ROZHODNUTÍ RADY 2013/755/EU
ze dne 25. listopadu 2013
o přidružení zámořských zemí a území k Evropské unii
(„rozhodnutí o přidružení zámoří“)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 203 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského parlamentu,
v souladu se zvláštním legislativním postupem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Toto rozhodnutí nahrazuje rozhodnutí Rady 2001/822/ES (1), které je použitelné do 31. prosince 2013. Podle článku 62 rozhodnutí 2001/822/ES má Rada přijmout předpisy, které se mají zavést pro následné používání zásad stanovených v článcích 198 až 202 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(2)
Ve svých závěrech ze dne 22. prosince 2009 o vztazích EU se zámořskými zeměmi a územími (ZZÚ) vyzvala Rada Komisi, aby do července 2012 předložila legislativní návrh za účelem revize rozhodnutí o přidružení zámoří. Rada schválila návrh Komise, aby se budoucí partnerství mezi Unií a ZZÚ zakládalo na třech klíčových pilířích: 1) posilování konkurenceschopnosti, 2) zvyšování odolnosti a omezování zranitelnosti a 3) podpoře spolupráce a integrace mezi ZZÚ a dalšími partnery a sousedními regiony.
(3)
Komise pořádala v období od června do října 2008 veřejnou konzultaci a navrhla řadu směrů, kudy by se nové rozhodnutí o přidružení mohlo ubírat. Výsledky této konzultace byly shrnuty ve sdělení ze dne 6. listopadu 2009 nazvaném „Složky nového partnerství mezi EU a zámořskými zeměmi a územími“.
(4)
Na ZZÚ se automaticky nevztahují Smlouva o fungování EU ani sekundární právní předpisy z ní vycházející, s výjimkou některých ustanovení, která výslovně stanoví opak. Ačkoli ZZÚ nejsou třetími zeměmi, netvoří součást jednotného trhu a v oblasti obchodu musí plnit povinnosti ukládané třetím zemím, především pak pravidla původu, zdravotní a rostlinolékařské normy a bezpečnostní opatření.
(5)
Zvláštní vztah mezi Unií a ZZÚ by se měl přesunout od klasického přístupu ve formě rozvojové spolupráce k recipročnímu partnerství, jež by v ZZÚ podporovalo udržitelný rozvoj. Solidarita mezi Unií a ZZÚ by se navíc měla zakládat na jejich specifickém vztahu a na skutečnosti, že patří k téže „evropské rodině“.
(6)
Podíl občanské společnosti na rozvoji ZZÚ lze zvýšit posílením jejích organizací ve všech oblastech spolupráce.
(7)
Vzhledem k zeměpisné poloze ZZÚ a navzdory odlišnému statusu každého hráče v dané zeměpisné oblasti z hlediska práva Unie by spolupráce mezi ZZÚ a jejich sousedy měla probíhat v zájmu všech stran, přičemž by se měla zvlášť zaměřovat na oblasti společného zájmu a na podporu unijních hodnot a norem. ZZÚ by navíc mohly v rámci svého regionu působit jako regionální uzly nebo centra excelence.
(8)
Unie by měla podporovat politiky a strategie ZZÚ v oblastech společného zájmu na základě jejich konkrétních potřeb, potenciálu a volby.
(9)
Přidružení by mělo usilovat o ochranu, obnovu a udržitelné využívání biologické rozmanitosti a ekosystémových služeb jakožto klíčových faktorů pro dosažení udržitelného rozvoje.
(10)
ZZÚ se vyznačují bohatou rozmanitostí suchozemských a podmořských organismů. Změna klimatu by mohla mít dopad na přírodní prostředí ZZÚ a představuje hrozbu omezující tamější udržitelný rozvoj. K přizpůsobení se změně klimatu a ke zmírnění jejích dopadů v ZZÚ by napomohla opatření v oblasti ochrany biologické rozmanitosti a ekosystémových služeb, snižování rizika katastrof, udržitelného řízení přírodních zdrojů a podpory udržitelné energetiky.
(11)
Ve vztazích mezi Unií a ZZÚ by měl být uznán významný podíl, kterým by ZZÚ mohly přispívat k plnění závazků Unie vyplývajících z mnohostranných dohod o životním prostředí.
