NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 248/2014
ze dne 26. února 2014,
kterým se mění nařízení (EU) č. 260/2012, pokud jde o přechod na úhrady a inkasa prováděné v rámci celé Unie
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 114 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropské centrální banky (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Spolu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 924/2009 (3) představuje nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 260/2012 (4) významný stavební prvek při dotváření jednotné oblasti pro platby v eurech (SEPA), v níž se nemá rozlišovat mezi přeshraničními a vnitrostátními platbami v eurech. Hlavním cílem nařízení (EU) č. 260/2012 je přechod od vnitrostátních schémat úhrad a inkas k harmonizovaným schématům úhrad SEPA a inkas SEPA mimo jiné tím, že se občanům Unie poskytne jediné mezinárodní číslo bankovního účtu (IBAN), které se může používat u všech inkas SEPA a úhrad SEPA denominovaných v eurech.
(2)
Nařízení (EU) č. 260/2012 stanovilo, že přechod na systém SEPA se uskuteční do 1. února 2014 s cílem ponechat poskytovatelům platebních služeb a uživatelům platebních služeb dostatek času, aby přizpůsobili své postupy technickým požadavkům, které přechod na úhrady SEPA a inkasa SEPA obnáší.
(3)
Od přijetí nařízení (EU) č. 260/2012 Komise a Evropská centrální banka bedlivě sledovaly pokrok při přechodu na systém SEPA. Konalo se několik setkání s členskými státy, vnitrostátními veřejnými orgány a účastníky trhu. Evropská centrální banka pravidelně zveřejňovala zprávy o pokroku přechodu na systém SEPA na základě platebních údajů, které sbíraly národní centrální banky. Tyto zprávy uvádějí, že některé členské státy eurozóny si vedou dobře, takže v současnosti u úhrad SEPA dosahují míry přechodu blížící se 100 %. Velká většina poskytovatelů platebních služeb oznámila, že již dosáhla souladu se systémem SEPA. V několika dalších členských státech však míra přechodu zaostává za očekáváním. To je zejména případ inkas SEPA.
(4)
Rada ve složení pro hospodářské a finanční věci (ECOFIN) ve svých závěrech ze dne 14. května 2013 znovu zdůraznila význam přechodu na systém SEPA. Bylo zjištěno, že přechod na systém SEPA není zdaleka završen a že k včasnému dokončení přechodu na systém SEPA bude třeba bezprostředního úsilí všech účastníků trhu. Byl přijat akční plán, ve kterém byli vyzváni obchodníci, podniky, malé a střední podniky a orgány veřejné správy, aby neprodleně přijali nezbytná konkrétní interní opatření k přizpůsobení svých postupů a k informování svých zákazníků o údajích týkajících se jejich IBAN.
(5)
Přes značné úsilí vynaložené Evropskou centrální bankou, členskými státy, jejich vnitrostátními veřejnými orgány a účastníky trhu během uplynulých měsíců ukazují poslední statistiky ohledně přechodu, že celková míra přechodu v eurozóně na úhrady SEPA vzrostla ze 40 % v červnu 2013 na hodnotu přibližně 64 % v listopadu 2013, zatímco celková míra přechodu na inkasa SEPA dosáhla pouze 26 %. I když vnitrostátní údaje svědčí o výrazném pokroku v několika členských státech, nadále existuje významná skupina členských států, které značně zaostávají za očekávanými mírami přechodu. Je proto velmi nepravděpodobné, že všichni účastníci trhu dosáhnou souladu s požadavky systému SEPA do 1. února 2014.
(6)
Od 1. února 2014 budou muset banky a jiní poskytovatelé platebních služeb z důvodu právem stanovené povinnosti odmítat zpracovávat úhrady nebo inkasa, které nejsou slučitelné se systémem SEPA, přestože, jak je tomu již nyní, by technicky mohli uvedené platby zpracovávat tak, že by souběžně s úhradami SEPA a inkasy SEPA nadále používali stávající starší platební schémata. Dokud nedojde k úplnému přechodu na úhrady SEPA a inkasa SEPA, nelze vyloučit, že u těchto plateb bude docházet k prodlevám. Tím by mohli být dotčeni všichni uživatelé platebních služeb, zejména malé a střední podniky a spotřebitelé.
