ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 29. dubna 2014
o státní podpoře SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (ex 2012/NN), SA.31155 (2013/C) (2013/NN) (ex 2010/N) poskytnuté Řeckem skupině Eurobank Group v souvislosti s rekapitalizací a restrukturalizací banky Eurobank Ergasias S.A.; podporou na restrukturalizaci ve prospěch banky Proton vytvořením a kapitalizací banky Nea Proton a dodatečnou rekapitalizací banky Nea Proton Helénským fondem finanční stability; řešením krizové situace banky Hellenic Postbank založením překlenovací banky
(oznámeno pod číslem C(2014) 2933)
(Pouze anglické znění je závazné)
(2014/885/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a jiné zúčastněné strany, aby v souladu s uvedenými ustanoveními podaly připomínky (1),
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
1.1 POSTUPY TÝKAJÍCÍ SE SKUPINY EUROBANK GROUP (2) (DÁLE JEN „BANKA“ (3))
(1)
Rozhodnutím ze dne 19. listopadu 2008 Komise schválila režim s názvem „Support Measures for the Credit Institutions in Greece“ („Opatření na podporu úvěrových institucí v Řecku“) („režim podpor pro řecké banky“), který měl zajistit stabilitu řeckého finančního systému. Režim podpor pro řecké banky umožňuje poskytovat podporu v rámci tří opatření, která jej tvoří, tedy rekapitalizačního opatření, záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů (4). V květnu 2009 byla banka EFG Eurobank Ergasias S.A. (5) Řeckem rekapitalizována v rámci rekapitalizačního opatření.
(2)
Ve 14. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 se uvádí, že plán restrukturalizace týkající se příjemců rekapitalizačního opatření se oznámí Komisi.
(3)
Dne 2. srpna 2010 řecké orgány předložily Komisi plán restrukturalizace podniku Eurobank Group. Komise tento plán a jeho následné aktualizace, jakož i doplňující informace předložené řeckými orgány zaevidovala jako věc SA.30342 (PN 26/2010) a následně věc SA.32789 (2011/PN).
(4)
Bance byly opakovaně poskytnuty státní záruky za dluhové nástroje a úvěry ve formě státních dluhopisů v rámci režimu podpor pro řecké banky (6). Bance byla rovněž poskytnuta nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (dále jen „NPL se státní zárukou“).
(5)
Dne 20. dubna 2012 poskytl Helénský fond finanční stability (dále jen „HFSF“) bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení jejího základního kapitálu. Dne 28. května 2012 poskytl fond HFSF bance překlenovací rekapitalizaci ve výši 3 970 milionů EUR („první překlenovací rekapitalizace“).
(6)
V květnu 2012 řecké orgány oznámily Komisi, že fond HFSF poskytl bance písemný závazek. Komise tento závazek zaevidovala jako neoznámenou podporu (věc SA.34825 (2012/NN)), protože dané opatření již bylo provedeno.
(7)
Dne 27. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se první překlenovací rekapitalizace („rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou“) (7).
(8)
V prosinci 2012 poskytl fond HFSF bance druhou překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 341 milionů EUR („druhá překlenovací rekapitalizace“). Dne 21. prosince 2012 fond HFSF rovněž poskytl bance písemný závazek, že se bude podílet na navýšení jejího základního kapitálu a na konvertibilních kapitálových nástrojích, které budou vydány, a to celkovou částkou až 528 milionů EUR (8). Řecké orgány oznámily tato opatření Komise dne 27. prosince 2012.
(9)
V květnu 2013 se fond HFSF na základě dohody z prosince 2012 podílel na navýšení základního kapitálu banky. Přeměnil první a druhou rekapitalizaci na vlastní kapitál a poskytl bance další kapitál v hodnotě 528 milionů EUR („jarní rekapitalizace v roce 2013“).
(10)
Dne 19. prosince 2013 řecké orgány poskytly Komisi informace o podmínkách jarní rekapitalizace v roce 2013.
(11)
Dne 31. března 2014 fond HFSF poskytl bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení jejího základního kapitálu.
(12)
Dne 16. dubna 2014 řecké orgány předložily Komisi konečný plán restrukturalizace banky („plán restrukturalizace“). Také Komisi oznámily, že se fond HFSF zavázal, že se plně zaručí za nadcházející rekapitalizaci banky. Ve stejný den poskytly také informace o nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou. Uvedly, že hodlají bance nadále poskytovat podporu v oblasti likvidity, jakož i státní záruky za dluhové nástroje a úvěry ve formě státních dluhopisů v rámci režimu podpor pro řecké banky (9).
(13)
Komise se se zástupci řeckých orgánů a banky několikrát setkala, jednala s nimi prostřednictvím telekonferencí a vedla s nimi elektronickou korespondenci.
(14)
Řecko souhlasí s tím, že toto rozhodnutí bude výjimečně přijato pouze v anglickém jazyce.
1.2 POSTUP TÝKAJÍCÍ SE ZÍSKANÝCH PODNIKŮ
1.2.1 Postup týkající se podniku Nea Proton Bank
(15)
Dne 26. července 2012 Komise přijala rozhodnutí o státní podpoře SA. 34488 (2012/C), „Podpora ve prospěch podniku Nea Proton Bank vytvořením a kapitalizací podniku Nea Proton Bank“ (10) („rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton“). Uvedeným rozhodnutím Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se: i) pokrytí mezery ve financování ve výši 1 121,6 milionů EUR mezi aktivy a závazky banky Proton, které byly převedeny na banku Nea Proton, jež dosáhla 1 121,6 milionů EUR, z programu pro řešení problémů bank Řeckého fondu pro záruky za vklady a investice (HDIGF) a fondu HFSF; ii) vklad počátečního základního kapitálu do banky Nea Proton fondem HFSF ve výši 250 milionů EUR; a iii) vklad dodatečného základního kapitálu do banky Nea Proton fondem HFSF do ve výši 300 milionů EUR, která se v době, kdy bylo přijato rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, očekávala. Komise vyzvala Řecko, aby předložilo připomínky a poskytlo jí veškeré informace, které by jí mohly pomoci daná opatření podpory posoudit. V oddíle 1 rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton bylo podrobně popsáno řízení s bankou Proton včetně řešení její krizové situace, založení banky Nea Proton, financování mezery ve financování a vklad počátečního základního kapitálu, kterou bance Nea Proton poskytl fond HFSF.
(16)
Dne 1. srpna 2012 upsal fond HFSF v bance Nea Proton dodatečný základní kapitál a toto navýšení dosáhlo částky 230 milionů EUR.
(17)
Dne 5. září 2012 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, které vypracovala Řecká banka (Bank of Greece) a fond HFSF.
(18)
Dne 31. prosince 2012 upsal fond HFSF v bance Nea Proton další základní kapitál ve výši 35 milionů EUR.
(19)
V květnu 2013 zahájil fond HFSF proces prodeje podniku Nea Proton Bank.
(20)
Dne 12. července 2013 řecké orgány informovaly Komisi o tom, že banka hodlá získat banku Nea Proton. Komise odpověděla dne 15. července 2013.
(21)
Dne 15. července 2013 banka podepsala s fondem HFSF závaznou dohodu o tom, že koupí 100 % akcií a hlasovacích práv banky Nea Proton za kupní cenu 1 EUR, a fond HFSF se zavázal, že banku Nea Proton před prodejem rekapitalizuje částkou 395 milionů EUR v hotovosti.
(22)
Dne 29. července 2013 řecké orgány oznámily Komisi, že do banky Nea Proton byl vložen kapitálový vklad ve výši 395 milionů EUR.
1.2.2 Postup týkající se banky New TT
(23)
Dne 6. května 2013 Komise přijala rozhodnutí o státní podpoře SA. 31155 (2013/C), „Státní podpora ve prospěch společnosti Hellenic Postbank S.A. prostřednictvím založení a kapitalizace překlenovací banky New Hellenic Postbank S.A.“ („rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT“) (11). Uvedeným rozhodnutím Komise zahájila formální vyšetřovací řízení týkající se: i) kapitálového vkladu fondu HFSF ve výši 500 milionů EUR do banky TT Hellenic Postbank S.A. („banka New TT“); ii) částky 4,1 miliardy EUR (12) vyčleněné na financování mezery ve financování (13), která vznikla převodem činností banky Hellenic Postbank S.A. („banka TT“) na banku New TT; iii) kapitálového vkladu Řecka ve výši 224,96 milionů EUR do banky TT ve formě preferenčních akcií v rámci režimu podpor pro řecké banky; a iv) zásahu fondu HGIGF ve výši 0,68 miliardy EUR ve prospěch aktiv banky T S.A. („banka T“), která byla převedena na banku TT. Komise vyzvala Řecko, aby předložilo připomínky a poskytlo veškeré informace, které by jí pomohly danou podporu na restrukturalizaci posoudit. V oddíle 1 rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT se podrobně popisuje řízení týkající se řešení krizové situace banky T prodejem bance TT a řešení krizové situace banky TT založením banky New TT.
(24)
V červnu 2013 zahájil fond HFSF proces prodeje banky New TT.
(25)
Dne 15. července 2013 řecké orgány informovaly Komisi o tom, že se fond HFSF rozhodl prodat banku New TT bance, a uvedly důvody tohoto rozhodnutí.
(26)
Dne 15. července 2013 banka podepsala s fondem HFSF závaznou dohodu o tom, že koupí 100 % akcií a hlasovacích práv banky New TT.
(27)
Dne 19. července 2013 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT.
2. POPIS
2.1 BANKA A JEJÍ OBTÍŽE
2.1.1 Obecný kontext řeckého bankovnictví
(28)
Jak je patrné z tabulky 1, řecký reálný hrubý domácí produkt („HDP“) klesl od roku 2008 do roku 2012 o 20 %. V důsledku toho čelily řecké banky rychle se zvyšující míře selhání u úvěrů poskytovaných řeckým domácnostem a společnostem (14). Tento vývoj měl nepříznivý dopad na výkonnost aktiv řeckých bank a byl příčinou vzniku kapitálových potřeb.
Tabulka 1
Reálný růst HDP v Řecku, 2008-2013
Řecko
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Reálný růst HDP v %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-6,4
- 4 (odhad)
Zdroj:
Eurostat, dostupné online na adrese http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(29)
Kromě toho Řecko v únoru 2012 provedlo výměnu dluhopisů se soukromým sektorem, známou jako zapojení soukromého sektoru („Private Sector Involvement“; „program PSI“). Do programu se zapojily řecké banky a v jeho průběhu řecká vláda nabídla stávajícím soukromým držitelům řeckých státních dluhopisů (dále jen „ŘSDL“) výměnou za stávající dluhopisy ŘSDL nové cenné papíry (včetně nových ŘSDL), cenné papíry vázané na HDP a obligace v rámci programu PSI vydané Evropským fondem pro finanční stabilitu (dále jen „EFSF“), a to s nominální slevou 53,5 % a delšími dobami splatnosti (15). Řecké orgány oznámily výsledky této výměny dluhopisů dne 9. března 2012 (16). V důsledku této výměny vznikly držitelům dluhopisů značné ztráty (Řecká banka je pro řecké banky odhadla v průměru na 78 % nominální částky starých dluhopisů ŘSDL) a kapitálové potřeby, které byly zpětně zavedeny do účetních závěrek řeckých bank za rok 2011.
Tabulka 2
Celkové ztráty hlavních řeckých bank v souvislosti s programem PSI (v milionech EUR)
Banky
Nominální částka ŘSDL
Nominální částka státních úvěrů
Celková nominální částka
Ztráta z ŘSDL u PSI
Ztráta ze státních úvěrů u PSI
Celková hrubá ztráta u PSI
Celková hrubá ztráta u PSI/kmenový kapitál Tier 1 (17) (%)
Celková hrubá ztráta u PSI/celková aktiva (%)
NBG
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Piraeus
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Postbank (TT Bank)
4 197
175
4 372
3 306
138
3 444
618,3
24,8
Nea Proton Bank
934
0
934
216
0
216
378,8
12,6
Zdroj:
Řecká banka, Zpráva o rekapitalizaci a restrukturalizaci řeckého bankovnictví, prosinec 2012, s. 14.
(30)
Jelikož řecké banky čelily v důsledku programu PSI a pokračující recesi značnému nedostatku kapitálu, byly jim na základě Memoranda o hospodářské a finanční politice v rámci Druhého programu hospodářské korekce pro Řecko, které dne 11. března 2012 podepsaly řecká vláda, Evropská unie, Mezinárodní měnový fond (dále jen „MMF“) a Evropská centrální banka (dále jen „ECB“), poskytnuty prostředky na rekapitalizaci. Řecké orgány odhadly celkové potřeby týkající se rekapitalizace bank a náklady na vyřešení krizové situace bank, jež mají být financovány ze zmíněného programu, na 50 miliard EUR (18). Tato částka byla vypočtena na základě zátěžového testu provedeného Řeckou bankou za období od prosince 2011 do prosince 2014 („zátěžový test z roku 2012“), který se opíral o prognózy ztrát z úvěrů vypracované společností Blackrock (19). Prostředky na rekapitalizaci řeckých bank jsou dostupné prostřednictvím fondu HFSF. Tabulka 3 shrnuje výpočet kapitálových potřeb hlavních řeckých bank, jak vyplývají ze zátěžového testu z roku 2012.
Tabulka 3
Zátěžový test z roku 2012: kapitálové potřeby hlavních řeckých bank (v milionech EUR)
Banky
Referenční kmenový kapitál Tier 1 (prosinec 2011)
Celková hrubá ztráta v souvislosti s PSI
prosinec 2011)
Rezervy týkající se PSI
(červen 2011)
Prognózy hrubé kumulativní ztráty
pro určení úvěrového rizika
Rezervy pro ztráty z úvěrů
(prosinec 2011)
Interní tvorba kapitálu
Cílový kmenový kapitál Tier 1 (prosinec 2014)
Kapitálové potřeby
NBG
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Piraeus
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Postbank (TT Bank)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Nea Proton Bank
57
- 216
48
- 482
368
34
115
305
Zdroj:
Řecká banka, Zpráva o rekapitalizaci a restrukturalizaci řeckého bankovnictví, prosinec 2012, s. 8.
(31)
Podle Memoranda o hospodářské a finanční politice z března 2012 „bude bankám, které předloží životaschopné plány na získání kapitálu, umožněno požádat o státní podporu a tato podpora jim bude poskytnuta způsobem, který veřejný sektor motivuje k tomu, aby prováděl kapitálové investice, a tím minimalizuje zátěž daňových poplatníků“ (20). Podle Řecké banky byly životaschopné pouze čtyři největší banky (banka Eurobank, Řecká národní banka, banka Piraeus a banka Alpha) (21). Tyto banky obdržely v květnu 2012 od HFSF první rekapitalizaci.
(32)
Domácí vklady v řeckých bankách poklesly kvůli recesi a politické nejistotě od konce roku 2009 do června 2012 celkem o 37 %. Tyto banky musely ve snaze udržet si vklady platit vyšší úrokové sazby. Náklady na vklady rostly, a tím se snižovalo čisté úrokové rozpětí bank. Vzhledem k tomu, že řeckým bankám byl odepřen přístup k velkoobchodním trhům financování, staly se zcela závislé na financování z Eurosystému (22), přičemž rostoucí podíl tohoto financování měl formu pomoci NPL poskytované Řeckou bankou. Částky, které tyto banky získaly, byly v druhé polovině roku 2012 obzvláště vysoké.
(33)
Po volbách, které se konaly v červnu 2012, se stav vkladů začal opět zvyšovat. Od 31. prosince 2012 se celkové financování řeckých bank z Eurosystému snížilo.
(34)
Dne 3. prosince 2012 řecké banky zahájily program zpětného odkupu nových dluhopisů ŘSDL obdržených v rámci programu PSI, a to za ceny, které se pohybovaly v rozmezí od 30,2 % do 40,1 % jejich nominální hodnoty (23). Do tohoto programu zpětného odkupu se zapojily řecké banky, čímž v jejich rozvahách vznikly další ztráty, protože účetní ztráta (tedy rozdíl mezi tržní a nominální hodnotou) zaúčtovaná v době, kdy probíhal program PSI, se stala konečnou a nezvratnou (24).
(35)
V prosinci 2012 obdržely čtyři největší řecké banky od fondu HFSF druhou rekapitalizaci.
(36)
Na podzim 2013 provedla Řecká banka nový zátěžový test, aby posoudila odolnost kapitálové pozice řeckých bank jak v rámci základního scénáře, tak scénáře nepříznivého.
(37)
V červenci 2013 Řecká banka pověřila poradenskou společnost, aby provedla diagnostickou studii úvěrových portfolií všech řeckých bank. Tato poradenská společnost provedla prognózy ztrát z úvěrů (dále také „PZÚ“) u všech domácích úvěrových portfolií, jakož i u úvěrů, které nesou řecké riziko v zahraničních pobočkách a dceřiných společnostech, a to za dobu tří a půl let a za celou dobu čerpání úvěrů. Analýza formulovala prognózy ztrát z úvěrů v rámci dvou makroekonomických scénářů, tedy základního a nepříznivého scénáře. Prognózu ztrát z úvěrů u zahraničních úvěrových portfolií odhadla Řecká banka na základě výstupu od poradenské společnosti.
(38)
Na základě posouzení prognóz ztrát z úvěrů, které provedla poradenská společnost, Řecká banka posoudila kapitálové potřeby, přičemž využila technickou podporu druhé poradenské společnosti.
(39)
Klíčovými složkami posouzení kapitálových potřeb v rámci zátěžového testu z roku 2013 byly i) konsolidované prognózy ztrát z úvěrů (25) u úvěrových portfolií bank, a to jak pro řecké, tak zahraniční riziko, očištěné o stávající úvěrové rezervy, ii) odhadovaná provozní ziskovost bank v období od června 2013 do prosince 2016 na základě konzervativní úpravy plánů restrukturalizace, které byly Řecké bance předloženy v prvním čtvrtletí roku 2013. Tabulka 4 shrnuje výpočet konsolidovaných kapitálových potřeb hlavních řeckých bank v rámci základního scénáře pro zmíněný zátěžový test z roku 2013.
Tabulka 4
Zátěžový test z roku 2013: konsolidované kapitálové potřeby hlavních řeckých bank v rámci základního scénáře (v milionech EUR)
Banky
Referenční kmenový kapitál Tier 1 (červen 2013) (1)
Rezervy pro ztráty z úvěrů
(červen 2013) (2)
PZÚ pro řecké riziko (3)
PZÚ pro zahraniční riziko (26) (4)
Interní tvorba kapitálu (5)
Zátěžový test - poměr kmenového kapitálu Tier 1 (prosinec 2016) (6)
Kapitálové potřeby
(7)=(6)-(1)-(2)-(3)-(4)-(5)
NBG (27)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (28)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Piraeus
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Attica
225
403
- 888
0
106
243
397
Panellinia
61
66
- 237
0
-26
31
169
Zdroj:
Řecká banka, Zátěžový text řeckého bankovnictví z roku 2013, březen 2014, s. 42.
(40)
Dne 6. března 2013 Řecká banka oznámila výsledky zátěžového testu z roku 2013 a požádala banky, aby do poloviny dubna 2014 předložily plány získání kapitálu, které jim umožní pokrýt jejich kapitálové potřeby v rámci základního scénáře.
2.1.2 Hospodářské činnosti banky
(41)
Banka poskytuje univerzální bankovní služby v Řecku a ve východní a jihovýchodní Evropě (Kypr, Rumunsko, Bulharsko, Srbsko a Ukrajina). Nabízí kompletní škálu bankovních a finanční produktů a služeb domácnostem a podnikům. Je aktivní v maloobchodním, podnikovém a soukromém bankovnictví, správě aktiv, pojištění, v pokladních operacích, na kapitálových trzích a poskytuje také další služby. Banka je zapsána v obchodním rejstříku v Řecku a její akcie jsou vedeny na burze v Aténách. Dne 31. prosince 2012 bylo v bance zaměstnáno celkem 17 427 lidí, přibližně polovina z nich v jižní a jihovýchodní Evropě, druhá polovina v Řecku (29).
(42)
Banka se zapojila do programu PSI a provedla výměnu dluhopisů ŘSDL a státních úvěrů s nominální hodnotou 7 336 milionů EUR. Její celková zátěž související s programem PSI dosáhla přibližně 5 781 milionů EUR před zdaněním a byla v plném rozsahu zapsána do účetnictví za rok 2011 (30). Během programu zpětného odkupu, který proběhl v prosinci 2012, banka prodala nové dluhopisy ŘSDL, které získala v rámci programu PSI, s velkou slevou z nominální hodnoty. V důsledku tohoto prodeje jí vznikly ztráty u nových dluhopisů ŘSDL.
(43)
Klíčové údaje banky v prosinci 2010, prosinci 2011, prosinci 2012 a prosinci 2013 (konsolidované údaje) jsou uvedeny v tabulce 5.
Tabulka 5
Klíčové údaje Eurobanky, 2010, 2011, 2012 a 2013
Zisk a ztráta
(v milionech EUR)
2010
2011
2012
2013
(zahrnuje New TT Bank a Nea Proton Bank od data jejich získání)
Čistý příjem z úroků
2 103
2 965
1 461
1 294
Celkový provozní příjem
2 730
2 226
1 755
1 587
Celkové provozní výdaje
-1 280
-1 123
-1 052
-1 071
Příjem před poskytnutím
1 450
1 103
703
516
Ztráty související s úvěrovým rizikem
-1 273
-1 328
-1 655
-1 920
Ztráty související s programem PSI
-6 012
- 363
Jiné ztráty
- 737
- 373
- 522
Čistý zisk/ztráta
84
-5 496
-1 440
-1 157
Výběrové objemové údaje (v milionech EUR)
31. prosince 2010
31. prosince 2011
31. prosince 2012
31. prosince 2013 (zahrnuje New TT Bank a Nea Proton Bank)
Celkové úvěry a zálohy poskytnuté klientům
53 412
48 094
43 171
45 610
Celkové vklady
41 173
32 459
30 752
41 535
Celková aktiva
87 188
76 822
67 653
77 586
Celkový vlastní kapitál (31)
6 094
875
- 685
4 523
Zdroje:
2013: Finanční výsledky za rok 2013 - konsolidované finanční závěrky, s. 3 a 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 a 2011: Finanční výsledky za rok 2012 - konsolidované finanční závěrky, s. 3 a 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010: Tisková zpráva EFG Eurobank, výsledky za celý rok 2011, s. 5 a 6: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf
(44)
Z tabulky 5 je zřejmé, že kromě obrovských ztrát, které banka zanesla do účetnictví v důsledku účasti v programu PSI (5 781 milionů EUR (32)), jí klesaly příjmy (mimo jiné kvůli vysokým nákladům spojeným se vklady), a naopak utrpěla vysoké a rostoucí ztráty ze znehodnocení úvěrových portfolií v Řecku i v zahraničí. Likvidní pozice banky byla silně zasažena odlivem vkladů a její poměr úvěrů k vkladům dosáhl k 31. prosinci 2011 148 %, zatímco 42 % její rozvahy bylo k tomuto datu financováno z Eurosystému.
(45)
V rámci zátěžového testu za rok 2013, jehož výsledky byly oznámeny dne 6. března 2014, Řecká banka odhadla kapitálové potřeby banky na 2 945 milionů EUR v rámci základního scénáře. Tato částka byla očištěna o zmírňující opatření, to znamená, že se již předpokládalo, že banka provede zmírňující opatření ve formě odprodeje, který měl podle předpokladů přispět ke snížení jejích kapitálových potřeb.
(46)
Aby pokryla identifikovanou kapitálovou potřebu ve výši 2 945 milionů EUR, banka navrhla, že posílí zmírňující opatření, která však celkově vygenerují pouze nepatrně vyšší částku, než při výpočtu kapitálových potřeb předpokládala Řecká banka. Tato zmírňující opatření zahrnují prodej dodatečných aktiv (prodej […] (33), prodej […] % v dceřiné pojišťovně a snížení účasti na činnostech v oblasti nemovitostí o 20 % do […]) (34).
(47)
Jelikož pomocí těchto posílených zmírňujících opatření bylo možné pokrýt pouze velmi malou část identifikovaných kapitálových potřeb, akcionáři na mimořádné valné hromadě dne 12. dubna 2014 rozhodli, že přistoupí ke kapitálovému navýšení v hodnotě 2 864 milionů EUR. Toto navýšení má formu nabídky vlastního kapitálu bez předkupních práv (tzn. navýšení kapitálu se zrušením předkupních práv) mezinárodním investorům a rovněž formu veřejné nabídky v Řecku. Pokud by poptávka soukromých investorů k pokrytí celého navýšení kapitálu nestačila, fond HFSF pokryje rozdíl tím, že upíše zbývající nové akcie, a to s výhradou přeměny stávajících podřízených kapitálových nástrojů banky na akcie.
2.2 ZÍSKÁNÍ ŘECKÝCH BANKOVNÍCH ČINNOSTÍ BANKOU
(48)
Dne 15. července 2013 banka podepsala s fondem HFSF dvě závazné dohody o tom, že koupí 100 % akcií a hlasovacích práv podniků Nea Proton Bank a New TT Bank.
2.2.1 Získání banky Nea Proton
Řešení krizové situace Proton Bank a Nea Proton Bank
(49)
Dne 9. října 2011 Řecká banka podnikla kroky k vyřešení krizové situace banky Proton. Zrušila bance Proton licenci, a tím zahájila její likvidaci (35).
(50)
Na návrh Řecké banky a na základě rozhodnutí ministra financí (36) byla založena banka Nea Proton, která sloužila jako dočasná úvěrová instituce a byly na ni převedeny všechny vklady (maloobchodní, bankovní a státní), síť poboček a vybraná aktiva (portfolia úvěrů a cenných papírů) banky Proton. Akciové pohledávky, podřízený dluh a vysoce rizikové úvěry zůstaly u banky Proton. Fond HFSF poskytl bance Nea Proton počáteční základní kapitál ve výši 250 milionů EUR (37) a byl jejím jediným akcionářem. Velikost počáteční rozvahy banky Nea Proton byla přibližně 3 miliardy EUR.
(51)
Na konci roku 2011 dosáhla rizikově vážená aktiva (38) banky Nea Proton částky 1,2 miliardy EUR.
Získání banky Nea Proton bankou
(52)
Řecký zákon o řešení problémů bank vyžaduje, aby fond HSFS odprodal své akcie v dočasné úvěrové instituci do dvou let od data, kdy bylo vydáno ministerské rozhodnutí, jímž se daná dočasná úvěrová instituce zřizuje (39). V souladu s tímto závazkem a podle Memoranda o hospodářské a finanční politice fond HFSF přistoupil k prodeji svých akcií v bance Nea Proton. Finanční poradce fondu HFSF se obrátil na řadu potenciálních investorů (včetně řeckých bank, zahraničních bank a finančních sponzorů), ale pouze dvě strany, banka a hedgeový fond ze Spojených států, předložily konečné nabídky. Pouze nabídka banky byla považována za nabídku, která vyhovuje průvodnímu dopisu (process letter) fondu HFSH, a tudíž za platnou.
(53)
K 31. květnu 2013 dosáhla rizikově vážná aktiva banky Nea Proton částky 811 milionů EUR a její regulační kapitál částky - 203 milionů EUR. K témuž dni banka Nea Proton potřebovala celkovou rekapitalizaci ve výši 276 milionů EUR, aby dosáhla 9 % poměru kmenového kapitálu Tier 1. Banka zaplatila v hotovosti 1 EUR výměnou za 100 % akcií a hlasovacích práv banky Nea Proton. Banka požádala fond HFSF o rekapitalizaci banky Nea Proton částkou 395 milionů EUR, což jí - kromě 276 milionů EUR nutných k tomu, aby se poměr kapitálové přiměřenosti banky Nea Proton vrátil na úroveň 9 %, - umožnilo využít dalších 119 milionů EUR k vyrovnání dodatečných ztrát z úvěrů a očekávaných ztrát před zdaněním do roku 2016. Podle prodejních podmínek se fond HFSF zavázal, že pokryje kapitálové potřeby banky Nea Proton před dokončením transakce tím, že jí poskytne 395 milionů EUR v hotovosti.
2.2.2 Získání podniku New TT Bank
Řešení krizové situace TT Bank a New TT Bank
(54)
Dne 18. ledna 2013 řecké orgány podnikly kroky k vyřešení krizové situace banky TT. Řecká banka zrušila bance TT licenci, a tím zahájila její likvidaci (40).
(55)
Na návrh Řecké banky a na základě rozhodnutí ministra financí (41) byla založena banka New TT, která sloužila jako dočasná úvěrová instituce a byla na ni převedena aktiva (ve formě hotovosti, státních pokladničních poukázek, úvěrů, které nejsou v selhání, maloobchodních vkladů, centrálního financování a ŘSDL (42)) v hodnotě 10,8 miliard EUR. V bance TT zůstala celková částka čistých aktiv ve výši 1,2 miliardy EUR: „ve formě“ akciových pohledávek, úvěrů v selhání, daňových pohledávek a závazků banky TT a různých druhů dávek a poplatků. Fond HFSF poskytl bance New TT základní kapitál ve výši 500 milionů EUR a byl jejím jediným akcionářem. Velikost počáteční rozvahy banky New TT po kapitálovém vkladu byla přibližně 15,1 miliardy EUR.
Získání New TT Bank bankou
(56)
V rámci závazků plynoucích z Memoranda o hospodářské a finanční politice přistoupil fond HFSF k prodeji svých akcií v bance New TT. Tímto způsobem také splnil svůj závazek odprodat své akcie v této dočasné úvěrové instituci do dvou let od data jejího vzniku. Finanční poradce fondu HFSF se obrátil na širokou škálu potenciálních investorů včetně řeckých bank, zahraničních bank a finančních sponzorů. Pouze čtyři největší řecké banky předložily konečné nabídky a upřednostněna byla nabídka banky.
(57)
Banka souhlasila, že za nákup banky New TT zaplatí celkem 681 milionů EUR ve formě nově vydaných kmenových akcií. Podle dohody o upsání byla počáteční částka zaplacená bankou podrobena dalším úpravám na základě hodnocení čisté hodnoty aktiv (43).
(58)
Následně akcionáři banky na mimořádné valné hromadě dne 26. srpna 2016 schválili navýšení základního kapitálu banky o 425 625 000 EUR vydáním 1 418 750 000 nových kmenových akcií (44), přičemž každá z nich měla nominální hodnotu 0,3 EUR a nabídková cena byla 0,48 EUR. Navýšení kapitálu bylo fondem HFSF upsáno v plném rozsahu formou příspěvku v podobě věcného plnění. Příspěvek v podobě věcného plnění měl formu všech akcií banky New TT vlastněných fondem HFSF v celkové hodnotě 681 milionů EUR. Po této transakci vzrostla účast fondu HFSF v bance z 93,5 % na 95,2 %.
2.3 OPATŘENÍ PODPORY
(59)
Banka využila opatření na podporu kapitálu A, B1, B2, B3, B4 a C a opatření na podporu likvidity L1 a L2. Banky Proton a Nea Proton využily opatření: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 a NP3. Banky T, TT a New TT využily opatření T, TT, NTT1 a NTT2.
2.3.1 Opatření podpory poskytnutá bance v rámci režimu podpor pro řecké banky
(60)
Banka získala několik forem podpory v rámci režimu podpor pro řecké banky, v rámci rekapitalizačního opatření, záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů.
2.3.1.1 Státní podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů (opatření L1)
(61)
Banka získala a nadále přijímá podporu v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů. Tato podpora se v tomto rozhodnutí bude dále označovat jako „opatření L1“. K 30. listopadu 2013 (45) dosáhly záruky poskytnuté bance částky přibližně 13,9 miliard EUR. K uvedenému datu neexistovaly žádné nesplacené úvěry ve formě státních dluhopisů poskytnuté bance. K 15. dubnu 2011 banka obdržela úvěry ve formě státní dluhopisů ve výši 1 737 milionů EUR a v rámci režimu podpor pro řecké banky jí byly poskytnuty státní záruky ve výši 13,6 miliard EUR.
(62)
V plánu restrukturalizace banky, který řecké orgány dne 16. března předložily Komisi, tyto orgány naznačily, že hodlají pokračovat v poskytování záruk a půjčování státních dluhopisů v rámci režimu během celého období restrukturalizace.
2.3.1.2 Státní rekapitalizace poskytnutá v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky (opatření A)
(63)
V květnu 2009 obdržela banka kapitálový vklad ve výši 950 milionů EUR (46) (opatření A) v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky. Tento kapitálový vklad se rovnal přibližně 2 % rizikově vážených aktiv, jimiž banka tehdy disponovala.
(64)
Rekapitalizace měla formu preferenčních akcií upsaných Řeckem s kuponem ve výši 10 % a pětiletou dobou splatnosti. V roce 2010 byla doba trvání preferenčních akcií prodloužena a jejich protiplnění se zvýšilo. Pokud by po tomto okamžiku preferenční akcie nebyly uhrazeny do pěti let od jejich vydání a na valné hromadě by akcionáři nepřijali ohledně uhrazení těchto akcií žádné rozhodnutí, řecký ministr financí zvýší kupon o 2 % ročně, a to na kumulativním základě (to znamená, že kupon dosáhne za šest let 12 %, za sedm let 14 % atd.).
2.3.2 Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2)
(65)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity představuje výjimečné opatření, které umožňuje solventní finanční instituci, která čelí dočasným problémům s likviditou, obdržet financování z Eurosystému, aniž by taková operace byla součástí jednotné měnové politiky. Úroková sazba, kterou taková finanční instituce za pomoc NPL platí, je o […] bazických bodů vyšší než úrok, který platí za běžné refinancování centrální bankou.
(66)
Za program NPL odpovídá Řecká banka, což znamená, že veškeré náklady a rizika související s poskytováním nouzové pomoci v oblasti likvidity nese Řecká banka (47). Řecko poskytlo Řecké bance státní záruku, která se vztahuje na celkovou částku pomoci NPL, kterou Řecká banka poskytla. Přijetí čl. 50 odst. 7 zákona 3943/2011, kterým se změnil čl. 65 odst. 1 zákona 2362/1995, umožnilo ministru financí poskytnout jménem státu Řecké bance záruky s cílem ochránit pohledávky Řecké banky vůči úvěrovým institucím. Banky, jimž byla poskytnuta nouzová pomoc v oblasti likvidity, musejí státu zaplatit poplatek za záruku ve výši […] bazických bodů.
(67)
K 31. prosinci 2011 banka obdržela pomoc NPL se státní zárukou ve výši 14,95 miliard EUR (48), k 31. prosinci 2012 banka obdržela pomoc NPL se státní zárukou ve výši 12 miliard EUR.
2.3.3 Opatření podpory poskytnutá bance prostřednictvím fondu HFSF
(68)
Od roku 2012 poskytl fond HFSF bance několik opatření na podporu kapitálu. Tabulka 6 uvádí přehled těchto opatření podpory.
Tabulka 6
Opatření na podporu kapitálu poskytnutá bance prostřednictvím fondu HFSF
1. překlenovací rekapitalizace - květen 2012 (v milionech EUR)
2. překlenovací rekapitalizace - prosinec 2012 (v milionech EUR)
Písemný závazek - prosinec 2012
(v milionech EUR)
Jarní rekapitalizace 2013 - květen 2013 (v milionech EUR)
Rekapitalizační závazek - duben 2014 (v milionech EUR)
Opatření
B1
B2
B3
B4
C
Částka
(v milionech EUR)
3 970
1 341
528
5 839
2 864
2.3.3.1 První překlenovací rekapitalizace (opatření B1)
(69)
15. až 32. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Eurobank obsahují podrobný popis první překlenovací rekapitalizace, k níž došlo v květnu 2012 (opatření B1). Souvislosti a hlavní rysy uvedeného opatření jsou vymezeny v tomto oddíle.
(70)
Dne 20. dubna 2012 poskytl fond HFSF bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení základního kapitálu banky částkou ve výši až 4,2 miliardy EUR.
(71)
V souladu s ustanoveními o překlenovací rekapitalizaci v zákoně č. 3864/2010, jímž se zřizuje fond HFSF („zákon o fondu HFSF“), fond HFSF v rámci opatření B1 dne 28. května 2013 převedl na banku dluhopisy nástroje EFSF (Evropský nástroj finanční stability) v hodnotě 3,97 miliard EUR. Dluhopisy EFSF převedené na banku byly obligace EFSF s pohyblivou sazbou s dobami splatnosti o délce šest a deset let a byly vydány dne 19. dubna 2012. Komise již ve 48. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Eurobank uvedla, že „překlenovací kapitalizace dokončená dne 28. května 2012 je provedením závazné povinnosti uvedené v písemném závazku, a je tak pokračováním téže podpory“. Obě částky stanovené v písemném závazku a v první překlenovací rekapitalizaci vypočítala Řecká banka tak, aby zaručila, že banka dosáhne k 31. prosinci 2011, tedy k datu zpětného zanesení překlenovací rekapitalizace do účetnictví banky, celkového kapitálového poměru ve výši 8 %. Jak je patrné z tabulky 3, opatření B1 se vztahovalo pouze na omezenou část celkových kapitálových potřeb určených při zátěžovém testu v roce 2012. Banka měla získávat kapitál prostřednictvím budoucího navýšení kapitálu a překlenovací rekapitalizace měla pouze zachovat způsobilost banky pro financování z ECB do doby, než dojde ke zmíněnému navýšení kapitálu.
(72)
Pro období mezi datem první překlenovací rekapitalizace a datem přeměny první překlenovací rekapitalizace na kmenové akcie a jiné konvertibilní finanční nástroje dohoda o předběžném upsání mezi bankou a fondem HFSF stanovila, že banka musí zaplatit fondu HFSF roční poplatek ve výši 1 % z nominální hodnoty obligací EFSF a že veškeré platby kuponů a úroků z obligací EFSF za toto období se budou počítat jako dodatečný kapitálový příspěvek ze strany fondu HFSF (49).
2.3.3.2 Druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B2)
(73)
Na podzim roku 2012 zanesla banka do účetnictví další ztráty. Její kapitál tudíž opět klesl pod úroveň minimálních kapitálových požadavků, jejichž splnění je nutné, aby banka byla způsobilá pro refinancování z banky ECB.
(74)
Proto bylo nezbytné provést druhou překlenovací rekapitalizaci. Dne 21. prosince 2012 fond HFSF provedl druhou překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 341 milionů EUR (opatření B2), která byla opět uhrazena převodem dluhopisů EFSF na banku.
2.3.3.3 Písemný závazek z 21. prosince 2012 (opatření B3)
(75)
Kromě druhé překlenovací rekapitalizace poskytl fond HFSF dne 21. prosince 2012 bance písemný závazek, že se bude podílet na navýšení jejího základního kapitálu a na konvertibilních kapitálových nástrojích, které budou vydány, celkovou částkou až 528 milionů EUR (opatření B3).
(76)
Celková částka dvou překlenovacích rekapitalizací (opatření B1 a B2) a dodatečná částka, k jejímuž poskytnutí se fond HFSF zavázal v prosinci 2012 (opatření B3), znamenaly, že se fond HFSF zavázal pokrýt celkové kapitálové potřeby určené při zátěžovém testu v roce 2012 (5 839 milionů EUR (50)).
2.3.3.4 Jarní rekapitalizace v roce 2013 (opatření B4)
(77)
Dne 30. dubna 2013 akcionáři na valné hromadě schválili navýšení základního kapitálu banky o částku 5 839 milionů EUR („jarní rekapitalizace v roce 2013“). Banka tudíž vydala 3 789 317 357 nových akcií s nominální hodnotou 0,30 EUR za cenu 1,54 EUR za akcii.
(78)
Ve stejný den akcionáři na valné hromadě také rozhodli, že celou částku kapitálu poskytne fond HFSF a bude uhrazena ve věcných příspěvcích ve formě dluhopisů EFSF.
(79)
Fond HSFS proto v květnu 2013 poskytl bance celkový vklad ve výši 5 839 milionů EUR ve formě kmenových akcií (opatření B4). Tato částka se rovná součtu opatření B1, B2 a B3.
(80)
Prostřednictvím jarní rekapitalizace v roce 2013 byly první a druhá překlenovací rekapitalizace přeměněny na rekapitalizaci trvalou a byla splněn závazek poskytnout dodatečnou kapitálovou podporu (opatření B3).
(81)
Cena nových akcií byla stanovena na 50 % průměrné ceny odpovídající burzovnímu kurzu za posledních 50 obchodních dnů před stanovením ceny nabídky vážené podle příslušných objemů obchodu. V důsledku opačného štěpení akcií, o němž rozhodli akcionáři na valné hromadě dne 30. dubna 2012 (51), byla cena nových akcií stanovena na 1,54 EUR za akcii.
(82)
Bezprostředně po jarní rekapitalizaci v roce 2013 se fond HFSF stal hlavním akcionářem banky s podílem ve výši 98,56 %. Avšak poté, co banka dokončila další řízení závazků, tento podíl v červnu 2013 klesl na 93,55 % (viz oddíl 2.4.5). V srpnu 2013 banka vydala fondu HFSF nové akcie za účelem nákupu banky New TT, a podíl HFSF tak vzrostl na 95,23 % (52).
2.3.3.5 Rekapitalizační závazek z roku 2014 (opatření C)
(83)
Dne 6. března 2014 Řecká banka oznámila výsledky zátěžového testu, který byl proveden v druhém pololetí roku 2013. Řecká banka uvedla, že v rámci základního scénáře by kapitálové potřeby banky na období let 2014-2016 dosáhly částky 2 945 milionů EUR.
(84)
Dne 31. března 2014 zaslal fond HFSF bance dopis, v němž uvedl, že hodlá a je schopen pojistit jakékoli navýšení základního kapitálu, které se provede na základě zákona č. 3864/2010 o HFSF ve znění z 30. března 2014 a které je nutné k tomu, aby byly uspokojeny kapitálové potřeby určené během zátěžového testu. Zákon o fondu HFSF stanoví, že pokud je poptávka soukromých investorů za cenu určenou na valné hromadě HFSF na základě dvou nezávislých scénářů na konci upisovacího období nedostatečná, fond HFSF upíše veškeré zbývající akcie s výhradou předchozí přeměny stávajícího podřízeného kapitálového nástroje banky na akcie, jak je uvedeno v článku 6a.
(85)
Dne 12. dubna 2014 akcionáři na mimořádné valné hromadě schválili navýšení základního kapitálu o 2 864 milionů EUR podle zákona o fondu HFSF a uvedli, že nabídková cena nemůže být nižší než nominální cena 0,30 EUR za akcii a minimální cena, kterou stanoví fond HFSF (53).
(86)
V souladu se zákonem o fondu HFSF fond HFSF jmenoval dva nezávislé poradce, aby určili hodnotu banky. Dne 10. dubna 2014 tito dva poradci dokončili svoji práci a každý z nich vymezil rozpětí hodnoty banky. Tato dvě rozpětí se do značné míry překrývají. Na základě těchto hodnocení valná hromada fondu HFSF dne 14. dubna 2014 stanovila cenu, která odpovídá minimální ceně, za kterou lze nabízet nové akcie banky investorům, a ceně, která zajistí nabízené akcie, bude-li to nutné (54). Dne 15. dubna 2014 schválila valná hromada nabídku předloženou konsorciem investorů, podle níž mají být upsány nové akcie v hodnotě 1,3 miliardy EUR za cenu 0,30 EUR za akcii („hlavní investor“ (55) (56)).
(87)
Dne 24. dubna 2014 Eurobanka oznámila začátek tvorby portfolia (book building) za cenu v rozmezí od 0,30 do 0,33 EUR (57). Bude-li poptávka po pokrytí celých 2 864 milionů EUR za cenu vyšší než 0,30 EUR dostatečná, hlavní investor bude muset svoji cenu zvýšit nebo zrušit své objednávky, a v takovém případě obdrží vyrovnávací poplatek. Bude-li poptávka soukromých investorů (včetně investora hlavního) po pokrytí celých 2 864 milionů EUR za cenu 0,30 EUR dostatečná, hlavní investor obdrží přednostní příděl. Pokud bude poptávka za cenu 0,30 EUR nedostatečná (včetně poptávky ze strany hlavního investora), přemění se podřízený dluh na nové akcie. Jak stanoví zákon o fondu HFSF, všechny akcie neupsané po přeměně podřízeného dluhu upíše fond HFSF za stejnou cenu, tedy za 0,30 EUR za akcii.
2.3.4 Opatření podpory pro získané podniky
2.3.4.1 Opatření podpory ve prospěch podniků Proton Bank a Nea Proton Bank
(88)
Od roku 2008 využily banky Proton a Nea Proton několik opatření podpory. Tabulka 7 uvádí přehled těchto opatření podpory.
Tabulka 7
Přehled opatření na podporu kapitálu poskytnutých bankám Proton a Nea Proton
Příjemce podpory
Opatření
Povaha podpory
Subjekt, který podporu poskytl
Datum vyplacení
Částka (v milionech EUR)
Činnosti banky Proton
Pr1
Kapitál v rámci rekapitalizačního opatření: preferenční akcie řeckého státu
stát
květen 2009
80
Pr2
Půjčování řeckých státních cenných papírů v rámci řeckého opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů
stát
duben 2009
78
Pr3
Státní záruka pro vydané dluhopisy v rámci řeckého záručního opatření
stát
červenec 2010
149,4
Činnosti banky Nea Proton
NP1
Mezera ve financování z PB na NPB
Financování mezery ve financování z PB na NPB (část 1)
HDIGF
9.10.2011
862
Po dokončení výpočtu mezery ve financování bude financován zůstatek v mezeře ve financování z PB na NPB (část 2)
HFSF
14.5.2012
259,6
Celková částka NP1
1 121,6
NP2
Injekce základního kapitálu do NPB v letech 2011 a 2012
Počáteční základní kapitál
HFSF
9.10.2011
220
Počáteční základní kapitál
HFSF
3.2.2012
30
Celkový počáteční kapitál
250
Dodatečný základní kapitál
HFSF
1.8.2012
230
Dodatečný základní kapitál
HFSF
31.12.2012
35
Celkový dodatečný kapitál
265
Celková částka NP2
515
NP3
Rekapitalizace před prodejem Eurobance
Základní kapitál
HFSF
28.8.2013
395
2.3.4.1.1 Opatření podpory ve prospěch banky Proton
i) Státní rekapitalizace banky Proton (opatření Pr1)
(89)
V květnu 2009 Řecko vložilo do banky Proton 80 milionů EUR, což se rovnalo přibližně 4,6 % jejích tehdejších rizikově vážených aktiv. Tato kapitálová injekce se provedla v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky. Rekapitalizace měla formu preferenčních akcií.
ii) Státní podpora v oblasti likvidity ve prospěch banky Proton (opatření Pr2 a Pr3)
(90)
Banka Proton rovněž využila opatření podpory v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěru ve formě státních dluhopisů, která jsou součástí řeckého režimu podpor pro banky. V dubnu 2009 banka Proton obdržela řecké státní cenné papíry v hodnotě 78 milionů EUR (opatření Pr2) a v červenci 2010 obdržela státní záruku za vydané dluhopisy v nominální hodnotě 149,4 milionů EUR (opatření Pr3). V den řešení krizové situace byly na banku Nea Proton převedeny dluhopisy se státní zárukou, ale 5. ledna 2012 byly zrušeny. Splatnost cenných papírů řecké vlády uplynula v prosinci 2011 a tyto cenné papíry nebyly obnoveny.
2.3.4.1.2 Opatření podpory ve prospěch banky Nea Proton
i) Pokrytí mezery ve financování banky Nea Proton ve výši 1 121,6 milionů EUR (opatření NP1)
(91)
V souvislosti s řešením krizové situace banky Proton řecké orgány zjistily, že v bance Nea Proton existuje mezera ve financování. V souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 9. října 2011 byla z programu pro řešení problémů bank Řeckého fondu pro záruky za vklady a investice (HDIGF) v prosinci 2011 vyplacena bance Nea Proton částka 862 milionů EUR. Poté, co Řecká banka 19. ledna 2012 dokončila výpočet mezery ve financování a došla k částce 1 121,6 milionů EUR, fond HFSF v souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 9. dubna 2012 (58) vyplatil (59) dne 14. května 2012 zbývající částku ve výši 259,6 milionů EUR. Díky programu fondů HDIGF a HFSF pro řešení problémů bank tak byla zmíněná mezera ve financování odstraněna.
ii) Kapitálové vklady fondu HSFS do banky Nea Proton v letech 2011 a 2012 (opatření NP2)
(92)
Fond HFSF poskytl bance Nea Proton státní podporu ve formě počátečního základního kapitálu (kmenových akcií) ve výši 250 milionů EUR, která byla vyplacena ve dvou tranších dne 9. října 2011 a 3. února 2012.
(93)
Podle aktualizovaného plánu restrukturalizace banky Nea Proton, který byl předložen 16. července 2012 a představoval nejnovější verzi plánu, jenž byl Komisi sdělen v době rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, banka Nea Proton potřebovala dodatečný kapitál ve výši 300 milionů EUR. Dodatečný kapitál byl požadován zčásti proto, že banka Nea Proton utrpěla ztráty v důsledku účasti v programu PSI (ztráty ze znehodnocení dosáhly za rok 2011 částky 146,5 milionů EUR ve vztahu k dluhopisům ŘSDL a ztráty z dodatečného zhoršení ve výši 22 milionů EUR byly zaneseny do výsledků za první čtvrtletí roku 2012). Banka Nea Proton potřebovala dodatečný kapitál také proto, že se od roku 2011 do roku 2016 zvýšily provizní poplatky a tyto poplatky byly vyšší, než jak se předpokládalo v době, kdy byla banka Nea Proton založena.
(94)
Podle aktualizovaného plánu restrukturalizace banky Nea Proton, který byl předložen 16. července 2012, měly mít tyto předpokládané kapitálové potřeby formu očekávané kapitálové injekce ve výši 285 milionů EUR v roce 2012 a očekávané kapitálové injekce ve výši 15 milionů EUR v roce 2014. Ve skutečnosti nakonec fond HFSF poskytl bance Nea Proton dne 1. srpna 2012 injekci ve výši 230 milionů EUR a 31. prosince 2012 injekci ve výši 35 milionů EUR.
iii) Kapitálové vklady fondu HFSF do banky Nea Proton před prodejem banky Eurobance (opatření NP3)
(95)
Podle prodejní smlouvy z 15. července 2013 se fond HFSF již dříve zavázal, že bance Nea Proton poskytne vklad ve výši 395 milionů EUR (60). Fond HFSF zaplatit částku 395 milionů EUR dne 28. srpna 2013.
2.3.4.2 Opatření podpory ve prospěch banky New TT
(96)
Bankám T Bank, TT Bank a New TT Bank byla od roku 2008 poskytnuta řada opatření podpory. Tabulka 8 uvádí přehled těchto opatření podpory.
Tabulka 8
Přehled opatření podpory pro banky T a TT
Příjemce podpory
Opatření
Popis
Subjekt, který podporu poskytl
Datum
Částka státní podpory (v milionech EUR)
Činnosti banky T převedené na banku TT (61)
T
Financování mezery ve financování z banky T na TT (část 1)
HDIGF
prosinec 2011
450
Po dokončení výpočtu mezery ve financování bude financován zůstatek v mezeře ve financování z banky T na TT (část 2)
HFSF
14.2.2013
227
Celková částka T
677
banka TT
TT
kapitálová injekce
Kapitál v rámci rekapitalizačního opatření: preferenční akcie řeckého státu
stát
květen 2009
224,96
banka New TT (překlenovací banka)
NTT1
Mezera ve financování z TT na NTT
Financování mezery ve financování z banky TT na New TT (část 1)
HFSF
29.1.2013
2 730,8
Po dokončení výpočtu mezery ve financování bude financován zůstatek v mezeře ve financování z banky TT na New TT (část 2)
HFSF
14.6.2013
1 001,7
Celková částka NTT1
3 732,6
NTT2
Počáteční základní kapitálová injekce
Počáteční základní kapitál banky New TT
HFSF
29.1.2013
500
2.3.4.2.1 Opatření podpory ve prospěch banky T
Zásah z programu HDIGF pro řešení problémů bank ve prospěch banky T Bank ve výši 677 milionů EUR (opatření T)
(97)
Z programu fondů HDIGF a HFSH pro řešení problémů bank byla financována mezera ve financování, která vznikla převodem činností z banky T na banku TT a představovala rozdíl mezi reálnou hodnotou aktiv převedených z banky T na TT a reálnou hodnotou převedených závazků. V souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 17. prosince 2011 byla z programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF vyplacena částka 450 milionů EUR (62), která odpovídala přibližně dvěma třetinám odhadované mezery ve financování. Po dokončení výpočtu mezery ve financování, která byla stanovena přibližně na 677 milionů EUR, HFSF bance New TT v souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 9. dubna 2012 (63) dne 14. února 2013 vyplatil (64) zůstatek ve výši 227 milionů (65) EUR.
2.3.4.2.2 Opatření podpory ve prospěch banky TT
Státní rekapitalizace banky TT (opatření TT)
(98)
V květnu 2009 obdržela banka TT od Řecka kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR, který se rovnal přibližně 2,9 % jejích tehdejších rizikově vážených aktiv. Banka TT obdržela kapitálovou injekci v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky. Tato kapitálová injekce měla formu preferenčních akcií.
2.3.4.2.3 Opatření podpory ve prospěch banky New TT
i) Pokrytí mezery ve financování banky New TT ve výši 3 732,6 milionů EUR (opatření NTT1)
(99)
Fond HFSF financoval mezeru ve financování banky New TT, která představovala rozdíl mezi hodnotou aktiv převedených z banky TT na banku New TT a nominální hodnotou převedených závazků. V souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 18. ledna 2013 fond HFSF dne 29. ledna 2013 vyplatil částku 2 730,8 milionů EUR (66), která odpovídala přibližně dvěma třetinám odhadované mezery ve financování. Poté, co Řecká banka dokončila výpočet mezery ve financování a došla k částce 3 732,6 milionů EUR (67), fond HFSF v souladu s rozhodnutím Řecké banky ze dne 21. května 2013 vyplatil dne 14. června 2013 bance New TT zbývající částku ve výši 1 001,7 milionů EUR.
ii) Kapitálové vklady fondu HFSF do banky New TT (opatření NTT2)
(100)
Fond HFSF byl jediným akcionářem banky New TT a poskytl jí státní podporu ve formě počátečního základního kapitálu (kmenových akcií) ve výši 500 milionů EUR.
2.4 PLÁN RESTRUKTURALIZACE A NOVÝ OBCHODNÍ MODEL
(101)
Dne 16. dubna 2014 Řecko předložilo plán restrukturalizace banky, který vysvětluje, jak banka jakožto kombinovaný subjekt, který je výsledkem získání bank Nea Proton a New TT, hodlá obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost.
2.4.1 Domácí operace
(102)
Prostřednictvím plánu restrukturalizace se banka zaměří na své hlavní bankovní činnosti v Řecku. Zatímco její mezinárodní operace představovaly v roce 2010 přibližně 26 % úvěrů (68), tento podíl na konci roku 2012 klesl na 20 % a do konce roku 2018 se dále sníží na […] % (69).
(103)
Hlavní prioritou banky je dosáhnout toho, aby její řecké bankovní operace byly do konce období restrukturalizace (31. prosince 2018) opět ziskové a životaschopné. Za tím účelem plán restrukturalizace obsahuje řadu opatření, která mají zvýšit provozní účinnost a čisté úrokové rozpětí banky, jakož i opatření, která posilují její kapitálovou pozici a strukturu rozvahy.
(104)
Pokud jde o provozní účinnost, banka již dlouho před získáním bank New TT a Nea Proton zahájila rozsáhlý program racionalizace. Od roku 2010 banka snížila svoji fyzickou přítomnost v Řecku. Vzato individuálně (bez získání bank New TT a Nea Proton), snížila počet svých poboček z 564 v červnu 2008 na […] v roce 2014 a rovněž snížila počet řeckých zaměstnanců (z 10 142 v roce 2008 na 9 037 v roce 2012) (70).
(105)
Do konce období restrukturalizace banka plánuje další snížení jak počtu poboček, a to z 645 poboček k 31. prosinci 2012 na […] k 31. prosinci 2018, a počet zaměstnanců z 12 430 k […] na formálním základě, tedy s ohledem na banky Nea Proton a New TT (71).
(106)
Zvýšená efektivita z hlediska poboček a zaměstnanců pomůže snížit celkové náklady na kombinované řecké bankovní činnosti o […] % ročně z 913 milionů EUR v roce 2013 (72) na […] milionů EUR v roce 2018 (73). V důsledku toho klesne očekávaný poměr nákladů a výnosů spojených s řeckými bankovními činnostmi banky do konce období restrukturalizace pod […] %, a to z 60 % v roce 2012.
(107)
Plán restrukturalizace také popisuje, jak banka zlepší své náklady financování, což je klíčem k obnovení životaschopnosti. Banka očekává, že bude moci v rámci stabilnějšího prostředí, a zejména díky předpokládané stabilizaci a oživení ekonomiky, která by podle očekávání měla od roku 2014 opět růst, platit nižší úrokové sazby ze svých vkladů. Rozpětí u vkladů (průměr sazeb u termínovaných vkladů, vkladů na viděnou a u spořících vkladů) podle očekávání v Řecku vzrostou z 223 bazických bodů v roce 2012 na […] bazických bodů v roce 2018 (74). Tohoto snížení rozpětí bude dosaženo především platbami mnohem nižších sazeb u termínovaných vkladů. Obdobně klesne závislost banky na mimořádné pomoci v oblasti likvidity a širším financování z Eurosystému, a to ze 42,9 % jejích celkových aktiv na úrovni skupiny v roce 2012 na […] % v roce 2018 (75).
(108)
Plán restrukturalizace předpokládá, že banka také posílí svoji rozvahu. Její čistý poměr úvěrů k vkladům v Řecku klesne v roce 2018 na […] % (ze 160 % v roce 2012 a 115 % v roce 2013) (76), a její kapitálová přiměřenost se zlepší, přičemž poměr kmenového kapitálu Tier 1 dosáhne v roce 2018 (77) […] % na úrovni skupiny (místo záporné hodnoty vlastního kapitálu před první překlenovací rekapitalizací).