(12)
Zámořské země a území je důležité podporovat v jejich úsilí o menší závislost na fosilních palivech, aby se omezila jejich zranitelnost z hlediska přístupu k palivům a kolísaní cen, a hospodářství těchto zemí a území se tak stalo odolnější a méně zranitelné vůči vnějším otřesům.
(13)
Unie by mohla ZZÚ napomáhat při omezování jejich zranitelnosti vůči pohromám a podporovat akce a opatření, které přijímají za tímto účelem.
(14)
Jelikož zeměpisná odlehlost představuje překážku pro konkurenceschopnost ZZÚ, je třeba zlepšit jejich přístupnost.
(15)
Unie a ZZÚ uznávají význam vzdělání a odborné přípravy jakožto páky pro udržitelný rozvoj ZZÚ.
(16)
Další hospodářský a sociální rozvoj ZZÚ by se měl ubírat cestou vzájemné podpory a měl by usilovat o zvýšení konkurenceschopnosti hospodářství ZZÚ a také o dosažení sociálního blahobytu a začlenění, zejména zranitelných skupin obyvatelstva a osob se zdravotním postižením. Spolupráce mezi Unií a ZZÚ by za tímto účelem měla zahrnovat výměny informací a osvědčených postupů v příslušných oblastech včetně rozvíjení dovedností a sociální ochrany a měla by podporovat práva zdravotně postižených osob se zřetelem k zásadám Úmluvy OSN o právech osob se zdravotním postižením. Přidružení ZZÚ k Unii by navíc mělo v ZZÚ a regionech, kde se nacházejí, přispívat k podpoře důstojné práce, včetně osvědčené praxe v sociálním dialogu, k dodržování hlavních pracovních norem a k respektování principu rovných příležitostí, přístupnosti a zákazu diskriminace.
(17)
Cestovní ruch by mohl představovat oblast spolupráce mezi Unií a ZZÚ. Tato spolupráce by měla být zaměřena na podporu úsilí orgánů ZZÚ dosáhnout co největších výhod z místního, regionálního a mezinárodního cestovního ruchu a měla by podpořit soukromé finanční toky z Unie a jiných zdrojů do rozvoje cestovního ruchu v ZZÚ. Zvláštní pozornost je třeba věnovat potřebě integrovat cestovní ruch do sociálního, kulturního a hospodářského života obyvatelstva, stejně jako respektu k životnímu prostředí.
(18)
Výskyt přenosných nemocí v ZZÚ, např. horečky dengue v Karibiku a Tichomoří a horečky chikungunya v oblasti Indického oceánu, může mít závažný nepříznivý dopad ze zdravotního a hospodářského hlediska. Kromě snížení produktivity postiženého obyvatelstva mohou epidemie v ZZÚ velmi výrazně ovlivnit cestovní ruch, který je v mnoha ZZÚ pilířem hospodářství. Vzhledem k tomu, že do ZZÚ podniká cesty velké množství turistů a migrujících pracovníků, ZZÚ jsou zranitelné vůči „dovozu“ infekčních chorob. Totéž platí i naopak - objemné toky osob cestujících ze ZZÚ zpět domů by mohly způsobovat zavlečení přenosných nemocí do Evropy. Pro udržitelnost hospodářství těch ZZÚ, jež se do značné míry spoléhají na cestovní ruch, je proto zásadním faktorem zajištění „bezpečné turistiky“.
(19)
Přidružení ZZÚ k Unii by mělo zohledňovat a podporovat zachování kulturní identity a rozmanitosti ZZÚ.
(20)
Unie uznává, že je důležité rozvíjet aktivnější partnerství se ZZÚ v oblasti řádné správy věcí veřejných a v oblasti boje proti organizovanému zločinu, proti obchodu s lidmi, terorismu a korupci.
(21)
Obchod mezi Unií a ZZÚ a spolupráce s ním související by měly přispívat k cíli udržitelného hospodářského, sociálního rozvoje a ochrany životního prostředí.
(22)
Unie - hlavního obchodního partnera ZZÚ -, států AKT sousedících se ZZÚ a dalších hospodářských partnerů se značně dotýkají globální změny, které se odrážejí v pokračujícím procesu obchodní liberalizace.