(7)
Je nezbytné, aby se předešlo zbytečnému narušení plateb v důsledku toho, že do 1. února 2014 nebude přechod na systém SEPA dokončen v plném rozsahu. Poskytovatelům platebních služeb by proto mělo být povoleno, aby po určitou dobu nadále zpracovávali platební transakce pomocí svých starších schémat souběžně se schématy úhrad SEPA a inkas SEPA, jak to činí nyní. Mělo by proto být zavedeno přechodné období, které umožní pokračování takového souběžného zpracovávání plateb v různých formátech. Vzhledem k současným údajům o přechodu a k předpokládanému tempu přechodu je přiměřené stanovit jednorázové dodatečné přechodné období v délce šesti měsíců. Takové zachování právních účinků starších systémů, které nejsou v souladu se systémem SEPA, by mělo být považováno za výjimečné opatření, a tudíž by mělo být co nejkratší, neboť k dosažení plných přínosů z integrovaného trhu plateb je nezbytné realizovat rychlý a komplexní přechod. Je rovněž nezbytné, aby byly lhůtou časově omezeny náklady poskytovatelů platebních služeb na pokračující používání starších platebních schémat souběžně se systémem SEPA. Během tohoto přechodného období by poskytovatelé platebních služeb, kteří již plně přešli na systém SEPA, mohli zvážit poskytování konverzních služeb uživatelům platebních služeb, kteří na systém SEPA dosud nepřešli. Během přechodného období by se členské státy měly zdržet uplatňování sankcí vůči poskytovatelům platebních služeb, kteří zpracovávají platby, které nejsou v souladu se systémem SEPA, a vůči uživatelům platebních služeb, kteří dosud nepřešli na systém SEPA.
(8)
Několik velkých uživatelů nástrojů inkasních plateb již uvedlo, že hodlají realizovat přechod ke dni blízkému konci stanovené lhůty. Případné odložení těchto projektů přechodu by mohlo vést k dočasnému tlaku na příchozí platby a peněžní toky, a tudíž na výši pokladní hotovosti dotčených společností. Takový opožděný přechod značného rozsahu by rovněž mohl vytvářet některá úzká místa, zejména na úrovni bank a prodejců softwaru, kteří mohou být vystaveni určitým omezením z hlediska jejich kapacit. Dodatečná lhůta pro postupné zavádění nového systému by umožnila odstupňovanější přístup. Účastníci trhu, kteří ještě nezačali realizovat nezbytná přizpůsobení pro dosažení souladu se systémem SEPA, se vyzývají, aby tak učinili co nejdříve. Účastníci trhu, kteří již začali přizpůsobovat své platební procesy, by však měli dokončit přechod co možná nejrychleji.
(9)
Vzhledem k celkovému cíli, jímž je realizovat koordinovaný a integrovaný přechod, je vhodné, aby se přechodné období vztahovalo na úhrady SEPA i inkasa SEPA. Rozdílná přechodná období pro úhrady SEPA a inkasa SEPA by vedla k nejasnostem na straně spotřebitelů, poskytovatelů platebních služeb, malých a středních podniků a ostatních uživatelů platebních služeb.
(10)
V zájmu právní jistoty a s cílem zabránit přerušení v uplatňování nařízení (EU) č. 260/2012 je nezbytné, aby toto nařízení vstoupilo naléhavě v platnost a použilo se se zpětným účinkem ode dne 31. ledna 2014.
(11)
Vzhledem k naléhavosti situace by měla být použita výjimka ze lhůty osmi týdnů uvedené v článku 4 Protokolu č. 1 o úloze vnitrostátních parlamentů v Evropské unii, připojeného ke Smlouvě o Evropské unii, Smlouvě o fungování Evropské unie a Smlouvě o založení Evropského společenství pro atomovou energii.
(12)
Nařízení (EU) č. 260/2012 by proto mělo být odpovídajícím způsobem změněno,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
V článku 16 nařízení (EU) č. 260/2012 se odstavec 1 nahrazuje tímto:
„1. Odchylně od čl. 6 odst. 1 a 2 mohou poskytovatelé platebních služeb do 1. srpna 2014 nadále zpracovávat platební transakce v eurech ve formátech odlišných od formátů požadovaných tímto nařízením pro úhrady a inkasa.