(109)
Další strategickou prioritou banky je řízení úvěrů v selhání. Kromě posílených úvěrových procesů jak v souvislosti se vznikem úvěrů, tak s restrukturalizací úvěrů v selhání, se plán restrukturalizace soustředí na ošetření znehodnocených expozic a tvoru nové nápravné jednotky. Tato jednotka se zaměří na restrukturalizaci znehodnocených expozic. Bude využívat odborných zkušeností 30 až 50 vedoucích pracovníků odpovědných za nápravu vztahů (78). Podíl úvěrů v selhání dosáhne v roce 2015 […] % na úrovni skupiny ([…] % v roce 2015 pro řecký domácí trh (79)) a poté začne klesat a na konci období restrukturalizace dosáhne podle očekávání […] % (80) (30 % v Řecku před odpisy dluhů). Znehodnocené úvěry Řecké banky klesnou díky oživení řecké ekonomiky z 1 652 milionů EUR v roce 2013 na […] milionů EUR v roce 2018 (81).
(110)
Zvýšení provozní účinnosti, snížení čistého úrokového rozpětí a snížení nákladů na riziko bance umožní, aby v Řecku od roku 2015 byla opět zisková. Banka předpokládá, že na konsolidované úrovni dosáhnou její ztráty […] milionů EUR v roce 2014 a […] milionů EUR v roce 2015, zatímco její zisky dosáhnou v roce 2016 […] milionů EUR, v roce 2017 […] milionů EUR a v roce 2018 […] milionů EUR (82). Její konsolidovaná návratnost vlastního kapitálu dosáhne v roce 2018 […] % (83). Tato úroveň ziskovosti bude zajištěna především řeckým trhem (s návratností kapitálu na konci období restrukturalizace ve výši […] %), zatímco […] a […] budou vykazovat nižší úrovně ziskovosti ([…] % a […] %, v uvedeném pořadí).
2.4.2 Mezinárodní bankovní činnosti
(111)
Banka již začala zmenšovat a restrukturalizovat svoji mezinárodní síť. Prodala dceřiné společnosti v Turecku (Eurobank Tefken) a Polsku (EFG Poland). Komerční mezera, tedy rozdíl mezi nesplacenou částkou vkladů a nesplacenou částkou úvěrů u dané dceřiné společnosti, ve zbývající mezinárodní síti klesla z 1,7 miliardy EUR v roce 2010 na 0,8 miliardy EUR, provozní náklady se v letech 2010 až 2012 snížily o 9 % (84).
(112)
Banka bude svoji mezinárodní síť nadále restrukturalizovat a zmenšovat. Zejména se zavázala, že do 30. června 2017 sníží velikost svého portfolia mezinárodních aktiv na 8,77 miliard EUR. Rovněž se zavázala, že toto portfolio dále zmenší na 3,5 miliardy EUR, pokud bude nutné, aby fond HFSF vložil více než jednu miliardu eur do nadcházejícího navýšení základního kapitálu.
(113)
Jednou z možností jak tento cíl splnit, které banka v plánu restrukturalizace zkoumá, je prodej jejích činností v […] (85).
(114)
Tyto odprodeje představují […] % zahraničních aktiv banky k 31. prosinci 2012. Zahraniční aktiva by tudíž k 31. prosinci 2018 dosáhla […] milionů EUR a mezinárodní síť by se soustředila na […] a […].
(115)
Plán restrukturalizace zdůrazňuje, že je nutné snížit závislost zahraničních dceřiných společností na jejich řecké mateřské společnosti, pokud jde o jejich potřeby financování, a nadále chránit kapitálovou pozici banky.
(116)
Za tímto účelem hodlá banka provést program výrazného snížení nákladů v mezinárodní síti, […]. Například v […] bude uzavřeno […] poboček, přičemž počet zaměstnanců se od 31. prosince 2012 sníží o […], a to až do doby, kdy bude dceřiná pobočka v […] (86) prodána.
(117)
Banka sníží své celkové financování zahraničních dceřiných společností z 2 miliard EUR v roce 2012 na […] v roce 2018 (87), návratnost kapitálu dosáhne v roce […] […] % a v roce […] […] %.
2.4.3 Nebankovní činnosti: prodej pojišťovacích činností a činností v oblasti realit
(118)
Banka snížila svůj podíl v dceřiné realitní společnosti Eurobank Properties pod 35 %, a to navýšením základního kapitálu s příznivým dopadem na poměr kmenového kapitálu Tier 1 banky (88). Banka tuto dceřinou společnost v plném rozsahu odprodá do 31. prosince 2018.
(119)
Banka také plánuje, že do […] prodá své dceřiné pojišťovny.
2.4.4 Získávání kapitálu ze soukromých zdrojů a příspěvek stávajících akcionářů a podřízených věřitelů
(120)
Bance se podařilo získat kapitál na trhu, a tím snížit potřebnou státní podporu.
(121)
Akcionáři byli jarní rekapitalizací v roce 2013 silně oslabeni, jelikož fond HFSF obdržel 98,56 % akcií banky a původním akcionářům zůstal pouze podíl ve výši 1,44 %. Fond HFSF tak v červnu 2013 převzal nad bankou plnou kontrolu. Od roku 2008 nebyly vyplaceny žádné dividendy v hotovosti.
(122)
V únoru 2012 banka nabídla, že od soukromých investorů koupí zpět hybridní nástroje za cenu v rozmezí od 40 % do 50 % jejich nominální hodnoty. Tato cena zpětného odkupu byla určena na základě tržní hodnoty nástrojů a obsahovala prémii nepřevyšující deset procentních bodů, která byla přidána s cílem motivovat investory k účasti na zpětném odkupu. Byla přijata nabídka na téměř 50 % celkové nominální hodnoty nástrojů, a banka tak měla po zohlednění nákladů na transakci zisk 248 milionů EUR (89).
(123)
V květnu 2013 banka oznámila další řízení závazků. Banka nabídla držitelům dluhu příležitost přeměnit jejich cenné papíry nižší úrovně Tier 1 a Tier 2 s nesplacenou částkou 662 milionů EUR na kmenové akcie za jejich nominální hodnotu. Cena přeměny byla stanovena tak, aby se rovnala upisovací ceně, kterou zaplatil fond HFSF při jarní rekapitalizaci v roce 2013 (90). Míra přijetí byla 48 %. Jelikož držitelé dluhopisů nižší úrovně Tier 1 a nižší úrovně Tier 2 převedli své cenné papíry na nižší podřízené nástroje bez hotovostní platby, získaný kapitál dosáhl částky 317 milionů EUR.
(124)
V důsledku dvou zpětných odkupů klesl souhrn podřízeného a hybridního dluhu z 1 045 milionů EUR k 31. prosinci 2011 na 283 milionů EUR k 31. prosinci 2013 (91).
2.5 ZÁVAZKY ŘECKÝCH ORGÁNŮ
(125)
Řecko se zavázalo, že banka a její přidružené společnosti provedou plán restrukturalizace, který byl předložen 16. dubna 2014, a poskytlo další závazky ohledně provádění plánu restrukturalizace („závazky“). Závazky, jejichž výčet je uveden v příloze, jsou shrnuty v tomto oddíle.
(126)
Zaprvé, Řecko se zavázalo, že banka provede restrukturalizaci svých komerčních činností v Řecku, a stanovilo maximální počet poboček a zaměstnanců, jakož i maximální částku celkových nákladů, jichž je třeba dosáhnout do 31. prosince 2017 (92).
(127)
Řecko se rovněž zavázalo, že banka do 31. prosince 2017 sníží náklady na vklady přijaté v Řecku a dodrží maximální poměr čistých úvěrů k vkladům (93).
(128)
Pokud jde o zahraniční dceřiné společnosti banky, Řecko se zavázalo, že banka nebude poskytovat dodatečnou kapitálovou podporu, pokud nebudou splněny předem stanovené podmínky. Řecko se také zavázalo, že banka do 30. června 2018 výrazně omezí finanční páky u svých mezinárodních aktiv (94).
(129)
Řecko se zavázalo, že banka odprodá své pojišťovací činnosti, svoji realitní dceřinou společnost a řadu cenných papírů a že sníží velikost svého soukromého kapitálového portfolia. Kromě toho banka až na omezené výjimky nebude kupovat cenné papíry neinvestičního stupně (95).
(130)
Řecko poskytlo řadu závazků týkajících se řízení banky. Zavázalo se, že omezí odměny zaměstnanců a vedoucích pracovníků banky, že banku přiměje, aby dodržovala řecké právní předpisy o správě a řízení společností a zavedla účinnou a odpovídající organizační strukturu (96).
(131)
Řecko se rovněž zavázalo, že banka posílí svoji úvěrovou politiku, aby v jakékoli fázi úvěrového procesu zabránila diskriminaci a zaručila, že rozhodnutí o poskytnutí a restrukturalizaci úvěrů směřují k maximalizaci ziskovosti banky. Řecko se zavázalo, že banka zlepší sledování úvěrového rizika, jakož i restrukturalizaci úvěrů (97).
(132)
Řada závazků se týká operací banky s vypůjčovateli ve spojení. Tyto závazky mají zaručit, že se banka při poskytování a restrukturalizaci půjček zaměstnancům, vedoucím pracovníkům a akcionářům, jakož i veřejným subjektům, politickým stranám a mediálním společnostem neodchýlí od obezřetných bankovních postupů (98).
(133)
Na závěr se Řecko zavázalo, že na banku uvalí další omezení, např. zákaz kuponů a dividend, zákaz akvizic a zákaz reklamy (99).
(134)
Tyto závazky budou do 31. prosince 2018 sledovány kontrolním správcem.
(135)
Jelikož fond HFSH zajišťuje stávající kapitálové navýšení banky, Řecko v rámci stávajícího kapitálového navýšení banky poskytlo samostatný závazek, že provede opatření stanovená v článku 6a zákona o fondu HFSF ve znění ze dne 30. března 2014, podle nějž se má zbývající částka nedostatku kapitálu úvěrové instituce předtím, než fond HFSF provede kapitálovou injekci, podle potřeby přidělit držitelům kapitálových nástrojů a dalších podřízených závazků této instituce.
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍCH VYŠETŘOVACÍCH ŘÍZENÍ
3.1 DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ V SOUVISLOSTI S PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACÍ
(136)
Dne 27. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, aby ověřila, zda byly splněny podmínky sdělení o bankovnictví z roku 2008 (100), pokud jde o vhodnost, nezbytnost a přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky (opatření B1).
(137)
Pokud jde o vhodnost opatření, vzhledem k tomu, že podpora byla poskytnuta poté, co byla provedena předběžná rekapitalizace a poskytnuta podpora v oblasti likvidity, a s ohledem na dlouhé období záchrany Komise pochybuje o tom, zda banka provedla všechny možné kroky, aby zabránila tomu, že v budoucnosti bude potřebovat podporu (101). Kromě toho Komisi nebylo jasné, kdo bude banku kontrolovat, až bude první překlenovací rekapitalizace nahrazena rekapitalizací trvalou (102), neboť banka by se mohla dostat buď pod kontrolu státu, nebo menšinových soukromých vlastníků. Komise podotkla, že by ráda zajistila, aby se kvalita řízení banky, a zejména její proces poskytování půjček v žádném případě nezhoršily.
(138)
Pokud jde o nezbytnost první překlenovací rekapitalizace, v 66. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise zpochybnila, zda byly provedeny všechny možné kroky, aby se zabránilo tomu, že banka v budoucnosti bude potřebovat podporu. Jelikož navíc byla doba trvání překlenovací rekapitalizace nejistá, Komise nemohla s určitostí stanovit, zda je tato rekapitalizace dostačující a zda vyhovuje zásadám týkajícím se protiplnění a sdílení zátěže podle pravidel státní podpory. Navíc vzhledem k tomu, že v době, kdy bylo přijato rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, nebyly známy podmínky přeměny první překlenovací rekapitalizace na rekapitalizaci trvalou, Komise tyto podmínky nemohla posoudit.
(139)
Pokud jde o přiměřenost opatření, Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda jsou ochranná opatření (zákaz reklamy, zákaz kuponů a dividend, zákaz kupní opce a zákaz zpětného odkupu popsané v 71. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou) ve vztahu k první překlenovací rekapitalizaci dostačující. Kromě toho Komise v 72. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou uvedla, že narušení hospodářské soutěže mohla být způsobena neexistencí pravidel, což fondu HFSF znemožnilo koordinovat všechny čtyři největší řecké banky (jmenovitě skupinu Eurobank, banky Alpha, NBG a Piraeus), a neexistencí odpovídajících ochranných opatření, aby se těmto bankám zabránilo ve sdílení obchodně citlivých informací. Komise proto navrhla, aby byl jmenován kontrolní správce, který bude v bance fyzicky přítomen.
3.2 DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ SE SPOLEČNOSTÍ NEA PROTON BANK
(140)
Dne 26. července 2012 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, aby ověřila, zda zásah ve výši 1 122 milionů EUR v rámci programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF (opatření NP1), kapitálový vklad ve výši 250 milionů EUR poskytnutý fondem HFSF a kapitálové vklady dosahující souhrnné výše 300 milionů EUR (opatření NP2), které fond HFSF poskytl bance Nea Proton, splňují obecná kritéria slučitelnosti a požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci (103) a sdělení o restrukturalizaci (104) (obnovení dlouhodobé životaschopnosti, sdílení zátěže a omezení podpory na nezbytné minimum a omezení narušování hospodářské soutěže).
(141)
Pokud jde o vhodnost opatření, Komise prohlásila, že uvedená opatření jsou vhodná jako podpora na záchranu.
(142)
Pokud jde o nezbytnost opatření, Komise poznamenala, že zásah v rámci programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF byl nutný jak z hlediska částky, tak formy, zatímco kapitálové vklady provedené fondem HFSF byly nezbytné pouze z hlediska formy. Pokud však jde o výši kapitálových vkladů provedených fondem HFSF, Komise v 59. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton vyjádřila pochybnosti o tom, zda bude banka Nea Proton schopna samostatně obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost a zda je samostatná restrukturalizace nejlevnější dostupnou možností. Kromě toho Komise v 60. a 61. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton uvedla, že neschopnost banky Nea Proton poskytnout dostatečné protiplnění za rekapitalizaci ze strany fondu HFSF vzbuzuje pochybnosti o tom, zda jde o v zásadě zdravou banku, a tudíž vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace.
(143)
Pokud jde o přiměřenost opatření, Komise měla za to, že jsou přiměřená jako podpora na záchranu.
(144)
Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Nea Proton, Komise v 65. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton vyjádřila pochybnosti o tom, zda tato banka může samostatně dosáhnout životaschopnosti.
(145)
Komise pochybovala o tom, že je navržená restrukturalizace dostačující ve srovnání s hloubkou restrukturalizace, která je požadována kvůli nedostatečnému protiplnění.
3.3 DŮVODY ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ S BANKOU NEW TT
(146)
Dne 6. května 2013 Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, aby ověřila, zda financování ve výši 4,1 miliardy EUR na pokrytí mezery ve financování v důsledku převodu činností z banky TT na banku New TT (opatření NTT1), kapitálový vklad ve výši 500 milionů EUR poskytnutý fondem HFSF bance New TT (opatření NTT2), kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR pro banku TT ve formě preferenčních akcií v rámci režimu podpor pro řecké banky (opatření TT) a zásah ve výši 0,68 miliardy EUR v rámci programu pro řešení problémů bank fondu HDIGF ve prospěch aktiv banky T, která byla převedena na banku TT (opatření T), splňují obecná kritéria slučitelnosti a požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o restrukturalizaci (obnovení dlouhodobé životaschopnosti, sdílení zátěže a omezení podpory na nezbytné minimum a omezení narušování hospodářské soutěže).
(147)
Komise měla za to, že obě opatření, tedy NTT2 a NTT1, jsou v podobě podpory na záchranu vhodná a nezbytná. Pokud jde o nezbytnost opatření NTT2 z hlediska částky, Komise vyjádřila pochybnosti o dlouhodobé samostatné životaschopnosti banky New TT a měla za to, že samostatná restrukturalizace nemusí nutně být jedinou a nejlevnější dostupnou možností (105). Pokud jde o protiplnění u obou opatření, Komise uvedla, že pokrytí mezery ve financování představuje konečné náklady bez vyrovnání budoucích příjmů, což vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace (106).
(148)
Pokud jde o přiměřenost obou opatření, Komise se domnívala, že opatření NTT2 a NTT1 jsou vhodná jako podpora na záchranu v krátkodobém výhledu, ale v 79. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT vyžadovala, aby byla urychleně provedena opatření, která by omezila nepříznivé vedlejší účinky.
(149)
Pokud jde o slučitelnost opatření T, Komise již toto opatření dne 16. května 2012 v rozhodnutí o řešení krizové situace banky T („rozhodnutí o bance T“) (107) dočasně schválila jako podporu na záchranu, nemohla však s konečnou platností schválit podporu ve prospěch činností banky T, které byly převedeny na banku TT. Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT (108) prodloužila schválení opatření jako podpory na záchranu do doby, než přijme konečné rozhodnutí o aktualizované verzi plánu restrukturalizace banky TT.
(150)
Pokud jde o slučitelnost uvedených opatření se sdělením o restrukturalizaci, Komise pochybovala o tom, zda je banka New TT schopna samostatně obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost. Tento skeptický postoj pramenil z omezeného počtu navržených opatření, která hodlala banka New TT přijmout, aby v budoucnosti vytvořila zisky, z nejistoty ohledně programu pro dobrovolný odchod do důchodu, pokud jde o jeho načasování a míru přijetí mezi zaměstnanci, z neexistence dalších opatření ke snížení nákladů na zaměstnance, neexistence opatření pro racionalizaci sítě poboček po získání banky T a průvodní neschopnosti využít potenciální součinnosti (109).
(151)
V 90. a 91. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT Komise vyjádřila obavy, zda bude možné provést ambiciózní snížení úrokových rozpětí u stávajících vkladů a navýšení úvěrových marží u nových úvěrů, aniž by banka New TT ztratila značný počet klientů a aniž by musela poskytovat rizikové úvěry. Kromě toho Komise pochybovala o tom, že banka New TT zdvojnásobí své portfolio podnikových úvěrů podle plánu a zda vzhledem k nedostatku odborných zkušeností bude schopna dosáhnout plánovaného tempa růstu čistého příjmu z úroků.
(152)
Proto Komise v 95. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou TT vyjádřila názor, že opětovné začlenění banky TT do větší životaschopné finanční společnosti zvýší naději banky New TT na životaschopnost, neboť jí umožní racionalizovat náklady, znovu stanovit ceny vkladů a nových úvěrů a nabízet širší škálu produktů.
(153)
Jelikož banka New TT převzala ekonomické činnosti, které byly dříve prováděny v bance TT, včetně činností banky T, Komise zahájila formální vyšetřovací řízení, které se týkalo otázky, zda opatření T a TT nabízejí dlouhodobé řešení z hlediska životaschopnosti banky New TT, a vyzvala zúčastněné strany, aby předložily připomínky.
(154)
Pokud jde o sdílení zátěže, Komise měla za to, že samostatná restrukturalizace zvyšuje náklady na restrukturalizaci, a tudíž pochybovala o tom, že je státní podpora omezena na minimum. Kromě toho Komise poznamenala, že navzdory skutečnosti, že bylo dosaženo dostačujícího sdílení zátěže akcionáři a držiteli podřízeného dluhu, což pravděpodobně představovalo dosažitelné maximum, neexistence protiplnění vyvolala potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže. Komise rovněž zaznamenala, že nižší protiplnění je odůvodněno skutečností, že velká část vzniklých ztát pochází z prominutí dluhu ve prospěch státu (110).
(155)
Pokud jde o narušování hospodářské soutěže, Komise poznamenala, že obrovská částka podpory, kterou obdržela banka TT a převedené činnosti banky T, a nedostatečné protiplnění jsou podnětem k hloubkové restrukturalizaci a k omezení tržní přítomnosti banky New TT. Kromě toho, zatímco ztráty pocházely především z držení dluhopisů ŘSDL, Komise konstatovala, že banka TT držela v poměru ke své velikosti mnohem více řeckých státních dluhopisů než ostatní řecké banky, a měla za to, že je to projevem nepřiměřeného riskování (111). Na závěr Komise poznamenala, že ačkoli banka New TT zůstává na trhu téměř stejnou měrou jako předtím banka TT, narušování hospodářské soutěže je vzhledem k poměrně malé velikosti a neexistenci zahraničních činností banky New TT omezené. Komise však vyjádřila pochybnosti o tom, zda byla přijata dostatečná opatření k omezení neoprávněného narušování hospodářské soutěže, a zastávala názor, že možná bude nutné zavést zákaz cenového vedení a další opatření týkající se změn v jednání (112).
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍMU SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
PŘIPOMÍNKY JEDNÉ ŘECKÉ BANKY
(156)
Dne 3. ledna 2013 Komise od jedné řecké banky obdržela připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Eurobank. Tato řecká banka vyjádřila názor, že rekapitalizace řeckých bank fondem HFSF v zásadě představuje vítaný krok směrem ke zdravějšímu a životaschopnějšímu bankovnímu systému a vůči rekapitalizaci Eurobanky nevznesla žádné námitky.
(157)
Ačkoli tato banka vyjádřila svoji naprostou podporu myšlence rekapitalizace řeckých bank fondem HFSF, vysvětlila, že očekává,, že rekapitalizace provedená fondem HFSF bude za obdobných podmínek otevřena všem bankám, které působí v Řecku, aby se minimalizovalo narušování hospodářské soutěže a zabránilo diskriminaci,
5. PŘIPOMÍNKY ŘECKA K FORMÁLNÍM VYŠETŘOVACÍM ŘÍZENÍM
5.1 PŘIPOMÍNKY ŘECKA K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍMU SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
(158)
Dne 5. září 2012 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, které vypracovala Řecká banka a fond HFSF.
5.1.1 Připomínky vypracované Řeckou bankou
(159)
Pokud jde o vhodnost první překlenovací rekapitalizace, Řecká banka poznamenala, že objem kapitálu ve výši 18 miliard EUR, kterým fond HFSF v květnu 2012 rekapitalizoval čtyři největší řecké banky, byl nižší než konečná částka nutná k tomu, aby tyto banky do června 2012 postupně dosáhly poměru kmenového kapitálu Tier 1 na úrovni 10 % a poměru kmenového kapitálu Tier 1 na úrovni 7 %, který byl stanoven v rámci tříletého nepříznivého zátěžového scénáře, a aby si tyto poměry udržely. Rovněž podotkla, že první překlenovací rekapitalizace je dočasná, neboť proces rekapitalizace bude dokončen navýšením základního kapitálu zmíněných čtyř bank.
(160)
Řecká banka také konstatovala, že rekapitalizace největších řeckých bank je součástí dlouhodobější restrukturalizace řeckého bankovnictví. Podotkla, že pokud banka zůstává v soukromých rukou, její vedení pravděpodobně zůstane beze změn, zatímco pokud se vlastníkem banky stane stát (tedy fond HFSF), může fond HFSF jmenovat nové vedení, které bude v každém případě posouzeno Řeckou bankou. Řecká banka poznamenala, že průběžně posuzuje rámec pro správu a řízení společnosti, přiměřenost řízení a rizikový profil banky, aby zaručila, že nedochází k nadměrnému riskování. Rovněž podotkla, že fond HFSF již jmenoval zástupce do správní rady rekapitalizovaných bank.
(161)
Pokud jde o nezbytnost první překlenovací rekapitalizace, Řecká banka konstatovala, že rekapitalizace banky byla omezená, aby se zaručilo splnění tehdejších použitelných minimálních kapitálových požadavků (8 %). Rovněž uvedla, že dlouhé období před rekapitalizacemi bylo způsobeno prudkým zhoršením podmínek pro činnost bank v Řecku a dopadem programu PSI, složitostí celého projektu a potřebou maximalizovat zapojení soukromých investorů do navyšování základního kapitálu.
(162)
Pokud jde o přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, Řecká banka podotkla, že úplné provedení plánu restrukturalizace, který má být předložen Komisi, je zajištěno skutečností, že hlasovací práva fondu HFSF budou pozastavena mimo jiné v případě, že dojde k výraznému porušení plánu restrukturalizace. Řecká banka také konstatovala, že obtíže banky nebyly způsobeny ani tím, že vedení banky podcenilo rizika, ani agresivním obchodním jednáním.
5.1.2 Připomínky vypracované fondem HFSF
(163)
Pokud jde o vhodnost první překlenovací rekapitalizace, fond HFSF k otázce potenciálního státního zásahu v případě, že stát prostřednictvím fondu HFSF poskytne vysoké částky státní podpory a fond HFSF má plná hlasovací práva, poznamenal, že banky, které financuje, nejsou považovány za veřejné subjekty nebo za subjekty pod státní kontrolou a že státem nebudou kontrolovány ani poté, co je fond HFSF trvale rekapitalizuje. Fond HFSF poznamenal, že jde o zcela nezávislý subjekt soukromého práva, který se rozhoduje samostatně. Nepodléhá státní kontrole podle čl. 16C odst. 2 zákona o fondu HFSF, podle nějž úvěrové instituce, jimž fond HFSF poskytl kapitálovou podporu, nejsou součástí širšího veřejného sektoru. Rovněž poukázal na správní strukturu fondu HFSF.
(164)
Pokud jde o zásah fondu HFSF do vedení banky, fond HFSF poznamenal, že bude respektovat samostatnost banky a nebude zasahovat do jejího denního řízení, protože jeho úloha je omezena hranicemi stanovenými zákonem o fondu HFSF. Prohlásil, že nedojde ke státnímu zásahu ani koordinaci a že rozhodnutí banky o úvěrovém procesu (mimo jiné o zajištění, stanovení cen a platební schopnosti vypůjčovatelů) budou přijímána na základě obchodních kritérií.
(165)
Fond HFSF poukázal na to, že zákon o fondu HFSF a dohoda o předběžném upsání stanoví vhodná ochranná opatření, aby se stávajícím soukromým akcionářům zabránilo v nadměrném riskování. Poukázal na různé prvky, např. na to, že i) fond HFSF jmenuje zástupce jako nezávislé nevýkonné členy správní rady banky a že tito zástupci jsou přítomni ve výborech, ii) fond HFSF provádí v bance hloubkovou kontrolu a iii) že po konečné rekapitalizaci budou hlasovací práva fondu HFSF omezena pouze do doby, než banka splní podmínky plánu restrukturalizace.
(166)
Pokud jde o nezbytnost první překlenovací rekapitalizace, a zejména o úroveň protiplnění za podporu, fond HFSF konstatoval, že protiplnění bylo dohodnuto se zástupci Komise, banky ECB a MMF. Tato dohodnutá úroveň zohledňovala skutečnost, že první překlenovací rekapitalizace bude do 30. září 2012 přeměněna na rekapitalizaci trvalou, přičemž tato lhůta byla stanovena v březnu 2012 v Memorandu o hospodářské a finanční politice mezi Komisí, ECB a MMF a Řeckem.
(167)
Pokud jde o přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, HFSF podotkl, že opatření, která přijal, například opatření popsaná v 165. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, představují vzhledem k velkým částkám obdržené podpory a dlouhému období záchrany dostatečná ochranná opatření. Kromě toho fond HFSF prohlásil, že jsou zavedena odpovídající opatření, aby se zaručilo, že si banky, v nichž má fond HFSF podíl, navzájem nevyměňují obchodně citlivé informace. Tato opatření zahrnují jmenování různých zástupců fondu HFSF do těchto bank, mandáty přidělené těmto zástupcům, které konkrétně brání toku informací od jednoho zástupce k druhému, a jasné interní pokyny, aby tito úředníci nepředávali bankám obchodně citlivé informace. Kromě toho fond HFSF uvedl, že nevykonává svá práva ve vztahu k bankám způsobem, který by mohl zabránit účinné hospodářské soutěži nebo tuto soutěž omezovat, narušovat či výrazně oslabovat. Na závěr fond HFSF poukázal na to, že členové jeho správní rady a jeho zaměstnanci podléhají přísným pravidlům důvěrnosti a povinnostem při správě cizího majetku a jsou, pokud jde o jeho záležitosti, vázáni ustanoveními o profesním tajemství.
5.2 PŘIPOMÍNKY ŘECKA K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ S BANKOU NEA PROTON
(168)
Dne 5. září 2012 Řecko předložilo připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, které vypracovala Řecká banka a fond HFSF.
5.2.1 Připomínky vypracované Řeckou bankou
(169)
Řecká banka konstatovala, že banka Nea Proton by jako dočasná úvěrová instituce vlastněná fondem HFSF nemohla sama předložit dlouhodobější podnikatelský plán. Kromě toho Řecká banka podotkla, že bedlivě sleduje provádění obchodního plánu, který pro banku Nea Proton připravil fond HFSF a který byl předložen Komisi, aby se zaručilo, že bude možné banku Nea Proton prodat ve lhůtě stanovené zákonem.
(170)
Pokud jde o tempo růstu ziskovosti, Řecká banka podotkla, že k největší části růstu podle očekávání dojde v roce 2013 (kdy měl čistý příjem z úroků podle očekávání vzrůst na 55,3 milionů EUR ve srovnání s 22,7 miliony EUR v roce 2012), a to především v důsledku snížení celkových úrokových nákladů, a tento růst bude výsledkem dvou faktorů: přesunu termínovaných vkladů, které dříve byly velmi výnosné za lepších podmínek, a snížení celkové nesplacené částky vkladů v první polovině roku 2012 o 30 %. Kromě toho Řecká banka zdůraznila, že od roku 2013 již údaje o čistém příjmu z úroků nebudou tolik kolísat a nebudou důvodem k pochybnostem o tom, že je banka Nea Proton schopna splnit cíl.
5.2.2 Připomínky vypracované fondem HFSF
(171)
Pokud jde o nezbytnost opatření ve prospěch banky Nea Proton, fond HFSF konstatoval, že příslušným orgánem, který rozhoduje o opatřeních týkajících se řešení problémů bank, je Řecká banka a že fond HFSF provedl vklad minimálního kapitálu, který byl nutný pro regulační účely.
(172)
Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Nea Proton, fond HFSF poukázal na řešení krizové situace, v jehož rámci musel HFSF prodat banku Nea Proton do dvou let, a souhlasil s Komisí, že banka Nea Proton by mohla být součástí většího a životaschopného subjektu. Ačkoli plán restrukturalizace banky Nea Proton byl založen na „samostatném“ modelu, fond HFSF vysvětlil, že cílem bylo usnadnit prodej této banky zvýšením její atraktivity pro investory a zlepšením jejích finančních výsledků. Fond HFSF vyjádřil názor, že kapitálové vklady nejen umožnily bance Nea Proton dodržet minimální poměr kapitálové přiměřenosti, ale také zlepšily její finanční pozici a atraktivitu pro budoucí fúzi s jinými menšími bankami. Fond HFSF rovněž poznamenal, že dodatečná kapitálové injekce byla nutná k pokrytí ztrát ze znehodnocení v souvislosti s programem PSI a rostoucími poplatky za poskytování úvěrů.
(173)
Fond HFSF konstatoval, že banka Nea Proton zlepšila své náklady financování a loajalitu vkladů. Závislost banky Nea Proton na Eurosystému se v roce 2012 zmenšila a banka zlepšila svoji likvidní pozici. Dodatečná kapitálová injekce jí pomohla snížit úrokové sazby u vkladů a zlepšit rozpětí úrokové sazby. Banka Nea Proton již znovu stanovila cenu některých úvěrových portfolií, přičemž použila stanovení cen na základě rizik s úrokovými sazbami, které výrazně převyšovaly náklady financování. Kromě toho by k plánovanému tempu růstu čistých příjmů z úroků došlo souběžně s konzervativním rozšířením v tržním segmentu zaměřeném na společnosti a zvýšením kvality portfolia.
(174)
Fond HFSF konstatoval, že v roce 2012 banka Nea Proton výrazně snížila své provozní náklady, že její jediné dvě dceřiné společnosti ukončily svoji činnost, že byla výrazně omezena její účast v pojišťovnách a že bude ukončeno její obchodování na vlastní účet.
(175)
Na závěr fond HFSF podotkl, že bude omezeno narušování hospodářské soutěže, a to vzhledem k malému podílu banky Nea Proton na celkových bankovních aktivech v Řecku a ke skutečnosti, že banka neuvažuje o agresivním přijímání vkladů.
5.3 PŘIPOMÍNKY ŘECKA K ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ S BANKOU NEW TT
(176)
Dne 19. července 2013 předložilo ministerstvo financí připomínky k rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT.
(177)
Pokud jde o nezbytnost opatření NTT1, ministerstvo financí doplnilo, že přesná hodnota aktiv a závazků, které byly převedeny na banku New TT, byla v souladu s čl. 63E odst. 6 zákona č. 3601/2007 definována na základě zprávy externích auditorů.
(178)
Pokud jde o nezbytnost opatření NTT2, ministerstvo financí konstatovalo, že Druhý program hospodářské korekce pro Řecko (druhá revize-květen 2012) vyžadoval, aby banka New TT byla do 15. července 2013 prodána třetí straně.
(179)
Pokud jde o protiplnění za opatření NTT1 a NTT2, ministerstvo financí uvedlo, že fond HFSF, který do 31. prosince 2013 vyplňuje mezeru ve financování místo fondu HDIGF, získává v případě likvidace aktiv, která zůstala ve vlastnictví banky TT, přednostní nárok před jinými nezajištěnými věřiteli a že před nárok fondu HFSF lze zařadit pouze nároky zaměstnanců na obdržení 50 % jejich vyrovnání. Proto konstatovalo, že výsledek likvidace zmíněných aktiv využije především fond HFSF, čímž se sníží náklady státu.
(180)
Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky New TT, ministerstvo financí uvedlo, že tato banka musela být jako dočasná uvěrová instituce v souladu s článkem 63E zákona č. 3601/2007 prodána do dvou let od založení. Prodej banky New TT bude v souladu s Memorandem o hospodářské a finanční politice z května 2013 dokončen do 15. července 2013, čímž se zaručí dlouhodobá životaschopnost jejích činností.
6. POSOUZENÍ PODPORY TÝKAJÍCÍ SE ZÍSKANÝCH PODNIKŮ
6.1 POSOUZENÍ PODPORY TÝKAJÍCÍ SE BANKY NEA PROTON
6.1.1 Existence a částka podpory
(181)
Komise musí stanovit existenci státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Podle uvedeného ustanovení je státní podporou každá podpora poskytovaná v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, která narušuje nebo může narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňuje určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
6.1.1.1 Existence podpory v opatřeních poskytnutých v rámci režimu podpor pro řecké banky (opatření Pr1, Pr2 a Pr3)
(182)
Kapitálový vklad ve výši 80 milionů EUR, který řecký stát v květnu 2009 poskytl bance Proton (opatření Pr1), řecké státní cenné papíry v hodnotě 78 milionů EUR získané bankou Proton v dubnu 2009 (opatření Pr2) a státní záruka, která byla bance Proton poskytnuta v červenci 2010 za vydané dluhopisy v nominální hodnotě 149,4 milionů EUR (opatření Pr3), byly poskytnuty v rámci režimu podpor pro řecké banky (113). V rozhodnutí o schválení uvedeného režimu Komise dospěla k závěru, že opatření poskytnutá v rámci režimu představují státní podporu.
(183)
Podle závěru vyvozeného v 38. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton převezme banka Nea Proton ekonomické činnosti banky Proton. Opatření Pr1, Pr2 a Pr3 byla pro banku Nea Proton přínosná, neboť přispěla ke stabilizaci a pokračování ekonomických činností, které na ni byly převedeny a které by jinak ustaly. Proto má Komise za to, že opatření byla přínosná pro ekonomické činnosti převedené na banku Nea Proton.
6.1.1.2 Existence podpory při pokrytí mezery ve financování banky Nea Proton (opatření NP1)
(184)
V 31. až 37. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton již Komise stanovila, že opatření NP1, tedy zásah v rámci programu pro řešení problémů bank fondů HDIGF a HFSF s cílem pokrýt mezeru ve financování, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Ve 38. bodě odůvodnění téhož rozhodnutí Komise měla za to, že banka Nea Proton je ekonomickým příjemcem uvedeného opatření, neboť přejímá ekonomickou činnost banky Proton, která díky obdržené podpoře nadále existuje.
6.1.1.3 Existence podpory při vkladu počátečního základního kapitálu poskytnutém fondem HFSF a vkladu dodatečného základního kapitálu poskytnutém fondem HFSF v roce 2012 (opatření NP2)
(185)
V 41. až 43. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton již Komise stanovila, že kapitálový vklad fondu HFSF ve výši 250 milionů EUR a dodatečný kapitálový vklad plánovaný v době přijetí rozhodnutí, které dosáhly celkové částky 300 milionů EUR, představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Jak je uvedeno v 93. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, z možného dodatečného kapitálu ve výši 300 milionů EUR fond HFSF nakonec v roce 2012 přispěl dodatečnou částkou 265 milionů EUR, a celková podpora na rekapitalizaci tak v letech 2011 a 2012 dosáhla částky 515 milionů EUR (opatření NP2).
6.1.1.4 Existence podpory při kapitálovém vkladu, který poskytl fond HFSF bance Nea Proton před jejím prodejem bance (NP3)
(186)
Komise má za to, že kapitálový vklad, který fond HFSF poskytl bance Nea Proton před jejím prodejem bance a která dosáhla částky 395 milionů EUR, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
(187)
Kapitálový vklad poskytl fond HFSF, tedy subjekt zřízený a financovaný Řeckem za účelem podpory bank, a vklad tudíž byl proveden za využití státních zdrojů. Kromě toho je opatření svoji povahou selektivní, jelikož kapitálový vklad je přínosný pouze pro banku Nea Proton.
(188)
Kromě toho zásah poskytuje bance Nea Proton jednoznačnou výhodu, neboť jí umožňuje, aby pokračovala ve svých bankovních činnostech. Bez kapitálové injekce by banka Nea Proton byla vyhlásila úpadek, neboť měla hluboce záporný kapitál. Za těchto okolností by bývalo nebylo možné banku Nea Proton prodat a začlenit ji do většího subjektu. Kromě toho tato rekapitalizace nesplňuje zásadu tržního investora. Naopak, rekapitalizace ve výši 395 milionů EUR umožnila prodat banku Nea Proton za cenu jednoho eura. Soukromý investor by se rozhodl rekapitalizaci neprovést a nechal by banku Nea Proton vyhlásit úpadek, čímž by ušetřil 395 milionů EUR.
(189)
Banka Nea Proton soutěží s jinými bankami včetně dceřiných společností zahraničních bank, které působí v Řecku nebo by mohly mít zájem o vstup na řecký trh. Proto kapitálová injekce ovlivňuje obchod mezi členskými státy a může narušit hospodářskou soutěž.
(190)
Komise tudíž dospěla k závěru, že kapitálový vklad do banky Nea Proton ve výši 395 milionů EUR představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Příjemce opatření NP3
(191)
Jak již bylo vysvětleno v 188. bodě odůvodnění, Komise považuje banku Nea Proton za příjemce kapitálového vkladu ve výši 395 milionů EUR, neboť jí podpora umožnila pokračovat v ekonomických činnostech v rámci banky.
(192)
Pokud jde o to, zda prodej banky Nea Proton představuje státní podporu ve prospěch banky, je třeba, aby Komise v souladu s bodem 49 sdělení o bankovnictví z roku 2008 posoudila, zda jsou splněny určité požadavky. Musí posoudit: i) zda byl postup prodeje otevřený a nediskriminační; ii) zda se prodej uskutečnil za tržních podmínek; a iii) zda finanční instituce nebo vláda stanovily co nejvyšší prodejní cenu majetku a závazků.
(193)
Banka získala akcie v bance Nea Proton, jelikož v rámci nediskriminačního nabídkového řízení, které bylo otevřené jiným bankám a finančním institucím, předložila jedinou platnou nabídku. Finanční poradce fondu HFSF se obrátil na řadu bank, finančních institucí a sponzorů a pouze čtyři z nich dali najevo, že mají zájem získat banku Nea Proton, a pouze dva z těchto subjektů, banka a hedgeový fond (114), předložily konečné nabídky. Nabídka banky byla jedinou, která vyhovovala průvodnímu dopisu HFSF.
(194)
Vzhledem k tomu, že se finanční poradce obrátil na velký počet bank a předem stanovil požadavky a časový rámec, které musely nabídky splňovat, aby byly platné, má Komise za to, že nabídkové řízení bylo otevřené a nediskriminační. Komise tudíž dospěla k závěru, že na základě nabídkového řízení může vyloučit přítomnost podpory ve prospěch kupujícího.
(195)
Banka zaplatila jedno euro a fond HFSF se zavázal, že banku Nea Proton před prodejem rekapitalizuje. Tato záporná cena (tedy s ohledem na rekapitalizaci banky Nea Proton těsně před prodejem) nebrání tomu, aby prodejní cena odrážela tržní hodnotu podniku (115), neboť čistý vlastní kapitál banky Nea Proton byl jednoznačně záporný a podle očekávání měla banka nadále zaznamenávat ztráty. Komise nemá důvod domnívat se, že učiněná nabídka a zaplacená cena neodrážely tržní cenu podniku. V důsledku toho Komise v souladu s bodem 49 sdělení o bankovnictví z roku 2008, bodem 20 sdělení o restrukturalizaci a s vlastní rozhodovací praxí (116) dospěla k závěru, že daná prodejní cena byla tržní a že lze podporu ve prospěch banky vyloučit.
6.1.1.5 Závěr o existenci a celkové částce obdržené podpory
(196)
Na základě 182. až 190. bodu odůvodnění má Komise za to, že opatření Pr1, Pr2 a Pr3, NP1, NP2 a NP3 splňují podmínky stanovené v čl. 107 odst. 1 Smlouvy a představují státní podporu. Pokud jde o opatření Pr1, Pr2 a Pr3, Komise dospěla k závěru, že vzhledem k tomu, že opatření přispěla k pokračování činností banky Proton, které byly později převedeny na banku Nea Proton, lze mít za to, že jsou rovněž přínosná pro banku Nea Proton, která tyto činnosti převzala. Jak je již uvedeno v 184. bodě odůvodnění, příjemcem opatření NP1 je banka Nea Proton, která převzala činnosti od banky Proton. Kromě toho je banka Nea Proton také příjemcem opatření NP2 a NP3.
(197)
Komise proto dospěla k závěru, že činnosti banky Nea Proton obdržely státní podporu ve formě kapitálové podpory ve výši 2 111,6 milionů EUR (opatření Pr1, NP1, NP2 a NP3), která doplnila státní záruky ve výši 149,4 milionů EUR (opatření Pr3) a řecké státní cenné papíry v hodnotě 78 milionů EUR (opatření Pr2), jak je shrnuto v tabulce 9.
Tabulka 9
Přehled celkové podpory obdržené bankami Proton a Nea Proton
Příjemce podpory
Opatření
Povaha podpory
Částka podpory (v milionech EUR)
Činnosti banky Proton
Pr1
Rekapitalizace
80
Činnosti banky Nea Proton
NP1
Financování mezery ve financování z PB na NPB
1 121,6
NP2
Rekapitalizace
515
NP3
Rekapitalizace
395
Celková poskytnutá kapitálová podpora
2 111,6
Příjemce podpory
Opatření
Povaha podpory
Činnosti banky Proton
Pr2
Úvěr ve formě dluhopisů
78
Pr3
Záruka
149,4
Celková poskytnutá podpora v oblasti likvidity
227,4
6.1.2 Právní základ pro posouzení slučitelnosti
(198)
Ustanovení č. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy zmocňuje Komisi, aby podpory považovala za slučitelné s vnitřním trhem, pokud mají „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(199)
Komise uznala, že světová finanční krize může být příčinou vážné poruchy v hospodářství členského státu a že opatření, která podporují banky, mohou takovou poruchu napravit. To potvrdilo také sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o restrukturalizaci. Komise se i nadále domnívá, že požadavky na schválení státní podpory podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy jsou splněny vzhledem k tomu, že opět vzniklo napětí na finančních trzích. Komise tento názor potvrdila přijetím sdělení o prodloužení z roku 2011 (117) a sdělení o bankovnictví z roku 2013 (118).
(200)
Pokud je o řecké hospodářství, Komise v rozhodnutích, jimiž schvaluje a prodlužuje režim podpor pro řecké banky, jakož i ve schváleních opatření státní podpory, kterou Řecko poskytlo jednotlivým bankám (119), uznala, že v řeckém hospodářství existuje hrozba vážné poruchy a že státní podpora bank je k odstranění této poruchy vhodná. Proto by právním základem pro posouzení opatření podpory měl být čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(201)
Aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti:
a) vhodnost: podpora musí být dobře cílená, aby mohla účinně dosáhnout cíle nápravy vážné poruchy v hospodářství; toho by nebylo dosaženo, pokud by opatření nebylo pro nápravu této poruchy vhodné;
b) nezbytnost: výše a podoba opatření podpory musí být nezbytné k dosažení cíle; proto se musí jednat o minimální částku, která je nezbytná k dosažení cíle, a opatření musí mít podobu, která je pro nápravu poruchy nejvhodnější;
c) přiměřenost:: kladné účinky opatření a narušení hospodářské soutěže je třeba náležitě vzájemně vyvážit a zajistit, aby bylo narušení omezeno na minimum nezbytné k dosažení cílů opatření.
(202)
Během finanční krize Komise vyvinula kritéria slučitelnosti pro různé druhy opatření podpory. Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(203)
Sdělení o rekapitalizaci (120) stanoví další pokyny k úrovni protiplnění požadované u kapitálových injekcí ze strany státu.
(204)
Na závěr Komise ve sdělení o restrukturalizaci (121) vysvětlila, jak bude posuzovat plány restrukturalizace. Při posuzování plánu restrukturalizace banky podle sdělení o restrukturalizaci Komise zohlední všechna opatření uvedená v tabulce 7.
6.1.3 Posouzení slučitelnosti opatření podpory podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 a sdělení o rekapitalizaci
6.1.3.1 Slučitelnost opatření Pr1, Pr2 a Pr3 se sdělením o bankovnictví z roku 2008
(205)
Opatření Pr1, Pr2 a Pr3 byla poskytnuta v rámci režimu podpor pro řecké banky. Opatření, která zmíněný režim obsahuje, již byla posouzena a bylo shledáno, že jsou slučitelná s vnitřním trhem, a to v rozhodnutí Komise ze dne 19. listopadu 2008.
6.1.3.2 Slučitelnost opatření NP1 a NP2 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
(206)
Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton schválila opatření NP1 a NP2 jako podporu na záchranu. Jak je však uvedeno v 142. bodě odůvodnění, Komise vyjádřila obavy, zda je částka opatření NP2 nezbytná a zda bude banka Nea Proton sama schopna obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost, a proto zpochybnila, zda je možnost samostatné obnovy nejlevnější dostupnou možností. Tyto obavy byly rozptýleny prodejem banky Nea Proton bance dne 15. července 2013. Jelikož banka Nea Proton byla bance prodána otevřeným, transparentním a nediskriminačním způsobem, je částka, kterou banka zaplatila, považována za tržní cenu. V důsledku toho byla částka vlastního kapitálu, kterou stát do banky před prodejem vložil, nezbytná, aby byl prodej úspěšný. S ohledem na plán restrukturalizace, který banka předložila Komisi, se začleněním banky Nea Proton do činností banky vyřeší otázky dlouhodobé životaschopnosti banky Nea Proton.
6.1.3.3 Slučitelnost opatření NP3 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
6.1.3.3.1 Vhodnost
(207)
Pokud jde o vhodnost opatření NP3, tedy kapitálové injekce ve výši 395 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl bance Nea Proton předtím, než byla prodána bance, Komise se domnívá, že opatření je vhodné, protože pomohlo bance Nea Proton k tomu, aby pokračovala ve svých činnostech. Tyto činnosti by bez podpory fondu HFSF ustaly, protože banka Nea Proton měla v době prodeje bance záporný vlastní kapitál a nadále zaznamenávala ztráty. Žádná banka by banku Nea Proton nebyla koupila bez předchozí rekapitalizace. Opatření proto zaručuje, že je v Řecku zachována finanční stabilita. Na tomto základě Komise konstatuje, že opatření je vhodné jako podpora na záchranu.
6.1.3.3.2 Nezbytnost
(208)
Podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí být výše a podoba opatření podpory nezbytné k dosažení cíle. To znamená, že kapitálový vklad musí představovat minimum nezbytné k dosažení tohoto cíle.
(209)
Jak Řecká banka uvedla v dopise ze dne 19. července 2013, pokud by banka Nea Proton bývala vyhlásila úpadek, mohla tím vzniknout nákaza, která by bývala podnítila novou systémovou krizi a oslabila důvěru, která byla v poslední době v bankovním systému obnovena po dokončení procesu rekapitalizace. Komise se domnívá, že tyto prvky finanční stability podporují nezbytnost opatření NP3.
(210)
Pokud jde o rozsah zásahu, částka 395 milionů EUR byla určena prostřednictvím otevřeného a nediskriminačního nabídkového řízení. Banka dokončila hloubkovou kontrolu banky Nea Proton. Nabídka banky, která vyžadovala, aby banka Nea Proton byla dříve, než ji banka koupí, rekapitalizována, byla vypočtena tak, aby splňovala minimální kapitálový poměr ve výši 9 % a aby umožňovala vytvořit zásoby ve výši dodatečných 119 milionů EUR vzhledem k očekávaným dalším ztrátám z úvěrů a očekávaným ztrátám před zdaněním do roku 2016. Komise dospěla k závěru, že podpora ve výši 395 milionů EUR byla nezbytná.
(211)
Pokud jde o protiplnění za podporu, vzhledem k tomu, že prodejní cena je stanovena na jedno euro, fond HFSH nezíská zpět žádné finanční prostředky. Jeho příspěvek se podobá grantu. Jak je uvedeno v bodě 44 sdělení o rekapitalizaci, rekapitalizaci bez dostatečného protiplnění lze přijmout pouze v případě, že banky, jež se dostaly do problémů, nemohou žádné protiplnění zaplatit. Komise má za to, že to je případ banky Nea Proton. Neexistence protiplnění v souladu se sdělením o rekapitalizaci vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace.
(212)
Závěr tedy je, že opatření jako podpora na záchranu je jak svojí částkou, tak podobou nezbytné k omezení narušování řeckého bankovního systému a hospodářství jako celku.
6.1.3.3.3 Přiměřenost
(213)
Komise podotýká, že po fúzi formou převzetí banky Nea Proton bankou byly na banku převedeny ekonomické činnosti banky Nea Proton. Skutečnost, že podpora tyto ekonomické činnosti zachránila, by teoreticky mohla narušovat hospodářskou soutěž. Komise však poukazuje na malou velikost banky Nea Proton a na proces prodeje, v němž měli soutěžící možnost předložit nabídku na koupi banky Nea Proton. Ekonomické činnosti banky Nea Proton budou navíc ihned po převodu v plném rozsahu začleněny do banky a přestanou existovat jako samostatná ekonomická činnost nebo konkurent. Komise proto dospěla k závěru, že podpora nijak neoprávněně nenarušuje hospodářskou soutěž.
6.1.3.3.4 Závěr ohledně souladu opatření NP3 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o restrukturalizaci
(214)
Komise tudíž dospěla k závěru, že opatření NP3 je vhodné, nezbytné a vzhledem k hloubkové restrukturalizaci, která je pro banku, jež nyní obsahuje ekonomické činnosti banky Nea Proton, naplánována, přiměřené z hlediska zamýšleného cíle.
6.1.4 Slučitelnost opatření podpory se sdělením o restrukturalizaci
(215)
V 60., 61., 78. a 79. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, které se týká opatření NP1 a NP2, Komise poznamenala, že banka Nea Proton pravděpodobně nebude schopna poskytnout protiplnění za obdrženou státní podporu, a zdůraznila, že neexistence protiplnění vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace. V 211. bodě odůvodnění Komise v souvislosti s protiplněním za opatření NP3 poznamenala, že vzhledem k tomu, že prodejní cena banky Nea Proton je stanovena na jedno euro, fond HFSF nezíská zpět nic z 395 milionů EUR, které do banky vložil těsně před jejím prodejem (opatření NP3). Kromě toho Řecko zpětně nezíská nic z preferenčních akcií, které bance Nea Proton vydalo v květnu 2009, jelikož akciové pohledávky, které s nimi souvisely, byly ponechány v bance Proton, která vyhlásila úpadek. Komise proto dospěla k závěru, že neexistence protiplnění vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže.
6.1.4.1 Dlouhodobá životaschopnost činností banky Nea Proton prostřednictvím prodeje
(216)
Bod 21 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že pokud se banka v obtížích není schopna hodnověrně vrátit k dlouhodobé životaschopnosti, mělo by se uvažovat o její řádné likvidaci či dražbě. Členské státy proto mohou stimulovat odchod neživotaschopných aktérů z trhu a zároveň umožnit, aby se proces odchodu uskutečnil v přiměřeném časovém rámci, který zachovává finanční stabilitu.
(217)
V rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton Komise vyjádřila vážné pochybnosti o tom, zda je banka Nea Proton schopna sama obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost, a poukázala na synergické účinky, kterých by mohlo být dosaženo integrací této banky do většího finančního subjektu.
(218)
V tomto ohledu bod 17 sdělení o restrukturalizaci vysvětluje, že pokud je kupující podnik životaschopný a schopný převzetí banky ve špatném finančním stavu absorbovat, pak může prodej banky ve špatném finančním stavu jiné finanční instituci přispět k obnovení dlouhodobé životaschopnosti a napomoci obnovení důvěry na trhu. Kromě toho bylo v souladu s Memorandem o hospodářské a finanční politice nutné dosáhnout hlubší konsolidace bankovního sektoru a fond HFSF musel banku Nea Proton prodat do 15. července 2013.
(219)
Jak je uvedeno v oddíle 7.5.2, banku lze na základě jejího plánu restrukturalizace považovat za životaschopný subjekt. Proto je díky tomu, že činnosti banky Nea Proton byly převedeny na banku, možné zachovat jejich dlouhodobou životaschopnost. Kromě toho skutečnost, že banka Nea Proton je v plném rozsahu začleněna do banky a přestává existovat jako samostatný konkurent, představuje hloubkovou restrukturalizaci, která je nutná v důsledku nedostatečného protiplnění za státní podporu.
6.1.4.2 Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
(220)
V rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda byly náklady na restrukturalizaci omezeny na minimum. Tyto pochybnosti vycházely ze zjištění, že banka Nea Proton se nedokáže sama vrátit k dlouhodobé životaschopnosti, aniž by jí přitom vznikly vysoké náklady. Začleněním banky Nea Proton do banky, tedy do většího subjektu s infrastrukturou IT a strukturou pro řízení rizik, jsou tyto obavy rozptýleny. Prodej bance přispívá k omezení nákladů na restrukturalizaci na minimum.
(221)
Pokud jde o příspěvek akcionářů a držitelů podřízeného dluhu k nákladům na restrukturalizaci, Komise již v 77. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton stanovila, že akcionáři a držitelé podřízeného dluhu nebyli převedeni do banky Nea Proton, ale zůstali v bance Proton, tedy v subjektu, který vyhlásil úpadek. Komise proto měla za to, že bylo zajištěno dostatečné sdílení zátěže mezi akcionáři a držiteli podřízeného dluhu.
6.1.4.3 Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže
(222)
Pokud jde o opatření, která mají omezit narušování hospodářské soutěže, bod 30 sdělení o restrukturalizaci stanoví: „Jako východisko pro posouzení, zda jsou taková opatření potřebná, považuje Komise velikost, rozsah a dosah činností, které by dotyčná banka vyvíjela při provádění hodnověrného plánu restrukturalizace. Povaha a forma takových opatření bude záležet na dvou kritériích: zaprvé na výši podpory a podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé na vlastnostech trhu či trhů, na kterých bude banka přijímající podporu působit.“
(223)
Pokud jde o částku obdržené podpory, Komise bere na vědomí částku celkové podpory obdržené ve formě kapitálu ve výši 2 111,6 milionů EUR (Pr1, NP1, NP2, NP3), která doplnila státní podporu v oblasti likvidity ve výši 149,4 milionů EUR (Pr3) a řecké státní cenné papíry ve výši 78 milionů EUR (Pr2). Opatření Pr1 odpovídalo v té době 4,6 % rizikově vážených aktiv banky Proton. Opatření NP1, tedy financování mezery ve financování v důsledku převodu činností z banky Proton na banku Nea Proton, odpovídalo přibližně 36 % rizikově vážených aktiv banky Proton na konci roku 2010 nebo 84 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton v době jejího založení. Vklad počátečního základního kapitálu, který fond HFSF poskytl bance Nea Proton a která byla součástí opatření NP2, odpovídala přibližně 18,8 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton v době jejího založení. Vklady dodatečného základního kapitálu, které byly součástí opatření NP2, odpovídaly přibližně 34,2 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton (na základě údajů k 31. prosinci 2012 (122)). Jak je uvedeno v 80. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton, opatření NP1 a NP2 představovala více než 50 % rizikově vážených aktiv banky Proton nebo více než 130 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton. Základní kapitálová injekce před prodejem bance, tedy opatření NP3, odpovídala přibližně 48,7 % rizikově vážených aktiv banky Nea Proton (na základě údajů k 31. květnu 2013). Tyto částky podpory v kombinaci s neexistencí protiplnění vybízejí k výraznému omezení přítomnosti příjemce podpory na trhu.
(224)
Pokud jde o trh, na němž banka Nea Proton provozovala svoji činnosti, Komise v 82. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou Nea Proton uvedla, že banka Proton je velmi malá (přibližně 1 % podílu na trhu z celkových aktiv řeckých bank), a proto jsou aktiva a závazky banky Proton, které byly převedeny na banku Nea Proton, ve srovnání s velikostí řeckého bankovního systému poměrně malé. Proto dospěla k závěru, že navzdory výjimečně vysoké částce podpory lze narušení hospodářské soutěže způsobená tím, že bance Nea Proton byla poskytnuta podpora, považovat za omezená.
