PROVÁDĚCÍ NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 775/2014
ze dne 16. července 2014,
kterým se mění nařízení Rady (ES) č. 1236/2005 o obchodování s některým zbožím, které by mohlo být použito pro trest smrti, mučení nebo jiné kruté, nelidské či ponižující zacházení nebo trestání
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Rady (ES) č. 1236/2005 ze dne 27. června 2005 o obchodování s některým zbožím, které by mohlo být použito pro trest smrti, mučení nebo jiné kruté, nelidské či ponižující zacházení nebo trestání (1), a zejména s ohledem na čl. 12 odst. 2 uvedeného nařízení ve spojení s článkem 3 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 37/2014 ze dne 15. ledna 2014, kterým se mění některá nařízení týkající se společné obchodní politiky, pokud jde o postupy přijímání určitých opatření (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení (ES) č. 1236/2005 zavádí zákaz vývozu zboží, které nemá jiné praktické využití než pro účely trestu smrti nebo pro účely mučení a jiného krutého, nelidského či ponižujícího zacházení nebo trestání, jakož i kontroly vývozu některého zboží, které by pro tyto účely mohlo být použito. Toto nařízení dodržuje základní práva a ctí zásady uznávané Listinou základních práv Evropské unie, zejména dodržování a ochranu lidské důstojnosti, práva na život a zákaz mučení a nelidského či ponižujícího zacházení nebo trestání.
(2)
Po konzultaci se skupinou odborníků byly přezkoumány seznamy zboží, které je předmětem kontroly a zákazu.
(3)
Všeobecně se uznává, že běžná pouta na ruce mohou být použita jako omezovací prostředek při prosazování práva a že taková pouta mají donucovací orgány ve své běžné výbavě. Standardní minimální pravidla OSN pro zacházení s vězni zakazují používání řetězů nebo želízek k omezování pohybu a stanoví, že pouta na ruce a další omezovací prostředky se nesmí používat k trestání. Použití omezovacích prostředků, kromě řetězů a želízek, je dovoleno pouze pro některé zvláštní účely, zejména jako preventivní opatření proti útěku vězně při převozu, nebo aby se vězni zabránilo v poškozování sebe nebo jiných osob.
(4)
Použití pout na palce a prsty a obojků na krk se nepovažuje za přípustné při prosazování práva a také použití pout na nohy se obvykle nepovažuje za přípustné pro účely prosazování práva. Ozubená pouta na palce a prsty, palečnice, okovy a závaží na nohy způsobí kvůli své povaze silnou bolest nebo utrpení spíše, než jiná pouta na palce, prsty a nohy.
(5)
Je pravděpodobnější, že použití více mechanických omezovacích prostředků způsobí silnou bolest nebo utrpení, např. jestliže jsou pouta na zápěstí a kotnících spojena za zády. Takové způsoby omezování pohybu s sebou často nesou nebezpečí udušení, zvláště při použití obojku na krk.
(6)
Proto je nutné zakázat obchodování s pouty na palce a prsty, palečnicemi, okovy a závažím na nohy. S přihlédnutím k tomu, že jejich použití může být výjimečně odůvodněné, měl by se kontrolovat vývoz želízek a pout, jiných než jsou běžná pouta na ruce.
(7)
Tyto kontroly jsou rovněž vhodné při vývozu jednotlivých manžet nebo kroužků, jako jsou obojky na krk nebo kroužky okovů na nohy.
(8)
V definici běžných pout na ruce by měla být vymezena velikost jednotlivých manžet, což by mělo přinést více jasnosti ohledně škály pout, jejichž vývoz nepodléhá kontrole.
(9)
Použití mechanických omezovacích prostředků, jako jsou např. pouta určená k připoutání vězně k pevnému objektu ukotvenému k podlaze, zdi nebo stropu, není přijatelný způsob omezování pohybu. Proto je nutné obchodování s pouty určenými k takovému ukotvení zakázat.
(10)
Podobné kombinace mechanických omezovacích prostředků, vícebodová znehybňovací zařízení, způsobí silnou bolest či utrpení spíše než běžná pouta. Poutací křesla, poutací desky a poutací postele omezují pohyb vězně mnohem více než současné použití například pout na ruce a kotníkových manžet. Inherentní riziko mučení nebo nelidského zacházení se zvyšuje, pokud je tento způsob omezování pohybu uplatňován delší dobu. Proto je nutné obchodování s poutacími křesly, poutacími deskami a poutacími postelemi zakázat.