Členské státy použijí pravidla týkající se sankcí za porušení čl. 6 odst. 1 a 2 stanovená v souladu s článkem 11 ode dne 2. srpna 2014.
Odchylně od čl. 6 odst. 1 a 2 mohou členské státy povolit poskytovatelům platebních služeb, aby do 1. února 2016 poskytovali uživatelům platebních služeb u vnitrostátních platebních transakcí konverzní služby, a umožnili jim tak i nadále používat číslo účtu ve formátu BBAN místo identifikátoru platebního účtu podle bodu 1 písm. a) přílohy, a to pod podmínkou, že je zajištěna interoperabilita pomocí technicky proveditelné a bezpečné konverze čísla účtu ve formátu BBAN plátce a příjemce na příslušný identifikátor platebního účtu podle bodu 1 písm. a) přílohy. Tento identifikátor platebního účtu se poskytne uživatelům platebních služeb, kteří dávají podnět k platbě, případně před provedením platby. Poskytovatelé platebních služeb v takovém případě neúčtují uživatelům platebních služeb žádné poplatky, které by byly přímo či nepřímo spojeny s těmito konverzními službami.“
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se se zpětným účinkem ode dne 31. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 26. února 2014.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 248/2014
z dnia 26 lutego 2014 r.
zmieniające rozporządzenie (UE) nr 260/2012 w odniesieniu do przejścia na ogólnounijne polecenia przelewu i polecenia zapłaty
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 114,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 260/2012 (3), wraz z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 924/2009 (4), stanowi ważny element procesu tworzenia jednolitego obszaru płatności w euro (SEPA), w obrębie którego nie będzie różnicy między, dokonywanymi w euro, płatnościami krajowymi i płatnościami transgranicznymi. Głównym celem rozporządzenia (UE) nr 260/2012 jest przejście z krajowych schematów polecenia przelewu i polecenia zapłaty na zharmonizowane schematy polecenia przelewu SEPA i polecenia zapłaty SEPA, między innymi w drodze udostępnienia obywatelom Unii niepowtarzalnego międzynarodowego numeru rachunku bankowego (IBAN), który może być wykorzystywany na potrzeby wszystkich denominowanych w euro transakcji polecenia przelewu SEPA i polecenia zapłaty SEPA.
(2)
W rozporządzeniu (UE) nr 260/2012 określono, że przejście na SEPA powinno nastąpić do dnia 1 lutego 2014 r., tak by zapewnić dostawcom usług płatniczych oraz użytkownikom usług płatniczych wystarczająco dużo czasu na dostosowanie swoich procedur do wymogów technicznych związanych z przejściem na polecenia przelewu SEPA i polecenia zapłaty SEPA.
(3)
Od chwili przyjęcia rozporządzenia (UE) nr 260/2012 Komisja i Europejski Bank Centralny uważnie monitorowały postępy w procesie przejścia na SEPA. Odbyły się liczne spotkania z przedstawicielami państw członkowskich, krajowych organów administracji oraz uczestników rynku. Europejski Bank Centralny regularnie publikował sprawozdania z postępów w procesie przejścia na SEPA, wykorzystując w tym celu dane dotyczące płatności gromadzone przez krajowe banki centralne. Sprawozdania te pokazują, że szereg państw członkowskich należących do strefy euro jest pod tym względem bardzo zaawansowanych i obecnie blisko 100 % poleceń przelewu jest w nich realizowanych zgodnie z wymogami SEPA. Zdecydowana większość dostawców usług płatniczych poinformowała, że spełnia już wymogi SEPA. W kilku innych państwach członkowskich wskaźniki przejścia na SEPA pozostają jednak w tyle w stosunku do oczekiwań. Jest tak zwłaszcza w przypadku polecenia zapłaty SEPA.
(4)
W dniu 14 maja 2013 r. Rada ECOFIN w swoich konkluzjach po raz kolejny podkreśliła znaczenie przejścia na SEPA. Stwierdzono, że proces przejścia na SEPA jest jeszcze daleki od zakończenia i że jego terminowe zakończenie będzie wymagało natychmiastowego podjęcia wysiłków przez wszystkich uczestników rynku. Przyjęto plan działania, w którym handlowcy, spółki, MŚP i organy administracji publicznej wezwano do natychmiastowego podjęcia konkretnych działań wewnętrznych wymaganych w celu dostosowania ich procedur oraz poinformowania klientów o swoich numerach IBAN.