(225)
Kromě toho byly činnosti banky Nea Proton nabídnuty konkurentům v otevřené aukci. Po prodeji přestala banka Nea Proton existovat jako samostatný konkurent, neboť byla v plném rozsahu začleněna do banky.
(226)
Komise dospěla k závěru, že vzhledem k malé velikosti banky Nea Proton, otevřenému procesu prodeje a ke skutečnosti, že banka Nea Proton nebude nadále existovat jako samostatný konkurent, nedochází navzdory velmi vysoké částce podpory a neexistenci protiplnění k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
6.1.4.4 Závěr ohledně slučitelnosti se sdělením o restrukturalizaci
(227)
Na základě analýzy v 216. až 226. bodě odůvodnění výše Komise dospěla k závěru, že prodej banky Nea Proton a její začlenění do banky zaručují, že banka Nea Proton bude dlouhodobě životaschopná, že je podpora omezena na nezbytné minimum a že nedochází k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
(228)
Všechna opatření podpory uvedená v tabulce 7 by proto měla být prohlášena za slučitelná s vnitřním trhem.
6.2 POSOUZENÍ PODPORY TÝKAJÍCÍ SE BANKY NEW TT
6.2.1 Existence a částka podpory
(229)
Komise musí posoudit, zda opatření představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
6.2.1.1 Existence podpory u pokrytí mezery ve financování převedených aktiv a závazků banky T (opatření T)
(230)
V 26. až 32. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou T již Komise stanovila, že opatření T, tedy zásah v rámci programu pro řešení problémů bank fondů HDIGF a HFSF s cílem pokrýt mezeru ve financování u aktiv a závazků převedených na banku TT, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Ve 33. bodě odůvodnění uvedeného rozhodnutí měla Komise za to, že ekonomické činnosti banky T, které byly převedeny na banku TT, jsou příjemcem státní podpory, neboť díky obdržené podpoře nadále existují.
6.2.1.2 Existence podpory u rekapitalizace provedené v rámci rekapitalizačního opatření pro banku TT (opatření TT)
(231)
Kapitálová injekce ve výši 224,96 milionů EUR, kterou řecký stát poskytl bance TT (opatření TT), byla poskytnuta v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky (123). V rozhodnutí o schválení uvedeného režimu Komise dospěla k závěru, že opatření poskytnutá v rámci režimu představují státní podporu. Opatření TT tudíž představovalo podporu ve prospěch banky TT.
(232)
Jak Komise uvedla v 98. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT, banka New TT převzala ekonomické činnosti, které byly dříve prováděny v bance TT včetně banky T.
6.2.1.3 Existence podpory u financování mezery ve financování banky New TT (opatření NTT1)
(233)
V 53. až 57. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT již Komise stanovila, že opatření NTT1, tedy zásah fondu HFSF s cílem pokrýt mezeru ve financování banky New TT, představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. V 54. bodě odůvodnění uvedeného rozhodnutí Komise měla za to, že banka New TT je ekonomickým příjemcem, neboť přejímá ekonomické činnosti banky TT, které díky obdržené podpoře nadále existují.
6.2.1.4 Existence podpory u vkladu počátečního základního kapitálu (opatření NTT2)
(234)
V 49. až 52. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT již Komise stanovila, že opatření NTT2, tedy vklad počátečního základního kapitálu fondem HFSF ve výši 500 milionů EUR ve prospěch banky New TT, představuje státní podporu pro banku New TT ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
6.2.1.5 Existence podpory pro banku jako nabyvatele banky New TT
(235)
Banka získala akcie banky New TT v rámci otevřeného a nediskriminačního nabídkového řízení. Podle informací, které byly dne 15. července 2013 obdrženy od řeckých orgánů, se finanční poradce obrátil na značný počet zahraničních a řeckých bank a investorů a pouze čtyři největší řecké banky předložily konečné nabídky. Na základě skutečnosti, že se finanční poradce obrátil na značný počet bank, může Komise vyvodit závěr, že nabídkové řízení bylo otevřené a nediskriminační. Nabídka banky byla vzhledem k částce a druhu nabídky považována za nejlepší.
(236)
Konkrétněji banka souhlasila s tím, že fond HFSF zaplatí celkovou částku 681 milionů EUR ve formě nově vydaných kmenových akcií. Druhá nejvyšší nabídka byla nabídka hotovosti ve výši 500 milionů EUR. Byla tedy o 26,58 % nižší než nabídka banky. Podle dopisu Řecké banky ze dne 8. července 2013 nelze nabídku hotovosti předloženou domácí bankou zohlednit, pokud je tato banka dosud závislá na financování z Eurosystému, a zejména pokud je příjemcem nouzové pomoci v oblasti likvidity. Druhá nejvyšší nabídka tudíž nesplňovala požadavky Řecké banky.
(237)
Rovněž je třeba podotknout, že podle prodejní smlouvy fond HFSF obdržel 1 418,75 milionů nových kmenových akcií banky za nabídkovou cenu 0,48 EUR za akcii (124). Účast fondu HFSF v bance vzrostla z 93,55 % na 95,23 %.
(238)
Komise proto dospěla k závěru, že nákup nepředstavuje podporu pro kupujícího.
6.2.1.6 Závěr o existenci podpory
(239)
Na základě výše uvedených skutečností se Komise domnívá, že opatření T, TT, NTT1 a NTT2 představují státní podporu. Pokud jde o opatření T, Komise dospěla k závěru, že podpora zvýhodnila činnosti banky T, neboť tyto činnosti byly převedeny na banku TT a později na banku New TT. Pokud jde o opatření TT, Komise dospěla k závěru, že zvýhodnilo činnosti banky TT, které byly převedeny na banku New TT. Příjemcem opatření NTT1 a NTT2 je banka New TT.
(240)
Komise proto dospěla k závěru, že na ekonomické činnosti banky T, které převzala banka TT a později banka New TT, byla poskytnuta rekapitalizační podpora ve výši 677 milionů EUR, zatímco na činnosti prováděné bankou TT, které převzala banka New TT, byla poskytnuta státní podpora ve formě kapitálové podpory ve výši 4 457,96 milionů EUR (opatření TT, NTT1 a NTT2).
Tabulka 10
Přehled celkové podpory obdržené bankami T, TT a New TT
Příjemce podpory
Opatření
Popis
Částka podpory (v milionech EUR)
Činnosti banky T
T
Financování mezery ve financování z T na TT
677
Činnosti banky TT
TT
Rekapitalizace
224,96
Činnosti banky New TT
NTT1
Financování mezery ve financování z banky TT na New TT
3 732,6
NTT2
Počáteční základní kapitál
500
6.2.2 Právní základ pro posouzení slučitelnosti
(241)
Ustanovení č. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy zmocňuje Komisi, aby podpory považovala za slučitelné s vnitřním trhem, pokud mají „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(242)
Jak je vysvětleno v 199. a 200. bodě odůvodnění, právním základem pro posouzení opatření podpory pro řecké banky by v současnosti měl být čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(243)
Jak je vysvětleno ve 201. bodě odůvodnění, aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti: musí být vhodná, nezbytná a přiměřená.
(244)
Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(245)
Sdělení o rekapitalizaci (125) stanoví další pokyny k úrovni protiplnění požadované u státních kapitálových injekcí.
(246)
Na závěr Komise ve sdělení o restrukturalizaci (126) vysvětlila, jak bude posuzovat plány restrukturalizace. Při posuzování plánu restrukturalizace bank podle sdělení o restrukturalizaci Komise zohlední všechna opatření uvedená v tabulce 8.
6.2.3 Slučitelnost opatření podpory se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
6.2.3.1 Slučitelnost opatření T se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
(247)
Pokud jde o opatření T, v rozhodnutí o bance T Komise konstatovala, že zásah splňuje požadavky čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, a rozhodla, že zásah je slučitelný s vnitřním trhem z důvodů finanční stability po dobu šesti měsíců od data přijetí uvedeného rozhodnutí. Řecké orgány do konce tohoto šestiměsíčního období nepředložily aktualizovaný plán restrukturalizace banky TT, který by zohlednil začlenění činností banky T do banky TT. V 83. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT však Komise konstatovala, že toto opomenutí je pochopitelné, neboť mezitím bylo přijato rozhodnutí o vyřešení krizové situace banky TT. Vzhledem k tomu, že řecké orgány v lednu 2013 předložily plán restrukturalizace banky New TT a v březnu 2013 jej aktualizovaly, přičemž jak původní plán, tak aktualizace se zabývají činnostmi, které byly převedeny z banky T na banku TT, Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT opatření T dočasně schválila jako podporu na záchranu, dokud nebude přijato konečné rozhodnutí o opatřeních T, TT, NTT1 a NTT2.
6.2.3.2 Slučitelnost opatření TT se sdělením o bankovnictví z roku 2008
(248)
Již v rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 (127) dospěla Komise k závěru, že opatření TT, jež bylo poskytnuto v květnu 2009 v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí režimu podpor pro řecké banky, je slučitelnou podporou na záchranu podle sdělení o bankovnictví z roku 2008. Rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 neodkazovalo na sdělení o rekapitalizaci, jelikož toto sdělení tehdy ještě nebylo přijato.
6.2.3.3 Slučitelnost opatření NTT1 a NTT2 se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o rekapitalizaci
(249)
Již v rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT Komise dočasně schválila opatření NTT1 a NTT2 jako podporu na záchranu.
6.2.4 Slučitelnost opatření T, TT, NTT1 a NTT2 se sdělením o restrukturalizaci
6.2.4.1 Neexistence odpovídajícího protiplnění za podporu: je třeba je zohlednit v rámci posouzení podle sdělení o restrukturalizaci
(250)
Ve 45. bodě odůvodnění rozhodnutí o bance T Komise poznamenala, že fondy HDIGF a HFSF pravděpodobně nezískají zpět žádné prostředky a že financování mezery ve financování z banky T na banku TT se proto podobá grantu. Kromě toho, jak konstatuje 101. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT, fond HFSF může očekávat, že získá zpět pouze část svého vkladu počátečního základního kapitálu ve výši 500 milionů EUR (opatření NTT2). Kromě toho Komise poznamenala, že fondu HFSF nebude poskytnuto žádné protiplnění za financování mezery z banky TT na banku New TT (opatření NTT1) a že existuje jen velmi nízká pravděpodobnost, že fond HFSF získá zpět část z 3,7 miliard EUR. Na závěr Komise podotýká, že stát s nejvyšší pravděpodobností nezíská zpět žádnou částku v souvislosti s opatřením TT, neboť jeho akciové pohledávky týkající se preferenčních akcií vydaných v květnu 2009 zůstaly v bance TT, která vyhlásila úpadek.
(251)
Jak je uvedeno v 77. a 102. bodě odůvodnění o zahájení řízení s bankou New TT, neexistence protiplnění vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže.
6.2.4.2 Zajištění dlouhodobé životaschopnosti činností banky New TT prostřednictvím prodeje
(252)
Bod 21 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že pokud se úvěrová instituce v obtížích nemůže hodnověrně vrátit k dlouhodobé životaschopnosti, mělo by se uvažovat o její řádné likvidaci či dražbě.
(253)
V oddíle 3.2.4.1 rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT Komise vyjádřila vážné pochybnosti o tom, zda je banka New TT schopna sama obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost a zda dokáže dosáhnout plánovaného růstu příjmů. Kromě toho poukázala na to, že banka New TT přijala pouze omezený počet opatření k tvorbě zisku a že nepřijala opatření ke snížení nákladů na zaměstnance a k racionalizaci sítě poboček. Rovněž poukázala na součinnost, jíž by mohlo být dosaženo začleněním banky New TT do většího finančního subjektu.
(254)
V tomto ohledu bod 17 sdělení o restrukturalizaci vysvětluje, že pokud je kupující podnik životaschopný a schopný převzetí banky ve špatném finančním stavu absorbovat, pak může prodej banky ve špatném finančním stavu jiné finanční instituci přispět k obnovení dlouhodobé životaschopnosti a napomoci obnovení důvěry na trhu. Kromě toho byl s ohledem na veřejný zájem a finanční stabilitu, jakož i na ochranu aktiv fondu HFSF prodej banky New TT podle Memoranda o hospodářské a finanční politice prioritní akcí.
(255)
Jak je uvedeno v oddíle 7.5.2, banku lze na základě jejího plánu restrukturalizace považovat za životaschopný subjekt. Díky tomu, že činnosti banky New TT byly převedeny na banku, je proto možné zachovat dlouhodobou životaschopnost těchto činností. Banka New TT přestává existovat jako samostatný konkurent. Dne 14. dubna 2014 byla dokončena provozní fúze banky New TT a banky. Bude o několik poboček zeštíhlena síť poboček s názvem „Hellenic Postbank“ (banka si hodlá značku „Hellenic Postbank“ ponechat pro některé pobočky, zatímco značka „T-bank“ zanikne a síť poboček „T-bank“ bude zakrátko zcela uzavřena) a správní a jiné centrální funkce banky New TT budou v plném rozsahu operačně začleněny do banky. Komise dospěla k závěru, že plán restrukturalizace zaručuje, že bude provedena hloubková restrukturalizace vyžadovaná v důsledku nedostatečného protiplnění.
6.2.4.3 Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
(256)
Obavy Komise vyjádřené v 99. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT, zda náklady na restrukturalizaci v důsledku toho, že se banka New TT restrukturalizovala samostatně, nevzrostly, byly rozptýleny režimem dobrovolného odchodu z trhu (128), který banka New TT samostatně provedla v červenci 2013, a prodejem banky New TT bance. Přesněji řečeno, racionalizace sítě poboček, plné začlenění banky T a plné provozní začlenění banky New TT do banky minimalizují náklady na restrukturalizaci.
(257)
Pokud jde o sdílení zátěže akcionáři a držiteli podřízeného dluhu, Komise již v 100. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT stanovila, že akcionáři a držitelé podřízeného dluhu nebyli převedeni do banky New TT, ale zůstali v bance TT, tedy v subjektu, který vyhlásil úpadek. Komise proto měla za to, že bylo zajištěno dostatečné sdílení zátěže akcionáři a držiteli podřízeného dluhu.
(258)
Z toho důvodu se Komise domnívá, že náklady na restrukturalizaci jsou omezeny na minimum a že bylo dosaženo dostatečného sdílení zátěže. Jak již bylo vysvětleno v 251. bodě odůvodnění, neexistence protiplnění však vyvolává potřebu hloubkové restrukturalizace jak z hlediska opatření pro zajištění životaschopnosti, tak opatření, která by omezila narušování hospodářské soutěže.
6.2.4.4 Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže
(259)
Pokud jde o opatření, která mají omezit narušování hospodářské soutěže, bod 30 sdělení o restrukturalizaci stanoví: „Jako východisko pro posouzení, zda jsou taková opatření potřebná, považuje Komise velikost, rozsah a dosah činností, které by dotyčná banka vyvíjela při provádění hodnověrného plánu restrukturalizace. Povaha a forma takových opatření bude záležet na dvou kritériích: zaprvé na výši podpory a podmínkách a okolnostech, za kterých byla podpora udělena, a zadruhé na vlastnostech trhu či trhů, na kterých bude banka přijímající podporu působit.“
(260)
Pokud jde o částku obdržené podpory, Komise připomíná, že v 104. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT poznamenala, že banka New TT obdržela podporu ve výši 4,6 miliard EUR (opatření NTT1 a NTT2), což představuje více než 70 % rizikově vážených aktiv banky TT a více než 90 % rizikově vážených aktiv banky New TT. Kromě toho Komise konstatovala, že banka TT (tedy právní subjekt, jenž dříve provozoval činnosti, které převzala banka New TT) dříve obdržela podporu v rámci režimu podpor pro řecké banky (129). Banka TT obdržela první kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR ve formě preferenčních akcií (opatření TT), což se rovnalo 2,9 % jejích tehdejších rizikově vážených aktiv. Kromě toho po vyřešení krizové situace banky T obdržely činnosti banky T, které byly převedeny na banku TT, podporu na řešení problémů ve výši přibližně 678 milionů EUR (opatření T), což se rovnalo 37,7 % rizikově vážených aktiv banky T k referenčnímu datu fúze (31. března 2011). Takovéto částky podpory v kombinaci s neexistencí protiplnění vyvolávají nutnost hloubkové restrukturalizace.
(261)
Na druhé straně Komise v 104. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT poukázala na okolnosti, za nichž byla podpora poskytnuta. Přesněji řečeno, značná část ztrát, které vznikly bance TT v posledních letech, podle všeho nepochází z riskování, ale z držení dluhopisů ŘSDL. Komise rovněž konstatovala, že vysoké ztráty z úvěrů poskytovaných domácnostem a společnostem jsou zapříčiněny především mimořádně hlubokou a dlouhou recesí, nikoli riskantním poskytováním úvěrů. Zdá se tedy, že podpora jen málo narušuje hospodářskou soutěž. Komise však konstatovala, že banka TT v poměru ke své velikosti drží mnohem více dluhopisů ŘSDL než jiné řecké banky, což je faktor, v němž se projevuje nepřiměřené riskování.
(262)
Jak již bylo podotknuto, banka New TT přestává existovat jako samostatný konkurent, který samostatně určuje svou politiku. Plán restrukturalizace banky vychází z předpokladů plného začlenění banky New TT do banky, a to i přesto, že banka bude pro některé pobočky a produkty nadále používat značku „Hellenic Postbank“.
(263)
Pokud jde o trh, na němž banka New TT provozovala svoji činnost, Komise v 106. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s bankou New TT uvedla, že banka TT je středně velká (přibližně 6 % z hlediska vkladů) a že aktiva a závazky banky TT, které byly převedeny na banku New TT, jsou ve srovnání s velikostí řeckého bankovního systému poměrně malé. Proto dospěla k závěru, že navzdory výjimečně vysoké částce podpory lze narušení hospodářské soutěže způsobená tím, že bance New TT byla poskytnuta podpora, považovat za omezená.
(264)
Plánované zeštíhlení sítě poboček „Hellenic Postbank“, v jehož rámci došlo ke snížení celkového počtu poboček ze 196 na 50 (130), dále potvrzuje posouzení uvedené v 263. bodě odůvodnění, že narušení hospodářské soutěže v důsledku podpory poskytnuté bance New TT lze považovat spíše za omezená.
(265)
Kromě toho byly činnosti banky New TT nabídnuty konkurentům v otevřené a nediskriminační aukci.
(266)
Značná část opatření podpory NTT1 a NTT2 byla nezbytná v důsledku prominutí dluhu ve prospěch státu (ve formě programu PSI) a kvůli mimořádně dlouhé recesi, spíše než v důsledku nevhodných úvěrových praktik. Kromě toho byl rozsah činností banky New TT malý, proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační a banka New TT nebude nadále existovat jako samostatný konkurent. Proto Komise dospěla k závěru, že navzdory vysoké částce podpory a neexistenci odpovídajícího protiplnění za poskytnutou státní podporu nedochází k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
6.2.4.5 Závěr ohledně slučitelnosti opatření T, TT, NTT1 a NTT2 se sdělením o restrukturalizaci
(267)
Komise dospěla k závěru, že prodej banky New TT bance a související restrukturalizace zaručují dlouhodobou životaschopnost banky New TT, omezují podporu na nezbytné minimum a brání neoprávněnému narušování hospodářské soutěže.
(268)
Všechna opatření podpory uvedená v tabulce 8 by měla být prohlášena za slučitelná s vnitřním trhem.
7. POSOUZENÍ PODPORY POSKYTNUTÉ BANCE
7.1 EXISTENCE A ČÁSTKA PODPORY
(269)
Komise musí stanovit existenci státní podpory ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
7.1.1 Existence podpory v opatřeních poskytnutých v rámci režimu podpor pro řecké banky
7.1.1.1 Státní podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů (opatření L1)
(270)
Již v rozhodnutích, jimiž schvaluje a prodlužuje režim podpor pro řecké banky (131), Komise stanovila, že podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci tohoto režimu představuje podporu. Nesplacená částka záruk dosáhla k 15. dubnu 201113 600 milionů EUR a ke 30. listopadu 201313 932 milionů EUR. Budoucí podpora v oblasti likvidity poskytnutá v rámci režimu bude rovněž představovat státní podporu.
7.1.1.2 Státní rekapitalizace poskytnutá v rámci režimu rekapitalizace (opatření A)
(271)
Již v rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 o režimu podpor pro řecké banky Komise konstatovala, že rekapitalizace, které mají být provedeny v rámci rekapitalizačního opatření, které je součástí uvedeného režimu, budou představovat podporu. Banka obdržela 950 milionů EUR ve formě preferenčních akcií, které představují přibližně 2 % rizikově vážených aktiv banky (132).
(272)
V roce 2010 Řecko provedlo řadu změn v technických parametrech těchto preferenčních akcií. Vzhledem k tomu, že změny zvyšují protiplnění ze strany státu a zavádějí automatické navýšení kuponu o 2 % ročně, pokud nejsou preferenční akcie splaceny do pěti let, Komise dospěla k závěru, že změny v technických parametrech neposkytují bance žádnou výhodu, a tudíž nezahrnují dodatečnou státní podporu.
7.1.2 Existence podpory v případě pomoci NPL se státní zárukou (opatření L2)
(273)
Komise v 51. bodě sdělení o bankovnictví z roku 2008 objasnila, že poskytují-li centrální banky finanční prostředky finančním institucím, nejedná se o podporu, pokud jsou splněny čtyři kumulativní podmínky týkající se solventnosti finanční instituce, zajištění facility, úrokové sazby účtované finanční instituci a neexistence protizáruky státu. Vzhledem k tomu, že pomoc NPL se státní zárukou, která byla poskytnuta bance, čtyři zmíněné kumulativní podmínky nesplňuje, zejména proto, že obsahuje státní záruku a je udělena ve spojení s dalšími opatřeními podpory, představuje státní podporu.
(274)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou splňuje podmínky vymezené v čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Zaprvé, protože toto opatření zahrnuje státní záruku ve prospěch Řecké banky, veškeré ztráty ponese stát. Opatření tudíž využívá státní zdroje. Pomoc NPL umožňuje bankám získat finanční prostředky v době, kdy nemají přístup k velkoobchodním trhům financování a k řádným operacím Eurosystému zaměřeným na refinancování. Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou poskytnutá bance tudíž banku zvýhodňuje. Vzhledem k tomu, že je pomoc NPL omezena na bankovní sektor, opatření je selektivní. A jelikož NPL se státní zárukou umožňuje bance, aby nadále provozovala své činnosti na trhu, a brání jí v tom, aby se dostala do insolvence a musela opustit trh, narušuje hospodářskou soutěž. Vzhledem k tomu, že banka působí v jiných členských státech a že finanční instituce z jiných členských států působí nebo by mohly mít zájem působit v Řecku, výhoda poskytnutá bance ovlivňuje obchod mezi členskými státy.
(275)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2) představuje státní podporu. Částka pomoci NPL se státní zárukou se postupem času měnila. K 31. prosinci 2012 dosáhla přibližně 12 miliard EUR.
7.1.3 Existence podpory v opatřeních poskytnutých prostřednictvím HFSF
7.1.3.1 První překlenovací rekapitalizace (opatření B1)
(276)
Již v oddíle 5.1 rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise dospěla k závěru, že první překlenovací rekapitalizace představuje státní podporu. Obdržený kapitál dosáhl částky 3 970 milionů EUR.
7.1.3.2 Druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B2)
(277)
Opatření B2 bylo provedeno s využitím zdrojů fondu HFSF, které, jak je vysvětleno v 47. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, zahrnují státní zdroje.
(278)
Pokud jde o existenci výhody, opatření B2 zvýšilo kapitálový poměr banky na úroveň, která jí umožňuje nadále fungovat na trhu a zajišťuje jí přístup k finančním prostředkům Eurosystému. Kromě toho protiplnění za opatření B2 je tvořeno úroky z obligací EFSF a dodatečným poplatkem ve výši 1 %. Jelikož protiplnění je zjevně nižší než protiplnění u podobných kapitálových nástrojů na trhu, banka by za těchto podmínek zcela jistě nedokázala na trhu získat takový kapitál. Proto opatření B3 poskytlo bance výhodu ze státních zdrojů. Vzhledem k tomu, že opatření bylo k dispozici pouze bance, mělo selektivní povahu.
(279)
V důsledku opatření B2 bylo posíleno postavení banky, neboť bance byly poskytnuty finanční prostředky nutné k tomu, aby nadále plnila kapitálové požadavky, což vedlo k narušení hospodářské soutěže. Jelikož banka působí na jiných evropských bankovních trzích a jelikož v Řecku působí finanční instituce z jiných členských států, a to zejména na pojistném trhu, opatření B2 rovněž pravděpodobně ovlivní obchod mezi členskými státy.
(280)
Komise považuje opatření B2 za státní podporu. Bylo jako podpora oznámeno vnitrostátními orgány. Obdržený kapitál dosáhl částky 1 341 milionů EUR.
7.1.3.3 Písemný závazek (opatření B3)
(281)
V rámci opatření B3 se fond HFSF zavázal, že bance poskytne dodatečný kapitál nutný k dokončení rekapitalizace banky, a to v částce požadované Řeckou bankou v rámci zátěžového testu v roce 2012. Fond HFSF obdrží své zdroje od státu. Komise proto dospěla k závěru, že písemný závazek využívá státní prostředky. Okolnosti, za nichž může fond HFSF poskytnout finančním institucím podporu, jsou přesně vymezeny a omezeny řeckým právním řádem. Proto lze použití těchto státních prostředků přičíst státu. HFSF se zavázal, že bance poskytne dodatečný kapitál ve výši až 528 milionů EUR.
(282)
Písemný závazek poskytl bance výhodu, neboť ujistil její vkladatele, že banka bude schopna získat celou částku kapitálu, kterou získat musela, tedy že jí fond HFSF poskytne kapitál, pokud se jí nepodaří získat jej na trhu. Závazek také usnadňuje získání soukromého kapitálu na trhu, protože investoři mají jistotu, že pokud banka nedokáže získat část kapitálu na trhu, fond HFSF jí jej poskytne. Žádný soukromý investor by nebyl poskytl jakýkoli závazek dříve, než by byly známy podmínky rekapitalizace, a v té době banka neměla přístup ke kapitálovému trhu.
(283)
Jelikož banka působí na jiných evropských bankovních trzích a jelikož v Řecku působí finanční instituce z jiných členských států, a to zejména na pojistném trhu, opatření B3 rovněž pravděpodobně ovlivní obchod mezi členskými státy a naruší hospodářskou soutěž.
(284)
Opatření B3 proto představuje podporu a dne 27. prosince 2012 bylo řeckými orgány jako takové oznámeno.
7.1.3.4 Jarní rekapitalizace v roce 2013 (opatření B4)
(285)
Jarní rekapitalizace v roce 2013 (opatření B4) spočívá v přeměně první a druhé překlenovací rekapitalizace (opatření B1 a B2) a písemného závazku (opatření B3) na rekapitalizaci trvalou ve výši 5 839 milionů EUR v kmenových akciích. Jelikož opatření B4 spočívá v přeměně podpory, která již byla poskytnuta, zahrnuje státní prostředky, ale nezvyšuje nominální částku podpory. Opatření však zvyšuje výhodu banky (a tudíž narušení hospodářské soutěže), protože jde o trvalou, nikoli dočasnou rekapitalizaci jako v případě opatření B1 a B2. Ve srovnání s opatřením B3, které představuje pouhý závazek, a nikoli skutečnou rekapitalizaci, opatření B4 zvýšilo kapitálovou přiměřenost banky, a proto bance poskytlo další výhodu.
(286)
Komise podotýká, že tato podpora nebyla poskytnuta všem bankám, které provozují svoji činnost v Řecku. Pokud jde o narušení hospodářské soutěže a dopad na obchod, Komise např. podotýká, že podpora umožnila bance nadále provádět operace v jiných členských státech, např. v Rumunsku nebo Bulharsku. Likvidace banky by bývala vedla k ukončení jejích činností v zahraničí, a to prostřednictvím likvidace těchto činností nebo prodejem podniků. Kromě toho banka svými pojišťovacími činnostmi v Řecku konkuruje činnostem dceřiných společností pojišťoven z jiných členských států. Opatření proto narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy. Opatření B4 tudíž představuje státní podporu.
7.1.3.5 Závěr o opatřeních B1, B2, B3 a B4
(287)
Opatření B1, B2, B3 a B4 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Částka státní podpory zahrnuté v opatřeních B1, B2, B3 a B4 činí 5 839 milionů EUR, což se rovnalo částce státní podpory, kterou fond HFSF skutečně vyplatil bance.
(288)
Bod 31 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že kromě absolutní částky podpory musí Komise zohlednit podporu „ve vztahu k rizikově váženým aktivům banky“. Opatření B1, B2, B3 a B4 byla poskytnuta v průběhu jednoho roku, a to od dubna 2012 do května 2013. Během tohoto období se rizikově vážená aktiva banky změnila. Vyvstává tedy otázka, jaká úroveň rizikově vážených aktiv by se měla použít, zda úroveň, která existovala na začátku období, nebo úroveň na jeho konci. Opatření B1, B2, B3 a B4 mají pokrýt kapitálovou potřebu, kterou vymezila Řecká banka v březnu 2012 (zátěžový test z roku 2012). Jinými slovy, kapitálové potřeby pokryté uvedenými opatřeními existovaly již v březnu 2012. Komise se tudíž domnívá, že by se částka podpory zahrnuté v opatřeních B1, B2, B3 a B4 měla srovnat s rizikově váženými aktivy banky k 31. březnu 2012. Rovněž připomíná, že Řecká banka v období po březnu 2012 do jarní rekapitalizace v roce 2013 nezohledňovala akvizice řeckých bank s cílem upravit - nahoru nebo dolů - jejich kapitálové potřeby. Tento faktor dále prokazuje, že opatření B1, B2, B3 a B4 byla opatření podpory související s oblastí působnosti banky k 31. březnu 2012.
(289)
První a druhá překlenovací rekapitalizace a písemný závazek společně dosáhly částky 5 839 milionů EUR. Tato částka představuje 13,8 % rizikově vážených aktiv banky k 31. březnu 2012.
7.1.3.6 Rekapitalizační závazek z roku 2014 (opatření C)
(290)
Dne 31. března 2014 banka od fondu HFSF obdržela písemný závazek, že se fond HFSF bude podílet na navýšení základního kapitálu banky částkou až 2 864 milionů EUR (opatření C). Z důvodů vysvětlených ve 277. bodě odůvodnění uvedené opatření zahrnuje využití státních prostředků. Uvedené opatření banku zvýhodňuje, neboť zaručuje, že banka získá kapitál, který potřebuje, což vkladatelům poskytne jistotu a banka bude moci snadněji získat kapitál od soukromých investorů.
(291)
Pokud soukromí investoři neupíší celou částku kapitálového navýšení, fond HFSF musí do banky vložit kapitál na základě písemného závazku. Takový kapitálový vklad by ve srovnání s písemným závazkem představoval pro banku větší výhodu. Na rozdíl od pouhého písemného závazku skutečná kapitálová injekce zvyšuje kapitálovou přiměřenost banky.
(292)
Ani písemný závazek, ani jeho potenciální provedení ve formě skutečného kapitálového vkladu nesplňují zásadu investora v tržním hospodářství. I v případě, že by fond HFSF koupil nové akcie za stejnou cenu jako soukromí investoři, okolnosti účasti fondu HFSF se značně liší od okolností soukromých investorů, kteří upíší nové akcie. Ještě předtím, než se k nákupu akcií formálně zavázal jakýkoli soukromý investor, se fond HFSF zavázal, že bude-li to nutné, upíše celé navýšení základního kapitálu. Soukromí investoři, kteří kupují nové akcie, budou mít jistotu, že banka v každém případě získá celou částku potřebného kapitálu, protože fond HFSF bude sloužit jako pojistka a koupí všechny akcie, které neupsali soukromí investoři. Zadruhé, fond HFSF se navýšení zúčastní pouze tehdy, pokud nebude existovat dostatečná poptávka ze strany soukromých investorů na spodní hranici oznámeného cenového rozpětí. Fond HFSF tak poskytne bance kapitál, který banka nebude moci získat na trhu za stejnou cenu za akcii. V důsledku toho fond HFSF poskytuje kapitál v částce nebo za cenu, které nelze získat trhu.
(293)
Jelikož bylo opatření C poskytnuto pouze bance, je selektivní. Pozice banky byla posílena, protože jí byly poskytnuty finanční zdroje nutné k tomu, aby splnila regulační kapitálové požadavky stanovené Řeckou bankou. Opatření C tudíž bance poskytuje výhodu, která narušuje hospodářskou soutěž. Jelikož banka působí na jiných evropských bankovních trzích a jelikož v Řecku působí finanční instituce z jiných členských států, a to zejména na pojistném trhu, opatření C rovněž pravděpodobně ovlivní obchod mezi členskými státy.
(294)
Rekapitalizační závazek z roku 2014 představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Částka podpory zahrnuté v uvedeném opatření činí 2 864 milionů EUR, což představuje 7,5 % rizikově vážených aktiv banky k 31. prosinci 2013 (133).
(295)
Pokud HFSF bance v rámci plnění zmíněného závazku skutečně poskytne kapitálový vklad, zvýší se tím zvýhodnění banky a zesílí narušení hospodářské soutěže, nevzroste však nominální částka podpory (134).
7.1.4 Závěr o existenci a celkové částce obdržené podpory
(296)
Opatření A, B1, B2, B3, B4 a C představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Tabulka 11
Přehled celkové podpory obdržené bankou
Ref.
Opatření
Druh opatření
Částka podpory
Podpora/rizikově vážená aktiva
A
Preferenční akcie
Kapitálová podpora
950 milionů EUR
2 %
B1 B2 B3 B4
První překlenovací rekapitalizace
Druhá překlenovací rekapitalizace
Písemný závazek
Jarní rekapitalizace v roce 2013
Kapitálová podpora
5 839 milionů EUR
13,8 %
C
Písemný závazek z roku 2014
Závazek poskytnout kapitálovou podporu
2 864 milionů EUR
7,5 %
Celková kapitálová podpora poskytnutá bance
9 653 milionů EUR
15,8 %
Celkový kapitál vyplacený bance
6 789 milionů EUR [mohlo by jít až o 9 653 milionů EUR, pokud bude fond HFSF muset poskytnout celou částku kapitálového navýšení, k němuž došlo v dubnu 2014]
23,7 %
Ref.
Opatření
Druh opatření
Nominální částka podpory
L1
Podpora v oblasti likvidity
Záruka
13 932 milionů EUR
k 30. listopadu 2013
L2
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou
Finanční prostředky a záruka
12 000 milionů EUR
k 31. prosinci 2012
Celková podpora v oblasti likvidity poskytnutá bance
25 932 milionů EUR
7.2 PRÁVNÍ ZÁKLAD PRO POSOUZENÍ SLUČITELNOSTI
(297)
Jak konstatuje 200. bod odůvodnění, právním základem pro posouzení opatření podpory by měl být čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy (135).
(298)
Během finanční krize Komise vyvinula kritéria slučitelnosti pro různé druhy opatření podpory. Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(299)
Pokyny k rekapitalizačním opatřením jsou vymezeny ve sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011.
(300)
Sdělení o rekapitalizaci definuje přístup, který Komise zaujala k posuzování plánu restrukturalizace, a zejména stanoví, že je nutné obnovit životaschopnost, zaručit řádný příspěvek ze strany příjemce podpory a omezit narušování hospodářské soutěže.
(301)
Tento rámec byl dokončen sdělením o bankovnictví z roku 2013, které se vztahuje na opatření podpory oznámená po 1. srpnu 2013.
7.2.1 Právní základ pro posouzení slučitelnosti podpory v oblasti likvidity poskytnuté bance (opatření L1).
(302)
Podpora v oblasti likvidity, kterou již banka obdržela, byla s konečnou platností schválena sledem rozhodnutí, jimiž se schvalují opatření v rámci režimu podpor pro řecké banky a změny a prodloužení tohoto režimu (136). Jakákoli budoucí podpora v oblasti likvidity ve prospěch banky bude muset být poskytnuta v rámci režimu řádně schváleného Komisí. Podmínky takové podpory bude muset ještě před poskytnutím schválit Komise, a proto je není třeba v tomto rozhodnutí dále posuzovat.
7.2.2 Právní základ pro posouzení slučitelnosti preferenčních akcií (opatření A)
(303)
Rekapitalizace provedená v roce 2009 formou preferenčních akcií (opatření A) byla provedena v rámci rekapitalizačního opatření, které bylo schváleno v roce 2008 jako součást režimu podpor pro řecké banky podle sdělení o bankovnictví z roku 2008. Proto není nutné je znovu posuzovat podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 a je pouze třeba je posoudit podle sdělení o restrukturalizaci.
7.2.3 Právní základ pro posouzení slučitelnosti pomoci NPL se státní zárukou (opatření L2)
(304)
Slučitelnost nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2) by měla být nejprve posouzena na základě sdělení o bankovnictví z roku 2008 a sdělení o prodloužení z roku 2011. Jakákoli pomoc NPL se státní zárukou poskytnutá po 1. srpnu 2013 spadá do působnosti sdělení o bankovnictví z roku 2013.
7.2.4 Právní základ pro posouzení slučitelnosti rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4)
(305)
Slučitelnost rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4), zejména pokud jde o protiplnění, by měla být nejprve posouzena na základě sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011. V rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda je opatření B1 slučitelné s uvedenými sděleními. Uvedená opatření, jelikož byla provedena před 1. srpnem 2013, nespadají do působnosti sdělení o bankovnictví z roku 2013. Slučitelnost rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) by se rovněž měla posoudit na základě sdělení o restrukturalizaci.
7.2.5 Právní základ pro posouzení slučitelnosti rekapitalizačního závazku z roku 2014 (opatření C)
(306)
Slučitelnost rekapitalizačního závazku z roku 2014 (opatření C) by se měla posoudit na základě sdělení o bankovnictví z roku 2013, které stanoví nové požadavky, pokud jde o příspěvek podřízených věřitelů a odměňování vedoucích pracovníků a na základě sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011. Slučitelnost opatření C by se rovněž měla posoudit na základě sdělení o restrukturalizaci.
7.3 SOULAD OPATŘENÍ L2 SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2008, SDĚLENÍM O PRODLOUŽENÍ Z ROKU 2011 A SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2013
(307)
Aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti: musí být vhodná, nezbytná a přiměřená.
(308)
Jelikož řeckým bankám byl odepřen přístup k velkoobchodním trhům a staly se zcela závislé na financování centrální bankou, jak je uvedeno v 32. bodě odůvodnění, a protože si banka nemohla půjčit dostatečné finanční prostředky prostřednictvím řádných operací zaměřených na refinancování, banka potřebovala pomoc NPL se státní zárukou, aby získala dostatečnou likviditu, a tím se vyhnula selhání. Komise považuje opatření L2 za vhodný mechanismus k nápravě vážného narušení, které by bývalo mohlo být způsobeno selháním banky.
(309)
Vzhledem k tomu, že v souvislosti s nouzovou pomocí v oblasti likvidity se státní zárukou vznikají bance poměrně vysoké náklady financování, je banka dostatečně motivována, aby se při rozvoji svých činností na tento zdroj financování nespoléhala. Banka musela zaplatit úroky o […] bazických bodů vyšší než u řádných operací Eurosystému zaměřených na refinancování. Kromě toho banka musela zaplatit státu poplatek za záruku ve výši […] bazických bodů. Ve výsledku jsou tak celkové náklady banky na nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou mnohem vyšší než běžné náklady na refinancování ze strany banky ECB. Zejména rozdíl mezi náklady banky na pomoc NPL se státní zárukou a běžnými náklady na refinancování ze strany banky ECB je vyšší než úroveň poplatku za záruku požadovaná sdělením o prodloužení z roku 2011. To znamená, že celkové protiplnění účtované státem lze považovat za dostatečné. Pokud jde o částku pomoci NPL se státní zárukou, Řecká banka a banka ECB ji pravidelně přezkoumávají na základě skutečných potřeb banky. Bedlivě sledují její využívání a zaručují, že je omezena na nezbytné minimum. Proto opatření L2 neposkytuje bance nadměrnou likviditu, kterou by banka mohla použít k financování činností, které narušují hospodářskou soutěž. Pomoc je omezena na minimální nezbytnou částku.
(310)
Tato důkladná kontrola využívání nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou a pravidelné ověřování, zda je použití pomoci omezeno na minimum, rovněž zaručují, že je tato likvidita přiměřená a že nevede k neoprávněnému narušování hospodářské soutěže. Komise také podotýká, že se Řecko zavázalo provést řadu opatření ke snížení negativních vedlejších účinků, jejichž analýza je uvedena v oddíle 7.6 a která dále zaručují, že banka co nejdříve přestane být na podpoře v oblasti likvidity závislá a že je taková podpora přiměřená.
(311)
Opatření L2 je tudíž v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o prodloužení z roku 2011. Jelikož sdělení o bankovnictví z roku 2013 nezavedlo další požadavky ohledně záruk, opatření L2 je také v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013.
7.4 SOULAD OPATŘENÍ B1, B2, B3 A B4 SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2008, SDĚLENÍM O REKAPITALIZACI A SDĚLENÍM O PRODLOUŽENÍ Z ROKU 2011
(312)
Jak je uvedeno ve 201. bodě odůvodnění, aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti (137): musí být vhodná, nezbytná a přiměřená.
(313)
Sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011 stanoví další pokyny k úrovni protiplnění požadované u státních kapitálových vkladů.
7.4.1 Vhodnost opatření
(314)
Komise má za to, že rekapitalizace provedené fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) jsou vhodné, protože brání úpadku banky. Bez nich by banka nemohla nadále provozovat své činnosti, protože na konci roku 2012 měla záporný vlastní kapitál (138).
(315)
V tomto ohledu Komise v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou poznamenala, že banka je jednou z největších bankovních institucí v Řecku jak z hlediska poskytování úvěrů, tak příjmu vkladů. Jako taková je banka pro Řecko systémově důležitá. Selhání banky by tudíž vážným způsobem narušila Řeckou ekonomiku. Za tehdejších okolností finanční instituce v Řecku jen obtížně získávaly přístup k finančním prostředkům. Tento nedostatek finančních prostředků omezil jejich schopnost poskytovat úvěry řecké ekonomice. V tomto kontextu by narušení ekonomiky bylo bývalo selháním banky ještě prohloubeno. Kromě toho byla opatření B1, B2, B3 a B4 provedena zejména kvůli programu PSI, tedy zcela mimořádné a nepředvídatelné události, a nikoli v důsledku špatného vedení banky či jejího nadměrného riskování. Opatření se tudíž zaměřují především na výsledky programu PSI a přispívají k zachování finanční stability v Řecku.
(316)
V rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise vyjádřila pochybnosti o tom, zda byly neprodleně provedeny všechny možné kroky, aby se zabránilo tomu, že banka bude v budoucnosti znovu potřebovat podporu. Jak je uvedeno v 130. až 132. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, Řecko se zavázalo, že provede řadu opatření týkajících se správy a řízení banky a jejích obchodních operací. Jak je popsáno v 102. až 104. a v 111. bodě odůvodnění, banka rovněž komplexně restrukturalizovala své činnosti, přičemž mnohá snížení nákladů a investic již byla provedena. Z tohoto důvodu se pochybnosti ze strany Komise zmírnily.
(317)
V rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou Komise rovněž vyjádřila pochybnosti, zda jsou zavedena dostatečná ochranná opatření pro případ, že by se banka dostala pod kontrolu státu, nebo pokud by si nad ní udrželi kontrolu soukromí akcionáři a většinovou účast by měl stát. Komise konstatuje, že připomínky popsané v 131. a 132. bodě odůvodnění zaručují, že úvěrové operace banky budou probíhat na komerčním základě a denní činnosti budou chráněny před zásahem státu. Rámec vztahů, na němž se dohodly fond HFSF a banka, také zaručuje, že jsou zájmy státu jakožto hlavního akcionáře chráněny před nadměrným riskováním ze strany vedení banky.
(318)
Opatření B1, B2, B3 a B4 tudíž zaručují, že je v Řecku zachována finanční stabilita. Byly také učiněny důležité kroky s cílem minimalizovat budoucí ztráty a zaručit, že činnosti banky nejsou ohrožovány její nevhodnou správou a řízením. Na tomto základě Komise dospěla k závěru, že opatření B1, B2, B3 a B4 jsou vhodná.
7.4.2 Nezbytnost - omezení podpory na minimum
(319)
Podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí být výše a podoba opatření podpory nezbytné k dosažení cíle. To znamená, že výše kapitálového vkladu musí představovat minimum nezbytné k dosažení cíle.
(320)
Výši kapitálové podpory vypočítala Řecká banka v rámci zátěžového testu tak, aby zaručila, že poměr kmenového kapitálu Tier 1 zůstane v letech 2012-2014 nad určitou úrovní, jak je znázorněno v tabulce 3. Bance tudíž není poskytnut nadměrný kapitál. Jak je vysvětleno ve 316. bodě odůvodnění, byly přijaty kroky s cílem snížit riziko, že banka bude v budoucnosti potřebovat dodatečnou podporu.
(321)
Pokud jde o protiplnění za první a druhou překlenovací rekapitalizaci (opatření B1 a B2), Komise připomíná, že tato opatření byla poskytnuta v květnu 2012 a prosinci 2012 a byla vyplacena ve věcných příspěvcích, konkrétně ve formě dluhopisů EFSF. Fond HFSF přijímal jako protiplnění od data vyplacení těchto dluhopisů EFSF do data jarní rekapitalizace v roce 2013 úroky z dluhopisů EFSF a poplatek ve výši 1 % (139). Jak je zdůrazněno v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou, zmíněné protiplnění je nižší než rozpětí od 7 % do 9 % definované ve sdělení o rekapitalizaci. Období nízkého protiplnění však bylo omezeno na dobu jednoho roku u opatření B1 a pěti měsíců u opatření B2 (tedy až do přeměny překlenovací rekapitalizace na standardní rekapitalizaci v kmenových akciích, tedy opatření B4). Zatímco první a druhá překlenovací rekapitalizace nevedly k oslabení stávajících akcionářů, jarní rekapitalizace v roce 2013, která spočívala v přeměně první a druhé rekapitalizace, akcionáře silně oslabila a jejich podíl na vlastním kapitálu banky klesl na 1,4 %. Tato mimořádná situace, která trvala o data první překlenovací rekapitalizace, byla následně ukončena. Pochybnosti vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou byly tudíž rozptýleny.
(322)
Vzhledem k neobvyklému zdroji obtíží banky, kdy ztráty pocházejí především z prominutí dluhu ve prospěch státu (program PSI a zpětný odkup dluhu, které poskytují státu značnou výhodu, tedy snížení dluhu) a z dopadů dlouhé recese na její domácí trh, může Komise navíc takovou dočasnou odchylku od standardních požadavků na protiplnění stanovených ve sdělení o rekapitalizaci (140) přijmout.
(323)
Opatření B3 spočívalo v závazku poskytnout kapitál. Tento závazek učiněný v prosinci 2012 byl proveden v podobě skutečného kapitálového vkladu v květnu - červnu 2013, tedy o pouhých pět měsíců později. Z toho důvodu a z důvodů stanovených ve 322. bodě odůvodnění je přijatelné, že za tento závazek nebylo vyplaceno žádné protiplnění.
(324)
Pokud jde o opatření B4, podle bodu 8 sdělení o prodloužení z roku 2011 by kapitálové vklady měly být upsány s dostatečnou slevou z ceny akcií po úpravě vzhledem k efektu „zředění“ tak, aby měl stát jistotu přiměřené odměny. Zatímco tato rekapitalizace nezajistila dostatečnou slevu z ceny akcie upravené vzhledem k efektu zředění, ve skutečnosti bylo nemožné dosáhnout značné slevy z teoretické ceny bez práva na upsání (141). Před jarní rekapitalizací v roce 2013 byl kapitál banky záporný a její tržní kapitalizace dosáhla pouze několika stovek milionů eur. Za těchto okolností vyvstává otázka, zda by stávající akcionáři měli být zcela eliminováni. Komise podotýká, že emisní cena byla stanovena na úrovni 50 % slevy z průměrné tržní ceny za padesát dní před stanovením emisní ceny. Komise také konstatuje, že došlo k obrovskému oslabení dřívějších akcionářů, neboť po uvedené rekapitalizaci drželi pouze 1,4 % akcií banky. Proto by uplatnění další slevy z tržní ceny bývalo mělo jen zanedbatelný dopad na protiplnění pro fond HFSF. Vzhledem ke specifické situaci řeckých bank vysvětlené v 322. bodě odůvodnění a ke skutečnosti, že potřeba podpory pochází z prominutí dluhu ve prospěch státu, Komise považuje emisní cenu za dostatečně nízkou.
(325)
Závěr tedy zní, že opatření B1, B2, B3 a B4 jsou nezbytná jako podpora na záchranu jak z hlediska částky, tak formy.
7.4.3 Přiměřenost - opatření ke snížení negativních vedlejších účinků
(326)
Banka obdržela velmi vysokou částku státní podpory. Tato situace může tudíž vážně narušit hospodářskou soutěž. Řecko se však zavázalo, že provede řadu opatření, která mají snížit negativní vedlejší účinky. Závazky zejména stanoví, že operace banky budou nadále probíhat na komerčním základě, jak je vysvětleno v 131. a 132. bodě odůvodnění. Řecko se rovněž zavázalo, že zavede zákaz akvizic a provede řadu odprodejů v zahraničí a také u nebankovních činností v Řecku, jak stanoví 133. bod odůvodnění. Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže budou dále posouzena v oddíle 7.6.
(327)
V bance bude také jmenován kontrolní správce, aby sledoval správné plnění závazků v oblasti správy a řízení společnosti a obchodních operací. Tak se zabrání tomu, aby nedošlo ke škodlivým změnám v obchodní praxi banky, a tím k omezení případných negativních vedlejších účinků.
(328)
A konečně dne 16. dubna 2014 byl Komisi předložen nový komplexní plán restrukturalizace. Tento plán restrukturalizace bude posouzen v oddíle 7.6.
(329)
Závěrem lze říci, že pochybnosti vyjádřené v rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou byly rozptýleny. Opatření B1, B2, B3 a B4 jsou s ohledem na bod 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008 přiměřená.
7.4.4 Závěr ohledně souladu rekapitalizací provedených fondem HFSF se sdělením o bankovnictví z roku 2008, sdělením o rekapitalizaci a sdělením o prodloužení z roku 2011
(330)
Komise tudíž dospěla k závěru, že rekapitalizace provedené fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) jsou s ohledem na bod 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011 vhodné, nezbytné a přiměřené.
7.5 SOULAD NÁKUPU BANK NEW TT A NEA PROTON BANKOU SE SDĚLENÍM O RESTRUKTURALIZACI
(331)
Body 23 a 40 sdělení o restrukturalizaci vysvětlují, že akvizice podniků bankami, jimž byla poskytnuta podporu, jsou obvykle v rozporu s povinnostmi snížit náklady na restrukturalizaci a omezit narušování hospodářské soutěže. Kromě toho mohou ohrozit nebo zkomplikovat obnovení životaschopnosti. Komise proto musí posoudit, zda jsou akvizice banky slučitelné se sdělením o restrukturalizaci.
7.5.1 Soulad akvizice banky New TT se sdělením o restrukturalizaci
7.5.1.1 Vliv akvizice banky New TT na dlouhodobou životaschopnost banky
(332)
Z hlediska provozní ziskovosti akvizice provedené bankou pomohou bance obnovit dlouhodobou životaschopnost, neboť spojením dvou bank na stejném zeměpisném trhu vzniká příležitost k realizaci smysluplné synergie, např. ve formě snížení počtu zaměstnanců, uzavření poboček a snížení režijních nákladů. Banka získá klienty a vkladatele a zároveň výrazně sníží náklady na distribuci. Kromě racionalizace centrálních funkcí uzavře většinu poboček „banky T“ a některé pobočky „Hellenic Postbank“.
(333)
Z hlediska likvidní pozice má transakce rovněž příznivý dopad na poměr úvěrů k vkladům banky a snižuje tento poměr z nadměrně vysoké úrovně, protože banka New TT měla výrazně více vkladů než úvěrů. Řecká banka ve svém dopise fondu HFSF ze dne 8. července 2013 zejména podotkla, že banka byla během dvou let před transakcí pod velkým tlakem. Řecká banka konstatovala, že banka ztratila podíly na trhu v Řecku a ve značné míře byla závislá na financování z Eurosystému a na pomoci v oblasti likvidity. V dopise Řecká banka poukazuje na velkou mezeru ve financování, na konsolidovaný poměr úvěrů k vkladům ve výši 132 % a na zhoršené vnímání banky ze strany klientů. V tomtéž dopise Řecká banka uvedla, že akvizice banky New TT bankou by vedla „ke značnému nárůstu vkladů [banky], což by zlepšilo její celkový profil financování, vnímání banky vkladateli a její schopnost přilákat nové vklady za atraktivnějších podmínek, než je tomu v současnosti“.
(334)
Akvizice tudíž přispívá k nápravě likvidní pozice banky, což má zásadní význam pro obnovení její dlouhodobé životaschopnosti. V dopise, který její útvary dne 8. července 2013 zaslaly fondu HFSF, Komise uznala, že akvizice má příznivý dopad. V tomto dopise Komise uvedla, že návrh plánu restrukturalizace bank, který jí Řecko předložilo před akvizicí banky New TT, nesplňuje požadavek na obnovení dlouhodobé životaschopnosti, neboť rozvaha banky byla na konci období restrukturalizace zranitelná. Ve stejném dopise Komise uvedla, že „akvizice [banky New TT], která je bohatá na vklady, je klíčovým faktorem, který přispívá k nápravě rozvahy [banky], a tím k obnovení její dlouhodobé životaschopnosti“. Toto posouzení bylo vzhledem k dopadu takové akvizice na likvidní pozici banky odůvodněné: „Na základě údajů z konce roku 2012 by akvizice okamžitě snížila poměr úvěrů k vkladům ze 155 % na 123 %, a tudíž by mělo být možné splnit [do] konce roku 2017 požadavek [Komise].“
(335)
Komise proto zastává názor, že akvizice má kladný vliv na obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky.
7.5.1.2 Účinek akvizice na částku podpory, kterou banka potřebuje
(336)
V souladu s bodem 23 sdělení o restrukturalizaci by se pomoc na restrukturalizaci neměla použít k nabytí podílů v jiných společnostech, ale výlučně k pokrytí nákladů na restrukturalizaci nezbytných k obnovení životaschopnosti banky.
(337)
Banka zaplatila kupní cenu v nových akciích, a akvizice tudíž nebyla financována prostřednictvím státní podpory. V důsledku toho byla kapitálová potřeba vytvořená platbou kupní ceny ihned pokryta vydáním nových akcií, aby v důsledku platby kupní ceny nedošlo k čistému navýšení kapitálových potřeb banky. Kromě toho byl fond HFSF 100 % vlastníkem banky New TT, což znamená, že všechny nové akcie vydané bankou byly předány fondu HFSF, jinými slovy státu.
(338)
Akvizice jako taková nebude podnětem k poskytnutí dodatečné státní podpory, jelikož banka New TT splnila své regulatorní kapitálové požadavky. Kromě toho byla tato dočasná úvěrová instituce vytvořena pouze několik měsíců před tím, než ji banka získala. Jelikož aktiva upadající banky jsou před převedením na dočasnou úvěrovou instituci posouzena a oceněna v reálné hodnotě, lze předpokládat, že portfolio úvěrů banky New TT neobsahovalo ztráty, které byly skryté nebo pro ně nebyly vytvořeny odpovídající rezervy.
(339)
Závěrem lze říci, že za specifických okolností tohoto případu akvizice banky New TT výjimečně není v rozporu se zásadou, že by podpora měla být omezena na nezbytné minimum.
7.5.1.3 Rušivý účinek akvizice na hospodářskou soutěž
(340)
V souladu s body 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci by státní podpora neměla být použita na úkor společností, které podporu neobdržely, za účelem akvizice konkurenčních podniků. Bod 41 sdělení o restrukturalizaci rovněž stanoví, že akvizice mohou být povoleny, pokud jsou součástí konsolidačního procesu nezbytného pro obnovení finanční stability nebo zajištění účinné hospodářské soutěže, že by proces akvizice měl být spravedlivý a že by akvizice měla na příslušném trhu zajišťovat podmínky účinné hospodářské soutěže.
(341)
Banka New TT nebyla samostatně životaschopnou bankou. Konsolidaci této banky vyžadovalo Memorandum o hospodářské a finanční politice z 15. května 2013. Transakci lze proto považovat za součást procesu konsolidace, který je nutný k obnovení takové finanční stability, jaká je popsána ve 41. bodě sdělení o restrukturalizaci.
(342)
Žádný z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora, nepředložil platnou nabídku pro akvizici banky New TT, a proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační. Proto banka nevyloučila z procesu žádného z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora. Vzhledem k tomu, že akvizici povolil řecký úřad pro ochranu hospodářské soutěže (142), Komise předpokládá, že výsledek prodeje zaručuje v Řecku podmínky pro účinnou hospodářskou soutěž.
(343)
Za těchto okolností lze vyvodit závěr, že akvizice banky New TT je slučitelná s oddílem 4 sdělení o restrukturalizaci.
7.5.1.4 Závěr ohledně akvizice banky New TT
(344)
Komise dospěla k závěru, že vzhledem k jedinečné situaci řeckých bank (143) a ke specifickým rysům akvizice banky New TT je akvizice slučitelná s požadavky, které jsou stanoveny ve sdělení o restrukturalizaci.