(11)
Křesla, desky a postele vybavené výlučně popruhy nebo pásy by měly být z tohoto zákazu vyjmuty, jelikož jejich použití může být za určitých okolností na krátkou dobu odůvodněné, například proto, aby se pacientům ve stavu rozrušení zabránilo v poškození samých sebe nebo jiných osob. Použití popruhů, pásů nebo jiných omezujících prostředků na pacienty však postrádá jakékoli léčebné nebo lékařské odůvodnění.
(12)
Klecová a síťová lůžka nejsou vhodným prostředkem pro omezování pohybu pacientů nebo vězňů. Proto je nutné obchodování s klecovými a síťovými lůžky zakázat.
(13)
Vězni jsou někdy nuceni nosit takzvanou kápi proti plivání, aby byli zaměstnanci a další osoby chráněni před pliváním. Kápě kryje ústa, ale často i nos a jako taková představuje určité riziko udušení. Je-li kombinována s dalšími omezujícími prostředky, jako jsou pouta, existuje též riziko poranění krku. Proto by měl být vývoz kápí proti plivání kontrolován.
(14)
Všeobecně se uznává, že obušky představují řádné vybavení donucovacích orgánů a štíty jsou běžným obranným prostředkem. Obchod s tzv. obušky s ostny je již zakázán, neboť je pravděpodobné, že způsobují silnou bolest nebo utrpení, spíše než obyčejné obušky. Ze stejného důvodu je nutné zakázat obchod s ostnatými štíty.
(15)
Tělesné trestání, jako je bičování, představuje mučení nebo jiný krutý, nelidský či ponižující trest. K trestání lidí bičováním byly určeny knuty a jiné biče s více řemínky nebo pásy, které nemají žádné zákonné použití. Biče s jedním řemínkem či páskem, obité hřebíky, ostny či podobnými prostředky, představují inherentní riziko, že způsobí silnou bolest nebo utrpení, a také nemají žádné zákonné použití. Obchodování s takovými biči je proto nutné zakázat. Biče s jedním hladkým řemínkem či páskem však mají jak zákonné, tak nezákonné použití, a obchod s nimi by proto neměl být zakázán.
(16)
Co se týče zbraní vydávajících elektrické šoky a zařízení podle bodu 2.1 přílohy II a bodu 2.1 přílohy III nařízení (ES) č. 1236/2005, je vhodné zrušit požadavek napětí převyšující naprázdno 10 000 V, aby se zabránilo tomu, že zákaz obchodování a vývozní kontroly budou obcházet zbraně a zařízení, které jsou schopné vydávat elektrický šok, ale mít o něco nižší napětí naprázdno.
(17)
Je rovněž nezbytné rozšířit rozsah kontrol vývozu a zahrnout do nich kromě přenosných zbraní, které jsou již kontrolovány, fixní nebo vestavitelné zbraně vydávající elektrický výboj s širokým dosahem a zasahující více fyzických osob. Tyto zbraně jsou často prezentovány jako takzvané neletální (nesmrtící) zbraně, ale znamenají přinejmenším stejné riziko způsobení silné bolesti nebo utrpení jako přenosné zbraně vydávající elektrický výboj.
(18)
Pokud jde přenosné zbraně nebo zařízení, které šíří paralyzující chemické látky, je vhodné rozšířit působnost kontroly vývozu tak, aby zahrnovala zbraně a zařízení šířící dráždivé chemické látky, které se kvalifikují jako „látky k potlačení nepokojů“.
(19)
Jelikož s fixními zařízeními pro rozptyl dráždivých chemických látek k použití uvnitř budovy se obchoduje, a jelikož vnitřní použití těchto látek představuje riziko způsobení silné bolesti nebo utrpení bez tradičního použití ve venkovních prostorách, měla by být taková zařízení kontrolována.
(20)
Kontrola vývozu by se rovněž měla aplikovat na fixní nebo vestavitelná zařízení pro rozptyl paralyzujících nebo dráždivých látek, které mají široký dosah, pokud takové zařízení dosud nepodléhá kontrole vývozu v souladu se společným postojem Rady 2008/944/SZBP (3). Tyto zbraně jsou často prezentovány jako takzvané neletální (nesmrtící) technologie, ale znamenají přinejmenším stejné riziko způsobení silné bolesti nebo utrpení jako přenosné zbraně a zařízení. Přestože voda není paralyzujícím či dráždivým chemickým činitelem, k rozptylu takových látek v kapalné formě mohou být použita vodní děla a jejich vývoz by měl být kontrolován.