(5)
Mimo znacznych wysiłków podjętych w ostatnich miesiącach przez Europejski Bank Centralny, państwa członkowskie, krajowe organy administracji oraz poszczególnych uczestników rynku, najnowsze statystyki na temat przejścia na SEPA pokazują, że ogółem w strefie euro wskaźnik przejścia na polecenia przelewu SEPA wzrósł z 40 % w czerwcu 2013 r. do około 64 % w listopadzie 2013 r., a w przypadku poleceń zapłaty SEPA wskaźnik ten osiągnął jedynie 26 %. Wprawdzie dane dotyczące poszczególnych krajów wskazują na zadowalające postępy w kilku państwach członkowskich, jednak znacząca ich grupa pozostaje znacznie w tyle w stosunku do oczekiwanego tempa przechodzenia na SEPA. Jest więc bardzo mało prawdopodobne, że z dniem 1 lutego 2014 r. wszyscy uczestnicy rynku będą spełniać wymogi SEPA.
(6)
Od dnia 1 lutego 2014 r. banki oraz inni dostawcy usług płatniczych będą zmuszeni odmawiać przetwarzania poleceń przelewu i poleceń zapłaty, które nie spełniają wymogów SEPA, gdyż wymagają tego od nich przepisy, aczkolwiek, jak to się dzieje obecnie, technicznie byliby oni w stanie przetwarzać te płatności, kontynuując stosowanie dotychczasowych schematów płatności równolegle z poleceniem przelewu SEPA i poleceniem zapłaty SEPA. Dopóki nie nastąpi pełne przejście na polecenia przelewu SEPA i polecenia zapłaty SEPA, nie można więc wykluczyć opóźnień tych płatności. Problemy te mogą dotknąć wszystkich użytkowników usług płatniczych, a w szczególności MŚP i konsumentów.
(7)
Kwestią o zasadniczym znaczeniu jest uniknięcie niepotrzebnych zakłóceń w płatnościach wynikających z faktu, iż do dnia 1 lutego 2014 r. nie udało się dokonać pełnego przejścia na SEPA. Dostawcom usług płatniczych należy zatem zezwolić, przez ograniczony okres czasu, na dalsze przetwarzanie transakcji płatniczych przy wykorzystaniu ich dotychczasowych schematów płatności, równolegle ze stosowaniem schematów polecenia przelewu SEPA i polecenia zapłaty SEPA, tak jak to czynią obecnie. Należy zatem wprowadzić okres przejściowy, który umożliwi kontynuowanie przetwarzania płatności w różnych formatach. Biorąc pod uwagę aktualne wskaźniki przejścia na SEPA oraz oczekiwane dalsze tempo tego procesu, właściwy będzie jednorazowy, dodatkowy okres przejściowy wynoszący sześć miesięcy. Takie zastosowanie zasady praw nabytych w stosunku do dotychczasowych systemów płatności, które nie spełniają wymogów SEPA, należy traktować jako środek wyjątkowy i w związku z tym okres jego obowiązywania powinien być jak najkrótszy, gdyż szybkie i pełne przejście na SEPA jest niezbędne w celu osiągnięcia pełni korzyści płynących ze zintegrowanego rynku płatności. Istotne jest również ograniczenie okresu ponoszenia przez dostawców usług płatniczych kosztów związanych z dalszym utrzymywaniem dotychczasowych schematów płatności równolegle z systemem SEPA. Dostawcy usług płatniczych, którzy już w pełni zakończyli proces przejścia na SEPA, mogą rozważyć świadczenie w okresie przejściowym usług w zakresie konwersji dla tych użytkowników usług płatniczych, którzy jeszcze tego nie dokonali. W okresie przejściowym państwa członkowskie powinny zrezygnować z nakładania sankcji na dostawców usług płatniczych, którzy realizują płatności niespełniające wymogów SEPA, oraz na użytkowników usług płatniczych, którzy nie zakończyli jeszcze procesu przejścia na SEPA.