7.5.2 Soulad akvizice banky Nea Proton se sdělením o restrukturalizaci
7.5.2.1 Vliv akvizice banky Nea Proton na dlouhodobou životaschopnost banky
(345)
Z hlediska provozní ziskovosti by akvizice banky Nea Proton měla bance pomoci obnovit dlouhodobou životaschopnost, neboť spojením dvou společností na stejném zeměpisném trhu vzniká příležitost k realizaci smysluplné součinnosti, např. ve formě snížení počtu zaměstnanců, uzavření poboček a snížení režijních nákladů.
(346)
Akvizice banky Nea Proton umožňuje bance těžit ze synergických účinků. Banka získá klienty a vkladatele a zároveň uzavře většinu poboček a provede racionalizaci informačního systému, jakož i centrálních funkcí. Transakce rovněž snížila poměr úvěrů ke vkladům banky, protože poměr úvěrů ke vkladům banky Nea Proton byl nízký. Na konci června 2013 byl poměr čistých úvěrů ke vkladům banky přibližně 135,79 %, zatímco poměr čistých úvěrů ke vkladům banky Nea Proton byl přibližně 52,68 %.
(347)
Na závěr lze konstatovat, že akvizice měla příznivý vliv na životaschopnost banky.
7.5.2.2 Účinek akvizice banky Nea Proton na částku podpory, kterou banka potřebuje
(348)
V souladu s bodem 23 sdělení o restrukturalizaci by se pomoc na restrukturalizaci neměla použít k nabytí podílů v jiných společnostech, ale výlučně k pokrytí nákladů na restrukturalizaci nezbytných k obnovení životaschopnosti.
(349)
Banka zaplatila za nákup banky Nea Proton symbolickou cenu (jedno euro) a získaný subjekt byl před prodejem odpovídajícím způsobem rekapitalizován. Tato rekapitalizace zahrnovala rezervy pro budoucí ztráty z úvěrů a provozní ztráty (144). V důsledku toho akvizice patřičně kapitalizované banky za jedno euro nezvýšila kapitálové potřeby banky.
(350)
Na závěr, akvizice banky Nea Proton není v rozporu se zásadou, že by podpora měla být omezena na nezbytné minimum.
7.5.2.3 Rušivý účinek akvizice banky Nea Proton na hospodářskou soutěž
(351)
V souladu s body 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci by státní podpora neměla být použita na úkor společností, které podporu neobdržely, za účelem akvizice konkurenčních podniků.
(352)
Banka Nea Proton nebyla samostatně životaschopnou bankou. Konsolidaci této banky vyžadovalo Memorandum o hospodářské a finanční politice z 15. května 2013. Akvizici lze proto považovat za součást procesu konsolidace, který je nutný k obnovení takové finanční stability, jaká je popsána ve 41. bodě sdělení o restrukturalizaci.
(353)
Komise rovněž konstatuje, že žádný z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora, nepředložil platnou nabídku pro akvizici banky Nea Proton a že proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační. Proto banka nevyloučila z procesu žádného z uchazečů, jimž nebyla poskytnuta podpora. Vzhledem k tomu, že akvizici povolil řecký úřad pro ochranu hospodářské soutěže (145), Komise předpokládá, že výsledek prodeje zaručuje v Řecku podmínky pro účinnou hospodářskou soutěž.
(354)
Za těchto okolností lze vyvodit závěr, že akvizice banky Nea Proton je slučitelná s oddílem 4 sdělení o restrukturalizaci.
7.5.2.4 Závěr ohledně akvizice banky Nea Proton
(355)
Komise dospěla k závěru, že vzhledem ke specifickým rysům akvizice banky Nea Proton je akvizice slučitelná s požadavky, které jsou stanoveny ve sdělení o restrukturalizaci.
7.6 SOULAD OPATŘENÍ A, B1, B2, B3, B4 A C SE SDĚLENÍM O RESTRUKTURALIZACI A SOULAD OPATŘENÍ C SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2013
7.6.1 Zdroje obtíží a důsledky pro posouzení podle sdělení o restrukturalizaci
(356)
Jak je uvedeno v oddílech 2.1.1 a 2.1.2, obtíže, jimž banka čelí, pramení především z řecké dluhové krize a hluboké recese, k níž došlo v Řecku a v jižní Evropě. Pokud jde o první zmíněný faktor, řecká vláda ztratila přístup na finanční trhy a nakonec musela vyjednat dohodu s domácími a mezinárodními věřiteli, tedy program PSI, který vedl k omezení pohledávek vůči státu o 53,3 %. Kromě toho bylo 31,5 % pohledávek vyměněno za nové dluhopisy ŘSDL s nižšími úrokovými sazbami a delšími dobami splatnosti. Tyto nové dluhopisy ŘSDL byly státem zpětně odkoupeny od řeckých bank v prosinci 2012 za cenu v rozmezí od 30,2 % do 40,1 % jejich nominální hodnoty, čímž řeckým bankám vznikla další ztráta. Kromě dopadu programu PSI a zpětného odkupu na její kapitálovou pozici banka rovněž v období od roku 2010 do poloviny roku 2012 zaznamenala obrovský odliv vkladů, a to v důsledku rizika, že Řecko kvůli neudržitelnému veřejnému dluhu a hospodářské recesi vystoupí z eurozóny.
(357)
Opatření B1, B2, B3 a B4 dosahují částky to 5 839 milionů EUR, což je přibližně částka ztráty, která byla zanesena do účetnictví po programu PSI (5 781 milionů EUR). V takovém případě, a pokud obtíže nepramení v první řadě z nadměrně riskantního chování, bod 14 sdělení o prodloužení z roku 2011 stanoví, že Komise své požadavky zmírní.
(358)
Komise uznává, že část kapitálových potřeb banky vzniká kvůli běžné expozici finanční instituce riziku dluhopisů státu, v němž je usazena. Na tuto skutečnost rovněž poukazují 58. a 69. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou. V důsledku toho se banka v plánu restrukturalizace nemusí zabývat otázkami morálního rizika tolik jako jiné podporované finanční instituce, které nahromadily nadměrná rizika. Jelikož jsou opatření podpory méně rušivá, opatření přijatá k omezení narušování hospodářské soutěže by proto měla být úměrně zmírněna. Jelikož program PSI a zpětný odkup dluhu představují prominutí dluhu ve prospěch státu, protiplnění státu při rekapitalizaci bank může být nižší.
(359)
Vzhledem k tomu, že se řecká ekonomika od roku 2008 zaznamenala pokles přibližně o 25 %, banka musí přizpůsobit svoji organizaci, strukturu nákladů a obchodní síť novému prostředí, má-li obnovit svou ziskovost. Proto banka musí bez ohledu na to, že nejde o otázku morálního rizika, restrukturalizovat své operace v Řecku, aby si zajistila dlouhodobou životaschopnost.
(360)
Komise rovněž konstatuje, že expozice banky řeckému úvěrovému riziku byla větší než expozice některých jiných bank v Řecku. Proto nelze všechny ztráty z dluhopisů ŘSDL (ztrátu u programu PSI) přičítat běžné expozici finanční instituce riziku dluhopisů státu, v němž je usazena.
(361)
Druhým zdrojem ztrát banky jsou ztráty z úvěrů poskytnutých řeckým domácnostem a společnostem. Komise má za to, že tyto ztráty vznikly především v důsledku mimořádně hlubokého a dlouhého poklesu HDP o přibližně 25 % během pěti let a že nepramení z riskantních úvěrových praktik banky. Podpora poskytnutá na pokrytí těchto ztrát proto nevytváří morální riziko, k čemuž naopak dochází, pokud podpora chrání banku před důsledky minulého riskantního jednání. Podpora má proto méně rušivý účinek (146).
(362)
Část kapitálových potřeb a ztrát z úvěrů banky však pochází z určitých mezinárodních dceřiných společností (v Rumunsku, Bulharsku, Polsku a na Ukrajině). Např. v roce 2012 banka zanesla do účetnictví ztráty v Rumunsku, Bulharsku a na Ukrajině, přičemž dceřiným společnostem v těchto zemích bylo poskytnuto financování v rámci skupiny ve výši 1,8 miliardy EUR.
(363)
Zátěžový test provedený v roce 2012 s cílem určit kapitálové potřeby banky rovněž naznačil, že část kapitálových potřeb pramení ze ztrát ze zahraničních úvěrů. Prognózy ztrát z těchto úvěrů dosáhly 1 228 milionů EUR v rámci základního scénáře a 1 622 milionů EUR v rámci scénáře nepříznivého.
(364)
Na závěr, bod 14 sdělení o prodloužení z roku 2011 pokrývá značnou část těchto ztrát a výsledné potřeby podpory, což Komisi umožňuje zmírnit její požadavky. Potřeba podpory je zčásti vyvolána ztrátami z řeckých úvěrů, které byly způsobeny mimořádně hlubokou a dlouho recesí, nikoli riskantním poskytováním úvěrů. Podpora poskytnutá za těchto okolností nevytváří morální riziko, a proto méně narušuje hospodářskou soutěž.
(365)
Na závěr, potřeba podpory částečně pramení z riskování banky, zejména jejích zahraničních dceřiných společností, a z vyššího počtu dluhopisů ŘSDL, které má v držení.
7.6.2 Životaschopnost
(366)
Plán restrukturalizace musí zaručovat, že je finanční instituce schopna do konce období restrukturalizace obnovit svoji dlouhodobou životaschopnost (oddíl 2 sdělení o restrukturalizaci). V daném případě je období restrukturalizace definováno jako období od data přijetí tohoto rozhodnutí do 31. prosince 2018.
(367)
V souladu s body 9 až 11 sdělení o restrukturalizaci Řecko předložila ucelený a podrobný plán restrukturalizace, který obsahuje kompletní informace o obchodním modelu banky. Plán také pojmenovává příčiny obtíží, jimž banka čelí, jakož i opatření přijatá k vyřešení všech otázek životaschopnosti, s nimiž se banka potýká. Plán restrukturalizace zejména popisuje strategii, která byla zvolena k zachování provozní účinnosti banky a ke snížení vysoké úrovně úvěrů v selhání, zlepšení nízké provozní účinnosti, její zranitelné likvidity a kapitálových pozic a jejích zahraničních podniků, které se, pokud jde o financování a kapitál, spoléhaly na svoji mateřskou společnost.
7.6.2.1 Řecké bankovní činnosti
(368)
Pokud jde o likviditu a závislost banky na financování z Eurosystému, plán restrukturalizace předpokládá, že v Řecku dojde jen k omezenému růstu rozvahy, měla by však znovu začít růst vkladová základna. Závislost na nouzové pomoci v oblasti likvidity se již snížila a bude nadále klesat, což bance rovněž pomůže snížit náklady financování.
(369)
Závazek ohledně poměru úvěrů k vkladům popsaný v 127. bodě odůvodnění, zaručuje, že banka bude mít do konce období restrukturalizace udržitelnou strukturu rozvahy. Prodej cenných papírů a dalších vedlejších činností rovněž posílí likvidní pozici banky a zaručí, že se banka bude spoléhat na velkoobchodní trhy. Vzhledem k tomu, že likvidní pozice banky je stále pod tlakem, Komise může přijmout žádost řeckých orgánů, aby povolila poskytnutí likvidity bance v rámci záručního opatření a opatření týkajícího se úvěrů ve formě státních dluhopisů, která jsou součástí režimu podpor pro řecké banky.
(370)
Aby banka snížila náklady financování, rovněž se zavázala, že bude nadále snižovat úrokové sazby, které platí u vkladů, jak je popsáno v 127. bodě odůvodnění. Komise konstatuje, že takovéto snížení nákladů na vklady bude klíčovým přínosem ke zlepšení ziskovosti banky před vytvořením rezerv.
(371)
Od začátku krize banka snížením počtu poboček a zaměstnanců do značné míry racionalizovala svou komerční síť v Řecku. Ve srovnání s rokem 2013 klesnou celkové náklady banky do roku 2018 o dalších […] % (147). Aby tohoto cíle dosáhla, banka se zavázala, že do 31. prosince 2017 sníží počet svých poboček a zaměstnanců v Řecku na maximálně […] poboček a […] zaměstnanců a že její maximální celkové náklady v Řecku budou činit 800 milionů EUR. Očekávaný poměr nákladů a zisků bude na konci období restrukturalizace nižší než […] %. Komise má za to, že plán restrukturalizace zachovává účinnost banky v novém tržním prostředí.
(372)
Další klíčovou oblastí je řízení úvěrů v selhání, neboť tyto úvěry tvořily k 31. prosinci 2013 29,4 % portfolia (148). Banka hodlá pro řízení úvěrů v selhání zřídit zvláštní oddělení. Rovněž se zavázala, že splní vysoké normy pro úvěrovou politiku, aby maximalizovala hodnotu banky v každé fázi úvěrového procesu, jak je popsáno v 131. a 132. bodě odůvodnění.
7.6.2.2 Správa a řízení banky
(373)
Dalším bodem, jemuž je třeba věnovat pozornost, je správa a řízení banky, neboť fond HFSF vlastnil k 31. prosinci 2013 95,23 % akcií banky. Vzhledem k výsledkům státem vlastněných bank v Řecku se banka a fond HFSF v roce 2013 dohodly na zvláštním rámci vztahů. Tato dohoda chrání každodenní činnosti banky před nadměrným zasahováním ze strany hlavního akcionáře a zároveň zaručuje, že fond HFSF může sledovat provádění plánu restrukturalizace a vhodnými postupy konzultací předcházet tomu, aby vedení banky nadměrně riskovalo. Banka se rovněž zavázala, že bude bedlivě sledovat svoji expozici vůči vypůjčovatelům ve spojení.
(374)
Zákon o fondu HFSF ve znění z roku 2014 stanoví, že akcie upsané fondu HFSF v rámci jarní rekapitalizace v roce 2013 přijdou o hlasovací práva, pokud bude alespoň 50 % kapitálového navýšení v roce 2014 upsáno soukromými investory. Pokud jde o obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky, Komise by se ke kontrole poskytnuté soukromým akcionářům nestavěla negativně, pokud by tito akcionáři do banky vložili značné částky vlastních prostředků. Komise konstatuje, že omezení hlasovacích práv fondu HFSF se nebude vztahovat na hlasování o stanovách banky ani na akce společnosti či jiná strategická rozhodnutí. Komise vítá skutečnost, že fond HFSF automaticky znovu získá svá plná hlasovací práva, pokud banka plán restrukturalizace neprovede. Uvedená ustanovení zaručují, že i když fond HFSF nebude zasahovat do každodenních operací banky, může chránit své zájmy jako akcionář a jako orgán pověřený zaručením správného provádění plánu restrukturalizace.
7.6.2.3 Mezinárodní činnosti
(375)
Některé mezinárodní činnosti banky ji v minulosti připravily o kapitál, likviditu a ziskovost, jak je vysvětleno v 362. a 363. bodě odůvodnění.
(376)
Plán restrukturalizace předpokládá, že dojde ke změně obchodního modelu banky a že se model více zaměří na […]. Banka již prodala svoji neziskovou dceřinou společnost v Polsku, EFG Poland. Rovněž začala racionalizovat další dceřiné společnosti, aby posílila proces odepisování úvěrů a zmenšila mezeru dceřiných společností ve financování. Plánuje odprodat […] dceřinou společnost […] (149). Rovněž bude dále restrukturalizovat operace dceřiných společností […] a […], než budou v pozdější fázi případně prodány, jak je uvedeno v 116. bodě odůvodnění.
(377)
Od […] bude obnovena celková ziskovost zahraničních operací. Ke stejnému datu se financování poskytované zahraničním dceřiným společnostem sníží o […] ve srovnání s úrovní k 31. prosinci 2012.
(378)
Komise je proto přesvědčena, že banka dostačujícím způsobem zrestrukturalizuje své zahraniční dceřiné společnosti a zmenší je, aby se v budoucnosti vyhnula expozici dodatečným kapitálovým potřebám a nedostatku likvidity. Závazek popsaný v 128. bodě odůvodnění, že se banka zdrží investování velký částek kapitálu do svých mezinárodních dceřiných společností, rovněž zaručuje, že zahraniční dceřiné společnosti nebudou představovat hrozbu pro kapitál či likviditu.
7.6.2.4. Závěr ohledně životaschopnosti
(379
Ze základního scénáře popsaného v oddíle 2.4 je patrné, že na konci období restrukturalizace bude banka schopna dosáhnout návratnosti, která jí umožní pokrýt všechny její náklady a zajistit odpovídající návratnost vlastního kapitálu s ohledem na její rizikový profil. Ve skutečnosti dosáhne návratnost vlastního kapitálu podle základního scénáře banky v roce 2018 […] %. Předpokládá se, že kapitálová pozice banky současně zůstane na uspokojivé úrovni, neboť poměr kapitálové přiměřenosti neklesne po roce 2014 pod […] %.
(380)
Závěrem Komise rovněž bere na vědomí nepříznivý scénář popsaný v plánu restrukturalizace banky, který předložily řecké orgány. Nepříznivý scénář je založen na souboru předpokladů dohodnutých s fondem HFSF. Zohledňuje delší a hlubší recesi, jakož i hlubší deflaci cen nemovitostí (150). Plán restrukturalizace ukazuje, že banka je schopna odolat značnému množství zátěže, neboť podle nepříznivého scénáře zůstává na konci období restrukturalizace zisková a návratnost kapitálu činí v roce 2018 […] % a poměr kmenového kapitálu Tier 1 […] %.
(381)
Zátěžový test, který v roce 2013 provedla Řecká banka, potvrzuje, že částka dodatečného kapitálu, která bude získána v roce 2014, konkrétně 2 864 milionů EUR, stačí k tomu, aby se banka během období restrukturalizace vyrovnala se základním scénářem. Banka rovněž předloží Řecké bance kapitálový plán pro nepředvídané události, který bude obsahovat opatření, jež se provedou v případě, že se ekonomické prostředí dále zhorší. Komise připomíná, že již v posouzení kapitálových potřeb v rámci základního scénáře Řecká banka provedla několik úprav, které zvýšily odhadované kapitálové potřeby ve srovnání s kapitálovými potřebami, které odhadla banka ve vlastním základním scénáři. Základní kapitálové potřeby odhadnuté Řeckou bankou lze proto považovat za určitý druh zátěžového testu. Aby Komise mohla s konečnou platností stanovit, že je banka životaschopná, nevyžaduje, aby banka měla předem dostatek kapitálu k pokrytí kapitálových potřeb v rámci nepříznivého scénáře, které odhadla Řecká banka, neboť úroveň odhadnutá Řeckou bankou odpovídá vysoké míře zátěže.
(382)
Kromě toho je pozitivní, že banka neprovede žádné další investice do cenných papírů neinvestičního stupně, což jí pomůže ochránit její kapitál a likvidní pozici.
(383)
Komise tudíž může vyvodit závěr, že banka přijala dostatečná opatření, aby vyřešila otázky životaschopnosti řeckých domácích bankovních činností a činností zahraničních.
7.6.3 Vlastní příspěvek a sdílení zátěže
7.6.3.1 Posouzení souladu opatření A, B1, B2, B3 a B4 se sdělením o restrukturalizaci
(384)
Jak je uvedeno ve sdělení o restrukturalizaci, banky a jejich akcionáři musí k restrukturalizaci přispívat v co největší míře, aby se zaručilo, že je podpora omezena na nezbytné minimum. Banky by tudíž měly k financování restrukturalizace využívat vlastní zdroje, např. z prodeje aktiv, a akcionáři by měli pokud možno absorbovat ztráty banky. Závazky banky by měly zaručit, že jsou použity vlastní zdroje a že k restrukturalizaci přispívají původní akcionáři a soukromí investoři, kteří drží hybridní kapitál banky.
7.6.3.1.1 Vlastní příspěvek banky: odprodeje a snižování nákladů
(385)
Banka odprodala velké podniky, aby posílila svoji kapitálovou přiměřenost. Prodejem svých velkých polských a tureckých dceřiných společností zlepšila svoji kapitálovou pozici přibližně o 750 milionů EUR. Těmito prodeji se rovněž zlepšila likvidní pozice banky. Navýšení základního kapitálu společnosti Eurobank Properties umožnilo bance, aby o 200 milionů EUR navýšila svůj kapitál.
(386)
Plán restrukturalizace stanoví, že budou prodána další aktiva v […] a […]. Banka se zejména zavázala, že sníží velikost svých zahraničních aktiv na 8,77 miliard EUR. Vzhledem k tomu, že již došlo k omezení vlivu a k odprodejům, banka po provedení tohoto dodatečného zmenšení velikosti výrazně omezí svoji zeměpisnou stopu v […].
(387)
Kromě toho se banka zavázala, že dále sníží velikost svých zahraničních činností, pokud bude od fondu HFSF potřebovat kapitálový vklad přesahující 1 miliardu EUR. V takovém scénáři by banka zmenšila své portfolio mezinárodních aktiv na částku nepřesahující 3,5 miliardy EUR. Pokud bude kapitálový vklad v rámci opatření C nižší než 1 miliarda EUR, soukromí investoři vloží do banky alespoň 1,5 miliardy EUR, to znamená více než fond HFSF. Tato větší účast soukromých investorů by výrazně snížila potřebnou částku podpory, a tím posílila sdílení zátěže.
(388)
Banka se také zavázala, že prodá svoji velkou a ziskovou dceřinou pojišťovnu.
(389)
Aby snížila své kapitálové potřeby, banka se zavázala, že kapitál nevyužije na podporu či zvětšení svých zahraničních dceřiných společností, jak je popsáno v 128. bodě odůvodnění. Kromě toho se banka zavázala, že neprovede žádné další akvizice.
(390)
Banka také provedla rozsáhlý program snižování nákladů, jak je uvedeno v oddíle 2.4.2. Její náklady se do roku 2018 dále sníží o […].
(391)
Řecko se zejména zavázalo, že do […] banka nebude svým zaměstnancům ani vedoucím pracovníkům vyplácet celkovou roční odměnu (mzdu, důchodový příspěvek, bonus), který by převyšoval […]. Řecko se navíc zavázalo, že uplatní platový strop v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013 (151), pokud bude muset fond HFSF upsat jakékoli množství akcií banky.
7.6.3.1.2 Sdílení zátěže původními akcionáři a nový kapitál získaný na trhu
(392)
Stávající akcionáři banky byli silně oslabeni jarní rekapitalizací v roce 2013 (opatření B4). Podíl stávajících akcionářů se ve skutečnosti snížil ze 100 % před jarní rekapitalizací v roce 2013 na pouhých 1,44 %. Komise rovněž konstatuje, že banka od roku 2008 nevyplatila žádné dividendy v hotovosti. Závěrem Komise vítá skutečnost, že fond HFSF vloží do banky dodatečný kapitál pouze v případě, že se bance nepodaří získat jej na trhu za cenu, která je považována za přiměřenou a byla stanovena dvěma nezávislými oceňovateli.
7.6.3.1.3 Sdílení zátěže držiteli podřízeného dluhu
(393)
Držitelé podřízeného dluhu banky přispěli k platbě nákladů na restrukturalizaci banky. Banka několikrát provedla řízení závazků, aby vytvořila kapitál. Celková částka vyměněných závazků dosáhla 748 milionů EUR a kapitálový zisk byl 565 milionů EUR, jak je popsáno v 122. a 123. bodě odůvodnění.
(394)
Nástroje, které zůstávají nesplacené, podléhají zákazu proplácení kuponů popsanému v 133. bodě odůvodnění. Komise se proto domnívá, že je zajištěno odpovídající sdílení zátěže ze strany soukromých hybridních investorů banky a že požadavky sdělení o restrukturalizaci jsou v tomto ohledu splněny.
(395)
A konečně, vzhledem k argumentům formulovaným v oddíle 7.6.1 se Komise domnívá, že Řecko provedlo dostatečná opatření k zajištění vlastního příspěvku a sdílení zátěže, která omezují částky opatření podpory A, B1, B2, B3 a B4 na nezbytné minimum.
7.6.3.2 Posouzení souladu opatření C se sdělením o bankovnictví z roku 2013
(396)
Sdělení o bankovnictví z roku 2013 doplňuje sdělení o restrukturalizaci a vyzývá k vyššímu sdílení nákladů a k tomu, aby banky, jimž je poskytována kapitálová podpora, přijaly dodatečná opatření k omezení podpory na minimum. Bod 29 sdělení o bankovnictví z roku 2013 vyžaduje, aby členský stát prokázal, že veškerá opatření k omezení této podpory na nezbytné minimum byla využita v co největší možné míře. Za tímto účelem musejí členské státy předložit plán navyšování kapitálu, zajistit odpovídající sdílení nákladů ze strany akcionářů a podřízených věřitelů banky a zabránit odlivu prostředků před rozhodnutím o restrukturalizaci. Podle sdělení o bankovnictví z roku 2013 by plány navyšování kapitálu měly obsahovat otázky práva, dobrovolné řízení závazků, zvyšující se odprodej kapitálu, opatření pro zmenšení pákového efektu, zachování výnosů a další opatření, např. přísné politiky týkající se nákladů a odměňování.
(397)
Bod 47 sdělení o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že od okamžiku, kdy je určen kapitálový deficit, musí banka bránit odlivu finančních prostředků řadou opatření, která zaručují stejný výsledek jako řádné zákazy vyplácení dividend a proplácení kuponů, zákazy akvizic, zákazy cenového vedení nebo zákazy reklamy. Komise podotýká, že takovéto zákazy již banka splnila, neboť jsou součástí seznamu závazků předloženého Řeckem, jak je popsáno v 133. bodě odůvodnění, a že banka od roku 2008 nevyplatila žádné dividendy v hotovosti.
(398)
Rekapitalizační závazek z roku 2014 (opatření C) stanoví rezervu, aby bylo možné absorbovat budoucí ztráty, které byly určeny zátěžovým testem provedeným Řeckou bankou v roce 2013 a zveřejněny dne 6. března 2014. Z výsledků zátěžového testu je patrné, že banka potřebuje dodatečný kapitál ve výši 2 945 milionů EUR, aby pokryla své budoucí ztráty v rámci zátěžového scénáře. Opatření C se vztahuje pouze na kapitálovou potřebu, která zůstane, protože i) ji nelze pokrytý dalšími odprodeji či pomocí opatření k posílení kapitálu (Komise má za to, že banka analyzovala všechny potenciální odprodeje a zavázala se provést všechny, které mohou snížit kapitálové potřeby v rámci kapitálového plánu, který byl předložen Řecké bance); a ii) nebude pokryta soukromými investory v rámci navýšení základního kapitálu, k němuž dojde v dubnu 2014. Proto opatření C bance neposkytuje nadměrný kapitál.
(399)
Jak je vysvětleno v 385. až 395. bodě odůvodnění, banka již před zátěžovým testem přijala opatření, aby částku potřebného kapitálu omezila na minimum. Pokud se bance v rámci stávajícího navyšování kapitálu podaří získat většinu potřebného kapitálu od soukromých investorů a pokud dodatečná podpora vyplacená fondem HFSF bude nižší než 1 miliarda EUR, nebude žádný další vlastní příspěvek banky nutný. Pokud však podpora vyplacená v rámci opatření C zmíněnou úroveň přesáhne, bylo by vhodné, aby banka odprodala další činnosti.
(400)
Pokud jde o sdílení nákladů, sdělení o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že přiměřené sdílení nákladů zahrnuje příspěvky držitelů hybridního kapitálu a držitelů podřízeného dluhu, a to ještě předtím, než je poskytnuta podpora ve formě kapitálu. Komise podotýká, že Řecko změnilo svůj vnitrostátní legislativní rámec, aby zaručilo, že předtím, než je bance poskytnuta dodatečná kapitálová injekce, podřízení věřitelé přispějí k nákladům na restrukturalizaci banky. Komise také podotýká, že se Řecko zavázalo, že provede opatření stanová v článku 6a zákona o fondu HFSF ve znění z roku 2014, která stanoví, že kapitálový deficit bude podle potřeby přidělen držitelům jeho kapitálových nástrojů a dalších podřízených závazků. I když k takovému sdílení nákladů dojde až po datu rekapitalizačního závazku z roku 2014 (opatření C), na základě bodu 45 sdělení o bankovnictví z roku 2013 se Komise domnívá, že by výsledky nebyly úměrné, pokud by měla povinná konverze podřízeného dluhu a hybridního kapitálu nastat již v okamžiku závazku. Pokud by banka získala dostatečný soukromý kapitál k pokrytí všech svých kapitálových potřeb, které byly určeny při zátěžovém testu provedeném Řeckou bankou, konverze držitelů podřízeného dluhu by byla nepřiměřená. Závazek Řecka, že předtím, než bude bance skutečně vyplacena kapitálová podpora, do záchrany zapojí podřízené věřitele, je proto dostatečný, aby bylo zaručeno odpovídající sdílení nákladů.
(401)
Aby se navíc zaručilo, že se na obnovení přiměřené kapitálové základny v průběhu období restrukturalizace v co největší míře budou podílet i vlastníci banky, Řecko se zavázalo, že do konce období restrukturalizace si banka ponechá dividendy a nebude proplácet žádné kupony, které ze zákona proplácet nemusí. V souladu s bodem 26 sdělení o restrukturalizaci a bodem 47 sdělení o bankovnictví z roku 2013 proto banka nevyužije státní podporu k tomu, aby prováděla platby z vlastních prostředků, jestliže nejsou k takovýmto platbám k dispozici dostačující zisky.
(402)
Banka se také zavázala, že až do 31. prosince 2017 nebude svým zaměstnancům ani vedoucím pracovníkům vyplácet celkovou roční odměnu (mzdu, důchodový příspěvek, bonus), která by převyšovala celkovou roční odměnu guvernéra Řecké banky (částka odměny nezohledňuje, zda se guvernér odměny dobrovolně částečně vzdal). Řecko se navíc zavázalo, že uplatní platový strop v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013 (152), pokud bude fond HFSF muset upsat akcie banky.
(403)
Komise musí posoudit, zda tento závazek, který pokrývá dva scénáře, splňuje požadavky stanovené ve sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(404)
V prvním scénáři, kdy HFSF ve skutečnosti nevloží do banky nový kapitál, se podpora obsažená v opatření C omezí na pouhý závazek odepsat kapitálové navýšení a fond HFSF nevyplatí jediné euro, jelikož všechny nové akcie budou upsány soukromými investory. Sdělení o bankovnictví z roku 2013 stanoví, že omezení odměn lze ukončit, pokud byla podpora splacena. Avšak podporu zahrnutou v takovémto závazku týkajícím se upsání budoucího kapitálového navýšení nelze splatit, pokud dotčený závazek nikdy nenabyl účinku (jelikož stát bance nikdy nevyplatil žádné peníze). Za takovýchto okolností může Komise souhlasit s tím, že omezení odměny platí po omezenou dobu. Komise má za to, že závazek Řecka, který trvá do 31. prosince 2017 (tj. po dobu tří let a osmi měsíců, přičemž končí rok před koncem plán restrukturalizace), představuje správné uplatnění posledního odstavce bodu 38 sdělení o bankovnictví z roku 2013. Vzhledem k tomu, že roční odměna guvernéra Řecké banky je nižší než strop stanovený ve druhém odstavci bodu 38 sdělení o bankovnictví z roku 2013 a jelikož se zmíněný závazek bude vztahovat na celou skupinu, Komise má za to, že závazek navržený Řeckem pro případ, že fond HFSF v rámci plánovaného kapitálového navýšení neupíše žádné akcie, je v souladu s bodem 38 sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(405)
V rámci druhého scénáře, podle nějž by fond HFSF musel upsat veškeré akcie banky, se Řecko zavázalo, že závazek změní tak, aby byl v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013. Komise podotýká, že pokud by fond HFSF upsal určité akcie, v zájmu zachování souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2013 by bylo nutné změnit dobu trvání omezení odměny tak, aby skončila buď na konci plánu restrukturalizace, tedy 31. prosince 2018, nebo na konci transakce, která se bude rovnat splacení podpory, a to k tomu datu, které nastane dříve. Jelikož banka nemůže splatit kmenové akcie, Komise souhlasí s tím, že prodej akcií se ziskem na sekundárním trhu by bylo možné považovat za transakci rovnající se splacení podpory.
(406)
Na závěr lze konstatovat, že v rámci obou scénářů závazek Řecka omezit odměnu splňuje požadavky sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(407)
Pokud jde o protiplnění státu, sdělení o prodloužení z roku 2011 vyžaduje, aby nové akcie byly vydány se slevou oproti tržní ceně po úpravě o efekt zředění. Komise konstatuje, že tento požadavek má zaručit, že stát obdrží za svůj podíl v bance dostatečné protiplnění a že je dostatečně snížen podíl původních akcionářů. V případě opatření C stát již je hlavním akcionářem banky a jeho podíl přesahuje více než 90 % akcií. Proto by nadměrná sleva z tržní ceny snížila protiplnění státu u opatření B4 a může zahrnovat podporu pro investory, pokud sleva podcení hodnotu banky. Aby se takové situaci zabránilo, upisovací cena nesmí být nižší než minimální cena určená na základě dvou ocenění provedených dvěma nezávislými oceňovateli. Podrobná ujednání o stanovení ceny proto chrání fond HFSF před nadměrným „zředěním“ novými investory a zaručují, že HFSF upíše nové akcie za cenu, která odráží hodnotu banky. Za takovýchto okolností může Komise souhlasit s tím, že nové akcie mohou být vydány s nižší slevou ze současné tržní ceny, než jakou předpokládá sdělení o prodloužení z roku 2011, a považuje minimální cenu za přijatelnou.
(408)
Pokud by akcie byly vydány za vyšší cenu, hrozilo by, že soukromí investoři budou od účasti na kapitálovém navýšení odrazeni, a banka by proto získala jen omezený soukromý kapitál.
(409)
Komise se tudíž domnívá, že úroveň vlastního příspěvku a sdílení nákladů jsou v případě opatření C odpovídající.
7.6.3.3 Závěr o vlastním příspěvku a sdílení zátěže
(410)
Komise konstatuje, že ve srovnání s celkovou obdrženou státní rekapitalizací jsou vlastní příspěvek a sdílení zátěže ve formě prodeje aktiv na mnohem nižší úrovni, než jsou úrovně, které by Komise za běžných okolností považovala za dostačující. Avšak vzhledem k argumentům formulovaným v oddíle 7.6.1, na jejichž základě může Komise přijmout nižší vlastní příspěvek a sdílení nákladů, se má za to, že plán restrukturalizace zajišťuje dostatečný vlastní příspěvek a sdílení zátěže.
(411)
Plán restrukturalizace rovněž vyhovuje požadavkům sdělení o bankovnictví z roku 2013, pokud jde o opatření C.
7.6.4 Opatření k omezení narušování hospodářské soutěže
(412)
Sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby v plánu restrukturalizace byla navržena opatření k omezení narušení hospodářské soutěže a k zajištění soutěžního prostředí v bankovním sektoru. Kromě toho by se uvedená opatření měla také zabývat otázkami morálního rizika a měla by zaručit, že se státní podpora nepoužije k financování protisoutěžního chování.
(413)
Bod 31 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že při posuzování částky podpory a výsledného narušení hospodářské soutěže musí Komise zohlednit jak absolutní, tak poměrnou částku obdržené státní podpory, jakož i míru sdílení nákladů a postavení finanční instituce na trhu po restrukturalizaci. V tomto ohledu Komise připomíná, že banka obdržela od státu kapitál rovnající se 16 % jejích rizikově vážených aktiv (bez opatření C). S opatřením C banka obdržela závazek, že jí bude poskytnuta dodatečný vklad v hodnotě 2 864 miliard EUR, a celková kapitálová podpora tak dosáhne 23,7 % rizikově vážených aktiv banky. Kromě kapitálové podpory banka také obdržela podporu v oblasti likvidity. Banka získala záruky ohledně likvidity, které dosáhly k 15. dubnu 2011 částky 13 600 milionů EUR a k 30. listopadu 2013 částky 13 932 milionů EUR, což představuje 17 % rozvahy banky k témuž datu. Banka také obdržela nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou, která k 31. prosinci 2012 dosáhla 12 miliard EUR, což představovalo 18 % rozvahy banky k témuž datu. Potřeba provést opatření k omezení potenciálního narušení hospodářské soutěže je tudíž vzhledem k této poměrně vysoké částce podpory odůvodněná. Kromě toho má banka v Řecku velký podíl na trhu, k 31. prosinci 2012 držela 17 % podíl na trhu, pokud jde o úvěry, a 12 %, pokud jde o vklady. Akvizice banky New TT a Nea Proton zvýšily v září 2013 podíly banky na trhu na 20,7 %, pokud jde o úvěry, a 18,8 %, pokud jde o vklady (153).
(414)
Komise připomíná, že obtíže banky pramení především z vnějších otřesů, např. z řecké dluhové krize a z dlouhé recese, která od roku 2008 narušovala řecké hospodářství, jak podotýká 69. bod odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení s Eurobankou. Snižuje se nutnost zabývat se otázkami morálního rizika, jelikož se banka podle všeho nedopustila nadměrného riskování. Jak konstatuje oddíl 7.6.1, rušivý účinek opatření podpory je vzhledem ke zmíněným faktorům nižší, a tudíž se snižuje také potřeba opatření k omezení narušení hospodářské soutěže. Z těchto důvodů může Komise výjimečně souhlasit s tím, že navzdory vysoké částce podpory plán restrukturalizace nestanoví žádné zmenšení rozvahy ani úvěrů v Řecku.
(415)
Komise však podotýká, že státní rekapitalizace umožnily bance, aby nadále provozovala své bankovní činnosti na zahraničních trzích a pojišťovací činnosti v Řecku.
(416)
V tomto ohledu Komise kromě již provedeného zmenšení pákového efektu a restrukturalizace bere na vědomí závazek banky, že do […] prodá své pojišťovací činnosti a do 31. prosince 2018 zmenší velikost svých mezinárodních aktiv, což pravděpodobně bude zahrnovat další odprodeje v […] a […], rovněž bere na vědomí závazek banky, že podporu nepoužije k financování růstu těchto podniků. Komise považuje za přiměřené, že snížení zahraničních aktiv bude větší, pokud fond HFSF v rámci opatření C vyplatí bance dodatečný kapitál, který přesáhne 1 miliardu EUR. Jak je uvedeno v 295. bodě odůvodnění, taková platba by zvýšila rušivé účinky podpory více než pouhý závazek podílet se na navýšení kapitálu. Pokud by však dodatečný kapitálový vklad byl nižší než 1 miliarda EUR, byl by podnětem k větší účasti soukromých investorů, kteří by museli poskytnout alespoň 1,5 miliardy EUR. Větší účast soukromého sektoru by navíc představovala dodatečné sdílení nákladů, jak je vysvětleno v 388. bodě odůvodnění. Bod 31 sdělení o restrukturalizaci stanoví, že při posuzování opatření pro sdílení nákladů bude zohledněna jak cena zaplacená za pomoc získanou od státu, tak míra sdílení nákladů. Takže pokud fond HFSF vloží do banky méně než 1 miliardu EUR, zůstanou dodatečná narušení hospodářské soutěže omezená.
(417)
Řecko se rovněž zavázalo, že zavede zákaz akvizic, čímž zaručí, že banka nebude obdrženou státní podporu používat k tomu, aby získala nové podniky. Tento zákaz pomáhá zaručit, že je podpora použita výhradně na podporu obnovení životaschopnosti řeckých bankovních činností, a nikoli k růstu např. na zahraničních trzích.
(418)
Závazek snížit úroky placené z řeckých vkladů z neudržitelně vysokých úrovní rovněž zaručuje, že podpora nebude použita k financování neudržitelných strategií přijímání vkladů, které narušují hospodářskou soutěž na řeckém trhu. Obdobně závazek provést přísné pokyny, pokud jde o stanovení cen nových úvěrů na základě řádného posouzení úvěrového rizika, bance zabrání v tom, aby narušovala hospodářskou soutěž na řeckém trhu nevhodnými strategiemi stanovení cen úvěrů pro klienty.
(419)
S ohledem na specifickou situaci popsanou v oddíle 7.6.1. a na opatření vymezená v plánu restrukturalizace má Komise za to, že jsou zavedena dostačující ochranná opatření, která omezují narušení hospodářské soutěže.
7.7 SLEDOVÁNÍ
420)
Podle oddílu 5 sdělení o restrukturalizaci jsou požadovány pravidelné zprávy, aby Komise mohla ověřit, zda je plán restrukturalizace řádně prováděn. Jak je uvedeno v závazcích (154), Řecko zaručí, že kontrolní správce, který již byl jmenován bankou a schválen Komisí, bude sledovat, jak Řecko plní přijaté závazky, pokud jde o restrukturalizaci činností v Řecku a zahraničí a o správu a řízení banky a obchodní operace. Komise proto zastává názor, že je zaručeno řádné sledování provádění plánu restrukturalizace.
8. ZÁVĚR
(421)
Komise má za to, že Řecko protiprávně provedlo opatření podpory SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/N), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C, ex 2012/NN) SA.31155 (2013/C) (2013/NN), přičemž porušilo čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování Evropské unie, neboť uvedená opatření byla provedena předtím, než byla formálně oznámena Komisi. Komise se však domnívá, že plán restrukturalizace společně se závazky uvedenými v přílohách zaručují obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky, jsou dostačující, pokud jde o sdílení nákladů a vlastní příspěvek, a vhodná a přiměřená, aby kompenzovala rušivé dopady opatření podpory, která jsou zkoumána v tomto rozhodnutí. Předložený plán restrukturalizace a závazky splňují kritéria sdělení o restrukturalizaci, a opatření podpory lze tudíž považovat za slučitelná s vnitřním trhem,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Následující opatření provedená či plánovaná Řeckem představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy:
a)
nouzová pomoc v oblasti likvidity, kterou bance Eurobank Ergasias SA. („Eurobanka“) poskytla Řecká banka a za kterou se zaručila Řecká republika (opatření L2);
b)
druhá překlenovací rekapitalizace ve výši 1 341 milionů EUR, kterou Eurobance v prosinci 2012 poskytl Helénský fond finanční stability („HFSF“) (opatření B2);
c)
písemný závazek ve výši 528 milionů EUR, který fond HFSF poskytl Eurobance dne 21. prosince 2012 (opatření B3);
d)
rekapitalizace ve výši 5 839 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v květnu 2013 (opatření B4);
e)
rekapitalizační závazek ve výši 2 864 milionů EUR, který učinil fond HFSF po navýšení základního kapitálu ve výši 2 864 milionů EUR, jež dne 12. dubna 2014 schválili akcionáři na mimořádné valné hromadě podle zákona o fondu HFSF č. 3864/2010 v nejnovějším znění (opatření C);
f)
kapitálový vklad ve výši 395 milionů EUR, kterou fond HFSF dne 28. srpna 2013 poskytl bance Nea Proton (opatření NP3).
2. S ohledem na plán restrukturalizace skupiny Eurobank (banka Eurobank Ergasias S.A. a všechny její dceřiné společnosti, tedy společnosti a pobočky v Řecku i v zahraničí, jak bankovní, tak nebankovní), který byl předložen 16. dubna 2014, a na závazky, které 16. dubna 2014 poskytlo Řecku, je následující státní podpora slučitelná s vnitřním trhem:
a)
kapitálový vklad ve výši 950 milionů EUR, kterou v květnu 2009 Řecko poskytlo Eurobance v rámci režimu rekapitalizace (opatření A);
b)
nouzová pomoc v oblasti likvidity, jež k 31. prosinci 2012 dosáhla 12 miliard EUR (opatření L2), kterou Eurobance poskytla Řecká banka a za kterou od července 2011 ručilo Řecko;
c)
první překlenovací rekapitalizace ve výši 3 970 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v květnu 2012 (opatření B1);
d)
druhá překlenovací rekapitalizace ve výši 1 341 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v prosinci 2012 (opatření B2);
e)
písemný závazek ve výši 528 milionů EUR, který fond HFSF poskytl Eurobance dne 21. prosince 2012 (opatření B3);
f)
rekapitalizace ve výši 5 839 milionů EUR, kterou fond HFSF poskytl Eurobance v květnu 2013 (opatření B4);
g)
rekapitalizační závazek ve výši 2 864 milionů EUR, který fond HFSF poskytl Eurobance po navýšení základního kapitálu ve výši 2 864 milionů EUR, jež dne 12. dubna 2014 schválili akcionáři na mimořádné valné hromadě podle zákona o fondu HFSF č. 3864/2010 v nejnovějším znění (opatření C);
h)
kapitálový vklad ve výši 80 milionů EUR, kterou Řecko v květnu 2009 poskytlo bance Proton (opatření Pr1);
i)
financování celkové mezery ve financování ve výši 1 121,6 milionů EUR Řeckým fondem pro záruky za vklady a investice (HDIGF) a HFSF, které bylo v říjnu 2011 a květnu 2012 poskytnuto na činnosti převedené z banky Proton na banku Nea Proton (opatření NP1);
j)
celková kapitálová injekce ve výši 515 milionů EUR, kterou fond HFSF v říjnu 2011, únoru 2012, srpnu 2012 a prosinci 2012 poskytl bance Nea Proton (opatření NP2);
k)
kapitálová injekce ve výši 395 milionů EUR, kterou HFSF dne 28. srpna 2013 poskytl bance Nea Proton (opatření NP3);
l)
financování celkové mezery ve financování ve výši 667 milionů EUR fondy HDIGF a HFSF, které bylo v prosinci 2011 a únoru 2013 poskytnuto na činnosti převedené z banky T na banku Hellenic Postbank („banka TT“) (opatření T);
m)
kapitálový vklad ve výši 224,96 milionů EUR, kterou Řecko v květnu 2009 poskytlo bance TT (opatření TT);
n)
financování celkové mezery ve financování ve výši 3 732,6 milionů EUR fondem HFSF, které bylo v lednu a červnu 2013 poskytnuto na činnosti převedené z banky TT na banku New Hellenic Postbank („banka New TT“) (opatření NTT1);
o)
kapitálový vklad ve výši 500 milionů EUR, který fond HFSF dne 29. ledna 2013 poskytl bance New TT (opatření NTT2).
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 29. dubna 2014.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 29 kwietnia 2014 r.
w sprawie pomocy państwa SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (ex 2012/NN), SA.31155 (2013/C) (2013/NN) (ex 2010/N) wdrożonej przez Grecję na rzecz Eurobank Group związanej z: dokapitalizowaniem i restrukturyzacją Eurobank Ergasias SA; pomocą restrukturyzacyjną dla Proton Bank poprzez utworzenie i dokapitalizowanie Nea Proton Bank i dodatkowe dokapitalizowanie New Proton Bank przez grecki fundusz stabilności finansowej; restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Hellenic Postbank przez utworzenie banku pomostowego
(notyfikowana jako dokument nr C(2014) 2933)
(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)
(2014/885/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu państw członkowskich i innych zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (1) zgodnie z przywołanymi artykułami,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
1.1. PROCEDURY DOTYCZĄCE EUROBANK GROUP (2) („BANK” (3))
(1)
Decyzją z dnia 19 listopada 2008 r. Komisja zatwierdziła program zatytułowany „Środki wsparcia na rzecz instytucji kredytowych w Grecji” („program wsparcia na rzecz greckich banków”), opracowany w celu zapewnienia stabilności greckiego systemu finansowego. Program wsparcia na rzecz greckich banków pozwala na przyznanie pomocy w ramach trzech środków składowych: dokapitalizowania, gwarancji i rządowej pożyczki obligacyjnej (4). W maju 2009 r. EFG Eurobank Ergasias SA (5) został dokapitalizowany przez Grecję w ramach środka dokapitalizowania.
(2)
W motywie 14 decyzji z dnia 19 listopada 2008 r. wskazuje się, że plan restrukturyzacji zostanie zgłoszony Komisji w odniesieniu do beneficjentów środka dokapitalizowania.
(3)
Dnia 2 sierpnia 2010 r. władze greckie przedłożyły Komisji plan restrukturyzacji w odniesieniu do Eurobank Group. Komisja zarejestrowała ten plan i jego późniejsze aktualizacje oraz dodatkowe informacje przedłożone przez władze greckie jako sprawę SA.30342 (PN 26/2010), a następnie sprawę SA.32789 (2011/PN).
(4)
Bank wielokrotnie korzystał z gwarancji państwowych dotyczących instrumentów dłużnych i z rządowych pożyczek obligacyjnych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (6). Skorzystał także z awaryjnego wsparcia płynnościowego gwarantowanego przez państwo.
(5)
Dnia 20 kwietnia 2012 r. grecki fundusz stabilności finansowej (Hellenic Financial Stability Fund, „HFSF”) udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego udziału w planowanym podwyższeniu kapitału podstawowego banku. Dnia 28 maja 2012 r. HFSF przyznał bankowi dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 3 970 mln EUR („pierwsze dokapitalizowanie pomostowe”).
(6)
W maju 2012 r. władze greckie zgłosiły Komisji pisemne zobowiązanie, które bank otrzymał od HFSF. W związku z tym, że środek został już wdrożony, Komisja zarejestrowała go jako pomoc niezgłoszoną (sprawa SA.34825 (2012/NN)).
(7)
Dnia 27 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające dotyczące pierwszego dokapitalizowania pomostowego („decyzja o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank”) (7).
(8)
W grudniu 2012 r. HFSF przyznał bankowi drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 341 mln EUR („drugie dokapitalizowanie pomostowe”). Dnia 21 grudnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego jego udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku i w emitowanych instrumentach kapitału zamiennego na całkowitą kwotę 528 mln EUR (8). Dnia 27 grudnia 2012 r. władze greckie zgłosiły powyższe środki Komisji.
(9)
W maju 2013 r. HFSF wziął udział w podwyższeniu kapitału podstawowego banku, które zostało uzgodnione w grudniu 2012 r. Polegało ono na konwersji pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego na kapitał własny oraz na dokonaniu na rzecz banku zastrzyku kapitałowego w dodatkowej kwocie 528 mln EUR („dokapitalizowanie z wiosny 2013 r.”).
(10)
Dnia 19 grudnia 2013 r. władze greckie przedłożyły Komisji informację dotyczącą warunków dokapitalizowania z wiosny 2013 r.
(11)
Dnia 31 marca 2014 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego swojego udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku.
(12)
Dnia 16 kwietnia 2014 r. władze greckie przedłożyły Komisji końcowy plan restrukturyzacji banku („plan restrukturyzacji”). Zgłosiły także Komisji zobowiązanie HFSF do udzielenia pełnych gwarancji emisji w ramach zbliżającego się dokapitalizowania banku. Tego samego dnia przedstawiły informację o gwarantowanym przez państwo awaryjnym wsparciu płynnościowym. Wskazały, że chcą nadal udzielać bankowi takiej pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz gwarancji państwowych w odniesieniu do instrumentów dłużnych oraz rządowych pożyczek obligacyjnych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (9).
(13)
Komisja odbyła szereg spotkań i telekonferencji oraz uczestniczyła w wymianie korespondencji elektronicznej z przedstawicielami władz greckich i banku.
(14)
Grecja zgadza się, aby - w drodze wyjątku - niniejszą decyzję przyjęto wyłącznie w języku angielskim.
1.2. PROCEDURA DOTYCZĄCA PRZEJĘTYCH PRZEDSIĘBIORSTW
1.2.1. Procedura dotycząca Nea Proton Bank
(15)
Dnia 26 lipca 2012 r. Komisja przyjęła decyzję w sprawie pomocy państwa SA. 34488 (2012/C), „Pomoc dla Nea Proton Bank poprzez utworzenie i dokapitalizowanie Nea Proton Bank” (10) („decyzja o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton”). Decyzją tą Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające dotyczące: (i) finansowania poprzez program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Greckiego Funduszu Depozytów i Gwarancji Inwestycyjnych („HDIGF”) i HFSF niedopasowania poziomu płynności, wynoszącego 1 121,6 mln EUR, między aktywami i pasywami Proton Bank, które zostały przeniesione do Nea Proton Bank; (ii) zastrzyku kapitałowego dokonanego przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank w formie kapitału zakładowego w wysokości 250 mln EUR i (iii) zastrzyku kapitałowego dokonanego przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank w formie dodatkowego kapitału podstawowego w wysokości 300 mln EUR, co było przewidywane w momencie przyjęcia decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Bank. Komisja wezwała Grecję do przedstawienia uwag i przekazania wszelkich informacji, które mogłyby być dla niej pomocne w ocenie środków pomocy. W sekcji 1 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton opisano szczegółowo procedurę dotyczącą Proton Bank, włącznie z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Proton Bank, utworzeniem Nea Proton Bank, finansowaniem niedopasowania poziomu płynności oraz zastrzykiem kapitałowym dokonanym przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank w formie kapitału zakładowego.
(16)
Dnia 1 sierpnia 2012 r. HFSF subskrybował dodatkowy kapitał podstawowy w Nea Proton Bank, a przedmiotowe podwyższenie kapitału wyniosło 230 mln EUR.
(17)
Dnia 5 września 2012 r. Grecja przedstawiła uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Bank, które zostały przygotowane przez narodowy bank Grecji i HFSF.
(18)
Dnia 31 grudnia 2012 r. HFSF subskrybował dodatkowy kapitał podstawowy w Nea Proton Bank w wysokości 35 mln EUR.
(19)
W maju 2013 r. HFSF rozpoczął proces sprzedaży Nea Proton Bank.
(20)
Dnia 12 lipca 2013 r. władze greckie powiadomiły Komisję o zamiarze nabycia Nea Proton Bank przez bank. Komisja udzieliła odpowiedzi dnia 15 lipca 2013 r.
(21)
Dnia 15 lipca 2013 r. bank podpisał wiążącą umowę z HFSF w sprawie nabycia 100 % akcji i praw głosu Nea Proton Bank za cenę nabycia wynoszącą 1 EUR, a HFSF zobowiązał się do dokapitalizowania Nea Proton Bank kwotą 395 mln EUR w gotówce przed jego sprzedażą.
(22)
Dnia 29 lipca 2013 r. władze greckie zgłosiły Komisji zastrzyk kapitałowy w wysokości 395 mln EUR na rzecz Nea Proton Bank.
1.2.2. Procedura dotycząca New TT Bank
(23)
Dnia 6 maja 2013 r. Komisja przyjęła decyzję w sprawie pomocy państwa SA.31155 (2013/C) - „Pomoc państwa dla TT Hellenic Postbank SA poprzez utworzenie i kapitalizację banku pomostowego New TT Hellenic Postbank SA” („decyzja o wszczęciu postępowania w sprawie New TT”) (11). Decyzją tą Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające dotyczące (i) zastrzyku kapitałowego dokonanego przez HFSF na rzecz New TT Hellenic Postbank SA („New TT Bank”) w wysokości 500 mln EUR; (ii) sfinansowania niedopasowania poziomu płynności (12) wynikającego z przeniesienia działalności Hellenic Postbank SA („TT Bank”) do New TT Bank w wysokości 4,1 mld EUR (13); (iii) zastrzyku kapitałowego w wysokości 224,96 mln dokonanego przez Grecję na rzecz TT Bank w formie akcji uprzywilejowanych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków; (iv) interwencji HDIGF w wysokości 0,68 mld EUR na rzecz aktywów T Bank SA („T Bank”), które zostały przeniesione do TT Bank. Komisja wezwała Grecję do przedstawienia uwag i przekazania wszelkich informacji, które mogłyby być dla niej pomocne w ocenie pomocy restrukturyzacyjnej. W sekcji 1 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT opisano szczegółowo procedury dotyczące restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji T Bank w drodze jego sprzedaży do TT Bank oraz likwidacji TT Bank przez utworzenie New TT Bank.
(24)
W czerwcu 2013 r. HFSF rozpoczął proces sprzedaży New TT Bank.
(25)
Dnia 15 lipca 2013 r. władze greckie powiadomiły Komisję o decyzji HFSF dotyczącej sprzedaży New TT Bank bankowi i o powodach tej decyzji.
(26)
Dnia 15 lipca 2013 r. bank podpisał wiążącą umowę z HFSF w sprawie nabycia 100 % akcji i praw głosu w New TT Bank.
(27)
Dnia 19 lipca 2013 r. Grecja przedstawiła uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT.
2. OPIS
2.1. BANK I JEGO TRUDNOŚCI
2.1.1. Ogólna sytuacja greckiego sektora bankowego
(28)
Jak pokazano w tabeli 1, realny produkt krajowy brutto („PKB”) Grecji spadł o 20 % w okresie 2008-2012. W związku z tym banki odnotowały szybki wzrost współczynnika niewykonania zobowiązania w przypadku kredytów udzielonych greckim gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom (14). Sytuacja ta miała negatywny wpływ na korzyści z aktywów uzyskiwane przez greckie banki i doprowadziła do powstania potrzeb kapitałowych.
Tabela 1
Realny wzrost PKB Grecji, 2008-2013
Grecja
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Realny wzrost PKB, %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-6,4
- 4 (dane szacunkowe)
Źródło:
Eurostat, dane dostępne w internecie pod adresem http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(29)
Ponadto w lutym 2012 Grecja wdrożyła program wymiany obligacji w sektorze prywatnym, znany jako program udziału sektora prywatnego. W program udziału sektora prywatnego zaangażowane były greckie banki; w trakcie tego programu rząd grecki zaoferował obecnym prywatnym obligatariuszom nowe papiery wartościowe (w tym greckie obligacje skarbowe (GGBs), papiery wartościowe powiązane z PKB i noty obciążeniowe programu udziału sektora prywatnego wyemitowane przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej („EFSF”) w zamian za istniejące greckie obligacje skarbowe z nominalnym dyskontem na poziomie 53,5 % i dłuższymi okresami zapadalności (15). Władze greckie ogłosiły wyniki tej wymiany obligacji dnia 9 marca 2012 r. (16). Wymiana spowodowała znaczne straty dla obligatariuszy (które w odniesieniu do banków greckich narodowy bank Grecji oszacował średnio na poziomie 78 % bazowej wartości nominalnej starych greckich obligacji skarbowych) i potrzeby kapitałowe, które zostały wstecznie zaksięgowane w sprawozdaniach finansowych greckich banków za 2011 r.