(21)
Vývozní kontrola látky oleoresin capsicum (OC) a vanilylamidu kyseliny pelargonové (PAVA) by měla být doplněna o kontrolu vývozu některých směsí obsahujících tyto látky, které mohou být podávány jako paralyzující nebo dráždivé látky nebo se mohou používat k výrobě takových látek. Je vhodné vysvětlit, že případným odkazům na paralyzující či dráždivé chemické činitele je třeba rozumět tak, že obsahují látku oleoresin capsicum a příslušné směsi s obsahem této látky.
(22)
Číselný znak látky oleoresin capsicum v kombinované nomenklatuře by se měl nahradit jiným číselným znakem a do seznamů zboží uvedených v přílohách II a III nařízení (ES) č. 1236/2005 by se mělo doplnit několik číselných znaků.
(23)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Výboru pro společná pravidla pro vývoz výrobků,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Nařízení (ES) č. 1236/2005 se mění takto:
1)
Příloha II se nahrazuje zněním uvedeným v příloze I tohoto nařízení.
2)
Příloha III se nahrazuje zněním uvedeným v příloze II tohoto nařízení.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 16. července 2014.
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 775/2014
z dnia 16 lipca 2014 r.
zmieniające rozporządzenie Rady (WE) nr 1236/2005 w sprawie handlu niektórymi towarami, które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci, tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1236/2005 z dnia 27 czerwca 2005 r. w sprawie handlu niektórymi towarami, które mogłyby być użyte do wykonywania kary śmierci, tortur lub innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (1), w szczególności jego art. 12 ust. 2, odczytywany łącznie z art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 37/2014 z dnia 15 stycznia 2014 r. zmieniającego niektóre rozporządzenia dotyczące wspólnej polityki handlowej w odniesieniu do procedur przyjmowania niektórych środków (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Rozporządzenie (WE) 1236/2005 zakazuje wywozu towarów, które nie mają żadnego innego praktycznego zastosowania niż wykonywanie kary śmierci, torturowanie lub inne okrutne, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, oraz nakazuje kontrolę wywozu pewnych towarów, które mogłyby być wykorzystane do tych celów. Rozporządzenie to przestrzega praw podstawowych i jest zgodne z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności z zasadą poszanowania i ochrony godności człowieka, prawa do życia, a także zakazu tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania.
(2)
W konsultacji z grupą ekspertów dokonano przeglądu wykazu towarów będących przedmiotem kontroli i zakazu.
(3)
Stosowanie zwykłych kajdanek jako narzędzi do krępowania w celu egzekwowania prawa jest ogólnie przyjęte i takie kajdanki stanowią część standardowego wyposażenia organów odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa. Wzorcowe reguły minimalne postępowania z więźniami określone przez ONZ zakazują wykorzystywania łańcuchów lub kajdan jako narzędzi do krępowania i stanowią, że kajdanek i innych narzędzi do krępowania nie wolno stosować jako kary. Narzędzia do krępowania inne niż łańcuchy i kajdany wolno stosować jedynie w ściśle określonych celach, w szczególności jako środek ostrożności w celu udaremnienia ucieczki więźnia w czasie transportu lub by zapobiec samookaleczeniu więźnia lub zranieniu innych.
(4)
Stosowanie kajdanek na kciuki i palce oraz urządzeń do krępowania szyi uznawane jest za niedopuszczalne w celu egzekwowania prawa, natomiast stosowanie urządzeń do krępowania nóg zazwyczaj uznawane jest za niedopuszczalne w celu egzekwowania prawa. Z uwagi na ich charakterystykę prawdopodobieństwo zadania silnego bólu lub cierpienia w przypadku urządzeń takich jak ząbkowane kajdanki na kciuki i palce, śruby do zgniatania kciuków i palców, obręcze do krępowania nóg połączone prętem i urządzenia z obciążeniem do krępowania nóg jest większe niż w przypadku innych kajdanek na kciuki i palce oraz innych urządzeń do krępowania nóg.
