wszelka indywidualna pomoc, która w czasie przyznania spełniała warunki wyłączenia grupowego lub zatwierdzonego programu, jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, do poziomów maksymalnej intensywności pomocy mających zastosowanie do tego rodzaju pomocy.
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Pomoc państwa udzielona jako rekompensata na podstawie dekretu w sprawie nawozu naturalnego, która została w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 93 ust. 3 Traktatu WE wprowadzona w życie przez Belgię, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 2
Indywidualna pomoc udzielona w ramach programu określonego w art. 1, która w czasie jej przyznania spełniała warunki wyłączenia grupowego lub zatwierdzonego programu, jest zgodna z rynkiem wewnętrznym do poziomów maksymalnej intensywności pomocy mających zastosowanie do tego rodzaju pomocy.
Artykuł 3
Niniejsza decyzja skierowana jest do Królestwa Belgii.
Sporządzono w Brukseli dnia 16 września 2013 r.