Tabela 2
Całkowite straty głównych banków greckich w związku z programem udziału sektora prywatnego (w mln EUR)
Banki
Bazowa wartość nominalna greckich obligacji skarbowych
Bazowa wartość nominalna pożyczek państwowych
Całkowita bazowa wartość nominalna
Strata greckich obligacji skarbowych w programie udziału sektora prywatnego
Strata dotycząca pożyczek państwowych w związku z udziałem sektora prywatnego
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego
Całkowite straty związane z programem udziału sektora prywatnego /kapitał podstawowy Tier 1 (17) (%)
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego /aktywa razem (%)
NBG
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Piraeus
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Postbank (TT Bank)
4 197
175
4 372
3 306
138
3 444
618,3
24,8
Nea Proton Bank
934
0
934
216
0
216
378,8
12,6
Źródło:
Bank of Greece, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector, grudzień 2012, s. 14.
(30)
W związku z tym, że greckie banki doświadczyły znaczących niedoborów kapitału w wyniku programu udziału sektora prywatnego i trwającej recesji, na podstawie protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej zawartego w ramach drugiego programu dostosowania dla Grecji przez rząd grecki, Unię Europejską, Międzynarodowy Fundusz Walutowy („MFW”) i Europejski Bank Centralny (EBC) dnia 11 marca 2012 r. udostępniono fundusze na dokapitalizowanie tych banków. Władze greckie oszacowały całkowite zapotrzebowanie banków na dokapitalizowanie oraz koszty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji finansowane w ramach tego programu na 50 mld EUR (18). Kwota ta została oszacowana na podstawie testu warunków skrajnych przeprowadzonego przez narodowy bank Grecji w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się w grudniu 2011 r. i kończącego się w grudniu 2014 r. („test warunków skrajnych z 2012 r.”), który opierał się na prognozie strat kredytowych wykonanej przez Blackrock (19). Fundusze na dokapitalizowanie greckich banków są dostępne poprzez HFSF. Tabela 3 przedstawia podsumowanie obliczeń dotyczących potrzeb kapitałowych głównych banków greckich wynikających z testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2012 r.
Tabela 3
Test warunków skrajnych z 2012: Potrzeby kapitałowe głównych banków greckich (mln EUR)
Banki
Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 (grudzień 2011 r.)
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego
(grudzień 2011 r.)
Rezerwy związane z udziałem sektora prywatnego
(czerwiec 2011 r.)
Skumulowane straty brutto prognozy ryzyka kredytowego
Rezerwa na straty kredytowe
(grudzień 2011 r.)
Generowanie
kapitału wewnętrznego
Docelowy kapitał podstawowy Tier 1 (grudzień 2014 r.)
Potrzeby kapitałowe
NBG
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Piraeus
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Postbank (TT Bank)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Nea Proton Bank
57
- 216
48
- 482
368
34
115
305
Źródło:
Bank of Greece, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector, grudzień 2012, s. 8.
(31)
Zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej z marca 2012 r. „banki, które przedstawią rentowne plany pozyskania kapitału, uzyskają możliwość ubiegania się o publiczne wsparcie i otrzymania go w sposób pozwalający na utrzymanie zachęt dla sektora prywatnego do dokonywania zastrzyków kapitałowych, a tym samym na zminimalizowanie obciążenia podatników (20). Narodowy bank Grecji uznał za rentowne tylko cztery największe banki (Eurobank, National Bank of Greece, Piraeus Bank i Alpha Bank) są rentowne (21). Otrzymały one pierwsze dokapitalizowanie z HFSF w maju 2012 r.
(32)
W związku z recesją i niepewnością polityczną wartość depozytów krajowych w bankach greckich zmniejszyła się w sumie o 37 % od końca 2009 r. i do czerwca 2012 r. Banki te musiały płacić wyższe stopy procentowe, aby zatrzymać depozyty. Koszty depozytów zwiększyły się, powodując zmniejszenie marży odsetkowej netto tych banków. Ponieważ banki greckie zostały pozbawione dostępu do rynków finansowania międzybankowego, stały się całkowicie zależne od finansowania w ramach Eurosystemu (22), którego coraz większa część była udzielana przez narodowy bank Grecji w formie awaryjnego wsparcia płynnościowego. Kwoty otrzymane przez te banki były szczególnie wysokie w drugiej połowie 2012 r.
(33)
Po wyborach, które odbyły się w czerwcu 2012 r., stany depozytów zaczęły ponownie się zwiększać. Finansowanie greckich banków przez Eurosystem zmniejszyło się od dnia 31 grudnia 2012 r.
(34)
Dnia 3 grudnia 2012 r. Grecja rozpoczęła program wykupu nowych greckich obligacji skarbowych otrzymanych w ramach programu udziału sektora prywatnego po cenach wynoszących od 30,2 % do 40,1 % ich wartości nominalnej (23). Greckie banki wzięły udział w tym programie wykupu, w wyniku czego zrealizowały się dalsze straty w ich bilansach, ponieważ strata księgowa (tj. różnica między wartością rynkową a wartością nominalną) zaksięgowana w czasie trwania programu udziału sektora prywatnego stała się ostateczna i nieodwracalna (24).
(35)
W grudniu 2012 r. cztery największe banki greckie otrzymały drugie dokapitalizowanie z HFSF.
(36)
Jesienią 2013 r. narodowy bank Grecji rozpoczął nowy test warunków skrajnych, aby ocenić stabilność pozycji kapitałowej greckich banków zarówno w scenariuszu podstawowym, jak i w scenariuszu niekorzystnym.
(37)
W lipcu 2013 r. narodowy bank Grecji zlecił przeprowadzenie przez doradcę zewnętrznego badania diagnostycznego portfeli kredytowych wszystkich greckich banków. Doradca przeprowadził prognozy straty kredytowej w odniesieniu do wszystkich krajowych portfeli kredytowych w greckich bankach oraz kredytów obciążonych greckim ryzykiem w zagranicznych oddziałach i spółkach zależnych w horyzoncie trzech i pół roku i całego okresu kredytowania. Analiza dostarczyła prognozy straty kredytowej w ramach dwóch scenariuszy makroekonomicznych - podstawowego i niekorzystnego. Prognozy straty kredytowej dla zagranicznych portfeli kredytowych zostały oszacowane przez narodowy bank Grecji z wykorzystaniem niektórych danych dostarczonych przez doradcę.
(38)
Na podstawie dokonanej przez doradcę oceny prognoz straty kredytowej narodowy bank Grecji przeprowadził ocenę potrzeb kapitałowych, korzystając z pomocy technicznej drugiego doradcy.
(39)
Główne komponenty oceny potrzeb kapitałowych w ramach testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2013 r. obejmowały (i) prognozy straty kredytowej (25) dla portfeli kredytowych banków na zasadzie skonsolidowanej w odniesieniu do ryzyka greckiego i zagranicznego w ujęciu pomniejszonym o istniejące rezerwy na ryzyko kredytowe oraz (ii) szacunkową zyskowność operacyjną banków w okresie od czerwca 2013 r. do grudnia 2016 r. w oparciu o zachowawczą korektę planów restrukturyzacji, która została przedłożona narodowemu bankowi Grecji w czwartym kwartale 2013 r. Tabela 4 przedstawia podsumowanie obliczeń dotyczących potrzeb kapitałowych głównych banków greckich na podstawie scenariusza podstawowego testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2013 r.
Tabela 4
Test warunków skrajnych z 2013: Potrzeby kapitałowe głównych banków greckich w scenariuszu podstawowym (mln EUR)
Banki
Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 (czerwiec 2013 r.) (1)
Rezerwa na straty kredytowe
(czerwiec 2013) (2)
Prognozy straty kredytowej w odniesieniu do ryzyka greckiego (3)
Prognozy straty kredytowej w odniesieniu do ryzyka zagranicznego (26) (4)
Generowanie kapitału wewnętrznego (5)
Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 w teście warunków skrajnych (grudzień 2016 r.) (6)
Potrzeby kapitałowe
(7)=(6)-(1)-(2)-(3)-(4)-(5)
NBG (27)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (28)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Piraeus
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Attica
225
403
- 888
0
106
243
397
Panellinia
61
66
- 237
0
-26
31
169
Źródło:
Bank of Greece, 2013 Stress Test of the Greek Banking Sector, marzec 2014, s. 42.
(40)
Dnia 6 marca 2013 r. narodowy bank Grecji przedstawił wyniki testu warunków skrajnych z 2013 r. i zwrócił się do banków o przedłożenie ich planów pozyskania kapitału do połowy kwietnia 2014 r. w celu pokrycia potrzeb kapitałowych w scenariuszu podstawowym.
2.1.2. Działalność gospodarcza banku
(41)
Bank świadczy uniwersalne usługi bankowe, głównie w Grecji oraz Europie Wschodniej i Południowo-Wschodniej (na Cyprze, w Rumunii, Bułgarii, Serbii i na Ukrainie). Oferuje pełny zakres produktów i usług bankowych i finansowych dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Prowadzi działalność w zakresie bankowości detalicznej, korporacyjnej i prywatnej, zarządzania aktywami, ubezpieczeń, zasobów finansowych, rynków kapitałowych oraz innych usług. Bank ma siedzibę w Grecji, a jego akcje są notowane na giełdzie papierów wartościowych w Atenach. Całkowita liczba pracowników zatrudnionych w banku na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosiła 17 427 osób, z których w przybliżeniu połowa była zatrudniona w Europie Wschodniej i Południowo-Wschodniej, zaś druga połowa była zatrudniona w Grecji (29).
(42)
Bank uczestniczył w programie udziału sektora prywatnego, wymieniając greckie obligacje skarbowe i pożyczki państwowe o wartości nominalnej 7 336 mln EUR. Jego całkowite obciążenie związane z udziałem sektora prywatnego wyniosło około 5 781 mln EUR przed opodatkowaniem i zostało w całości zaksięgowane w księgach rachunkowych za 2011 r. (30). Podczas programu wykupu w grudniu 2012 r. bank sprzedał nowe greckie obligacje skarbowe, które otrzymał w ramach programu udziału sektora prywatnego ze znacznym dyskontem w stosunku do wartości nominalnej. W wyniku sprzedaży zrealizowały się jego straty na nowych greckich obligacjach skarbowych.
(43)
Główne dane finansowe banku na grudzień 2010 r., grudzień 2011 r., grudzień 2012 r. i grudzień 2013 r. (dane skonsolidowane) przedstawiono w tabeli 5.
Tabela 5
Główne dane finansowe Eurobanku - 2010, 2011, 2012 i 2013
Zysk i strata
(mln EUR)
2010
2011
2012
2013
(łącznie z New TT Bank i Nea Proton Bank od dnia ich nabycia)
Wynik odsetkowy netto
2 103
2 965
1 461
1 294
Przychody operacyjne ogółem
2 730
2 226
1 755
1 587
Koszty operacyjne ogółem
-1 280
-1 123
-1 052
-1 071
Dochód przed odpisem na rezerwy
1 450
1 103
703
516
Straty z tytułu ryzyka kredytowego
-1 273
-1 328
-1 655
-1 920
Straty związane z udziałem sektora prywatnego
-6 012
- 363
Inne straty
- 737
- 373
- 522
Zysk/strata netto
84
-5 496
-1 440
-1 157
Wybrane dane ilościowe (mln EUR)
31 grudnia 2010 r.
31 grudnia 2011 r.
31 grudnia 2012 r.
31 grudnia 2013 r. (łącznie z New TT Bank i Nea Proton Bank)
Wartość kredytów i zaliczek na rzecz klientów ogółem
53 412
48 094
43 171
45 610
Depozyty razem
41 173
32 459
30 752
41 535
Aktywa razem
87 188
76 822
67 653
77 586
Kapitał własny razem (31)
6 094
875
- 685
4 523
Źródła:
2013: Wyniki finansowe 2013 - Consolidated financial statements, s. 3 i 4; http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 i 2011: Wyniki finansowe 2012 - Sonsolidated financial statements; s. 3 i 4; http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010: Komunikat prasowy EFG Eurobank, Wyniki za cały rok 2011; s. 5 i 6; http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf
(44)
Tabela 5 pokazuje, że oprócz ogromnych strat, zaksięgowanych w 2011 r. w związku z programem udziału sektora prywatnego (5 781 mln EUR (32)), bank ucierpiał z powodu spadku dochodów (między innymi z powodu wyższych kosztów depozytów) oraz wysokich i stale zwiększających się odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości portfeli kredytowych w Grecji i za granicą. Poziom płynności banku pogorszył się znacznie z powodu odpływu depozytów, a dnia 31 grudnia 2011 r. relacja kredytów do depozytów osiągnęła poziom 148 %, zaś 42 % bilansu banku w tym czasie było finansowane przez Eurosystem.
(45)
Dnia 6 marca 2014 r. narodowy bank Grecji przedstawił wyniki testu warunków skrajnych z 2013 r., na podstawie których potrzeby kapitałowe banku zostały oszacowane na kwotę 2 945 mln EUR w scenariuszu podstawowym. Kwota ta została pomniejszona o środki łagodzące; oznacza to, że uwzględniono już w niej wdrożenie przez bank środków łagodzących w formie zbycia aktywów, co, jak zakładano, przyczynia się do zmniejszenia potrzeb kapitałowych.
(46)
W celu pokrycia zidentyfikowanych potrzeb kapitałowych wynoszących 2 945 mln EUR bank zaproponował rozszerzone środki łagodzące, które przyniosą jednak niewiele więcej niż założył narodowy bank Grecji, oszacowując potrzeby kapitałowe. Wspomniane środki łagodzące obejmują sprzedaż dodatkowych aktywów (sprzedaż […] (33), sprzedaż […] % ubezpieczeniowej spółki zależnej i zmniejszenie uczestnictwa w działalności związanej z obsługą rynku nieruchomości do 20 % do […]) (34).
(47)
W związku z tym, że te rozszerzone środki łagodzące mogą pokryć tylko bardzo małą część zidentyfikowanych potrzeb kapitałowych, w dniu 12 kwietnia 2014 r. nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy podjęło decyzję o przeprowadzeniu podwyższenia kapitału o 2 864 mln EUR. Podwyższenie przeprowadza się w formie emisji akcji bez prawa pierwszeństwa (to znaczy, w formie podwyższenia kapitału przy uchyleniu praw pierwszeństwa) skierowanej do inwestorów międzynarodowych oraz publicznej emisji w Grecji. Jeżeli popyt ze strony prywatnych inwestorów okaże się niewystarczający do pokrycia całego podwyższenia kapitału, HFSF pokryje różnicę, obejmując subskrypcją pozostałe nowe akcje po uprzedniej zamianie podporządkowanych instrumentów kapitałowych banku na akcje.
2.2. TRANSAKCJE NABYCIA PRZEPROWADZANE PRZEZ BANK W SEKTORZE GRECKIEJ DZIAŁALNOŚCI BANKOWEJ
(48)
Dnia 15 lipca 2013 r. bank podpisał dwie wiążące umowy z HFSF w sprawie przejęcia 100 % akcji i praw głosu w Nea Proton Bank i New TT Bank.
2.2.1. Nabycie Nea Proton Bank
Restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja Proton Bank i Nea Proton Bank
(49)
Dnia 9 października 2011 r. narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Proton Bank. Narodowy bank Grecji wycofał licencję dla Proton Bank, stawiając Proton Bank w stan likwidacji (35).
(50)
Na wniosek narodowego banku Grecji i w następstwie decyzji Ministra Finansów (36) utworzono Nea Proton Bank jako tymczasową instytucję kredytową, do której przeniesiono wszystkie depozyty (detaliczne, bankowe i rządowe), sieć oddziałów i wybrane aktywa (portfele kredytów i obligacji) z Proton Bank. Należności kapitałowe, dług podporządkowany i kredyty o wysokim poziomie ryzyka pozostały w Proton Bank. HFSF dokonał na rzecz Nea Proton Bank zastrzyku kapitałowego w formie kapitału zakładowego w kwocie 250 mln EUR (37) i został jego jedynym akcjonariuszem. Suma bilansowa w bilansie otwarcia Nea Proton Bank wynosiła około 3 mld EUR.
(51)
Na koniec 2011 r. aktywa ważone ryzykiem (38) Nea Proton Bank wynosiły 1,2 mld EUR.
Nabycie Nea Proton Bank przez bank
(52)
Greckie prawo w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków wymaga, aby HFSF dokonał zbycia posiadanych akcji w tymczasowej instytucji kredytowej w ciągu dwóch lat od dnia przyjęcia ministerialnej decyzji ustanawiającej tę tymczasową instytucję kredytową (39). Zgodnie z tym zobowiązaniem i z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej HFSF przystąpił do sprzedaży akcji Nea Proton Bank. Doradca finansowy HFSF skontaktował się z szeroką grupą potencjalnych inwestorów (włącznie z greckimi bankami, bankami zagranicznymi i inwestorami finansowymi), jednak tylko dwóch z nich, bank i fundusz hedgingowy ze Stanów Zjednoczonych, złożyły ostateczne oferty. Tylko ofertę złożoną przez bank uznano za zgodną z warunkami określonymi w piśmie przewodnim HFSF, a zatem uznano ją za ważną.
(53)
Na dzień 31 maja 2013 r. aktywa ważone ryzykiem Nea Proton Bank wynosiły 811 mln EUR, a jego kapitał regulacyjny wynosił -203 mln EUR. Na ten sam dzień Nea Proton Bank potrzebował dokapitalizowania kwotą 276 mln EUR, aby osiągnąć współczynnik kapitałowy kapitału Tier 1 na poziomie 9 %. Bank wpłacił wkład pieniężny w wysokości 1 EUR w zamian za 100 % akcji i praw głosu w Nea Proton Bank. Bank zwrócił się do HFSF o dokapitalizowanie Nea Proton Bank kwotą 395 mln EUR, która poza kwotą 276 mln EUR potrzebną, aby podnieść współczynnik adekwatności kapitałowej Nea Proton Bank z powrotem do poziomu 9 %, umożliwiłaby przeznaczenie dodatkowej kwoty 119 mln EUR na stworzenie rezerw na dodatkowe straty kredytowe i pokrycie spodziewanych strat przed opodatkowaniem do 2016 r. Zgodnie z warunkami sprzedaży HFSF zobowiązał się do pokrycia potrzeb kapitałowych Nea Proton Bank przed zrealizowaniem transakcji poprzez wniesienie 395 mln EUR w gotówce.
2.2.2. Nabycie New TT Bank
Restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja TT Bank i New TT Bank
(54)
Dnia 18 stycznia 2013 r. władze greckie przystąpiły do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji TT Bank. Narodowy bank Grecji wycofał licencję dla TT Bank, stawiając TT Bank w stan likwidacji (40).
(55)
Na wniosek narodowego banku Grecji i w następstwie decyzji Ministra Finansów (41) utworzono New TT Bank jako tymczasową instytucję kredytową, do której przeniesiono aktywa o wartości 10,8 mld EUR (w formie gotówki, obligacji skarbowych, kredytów niezagrożonych depozytów detalicznych, centralnego finansowania i greckich obligacji skarbowych (42)). W TT Bank pozostawiono aktywa netto o całkowitej wartości 1,2 mld EUR „w formie” należności kapitałowych, kredytów zagrożonych, aktywów i rezerw z tytułu podatków TT Bank oraz wszelkiego rodzaju opłat i ceł. HFSF dokonał na rzecz New TT Bank zastrzyku kapitałowego w formie kapitału zakładowego w kwocie 500 mln EUR i został jego jedynym akcjonariuszem. Suma bilansowa w bilansie otwarcia New TT Bank po zastrzyku kapitałowym wynosiła około 15,1 mld EUR.
Nabycie New TT Bank przez bank
(56)
Zgodnie ze zobowiązaniami określonymi w protokole dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej HFSF przystąpił do sprzedaży akcji New TT Bank. W ten sposób wypełnił również swoje zobowiązanie do zbycia posiadanych akcji tej tymczasowej instytucji kredytowej w ciągu dwóch lat od jej ustanowienia. Jego doradca finansowy skontaktował się z szeroką grupą potencjalnych inwestorów, w tym z bankami greckimi, bankami zagranicznymi i inwestorami finansowymi. Tylko cztery największe banki greckie złożyły ostateczne oferty, spośród których wybrano ofertę banku.
(57)
Bank wyraził zgodę na wpłacenie całkowitej kwoty 681 mln EUR w formie akcji zwykłych z nowej emisji w celu nabycia New TT Bank. Zgodnie z umową subskrypcyjną początkowa zapłata dokonana przez bank została poddana dalszym korektom na podstawie oceny wartości aktywów (43).
(58)
W związku z tym nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy banku, które odbyło się dnia 26 sierpnia 2013 r., wyraziło zgodę na podwyższenie kapitału podstawowego banku o 425 625 000 EUR w drodze emisji 1 418 750 000 nowych akcji zwykłych (44) o wartości nominalnej każdej akcji wynoszącej 0,3 EUR i cenie ofertowej wynoszącej 0,48 EUR za każdą akcję. Podwyższenie kapitału było subskrybowane w całości przez HFSF w formie wkładu niepieniężnego. Wkład niepieniężny został wniesiony w formie wszystkich posiadanych przez HFSF akcji New TT Bank o całkowitej wartości 681 mln EUR. W następstwie tej transakcji udział HFSF w banku wzrósł z 93,5 % do 95,2 %.
2.3. ŚRODKI POMOCY
(59)
Bank skorzystał ze środków wsparcia kapitałowego A, B1, B2, B3, B4 i C oraz środków pomocy na utrzymanie płynności finansowej L1 i L2. Proton Bank i Nea Proton Bank skorzystały z następujących środków: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 i NP3. T Bank, TT Bank i New TT Bank skorzystały ze środków T, TT, NTT1 i NTT2.
2.3.1. Środki pomocy przyznane bankowi w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków
(60)
W ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków bank otrzymał szereg rodzajów pomocy, w ramach środka dotyczącego dokapitalizowania, środka dotyczącego gwarancji i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej.
2.3.1.1. Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach środka dotyczącego gwarancji i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej (środek L1)
(61)
Bank skorzystał i nadal korzysta z pomocy w ramach środka dotyczącego dokapitalizowania i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej. Pomoc ta będzie określana w niniejszej decyzji jako „środek L1”. Na dzień 30 listopada 2013 r. (45) gwarancje udzielone bankowi wynosiły około 13,9 mld EUR. Na ten dzień bank nie miał żadnych niespłaconych pożyczek w formie obligacji rządowych. Na dzień 15 kwietnia 2011 r. bank otrzymał pożyczki w formie obligacji rządowych na kwotę 1 737 mln EUR i skorzystał z gwarancji państwowych w wysokości 13,6 mld EUR udzielonych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków.
(62)
W planie restrukturyzacji banku przedłożonym Komisji przez władze greckie dnia 16 marca 2014 r. władze greckie zasygnalizowały swój zamiar dalszego przyznawania gwarancji i udzielania pożyczek w formie obligacji rządowych w ramach programu w okresie restrukturyzacji.
2.3.1.2. Dokapitalizowanie przez państwo przyznane w ramach środka dokapitalizowania w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (środek A)[
(63)
W maju 2009 r. bank uzyskał zastrzyk kapitałowy w wysokości 950 mln EUR (46) (środek A) w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część programu wsparcia na rzecz greckich banków. Wspomniany zastrzyk kapitałowy stanowił równowartość około 2 % aktywów ważonych ryzykiem posiadanych przez bank w tamtym czasie.
(64)
Dokapitalizowanie przeprowadzono w formie subskrypcji przez Grecję akcji uprzywilejowanych o kuponie 10 % i pięcioletnim terminie zapadalności. W 2010 r. przedłużono termin zapadalności akcji uprzywilejowanych, zwiększając jednocześnie wynagrodzenie z tytułu tych akcji. Od tego momentu, jeżeli wykup akcji uprzywilejowanych nie nastąpi w ciągu pięciu lat od ich emisji, a walne zgromadzenie akcjonariuszy nie podejmie żadnej decyzji w kwestii wykupu tych akcji, grecki Minister Finansów zwiększy kupon o 2 % rocznie w sposób skumulowany (tzn. kupon wyniesie 12 % za szósty rok, 14 % za siódmy rok itd.).
2.3.2. Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe (środek L2)
(65)
Awaryjne wsparcie płynnościowe stanowi wyjątkowy środek umożliwiający wypłacalnej instytucji finansowej, która doświadcza tymczasowych problemów z płynnością, otrzymanie finansowania w ramach Eurosystemu, przy czym operacja nie stanowi elementu jednolitej polityki pieniężnej. Stopa procentowa, jaką taka instytucja finansowa płaci za awaryjne wsparcie płynnościowe, wynosi […] punktów bazowych więcej niż stopa procentowa, którą płaci ona za zwykłe refinansowanie z banku centralnego.
(66)
Narodowy bank Grecji jest odpowiedzialny za program awaryjnego wsparcia płynnościowego, co znaczy, że wszelkie koszty i ryzyko związane z udzielaniem awaryjnego wsparcia płynnościowego ponosi narodowy bank Grecji (47). Grecja przyznała narodowemu bankowi Grecji gwarancję państwową, która odnosi się do całkowitej kwoty awaryjnego wsparcia płynnościowego udzielanego przez narodowy bank Grecji. Przyjęcie art. 50 ust. 7 ustawy 3943/2011, którym zmieniono art. 65 ust. 1 ustawy 2362/1995, pozwoliło Ministrowi Finansów na przyznanie narodowemu bankowi Grecji gwarancji w imieniu państwa, aby zabezpieczyć wierzytelności narodowego banku Grecji wobec instytucji kredytowych. Banki korzystające z awaryjnego wsparcia płynnościowego muszą wnieść opłatę gwarancyjną na rzecz państwa wynoszącą […] punktów bazowych.
(67)
Do dnia 31 grudnia 2011 r. bank skorzystał z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 14,95 mld EUR (48), zaś do dnia 31 grudnia 2012 r. bank skorzystał z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 12 mld EUR.
2.3.3. Środki pomocy przyznane bankowi poprzez HFSF
(68)
Od 2012 r. bank skorzystał z szeregu środków wsparcia kapitałowego przyznanych mu przez HFSF. Tabela 6 przedstawia przegląd tych środków pomocy.
Tabela 6
Środki wsparcia kapitałowego przyznane bankowi poprzez HFSF
1 dokapitalizowanie pomostowe - maj 2012 r. (mln EUR)
2 dokapitalizowanie pomostowe - grudzień 2012 r. (w mln EUR)
Pisemne zobowiązanie - grudzień 2012 r.
(mln EUR)
Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. - maj 2013 r. (mln EUR)
Zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania - kwiecień 2014 (mln EUR)
Środek
B1
B2
B3
B4
C
Kwota
(mln EUR)
3 970
1 341
528
5 839
2 864
2.3.3.1. Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe (środek B1)
(69)
Szczegółowy opis pierwszego dokapitalizowania pomostowego z maja 2012 r. (środek B1) znajduje się w motywach 15-32 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobanku. Kontekst i główne cechy tego środka zostały przedstawione w niniejszej sekcji.
(70)
Dnia 20 kwietnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego udziału w planowanym podwyższeniu kapitału podstawowego banku w kwocie do 4,2 mld EUR.
(71)
Dnia 28 maja 2012 r. HFSF przekazał bankowi obligacje EFSF o wartości 3,97 mld EUR w ramach środka B1 zgodnie z przepisami dotyczącymi dokapitalizowania pomostowego określonymi w ustawie 3864/2010 ustanawiającej HFSF („ustawa o HFSF”). Obligacje EFSF przekazane bankowi były obligacjami EFSF o zmiennym oprocentowaniu z terminami zapadalności wynoszącymi sześć i dziesięć lat oraz datą emisji dnia 19 kwietnia 2012 r. W motywie 48 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank Komisja stwierdziła już, że „dokapitalizowanie pomostowe sfinalizowane w dniu 28 maja 2012 r. stanowi wykonanie zobowiązania podjętego w pisemnym zobowiązaniu i tym samym kontynuację tej samej pomocy.”. Zarówno kwoty zapewnione w pisemnym zobowiązaniu, jak i w ramach dokapitalizowania pomostowego zostały obliczone przez narodowy bank Grecji, aby zapewnić osiągnięcie przez bank łącznego współczynnika kapitałowego na poziomie 8 % na dzień 31 grudnia 2011 r., który był dniem wstecznego zaksięgowania dokapitalizowania pomostowego w dokumentacji księgowej banku. Jak pokazuje tabela 3, środek B1 pokrywał tylko ograniczoną część całkowitych potrzeb kapitałowych ustalonych na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. Bank miał zwiększyć swój kapitał w drodze przyszłego podwyższenia kapitału, a dokapitalizowanie pomostowe miało na celu zachowanie kwalifikowalności banku do finansowania przez EBC do czasu dokonania tego podwyższenia kapitału.
(72)
W odniesieniu do okresu między datą pierwszego dokapitalizowania pomostowego i datą konwersji pierwszego dokapitalizowania pomostowego na akcje zwykłe i inne instrumenty kapitału zamiennego umowa poprzedzająca subskrypcję zawarta między bankiem i HFSF stanowiła, że bank musi zapłacić HFSF roczną opłatę w wysokości 1 % wartości nominalnej obligacji EFSF i że wszelkie wypłaty kuponu oraz odsetki naliczone z tytułu obligacji EFSF za ten okres będą zaliczone jako dodatkowe wpłaty na poczet kapitału ze strony HFSF (49).
2.3.3.2. Drugie dokapitalizowanie pomostowe (środek B2)
(73)
Jesienią 2012 r. bank zaksięgował dalsze straty. W związku z tym jego kapitał spadł poniżej minimalnych wymogów kapitałowych, które musi spełniać, aby kwalifikować się do refinansowania przez EBC.
(74)
W związku z tym konieczne stało się drugie dokapitalizowanie pomostowe. W dniu 21 grudnia 2012 r. HFSF przeprowadził drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 341 mln EUR (środek B2), które po raz kolejny zostało wpłacone przez przekazanie bankowi obligacji EFSF.
2.3.3.3. Pisemne zobowiązanie z dnia 21 grudnia 2012 r. (środek B3)
(75)
Oprócz drugiego dokapitalizowania pomostowego dnia 21 grudnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego jego udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku i w planowanej emisji instrumentów kapitału zamiennego na całkowitą kwotę do 528 mln EUR (środek B3).
(76)
Dwukrotne dokapitalizowanie pomostowe (środki B1 i B2) i dodatkowa kwota zobowiązania z grudnia 2012 r. (środek B3) oznaczały łącznie, że zobowiązanie HFSF wobec banku odpowiada całkowitym potrzebom kapitałowym ustalonym na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. (5 839 mln EUR (50)).
2.3.3.4. Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. (środek B4)
(77)
Dnia 30 kwietnia 2013 r. walne zgromadzenie akcjonariuszy zatwierdziło podwyższenie kapitału podstawowego banku w kwocie 5 839 mln EUR („dokapitalizowanie z wiosny 2013 r.”). W związku z tym bank wyemitował 3 789 317 357 nowych akcji o wartości nominalnej 0,30 EUR w cenie 1,54 EUR za akcję.
(78)
Tego samego dnia walne zgromadzenie akcjonariuszy podjęło także decyzję o tym, że pełna kwota kapitału zostanie zapewniona przez HFSF i że zostanie wniesiona jako wkład niepieniężny w formie obligacji EFSF.
(79)
W związku z tym w maju 2013 r. HFSF dokonał na rzecz banku zastrzyku kapitałowego w łącznej kwocie 5 839 mln EUR w formie akcji zwykłych (środek B4). Kwota ta jest równa sumie środków B1, B2 i B3.
(80)
Przez dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. dokonano konwersji pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego (środki B1 i B2) na trwałe dokapitalizowanie oraz wykonano zobowiązanie do udzielenia dodatkowej pomocy kapitałowej (środek B3).
(81)
Cenę nowych akcji ustalono na 50 % średniej ceny akcji ważonej wolumenem z ostatnich 50 dni sesyjnych poprzedzających ustalenie ceny ofertowej. W związku z odwróceniem podziału akcji, o którym walne zgromadzenie akcjonariuszy zdecydowało dnia 30 kwietnia 2012 r. (51), cena nowych akcji została ustalona na kwotę 1,54 EUR za akcję.
(82)
Natychmiast po dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. HFSF został głównym akcjonariuszem banku z udziałem wynoszącym 98,56 %. Po zakończeniu kolejnego procesu zarządzania zobowiązaniami udział ten zmniejszył się jednak do 93,55 % w czerwcu 2013 r. (zob. sekcja 2.4.5). W sierpniu 2013 r. bank wyemitował nowe akcje dla HFSF w celu nabycia New TT Bank, w związku z czym udział HFSF zwiększył się do 95,23 % (52).
2.3.3.5. Zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania z 2014 r. (środek C)
(83)
Dnia 6 marca 2014 r. narodowy bank Grecji przedstawił wyniki testu warunków skrajnych przeprowadzonego w drugiej połowie 2013 r. Narodowy bank Grecji wskazał, że potrzeby kapitałowe banku na okres 2014-2016 wyniosą 2 945 mln EUR w scenariuszu podstawowym.
(84)
Dnia 31 marca 2014 r. HFSF wysłał do banku pismo, w którym wskazał, że ma zamiar i zdolność zabezpieczyć każde podwyższenie kapitału podstawowego przeprowadzone na podstawie ustawy o HFSF 3864/2010 zmienionej dnia 30 marca 2014 r., wymagane do pokrycia potrzeb kapitałowych ustalonych podczas testu warunków skrajnych. Ustawa o HFSF stanowi, że jeżeli na koniec okresu subskrypcji popyt ze strony inwestorów prywatnych na akcje oferowane w cenie ustalonej przez Radę Generalną HFSF w oparciu o dwie niezależne wyceny będzie niewystarczający, HFSF subskrybuje wszystkie pozostałe akcje pod warunkiem uprzedniej konwersji istniejącego podporządkowanego instrumentu kapitałowego banku na akcje zgodnie z art. 6a.
(85)
Dnia 12 kwietnia 2014 r. nadzwyczajne zgromadzenie akcjonariuszy zatwierdziło podwyższenie kapitału podstawowego wynoszące 2 864 mln EUR na podstawie ustawy o HFSF i wskazało, że cena ofertowa nie może być niższa niż cena nominalna 0,30 EUR za akcję i niż cena minimalna ustalona przez HFSF (53).
(86)
HFSF, zgodnie z ustawą o HFSF, wyznaczył dwóch niezależnych doradców w celu ustalenia wartości banku. Dnia 10 kwietnia 2014 r. obaj doradcy zakończyli swoją pracę i każdy z nich przedstawił przedział określający wartość banku. Te dwa przedziały w znacznej mierze się pokrywają. Na podstawie tych wycen, dnia 14 kwietnia 2014 r. Rada Generalna HFSF ustaliła cenę odpowiadającą cenie minimalnej, po której nowe akcje banku można zaoferować inwestorom, i cenę, po której w razie potrzeby HFSF zabezpieczy emisję akcji (54). Dnia 15 kwietnia 2014 r. zaakceptowała ona ofertę złożoną przez konsorcjum inwestorów na subskrypcję nowych akcji za 1,3 mld EUR po cenie 0,30 EUR za akcję („kluczowy inwestor” (55) (56)).
(87)
Dnia 24 kwietnia 2014 r. Eurobank ogłosił rozpoczęcie budowy księgi popytu przy cenie wynoszącej 0,30-0,33 EUR (57). Jeżeli popyt okaże się wystarczający, aby pokryć całą kwotę 2 864 mln EUR przy cenie wyższej niż 0,30 EUR, kluczowy inwestor będzie musiał dostosować swoją cenę do wyższej ceny lub anulować swoje zlecenia, przy czym w takim przypadku otrzyma rekompensatę. Jeżeli popyt ze strony inwestorów prywatnych (włącznie z popytem ze strony inwestora kluczowego) będzie wystarczający, aby pokryć kwotę 2 864 mln EUR przy cenie 0,30 EUR, kluczowy inwestor otrzyma przydział priorytetowy. Jeżeli popyt (włącznie z popytem ze strony inwestora kluczowego) przy cenie 0,30 EUR będzie niewystarczający, nastąpi konwersja długu podporządkowanego na nowe akcje. Jak przewiduje ustawa o HFSF, po konwersji podporządkowanego długu wszystkie niesubskrybowane akcje będą subskrybowane przez HFSF po tej samej cenie, czyli 0,30 EUR za akcję.
2.3.4. Środki pomocy dla przejętych przedsiębiorstw
2.3.4.1. Środki pomocy dla Proton Bank i Nea Proton Bank
(88)
Od 2008 r. Proton Bank i Nea Proton Bank skorzystały z szeregu środków pomocy. Tabela 7 przedstawia przegląd tych środków pomocy.
Tabela 7
Środki wsparcia kapitałowego na rzecz Proton Bank i Nea Proton Bank
Beneficjent pomocy
Środek
Charakter pomocy
Podmiot udzielający pomocy
Data wypłaty
Kwota (w mln EUR)
Działalność Proton Bank
Pr1
Kapitał w ramach środka dokapitalizowania: akcje uprzywilejowane państwa greckiego
Państwo
Maj 2009 r.
80
Pr2
Pożyczka greckich rządowych papierów wartościowych w ramach rządowej pożyczki obligacyjnej
Państwo
Kwiecień 2009 r.
78
Pr3
Gwarancja państwa na wyemitowane obligacje w ramach greckiego środka dotyczącego gwarancji
Państwo
Lipiec 2010 r.
149,4
Działalność Nea Proton Bank
NP1
Niedopasowanie poziomu płynności związane z przeniesieniem działalności z PB do NPB
Finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z PB do NPB (część 1)
HDIGF
9.10.2011
862
Po obliczeniu niedopasowania poziomu płynności finansowanie salda niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z PB do NPB (część 2)
HFSF
14.5.2012
259,6
Łączna kwota NP1
1 121,6
NP2
Zastrzyki kapitałowe w formie kapitału podstawowego na rzecz NPB w latach 2011 i 2012
Kapitał zakładowy
HFSF
9.10.2011
220
Kapitał zakładowy
HFSF
3.2.2012
30
Całkowity kapitał zakładowy
250
Dodatkowy kapitał podstawowy
HFSF
1.8.2012
230
Dodatkowy kapitał podstawowy
HFSF
31.12.2012
35
Całkowity kapitał dodatkowy
265
Łączna kwota NP2
515
NP3
Dokapitalizowanie przed jego sprzedażą na rzecz Eurobank
Kapitał podstawowy
HFSF
28.8.2013
395
2.3.4.1.1 Środki pomocy dla Proton Bank
(i) Dokapitalizowanie przez państwo otrzymane przez Proton Bank (środek Pr1)
(89)
W maju 2009 Grecja dokonała zastrzyku kapitałowego na rzecz Proton Bank w kwocie 80 mln EUR, co odpowiadało około 4,6 % jego aktywów ważonych ryzykiem w tamtym czasie. Tego zastrzyku kapitałowego dokonano w ramach środka dokapitalizowania, który stanowi część programu wsparcia na rzecz greckich banków. Dokapitalizowanie przyznano w formie akcji uprzywilejowanych.
(ii) Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej otrzymana przez Proton Bank (środki Pr2 i Pr3)
(90)
Proton Bank skorzystał także ze środków pomocy w ramach gwarancji i rządowych pożyczek obligacyjnych, które stanowią część programu wsparcia na rzecz greckich banków. W kwietniu 2009 r. Proton Bank otrzymał greckie rządowe papiery wartościowe o wartości 78 mln EUR (środek Pr2), a w lipcu 2010 r. otrzymał gwarancję państwową na wyemitowane obligacje o wartości nominalnej 149,4 mln EUR (środek Pr3). Obligacje gwarantowane przez państwo przeniesiono do Nea Proton Bank w dniu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, jednak anulowano je dnia 5 stycznia 2012 r. Termin zapadalności greckich rządowych papierów wartościowych upłynął w grudniu 2011 r. i nie zostały one odnowione.
2.3.4.1.2. Środki pomocy dla Nea Proton Bank
(i) pokrycie niedopasowania poziomu płynności Nea Proton Bank w kwocie 1 121,6 mln EUR (środek NP1)
(91)
W kontekście restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Proton Bank władze greckie stwierdziły niedopasowanie poziomu płynności w Nea Proton Bank. Zgodnie z decyzją narodowego banku Grecji z dnia 9 października 2011 r. z programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Greckiego Funduszu Depozytów i Gwarancji Inwestycyjnych (HDIGF) wypłacono 862 mln EUR na rzecz Nea Proton Bank w grudniu 2011 r. Po ostatecznym obliczeniu przez narodowy bank Grecji niedopasowania poziomu płynności w dniu 19 stycznia 2012 r., które wyniosło 1 121,6 mln EUR, zgodnie z decyzją narodowego banku Grecji z dnia 9 kwietnia 2012 r. (58) HFSF (59) dnia 14 maja 2012 r. dokonał płatności pozostałej kwoty wynoszącej 259,6 mln EUR. W ten sposób program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF oraz HFSF zlikwidowały niedopasowanie poziomu płynności.
(ii) Zastrzyki kapitałowe dokonane przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank w latach 2011 i 2012 (środek NP2)
(92)
HFSF udzielił Nea Proton Bank pomocy państwa w formie kapitału zakładowego (akcje zwykłe) w wysokości 250 mln EUR, którą wypłacił w dwóch transzach w dniu 9 października 2011 r. i w dniu 3 lutego 2012 r.
(93)
Zgodnie ze zaktualizowanym planem restrukturyzacji Nea Proton Bank przedstawionym dnia 16 lipca 2012 r., który stanowił najnowszą wersję planu zgłoszonego Komisji w czasie przyjmowania decyzji o wszczęciu postępowania, Nea Proton Bank potrzebował dodatkowego kapitału w wysokości 300 mln EUR. Dodatkowy kapitał był potrzebny częściowo ze względu na straty poniesione przez Nea Proton Bank w wyniku programu udziału sektora prywatnego (odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości w 2011 r. wyniosły 146,5 mln EUR w odniesieniu do greckich obligacji skarbowych, a dodatkową utratę wartości wynoszącą 22 mln EUR włączono do wyników za pierwszy kwartał 2012 r.). Nea Proton Bank potrzebował również dodatkowego kapitału, ponieważ koszty rezerw w latach 2011-2016 wzrosły powyżej poziomów zakładanych w momencie założenia Nea Proton Bank.
(94)
Zgodnie ze zaktualizowanym planem restrukturyzacji Nea Proton Bank przedstawionym dnia 16 lipca 2012 r. tym przewidywanym potrzebom kapitałowym miał odpowiadać oczekiwany zastrzyk kapitałowy w wysokości 285 mln EUR w 2012 r. i oczekiwany zastrzyk kapitałowy w wysokości 15 mln EUR w 2014 r. Faktycznie HFSF ostatecznie dokonał zastrzyku kapitałowego na rzecz Nea Proton Bank w kwocie 230 mln EUR dnia 1 sierpnia 2012 r. i w kwocie 35 mln EUR dnia 31 grudnia 2012 r.
(iii) Zastrzyk kapitałowy dokonany przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank przed sprzedażą do Eurobank (środek NP3)
(95)
Na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 lipca 2013 r. HFSF zobowiązał się do dokonania na rzecz Nea Proton Bank zastrzyku kapitałowego w kwocie 395 mln EUR (60). HFSF wypłacił kwotę 395 mln EUR w dniu 28 sierpnia 2013 r.
2.3.4.2. Środki pomocy dla New TT Bank
(96)
Od 2008 r. T Bank, TT Bank i New TT Bank skorzystały z szeregu środków pomocy. Tabela 8 przedstawia przegląd tych środków pomocy.
Tabela 8
Przegląd środków pomocy dla T Bank and TT bank
Beneficjent pomocy
Środek
Opis
Podmiot udzielający pomocy
Data
Kwota pomocy państwa (w mln EUR)
Działalność T Bank przeniesiona do TT Bank (61)
T
Finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z T Bank do TT Bank (część 1)
HDIGF
Grudzień 2011 r.
450
Po obliczeniu niedopasowania poziomu płynności finansowanie salda niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z T Bank do TT Bank (część 2)
HFSF
14.2.2013
227
Całkowita kwota T
677
TT Bank
TT
Zastrzyk kapitałowy:
Kapitał w ramach środka dokapitalizowania: akcje uprzywilejowane państwa greckiego
Państwo
Maj 2009 r.
224,96
New TT Bank (bank pomostowy)
NTT1
Niedopasowanie poziomu płynności związane z przeniesieniem działalności z TT do NTT
Finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z TT Bank do New TT Bank (część 1)
HFSF
29.1.2013
2 730,8
Po obliczeniu niedopasowania poziomu płynności finansowanie salda niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z TT Bank do New TT Bank (część 2)
HFSF
14.6.2013
1 001,7
Łączna kwota NTT1
3 732,6
NTT2
Zastrzyk kapitałowy w formie kapitału zakładowego
Kapitał zakładowy New TT Bank
HFSF
29.1.2013
500
2.3.4.2.1 Środki pomocy dla T Bank
Interwencja w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF na rzecz T Bank w kwocie 677 mln EUR (środek T)
(97)
Program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF oraz HFSF sfinansowały niedopasowanie poziomu płynności wynikające z przeniesienia działalności z T Bank to TT Bank, odpowiadające różnicy między wartością godziwą aktywów przeniesionych z T Bank do TT Bank a wartością godziwą przeniesionych zobowiązań. Zgodnie z decyzją narodowego banku Grecji z dnia 17 grudnia 2011 r. w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF dokonano płatności na kwotę 450 mln EUR (62), która odpowiadała około dwóm trzecim szacowanego niedopasowania poziomu płynności. Po ostatecznym obliczeniu niedopasowania poziomu płynności, które wyniosło około 677 mln EUR, zgodnie z decyzją narodowego banku Grecji z dnia 9 kwietnia 2012 r. (63) HFSF (64) dnia 14 lutego 2013 r. dokonał płatności pozostałej kwoty wynoszącej 227 mln EUR (65) na rzecz New TT Bank.
2.3.4.2.2. Środek pomocy dla TT Bank
Dokapitalizowanie przez państwo otrzymane przez TT Bank (środek TT)
(98)
W maju 2009 r. TT Bank otrzymał zastrzyk kapitałowy w wysokości 224,96 mln EUR, odpowiadający około 2,9 % aktywów ważonych ryzykiem, które posiadał w tamtym czasie, zaś od Grecji otrzymał zastrzyk kapitałowy w ramach środka dokapitalizowania, który stanowi część programu wsparcia na rzecz greckich banków. Zastrzyku kapitałowego dokonano w formie akcji uprzywilejowanych.
2.3.4.2.3. Środki pomocy dla New TT Bank
(i) Pokrycie niedopasowania poziomu płynności New TT Bank wynoszącego 3 732,6 mln EUR (środek NTT1)
(99)
HFSF sfinansował niedopasowanie poziomu płynności w New TT Bank, odpowiadające różnicy między wartością aktywów przeniesionych z TT Bank do New TT Bank i wartością nominalną przeniesionych zobowiązań. Zgodnie z decyzją narodowego banku Grecji z dnia 18 stycznia 2013 r. HFSF dnia 29 stycznia 2013 r. dokonał płatności kwoty 2 730,8 mln EUR (66), która odpowiadała około dwóm trzecim szacowanego niedopasowania poziomu płynności. Po ostatecznym obliczeniu przez narodowy bank Grecji niedopasowania poziomu płynności, które wyniosło 3 732,6 mln EUR (67), zgodnie z decyzją narodowego banku Grecji z dnia 21 maja 2013 r. HFSF dnia 14 czerwca 2013 r. dokonał płatności pozostałej kwoty wynoszącej 1 001,7 mln EUR na rzecz New TT Bank.
(ii) Zastrzyki kapitałowe ze strony HFSF na rzecz New TT Bank (środek NTT2)
(100)
HFSF był jedynym akcjonariuszem New TT Bank i udzielił mu pomocy państwa w formie kapitału zakładowego (akcje zwykłe) w wysokości 500 mln EUR.
2.4. PLAN RESTRUKTURYZACJI I NOWY MODEL BIZNESOWY
(101)
Dnia 16 kwietnia 2014 r. Grecja przedłożyła plan restrukturyzacji banku, w którym wyjaśnia się, w jaki sposób bank, jako połączony podmiot powstały w wyniku nabycia Nea Proton Bank i New TT Bank, zamierza przywrócić swoją długoterminową rentowność.
2.4.1. Działalność krajowa
(102)
Dzięki planowi restrukturyzacji bank skoncentruje się na swojej podstawowej działalności bankowej w Grecji. W 2010 r. około 26 % kredytów udzielono w ramach działalności międzynarodowej (68), natomiast na koniec 2012 r. udział ten spadł do 20 % i obniży się jeszcze do […] % do końca 2018 r. (69).
(103)
Głównym priorytetem banku jest przywrócenie zyskowności i rentowności jego działalności bankowej w Grecji przed zakończeniem restrukturyzacji (do dnia 31 grudnia 2018 r.). W związku z tym plan restrukturyzacji przedstawia szereg środków, mających na celu poprawę efektywności operacyjnej i marży odsetkowej netto banku, jak również środki wzmacniające jego pozycję kapitałową i strukturę bilansu.
(104)
Jeżeli chodzi o efektywność operacyjną, bank rozpoczął już obszerny program racjonalizacji na długo przed transakcjami nabycia New TT Bank i Nea Proton Bank. Od 2010 r. bank ograniczył swoją fizyczną obecność w Grecji. Samodzielnie (wyłączając transakcje nabycia New TT Bank i Nea Proton Bank) zmniejszył liczbę oddziałów z 564 w czerwcu 2008 r. do […] w 2014 r., a także ograniczył liczebność siły roboczej w Grecji (z 10 142 osób w 2008 r. do 9 037 osób w 2012 r.) (70).
(105)
Do końca realizacji planu restrukturyzacji bank zamierza nadal zmniejszać liczbę oddziałów, z pro forma 645 na dzień 31 grudnia 2012 r. do […] na dzień 31 grudnia 2018 r., oraz liczbę pracowników, z 12 430 do […] w ujęciu pro forma, czyli uwzględniając Nea Proton Bank i New TT Bank (71).
(106)
Zwiększona wydajność oddziałów i personelu pomoże zmniejszyć całkowity koszt łącznej działalności bankowej w Grecji o […] % z 913 mln EUR rocznie w 2013 r. (72) do […] mln EUR w 2018 r. (73). W wyniku tych działań oczekiwany wskaźnik kosztów do dochodów działalności bankowej banku w Grecji spadnie z 60 % w 2012 r. do poniżej […] % na koniec okresu restrukturyzacji.
(107)
Plan restrukturyzacji opisuje również sposób poprawy przez bank jego kosztów finansowania, co ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia rentowności. Bank oczekuje, że będzie mógł wypłacać niższe odsetki z depozytów w związku z bardziej stabilnym otoczeniem oraz w szczególności przewidywaną stabilizacją i ożywieniem greckiej gospodarki, która ma powrócić na ścieżkę wzrostu od 2014 r. Oczekuje się, że spready na depozytach (średnia z depozytów terminowych, depozytów à vista i oprocentowania oszczędności) obniżą się w Grecji z 223 punktów bazowych w 2012 r. do […] punktów bazowych w 2018 r. (74). Zmniejszenie spreadów zostałoby osiągnięte głównie dzięki znacznemu obniżeniu stóp na depozytach terminowych. Podobnie zależność banku od awaryjnego wsparcia płynnościowego i szerszego finansowania z Eurosystemu zmniejszy się z poziomu 42,9 % jego całkowitych aktywów na poziomie grupy w 2012 r. do poziomu […] % w 2018 r (75).
(108)
Plan restrukturyzacji zakłada, że bank wzmocni również swój bilans. Jego relacja kredytów do depozytów w Grecji obniży się do […] % w 2018 r. (ze 160 % w 2012 r. i 115 % w 2013 r.) (76), podczas gdy jego adekwatność kapitałowa poprawi się, w wyniku czego współczynnik kapitałowy kapitału Tier 1 na poziomie grupy osiągnie […] % w 2018 r. (77) (w miejsce ujemnego kapitału własnego sprzed pierwszego dokapitalizowania pomostowego).
(109)
Kolejnym strategicznym priorytetem banku jest zarządzanie kredytami zagrożonymi. Poza wzmocnionymi procesami kredytowymi związanymi zarówno z momentem początkowym kredytów, jak i z restrukturyzacją kredytów zagrożonych, plan restrukturyzacji koncentruje się na postępowaniu z zagrożonymi ekspozycjami, w tym na utworzeniu nowego działu naprawczego. Dział ten będzie specjalnie przeznaczony do spraw związanych z restrukturyzacją zagrożonych ekspozycji. Będzie on korzystał z wiedzy eksperckiej 30-50 osób zarządzających relacjami naprawczymi (78). Wskaźnik kredytów zagrożonych osiągnie […] % na poziomie grupy w 2015 r. ([…] % w 2015 r. w odniesieniu do greckiego rynku krajowego (79)), a następnie zacznie spadać do przewidywanego poziomu […] % na koniec okresu restrukturyzacji (80) (30 % w Grecji przed odpisaniem długu). Utrata wartości kredytów banku w Grecji zmniejszy się z 1 652 mln EUR w 2013 r. do […] mln EUR w 2018 r. (81) w wyniku ożywienia w greckiej gospodarce.
(110)
Poprawa efektywności operacyjnej, redukcja marży odsetkowej netto i zmniejszające się koszty ryzyka pozwolą bankowi odzyskać rentowność w zakresie jego działalności w Grecji od 2015 r. Bank przewiduje, że jego straty na poziomie skonsolidowanym wyniosą […] mln EUR w 2014 r. i […] mln EUR w 2015 r, podczas gdy jego zyski wyniosą odpowiednio […] mln EUR, […] mln EUR i […] mln EUR w 2016 r, 2017 r. i 2018 r. (82). Skonsolidowana stopa zwrotu z kapitału własnego banku osiągnie […] % w 2018 r. (83). Ten poziom rentowności będzie opierał się głównie na rynku greckim (przy stopie zwrotu z kapitału własnego na poziomie […] % na koniec okresu restrukturyzacji), przy czym […] i […] wykażą niższą rentowność (odpowiednio na poziomie […] % i […] %).
2.4.2. Międzynarodowa działalność bankowa
(111)
Bank rozpoczął już eliminację dźwigni finansowej i restrukturyzację swojej sieci międzynarodowej. Sprzedał już swoje spółki zależne w Turcji (Eurobank Tefken) i w Polsce (EFG Poland). Luka depozytowa czyli różnica między niespłaconą kwotą depozytów i niespłaconą kwotą kredytów dla danej spółki zależnej w pozostałej części sieci międzynarodowej spadła z 1,7 mld EUR w 2010 r. do 0,8 mld EUR, zaś koszty operacyjne zostały zmniejszone o 9 % w latach 2010-2012 (84).
(112)
Bank będzie kontynuował restrukturyzację i eliminację dźwigi finansowej swojej sieci międzynarodowej. W szczególności bank zobowiązał się do zmniejszenia wielkości swojego portfela aktywów międzynarodowych do 8,77 mld EUR do dnia 30 czerwca 2017 r. Bank zobowiązał się również do dalszego zmniejszenia tego portfela do 3,5 mld EUR, jeżeli HFSF musiałby dokonać na rzecz banku zastrzyku w kwocie przekraczającej 1 mld EUR w ramach zbliżającego się podwyższenia kapitału podstawowego.
(113)
Jednym z wariantów rozważanych przez bank w ramach planu restrukturyzacji, aby osiągnąć powyższy cel, jest sprzedaż jego działalności w […] (85).
(114)
Zbycie dotyczyłoby […] % zagranicznych aktywów banku na dzień 31 grudnia 2012 r. W związku z tym zagraniczne aktywa na dzień 31 grudnia 2018 r. wynosiłyby […] mld EUR, przy czym sieć międzynarodowa koncentrowałaby się w […] i […].
(115)
W planie restrukturyzacji podkreśla się potrzebę zmniejszenia stopnia zależności zagranicznych spółek zależnych od greckiej spółki dominującej w zakresie ich potrzeb finansowych oraz potrzebę zabezpieczenia pozycji kapitałowej banku.
(116)
W tym celu bank planuje wdrożenie programu znaczącej redukcji kosztów w sieci międzynarodowej […]. Na przykład w […] planuje się zamknięcie […] oddziałów, a siła robocza zmniejszy się o […] pracowników od dnia 31 grudnia 2012 r. do sprzedaży spółki zależnej w […] (86).
(117)
Bank zredukuje całkowite finansowanie zagranicznych spółek zależnych z 2 mld EUR w 2012 r. do […] w 2018 r. (87), przy czym stopa zwrotu z kapitału własnego osiągnie […] % i […] % odpowiednio w […] r. i […] r.
2.4.3. Działalność niebankowa: sprzedaż działalności ubezpieczeniowej i obsługi nieruchomości
(118)
Bank ograniczył swoją własność w spółce zależnej zajmującej się obsługą nieruchomości, Eurobank Properties, do poziomu poniżej 35 % w drodze podwyższenia kapitału podstawowego, co miało korzystny wpływ na współczynnik kapitałowy kapitału Tier 1 banku (88). Bank dokona całkowitego zbycia tej spółki zależnej do dnia 31 grudnia 2018 r.
(119)
Bank planuje również sprzedaż ubezpieczeniowych spółek zależnych do […].
2.4.4. Pozyskiwanie kapitału prywatnego i wkład ze strony obecnych akcjonariuszy i wierzycieli nieuprzywilejowanych
(120)
Bank z powodzeniem zgromadził kapitał na rynku, ograniczając w ten sposób swoje zapotrzebowanie na pomoc państwa.
(121)
Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. spowodowało znaczne rozwodnienie akcjonariatu, ponieważ HFSF otrzymał 98,56 % akcji banku, zostawiając wcześniejszym akcjonariuszom tylko 1,44 % akcji w spółce. W związku z tym HFSF przejął pełną kontrolę nad bankiem w czerwcu 2013 r. Od 2008 r. nie wypłacono żadnej dywidendy w gotówce.