(5)
Stosowanie zespolonych mechanicznych narzędzi ograniczających swobodę ruchu zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia silnego bólu lub cierpienia, np. tak jak w przypadku kajdanek na ręce i nogi połączonych za plecami krępowanej osoby. Wykorzystywanie tego typu urządzeń często łączy się z ryzykiem uduszenia, zwłaszcza w przypadku urządzeń do krępowania szyi.
(6)
Należy zatem zakazać handlu kajdankami na kciuki i na palce, śrubami do zgniatania kciuków i palców, obręczami do krępowania nóg połączonymi prętem, a także urządzeniami z obciążeniem do krępowania nóg. Biorąc pod uwagę, że w wyjątkowych sytuacjach ich stosowanie może być uzasadnione, wywóz kajdan i kajdanek, które nie są zwykłymi kajdankami, powinien być kontrolowany.
(7)
Przeprowadzanie takich kontroli jest również właściwe w przypadku wywozu pojedynczych kajdanek lub obręczy, takich jak urządzenia do krępowania szyi lub obręcze urządzeń do krępowania nóg.
(8)
Definicja zwykłych kajdanek powinna precyzować rodzaje kajdanek, których wywóz nie podlega kontroli, poprzez określenie rozmiaru pojedynczych kajdanek.
(9)
Stosowanie mechanicznych narzędzi ograniczających swobodę ruchu, takich jak kajdanki, w celu przykucia więźnia do obiektu przymocowanego do podłogi, ściany lub sufitu nie jest dopuszczalną techniką krępowania. Należy zatem zakazać handlu kajdankami służącymi do przykuwania.
(10)
Podobnie jak w przypadku zespolonych mechanicznych narzędzi ograniczających swobodę ruchu, w przypadku urządzeń do krępowania w wielu miejscach prawdopodobieństwo wystąpienia silnego bólu lub cierpienia jest większe niż przy stosowaniu np. zwykłych kajdanek. Krzesła, ławy i łóżka do krępowania ograniczają swobodę ruchu więźnia w znacznie większym stopniu niż jednoczesne użycie kajdanek zakładanych na ręce i na nogi. Nieodłączne ryzyko tortur lub nieludzkiego traktowania wzrasta, gdy wspomniana technika krępowania stosowana jest przez dłuższy czas. Należy zatem zakazać handlu krzesłami, ławami i łóżkami do krępowania.
(11)
Z zakazu tego należy wyłączyć krzesła, ławy i łóżka wyposażone jedynie w pasy lub taśmy, ponieważ w pewnych okolicznościach ich użycie przez krótki czas może być uzasadnione, np. aby uniemożliwić pacjentom w stanie wzburzenia okaleczenie siebie lub innych osób. Stosowanie pasów, taśm lub innych narzędzi ograniczających swobodę ruchu pacjenta nie ma jednak żadnego efektu terapeutycznego ani nie jest uzasadnione medycznie.
(12)
Łóżka-klatki oraz łóżka z siatką nie są właściwym środkiem ograniczania swobody ruchu pacjenta lub więźnia. Należy zatem zakazać handlu łóżkami w rodzaju klatki i łóżkami z siatką.
(13)
W celu ochrony personelu i innych osób przed opluciem więźniom nakłada się czasem specjalne kaptury. Ponieważ takie kaptury zakrywają usta, a często również nos, ich stosowanie niesie nieodłączne ryzyko uduszenia. W przypadku ich stosowania jednocześnie z innymi narzędziami ograniczającymi swobodę ruchu takimi jak kajdanki zachodzi również ryzyko uszkodzenia szyi. Należy zatem kontrolować wywóz kapturów uniemożliwiających oplucie.
(14)
Jest ogólnie przyjęte, że kije lub pałki stanowią standardowy element wyposażenia organów odpowiedzialnych za egzekwowanie prawa oraz że tarcze stanowią standardowe wyposażenie obronne. Zakazano już handlu pałkami wyposażonymi w kolce, ponieważ ich użycie zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia silnego bólu lub cierpienia niż ma to miejsce w przypadku zwykłych pałek. Analogicznie należy zakazać handlu tarczami wyposażonymi w kolce.