(8)
Kilku dużych użytkowników instrumentów polecenia zapłaty poinformowało już, że planuje przejść na SEPA dopiero tuż przed datą końcową. Wszelkie opóźnienia w tych procesach przejścia na SEPA mogą prowadzić do okresowych napięć dotyczących otrzymywanych płatności i przepływów środków pieniężnych, a tym samym zasobów środków finansowych, którymi dysponują przedsiębiorstwa. Takie późne przejście na SEPA na dużą skalę może również prowadzić do innych problemów, zwłaszcza wśród banków i dostawców oprogramowania, w przypadku których należy się liczyć z ograniczoną dostępnością ich usług. Wydłużenie okresu wprowadzania nowego systemu umożliwiłoby zastosowanie bardziej stopniowego podejścia. Uczestników rynku, którzy nie rozpoczęli jeszcze wdrażania koniecznych dostosowań służących spełnieniu wymogów SEPA, wzywa się do jak najszybszego podjęcia odpowiednich działań. Uczestnicy rynku, którzy rozpoczęli już dostosowywanie swoich procedur związanych z płatnościami, powinni jednak zakończyć proces przejścia na SEPA możliwie jak najszybciej.
(9)
W związku z nadrzędnym celem, jakim jest skoordynowane i zintegrowane przejście na SEPA, właściwe jest, by okres przejściowy miał zastosowanie zarówno do polecenia przelewu SEPA, jak i do polecenia zapłaty SEPA. Różne okresy przejściowe dla polecenia przelewu SEPA i polecenia zapłaty SEPA prowadziłyby do dezorientacji wśród konsumentów, dostawców usług płatniczych, MŚP oraz innych użytkowników usług płatniczych.
(10)
Ze względu na pewność prawa oraz w celu uniknięcia jakiejkolwiek przerwy w stosowaniu rozporządzenia (UE) nr 260/2012 konieczne jest, by niniejsze rozporządzenie weszło w życie w trybie pilnym i obowiązywało z mocą wsteczną od dnia 31 stycznia 2014 r.
(11)
Z uwagi na pilność sprawy konieczne jest odstąpienie od ośmiotygodniowego terminu, o którym mowa w art. 4 Protokołu nr 1 w sprawie roli parlamentów narodowych w Unii Europejskiej, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej, Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.
(12)
Należy zatem odpowiednio zmienić rozporządzenie (UE) nr 260/2012,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Art. 16 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 260/2012 otrzymuje brzmienie:
„1. W drodze odstępstwa od art. 6 ust. 1 i 2 dostawcy usług płatniczych mogą do dnia 1 sierpnia 2014 r. kontynuować przetwarzanie transakcji płatniczych w euro w formatach, które różnią się od formatów wymaganych dla poleceń przelewu i poleceń zapłaty zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
Państwa członkowskie stosują przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszeń art. 6 ust. 1 i 2, ustanowione zgodnie z art. 11, od dnia 2 sierpnia 2014 r.
W drodze odstępstwa od art. 6 ust. 1 i 2, państwa członkowskie mogą zezwalać dostawcom usług płatniczych, do dnia 1 lutego 2016 r., na świadczenie usług w zakresie konwersji w odniesieniu do krajowych transakcji płatniczych, umożliwiając użytkownikom usług płatniczych, którzy są konsumentami, dalsze korzystanie z BBAN zamiast identyfikatora rachunku płatniczego określonego w pkt 1 lit. a) załącznika, pod warunkiem że zostanie zapewniona interoperacyjność poprzez techniczną i bezpieczną konwersję BBAN płatnika i odbiorcy w identyfikator rachunku płatniczego określony w pkt 1 lit. a) załącznika. Ten identyfikator rachunku płatniczego dostarcza się inicjującemu transakcję użytkownikowi usług płatniczych, w stosownych przypadkach przed wykonaniem płatności. W takich przypadkach dostawcy usług płatniczych nie pobierają od użytkownika usług płatniczych dodatkowych opłat lub innych prowizji związanych bezpośrednio lub pośrednio z usługami w zakresie konwersji.”.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się z mocą wsteczną od dnia 31 stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 26 lutego 2014 r.