(122)
W lutym 2012 r. bank zaoferował wykup instrumentów hybrydowych od inwestorów prywatnych po cenie wynoszącej 40-50 % ich wartości nominalnej. Oferowana cena wykupu została ustalona na podstawie wartości rynkowej instrumentów i zawierała premię nie wyższą niż dziesięć punktów procentowych, którą dodano w celu zachęcenia inwestorów do wzięcia udziału w wykupie. Oferta została zaakceptowana w odniesieniu do prawie 50 % całkowitej wartości nominalnej instrumentów, co po uwzględnieniu kosztów transakcji przyniosło bankowi zysk w wysokości 248 mln EUR (89).
(123)
W maju 2013 r. bank zapowiedział przeprowadzenie kolejnego procesu zarządzania zobowiązaniami. Bank zaoferował wierzycielom możliwość konwersji ich papierów wartościowych lower Tier 1 i lower Tier 2, odpowiadających pozostającej kwocie należności 662 mln EUR, na akcje zwykłe w stosunku 1:1. Cena konwersji została ustalona na poziomie równym cenie subskrypcji zapłaconej przez HFSF w ramach dokapitalizowania z wiosny 2013 r. (90). Wskaźnik akceptacji wyniósł 48 %. Po konwersji papierów wartościowych przez wierzycieli posiadających papiery wartościowe lower Tier 1 i lower Tier 2 na podporządkowane instrumenty w kapitale niższej kategorii bez wkładu pieniężnego pozyskany kapitał wyniósł 317 mln EUR.
(124)
W wyniku dwóch wykupów wartość długu podporządkowanego i hybrydowego spadła z 1 045 mln EUR na dzień 31 grudnia 2011 r. do 283 mln EUR na dzień 31 grudnia 2013 r. (91).
2.5. ZOBOWIĄZANIA WŁADZ GRECKICH
(125)
Grecja zobowiązała się, że bank i podmioty z nim powiązane wykonają plan restrukturyzacji przedłożony dnia 16 kwietnia 2014 r. i przedstawiła dalsze zobowiązania dotyczące realizacji planu restrukturyzacji („zobowiązania”). W niniejszej sekcji podsumowuje się zobowiązania wymienione w załączniku.
(126)
Po pierwsze, Grecja zobowiązała się, że bank przeprowadzi restrukturyzację swojej działalności komercyjnej w Grecji, ustalając maksymalną liczbę oddziałów i pracowników oraz maksymalną kwotę całkowitych kosztów, które zostaną osiągnięte do dnia 31 grudnia 2017 r. (92).
(127)
Grecja zobowiązała się również, że bank zmniejszy koszty depozytów zebranych w Grecji i będzie spełni wymóg dotyczący maksymalnej relacji kredytów do depozytów netto do dnia 31 grudnia 2017 r. (93).
(128)
W odniesieniu do zagranicznych spółek zależnych banku, Grecja zobowiązała się, że bank nie udzieli dodatkowego wsparcia kapitałowego, o ile nie zostaną spełnione z góry określone warunki. Ponadto Grecja zobowiązała się, że bank w znacznym stopniu wyeliminuje dźwignię finansową swoich aktywów międzynarodowych do dnia 30 czerwca 2018 r. (94).
(129)
Grecja zobowiązała się, że bank dokona zbycia swojej działalności ubezpieczeniowej, spółki zależnej zajmującej się obsługą nieruchomości i określoną liczbę papierów wartościowych oraz zmniejszy wielkość portfela niepublicznych instrumentów kapitałowych. Ponadto bank nie będzie kupował papierów wartościowych o niskim ratingu inwestycyjnym poza ograniczonymi wyjątkami (95).
(130)
Grecja podjęła szereg zobowiązań dotyczących ładu korporacyjnego banku. Zobowiązała się do ograniczenia wynagrodzeń pracowników i kadry kierowniczej banku, doprowadzenia do przestrzegania przez bank greckiego prawa dotyczącego ładu korporacyjnego oraz ustanowienia efektywnej i odpowiedniej struktury organizacyjnej (96).
(131)
Ponadto Grecja zobowiązała się, że bank wzmocni swoją politykę kredytową, aby zapobiec jakiejkolwiek dyskryminacji na którymkolwiek etapie procesu kredytowego i aby zapewnić, że decyzje o przyznaniu i restrukturyzacji kredytów mają na celu maksymalizację rentowności banku. Grecja zobowiązała się, że bank poprawi monitorowanie ryzyka kredytowego i restrukturyzację kredytów (97).
(132)
Szereg zobowiązań odnosi się do działań banku w odniesieniu do powiązanych kredytobiorców. Zobowiązania te mają na celu zapewnienie, aby bank nie odstąpił od ostrożnych praktyk bankowych podczas przyznawania lub restrukturyzacji kredytów dla swoich pracowników, członków kadry kierowniczej i akcjonariuszy, jak również jednostek publicznych, partii politycznych i spółek mediowych (98).
(133)
Ponadto Grecja zobowiązała się do nałożenia dalszych ograniczeń na bank, takich jak zakaz wypłacania kuponów i dywidend, zakaz nabywania innych przedsiębiorstw i zakaz reklamy (99).
(134)
Zobowiązania te będą monitorowane przez pełnomocnika ds. monitorowania do dnia 31 grudnia 2018 r.
(135)
W ramach obecnego podwyższenia kapitału banku w związku z tym, że HFSF zabezpiecza podwyższenie kapitału, Grecja podjęła oddzielne zobowiązanie do wdrożenia środków określonych w art. 6a ustawy o HFSF zmienionej dnia 30 marca 2014 r. mającym na celu przydzielenie pozostałej kwoty niedoborów kapitału instytucji kredytowej posiadaczom jej instrumentów kapitałowych i innych zobowiązań podporządkowanych w stosownych przypadkach, przed dokonaniem zastrzyku kapitałowego przez HFSF.
3. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
3.1. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO DOTYCZĄCEGO PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO
(136)
Dnia 27 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w celu sprawdzenia, czy spełniono warunki komunikatu bankowego z 2008 r. (100) w odniesieniu do stosowności, konieczności i proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego udzielonego bankowi przez HFSF (środek B1).
(137)
Jeżeli chodzi o stosowność środka, biorąc pod uwagę fakt, że pomoc została przyznana po uprzednim dokapitalizowaniu i udzieleniu pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz uwzględniając przedłużenie okresu na ratowanie, Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy bank podjął wszystkie możliwe działania, aby zapobiec potrzebie otrzymywania pomocy w przyszłości (101). Ponadto Komisja nie mogła stwierdzi wyraźnie, kto będzie kontrolował bank po zastąpieniu pierwszego dokapitalizowania pomostowego trwałym dokapitalizowaniem (102), ponieważ kontrolę nad bankiem mogłoby uzyskać albo państwo, albo mniejszościowi właściciele prywatni. Komisja zaznaczyła, że chciałaby zapewnić, aby jakość zarządzania bankiem, a w szczególności jakość jego procesu udzielania kredytów, nie uległa pogorszeniu w żadnym przypadku.
(138)
Jeżeli chodzi o konieczność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w motywie 66 decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie Eurobank Komisja rozważała, czy podjęto wszystkie możliwe środki, aby uniknąć sytuacji, w której bank ponownie będzie potrzebował pomocy w przyszłości. Ponadto, ponieważ nie było pewności w kwestii długości okresu dokapitalizowania pomostowego, Komisja nie mogła stwierdzić, czy było ono wystarczające i zgodne z zasadami wynagrodzenia i podziału obciążenia w ramach zasad pomocy państwa. Dodatkowo warunki konwersji pierwszego dokapitalizowania pomostowego na trwałe dokapitalizowanie nie były znane w czasie przyjęcia decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank, w związku z czym Komisja nie mogła ich ocenić.
(139)
Jeżeli chodzi o proporcjonalność środka Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy zabezpieczenia (zakaz reklamy, zakaz wypłacania kuponów i dywidend, zakaz wykonywania opcji kupna oraz zakaz wykupu, zgodnie z motywem 71 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank) były wystarczające w odniesieniu do pierwszego dokapitalizowania pomostowego. Ponadto w motywie 72 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank Komisja stwierdziła, że zakłócenia konkurencji mogą być spowodowane brakiem reguł zapobiegających koordynacji wszystkich czterech największych greckich banków (tj. banku, Alpha Bank, NBG i Piraeus) przez HFSF i brakiem odpowiednich zabezpieczeń, które zapobiegłyby dzieleniu się przez te banki szczególnie chronionymi informacjami handlowymi. W związku z tym Komisja zaproponowała wyznaczenie pełnomocnika ds. monitorowania, który byłby fizycznie obecny w banku.
3.2. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO DOTYCZĄCEGO NEA PROTON BANK
(140)
Dnia 26 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w celu sprawdzenia, czy interwencja w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF (środek NP1) w wysokości 1 122 mln EUR oraz zastrzyk kapitałowy ze strony HFSF w wysokości 250 mln EUR, a także zastrzyki kapitałowe ze strony HFSF w całkowitej kwocie 300 mln EUR (środek NP2) na rzecz Nea Proton Bank były zgodne z ogólnymi kryteriami zgodności pomocy i z wymogami komunikatu bankowego z 2008 r., komunikatu w sprawie dokapitalizowania (103) i komunikatu w sprawie restrukturyzacji (104) (przywrócenie długoterminowej rentowności, podział obciążeń i ograniczenie pomocy do koniecznego minimum oraz ograniczenie zakłóceń konkurencji).
(141)
W odniesieniu do stosowności środków Komisja stwierdziła, że środki te stanowiły stosowną pomoc na ratowanie.
(142)
W odniesieniu do konieczności środków Komisja uznała, że interwencja w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF była konieczna zarówno pod względem kwoty jak formy, podczas gdy zastrzyki kapitałowe od HFSF były konieczne tylko pod względem formy. Jeżeli chodzi o kwotę zastrzyków kapitałowych dokonanych przez HFSF, w motywie 59 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Bank Komisja wyraziła jednak wątpliwości w kwestii tego, czy Nea Proton Bank będzie w stanie samodzielnie przywrócić swoją długoterminową rentowność i czy samodzielna restrukturyzacja stanowiła najtańszy spośród dostępnych możliwości. Ponadto w motywach 60 i 61 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Bank Komisja stwierdziła, że niezdolność Nea Proton Bank do zapewnienia wystarczającego wynagrodzenia z tytułu dokapitalizowania przez HFSF wzbudza wątpliwości w kwestii tego, czy jest on zasadniczo zdrowym bankiem, i w związku z tym wywołuje konieczność gruntownej restrukturyzacji.
(143)
Jeżeli chodzi o proporcjonalność środków, Komisja uznała, że jako pomoc na ratowanie są one proporcjonalne.
(144)
W odniesieniu do przywrócenia długoterminowej rentowności Nea Proton Bank, w motywie 65 decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy bank będzie mógł odzyskać rentowność samodzielnie.
(145)
Komisja wyraziła wątpliwość, czy zaproponowana restrukturyzacja jest wystarczająca w stosunku do wymaganego zakresu restrukturyzacji i przy braku wystarczającego wynagrodzenia.
3.3. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO DOTYCZĄCEGO NEW TT BANK
(146)
Dnia 6 maja 2013 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w celu sprawdzenia, czy finansowanie niedopasowania poziomu płynności działalności TT Bank przeniesionej do New TT Bank (środek NTT1) w wysokości 4,1 mld EUR, zastrzyk kapitałowy ze strony HFSF na rzecz New TT Bank (środek NTT2) w wysokości 500 mln EUR, zastrzyk kapitałowy w formie akcji uprzywilejowanych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków na rzecz TT bank (środek TT) w wysokości 224,96 mln EUR i interwencja w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF na rzecz aktywów T Bank przeniesionych do TT Bank (środek T) w wysokości 0,68 mld EUR były zgodne z ogólnymi kryteriami zgodności i wymogami komunikatu bankowego z 2008 r., komunikatu w sprawie dokapitalizowania i komunikatu w sprawie restrukturyzacji (przywrócenie długoterminowej rentowności, podział obciążeń i ograniczenie pomocy do koniecznego minimum oraz ograniczenie zakłóceń konkurencji).
(147)
Komisja uznała, że zarówno środek NTT2, jak i środek NTT1 były pod względem formy stosowne i konieczne jako pomoc na ratowanie. Jeżeli chodzi o konieczność środka NTT2 pod względem jego kwoty, Komisja, wyrażając wątpliwości w odniesieniu do samodzielnego przywrócenia długoterminowej rentowności New TT Bank, uznała, że samodzielna restrukturyzacja może nie stanowić jedynej i najtańszej spośród dostępnych możliwości (105). Jeżeli chodzi o wynagrodzenie w przypadku obu środków, Komisja stwierdziła, że pokrycie niedopasowania poziomu płynności stanowiło ostateczny koszt bez kompensacji przyszłymi dochodami, co spowodowało konieczność gruntownej restrukturyzacji (106).
(148)
Jeżeli chodzi o proporcjonalność obu środków, Komisja uznała, że środki NTT2 i NTT1 były proporcjonalne jako pomoc na ratowanie w perspektywie krótkoterminowej, jednak w motywie 79 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT zażądała, aby środki były wprowadzane szybko, aby zapobiec negatywnym efektom zewnętrznym.
(149)
W odniesieniu do zgodności środka T z rynkiem wewnętrznym dnia 16 maja 2012 r. Komisja tymczasowo zatwierdziła go jako pomoc na ratowanie w swojej decyzji dotyczącej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji T Bank („decyzja w sprawie T Bank”) (107), jednak nie mogła ostatecznie zatwierdzić pomocy udzielonej w odniesieniu do działalności T Bank przeniesionej do TT Bank. W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja przedłużyła (108) zatwierdzenie środka jako pomocy na ratowanie do czasu podjęcia ostatecznej decyzji w sprawie zaktualizowanej wersji planu restrukturyzacji dla TT Bank.
(150)
W odniesieniu do zgodności tych środków z komunikatem w sprawie restrukturyzacji Komisja wyraziła wątpliwość w kwestii tego, czy New TT Bank przywróci swoją długoterminową rentowność samodzielnie. Sceptycyzm ten opierał się na ograniczonej liczbie zaproponowanych środków, które miał podjąć New TT Bank w celu wygenerowania zysków w przyszłości, niepewności w odniesieniu do programu dobrowolnego przechodzenia na emeryturę pod względem harmonogramu i poziomu akceptacji wśród pracowników, braku dalszych środków mających na celu zmniejszenie kosztów personelu, brak środków mających na celu racjonalizację sieci oddziałów po nabyciu T Bank oraz towarzyszące im niepowodzenie w wykorzystaniu potencjalnych synergii (109).
(151)
W motywach 90 i 91 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy ambitne obniżenie marży odsetkowej na istniejących depozytach i zwiększenie marż kredytowych w odniesieniu do nowo udzielonych kredytów będzie można wdrożyć bez utraty znacznej liczby klientów przez New TT Bank i bez ryzykownego kredytowania. Ponadto Komisja wyraziła wątpliwość w kwestii tego, czy New TT Bank podwoi swój portfel kredytów korporacyjnych zgodnie z planem i czy, uwzględniając brak wiedzy eksperckiej, będzie mógł osiągnąć planowany wysoki współczynnik wzrostu wyniku odsetkowego netto.
(152)
W związku z tym w motywie 95 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja przyjęła pogląd, że reintegracja TT Bank z większą rentowną spółką finansową zwiększy perspektywy rentowności New TT Bank, ponieważ umożliwi racjonalizację kosztów, ponowną wycenę depozytów i nowych kredytów oraz rozszerzenie asortymentu produktów.
(153)
Ponieważ New TT Bank przejął działalność gospodarczą poprzednio prowadzoną przez TT Bank, włącznie z działalnością T Bank, Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające, aby zbadać, czy środki T i TT stanowiły długoterminowe rozwiązanie w odniesieniu do rentowności New TT Bank i wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag.
(154)
W odniesieniu do podziału obciążenia Komisja uznała, że samodzielna restrukturyzacja zwiększa restrukturyzacji i w związku z tym wyraziła wątpliwość w kwestii tego, czy pomoc państwa została ograniczona do minimum. Ponadto Komisja zauważyła, że, chociaż udało się osiągnąć wytaczający podział obciążenia między akcjonariuszy i właścicieli podporządkowanych papierów dłużnych, co prawdopodobnie stanowiło najlepszy wykonalny scenariusz, brak wynagrodzenia spowodował konieczność gruntownej restrukturyzacji, zarówno pod względem środków w zakresie rentowności jak pod względem środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji. Komisja zauważyła ponadto, że niższe wynagrodzenie usprawiedliwiał fakt, że znaczna część poniesionych strat wynikała z umorzenia długu z korzyścią dla państwa (110).
(155)
W odniesieniu do zakłócenia konkurencji Komisja zauważyła, że ogromna kwota pomocy otrzymana przez TT Bank, przeniesiona działalność T Bank i brak wynagrodzenia powodują konieczność gruntownej restrukturyzacji i zmniejszenia udziału New TT Bank w rynku. Ponadto, chociaż straty wynikały głównie z posiadania greckich obligacji skarbowych, Komisja zauważyła, że TT Bank posiadał więcej greckich obligacji skarbowych niż inne greckie banki w stosunku do swojej wielkości i uznała, że odzwierciedlało to podejmowanie nieodpowiedniego ryzyka (111). Komisja zauważyła również, że choć New TT Bank pozostał na rynku prawie tak jak wcześniej TT Bank, zakłócenia konkurencji będą ograniczone ze względu na stosunkowo niewielkie rozmiary New TT Bank i brak działalności zagranicznej. Komisja wyraziła jednak wątpliwość w kwestii tego, czy podjęto wystarczające środki, aby ograniczyć nadmierne zakłócenia konkurencji i przyjęła pogląd, że może zaistnieć konieczność zastosowania zakazu przywództwa cenowego i innych środków dotyczących zachowania na rynku (112).
4. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO
UWAGI GRECKIEGO BANKU
(156)
Dnia 3 stycznia 2013 r. Komisja otrzymała uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania przedłożone przez grecki bank. Bank ten stwierdził, że dokapitalizowanie greckich banków przez HFSF stanowiło zasadniczo pożądany krok w kierunku zdrowszego i rentowniejszego systemu bankowego i nie wyraził żadnego sprzeciwu wobec dokapitalizowania Eurobank.
(157)
Wyrażając pełne poparcie dla zasady dokapitalizowania greckich banków przez HFSF, wspomniany grecki bank wyjaśnił jednak, że, aby ograniczyć zakłócenia konkurencji do minimum i uniknąć dyskryminacji, oczekuje, że dokapitalizowanie przez HFSF będzie dostępne dla wszystkich banków działających w Grecji na podobnych warunkach.
5. UWAGI GRECJI DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO
5.1. UWAGI GRECJI DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO
(158)
Dnia 5 września 2012 r. Grecja przedstawiła uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania, które zostały przygotowane przez narodowy bank Grecji i HFSF.
5.1.1. Uwagi przygotowane przez narodowy bank Grecji
(159)
W odniesieniu do stosowności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji zauważył, że kapitał w kwocie 18 mld, którym HFSF dokapitalizował cztery największe banki greckie w maju 2012 r., był niższy niż ostateczna kwota, która była potrzebna, aby banki te stopniowo osiągnęły i utrzymały współczynnik kapitałowy kapitału Tier 1 wyznaczony na poziomie 10 % do czerwca 2012 r. i współczynnik kapitałowy kapitału Tier 1 wyznaczony na poziomie 7 % w ramach trzyletniego niekorzystnego scenariusza testu warunków skrajnych. Zauważył on również, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe było tymczasowe, biorąc pod uwagę, że proces dokapitalizowania miał zakończyć się podwyższeniem kapitału podstawowego w tych czterech bankach.
(160)
Narodowy bank Grecji wskazał również, że dokapitalizowanie czterech największych greckich banków stanowi część długoterminowej restrukturyzacji greckiego sektora bankowego. Zauważył on, że w przypadku gdy bank pozostaje w rękach prywatnych, kierownictwo najprawdopodobniej pozostanie to samo, zaś w przypadku gdy bank staje się własnością państwa (to znaczy, własnością HFSF), HFSF może wyznaczyć nowe kierownictwo, które w każdym przypadku będzie oceniane przez narodowy bank Grecji. Narodowy bank Grecji zwrócił uwagę, że na bieżąco ocenia ramy ładu korporacyjnego, adekwatność zarządzania i profil ryzyka każdego banku w celu zapewnienia, aby nie podejmowano nadmiernego ryzyka. Wskazał on również, że HFSF wyznaczył już swoich przedstawicieli w radzie dyrektorów dokapitalizowanych banków.
(161)
W odniesieniu do konieczności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji zauważył, że dokapitalizowanie banku było ograniczone, tak aby zapewnić spełnienie obowiązujących wówczas minimalnych wymogów kapitałowych (8 %). Stwierdził również, że przedłużony okres poprzedzający dokapitalizowanie wynikał z gwałtownego pogorszenia środowiska operacyjnego w Grecji i wpływu programu udziału sektora prywatnego, złożoności całego projektu i potrzeby maksymalizacji uczestnictwa inwestorów prywatnych w podwyższeniach kapitału podstawowego.
(162)
W odniesieniu do proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji wskazał, że pełna realizacja planu restrukturyzacji, który zostanie przedłożony Komisji, jest zabezpieczona przez fakt, że zawieszenie praw głosu HFSF zostanie uchylone między innymi w przypadku bezpośredniego naruszenia planu restrukturyzacji. Narodowy bank Grecji zauważył także, że trudności banku nie wynikały ani z niedoszacowania czynników ryzyka przez kierownictwo banku, ani z agresywnych działań handlowych.
5.1.2. Uwagi przygotowane przez HFSF
(163)
Jeżeli chodzi o stosowność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w odniesieniu do ewentualnej ingerencji państwa w przypadku, gdy państwo udziela pomocy w znacznej wysokości poprzez HFSF, a HFSF posiada pełne prawa głosu, HFSF stwierdził, że banki finansowane przez HFSF nie są uważane za podmioty publiczne ani za podmioty kontrolowane przez państwo i że nie będą kontrolowane przez państwo po trwałym dokapitalizowaniu przez HFSF. HFSF wskazał, że jest całkowicie niezależnym podmiotem prawnym prawa prywatnego posiadającym autonomię podejmowania decyzji. Nie podlega kontroli rządowej zgodnie z art. 16C ust. 2 ustawy o HFSF, który stanowi, że instytucje kredytowe, które otrzymały wsparcie kapitałowe od HFSF nie należą do szeroko rozumianego sektora publicznego. Odniósł się również do struktury zarządczej HFSF.
(164)
Jeżeli chodzi o interwencję HFSF w zarządzanie bankiem, HFSF zwrócił uwagę, że będzie przestrzegał autonomii banku i nie będzie ingerował w jego codzienne zarządzanie, biorąc pod uwagę, że jego rola jest ograniczona przepisami ustawy o HFSF. Stwierdził, że nie będzie żadnej ingerencji ani koordynacji ze strony państwa i że decyzje banku dotyczące procesu udzielania kredytów (między innymi w odniesieniu do zabezpieczenia, ustalania ceny i wypłacalności kredytobiorców) będą podejmowane na podstawie kryteriów komercyjnych.
(165)
HFSF wskazał, że ustawa o HFSF i umowa poprzedzająca subskrypcję ustalają właściwe zabezpieczenia, aby zapobiegać podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez obecnych prywatnych akcjonariuszy. Wskazał elementy takie jak (i) wyznaczenie przedstawicieli HFSF na niezależnymi niewykonawczymi członkami rady dyrektorów banku i ich obecność podczas posiedzeń komisji, (ii) przeprowadzenie badania due diligence w banku przez HFSF i (iii) fakt, że po ostatecznym dokapitalizowaniu jego prawa głosu będą ograniczone tylko dopóty, dopóki bank będzie przestrzegał warunków planu restrukturyzacji.
(166)
Jeżeli chodzi o konieczność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w szczególności w odniesieniu do poziomu wynagrodzenia pomocy, HFSF stwierdził, że wynagrodzenie zostało uzgodnione z przedstawicielami Komisji, EBC i MFW. Uzgodniony poziom uwzględniał fakt, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe zostanie zamienione na trwałe dokapitalizowanie przed dniem 30 września 2012 r., przy czym termin ten został ustalony w marcu 2012 r. w protokole dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej przez Komisję, EBC i MFW oraz Grecję.
(167)
W odniesieniu do proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego HFSF zauważył, że środki, które przyjął, takie jak środki opisane w motywie 165 niniejszej decyzji, stanowią wystarczające zabezpieczenia w kontekście wysokich kwot otrzymanej pomocy i przedłużonego okresu ratowania. Ponadto HFSF stwierdził, że wprowadzono właściwe środki w celu zapewnienia, aby banki, w których m udziały HFSF nie dzieliły się szczególnie chronionymi informacjami halowymi. Do środków tych należy wyznaczanie różnych przedstawicieli HFSF do tych banków, mandaty dotyczące tych przedstawicieli, które stanowią specjalne zabezpieczanie przez przepływem informacji między przedstawicielami, oraz wyraźne wewnętrzne instrukcje dla tych urzędników, aby nie przekazywali chronionych informacji handlowych tych banków. HFSF stwierdził również, że nie wykonuje swoich praw w odniesieniu do tych banków w sposób, który mógłby uniemożliwiać, ograniczać, zniekształcać lub istotnie zmniejszać lub utrudniać efektywną konkurencję. Ponadto HFSF wskazał, że członkowie jego rady dyrektorów i jego pracownicy podlegają surowym zasadom poufności i obowiązkom powierniczym oraz są związani przepisami dotyczącymi tajemnicy służbowej w stosunku do jego spraw.
5.2. UWAGI GRECJI DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE NEA PROTON BANK
(168)
Dnia 5 września 2012 r. Grecja przedstawiła uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton, które zostały przygotowane przez narodowy bank Grecji i HFSF.
5.2.1. Uwagi przygotowane przez narodowy bank Grecji
(169)
Narodowy bank Grecji zauważył, że Nea Proton Bank jako tymczasowa instytucja kredytowa należąca do HFSF nie mógł samodzielnie przedstawić długoterminowego biznesplanu. Ponadto narodowy bank Grecji zwrócił uwagę, że dokładnie monitoruje realizację biznesplanu przygotowanego przez HFSF dla Nea Proton Bank i przedłożonego Komisji w celu zapewnienia, aby Nea Proton Bank nie mógł zostać sprzedany w ciągu okresu określonego w przepisach prawa.
(170)
W odniesieniu do współczynnika wzrostu rentowności narodowy bank Grecji wskazał, że według przewidywań największa część wzrostu przypadnie na 2013 r. (kiedy wynik odsetkowy netto ma zwiększyć się do 55,3 mln EUR wobec 22,7 mln EUR w 2012 r.), będzie wynikać głównie z redukcji całkowitych wydatków z tytułu odsetek i będzie spowodowana dwoma czynnikami: refinansowaniem na lepszych warunkach lokat terminowych, które przynosiły wysokie dochody, i redukcją całkowitej pozostałej kwoty depozytów o 30 % w ciągu pierwszej połowy 2012 r. Ponadto narodowy bank Grecji podkreślił, że fakt, iż od 2013 r. wartość wyniku odsetkowego netto będzie zmieniać się dość płynnie i nie będzie żadnych wątpliwości odnośnie do zdolności Nea Proton Bank do osiągnięcia poziomu docelowego.
5.2.2. Uwagi przygotowane przez HFSF
(171)
W odniesieniu do konieczności środków na rzecz Nea Proton Bank HFSF zwrócił uwagę, że narodowy bank Grecji jest odpowiednim organem do podejmowania decyzji o wszelkich środkach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz że HFSF dokonał zastrzyku kapitałowego na minimalnym poziomie kapitału wymaganym w celach regulacyjnych.
(172)
Jeżeli chodzi o przywrócenie długoterminowej rentowności Nea Proton Bank, HFSF odniósł się do ram restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, zgodnie z którymi HFSF miał sprzedać Nea Proton Bank w ciągu dwóch lat i uzgodnił z Komisją, że Nea Proton Bank może stać się częścią większego rentownego podmiotu. Chociaż plan restrukturyzacji w przypadku Nea Proton Bank polegał na modelu opartym na zasadzie samodzielności, HFSF wyjaśnił, że jego celem było ułatwienie sprzedaży tego banku przez poprawę jego atrakcyjności dla inwestorów i jego wyników finansowych. HFSF wyraził uwagę, że zastrzyki kapitałowe nie tylko umożliwiły Nea Proton Bank przestrzeganie wskaźnika minimalnej adekwatności kapitałowej, lecz także poprawiły jego sytuację finansową i jego atrakcyjność w kontekście wszelkiego przyszłego połączenia z innymi małymi bankami. HFSF zwrócił również uwagę, że dodatkowy zastrzyk kapitałowy był potrzebny, aby pokryć straty z tytułu trwałej utraty wartości związane z programem udziału sektora prywatnego i zwiększonymi kosztami rezerw związanych z kredytami.
(173)
HFSF zauważył, że Nea Proton Bank poprawił swoje koszty finansowania i lojalność w segmencie depozytów. Zależność Nea Proton Bank od Eurosystemu zmniejszyła się w ciągu 2012 r., a jednocześnie bank poprawił swój poziom płynności. Dodatkowy zastrzyk kapitałowy był pomocny w obniżaniu stóp procentowych od depozytów i poprawie marż naliczanych od stóp procentowych. Nea Proton Bank dokonał już ponownej wyceny części swojego portfela kredytowego, korzystając z metody ustalania cen opartej na ryzyku przy stopach procentowych ustalonych znacznie powyżej kosztów finansowania. Ponadto planowany wskaźnik wzrostu wyniku odsetkowego netto zostałby osiągnięty przy zachowawczej ekspansji w segmencie klientów korporacyjnych i dzięki poprawie jakości portfela.
(174)
HFSF zauważył, że w 2012 r. Nea Proton Bank znacznie zmniejszył swoje koszty operacyjne, że jego dwie jedyne spółki zależne zakończą działalność, że jego udział w pośrednictwie ubezpieczeniowym został znacznie ograniczony oraz że zakończona zostanie jego własna działalność transakcyjna.
(175)
Ponadto HFSF zauważył, że zakłócenia konkurencji będą ograniczone ze względu na niewielki udział Nea Proton Bank w całkowitych aktywach bankowych w Grecji oraz na fakt, że nie rozważał on agresywnego przyjmowania depozytów.
5.3. UWAGI GRECJI DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE NEW TT BANK
(176)
Dnia 19 lipca 2013 r. Ministerstwo Finansów przedstawiło uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT.
(177)
W odniesieniu do konieczności środka NTT1 Ministerstwo Finansów dodało, że dokładna wartość aktywów i pasywów przeniesionych do New TT Bank została określona na podstawie sprawozdania audytorów zewnętrznych zgodnie z art. 63E ust. 6 ustawy 3601/2007.
(178)
W odniesieniu do konieczności środka NTT2 Ministerstwo Finansów wyraziło uwagę, że drugi program dostosowania dla Grecji (drugi przegląd - maj 2013 r.) wymagał sprzedaży New TT Bank osobie trzeciej do dnia 15 lipca 2013 r.
(179)
W odniesieniu do wynagrodzenia środków NTT1 i NTT2 Ministerstwo Finansów zwróciło uwagę, że HFSF, który pokrywa niedopasowanie poziomu płynności do dnia 31 grudnia 2013 r. zamiast HDIGF, otrzymuje dług z pierwszeństwem spłaty przed innymi niezabezpieczonymi wierzycielami w przypadku likwidacji aktywów, które pozostały w posiadaniu TT Bank i że tylko roszczenia pracowników dotyczące otrzymania 50 % ich rekompensaty mają rangę wyższą niż roszczenie HFSF. W związku z tym ministerstwo zauważyło, że wynik likwidacji tych aktywów przyniesie korzyść przede wszystkim HFSF, zmniejszając w ten sposób koszt ponoszony przez państwo.
(180)
W odniesieniu do przywrócenia długoterminowej rentowności New TT Bank Ministerstwo Finansów zauważyło, że New TT Bank jako tymczasowa instytucja kredytowa musi być sprzedany w ciągu dwóch lat od jego powstania zgodnie z art. 63E ustawy 3601/2007. Zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej z maja 2013 r. sprzedaż New TT Bank zostanie zakończona do dnia 15 lipca 2013 r., co zapewni długoterminową rentowność jego działalności.
6. OCENA POMOCY DOTYCZĄCEJ NABYTYCH PRZEDSIĘBIORSTW
6.1. OCENA POMOCY DOTYCZĄCEJ NEA PROTON BANK
6.1.1. Istnienie i kwota pomocy
(181)
Komisja musi ustalić istnienie pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Zgodnie z tym postanowieniem pomoc państwa jest to wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
6.1.1.1. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (środki Pr1, Pr2 i Pr3)
(182)
Zastrzyk kapitałowy w wysokości 80 mln EUR dokonany na rzecz Proton Bank przez państwo greckie w maju 2009 r. (środek Pr1), greckie państwowe instrumenty dłużne o wartości 78 mln EUR otrzymane przez Proton Bank w kwietniu 2009 r. (środek Pr2) i gwarancja państwowa udzielona Proton Bank na emisję obligacji o wartości nominalnej 149,4 mln EUR w lipcu 2010 r. (środek Pr3) zostały przyznane w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (113). W decyzji zatwierdzającej ten program Komisja stwierdziła, że środki przyznane w ramach tego programu będą stanowiły pomoc państwa.
(183)
Jak ustalono w motywie 38 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton, Nea Proton Bank przejmuje działalność gospodarczą Proton Bank. Środki Pr1, Pr2 i Pr3 przyniosły korzyść Nea Proton Bank, przyczyniając się do stabilizacji i kontynuacji działalności gospodarczej, która została przeniesiona do tego banku i która nie byłaby kontynuowana w innym przypadku. W związku z tym Komisja uznaje, że stanowiły one korzyść dla działalności gospodarczej przeniesionej do Nea Proton Bank.
6.1.1.2. Istnienie pomocy państwa w przypadku pokrycia niedostosowania poziomu płynności Nea Proton Bank (środek NP1)
(184)
W motywach 31-37 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Komisja stwierdziła już, że środek NP1 oraz interwencja w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji HDIGF i HFSF w celu pokrycia niedopasowania poziomu płynności stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. W motywie 38 tej decyzji Komisja stwierdziła, że Nea Proton Bank jest gospodarczym beneficjentem tego środka, ponieważ przejmuje on działalność gospodarczą Proton Bank, która istnieje nadal dzięki otrzymanej pomocy.
6.1.1.3. Istnienie pomocy państwa w przypadku zastrzyku kapitałowego w formie kapitału zakładowego ze strony HFSF i zastrzyku kapitałowego w formie dodatkowego kapitału podstawowego ze strony HFSF w 2012 r. (środek NP2)
(185)
W motywach 41-43 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Komisja stwierdziła już, że zastrzyk kapitałowy udzielony przez HFSF w wysokości 250 mln EUR i zastrzyki dodatkowego kapitału oczekiwane w czasie wydania niniejszej decyzji, o całkowitej wartości 300 mln EUR, stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Jak wspomniano w motywie 93 niniejszej decyzji, z możliwej kwoty 300 mln EUR dodatkowego kapitału HFSF ostatecznie wniósł 265 mln EUR dodatkowego kapitału w 2012 r., w wyniku czego całkowite dokapitalizowanie w latach 2011 i 2012 wyniosło 515 mln EUR (środek NP2).
6.1.1.4. Istnienie pomocy państwa w przypadku zastrzyku kapitałowego udzielonego przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank przed jego sprzedażą bankowi (NP3)
(186)
Komisja uznaje zastrzyk kapitałowy w wysokości 395 mln EUR dokonany przez HFSF na rzecz Nea Proton Bank przed jego sprzedażą bankowi za pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
(187)
Zastrzyk kapitałowy został dokonany przez HFSF, który jest podmiotem ustanowionym i finansowanym przez Grecję w celu wspierania banków, w związku z czym zastrzyk kapitałowy został dokonany z wykorzystaniem zasobów państwowych. Ponadto środek ten ma charakter selektywny, ponieważ zastrzyk kapitałowy stanowi korzyść wyłącznie dla Nea Proton Bank.
(188)
Ponadto interwencja ta daje wyraźną przewagę Nea Proton Bank, ponieważ umożliwia dalsze istnienie jego działalności bankowej. Bez zastrzyku kapitałowego Nea Proton Bank, który miał głęboko ujemny kapitał, zostałby postawiony w stan upadłości. W takich okolicznościach nie byłoby możliwości sprzedaży Nea Proton Bank ani jego włączenia do większego podmiotu. Ponadto dokapitalizowanie to nie jest zgodne z testem prywatnego inwestora. Dokapitalizowanie kwotą 395 mln EUR umożliwiło natomiast sprzedaż Nea Proton Bank za cenę jednego euro. Inwestor prywatny zdecydowałby się na nieprzeprowadzanie dokapitalizowania i dopuszczenie do upadłości Nea Proton Bank, oszczędzając dzięki temu 395 mln EUR.
(189)
Nea Proton Bank konkuruje z innymi bankami, w tym ze spółkami zależnymi banków zagranicznych, które prowadzą działalność w Grecji lub są potencjalnie zainteresowane wejściem na rynek grecki. W związku z tym zastrzyk kapitałowy wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi i może zakłócać konkurencję.
(190)
Komisja uważa więc, że zastrzyk kapitałowy w wysokości 395 mln EUR dokonany na rzecz Nea Proton Bank stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
Beneficjent środka NP3
(191)
Jak wyjaśniono już w motywie 188, Komisja uznaje Nea Proton Bank za beneficjenta zastrzyku kapitałowego w wysokości 395 mln EUR dokonanego na rzecz Nea Proton Bank, ponieważ pomoc ta umożliwiła kontynuację jego działalności gospodarczej w ramach banku.
(192)
Aby ocenić, czy sprzedaż Nea Proton Bank wiąże się z przyznaniem pomocy państwa bankowi zgodnie z pkt 49 komunikatu bankowego z 2008 r., Komisja musi ocenić, czy zostały spełnione określone wymogi. W szczególności musi zbadać, czy: (i) proces sprzedaży miał charakter otwarty i niedyskryminujący; (ii) sprzedaż odbyła się na warunkach rynkowych i (iii) instytucja finansowa lub rząd dążyły do uzyskania jak najwyższej ceny sprzedaży za odnośne aktywa i pasywa.
(193)
Bank nabył akcje Nea Proton Bank, ponieważ przedłożył jedyną ważną ofertę w ramach niedyskryminującej procedury przetargowej, która była otwarta dla innych banków i instytucji finansowych. Doradca finansowy HFSF skontaktował się z szeroką grupą instytucji finansowych i inwestorów, jednak tylko czterej z nich wyrazili zainteresowanie nabyciem Nea Proton Bank, a tylko dwóch z nich, bank i fundusz hedgingowy (114), złożyły ostateczne oferty. Oferta banku była jedyną ofertą zgodną z pismem przewodnim HFSF.
(194)
Ponieważ doradca finansowy skontaktował się ze znaczną liczbą banków i z góry określił wyznaczył wymagania i ramy czasowe, których przestrzeganie było warunkiem ważności ofert, Komisja uznaje, że przetarg miał charakter otwarty i niedyskryminujący. W związku z tym Komisja stwierdza, że procedura przetargowa pozwala jej na wykluczenie obecności pomocy na rzecz nabywcy.
(195)
Bank dokonał zapłaty w wysokości jednego euro, a HFSF zobowiązał się do dokapitalizowania Nea Proton Bank przed jego sprzedażą. Ujemna cena (tzn. uwzględniająca dokapitalizowanie Nea Proton Bank tuż przed sprzedażą) nie wyklucza tego, że cena sprzedaży odzwierciedla cenę rynkową przedsiębiorstwa (115), ponieważ kapitał własny netto Nea Proton Bank był wyraźnie ujemny i spodziewano się, że bank będzie nadal odnotowywał straty. Komisja nie ma powodów, aby uznać, że złożona oferta i zapłacona cena nie odzwierciedlały ceny rynkowej przedsiębiorstwa. W związku z tym, zgodnie z pkt 49 komunikatu bankowego z 2008 r., pkt 20 komunikatu w sprawie restrukturyzacji i swoją własną praktyką decyzyjną (116), Komisja stwierdza, że cena sprzedaży stanowiła cenę rynkową i że można wykluczyć pomoc na rzecz banku.
6.1.1.5. Wniosek dotyczący istnienia pomocy i łącznej kwoty otrzymanej pomocy
(196)
Na podstawie motywów 182-190 Komisja uznaje, że środki Pr1, Pr2 i Pr3, NP1, NP2 i NP3 spełniają warunki określone w art. 107 ust. 1 Traktatu i stanowią pomoc państwa. W odniesieniu do środków Pr1, Pr2 i Pr3 Komisja stwierdza, że, ponieważ przyczyniły się one do dalszego istnienia Proton Bank i jego dalszej działalności, którą następnie przeniesiono do Nea Proton Bank, można je uznać również za korzyść dla Nea Proton Bank, który przejmuje tę działalność. Jak już stwierdzono w motywie 184, beneficjentem środka NP1 jest Nea Proton Bank, który przejmuje przeniesioną działalność Proton Bank. Ponadto Nea Proton Bank jest również beneficjentem środków NP2 i NP3.
(197)
W związku z tym Komisja stwierdza, że oprócz gwarancji państwa w wysokości 149,4 mln EUR (środek Pr3) i greckich rządowych papierów wartościowych w wysokości 78 mln EUR (środek Pr2) na działalność Nea Proton Bank udzielono pomocy państwa w formie wsparcia kapitałowego w wysokości 2 111,6 mln EUR (środki Pr1, NP1, NP2 i NP3), jak podsumowano w tabeli 9.
Tabela 9
Przegląd całkowitej pomocy otrzymanej przez Proton Bank i Nea Proton Bank
Beneficjent pomocy
Środek
Charakter pomocy
Kwota pomocy (w mln EUR)
Działalność Proton Bank
Pr1
Dokapitalizowanie
80
Działalność Nea Proton Bank
NP1
Finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z PB do NPB
1 121,6
NP2
Dokapitalizowanie
515
NP3
Dokapitalizowanie
395
Łączna udzielona pomoc kapitałowa
2 111,6
Beneficjent pomocy
Środek
Charakter pomocy
Działalność Proton Bank
Pr2
Pożyczka obligacyjna
78
Pr3
Gwarancja
149,4
Całkowita udzielona pomoc na utrzymanie płynności finansowej
227,4
6.1.2. Podstawa prawna oceny zgodności
(198)
W art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu upoważnia się Komisję do stwierdzenia zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli ma ona na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”.
(199)
Komisja uznała, że globalny kryzys finansowy może powodować poważne zaburzenie w gospodarce państwa członkowskiego i że środki wsparcia dla banków mogą zaradzić temu zaburzeniu. Potwierdzono to w komunikacie bankowym z 2008 r., komunikacie w sprawie dokapitalizowania i komunikacie w sprawie restrukturyzacji. Komisja nadal uważa, że wymogi w zakresie pomocy państwa, która ma zostać zatwierdzona na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, są spełnione w świetle wystąpienia warunków skrajnych na rynkach finansowych. Komisja potwierdziła ten pogląd, przyjmując komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. (117) i komunikat bankowy z 2013 r. (118).
(200)
W odniesieniu do gospodarki Grecji w decyzji zatwierdzającej i przedłużającej program wsparcia na rzecz greckich banków oraz w swoich decyzjach zatwierdzających środki pomocy państwa przyznane przez Grecję poszczególnym bankom (119) Komisja uznała, że istnieje zagrożenie poważnym zaburzeniem w gospodarce Grecji i że wsparcie państwa dla banków stanowi właściwy środek zaradczy wobec tego zaburzenia. W związku z tym podstawę prawną oceny środków pomocy powinien stanowić art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu.
(201)
Aby pomoc była zgodna z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności:
a) stosowności : pomoc musi być właściwie ukierunkowana, aby umożliwiała skuteczne osiągnięcie celu, jakim jest zaradzenie poważnemu zaburzeniu gospodarki; nie zostałoby to osiągnięte, gdyby środek nie był stosowny do zaburzenia, któremu ma zaradzić;
b) konieczności : środek pomocy musi, zarówno pod względem kwoty, jak i formy, być konieczny do osiągnięcia celu; dlatego kwota środka pomocy musi stanowić minimalną kwotę niezbędną do osiągnięcia tego celu, a jego forma musi być najbardziej odpowiednia do zaradzenia zakłóceniu;
c) proporcjonalności : konieczne jest zachowanie właściwej równowagi między pozytywnymi skutkami środka a zakłóceniami konkurencji, tak aby zakłócenia te ograniczały się do minimum niezbędnego do osiągnięcia celów środka.
(202)
W okresie kryzysu finansowego Komisja opracowała kryteria zgodności w odniesieniu do różnych rodzajów środków pomocy. Zasady oceny środków pomocy zostały po raz pierwszy określone w komunikacie bankowym z 2008 r.
(203)
Komunikat w sprawie dokapitalizowania (120) określa dalsze wytyczne dotyczące wynagrodzenia wymagane w przypadku zastrzyków kapitałowych dokonywanych przez państwo.
(204)
Ponadto w komunikacie w sprawie restrukturyzacji (121) Komisja wyjaśniła sposób przeprowadzania przez nią oceny planów restrukturyzacji. W swojej ocenie planu restrukturyzacji banku na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji Komisja weźmie pod uwagę wszystkie środki wymienione w tabeli 7.
6.1.3. Ocena zgodności środków pomocy z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
6.1.3.1. Zgodność środków Pr1, Pr2 i Pr3 z komunikatem bankowym z 2008 r.
(205)
Środki Pr1, Pr2 i Pr3 przyznano w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków. Środki zawarte w tym programie oceniono już jako zgodne z rynkiem wewnętrznym w decyzji Komisji z dnia 19 listopada 2008 r.
6.1.3.2. Zgodność środków NP1 and NP2 z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
(206)
Komisja zatwierdziła środki NP1 i NP2 jako pomoc na ratowanie w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton. Jak wspominano w motywie 142, Komisja wyraziła jednak wątpliwości dotyczące konieczności kwoty środka NP2 w kwestii tego, czy Nea Proton Bank będzie w stanie samodzielnie przywrócić swoją długoterminową rentowność, i w związku z tym zastanawiała się, czy samodzielne działanie będzie najtańszą spośród dostępnych możliwości. Obawom tym zaradzono poprzez sprzedaż Nea Proton Bank bankowi w dniu 15 lipca 2013 r. Biorąc pod uwagę, że Nea Proton Bank sprzedano bankowi w ramach otwartego, przejrzystego i niedyskryminującego procesu, zapłatę dokonaną przez bank uznaję się za zgodną z ceną rynkową. W z tym kwota zastrzyku kapitałowego dokonanego przez państwo przed sprzedażą była konieczna dla powodzenia sprzedaży. Integracja Nea Proton Bank z działalnością banku rozwiąże długoterminowe problemy w zakresie rentowności Nea Proton Bank, co można stwierdzić w świetle planu restrukturyzacji przedłożonego Komisji przez bank.
6.1.3.3. Zgodność środka NP3 z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
6.1.3.3.1. Stosowność
(207)
Jeżeli chodzi o stosowność środka NP3, tj. zastrzyku kapitałowego w wysokości 395 mln EUR dokonanego na rzecz Nea Proton Bank przez HFSF przed sprzedażą bankowi, Komisja uznaje, że środek ten jest stosowny, ponieważ pomógł w podtrzymaniu działalności Nea Proton Bank. Działalność ta nie mogłaby być kontynuowana bez pomocy ze strony HFSF, ponieważ w momencie sprzedaży na rzecz banku Nea Proton Bank miał ujemny kapitał własny i nadal odnotowywał straty. Żaden bank nie kupiłby Nea Proton Bank bez uprzedniego dokapitalizowania. Środek ten zapewnia więc utrzymanie stabilności finansowej w Grecji. Na tej podstawie Komisja stwierdza, że środek ten jest stosowny jako pomoc na ratowanie.
6.1.3.3.2. Konieczność
(208)
Zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. środek pomocy musi być konieczny pod względem kwoty i formy do osiągnięcia jego celu. Oznacza to, że zastrzyk kapitałowy musi być dokonany w minimalnej kwocie niezbędnej do osiągnięcia tego celu.
(209)
Zgodnie z oświadczeniem narodowego banku Grecji w piśmie z dnia 19 lipca 2013 r. likwidacja Nea Proton Bank mogłaby spowodować efekt domina, wywołując nowy kryzys systemowy i osłabiając zaufanie wobec systemu bankowego przywrócone niedawno po zakończeniu procesu dokapitalizowania. Komisja uznaje, że te elementy stabilności finansowej potwierdzają konieczność środka NP3.
(210)
Jeżeli chodzi o skalę interwencji, kwota 395 mln EUR została ustalona w ramach otwartej i niedyskryminującej procedury przetargowej. Bank przeprowadził badanie due diligence w Nea Proton Bank. Oferta banku, która wymagała dokapitalizowania Nea Proton Bank kwotą 395 mln EUR przed jego zakupem, została obliczona tak, aby dosięgnięty został minimalny wskaźnik adekwatności kapitałowej na poziomie 9 % i możliwe było utworzenie rezerwy w dodatkowej kwocie 119 mln EUR w związku z przewidywanymi dodatkowymi stratami kredytowymi i przewidywanymi stratami przed opodatkowaniem do 2016 r. Komisja stwierdza, że pomoc w wysokości 395 mln EUR była konieczna.
(211)
Jeżeli chodzi o wynagrodzenie pomocy, przy cenie sprzedaży ustalonej na poziomie jednego euro, HFSF nie odzyska żadnych środków pieniężnych. Jego wkład jest podobny do dotacji. Jak wskazano w punkcie 44 komunikatu w sprawie dokapitalizowania, dokapitalizowanie bez wystarczającego wynagrodzenia można zaakceptować tylko w przypadku banków znajdujących się w trudnej sytuacji, które nie mogą wypłacić żadnego wynagrodzenia. Komisja uznaje, że warunek ten jest spełniony w przypadku Nea Proton Bank. Brak wynagrodzenia powoduje potrzebę gruntownej restrukturyzacji, zgodnie z komunikatem w sprawie dokapitalizowania.
(212)
Podsumowując, środek ten zarówno pod względem kwoty, jak i pod względem formy stanowi konieczną pomoc na ratowanie, mającą na celu ograniczenie zaburzeń w greckim systemie bankowym i w całej gospodarce.
6.1.3.3.3. Proporcjonalność
(213)
Komisja zauważa, że po połączeniu dokonanym w drodze wchłonięcia Nea Proton Bank przez bank, działalność gospodarcza Nea Proton Bank została przeniesiona do banku. Fakt, że pomoc ta stanowi ratunek dla tej działalności gospodarczej, mógłby teoretycznie powodować zakłócenia konkurencji. Komisja zawraca jednak uwagę na niewielkie rozmiary Nea Proton Bank i proces sprzedaży, w którym konkurenci mieli możliwość składania ofert kupna Nea Proton Bank. Ponadto niezwłocznie po przeniesieniu działalność gospodarcza Nea Proton Bank zostanie całkowicie zintegrowana z dzielnością banku i przestanie istnieć jako oddzielna działalność gospodarcza lub konkurent. Komisja stwierdza zatem, że pomoc nie powoduje nadmiernego zakłócenia konkurencji.
6.1.3.3.4. Wniosek dotyczący zgodności środka NP3 z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
(214)
Komisja stwierdza zatem, że środek NP3 jest stosowny i konieczny oraz że, w świetle przewidywanej gruntownej restrukturyzacji banku, który obecnie obejmuje działalność Nea Proton Bank, jest proporcjonalny do zamierzonego celu.
6.1.4. Zgodność środków pomocy z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
(215)
W motywach 60, 61, 78 i 79 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Bank w odniesieniu do środków NP1 i NP2 Komisja zwróciła uwagę, że Nea Proton Bank prawdopodobnie nie będzie w stanie wypłacić wynagrodzenia za otrzymaną pomoc państwa i podkreśliła, że brak wynagrodzenia powoduje konieczność gruntownej restrukturyzacji. W motywie 211 Komisja zwróciła uwagę, że jeżeli chodzi o wynagrodzenie środka NP3, przy cenie sprzedaży Nea Proton Bank ustalonej na poziomie jednego euro, HFSF nie odzyska nic z zastrzyku kapitałowego w kwocie 395 mln EUR dokonanego tuż przed sprzedażą (środek NP3). Ponadto Grecja nie odzyska nic z akcji uprzywilejowanych wyemitowanych dla niej w maju 2009 r., ponieważ powiązane z nimi należności kapitałowe zostały w zlikwidowanym Proton Bank. Komisja stwierdza zatem, że brak wynagrodzenia powoduje konieczność gruntownej restrukturyzacji zarówno pod względem środków na rzecz przywrócenia rentowności, jak i pod względem środków mających na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji.
6.1.4.1. Długoterminowa rentowność działalności Nea Proton Bank poprzez sprzedaż
(216)
Punkt 21 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że gdy nie ma możliwości wiarygodnego powrotu instytucji kredytowej znajdującej się w trudnej sytuacji do długoterminowej rentowności, należy zawsze rozważyć jego kontrolowaną likwidację lub sprzedaż na aukcji. Państwa członkowskie mogą zatem zachęcać do wyjścia z rynku nierentownych podmiotów, umożliwiając jednocześnie przeprowadzenie procesu wyjścia w odpowiednich ramach czasowych pozwalających na zachowanie stabilności finansowej.
(217)
W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Komisja wyraziła poważne wątpliwości w kwestii tego, czy Nea Proton Bank będzie mógł samodzielnie przywrócić swoją długoterminową rentowność i wskazała synergie, które można byłoby osiągnąć przez jego integrację z większą instytucją finansową.
(218)
W tym względzie w pkt 17 komunikatu w sprawie restrukturyzacji wyjaśnia się, że sprzedaż znajdującego się w trudnej sytuacji banku innej instytucji finansowej może pomóc przywrócić długoterminową rentowność, jeśli nabywca jest przedsiębiorstwem rentownym i zdolnym do przejęcia banku w trudnej sytuacji oraz może pomóc w przywróceniu zaufania rynku. Ponadto zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej dalsza konsolidacja sektora bankowego musiała zostać osiągnięta, a HFSF musiał sprzedać Nea Proton Bank do dnia 15 lipca 2013 r.
(219)
Jak stwierdzono w sekcji 7.5.2, w oparciu o plan restrukturyzacji bank można uznać za podmiot rentowny. W związku z tym fakt, że działalność Nea Proton Bank została przeniesiona do banku umożliwia przywrócenie jej długoterminowej rentowności. Ponadto fakt, że Nea Proton Bank jest całkowicie zintegrowany z bankiem i przestaje istnieć jako samodzielny konkurent, stanowi gruntowną restrukturyzację wymaganą w związku z niewystarczającym wynagrodzeniem pomocy państwa.
6.1.4.2. Wkład własny i podział obciążenia
(220)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy koszty restrukturyzacji zostały ograniczone do minimum. Wątpliwości te opierały się na spostrzeżeniu, że Nea Proton Bank nie mógł samodzielnie odzyskać długoterminowej rentowności bez ponoszenia wysokich kosztów. Integracja Nea Proton Bank z bankiem, który stanowi większą podmiot, posiadający infrastrukturę IT i strukturę zarządzania ryzykiem, stanowi odpowiedź na te obawy. Sprzedaż banku przyczynia się do ograniczenia kosztów restrukturyzacji do minimum.
(221)
Jeżeli chodzi o wkład udziałowców i właścicieli podporządkowanych papierów dłużnych w koszty restrukturyzacji, Komisja stwierdziła już w motywie 77 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton, że akcjonariusze i właściciele podporządkowanych papierów dłużnych nie zostają przeniesieni do Nea Proton Bank, lecz pozostają w Proton Bank, czyli podmiocie w stanie likwidacji. Komisja uznała zatem, że osiągnięto wystarczający podział obciążeń w odniesieniu do akcjonariuszy i posiadaczy podporządkowanych papierów dłużnych.
6.1.4.3. Środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji
(222)
W odniesieniu do środków mających na celu ograniczenie konkurencji pkt 30 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że „punktem wyjścia dla oceny Komisji dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji. […] Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.”.
(223)
W odniesieniu do kwoty otrzymanej pomocy Komisja odnotowuje całkowitą kwotę pomocy otrzymaną w formie kapitału w wysokości 2 111,6 mln EUR (Pr1, NP1, NP2, NP3) oprócz pomocy na utrzymanie płynności finansowej udzielonej przez państwo w wysokości 149,4 mln EUR (Pr3) i greckich rządowych papierów wartościowych o wartości 78 mln EUR (Pr2). Środek Pr1 odpowiadał 4,6 % aktywów ważonych ryzykiem Proton Bank w tamtym czasie. Środek NP1, tj. finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z Proton Bank do Nea Proton Bank, odpowiadał około 36 % aktywów ważonych ryzykiem Proton Bank na koniec 2010 r. i 84 % aktywów ważonych ryzykiem Nea Proton Bank w momencie jego założenia. Zastrzyk kapitałowy w formie kapitału zakładowego na rzecz Nea Proton Bank ze strony HFSF, który stanowił część środka NP2, odpowiadał około 18,8 % jego aktywów ważonych ryzykiem w momencie jego założenia. Zastrzyki kapitałowe w formie dodatkowego kapitału podstawowego, które stanowiły część środka NP2, odpowiadały około 34,2 % aktywów ważonych ryzykiem Nea Proton Bank (na podstawie danych na dzień 31 grudnia 2012 r. (122)). Jak stwierdza się w motywie 80 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New Proton, środki NP1 i NP2 stanowiły ponad 50 % aktywów ważonych ryzykiem Proton Bank i ponad 130 % aktywów ważonych ryzykiem Nea Proton Bank. Zastrzyk kapitałowy w formie kapitału podstawowego poprzedzający sprzedaż na rzecz banku, tj. środek NP3, odpowiadał około 48,7 % aktywów ważonych ryzykiem Nea Proton Bank (na podstawie danych na dzień 31 maja 2013 r.). Takie kwoty pomocy w połączeniu z brakiem wynagrodzenia powodują, że konieczne jest znaczne ograniczenie udziału beneficjenta w rynku.