(15)
Stosowanie kar cielesnych takich jak chłosta stanowi torturę lub inne okrutne, nieludzkie lub poniżające karanie. Knuty i inne baty splecione z wielu rzemieni zaprojektowano w celu chłostania ludzi, w ramach kary, i nie mają one zgodnego z prawem zastosowania. Baty z pojedynczym rzemieniem wyposażonym w gwoździe, kolce lub inne podobne elementy niosą ryzyko zadania silnego bólu lub cierpienia i również nie mają zgodnego z prawem zastosowania. Należy zatem zakazać handlu takimi batami. Jednakże baty wykonane z pojedynczego gładkiego rzemienia mają zastosowanie zarówno zgodne, jak i niezgodne z prawem, w związku z czym nie należy ich obejmować zakazem.
(16)
W odniesieniu do broni i urządzeń do wywoływania elektrowstrząsów opisanych w pkt 2.1 załącznika II oraz pkt 2.1 załącznika III do rozporządzenia (WE) nr 1236/2005 należy usunąć wymóg dotyczący napięcia przekraczającego 10 000 V w celu zapobieżenia omijania zakazu handlu i kontroli wywozu broni i urządzeń, które są zdolne wywoływać elektrowstrząsy, ale mają nieco niższe napięcie jałowe.
(17)
Należy ponadto poszerzyć zakres kontroli wywozu, tak aby obejmował on, oprócz kontrolowanej już broni przenośnej, broń elektryczną mocowaną na stałe lub z możliwością montażu o szerokim polu rażenia zdolną porazić wiele osób jednocześnie. Broń tego typu przedstawiana jest często jako tzw. broń nieśmiercionośna, niesie ona jednak co najmniej takie samo ryzyko wywołania silnego bólu lub cierpienia jak przenośna broń elektryczna.
(18)
Jeśli chodzi o broń i urządzenia przenośne rozprowadzające obezwładniające substancje chemiczne, należy rozszerzyć zakres kontroli wywozu tych towarów, tak aby objąć nim broń i urządzenia rozprowadzające drażniące substancje chemiczne, które kwalifikują się jako środki rozpraszania tłumu.
(19)
Ponieważ w sprzedaży znajdują się urządzenia mocowane na stałe do rozprowadzania drażniących substancji chemicznych przeznaczonych do stosowania wewnątrz budynków i stosowanie takich substancji we wnętrzach niesie ryzyko wywołania silnego bólu lub cierpienia, które nie występuje w przypadku tradycyjnego stosowania na zewnątrz, wywóz takiego sprzętu powinien zostać objęty kontrolą.
(20)
Kontrola wywozu powinna być również stosowana w odniesieniu do sprzętu mocowanego na stałe lub z możliwością montażu do rozprowadzania substancji obezwładniających lub drażniących o szerokim polu rażenia, w przypadku gdy taki sprzęt nie został jeszcze objęty kontrolą wywozu zgodnie ze wspólnym stanowiskiem Rady 2008/944/WPZiB (3). Sprzęt tego typu przedstawiany jest często jako tzw. technologia nieśmiercionośna, jego stosowanie niesie jednak co najmniej takie samo ryzyko wywołania silnego bólu lub cierpienia jak w przypadku stosowania broni i urządzeń przenośnych. Woda nie jest jednym z obezwładniających lub drażniących czynników chemicznych, armatki wodne mogą być jednak stosowane do rozprowadzania tego typu substancji w postaci ciekłej, w związku z czym ich wywóz powinien zostać objęty kontrolą.
(21)
Kontrolę wywozu oleożywicy capsicum (OC) oraz wanililoamidu kwasu pelargonowego (PAVA) należy uzupełnić o kontrolę wywozu pewnych mieszanin zawierających te substancje, które same w sobie mogą być wykorzystywane w charakterze środków obezwładniających lub drażniących lub też wykorzystywane do ich produkcji. Należy również wyjaśnić, że w stosownych przypadkach odniesienia do obezwładniających lub drażniących czynników chemicznych muszą zawierać również odniesienie do oleożywicy capsicum i odnośnych mieszanin zawierających tę substancję.
(22)
Kod OC w Nomenklaturze scalonej należy zastąpić innym kodem, jak również dodać szereg kodów do wykazów towarów ujętych w załącznikach II i III do rozporządzenia (WE) nr 1236/2005.
(23)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ds. Wspólnych Reguł Wywozu Towarów,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W rozporządzeniu (WE) nr 1236/2005 wprowadza się następujące zmiany:
1)
załącznik II zastępuje się tekstem załącznika I do niniejszego rozporządzenia;
2)
załącznik III zastępuje się tekstem załącznika II do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 16 lipca 2014 r.