(23)
Zámořské země a území jsou zranitelným ostrovním prostředím, jež si žádá odpovídající ochranu, mimo jiné i v oblasti nakládání s odpady. Pokud jde o radioaktivní odpad, je toto stanoveno v článku 198 Smlouvy o Euratomu a v souvisejícím sekundárním právu; výjimkou v tomto ohledu je Grónsko, na které se Smlouva o Euratomu nevztahuje. V případě ostatního odpadu by se mělo určit, jaká pravidla Unie se na ZZÚ mají použít.
(24)
Toto rozhodnutí by mělo stanovit pružnější pravidla původu včetně nových možností pro kumulaci původu. Kumulace by měla být možná nejen se ZZÚ a státy, s nimiž byla uzavřena dohoda o hospodářském partnerství (EPA), nýbrž za jistých okolností i pro produkty pocházející ze zemí, s nimiž Unie uplatňuje dohodu o volném obchodu, a s výhradou určitých podmínek také pro produkty, které jsou do Unie dováženy bez kvót a s nulovým clem v rámci unijního systému všeobecných celních preferencí (2). Tyto podmínky jsou zapotřebí k tomu, aby se zabránilo obcházení obchodních opatření a u opatření pro kumulaci se zajistilo náležité fungování.
(25)
V zájmu dotčených úřadů a hospodářských subjektů v ZZÚ by se měly aktualizovat postupy pro vystavování osvědčení o původu ze ZZÚ. Náležitě by se měla aktualizovat rovněž ustanovení o správní spolupráci mezi Unií a ZZÚ.
(26)
Je třeba stanovit metody správní spolupráce a možnost dočasného vyjímání všech nebo některých produktů pocházejících ze ZZÚ z preferenčního zacházení v případě podvodů, nesrovnalostí či soustavného nedodržování pravidel pro původ produktů nebo v případě neposkytnutí správní spolupráce. Kromě toho je třeba stanovit i dostatečně podrobná ochranná a kontrolní opatření. Díky tomu by se příslušné orgány a hospodářské subjekty ZZÚ a Unie mohly spoléhat na jednoznačné a transparentní postupy a pravidla. V neposlední řadě je pak ve společném zájmu zajistit náležité uplatňování postupů a opatření umožňujících ZZÚ vyvážet zboží do EU bez kvót a s nulovým clem.
(27)
Vzhledem k cílům integrace a k vývoji světového obchodu v oblasti služeb a usazování je třeba podporovat rozvoj trhů se službami a investičních možností zlepšením přístupu služeb a investic ze ZZÚ na trh Unie. Unie by v tomto ohledu měla ZZÚ nabídnout nejlepší možné zacházení, které nabízí jakémukoli jinému obchodnímu partnerovi prostřednictvím komplexních doložek nejvyšších výhod, přičemž by měla zámořským zemím a územím zajistit flexibilnější možnosti pro obchodní vztahy tím, že by omezila zacházení nabízené ze strany ZZÚ Unii na to, co se nabízí jiným obchodním velmocím.
(28)
Práva duševního vlastnictví jsou klíčovým faktorem k podněcování inovací a nástrojem k podpoře hospodářského a sociálního rozvoje. Pro země jsou užitečná tím, že jim umožňují chránit duševní výtvory a duševní vlastnictví. Ochrana a prosazování těchto práv pomáhá usnadňovat obchod, růst a zahraniční investice a také bojovat proti zdravotním a bezpečnostním rizikům spojeným s padělanými produkty. Politika práv duševního vlastnictví může být pro zámořské země a území prospěšná, zejména v souvislosti se zachováváním biologické rozmanitosti a rozvojem technologií.
(29)
Sanitární a fytosanitární opatření a technické překážky obchodu mohou mít dopad na obchod a vyžadují spolupráci. Obchod a spolupráce s ním související by se měly rovněž zabývat politikou hospodářské soutěže a právy duševního vlastnictví, jež ovlivňují spravedlivé rozdělení příjmů z obchodu.
(30)
Aby se mohly ZZÚ za nejlepších podmínek účastnit vnitřního trhu Unie i trhů regionálních, subregionálních a mezinárodních, je důležité rozvinout kapacitu ZZÚ v relevantních oblastech. Jedná se například o rozvoj lidských zdrojů a dovedností, o rozvoj malých a středních podniků, o diverzifikaci hospodářských odvětví a o zavedení odpovídajícího právního rámce za účelem vytvoření podnikatelského prostředí podněcujícího investice.