(224)
Jeżeli chodzi o rynek, na którym Nea Proton Bank prowadził działalność, w motywie 82 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Nea Proton Komisja wskazała, że Proton Bank był bardzo małym bankiem (około 1 % udziału w rynku pod względem całkowitych aktywów greckich banków) i w związku z tym aktywa i pasywa Proton Bank, które zostały przeniesione do Nea Proton Bank były stosunkowo niewielkie w porównaniu z wielkością greckiego systemu bankowego. W związku z tym Komisja stwierdziła, że mimo wyjątkowo wysokiej kwoty pomocy zakłócenia konkurencji spowodowane pomocą dla Nea Proton Bank można uznać za ograniczone.
(225)
Ponadto działalność Nea Proton Bank była przedmiotem oferty skierowanej do konkurentów w ramach otwartej aukcji. Po sprzedaży Nea Proton Bank przestał istnieć jako samodzielny konkurent, ponieważ został całkowicie zintegrowany z bankiem.
(226)
Komisja stwierdza, że z uwagi na małe rozmiary Nea Proton Bank, otwarty proces sprzedaży i fakt, że Nea Proton Bank przestanie istnieć jako samodzielny konkurent, nie zachodzi żadne nadmierne zakłócenie konkurencji, mimo bardzo wysokiej kwoty pomocy i braku wynagrodzenia.
6.1.4.4. Wniosek dotyczący zgodności z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
(227)
W oparciu o analizę zawartą w motywach 216-226 powyżej Komisja stwierdza, że sprzedaż Nea Proton Bank i jego integracja z bankiem gwarantuje długoterminową rentowność Nea Proton Bank, ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz brak nadmiernego zakłócenia konkurencji.
(228)
Wszystkie środki pomocy wymienione w tabeli 7 należy zatem uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym.
6.2. OCENA POMOCY DOTYCZĄCEJ NEW TT BANK
6.2.1. Istnienie i kwota pomocy
(229)
Komisja musi ocenić, czy środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
6.2.1.1. Istnienie pomocy państwa w przypadku pokrycia niedopasowania poziomu płynności w zakresie aktywów i pasywów przenoszonych do T Bank (środek T)
(230)
W motywach 26-32 decyzji w sprawie T Bank Komisja stwierdziła już, że środek T, tj. interwencja w ramach programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Greckiego Funduszu Depozytów i Gwarancji Inwestycyjnych (HDIGF) oraz HFSF w celu pokrycia niedopasowania poziomu płynności w zakresie aktywów i pasywów przenoszonych do TT Bank, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. W motywie 33 tej decyzji Komisja uznała, że działalność gospodarcza T Bank, która została przeniesiona do TT Bank, jest przedmiotem pomocy państwa, ponieważ istnieje ona nadal dzięki otrzymanej pomocy.
6.2.1.2. Istnienie pomocy państwa w przypadku dokapitalizowania przyznanego w ramach środka dokapitalizowania dla TT Bank (środek TT)
(231)
Zastrzyk kapitałowy w wysokości 224,96 mln EUR dokonany przez państwo greckie na rzecz TT Bank (środek TT) został dokonany w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część programu wsparcia na rzecz greckich banków (123). W decyzji zatwierdzającej ten program Komisja stwierdziła, że środki przyznane w ramach tego programu będą stanowiły pomoc państwa. W związku z tym środek TT stanowi pomoc dla TT Bank.
(232)
Jak zauważyła Komisja w motywie 98 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Bank, prowadzi on obecnie działalność prowadzoną wcześniej w ramach TT Bank, w tym T Bank.
6.2.1.3. Istnienie pomocy państwa w przypadku pokrycia niedopasowania poziomu płynności New TT Bank (środek NTT1)
(233)
W motywach 53-57 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Bank Komisja stwierdziła już, że środek NTT1, tj. interwencja ze strony HFSF w celu pokrycia niedopasowania poziomu płynności New TT Bank, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE. W motywie 54 tej decyzji Komisja uznała, że New TT Bank jest beneficjentem gospodarczym, ponieważ przejął on działalność gospodarczą TT Bank, która nadal istnieje dzięki otrzymanej pomocy.
6.2.1.4. Istnienie pomocy państwa w przypadku zastrzyku w formie kapitału zakładowego (środek NTT2)
(234)
W motywach 49-52 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Bank Komisja stwierdziła już, że środek NTT2, tj. zastrzyk kapitałowy w formie kapitału zakładowego w wysokości 500 mln EUR na rzecz New TT Bank ze strony HFSF, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
6.2.1.5. Istnienie pomocy na rzecz banku jako nabywcy New TT Bank
(235)
Bank nabył akcje New TT Bank w ramach otwartej, niedyskryminacyjnej procedury przetargowej. Zgodnie z informacją otrzymaną od władz greckich w dniu 15 lipca 2013 r., doradca finansowy skontaktował się z dużą liczbą zagranicznych i greckich banków oraz inwestorów i tylko cztery największe greckie banki przedłożyły ostateczne oferty. Fakt, że doradca finansowy skontaktował się z dużą liczbą banków pozwala Komisji stwierdzić, że procedura przetargowa była otwarta i niedyskryminacyjna. Oferta banku uznana została za najlepszą, biorąc pod uwagę kwotę i rodzaj oferowanej zapłaty.
(236)
Ściślej rzecz ujmując, bank zgodził się zapłacić HFSF łączną kwotę 681 mln EUR w formie akcji zwykłych w ramach nowej emisji. Drugą co do wysokości ofertą była oferta gotówkowa w wysokości 500 mln EUR. W związku z tym była ona niższa o 26,58 % niż oferta banku. Zgodnie z pismem od narodowego banku Grecji z dnia 8 lipca 2013 r. jakakolwiek oferta gotówkowa złożona przez bank krajowy nie mogła być uwzględniona w zakresie, w jakim opiera się on nadal na finansowaniu w ramach Eurosystemu, w szczególności jeżeli otrzymywał awaryjne wsparcie płynnościowe. Druga co do wysokości oferta nie była w związku z tym zgodna z wymogami narodowego banku Grecji.
(237)
Należy również zauważyć, że w ramach umowy sprzedaży HFSF otrzymał 1 418,75 mln nowych akcji zwykłych banku po cenie ofertowej 0,48 EUR każda (124). Udział HFSF w banku wzrósł z 93,55 % do 95,23 %.
(238)
W związku z tym Komisja stwierdza, że nabycie nie stanowi pomocy na rzecz nabywcy.
6.2.1.6. Wniosek dotyczący istnienia pomocy
(239)
Na podstawie powyższych ustaleń Komisja stwierdza, że środki T, TT, NTT1 i NTT2 stanowią pomoc państwa. W odniesieniu do środka T Komisja stwierdza, że pomoc przyniosła korzyść działalności T Bank, która została przeniesiona do TT Bank, a następnie do New TT Bank. W odniesieniu do środka TT Komisja stwierdza, że przyniósł on korzyść działalności TT Bank, która została przeniesiona do New TT Bank. Beneficjentem środków NTT1 i NTT2 jest New TT Bank.
(240)
W związku z tym Komisja stwierdza, że działalność gospodarcza T Bank, która została przejęta przez TT Bank, a następnie New TT Bank, jest skorzystała z pomocy w formie dokapitalizowania w wysokości 677 mln EUR, podczas gdy działalność prowadzona przez TT Bank, która została przejęta przez New TT Bank, skorzystała z pomocy państwa w formie wsparcia kapitałowego w wysokości 4 457,96 mln EUR (środki TT, NTT1 i NTT2).
Tabela 10
Przegląd całkowitej pomocy otrzymanej przez T Bank, TT Bank i New TT Bank
Beneficjent pomocy
Środek
Opis
Kwota pomocy (w mln EUR)
Działalność T-Bank
T
Finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z T do TT
677
Działalność TT Bank
TT
Dokapitalizowanie
224,96
Działalność New TT Bank
NTT1
Finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z TT Bank do New TT Bank
3 732,6
NTT2
Kapitał zakładowy
500
6.2.2. Podstawa prawna oceny zgodności
(241)
W art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu upoważnia się Komisję do stwierdzenia zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli ma ona na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”.
(242)
Jak wyjaśniono w motywach 199 i 200, podstawę prawną oceny środków pomocy powinien obecnie stanowić art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu.
(243)
Jak wyjaśniono w motywie 201, aby pomoc była zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności: stosowności, konieczności i proporcjonalności.
(244)
Zasady oceny środków pomocy zostały po raz pierwszy określone w komunikacie bankowym z 2008 r.
(245)
Komunikat w sprawie dokapitalizowania (125) określa dalsze wytyczne dotyczące wynagrodzenia wymagane w przypadku zastrzyków kapitałowych dokonywanych przez państwo.
(246)
Ponadto w komunikacie w sprawie restrukturyzacji (126) Komisja wyjaśniła sposób przeprowadzania przez nią oceny planów restrukturyzacji. W swojej ocenie planu restrukturyzacji banku na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji Komisja weźmie pod uwagę wszystkie środki wymienione w tabeli 8.
6.2.3. Zgodność środków pomocy z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
6.2.3.1. Zgodność środka T z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
(247)
W odniesieniu do środka T w decyzji w sprawie T Bank Komisja uznała, że interwencja spełnia wymogi art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu i zdecydowała, że jest zgodna z rynkiem wewnętrznym ze względów związanych ze stabilnością finansową przez okres sześciu miesięcy od daty przyjęcia tej decyzji. Władze greckie nie przedłożyły zaktualizowanego planu restrukturyzacji w odniesieniu do TT Bank uwzględniającego integrację działalności T Bank z TT Bank przed końcem tego sześciomiesięcznego okresu. W motywie 83 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja uznała jednak, że to jest to zrozumiałe, ponieważ decyzja podjęta została w czasie, gdy TT Bank miał zostać poddany restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Ponieważ władze greckie przedłożyły plan restrukturyzacji w odniesieniu do New TT Bank w styczniu 2013 r. oraz jego zaktualizowaną wersję w marcu 2013 r., przy czym obydwa dokumenty dotyczą działalności przeniesionej z T Bank do TT Bank, Komisja w swojej decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT zatwierdziła tymczasowo środek T jako pomoc na ratowanie do czasu podjęcia ostatecznej decyzji w sprawie środków T, TT, NTT1 i NTT2.
6.2.3.2. Zgodność środka TT z komunikatem bankowym z 2008 r.
(248)
W decyzji z dnia 19 listopada 2008 r. (127) Komisja stwierdziła już, że środek TT, który został przyznany w maju 2009 r. w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część programu wsparcia na rzecz greckich banków, stanowi pomoc na ratowanie zgodną z rynkiem wewnętrznym zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. Decyzja z dnia 19 listopada 2008 r. nie odnosiła się do komunikatu w sprawie dokapitalizowania, który nie był jeszcze wtedy przyjęty.
6.2.3.3. Zgodność środków NTT1 and NTT2 z komunikatem bankowym z 2008 r. i komunikatem w sprawie dokapitalizowania
(249)
Komisja zatwierdziła już tymczasowo środki NTT1 i NTT2 jako pomoc na ratowanie w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT.
6.2.4. Zgodność środków pomocy T, TT, NTT1 i NTT2 z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
6.2.4.1. Brak właściwego wynagrodzenia z tytułu pomocy, które należy uwzględnić w ocenie na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji
(250)
W motywie 45 decyzji w sprawie T Bank Komisja zauważyła, że HDIGF i HFSF nie odzyskają prawdopodobnie żadnych środków pieniężnych i że finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z T Bank do TT Bank jest zatem podobne do dotacji. Ponadto, jak stwierdzono w motywie 101 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT, HFSF mógł oczekiwać, że odzyska jedynie część zastrzyku kapitałowego w formie kapitału zakładowego w wysokości 500 mln EUR (środek NTT2). Ponadto Komisja zauważyła, że HFSF nie uzyska wynagrodzenia za finansowanie niedopasowania poziomu płynności związanego z przeniesieniem działalności z TT Bank do New TT Bank (środek NTT1) oraz istnieje bardzo małe prawdopodobieństwo, że HFSF odzyska znaczną część kwoty 3,7 mld EUR. Komisja zauważa również, że państwo najprawdopodobniej nie odzyska żadnej kwoty w odniesieniu do środka TT, ponieważ jego należności kapitałowe związane z akcjami uprzywilejowanymi wyemitowanymi w maju 2009 r. pozostały w TT Bank, który został postawiony w stan likwidacji.
(251)
Jak wskazano w motywach 77 i 102 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT, brak wynagrodzenia powoduje konieczność gruntownej restrukturyzacji zarówno pod względem środków na rzecz przywrócenia rentowności, jak i pod względem środków dotyczących ograniczenia zakłóceń konkurencji.
6.2.4.2. Długoterminowa rentowność działalności New TT Bank poprzez sprzedaż
(252)
Punkt 21 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że gdy nie ma możliwości wiarygodnego powrotu instytucji kredytowej znajdującej się w trudnej sytuacji do długoterminowej rentowności, należy zawsze rozważyć jego kontrolowaną likwidację lub sprzedaż na aukcji.
(253)
W sekcji 3.2.4.1 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja wyraziła poważne wątpliwości w kwestii tego, czy New TT Bank będzie mógł samodzielnie przywrócić swoją długoterminową rentowność i osiągnąć planowany wzrost dochodów. Komisja wskazała ponadto, że New TT Bank podjął jedynie ograniczoną liczbę środków w celu generowania zysków oraz że ze strony New TT Bank nie podjęto środków mających na celu zmniejszenie kosztów personelu i racjonalizację sieci oddziałów. Odniosła się ona również do synergii, które można uzyskać dzięki integracji New TT Bank z dużym podmiotem finansowym.
(254)
W tym względzie w pkt 17 komunikatu w sprawie restrukturyzacji wyjaśnia się, że sprzedaż znajdującego się w trudnej sytuacji banku innej instytucji finansowej może pomóc przywrócić długoterminową rentowność, jeśli nabywca jest przedsiębiorstwem rentownym i zdolnym do przejęcia banku w trudnej sytuacji oraz może pomóc w przywróceniu zaufania rynku. Ponadto zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej sprzedaż New TT Bank była działaniem priorytetowym, biorąc pod uwagę interes publiczny i stabilność finansową, jak również ochronę aktywów HFSF.
(255)
Jak stwierdzono w sekcji 7.5.2, w oparciu o plan restrukturyzacji bank można uznać za podmiot rentowny. W związku z tym fakt, że działalność New TT Bank prowadzona jest obecnie w ramach banku umożliwia przywrócenie jego długoterminowej rentowności. New TT Bank przestaje być niezależnym konkurentem. Połączenie operacyjne między New TT Bank i bankiem zostało zakończone w dniu 14 kwietnia 2014 r. Sieć oddziałów znaku towarowego „Hellenic Postbank” zostanie ograniczona (bank zamierza zatrzymać znak towarowy „Hellenic Postbank” dla niektórych oddziałów, podczas gdy znak towarowy „T-bank” nie zostanie utrzymany, a sieć oddziałów „T-bank” zostanie prawie całkowicie zamknięta) w połączeniu z pełną integracją operacyjną działów niemających bezpośredniego kontaktu z klientem i innych funkcji centralnych w ramach banku. Komisja stwierdza, że plan restrukturyzacji zapewnia osiągnięcie gruntownej restrukturyzacji wymaganej w związku z niewystarczającym wynagrodzeniem.
6.2.4.3. Wkład własny i podział obciążenia
(256)
Do obaw Komisji wyrażonych w motywie 99 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT w kwestii tego, czy koszty restrukturyzacji są podwyższone ze względu na samodzielną restrukturyzację New TT Bank, odniesiono się poprzez program dobrowolnego odejścia (128), który został samodzielnie wdrożony przez New TT Bank w lipcu 2013 r., oraz poprzez sprzedaż New TT Bank na rzecz banku. Ściślej rzecz ujmując, racjonalizacja sieci oddziałów i pełna integracja T Bank oraz pełna operacyjna integracja New TT Bank z bankiem ogranicza koszty restrukturyzacji do minimum.
(257)
W odniesieniu do podziału obciążenia pomiędzy akcjonariuszy i właścicieli podporządkowanych papierów dłużnych Komisja stwierdziła już w motywie 100 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT, że akcjonariusze i właściciele podporządkowanych papierów dłużnych nie zostali przeniesieni do New TT Bank, lecz pozostali w TT Bank, czyli podmiocie w stanie likwidacji. Komisja uznała zatem, że osiągnięto wystarczający podział obciążeń w odniesieniu do akcjonariuszy i posiadaczy podporządkowanych papierów dłużnych.
(258)
W związku z tym Komisja uznaje, że koszty restrukturyzacji są ograniczone do minimum i że osiągnięty został wystarczający podział obciążenia. Jak już stwierdzono w motywie 251, brak wynagrodzenia spowodował konieczność gruntownej restrukturyzacji zarówno pod względem środków na rzecz przywrócenia rentowności, jak i pod względem środków dotyczących ograniczenia zakłóceń konkurencji.
6.2.4.4. Środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji
(259)
W odniesieniu do środków mających na celu ograniczenie konkurencji pkt 30 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że „punktem wyjścia dla oceny Komisji dotyczącej konieczności podjęcia takich środków są wielkość, skala i zakres działań, jakie prowadził będzie bank po zrealizowaniu wiarygodnego planu restrukturyzacji. Charakter i forma takich środków zależeć będą od dwóch kryteriów: po pierwsze od kwoty pomocy oraz warunków i okoliczności, w jakich ją przyznano, a po drugie od cech rynku lub rynków, na których bank będący beneficjentem pomocy będzie działał.”.
(260)
W odniesieniu do kwoty otrzymanej pomocy Komisja przypomina, że w motywie 104 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT zauważyła, że New TT Bank otrzymał pomoc w wysokości 4,6 mld EUR (środek NTT1 i NTT2), co stanowi więcej niż 70 % aktywów ważonych ryzykiem TT Bank i więcej niż 90 % aktywów ważonych ryzykiem New TT Bank. Następnie Komisja zauważyła, że TT Bank (który jest podmiotem prawnym wcześniej prowadzącym działalność przeniesioną do w New TT Bank) otrzymał wcześniej pomoc w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (129). TT Bank otrzymał pierwszy zastrzyk kapitałowy w wysokości 224,96 mln EUR w formie akcji uprzywilejowanych (środek TT), co odpowiadało wówczas 2,9 % aktywów ważonych ryzykiem. Ponadto podczas restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji T Bank w odniesieniu do działalności T Bank, która została przeniesiona do TT Bank, udzielono pomocy na likwidację wynoszącą około 678 mln EUR (środek T), która odpowiadała 37,7 % aktywów ważonych ryzykiem T Bank na dzień połączenia (31 marca 2011 r.). Takie kwoty pomocy w połączeniu z brakiem wynagrodzenia powodują, że konieczna jest gruntowna restrukturyzacja.
(261)
Z drugiej strony w motywie 104 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja wskazała na okoliczności przyznania pomocy. Ściślej rzecz ujmując, wydaje się, że znaczna część kosztów poniesionych przez TT Bank w ostatnich latach nie wynika z działalności związanej z ryzykiem, lecz z posiadania greckich obligacji skarbowych. Komisja zauważyła również, że wysokie straty z tytułu kredytów udzielanych gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom wynikają głównie z głębokiej i długiej recesji, a nie z ryzykownego udzielania kredytów. Wydaje się, że pomoc powoduje zatem nieliczne zakłócenia konkurencji. Komisja zauważyła jednak, że w stosunku do swojej wielkości TT Bank posiadał znacznie więcej greckich obligacji skarbowych niż inne banki w Grecji, co stanowi czynnik odzwierciedlający w pewnym stopniu niewłaściwe podejmowanie ryzyka.
(262)
Jak już wspomniano, New TT Bank przestaje być niezależnym konkurentem, który samodzielnie określa swoją politykę. Plan restrukturyzacji banku jest oparty na założeniu pełnej integracji New TT Bank, nawet jeżeli bank będzie nadal używał znaku towarowego „Hellenic Postbank” w odniesieniu do niektórych oddziałów i produktów.
(263)
Jeżeli chodzi o rynek, na którym New TT Bank prowadził działalność, w motywie 106 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie New TT Komisja wskazała, że TT Bank był średniej wielkości bankiem w Grecji (około 6 % pod względem depozytów) oraz że aktywa i pasywa TT Bank, które zostały przeniesione do New TT Bank były stosunkowo niewielkie w porównaniu z wielkością greckiego systemu bankowego. W związku z tym Komisja stwierdziła, że mimo wyjątkowo wysokiej kwoty pomocy zakłócenia konkurencji spowodowane pomocą dla New TT Bank mogą zostać uznane za raczej ograniczone.
(264)
Planowane ograniczenie rozmiarów sieci oddziałów znaku towarowego „Hellenic Postbank”, przy likwidacji około 50 oddziałów (130) spośród 196, potwierdza ocenę w zawartą w motywie 263, że zakłócenia konkurencji spowodowane pomocą dla New TT Bank można uznać za raczej ograniczone.
(265)
Ponadto działalność New TT Bank była przedmiotem oferty skierowanej do konkurentów w ramach otwartej i niedyskryminacyjnej aukcji.
(266)
Znaczna część środków pomocy NTT1 i NTT2 była konieczna ze względu na umorzenie długu z korzyścią dla państwa (w ramach programu udziału sektora prywatnego) oraz ze względu na wyjątkowo długą recesję, a nie z powodu niewłaściwych praktyk w zakresie udzielania kredytów. Ponadto rozmiar działalności New TT Bank był niewielki, proces sprzedaży był otwarty, przejrzysty i niedyskryminacyjny, a New TT Bank przestanie stanowić niezależną konkurencję. W związku z tym Komisja stwierdza, że pomimo wysokiej kwoty pomocy i braku odpowiednich wynagrodzeń za przyznaną pomoc państwa nie wystąpiło nadmierne zakłócenie konkurencji.
6.2.4.5. Wniosek dotyczący zgodności środków pomocy T, TT, NTT1 i NTT2 z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
(267)
Komisja stwierdza, że sprzedaż New TT Bank na rzecz banku i związana z nią restrukturyzacja zapewniają New TT Bank długoterminową rentowność, ograniczenie pomocy do niezbędnego minimum oraz brak nadmiernego zakłócenia konkurencji.
(268)
Wszystkie środki pomocy wymienione w tabeli 8 należy zatem uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym.
7. OCENA POMOCY PRZYZNANEJ BANKOWI
7.1. ISTNIENIE I KWOTA POMOCY
(269)
Komisja musi ustalić istnienie pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
7.1.1. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków
7.1.1.1. Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach środka dotyczącego gwarancji i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej (środek L1)
(270)
Komisja stwierdziła już w decyzjach zatwierdzających i przedłużających program wsparcia na rzecz greckich banków (131), że pomoc na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach programu stanowi pomoc. Pozostająca kwota gwarancji wynosiła 13 600 mln EUR na dzień 15 kwietnia 2011 r. i osiągnęła 13 932 mln EUR na dzień 30 listopada 2013 r. Przyszła pomoc na utrzymanie płynności finansowej udzielona w ramach tego programu również będzie stanowiła pomoc.
7.1.1.2. Dokapitalizowanie przez państwo przyznane w ramach programu dokapitalizowania (środek A)
(271)
Komisja stwierdziła już w decyzji z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie programu wsparcia na rzecz greckich banków, że dokapitalizowanie przewidziane w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część tego programu będzie stanowiło pomoc. Bank otrzymał 950 mln EUR w formie akcji uprzywilejowanych stanowiących 2 % aktywów ważonych ryzykiem banku (132).
(272)
W 2010 r. Grecja wprowadziła kilka zmian w technicznych parametrach tych akcji uprzywilejowanych. Biorąc pod uwagę, że zmiany powodują zwiększenie wynagrodzenia państwa, przy automatycznym zwiększeniu kuponu o 2 % każdego roku, jeżeli wykup akcji uprzywilejowanych nie nastąpi w ciągu pięciu lat, Komisja stwierdza, że zmiany technicznych parametrów nie przynoszą żadnych korzyści bankowi i w związku z tym nie wiążą się z dodatkową pomocą państwa.
7.1.2. Istnienie pomocy państwa w przypadku gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego (środek L2)
(273)
Komisja wyjaśniała w punkcie 51 komunikatu bankowego z 2008 r., że zasilanie instytucji finansowych funduszami przez banki centralne nie stanowi pomocy, jeżeli spełnione są cztery łączne warunki dotyczące wypłacalności instytucji finansowej, zabezpieczenia instrumentu, stopy procentowej nakładanej na instytucję finansową i braku kontrgwarancji państwowej. Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe na rzecz banku stanowi pomoc, ponieważ nie spełnia ono tych czterech łącznych warunków, szczególnie dlatego, że jest gwarantowane przez państwo i jest przyznane w połączeniu z innymi środkami wsparcia.
(274)
Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe spełnia kryteria określone w art. 107 ust. 1 Traktatu. Po pierwsze, ponieważ środek obejmuje gwarancję państwową na rzecz narodowego banku Grecji, wszelkie straty zostaną poniesione przez państwo. W związku z tym środek wiąże się z zasobami państwowymi. Awaryjne wsparcie płynnościowe umożliwia bankom uzyskanie finansowania wtedy, gdy nie mają dostępu do rynków finansowania międzybankowego i do zwykłych operacji refinansujących Eurosystemu. W związku z tym gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe na rzecz banku stanowi dla niego korzyść. Ponieważ awaryjne wsparcie płynnościowe jest ograniczone do sektora bankowego środek ma charakter selektywny. Ponieważ gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe pozwala bankowi na prowadzenie działalności na rynku i uniknięcie niewykonania zobowiązań oraz konieczności wycofania się z rynku, zakłóca ono konkurencję. Jako że bank prowadzi działalność w innych państwach członkowskich, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich prowadzą działalność lub mogłyby być zainteresowane prowadzeniem działalności w Grecji, korzyść przyznana bankowi wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(275)
Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe (środek L2) stanowi pomoc państwa. Kwota gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego zmieniała się w czasie. Zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosiła ona 12 mld EUR.
7.1.3. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych przez HFSF
7.1.3.1. Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe (środek B1)
(276)
W sekcji 5.1 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank Komisja stwierdziła już, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe stanowi pomoc państwa. Otrzymany kapitał wynosił 3 970 mln EUR.
7.1.3.2. Drugie dokapitalizowanie pomostowe (środek B2)
(277)
Środek B2 został wdrożony przy użyciu zasobów HFSF, które, jak wyjaśniono w motywie 47 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank, wiążą się z zasobami państwowymi.
(278)
Jeśli chodzi o istnienie korzyści, środek B2 spowodował zwiększenie współczynnika kapitałowego do poziomu pozwalającego na kontynuację działalności na rynku i dostęp do finansowania w ramach Eurosystemu. Ponadto wynagrodzenie za środek B2 składa się z odsetek naliczonych od obligacji EFSF i dodatkowej opłaty w wysokości 1 %. Ponieważ wynagrodzenie jest znacznie niższe niż wynagrodzenie za podobne instrumenty kapitałowe na rynku, bank z pewnością nie byłby w stanie zebrać takiego kapitału na takich warunkach na rynku. W związku z tym w ramach środka B2 przyznano bankowi korzyść z zasobów państwowych. Ponieważ środek udostępniono tylko bankowi, ma on charakter selektywny.
(279)
W wyniku zastosowania środka B2 poprawiła się sytuacja banku, ponieważ uzyskał on środki finansowe pozwalające na dalsze spełnianie wymogów kapitałowych w sposób prowadzący do zakłóceń konkurencji. Jako że bank prowadzi działalność na innych europejskich rynkach finansowych, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich prowadzą działalność w Grecji, w szczególności na rynku ubezpieczeń, środek B2 może również wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(280)
Komisja uważa, że środek B2 stanowi pomoc państwa. Został on zgłoszony jako pomoc przez organy krajowe. Otrzymany kapitał wynosił 1 341 mln EUR.
7.1.3.3. Pisemne zobowiązanie (środek B3)
(281)
W ramach środka B3 HFSF zobowiązał się do zapewnienia dodatkowego kapitału koniecznego, aby dokończyć dokapitalizowanie banku do kwoty wymaganej przez narodowy bank Grecji w ramach testu warunków skrajnych z 2012 r. HFSF otrzymuje swojej zasoby od państwa. Komisja stwierdza zatem, że pisemne zobowiązanie dotyczy zasobów państwowych. Okoliczności, w jakich HFSF może udzielać wsparcia instytucjom finansowym, są dokładnie określone i ograniczone przez prawo. W związku z tym korzystanie z tych zasobów państwowych można przypisać państwu. HFSF zobowiązał się zapewnić dodatkowy kapitał w kwocie 528 mln EUR.
(282)
Pisemne zobowiązanie stanowiło korzyść dla banku, ponieważ upewniło deponentów, że bank będzie w stanie zgromadzić całą konieczną kwotę kapitału, tzn. HFSF zapewni kapitał, w przypadku gdyby bankowi nie udało się zgromadzić go na rynku. Zobowiązanie to ułatwia także gromadzenie prywatnego kapitału z rynku, ponieważ inwestorzy maja pewność, że gdyby bankowi nie udało się pozyskać części kapitału z rynku, kapitał ten zostanie zapewniony przez HFSF. Żaden prywatny inwestor nie zgodziłby się na podjęcie zobowiązania przed poznaniem warunków dokapitalizowania, a w tamtym czasie bank nie miał dostępu do rynku kapitałowego.
(283)
Jako że bank prowadzi działalność na innych europejskich rynkach finansowych, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich działają w Grecji, w szczególności na rynku ubezpieczeń, środek B3 może również wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócić konkurencję.
(284)
Środek B3 stanowi zatem pomoc i został zgłoszony jako pomoc państwa przez władze greckie w dniu 27 grudnia 2012 r.
7.1.3.4. Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. (środek B4)
(285)
Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. (środek B4) stanowi konwersję pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego (środki B1 i B2) oraz pisemnego zobowiązania (środek B3) na trwałe dokapitalizowanie w wysokości 5 839 mln EUR w akcjach zwykłych. Ponieważ środek B4 stanowi konwersję przyznanej już pomocy, nadal wiąże się on z zasobami państwowymi, jednak nie zwiększa nominalnej kwoty pomocy. Zwiększa on jednak korzyść banku (i w związku z tym zakłócenie konkurencji), ponieważ stanowi trwałe dokapitalizowanie, a nie tymczasowe, jak ma to miejsce w przypadku środków B1 i B2. W porównaniu ze środkiem B3, który stanowi tylko zobowiązanie, a nie faktyczne dokapitalizowanie, środek B4 spowodował zwiększenie adekwatności kapitałowej banku i w związku z tym przynosi większe korzyści.
(286)
Komisja zauważa, że takie wsparcie nie zostało przyznane wszystkim bankom prowadzącym działalność w Grecji. W odniesieniu do zakłócenia konkurencji i wpływu na handel Komisja zauważa na przykład, że pomoc umożliwiła bankowi wykonywanie jego operacji w innych państwach członkowskich, takich jak Rumunia i Bułgaria. Likwidacja banku wiązałaby się z zaprzestaniem jego działalności za granicą, w wyniku likwidacji tej działalności lub jej sprzedaży. Ponadto działalność ubezpieczeniowa banku w Grecji konkuruje z działalnością spółek zależnych zakładów ubezpieczeń z innych państw członkowskich. W związku z tym środek zakłóca konkurencję i wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Środek B4 stanowi zatem pomoc państwa.
7.1.3.5. Wniosek dotyczący środków B1, B2, B3 i B4
(287)
Środki B1, B2, B3 i B4 stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Kwota pomocy państwa w ramach środków B1, B2, B3 i B4 wynosi 5 839 mln EUR, co stanowi również kwotę pomocy państwa faktycznie wypłaconą przez HFSF na rzecz banku.
(288)
Punkt 31 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że poza bezwzględną kwotą pomocy, Komisja musi wziąć pod uwagę pomoc „w stosunku do aktywów banku ważonych ryzykiem”. Środki B1, B2, B3 i B4 zostały przyznane w okresie jednego roku, od kwietnia 2012 r. do maja 2013 r. Podczas tego okresu aktywa ważone ryzykiem banku uległy zmianie. Nasuwa się zatem pytanie, który poziom aktywów ważonych ryzykiem należy zastosować, tzn. ten, który istniał na początku okresu, czy też ten, który istniał na końcu tego okresu. Środki B1, B2, B3 i B4 mają na celu pokrycie potrzeb kapitałowych określonych przez narodowy bank Grecji w marcu 2012 r. (test warunków skrajnych z 2012 r.). Innymi słowy, potrzeby kapitałowe pokryte przez te środki istniały już w marcu 2012 r. Komisja uważa zatem, że kwotę pomocy w ramach środków B1, B2, B3 i B4 należy porównywać z aktywami ważonymi ryzykiem banku na dzień 31 marca 2012 r. Przypomniała ona również, że narodowy bank Grecji, po dokapitalizowaniu z marca 2012 r. i do czasu dokapitalizowania z wiosny 2013 r., nie brał pod uwagę transakcji nabycia dokonanych przez banki greckie w celu dostosowania, w górę lub w dół, ich potrzeb kapitałowych. Czynnik ten wykazuje również, że środki B1, B2, B3 i B4 były środkami pomocy związanymi z sytuacją banku istniejącą na dzień 31 marca 2012 r.
(289)
Pierwsze i drugie dokapitalizowanie pomostowe oraz pisemne zobowiązanie wyniosły łącznie 5 839 mln EUR. Kwota ta stanowi 13,8 % aktywów ważonych ryzykiem banku na dzień 31 marca 2012 r.
7.1.3.6. Zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania z 2014 r. (środek C)
(290)
W dniu 31 marca 2014 r. bank otrzymał pisemne zobowiązanie HFSF, w którym HFSF zobowiązał się do udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku w kwocie do 2 864 mln EUR (środek C). Z przyczyn wyjaśnionych w motywie 277 środek ten wiąże się z wykorzystaniem zasobów państwowych. Środek ten stanowi korzyść dla banku, ponieważ zapewnia mu uzyskanie koniecznego kapitału, co upewnienia deponentów i ułatwia gromadzenie kapitału od prywatnych inwestorów.
(291)
Jeżeli prywatni inwestorzy nie dokonają subskrypcji całkowitej kwoty podwyższenia kapitału, HFSF będzie faktycznie musiał dokonać zastrzyku kapitałowego na rzecz banku zgodnie z pisemnym zobowiązaniem. Taki zastrzyk kapitałowy stanowiłby większą korzyść na rzecz banku w porównaniu z pisemnym zobowiązaniem. Inaczej niż samo pisemne zobowiązanie faktyczne zasilenie kapitałem zwiększa adekwatność kapitałową banku.
(292)
Ani pisemne zobowiązanie, ani możliwość jego wdrożenia w formie faktycznego zastrzyku kapitałowego nie są zgodne z testem prywatnego inwestora. Nawet jeżeli HFSF miałby kupić nowe akcje po tej samej cenie co prywatni inwestorzy, okoliczności udziału HFSF różnią się znacznie od okoliczności udziału prywatnych inwestorów, którzy będą subskrybować nowe akcje. HFSF zobowiązał się do subskrypcji podwyższonego kapitału podstawowego w razie potrzeby w całości zanim jeszcze jakikolwiek prywatny inwestor formalnie zobowiązał się do kupna akcji. Prywatni inwestorzy kupujący nowe akcje będą mieli pewność, że w każdym przypadku bank zgromadzi całkowitą kwotę potrzebnego kapitału, ponieważ HFSF będzie działał na zasadzie mechanizmu ochronnego i zakupi wszystkie akcje niesubskrybowane przez prywatnych inwestorów. Ponadto HFSF włączy się, jedynie jeżeli nie będzie wystarczającego popytu ze strony prywatnych inwestorów w dolnej części ogłoszonego przedziału cenowego. W związku z tym HFSF zapewni kapitał, którego bank nie może pozyskać na rynku po tej samej cenie za akcję. W rezultacie HFSF zapewnia kapitał za kwotę lub po cenie, których rynek nie jest gotów zapewnić.
(293)
Ponieważ środek C został przyznany tylko bankowi, ma on charakter selektywny. Pozycja banku została wzmocniona, ponieważ uzyskał on środki finansowe pozwalające na dalsze spełnianie ustawowych wymogów kapitałowych określonych przez narodowy bank Grecji. W związku z tym środek ten stanowi korzyść prowadzącą do zakłóceń konkurencji. Jako że bank prowadzi działalność na innych europejskich rynkach finansowych, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich działają w Grecji, w szczególności na rynku ubezpieczeń, środek C może również wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(294)
Zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania z 2014 r. stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Kwota pomocy zawarta w tym środku wynosi 2 864 mln EUR, co odpowiada 7,5 % aktywów ważonych ryzykiem banku na dzień 31 marca 2013 r. (133).
(295)
Jeżeli HFSF faktycznie będzie dokonywał dalszych zastrzyków kapitałowych na rzecz banku w ramach wdrażania tego zobowiązania, zwiększy się korzyść banku oraz zakłócenie konkurencji, jednak nie zwiększy się nominalna kwota pomocy (134).
7.1.4. Wniosek dotyczący istnienia pomocy i łącznej kwoty otrzymanej pomocy
(296)
Środki A, B1, B2, B3, B4 i C stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
Tabela 11
Przegląd całkowitej pomocy otrzymanej przez T Bank, TT Bank i New TT Bank
Oznaczenie środka
Środek
Rodzaj środka
Kwota pomocy
Pomoc/aktywa ważone ryzykiem
A
Akcje uprzywilejowane
Wsparcie kapitałowe
950 mln EUR
2 %
B1 B2 B3 B4
Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe
Drugie dokapitalizowanie pomostowe
Pisemne zobowiązanie
Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r.
Wsparcie kapitałowe
5 839 mln EUR
13,8 %
C
Zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania z 2014 r.
Zobowiązanie dotyczące zapewnienia wsparcia kapitałowego
2 864 mln EUR
7,5 %
Łączna pomoc kapitałowa udzielona bankowi
9 653 mln EUR
15,8 %
Łączny kapitał wypłacony na rzecz banku
6 789 mln EUR [może wzrosnąć do 9 653 mln EUR, jeżeli HFSF będzie musiał zapewnić całą kwotę podwyższenia kapitału z kwietnia 2014 r.]
23,7 %
Oznaczenie środka
Środek
Rodzaj środka
Nominalna kwota pomocy
L1
Pomoc na utrzymanie płynności finansowej
Gwarancja
13 932 mln EUR
Na dzień 30 listopada 2013 r.
L2
Awaryjne wsparcie płynnościowe gwarantowane przez państwo
Finansowanie i gwarancja
12 000 mln EUR
Na dzień 31 grudnia 2012 r.
Całkowita pomoc na utrzymanie płynności finansowej udzielona bankowi
25 932 mln EUR
7.2. PODSTAWA PRAWNA OCENY ZGODNOŚCI
(297)
Jak stwierdzono w motywie 200 podstawę prawną oceny środków pomocy powinien stanowić art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu (135).
(298)
W okresie kryzysu finansowego Komisja opracowała kryteria zgodności w odniesieniu do różnych rodzajów środków pomocy. Zasady oceny środków pomocy zostały po raz pierwszy określone w komunikacie bankowym z 2008 r.
(299)
Wytyczne dotyczące środków dokapitalizowania można znaleźć w komunikacie w sprawie dokapitalizowania i komunikacie w sprawie przedłużenia z 2011 r.
(300)
Komunikat w sprawie restrukturyzacji określa podejście przyjęte przez Komisję w odniesieniu do oceny planów restrukturyzacji, w szczególności konieczność przywrócenia rentowności, zapewnienie odpowiedniego wkładu beneficjenta oraz ograniczenie zakłócenia konkurencji.
(301)
Te ramy zostały uzupełniona komunikatem bankowym z 2013 r., który ma zastosowanie do środków pomocy zgłoszonych po dniu 1 sierpnia 2013 r.
7.2.1. Podstawa prawna oceny zgodności pomocy na utrzymanie płynności finansowej banku (środek L1)
(302)
Pomoc na utrzymanie płynności finansowej otrzymana już przez bank została ostatecznie zatwierdzona na podstawie kolejnych decyzji zatwierdzających środki w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków oraz jego zmiany i przedłużenia (136). Jakakolwiek przyszła pomoc na utrzymanie płynności finansowej banku będzie musiała zostać przyznana w ramach programu należycie zatwierdzonego przez Komisję. Warunki takiej pomocy będą musiały zostać zatwierdzone przez Komisję zanim zostanie ona przyznana i w związku z tym nie ma potrzeby ich dalszej oceny w niniejszej decyzji.
7.2.2. Podstawa prawna oceny zgodności akcji uprzywilejowanych (środek A)
(303)
Dokapitalizowanie przyznane w 2009 r. w formie akcji uprzywilejowanych (środek A), zostało przyznane w ramach środka dokapitalizowania zatwierdzonego w 2008 r. jako część programu wsparcia na rzecz greckich banków zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. W związku z tym nie musi ono być ponownie oceniane na podstawie komunikatu bankowego z 2008 r., musi natomiast zostać ocenione na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.2.3. Podstawa prawna oceny zgodności gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego (środek L2)
(304)
Zgodność gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego (środek L2) należy w pierwszej kolejności ocenić w oparciu o komunikat bankowy z 2008 r. i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. Wszelkie gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe przyznane po dniu 1 sierpnia 2013 r. jest objęte komunikatem bankowym z 2013 r.
7.2.4. Podstawa prawna oceny zgodności dokapitalizowania przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4)
(305)
Zgodność środków dokapitalizowania udzielonych przez HFSF (środków B1, B2, B3 i B4), w szczególności w odniesieniu do wynagrodzenia, należy w pierwszej kolejności ocenić w oparciu o komunikat bankowy z 2008 r., komunikat w sprawie dokapitalizowania i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii zgodności środka B1 z tymi komunikatami. Ponieważ środki te zostały wdrożone przed dniem 1 sierpnia 2013 r., nie są one objęte komunikatem bankowym z 2013 r. Zgodność środków dokapitalizowania udzielonych przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4) należny również ocenić na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.2.5. Podstawa prawna oceny zgodności zobowiązania dotyczącego dokapitalizowania z 2014 r. (środek C)
(306)
Zgodność zobowiązania dotyczącego dokapitalizowania z 2014 r. (środek C) należny ocenić w oparciu o komunikat bankowy z 2013 r. określający nowe wymogi w odniesieniu do wkładu wierzycieli nieuprzywilejowanych i wynagrodzeń osób zarządzających oraz komunikat w sprawie dokapitalizowania i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. Zgodność środka C należny również ocenić na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.3. ZGODNOŚĆ ŚRODKA L2 Z KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2008 R. Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE PRZEDŁUŻENIA Z 2011 R. I KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2013 R.
(307)
Aby pomoc była zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności: stosowności, konieczności i proporcjonalności.
(308)
Ponieważ banki greckie zostały pozbawione dostępu do rynków hurtowych i stały się całkowicie zależne od finansowania z banku centralnego, jak wskazano w motywie 32, i ponieważ bank nie mógł pożyczyć wystarczającej kwoty funduszy w ramach zwykłych operacji refinansujących, potrzebował on gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w celu uzyskania wystarczającej płynności, a tym samym uniknięcia niewykonania zobowiązań. Komisja stwierdza, że środek L2 jest odpowiednim mechanizmem w celu zaradzenia poważnym zaburzeniom, które powstałyby jeżeli bank nie wykonywałby zobowiązań.
(309)
Ponieważ gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe wiąże się ze stosunkowo wysokimi kosztami finansowania dla banku, bank uzyskuje wystarczającą zachętę, aby unikać opierania się na tym źródle finansowania w celu rozwijania jego działalności. Bank musiałby zapłacić odsetki według stopy oprocentowania wynoszącej […] punktów bazowych więcej niż ma to miejsce w przypadku zwykłych operacji refinansujących w ramach Eurosystemu. Ponadto musiałby zapłacić na rzecz państwa opłatę gwarancyjną wynoszącą […] punktów bazowych. W rezultacie całkowity koszt gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego jest dużo wyższy niż zwykłe koszty refinansowania przez EBC. W szczególności różnica między nimi jest większa niż poziom opłaty gwarancyjnej wynikającej z komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r. W związku z tym całkowite wynagrodzenie pobierane przez państwo możne zostać uznane za wystarczające. Jeżeli chodzi o kwotę gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego, jest ona regularnie weryfikowana przez narodowy bank Grecji i EBC na podstawie faktycznych potrzeb banku. Ściśle monitorują one jego wykorzystanie i zapewniają jego ograniczenie do niezbędnego minimum. W związku z tym środek L2 nie zapewnia bankowi nadmiernej płynności, która mogłaby zostać wykorzystana w celu finansowania działalności zakłócającej konkurencję. Pomoc ograniczona jest do niezbędnej kwoty minimalnej.
(310)
Taka dokładna kontrola wykorzystania gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego i regularna weryfikacja mająca na celu ograniczenie jego wykorzystania do minimum zapewnia również proporcjonalność płynności i nie doprowadza do nadmiernego zakłócenia konkurencji. Komisja zauważa również, że Grecja zobowiązała się do wdrożenia szeregu środków mających na celu ograniczenie negatywnych efektów zewnętrznych, jak wynika z analizy zawartej w sekcji 7.6, co zapewnia z kolei jak najszybsze zakończenie opierania się na pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz proporcjonalność takiej pomocy.
(311)
Środek L2 jest w związku z tym zgodny z komunikatem bankowym z 2008 r. i z komunikatem w sprawie przedłużenia z 2011 r. Ponieważ komunikat bankowy z 2013 r. nie wprowadził żadnych dodatkowych wymogów w odniesieniu do gwarancji, środek L2 jest również zgodny z komunikatem bankowym z 2013 r.
7.4. ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW B1, B2, B3 I B4 Z KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2008 R., KOMUNIKATEM W SPRAWIE DOKAPITALIZOWANIA I KOMUNIKATEM W SPRAWIE PRZEDŁUŻENIA Z 2011 R.
(312)
Jak wyjaśniono w motywie 201, aby pomoc była zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności (137): stosowności, konieczności i proporcjonalności.
(313)
Komunikat w sprawie dokapitalizowania i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. określają dalsze wytyczne na poziomie wynagrodzenia wymagane w przypadku zastrzyku kapitałowego dokonywanego przez państwo.
7.4.1. Stosowność środków
(314)
Komisja uznaje dokapitalizowania przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4) za stosowne, ponieważ zapobiegają one upadłości banku. Bez tych dokapitalizowań niemożliwe byłoby kontynuowanie działalności, ponieważ bank na koniec 2012 r. miał ujemny kapitał własny (138).
(315)
W tym względzie Komisja zauważyła w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank, że bank jest jedną z największych instytucji bankowych w Grecji, zarówno pod względem udzielania kredytów, jak i gromadzenia depozytów. W związku z tym bank jest bankiem o znaczeniu systemowym dla Grecji. W rezultacie niewykonanie zobowiązań przez bank mogłoby spowodować poważne zakłócenia w gospodarce Grecji. W istniejących wówczas okolicznościach instytucje finansowe w Grecji miały trudności z pozyskaniem finansowania. Ten brak możliwości pozyskania finansowania ograniczał ich zdolność do udzielania kredytów greckiej gospodarce. W tym kontekście zaburzenia w gospodarce zostałyby spotęgowane przez niewykonanie zobowiązań przez bank. Ponadto środki B1, B2, B3 i B4 wynikają głównie z uczestnictwa w programie udziału sektora prywatnego, tj. wydarzenia nadzwyczajnego i bardzo nieprzewidywalnego, a nie z niewłaściwego zarządzania lub podejmowania nadmiernego ryzyka przez bank. Tym samym środki miały na celu głównie poradzenie sobie ze skutkami uczestnictwa w programie udziału sektora prywatnego i przyczynienie się do utrzymania stabilności finansowej w Grecji.
(316)
W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy wszystkie możliwe środki zapobiegawcze zostały natychmiast podjęte w celu uniknięcia potrzeby ponownej pomocy na rzecz banku w przyszłości. Jak wskazano w motywach 130-132 niniejszej decyzji, Grecja zobowiązała się do wdrożenia szeregu działań związanych z ładem korporacyjnym i działalnością komercyjną banku. Jak opisano w motywach 102-104 oraz w motywie 111, bank przeprowadził również kompleksową restrukturyzację swojej działalności, przy czym wdrożono już liczne obniżki kosztów i transakcje zbycia aktywów. W związku z tym wątpliwości Komisji zostały rozwiane.
(317)
W decyzji o wszczęciu postępowania Komisja wyraziła również wątpliwości w kwestii tego, czy istniały odpowiednie środki bezpieczeństwa na wypadek, gdyby państwo przejęło kontrolę nad bankiem lub gdyby prywatni akcjonariusze zachowali kontrolę, podczas gdy państwo posiadałoby udziały większościowe. Komisja zauważa, że zobowiązania opisane w motywach 131 i 132 zapewniają prowadzenie działalności kredytowej banku na zasadach komercyjnych oraz ochronę codziennej działalności przed ingerencją ze strony państwa. Ramy stosunków uzgodnione między HFSF i bankiem zapewniają także ochronę interesów państwa jako głównego akcjonariusza przed podejmowaniem nadmiernego ryzyka przez kierownictwo banku.
(318)
Środki B1, B2, B3 i B4 zapewniają więc utrzymanie stabilności finansowej w Grecji. Podjęto znaczące działania w celu zminimalizowania przyszłych strat i zapewnienie, aby działalność banku nie była zagrożona przez niewłaściwe zarządzanie. Na tej podstawie Komisja stwierdza, że środki B1, B2, B3 i B4 są stosowne.
7.4.2. Konieczność - ograniczenie pomocy do minimum
(319)
Zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. środek pomocy musi być konieczny pod względem kwoty i formy do osiągnięcia celu. Oznacza to, że zastrzyk kapitałowy musi być dokonany w minimalnej kwocie niezbędnej do osiągnięcia tego celu.
(320)
Kwota wsparcia kapitałowego została obliczona przez narodowy bank Grecji w ramach testu warunków skrajnych, tak aby zapewnić, że kapitał podstawowy Tier 1 utrzyma się powyżej pewnego poziomu w okresie 2012-2014, co odzwierciedlono w tabeli 3. W związku z tym nie zapewnia on bankowi nadwyżki kapitału. Jak wyjaśniono w motywie 316, podjęto działania mające na celu zmniejszenie ryzyka konieczności dodatkowej pomocy na rzecz banku w przyszłości.
(321)
Jeżeli chodzi o wynagrodzenie z tytułu pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego (środki B1 i B2) Komisja przypomina, że zostały one przyznane w maju 2012 r. i grudniu 2012 r. oraz wniesione jako wkład niepieniężny w formie obligacji EFSF. HFSF otrzymał jako wynagrodzenie odsetki naliczone od obligacji EFSF i powiększone o opłatę w wysokości 1 % opłaty od dnia wypłaty tych obligacji EFSF do dnia dokapitalizowania z wiosny 2013 r. (139). Jak podkreślono w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank, wynagrodzenie to mieści się poniżej przedziału 7-9 % określonego w komunikacie w sprawie dokapitalizowania. Okres niskiego wynagrodzenia był jednak ograniczony do jednego roku w przypadku do środka B1 i pięciu miesięcy w przypadku środka B2 (tzn. do czasu konwersji dokapitalizowania pomostowego na dokapitalizowanie standardowe w akcjach zwykłych, tj. do czasu zastosowania środka B4). Podczas gdy pierwsze i drugie dokapitalizowanie pomostowe nie spowodowało rozmycia istniejącego akcjonariatu, dokapitalizowanie z wiosny 2013 r., które stanowiło konwersję pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego spowodowało znaczne rozmycie tego akcjonariatu, ponieważ jego udział w kapitale własnym banku spadł do 1,4 %. Niezwykła sytuacja, która trwała od dnia pierwszego dokapitalizowania pomostowego została wtedy zakończona. W związku z powyższym wątpliwości wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank zostały rozwiane.
(322)
Ponadto, biorąc pod uwagę nietypową przyczynę trudności banku, a mianowicie fakt, że straty wynikają głównie z umorzenia długu z korzyścią dla państwa (program udziału sektora prywatnego i wykup długu, które zapewniają istotną korzyść państwu, czyli zmniejszenie zadłużenia) i ze skutków przedłużającej się recesji na rynku krajowym, Komisja może zaakceptować takie tymczasowe odejście od zwykłych wymogów dotyczących wynagrodzenia określonych w komunikacie w sprawie dokapitalizowania (140).
(323)
Środek B3 stanowił zobowiązanie zapewnienia kapitału. Zobowiązanie podjęte w grudniu 2012 r. zostało wdrożone jako faktyczny zastrzyk kapitałowy w maju-czerwcu 2013 r., jedynie pięć miesięcy później. Z tego względu i z powodów określonych w motywie 322 brak wynagrodzenia z tytułu tego zobowiązania jest dopuszczalny.
(324)
W odniesieniu do środka B4, zgodnie z pkt 8 komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r., zastrzyki kapitałowe powinny być subskrybowane z uwzględnieniem wystarczającego dyskonta cen akcji po dostosowaniu do efektu rozmycia, aby udzielić państwu wystarczającego zapewnienia w zakresie odpowiedniego wynagrodzenia. Podczas gdy dokapitalizowanie to nie zapewniło znacznego dyskonta cen akcji, z uwzględnieniem dostosowania do efektu rozmycia, faktycznie niemożliwe było osiągnięcie znacznego dyskonta teoretycznej ceny bez prawa poboru (141). Przed dokapitalizowaniem z wiosny 2013 r. kapitał banku był ujemny, a jego kapitalizacja rynkowa wynosiła jedynie kilkaset milionów euro. W związku z tym pojawia się pytanie, czy należało całkowicie wyłączyć istniejących akcjonariuszy. Komisja zauważa, że cena emisyjna została określona przy dyskoncie na poziomie 50 % w stosunku do średniej ceny rynkowej w ciągu pięćdziesięciu dni poprzedzających ustalenie ceny emisyjnej. Komisja zauważa również, że rozmycie istniejącego wcześniej akcjonariatu jest znaczne, ponieważ po tym dokapitalizowaniu akcjonariusze ci posiadali jedynie 1,4 % akcji banku. W związku z tym zastosowanie kolejnego dyskonta ceny rynkowej miałoby znikomy wpływ na wynagrodzenie HFSF. Ze względu na szczególną sytuację greckich banków wyjaśnioną w motywie 322 oraz biorąc pod uwagę fakt, że potrzeba pomocy wynika z umorzenia długu z korzyścią dla państwa, Komisja uważa, że cena emisyjna jest wystarczająco niska.
(325)
Podsumowując, środki B1, B2, B3 i B4 są konieczne jako pomoc na ratowanie zarówno pod względem kwoty, jak i formy.
7.4.3. Proporcjonalność - środki ograniczające negatywne efekty zewnętrzne
(326)
Bank otrzymał bardzo wysoka kwotę pomocy państwa. Sytuacja ta może zatem prowadzić do poważnego zakłócenia konkurencji. Grecja zobowiązała się jednak do wdrożenia szeregu środków mających na celu ograniczenie negatywnych efektów zewnętrznych. W szczególności zobowiązania przewidują, że działalność banku będzie nadal prowadzona na zasadach komercyjnych, jak wyjaśniono w motywach 131 i 132. Grecja zobowiązała się także do wprowadzenia zakazu przeprowadzania transakcji nabycia, jak również do przeprowadzenia szeregu transakcji zbycia za granicą oraz w zakresie działalności niebankowej w Grecji, jak określono w motywie 133. Ograniczenia zakłócenia konkurencji omawia się w sekcji 7.6.
(327)
W banku został również minowany pełnomocnik ds. monitorowania w celu monitorowania prawidłowego wdrażania zobowiązań dotyczących ładu korporacyjnego i działalności komercyjnej. Pozwoli to zapobiec szkodliwym zmianom w praktykach handlowych banku i tym samym ograniczyć negatywne efekty zewnętrzne.
(328)
Ponadto dnia 16 kwietnia 2014 r. przedłożono Komisji nowy kompleksowy plan restrukturyzacji. Ten plan restrukturyzacji omawia się w sekcji 7.6.
(329)
Podsumowując, wątpliwości wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank zostały rozwiane. Środki B1, B2, B3 i B4 są proporcjonalne w świetle pkt 15 komunikatu bankowego z 2008 r.
7.4.4. Wniosek dotyczący zgodności dokapitalizowania HFSF z komunikatem bankowym z 2008 r., z komunikatem w sprawie dokapitalizowania i z komunikatem w sprawie przedłużenia z 2011 r.
(330)
Komisja stwierdza zatem, że dokapitalizowanie HFSF (środki B1, B2, B3 i 4B) jest stosowne, konieczne i proporcjonalne w świetle pkt 15 komunikatu bankowego z 2008 r., komunikatu w sprawie dokapitalizowania i komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r.
7.5. ZGODNOŚĆ NABYCIA PRZEZ BANK NEW TT BANK I NEA PROTON BANK Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE RESTRUKTURYZACJI
(331)
W pkt 23 i 40 komunikatu w sprawie restrukturyzacji wyjaśnia się, że transakcje nabycia przedsiębiorstw przez banki otrzymujące pomoc są zwykle niezgodne ze zobowiązaniami mającymi na celu organicznie kosztów restrukturyzacji i zakłócenia konkurencji. Ponadto mogą one zagrażać przywróceniu rentowności lub utrudniać ten proces. Komisja musi zatem ocenić, czy można pogodzić transakcje nabycia dokonane przez bank z komunikatem w sprawie restrukturyzacji.
7.5.1. Zgodność nabycia New TT Bank z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
7.5.1.1. Wpływ nabycia New TT Bank na długoterminową rentowność banku
(332)
Jeżeli chodzi o możliwość generowania zysku operacyjnego, transakcje nabycia dokonane przez bank przyspieszą jego powrót do stanu długoterminowej rentowności, ponieważ połączenie dwóch banków na tym samym rynku geograficznym umożliwia znaczną synergię, np. w formie zmniejszenia liczby pracowników, zamknięcia oddziałów i zmniejszenia kosztów ogólnych. Bank przejmie klientów i deponentów, jednocześnie znacznie obniżając koszty dystrybucji. Poza racjonalizacją funkcjonowania centrali zamknie on większość oddziałów znaku towarowego „T-Bank” i część oddziałów znaku towarowego „Hellenic Postbank”.
(333)
W odniesieniu do poziomu płynności transakcja ma również korzystny wpływ na wskaźnik kredytów do depozytów banku, obniży go bowiem ze zbyt wysokiego poziomu, ponieważ New TT Bank posiada znacznie więcej depozytów niż kredytów. W szczególności narodowy bank Grecji zauważył w swoim piśmie do HFSF z dnia 8 lipca 2013 r., że przez dwa lata poprzedzające transakcję bank znajdował się pod dużą presją. Narodowy bank Grecji zauważył, że bank stracił udział w rynku w Grecji i że jest w dużym stopniu zależny do finansowania w ramach Eurosystemu i awaryjnego wsparcia płynnościowego. W piśmie tym narodowy bank Grecji odniósł się do znacznego niedopasowania poziomu płynności, do skonsolidowanego wskaźnika kredytów do depozytów wynoszącego 132 % oraz do pogarszającego się postrzegania banku wśród klientów. W piśmie tym narodowy bank Grecji wskazał, że nabycie New TT Bank przez bank doprowadziłoby do: „znacznego wzrostu depozytów banku, a tym samym do poprawy jego ogólnego profilu finansowego, postrzegania banku przez deponentów oraz do zwiększenia jego zdolności do przyciągania nowych deponentów na bardziej atrakcyjnych warunkach niż ma to miejsce obecnie”.
(334)
Nabycie to przyczyni się zatem do poprawy poziomu płynności banku, co ma zasadnicze znaczenie dla przywrócenia długoterminowej rentowności. Komisja uznała pozytywny wpływ nabycia w piśmie służb Komisji do HFSF z dnia 8 lipca 2013 r. W piśmie tym Komisja wskazała, że projekt planu restrukturyzacji banku, który został przedłożony przez Grecję przed nabyciem New TT Bank, nie spełnia wymogu przywrócenia długoterminowej rentowności, ze względu na niestabilność bilansu banku na koniec okresu restrukturyzacji. W tym samym piśmie Komisja wskazała, że „nabycie posiadającego dużą ilość depozytów New TT Bank byłoby głównym czynnikiem, który przyczyniłby się do poprawy bilansu banku i tym samym do przywrócenia jego długoterminowej rentowności”. Ocena taka była uzasadniona ze względu na wpływ takiego nabycia na poziom płynności banku: „w oparciu o dane z końca 2012 r. stwierdzono, że przejęcie mogłoby spowodować natychmiastowy spadek wskaźnika kredytów do depozytów z 155 % do 123 %, przez co możliwe byłoby spełnienie wymogów Komisji na koniec 2017 r.”.
(335)
Komisja uważa zatem, że nabycie ma pozytywny wpływ na przywrócenie długoterminowej rentowności banku.
7.5.1.2. Wpływ nabycia na kwotę pomocy potrzebną bankowi
(336)
Zgodnie z pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia innych przedsiębiorstw, a jedynie w celu pokrycia kosztów restrukturyzacji, które są konieczne do przywrócenia rentowności banku.
(337)
Bank zapłacił cenę nabycia w nowych akcjach, tak aby nabycie nie było finansowane ze środków pomocy państwa. W związku z tym potrzeby kapitałowe stworzone poprzez zapłatę ceny nabycia zostały natychmiast pokryte przez emisję nowych akcji, a więc zapłata ceny nabycia nie była przyczyną wzrostu netto potrzeb kapitałowych banku. Ponadto HFSF był jedynym właścicielem New TT Bank, co oznacza, że wszystkie nowe akcje wyemitowane przez bank zostały przekazane HFSF, czyli państwu.
(338)
Nabycie jako takie nie spowoduje konieczności dodatkowej pomocy państwa, ponieważ New TT Bank spełnia ustawowe wymogi kapitałowe. Ponadto ta tymczasowa instytucja kredytowa została stworzona jedynie kilka miesięcy przed jej nabyciem. Ponieważ aktywa banku wykazującego poważne trudności finansowe są oceniane i wyceniane na podstawie wartości godziwej przed ich przeniesieniem do tymczasowej instytucji kredytowej, można założyć, że portfel kredytowy nie zawierał strat ukrytych lub nieodpowiednio zabezpieczonych rezerwami.
(339)
Podsumowując, w szczególnych okolicznościach tej sprawy nabycie New TT Bank wyjątkowo nie jest sprzeczne z zasadą ograniczenia pomocy do niezbędnego minimum.
7.5.1.3. Efekt zakłócenia konkurencji spowodowany nabyciem
(340)
Zgodnie z pkt 39 i 40 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia konkurencyjnych przedsiębiorstw ze szkodą dla przedsiębiorstw nieotrzymujących pomocy. Punkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi również, że transakcje kupna mogą zostać zatwierdzone, jeśli stanowią one część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej lub do zapewnienia skutecznej konkurencji, że transakcja kupna powinna być uczciwa oraz że powinna gwarantować warunki skutecznej konkurencji na właściwych rynkach.
(341)
New TT Bank nie był samodzielnie rentownym bankiem. Wniosek dotyczący konsolidacji tego banku został złożony w ramach protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej z dnia 15 maja 2013 r. Transakcję można zatem uznać za część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej, o którym mowa w pkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(342)
Żaden oferent nieotrzymujący pomocy nie przedstawił ważnej oferty nabycia New TT Bank, a proces sprzedaży był otwarty, przejrzysty i niedyskryminacyjny. W związku z tym nie doszło do wyparcia oferentów nieotrzymujących pomocy. Ponieważ ta transakcja nabycia została zatwierdzona przez grecki urząd ds. konkurencji (142), Komisja uznaje, że wynik procesu sprzedaży zapewnia warunki efektywnej konkurencji w Grecji.
(343)
W tym kontekście można uznać, że nabycie New TT Bank jest zgodnie z sekcją 4 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.5.1.4. Wnioski dotyczące nabycia New TT Bank
(344)
Komisja stwierdza, że w świetle wyjątkowej sytuacji greckich banków (143) oraz szczególnych warunków nabycia New TT Bank, nabycie to jest zgodne z wymogami określonymi w komunikacje w sprawie restrukturyzacji.
7.5.2. Zgodność nabycia Nea Proton Bank z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
7.5.2.1. Wpływ nabycia Nea Proton Bank na długoterminową rentowność banku
(345)
Jeżeli chodzi o możliwość generowania zysku operacyjnego, nabycie Nea Proton Bank powinno przyspieszyć powrót banku do stanu długoterminowej rentowności, ponieważ połączenie dwóch przedsiębiorstw na tym samym rynku geograficznym umożliwia znaczną synergię, np. w formie zmniejszenia liczby pracowników, zamknięcia oddziałów i zmniejszenia kosztów ogólnych.
(346)
Nabycie Nea Proton Bank umożliwia bankowi czerpanie korzyści z synergii. Bank przejmie klientów i deponentów, jednocześnie zamykając większość oddziałów i racjonalizując system informacji i funkcjonowanie centrali. Transakcja zmniejszyła również wskaźnik kredytów do depozytów, ponieważ Nea Proton Bank posiada niższy wskaźnik kredytów do depozytów. Na koniec czerwca 2013 r. wskaźnik netto kredytów do depozytów banku wynosił około 135,79 %, podczas gdy wskaźnik netto kredytów do depozytów Nea Proton Bank wynosił około 52,68 %.
(347)
Podsumowując, nabycie miało pozytywny wpływ na rentowność banku.
7.5.2.2. Wpływ nabycia Nea Proton Bank na kwotę pomocy potrzebną bankowi
(348)
Zgodnie z pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia innych przedsiębiorstw, a jedynie w celu pokrycia kosztów restrukturyzacji, które są konieczne do przywrócenia rentowności.
(349)
Bank zapłacił symboliczną cenę za nabycie Nea Proton Bank (jeden euro), podczas gdy nabyty podmiot został odpowiednio dokapitalizowany przed sprzedażą. Dokapitalizowanie to obejmowało rezerwy na przyszłe straty kredytowe i straty z działalności operacyjnej (144). W rezultacie nabycie za jedno euro odpowiednio dokapitalizowanego banku nie zwiększyło potrzeb kapitałowych banku.
(350)
Podsumowując, nabycie Nea Proton Bank nie jest sprzeczne z zasadą ograniczenia pomocy do niezbędnego minimum.
7.5.2.3. Efekt zakłócenia konkurencji spowodowany nabyciem Nea Proton Bank
(351)
Zgodnie z pkt 39 i 40 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia konkurencyjnych przedsiębiorstw ze szkodą dla przedsiębiorstw nieotrzymujących pomocy.
(352)
Nea Proton Bank nie był samodzielnie rentownym bankiem. Wniosek dotyczący konsolidacji tego banku został złożony w ramach protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej z dnia 15 maja 2013 r. Nabycie można zatem uznać za część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej, o którym mowa w pkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(353)
Komisja zauważa także, że żaden oferent, który nie otrzymał pomocy nie przedstawił ważnej oferty nabycia Nea Proton Bank, a proces sprzedaży był otwarty, przejrzysty i niedyskryminacyjny. W związku z tym nie doszło do wyparcia oferentów nieotrzymujących pomocy. Ponieważ ta transakcja nabycia została zatwierdzona przez grecki urząd ds. konkurencji (145), Komisja uznaje, że wynik procesu sprzedaży zapewnia warunki efektywnej konkurencji w Grecji.
(354)
W tym kontekście można stwierdzić, że nabycie New Proton Bank jest zgodnie z pkt 4 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.5.2.4. Wnioski dotyczące nabycia Nea Proton Bank
(355)
Komisja stwierdza, że w świetle szczególnych warunków nabycia Nea Proton Bank, nabycie to jest zgodne z wymogami określonymi w komunikacje w sprawie restrukturyzacji.
7.6. ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW A, B1, B2, B3, B4 I C Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE RESTRUKTURYZACJI ORAZ ZGODNOŚĆ ŚRODKA C Z KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2013 R.
7.6.1. Źródła trudności i ich wpływ na ocenę na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji
(356)
Jak wskazano w sekcjach 2.1.1 i 2.1.2, trudności, z jakimi zmaga się bank wynikają głównie z greckiego kryzysu zadłużeniowego i głębokiej recesji w Grecji i w południowej Europie. Jeżeli chodzi o pierwszy czynnik, grecki rząd stracił dostęp do rynków finansowych i ostatecznie musiał negocjować porozumienie z krajowymi i międzynarodowymi wierzycielami, program udziału sektora prywatnego, którego rezultatem było zmniejszenie wierzytelności państwa o 53,3 %. Dodatkowo 31,5 % wierzytelności wymieniono na nowe greckie obligacje skarbowe z niższą stopą procentową i z dłuższymi okresami zapadalności. Te nowe greckie obligacje skarbowe zostały odkupione przez państwo od greckich banków w grudniu 2012 r. po cenie na poziomie 30,2 % - 40,1 % ich wartości nominalnej, co doprowadziło do realizacji dalszych strat greckich banków. Poza wpływem programu udziału sektora prywatnego i wykupu długu na sytuację kapitałową banku odnotował on również znaczny odpływ depozytów od 2010 r. do połowy 2012 r., ze względu na ryzyko wyjścia Grecji ze strefy euro spowodowane wysokim długiem publicznym i recesją gospodarczą.
(357)
Środki B1, B2, B3 i B4 odpowiadają kwocie 5 839 mln EUR, co stanowi w przybliżeniu kwotę straty odnotowanej w następstwie programu udziału sektora prywatnego (5 781 mln EUR). W przypadku gdy trudności nie są spowodowane podejmowaniem nadmiernego ryzyka, pkt 14 komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r. przewiduje, że Komisja złagodzi te wymogi.
(358)
Komisja przyznaje, że część potrzeb kapitałowych wynika ze zwykłej ekspozycji instytucji finansowej na ryzyko długu państwowego jej państwa. Fakt ten został również wskazany w motywach 58 i 69 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank. W związku z tym konieczność uwzględnienia przez bank w jego planie restrukturyzacji kwestii pokusy nadużyć występuje w mniejszym stopniu niż w przypadku innych instytucji finansowych, które nadmiernie skumulowały ryzyko. Jako że środki pomocy w mniejszym stopniu zakłócają konkurencję, należy proporcjonalnie złagodzić środki podjęte w celu ograniczenia zakłóceń konkurencji. Ponieważ program udziału sektora prywatnego i wykup długu stanowią umorzenie zadłużenia z korzyścią dla państwa, wynagrodzenie dla państwa z tytułu dokapitalizowania banku może być niższe.
(359)
Ponieważ jednak recesja greckiej gospodarki wyniosła około 25 % od 2008 r., w celu przywrócenia rentowności, bank musiał dostosować swoją organizację, strukturę kosztów i sieć handlową do tego nowego otoczenia. W związku z tym, niezależnie od braku kwestii pokusy nadużyć, bank musi zrestrukturyzować swoją działalność w Grecji w celu zapewnienia długoterminowej rentowności.
(360)
Komisja zauważa również, że ekspozycja banku na ryzyko długu państwowego była większa niż w przypadku niektórych innych banków w Grecji. W związku z tym nie wszystkie straty na greckich obligacjach skarbowych (straty związane z programem udziału sektora prywatnego) można przypisać zwykłej ekspozycji instytucji finansowej na ryzyko długu państwowego jej państwa.
(361)
Drugą przyczyną strat banku są straty z tytułu kredytów udzielanych gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom. Komisja uważa, że straty te są głównie spowodowane wyjątkowo głębokim i przedłużającym się spadkiem PKB, o około 25 % w ciągu 5 lat, a nie ryzykownymi praktykami w zakresie udzielania kredytów przez bank. W związku z tym pomoc przyznana w celu pokrycia tych strat nie stwarza pokusy nadużyć, co ma miejsce w przypadku gdy celem pomocy jest ochrona banku przed konsekwencjami ryzykownych zachowań z przeszłości. W związku z tym pomoc w mniejszym stopniu zakłóca konkurencję (146).
(362)
Część potrzeb kapitałowych i strat kredytowych banku pochodzi z międzynarodowych spółek zależnych banku (Rumunia, Bułgaria, Polska i Ukraina) Na przykład w 2012 r. bank odnotował straty w Rumunii, Bułgarii i na Ukrainie, podczas gdy tamtejsze spółki zależne skorzystały z finansowania wewnątrz grupy kapitałowej wynoszącego 1,8 mld EUR.
(363)
Test warunków skrajnych przeprowadzony w 2012 r. w celu określenia potrzeb kapitałowych banku wykazał również, że część potrzeb kapitałowych wynikała ze strat z tytułu kredytów zagranicznych. Prognozy straty kredytowej w odniesieniu do tych kredytów wskazywały na kwotę 1 228 mln EUR w przypadku scenariusza podstawowego i 1 622 mln EUR w przypadku scenariusza niekorzystnego.
(364)
Podsumowując, pkt 14 komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r obejmuje znaczną część strat i wynikającej z nich potrzeby pomocy, co pozwala Komisji na złagodzenie wymogów. Częściowo potrzeba pomocy, której przyczyną są straty kredytowe w Grecji, wynika z głębokiej i długiej recesji, a nie z ryzykownego udzielania kredytów. Pomoc przyznana w takich okolicznościach nie stwarza pokusy nadużycia i w związku z tym w mniejszym stopniu zakłóca konkurencję.
(365)
Ponadto potrzeba pomocy częściowo wynika z podejmowania ryzyka przez bank, szczególnie w odniesieniu do zagranicznych spółek zależnych i posiadania dużej ilości greckich obligacji skarbowych.
7.6.2. Rentowność
(366)
Plan restrukturyzacji musi zapewnić zdolność instytucji finansowej do przywrócenia jej długoterminowej rentowności pod koniec okresu restrukturyzacji (sekcja 2 komunikatu w sprawie restrukturyzacji). W przedmiotowym przypadku okres restrukturyzacji jest określony jako okres od daty przyjęcia niniejszej decyzji do dnia 31 grudnia 2018 r.
(367)
Grecja przedstawiła kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający pełne informacje na temat modelu biznesowego banku zgodnie z pkt 9-11 komunikatu w sprawie restrukturyzacji. Plan restrukturyzacji określa przyczyny trudności banku oraz środki podjęte w celu zaradzenia wszystkim problemom związanym z rentownością. Plan restrukturyzacji opisuje w szczególności strategię wybraną w celu zachowania efektywności operacyjnej banku oraz poradzenia sobie z wysokim poziomem zagrożonych kredytów, niską efektywnością operacyjną, niskim poziomem płynności i słabą pozycją kapitałową oraz przedsiębiorstwami zagranicznymi, które są uzależnione od spółki dominującej, jeżeli chodzi o ich finansowanie i kapitał.
7.6.2.1. Grecka działalność bankowa
(368)
W odniesieniu do płynności i zależności banku od finansowania w ramach Eurosystemu plan restrukturyzacji przewiduje ograniczony wzrost bilansu w Grecji, podczas gdy baza depozytowa powinna ponownie wzrosnąć. Zależność do awaryjnego wsparcia płynnościowego, która już się zmniejszyła, będzie się nadal obniżała, co pomoże bankowi zmniejszyć koszty jego finansowania.
(369)
Zobowiązanie dotyczące wskaźnika kredytów do depozytów opisane w motywie 127 zapewnia stabilność struktury bilansu banku pod koniec okresu restrukturyzacji. Sprzedaż papierów wartościowych i działalności niezwiązanej z działalnością podstawową wzmocni również poziom płynności banku i zapewni uniezależnienie od rynków hurtowych. Ze względu na wciąż zagrożony poziom płynności banku, Komisja może zgodzić się na wniosek władz greckich o zezwolenie na zapewnienie bankowi płynności poprzez gwarancję i rządową pożyczkę obligacyjną w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków.
(370)
Aby zmniejszyć koszty finansowania, bank zobowiązał się również do dalszego zmniejszania stóp procentowych, które płaci od depozytów, jak opisano w motywie 127. Komisja zauważa, że takie zmniejszenie kosztów depozytów znacząco przyczyni się do poprawy rentowności banku przed tworzeniem rezerw.
(371)
Od początku kryzysu Bank znacząco zracjonalizował sieć handlową w Grecji poprzez redukcje liczby oddziałów i pracowników. Do 2018 r. całkowite koszty banku zmniejszą się o kolejne […] % w porównaniu do 2013 r. (147). Aby osiągnąć ten cel, bank zobowiązał się do zmniejszenia liczby swoich oddziałów i pracowników w Grecji do maksymalnego poziomu odpowiednio […] i […] od dnia 31 grudnia 2017 r., przy maksymalnych kosztach całkowitych wynoszących 800 mln EUR. Oczekiwany wskaźnik kosztów do dochodów spadnie poniżej […] % na koniec okresu restrukturyzacji. Komisja uważa, że plan restrukturyzacji umożliwia utrzymanie efektywności banku w nowym otoczeniu rynkowym.
(372)
Inny kluczowy obszar stanowi zarządzanie zagrożonymi kredytami, ponieważ stanowiły one 29,4 % portfela na dzień 31 grudnia 2013 r. (148). Bank zamierza utworzyć specjalny departament w celu zajmowania się zarządzaniem zagrożonymi kredytami. Zobowiązał się on również do przestrzegania wysokich standardów w odniesieniu do polityki kredytowej w celu maksymalizacji wartości banku na każdym etapie procesu kredytowego zgodnie z opisem zawartym w motywach 131 i 132.
7.6.2.2. Ład korporacyjny
(373)
Kolejną istotną kwestią jest ład korporacyjny banku, biorąc pod uwagę, że na dzień 31 grudnia 2013 r. HFSF był właścicielem 95,23 % akcji Banku. W świetle danych dotyczących greckich banków, których właścicielem jest państwo, w 2013 r. uzgodniono szczególne ramy stosunków między bankiem a HFSF. Porozumienie to zapewnia ochronę codziennej działalności banku przed nadmierną ingerencja ze strony głównego akcjonariusza, zapewniając jednocześnie możliwość monitorowania przez HFSF wdrażania planu restrukturyzacji oraz zapobiegając podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez kierownictwo banku dzięki odpowiednim procedurom konsultacji. Bank zobowiązał się również do ścisłego monitorowania ekspozycji związanej z kredytobiorcami powiązanymi.
(374)
Zmieniona w 2014 r. ustawa o HFSF stanowi, że akcje subskrybowane przez HFSF w skutek dokapitalizowania z wiosny 2013 r. staną się akcjami bez prawa głosu, jeżeli podwyższenie kapitału z 2014 r. jest subskrybowane co najmniej w 50 % przez inwestorów prywatnych. Jeżeli chodzi o przywrócenie długoterminowej rentowności banku, Komisja nie będzie negatywnie oceniać kontroli przyznanej prywatnym akcjonariuszom, jeżeli zainwestują w bank znaczną kwotę własnych środków pieniężnych. Komisja zauważyła, że ograniczenie prawa głosu HFSF nie będzie miało zastosowania do kwestii związanych ze statutem banku, zdarzeń korporacyjnych lub innych decyzji strategicznych. Komisja z zadowoleniem odnotowuje fakt, że HFSF automatycznie odzyska pełne prawa głosu, jeżeli bank nie wdroży planu restrukturyzacji. Przepisy te zapewniają HFSF ochronę jego interesów jako akcjonariusza i jako organu odpowiedzialnego za zapewnienie prawidłowego wdrażania planu restrukturyzacji, chociaż HFSF nie będzie ingerował w codzienną działalność banku.
7.6.2.3. Działalność międzynarodowa
(375)
Niektóre części międzynarodowej działalności banku zmniejszały w przeszłości jego kapitał, płynność i rentowność, jak wyjaśniono w motywach 362 i 363.
(376)
Plan restrukturyzacji przewiduje zmianę modelu biznesowego banku na działalność w większym stopniu ukierunkowaną na […]. Bank sprzedał już swoja nierentowną spółkę zależną w Polsce, EFG Poland. Rozpoczął on także proces racjonalizacji innych spółek zależnych w celu wzmocnienia procesu zabezpieczenia kredytów i redukcji niedopasowania kapitałowego między spółkami zależnymi. Planowane jest zbycie […] spółki zależnej […] (149). Bank będzie również w dalszym ciągu restrukturyzował działalność spółek zależnych […] i […], przed ich ewentualna sprzedażą na późniejszym etapie, jak wspomniano w motywie 116.
(377)
Ogólna rentowność działalności zagranicznej zostanie przywrócona, począwszy od […]. W tym samym czasie finansowanie przyznane zagranicznym spółkom zależnym zostanie zmniejszone o […] w porównaniu z poziomem na dzień 31 grudnia 2012 r.
(378)
W związku z tym Komisja uważa, że bank przeprowadzi w wystarczającym stopniu restrukturyzację i zmniejszenie wielkości tych zagranicznych spółek zależnych w celu uniknięcia narażenia na dodatkowe potrzeby kapitałowe i niedobory płynności w przyszłości. Zobowiązanie opisane w motywie 128 dotyczące zaprzestania zastrzyków kapitałowych dużych kwot kapitału do międzynarodowych spółek zależnych banku zapewni także brak zagrożenia dla płynności lub kapitału ze strony zagranicznych spółek zależnych.
7.6.2.4. Wniosek dotyczący rentowności
(379)
Scenariusz podstawowy opisany w sekcji 2.4 pokazuje, że na koniec okresu restrukturyzacji bank będzie w stanie pokryć wszystkie swoje koszty oraz wypracować odpowiedni zwrot z zaangażowanego kapitału z uwzględnieniem profilu ryzyka banku. Zgodnie ze scenariuszem podstawowym zwrot z kapitału banku wyniesie […] % w 2018 r. Jednocześnie przewiduje się, że sytuacja kapitałowa banku pozostanie na zadowalającym poziomie, ponieważ współczynnik adekwatności kapitałowej nie spadnie poniżej […] %, począwszy od 2014 r.
(380)
Ponadto Komisja zwróciła również uwagę na niekorzystny scenariusz opisany w planie restrukturyzacji banku przedłożonym przez władze greckie. Ten niekorzystny scenariusz opiera się na szeregu założeń uzgodnionych z HFSF. Uwzględnia on dłuższą i głębszą recesję, jak również poważniejszą deflację cen nieruchomości (150). Plan restrukturyzacji pokazuje, że bank jest w stanie wytrzymać w rozsądnym zakresie funkcjonowanie w warunkach skrajnych, ponieważ w niekorzystnym scenariuszu bank pozostaje rentowny na koniec okresu restrukturyzacji, przy zwrocie z kapitału wynoszącym […] % i współczynniku kapitału podstawowego Tier 1 wynoszącym […] % w 2018 r.
(381)
Przeprowadzony w 2013 r. przez narodowy bank Grecji test warunków skrajnych potwierdza, że kwota dodatkowego kapitału, która zostanie pozyskana w 2014 r., mianowicie 2 864 mln EUR, wystarczy, aby bank poradził sobie ze scenariuszem podstawowym w okresie restrukturyzacji. Bank przedłoży również narodowemu bankowi Grecji plan dotyczący kapitału warunkowego wraz ze środkami, które należy wdrożyć, jeżeli sytuacja gospodarcza będzie się dalej pogarszać. Komisja przypomina, że w ocenie potrzeb kapitałowych w oparciu o scenariusz podstawowy narodowy bank Grecji wprowadził już kilka dostosowań, których rezultatem był wzrost szacowanych potrzeb kapitałowych w porównaniu z potrzebami kapitałowymi oszacowanymi przez bank w jego własnym scenariuszu podstawowym. Podstawowe potrzeby kapitałowe oszacowane przez narodowy bank Grecji mogą zatem zostać uznane za rodzaj testu warunków skrajnych. W celu stwierdzenia rentowności banku Komisja nie wymaga, aby bank posiadał z góry kapitał wystarczający do pokrycia potrzeb kapitałowych oszacowanych w ramach scenariusza warunków skrajnych przez narodowy bank Grecji, ponieważ ten oszacowany poziom odzwierciedla wyższy poziom warunków skrajnych.
(382)
Ponadto czynnikiem pozytywnym jest niedokonywanie przez bank dodatkowych inwestycji w papiery wartościowe niskim ratingu inwestycyjnym, co pomoże utrzymać jego pozycję kapitałową i poziom płynności.
(383)
Komisja może zatem stwierdzić, że bank podjął wystarczające środki w celu uwzględnienia kwestii rentowności działalności bankowej w Grecji i działalności zagranicznej.
7.6.3. Wkład własny i podział obciążenia
7.6.3.1. Ocena zgodności środków A, B1, B2, B3 i B4 z komunikatem w sprawie restrukturyzacji.
(384)
Jak stwierdzono w komunikacie w sprawie restrukturyzacji, banki i ich udziałowcy muszą w jak największym stopniu uczestniczyć w restrukturyzacji w celu ograniczenia pomocy do niezbędnego minimum. Banki powinny więc wykorzystywać własne środki do finansowania restrukturyzacji, np. poprzez sprzedaż aktywów, podczas gdy udziałowcy powinni w miarę możliwości absorbować straty banku. Zobowiązania podjęte przez bank powinny zapewniać wykorzystanie zasobów własnych oraz wnoszenie wkładu do restrukturyzacji przez pierwotnych akcjonariuszy i inwestorów prywatnych posiadających kapitał hybrydowy banku.
7.6.3.1.1. Wkład własny banku: zbycie aktywów i cięcie kosztów
(385)
W celu zwiększenia adekwatności kapitałowej bank zbył znaczące przedsiębiorstwa. Sprzedaż dużych polskich i tureckich spółek zależnych poprawiła pozycję kapitałową o około 750 mln EUR. Transakcje te poprawiły również poziom płynności banku. Podwyższenie kapitału podstawowego Eurobank Properties umożliwiło bankowi zwiększenie jego kapitału do 200 mln EUR.
(386)
Plan restrukturyzacji przewiduje sprzedaż dalszych aktywów w […] i […]. W szczególności bank zobowiązał się do zmniejszenia wielkości swoich aktywów zagranicznych do 8,77 mld EUR. Biorąc pod uwagę już wdrożone procesy eliminacji dźwigi finansowej i zbywania aktywów oraz w następstwie realizacje tego dodatkowego zmniejszenia aktywów, bank w sposób znaczący zmniejszy swój zasięg geograficzny w […].
(387)
Ponadto bank zobowiązał się do dalszego zmniejszenia rozmiarów swojej działalności zagranicznej, jeżeli będzie potrzebował zastrzyku kapitałowego od HFSF w kwocie przekraczającej 1 mld EUR. W takim przypadku bank zmniejszy portfel aktywów międzynarodowych do kwoty nieprzekraczającej 3,5 mld EUR. Jeżeli zastrzyk kapitałowy w ramach środka C wyniesie mniej niż 1 mld EUR, prywatni inwestorzy wniosą kapitał w wysokości 1,5 mld EUR, czyli więcej niż HFSF. Większy udział prywatnych inwestorów znacząco zmniejszyłby kwotę potrzebnej pomocy, zwiększając tym samym podział obciążenia.
(388)
Bank zobowiązał się również do sprzedaży swojej dużej i rentownej ubezpieczeniowej spółki zależnej.
(389)
W celu ograniczenia swoich potrzeb kapitałowych bank zobowiązał się, że nie będzie wykorzystywał kapitału, aby wspierać lub powiększyć swoje zagraniczne spółki zależne, jak opisano w motywie 128. Ponadto zobowiązania przewidują, że bank nie będzie dokonywał kolejnych transakcji nabycia.
(390)
Bank zaangażował się również w zakrojony na szeroką skalę program redukcji kosztów, jak wskazano w sekcji 2.4.2. Jego koszty będą się w dalszym ciągu zmniejszały do 2018 r. […]
(391)
Grecja zobowiązała się w szczególności, że […] bank nie wypłaci żadnemu pracownikowi ani członkowi kadry kierowniczej całkowitego wynagrodzenia rocznego (płaca, składka emerytalna, premia uznaniowa) przekraczającego […]. Ponadto, jeżeli HFSF będzie musiał subskrybować jakiekolwiek akcje banku, Grecja wprowadzi pułap wynagrodzeń zgodnie z komunikatem bankowym z 2013 r. (151).
7.6.3.1.2. Podział obciążenia miedzy dotychczasowych akcjonariuszy i nowy kapitał pozyskany na rynku
(392)
Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. (środek B4) spowodowało znaczne rozmycie dotychczasowego akcjonariatu banku. Liczba akcji znajdujących się w posiadaniu dotychczasowych akcjonariuszy zmniejszyła się bowiem ze 100 % przed dokapitalizowaniem z wiosny 2013 r. do jedynie 1,44 %. Komisja zauważa również, że bank nie wypłacił żadnej dywidendy w gotówce od 2008 r. Ponadto Komisja przychylnie ocenia fakt, że HFSF dokona dodatkowego zastrzyku kapitałowego, tylko jeżeli bank nie pozyska kapitału na rynku po cenie uznanej za rozsądną i określonej przez dwóch niezależnych taksatorów.
7.6.3.1.3. Podział obciążenia między właścicieli podporządkowanych papierów dłużnych
(393)
Właściciele podporządkowanych papierów dłużnych banku przyczynili się do opłacenia kosztów restrukturyzacji banku. Bank przeprowadził kilka procesów zarządzania zobowiązaniami w celu wygenerowania kapitału. Całkowita kwota wymiany zobowiązań wynosiła 748 mln EUR z zyskiem kapitałowym wynoszącym 565 mln EUR, jak opisano w motywach 122 i 123.
(394)
Nadal niespłacone instrumenty podlegają zakazowi wypłacania kuponów, który opisano w motywie 133. W związku z tym Komisja uważa, że zapewniono adekwatny podział obciążeń w odniesieniu do prywatnych inwestorów hybrydowych banku, tym samym spełniając wymogi określone w komunikacie w sprawie restrukturyzacji.
(395)
Podsumowując, zważywszy na elementy określone w sekcji 7.6.1, Komisja uważa, że Grecja wdrożyła wystarczające środki dotyczące wkładu własnego i podziału obciążenia, aby ograniczyć kwotę środków pomocy A, B1, B2, B3 i B4 do niezbędnego minimum.
7.6.3.2. Ocena zgodności środka C z komunikatem bankowym z 2013 r.
(396)
Komunikat bankowy z 2013 r. uzupełnia komunikat w sprawie restrukturyzacji i wzywa do zwiększonego podziału obciążenia, a w przypadku banków otrzymujących wsparcie kapitałowe wzywa do podjęcia dodatkowych środków w celu ograniczenia pomocy do minimum. Punkt 29 komunikatu bankowego z 2013 r. zawiera wymóg wykazania przez zainteresowane państwo członkowskie, że maksymalnie wykorzystano wszystkie środki ograniczające taką pomoc do niezbędnego minimum. W tym celu państwo członkowskie musi przedstawić plan pozyskania kapitału, zapewnić odpowiedni podział obciążenia przez udziałowców i wierzycieli podporządkowanych oraz zapobiec odpływowi środków przed decyzją o restrukturyzacji. Zgodnie z komunikatem bankowym z 2013 r. plan pozyskania kapitału powinien obejmować emisję akcji z prawem poboru, dobrowolne procesy zarządzania zobowiązaniami, transakcje zbycia aktywów powodujące przyrost kapitału, środki dotyczące eliminacji dźwigni finansowej, zatrzymanie zysków i inne środki, takie jak surowa polityka dotycząca kosztów i wynagrodzeń.
(397)
Punkt 47 komunikatu bankowego z 2013 r. przewiduje, że w momencie stwierdzenia niedoboru kapitału bank musi zapobiec odpływowi środków za pomocą szeregu środków, które mają na celu zapewnienie takiego samego wyniku jak zakazy regularnych wypłat dywidendy i kuponów, zakazy nabywania, zakazy przywództwa cenowego lub zakazy publikowania materiałów reklamowych. Komisja zauważa, że bank wprowadził już w życie takie zakazy, ponieważ są one zawarte w wykazie zobowiązań przedłożonym przez Grecję, jak opisano w motywie 133, oraz że bank nie wypłacił żadnej dywidendy w gotówce od 2008 r.
(398)
Zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania z 2014 r. (środek C) stanowi bufor pozwalający na pokrycie przyszłych strat, jak określono w teście warunków skrajnych przeprowadzonym przez narodowy bank Grecji w 2013 r. i ujawnionym dnia 6 marca 2014 r. Wyniki testu warunków skrajnych pokazują, że bank potrzebuje dodatkowego kapitału w kwocie 2 945 mln EUR na pokrycie przyszłych strat zgodnie ze scenariuszem warunków skrajnych. Środek C pokrywa tylko pozostała potrzebę kapitałową w tej mierze, w jakiej: (i) nie może zostać pokryta przez dalsze transakcje zbycia lub środki zwiększające kapitał (Komisja uznaje, że bank przeanalizował wszystkie możliwe transakcje zbycia i zobowiązał się do tych wszystkich spośród nich, które mogą zmniejszyć potrzeby kapitałowe w ramach planu kapitałowego przedłożonego narodowemu bankowi Grecji) oraz (ii) nie zostanie pokryta przez prywatnych inwestorów w ramach podwyższenia kapitału podstawowego, które odbędzie się w kwietniu 2014 r. W związku z tym nie zapewnia on bankowi dodatkowego kapitału.
(399)
Jak wyjaśniono w motywach 385-395, bank już przed testem warunków skaranych podjął działania mające na celu ograniczenie kwoty potrzeb kapitałowych do minimum. Jeżeli w ramach obecnego procesu pozyskiwania kapitału bankowi uda się pozyskać większość potrzebnego kapitału od prywatnych inwestorów, a dodatkowa pomoc wypłacona przez HFSF pozostanie poniżej 1 mld EUR, dalszy wkład własny banku nie będzie konieczny. Jeżeli jednak pomoc wypłacona w ramach środka C przekroczy ten poziom, bank powinien sprzedać dodatkową część swojej działalności.
(400)
Jeżeli chodzi o podział obciążenia, komunikat bankowy z 2013 r. stanowi, że odpowiedni podział obciążenia obejmuje wkład udziałowców, posiadaczy kapitału hybrydowego i właścicieli długów podporządkowanych przed przyznaniem pomocy w formie wsparcia kapitałowego. Komisja zauważa, że Grecja zmieniała swoje krajowe ramy prawne w celu zapewnienia, aby wierzyciele podporządkowani wnieśli swój wkład do kosztów restrukturyzacji banku zanim bank otrzyma jakikolwiek dodatkowy zastrzyk kapitałowy. Komisja zauważa również, że Grecja podjęła zobowiązanie do wdrożenia środków określonych w art. 6a ustawy o HFSF zmienionej w 2014 r., który przewiduje przydzielenie pozostałej kwoty niedoborów kapitału posiadaczom instrumentów kapitałowych i innych zobowiązań podporządkowanych w stosownych przypadkach. Ponieważ taki podział obciążenia będzie miał miejsce dopiero po wykonaniu zobowiązania dotyczącego dokapitalizowania z 2014 r. (środek C), na podstawie pkt 45 komunikatu bankowego z 2013 r., Komisja uważa, że jeżeli obowiązkowa konwersja podporządkowanych instrumentów dłużnych i hybrydowych instrumentów kapitałowych musiałby nastąpić już w momencie zobowiązania, rezultaty byłyby niewspółmierne. Jeżeli bank pozyska wystarczający kapitał prywatny, aby pokryć wszystkie potrzeby kapitałowe określone w ramach testu warunków skrajnych przeprowadzonego przez narodowy bank Grecji, konwersja podporządkowanych papierów dłużnych będzie niewspółmierna. Zobowiązanie Grecji do konwersji długu podporządkowanego na kapitał zanim jakiekolwiek wsparcie kapitałowe zostanie faktycznie wypłacone bankowi, wystarczy zatem, aby zapewnić odpowiedni podział obciążenia.
(401)
Ponadto w celu zapewnienia maksymalnego udziału właścicieli banku w odtworzeniu odpowiedniego kapitału regulacyjnego podczas okresu restrukturyzacji Grecja zobowiązała się, że do końca okresu restrukturyzacji bank zatrzyma dywidendy i nie wypłaci żadnych kuponów, do wypłaty których nie jest zobowiązana przepisami prawa. Tym samym, zgodnie z pkt 26 komunikatu w sprawie restrukturyzacji oraz pkt 47 komunikatu bankowego z 2013 r., bank nie będzie wykorzystywać pomocy państwa na dokonywanie płatności z tytułu funduszy własnych, jeżeli brakuje wystarczających zysków do realizacji takich płatności.
(402)
Grecja zobowiązała się również, że do dnia 31 grudnia 2017 r. bank nie wypłaci żadnemu pracownikowi ani członkowi kadry kierowniczej wypłaci wynagrodzenia rocznego (płaca, składka emerytalna, premia uznaniowa) przekraczającego całkowite wynagrodzenie roczne prezesa narodowego banku Grecji (nie uwzględniając jakiejkolwiek dobrowolnej częściowej rezygnacji z wynagrodzenia przez prezesa). Ponadto, jeżeli HFSF musiałby subskrybować jakiekolwiek akcje banku, Grecja zobowiązała się do zastosowania pułapu wynagrodzeń zgodnie z komunikatem bankowym z 2013 r. (152).
(403)
Komisja musi ocenić, czy zobowiązanie obejmujące dwa scenariusze spełnia wymogi określone w komunikacie bankowym z 2013 r.
(404)
W pierwszym scenariuszu bank faktycznie nie otrzymuje nowego zastrzyku kapitałowego od HFSF, a pomoc określona w ramach środka C będzie ograniczona jedynie do zobowiązania do gwarantowania podwyższenia kapitału i HFSF nie wypłaci ani jednego euro ponieważ wszystkie nowe akcje będą subskrybowane przez inwestorów prywatnych. Komunikat bankowy z 2013 r. stanowi, że pułap wynagrodzeń może zostać zniesiony po spłaceniu pomocy. Pomoc zawarta w takim zobowiązaniu gwarancji w odniesieniu do przewidywanego podwyższenia kapitału, nie może zastać spłacona, jeżeli dane zobowiązanie nie stało się skuteczne (ponieważ żadne środki pieniężne nie zostały wypłacone bankowi przez państwo). W takich okolicznościach Komisja może dopuścić stosowanie pułapu wynagrodzeń przez określony czas. Komisja uważa, że zobowiązanie podjęte przez Grecję, które obowiązuje do dnia 31 grudnia 2017 r. (tj. przez trzy lata i osiem miesięcy, z zakończeniem jeden rok przed końcem planu restrukturyzacji) stanowi właściwe zastosowanie ostatniego akapitu pkt 38 komunikatu bankowego z 2013 r. Ponieważ roczne wynagrodzenie prezesa narodowego banku Grecji jest niższe niż pułap określony w pkt 38 akapit drugi komunikatu bankowego z 2013 r. i ponieważ zobowiązanie to odnosić się będzie do całej grupy, Komisja uznaje, że zobowiązanie zaproponowane przez Grecję w przypadku gdy żadne akcje nie są subskrybowane przez HFSF w ramach planowanego podwyższenia kapitału jest zgodne z pkt 38 komunikatu bankowego z 2013 r.
(405)
W drugim scenariuszu, jeżeli HFSF będzie musiał subskrybować jakiekolwiek akcje banku, Grecja zobowiązała się do zmiany zobowiązania zgodnie z komunikatem bankowym z 2013 r. Komisja zauważa, że jeżeli HFSF będzie subskrybował akcje, w celu pozostania w zgodności z komunikatem bankowym z 2013 r. należało będzie zmienić okres stosowania pułapu wynagrodzeń, wyznaczając jego zakończenie na koniec realizacji planu restrukturyzacji, tj. dzień 31 grudnia 2018 r., lub na dzień transakcji równoważnej ze spłatą pomocy, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej. Ponieważ akcje zwykle nie mogą zostać spłacone przez bank, Komisja dopuszcza, aby sprzedaż akcji z zyskiem na rynku wtórnym była uznana za transakcję równoważną ze spłatą pomocy.
(406)
Podsumowując, w obydwu scenariuszach zobowiązanie dotyczące pułapu wynagrodzeń podjęte przez Grecję jest zgodne z wymogami komunikatu bankowego z 2013 r.
(407)
Jeżeli chodzi o wynagrodzenie państwa, komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. wymaga, aby nowe akcje były emitowane z uwzględnieniem dyskonta wobec do ceny rynkowej, po dostosowaniu do efektu rozmycia. Komisja zauważa, ze celem tego wymogu jest zapewnienie otrzymania przez państwo odpowiedniego wynagrodzenia z tytułu jego udziałów w banku oraz odpowiednie rozmycie dotychczasowego akcjonariatu. W przypadku środka C państwo jest już głównym akcjonariuszem banku, posiadającym więcej niż 90 % akcji. W związku z tym nadmierne dyskonto w stosunku do ceny rynkowej zmniejszyłoby wynagrodzenie państwa w ramach środka B4 oraz mogłoby wiązać się z pomocą na rzecz inwestorów, jeżeli dyskonto powodowałoby niedoszacowanie wartości banku. W celu uniknięcia takich sytuacji cena subskrypcji nie może być niższa niż cena minimalna określona na podstawie dwóch wycen przeprowadzonych przez niezależnych taksatorów. W związku z tym szczegółowe ustalenia dotyczące określenia ceny chronią HFSF przed nadmiernym rozmyciem przez nowych inwestorów, zapewniając jednocześnie subskrypcję nowych akcji przez HFSF po cenie, która odzwierciedla wartość banku. W tych okolicznościach Komisja może przyjąć emisję nowych akcji przy niższym dyskoncie w stosunku do bieżącej ceny rynkowej niż przewidziane w komunikacie w sprawie przedłużenia z 2011 r. i uznaje cenę minimalną za dopuszczalną.
(408)
Jeżeli akcje zostałyby wyemitowane po wyższej cenie, istniałoby ryzyko zniechęcenia prywatnych inwestorów od udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego, co w konsekwencji ograniczyłoby pozyskiwanie prywatnego kapitału.
(409)
W związku z tym Komisja uważa, że poziom wkładu własnego i podziału obciążenia jest odpowiedni w odniesieniu do środka C.
7.6.3.3. Wniosek dotyczący wkładu własnego i podziału obciążenia
(410)
Komisja zauważa, że w porównaniu z całkowitym dokapitalizowaniem otrzymanym od państwa wkład własny i podział obciążenia w formie sprzedaży aktywów jest dużo niższy niż poziom zwykle uznawany przez Komisję za wystarczający. Biorąc jednak pod uwagę elementy określone w sekcji 7.6.1, na podstawie których Komisja może zaakceptować niższy wkład własny i podział obciążenia, można uznać, że plan restrukturyzacji przewiduje wystarczające środki dotyczące wkładu własnego i podziału obciążenia.
(411)
Plan restrukturyzacji jest również zgodny z wymogami komunikatu bankowego z 2013 r. w odniesieniu do środka C.
7.6.4. Środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji
(412)
W komunikacie w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby plan restrukturyzacji zawierał propozycje środków służących ograniczeniu zakłóceń konkurencji i zapewnieniu konkurencyjnego sektora bankowego. Co więcej, środki te powinny uwzględniać również kwestię pokusy nadużyć oraz zapewniać, aby pomoc państwa nie została wykorzystana do finansowania zachowań antykonkurencyjnych.
(413)
Zgodnie z pkt 31 komunikatu w sprawie restrukturyzacji przy ocenie kwoty pomocy i związanych z nią zakłóceń konkurencji Komisja musi uwzględnić zarówno bezwzględną i względną kwotę pomocy otrzymaną od państwa, jak i stopień podziału obciążeń i pozycję instytucji finansowej na rynku po restrukturyzacji. W tym względzie Komisja przypomina, że bank otrzymał od państwa kapitał o wartości równej 16 % aktywów ważonych ryzykiem (wyłączając środek C). Wraz ze środkiem C bank otrzymuje zobowiązanie dodatkowego zastrzyku kapitałowego w wysokości 2 864 mld EUR, co stanowi łączną pomoc kapitałową w wysokości 23,7 % aktywów ważonych ryzykiem banku. Poza wsparciem kapitałowym bank otrzymał również pomoc na utrzymanie płynności finansowej. Bank otrzymał gwarancje zachowania płynności w wysokości 13 600 mln EUR na dzień 15 kwietnia 2011 r. oraz w wysokości 13 932 mln EUR na dzień 30 listopada 2013 r., co stanowi 17 % bilansu banku na ten dzień. Bank skorzystał również z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 12 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r., co stanowi 18 % bilansu banku na ten dzień. Konieczność wdrożenia środków mających na celu ograniczenie ewentualnych zakłóceń konkurencji jest uzasadniona, w szczególności ze względu na stosunkowo dużą kwotę pomocy. Ponadto udział banku w rynku greckim jest znaczny i wynosi 17 % w rynku w zakresie kredytów i 12 % w zakresie depozytów na dzień 31 grudnia 2012 r. Transakcje nabycia New TT Bank i Nea Proton Bank zwiększyły udział banku w rynku do 20,7 % w zakresie kredytów i do 18,8 % w zakresie depozytów według stanu na wrzesień 2013 r. (153).
(414)
Komisja przypomina, że trudności banku wynikają głównie z zewnętrznych wstrząsów, takich jak grecki kryzys zadłużeniowy i przedłużająca się recesja, które zaburzały funkcjonowanie greckiej gospodarki od 2008 r., jak zauważono w motywie 69 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Eurobank. Konieczność uwzględnienia kwestii pokusy nadużyć jest ograniczona, ponieważ wydaje się, że bank nie podejmował nadmiernego ryzyka. Jak opisano w sekcji 7.6.1, skutki środków pomocy zakłócające konkurencję są mniejsze w świetle tych czynników, tym samym środki majaczące na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji są konieczne w mniejszym stopniu. Z tych względów Komisja może wyjątkowo przyjąć, że pomimo wysokiej kwoty pomocy, plan restrukturyzacji nie przewiduje żadnego ograniczenia rozmiarów bilansu i kredytów w Grecji.
(415)
Komisja zauważa jednak, że dokapitalizowanie przez państwo umożliwiło bankowi kontynuacje działalności bankowej na rynkach zagranicznych i działalności ubezpieczeniowej w Grecji.
(416)
W tym kontekście Komisja zauważa, że oprócz wdrożonych już procesów eliminacji dźwigni finansowej i restrukturyzacji bank zobowiązał się również do sprzedaży działalności ubezpieczeniowej do dnia […] oraz do zmniejszenia rozmiaru swoich aktywów międzynarodowych do dnia 31 grudnia 2018 r., co prawdopodobnie pociągnie za sobą dalsze transakcje zbycia w […] i […], a także do niewykorzystywania pomocy w celu finansowania rozwoju tych przedsiębiorstw. Komisja uważa, że właściwe jest większe ograniczenie zagranicznych aktywów, jeżeli w ramach środka C HFSF wypłaci bankowi dodatkową pomoc kapitałową przekraczającą 1 mld EUR. Jak wskazano w motywie 295, taka płatność sprawiałaby zakłócenie konkurencji w większym stopniu niż samo zobowiązanie udziału w podwyższeniu kapitału. Jeżeli jednak dodatkowy zastrzyk kapitałowy wynosiłby mniej niż 1 mld EUR, powodowałby on większy udział prywatnych inwestorów, co najmniej na poziomie 1,5 mld EUR. Ponadto większy udział prywatnych inwestorów stanowiłby dodatkowy podział obciążenia, jak wyjaśniono w motywie 388. Punkt 31 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że zarówno cena zapłacona za pomoc otrzymaną od państwa, jak i stopień podziału obciążenia będą brane pod uwagę przy ocenie środków podziału obciążenia. W związku z tym dodatkowe zakłócenia konkurencji zostaną ograniczone, jeżeli zastrzyk kapitałowy dokonany przez HFSF wyniesie mniej niż 1 mld EUR.
(417)
Grecja zobowiązała się do zakazu nabywania zapewniającego, aby bank nie wykorzystywał otrzymanej pomocy państwa w celu nabycia jakichkolwiek nowych działalności. Zakaz ten przyczynia się do zapewnienia wykorzystywania pomocy wyłącznie w celu wspierania przywrócenia rentowności działalności bankowej w Grecji, a nie do celów rozwoju np. na rynkach zagranicznych.
(418)
Zobowiązanie zmniejszenia odsetek płaconych od greckich depozytów z niezwykle wysokiego poziomu zapewnia również niewykorzystywanie pomocy do finansowania niezrównoważonych strategii gromadzenia depozytów, które zakłócają konkurencję na rynku greckim. Podobnie zobowiązanie dotyczące wdrożenia ścisłych wytycznych w zakresie wyceny nowych kredytów na podstawie odpowiedniej oceny ryzyka kredytowego zapobiegnie zakłóceniu przez bank konkurencji na rynku greckim poprzez nieodpowiednie strategie wyceny kredytów dla klientów.
(419)
Biorąc pod uwagę szczególną sytuację opisaną w sekcji 7.6.1 oraz środki przewidziane w planie restrukturyzacji, Komisja uznaje, że istnieją wystarczające zabezpieczenia mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji.
7.7. MONITOROWANIE
(420)
Zgodnie z sekcją 5 komunikatu w sprawie restrukturyzacji wymaga się sporządzania regularnych sprawozdań w celu umożliwienia Komisji weryfikacji, czy plan restrukturyzacji jest właściwie wdrażany. Zgodnie ze zobowiązaniami (154) Grecja zapewni, aby pełnomocnik ds. monitorowania, który został już mianowany przez bank i zatwierdzony przez Komisję, monitorował wykonanie zobowiązań podjętych przez Grecję w odniesieniu do restrukturyzacji działalności banku w Grecji i zagranicą, ładu korporacyjnego i działalności komercyjnej. W związku z tym Komisja uznaje, że zapewniono właściwe monitorowanie wdrażania planu restrukturyzacji.
8. WNIOSEK
(421)
Komisja stwierdza, że środki pomocy SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/N), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C, ex 2012/NN) SA.31155 (2013/C) (2013/NN) zostały wdrożone przez Grecję niezgodnie z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ponieważ zostały one wdrożone przed ich oficjalnym zgłoszeniem. Komisja stwierdza jednak, że plan restrukturyzacji łącznie ze zobowiązaniami zawartymi w załączniku zapewnia przywrócenie długoterminowej rentowności banku, jest wystarczający w odniesieniu do podziału obciążeń i wkładu własnego oraz jest stosowny i proporcjonalny, aby zrekompensować skutki zakłóceń konkurencji wywołane przez środki pomocy będące przedmiotem badania w niniejszej decyzji. Przedstawiony plan restrukturyzacji i zobowiązania spełniają kryteria określone w komunikacie w sprawie restrukturyzacji i w związku z tym środki pomocy można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Następujące środki wdrożone lub planowane przez Grecję stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej:
a)
awaryjne wsparcie płynnościowe udzielone na rzecz Eurobank Ergasias SA. („Eurobank”) przez narodowy bank Grecji oraz objęte gwarancją Republiki Greckiej (środek L2);
b)
drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 341 mln EUR udzielone na rzecz Eurobank przez grecki fundusz stabilności finansowej (Hellenic Financial Stability Fund, „HFSF”) w grudniu 2012 r. (środek B2);
c)
pisemne zobowiązanie w wysokości 528 mln udzielone na rzecz Eurobank przez HFSF w dniu 21 grudnia 2012 r. (środek B3);
d)
dokapitalizowanie w wysokości 5 839 mln EUR udzielone na rzecz Eurobank przez HFSF w maju 2013 r. (środek B4);
e)
zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania w wysokości 2 864 mln EUR udzielone przez HFSF w następstwie podwyższenia kapitału podstawowego o 2 864 mln EUR zatwierdzonego przez nadzwyczajne zgromadzenie akcjonariuszy w dniu 12 kwietnia 2014 r. na podstawie zmienionej ustawy 3864/2010 o HFSF (środek C);
f)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 395 mln EUR dokonany na rzecz Nea Proton Bank przez HFSF w dniu 28 sierpnia 2013 r. (środek NP3).
2. W świetle planu restrukturyzacji odnoszącego się do Eurobank Group (Eurobank Ergasias SA i wszystkich jego spółek zależnych, greckich i niegreckich spółek zależnych i oddziałów, zarówno bankowych, jak i niebankowych) przedłożonego w dniu 16 kwietnia 2014 r. oraz zobowiązań przedstawionych przez Grecję w dniu 16 kwietnia 2014 r. następujące środki pomocy państwa są zgodne z rynkiem wewnętrznym:
a)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 950 mln EUR dokonany na rzecz Eurobank przez Grecję w maju 2009 r. w ramach programu dokapitalizowania (środek A);
b)
awaryjne wsparcie płynnościowe udzielone na rzecz Eurobank przez narodowy bank Grecji i objęte gwarancją Grecji od lipca 2011 r. w wysokości 12 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. (środek L2);
c)
pierwsze dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 3 970 mln EUR udzielone na rzecz Eurobank przez HFSF w maju 2012 r. (środek B1);
d)
drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 341 mln EUR udzielone na rzecz Eurobank przez HFSF w grudniu 2012 r. (środek B2);
e)
pisemne zobowiązanie w wysokości 528 mln udzielone na rzecz Eurobank przez HFSF w dniu 21 grudnia 2012 r. (środek B3);
f)
dokapitalizowanie w wysokości 5 839 mln EUR udzielone na rzecz Eurobank przez HFSF w maju 2013 r. (środek B4);
g)
zobowiązanie dotyczące dokapitalizowania w wysokości 2 864 mln EUR udzielone przez HFSF na rzecz Eurobank w następstwie podwyższenia kapitału podstawowego o 2 864 mln EUR zatwierdzonego przez nadzwyczajne zgromadzenie akcjonariuszy w dniu 12 kwietnia 2014 r. w na podstawie zmienionej ustawy 3864/2010 o HFSF (środek C);
h)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 80 mln EUR dokonany na rzecz Proton Bank przez Grecję w maju 2009 r. (środek Pr1);
i)
finansowanie łącznego niedopasowania poziomu płynności w wysokości 1 121,6 mln EUR przez Grecki Fundusz Depozytów i Gwarancji Inwestycyjnych (HDIGF) i HFSF w odniesieniu do działalności przeniesionej z Proton Bank do Nea Proton Bank w październiku 2011 r. i maju 2012 r. (środek NP1);
j)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 515 mln EUR dokonany na rzecz Nea Proton Bank przez HFSF w październiku 2011 r., lutym 2012 r., sierpniu 2012 r. i grudniu 2012 r. (środek NP2);
k)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 395 mln EUR dokonany na rzecz Nea Proton Bank przez HFSF w dniu 28 sierpnia 2013 r. (środek NP3);
l)
finansowanie łącznego niedopasowania poziomu płynności w wysokości 677 mln EUR przez HDIGF i HFSF w odniesieniu do działalności przeniesionej z T Bank do Hellenic Postbank („TT Bank”), w grudniu 2011 r. i lutym 2013 r. (środek T);
m)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 224,96 mln EUR dokonany na rzecz TT Bank przez Grecję w maju 2009 r. (środek TT);
n)
finansowanie łącznego niedopasowania poziomu płynności w wysokości 3 732,6 mln EUR przez HFSF w odniesieniu do działalności przeniesionej z TT Bank do New Hellenic Postbank („New TT Bank”), w styczniu i czerwcu 2013 r. (środek NTT1);
o)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 500 mln EUR dokonany na rzecz New TT Bank przez HFSF w dniu 29 stycznia 2013 r. (środek NTT2).
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Greckiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 29 kwietnia 2014 r.