(31)
Spolupráce v oblasti finančních služeb mezi Unií a ZZÚ by měla přispět k vybudování bezpečnějšího, zdravějšího a průhlednějšího finančního systému, který je zásadní pro posílení globální finanční stability a pro podporu udržitelného růstu. Úsilí v této oblasti by se mělo soustřeďovat na sbližování s mezinárodně dohodnutými normami a na sbližování právních předpisů ZZÚ s unijním acquis týkajícím se finančních služeb. Náležitá pozornost by se měla věnovat posilování správní kapacity orgánů ZZÚ, včetně orgánů v oblasti dohledu.
(32)
Finanční pomoc by se ZZÚ měla přidělovat na základě jednotných, transparentních a účinných kritérií s přihlédnutím k jejich potřebám a odváděným výsledkům. Tato kritéria by měla zohledňovat počet obyvatel ZZÚ, výši hrubého domácího produktu (HDP), výši předchozích příspěvků z Evropského rozvojového fondu (ERF) a omezení vyplývající z jejich zeměpisné izolace.
(33)
Finanční prostředky poskytnuté ZZÚ by se měly v zájmu účinnosti, zjednodušení a uznání řídicích kapacit orgánů ZZÚ spravovat na základě recipročního partnerství. Orgány ZZÚ by navíc měly převzít odpovědnost za definování a provádění politik, na nichž se strany dohodnou jakožto na strategiích spolupráce.
(34)
Postupy pro finanční pomoc by měly hlavní odpovědnost za programování a provádění spolupráce v rámci 11 ERF svěřovat zejména ZZÚ. Spolupráce by měla probíhat převážně v souladu s územními předpisy ZZÚ a měla by podporovat sledování, hodnocení a audit programovaných operací. V rámci procesu programování a provádění je třeba zohlednit omezené administrativní a lidské zdroje ZZÚ. Dále je zapotřebí vyjasnit, že ZZÚ jsou způsobilé pro různé zdroje financování.
(35)
V souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1082/2006 (3) se ZZÚ mohou účastnit evropských seskupení pro územní spolupráci (ESÚS). Regionální spolupráce pro ZZÚ může tudíž spočívat v jejich účasti na ESÚS v souladu s režimy použitelnými pro členský stát, s nímž je daná ZZÚ spojena. Členové ESÚS z řad ZZÚ mohou být způsobilí pro získání regionálních přídělů.
(36)
Za účelem zohlednění technického pokroku a změn v celních předpisech by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pozměňující dodatky k příloze VI. Je zvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Radě.
(37)
Rada by na základě tohoto rozhodnutí měla být schopna inovativně reagovat na všechny výše uvedené faktory, a to konzistentně a způsobem zvlášť nastaveným pro různé druhy situací,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
ČÁST PRVNÍ
OBECNÁ USTANOVENÍ O PŘIDRUŽENÍ ZÁMOŘSKÝCH ZEMÍ A ÚZEMÍ K UNII
Kapitola 1
Obecná ustanovení
Článek 1
Účel
1. Tímto rozhodnutím se zakládá přidružení zámořských zemí a území (ZZÚ) k Unii (dále jen „přidružení“), které představuje partnerství založené na článku 198 Smlouvy o fungování EU, jež má podporovat udržitelný rozvoj v ZZÚ a šířit hodnoty a normy Unie v okolním světě.
2. Partnery přidružení jsou Unie, ZZÚ a členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny.
Článek 2
Územní platnost
Přidružení se vztahuje na ZZÚ uvedené v příloze II Smlouvy o fungování EU.
Článek 3
Cíle, zásady a hodnoty
1. Přidružení ZZÚ k Unii se zakládá na sdílených cílech, zásadách a hodnotách ZZÚ, členských států, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, a Unie.
2. Přidružení sleduje všeobecné cíle stanovené v článku 199 Smlouvy o fungování EU posilováním konkurenceschopnosti ZZÚ, zvyšováním jejich odolnosti, omezováním jejich ekonomické a environmentální zranitelnosti a podporou spolupráce mezi nimi a jinými partnery.
3. Při sledování těchto cílů respektuje přidružení základní zásady jako svobodu, demokracii, lidská práva a základní svobody, právní stát, řádnou správu věcí veřejných a udržitelný rozvoj, které jsou všechny zámořským zemím a územím a členským státům, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, společné.
4. Při spolupráci v oblastech uvedených v tomto rozhodnutí se zakazuje diskriminace na základě pohlaví, rasy nebo etnického původu, náboženského vyznání nebo světového názoru, zdravotního postižení, věku nebo sexuální orientace.
5. Partneři uznávají právo každého z nich na určování svých politik a priorit pro udržitelný rozvoj, na stanovení vlastní úrovně ochrany v oblasti práce a životního prostředí na svém území a na přijímání či náležitou úpravu příslušných předpisů a politik v souladu se závazkem k plnění mezinárodně uznávaných norem a dohod. Usilují přitom o zajištění vysoké úrovně ochrany v oblasti životního prostředí a práce.
6. Při provádění tohoto rozhodnutí se partneři řídí zásadami transparentnosti, subsidiarity a potřebné účinnosti a věnují se stejnou měrou všem třem pilířům udržitelného rozvoje ZZÚ: hospodářskému rozvoji, sociálnímu rozvoji a ochraně životního prostředí.
Článek 4
Řízení přidružení
Přidružení řídí Komise a orgány ZZÚ, a je-li zapotřebí, členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, v souladu s příslušnými institucionálními, právními a finančními pravomocemi.
Článek 5
Společné zájmy, doplňkovost a priority
1. Přidružení je rámcem pro politický dialog a spolupráci v oblastech společného zájmu.
2. Přednost je dávána spolupráci v oblastech společného zájmu, jako jsou například:
a)
hospodářská diverzifikace ekonomik ZZÚ včetně jejich další integrace do světového a regionálního hospodářství;
b)
podpora zeleného růstu;
c)
udržitelné řízení přírodních zdrojů včetně ochrany a udržitelného využívání biologické rozmanitosti a ekosystémových služeb;
d)
přizpůsobování se změně klimatu a zmírňování jejích dopadů;
e)
podpora snižování rizika katastrof;
f)
podpora spolupráce na poli výzkumu, inovací a vědy;
g)
podpora sociálních, kulturních a hospodářských výměn mezi ZZÚ, jejich sousedy a jinými partnery.
3. Cílem spolupráce v oblastech společného zájmu je podpora soběstačnosti zámořských zemí a území a rozvoj jejich kapacit k definování, provádění a sledování strategií a politik uvedených v odstavci 2.
Článek 6
Propagace přidružení
1. S cílem upevnit vzájemné vztahy se Unie a ZZÚ snaží vnést přidružení ve známost mezi svými občany, a to zejména tím, že propagují prohlubování vztahů a rozvoj spolupráce mezi orgány, akademickou obcí, občanskou společností a podniky v ZZÚ na straně jedné a jejich partnery v Unii na straně druhé.
2. ZZÚ vynaloží úsilí o upevňování a podporu svých vztahů s Unií jako celkem. Členské státy toto úsilí podpoří.
Článek 7
Regionální spolupráce, regionální integrace a spolupráce s jinými partnery
1. S výhradou článku 3 tohoto rozhodnutí usiluje přidružení o podporu ZZÚ v jejich úsilí o účast v příslušných mezinárodních, regionálních a/nebo subregionálních iniciativách pro spolupráci, jakož i v procesech regionální či subregionální integrace, a to v souladu s jejich vlastními ambicemi a ve shodě s cíli a prioritami vytyčenými příslušnými orgány ZZÚ.
2. Za tímto účelem si Unie a ZZÚ mohou vyměňovat informace a osvědčené postupy nebo v rámci účasti ZZÚ v regionálních a mezinárodních organizacích navazovat jakoukoli jinou formu úzké spolupráce a koordinace s jinými partnery, v příslušných případech prostřednictvím mezinárodních dohod.
3. Přidružení usiluje o podporu spolupráce mezi ZZÚ a jinými partnery v oblastech spolupráce vytyčených v části druhé a třetí tohoto rozhodnutí. Cílem přidružení je v tomto směru podpora spolupráce mezi ZZÚ, nejvzdálenějšími regiony uvedenými v článku 349 Smlouvy o fungování EU a sousedními státy, ať už africkými, karibskými a tichomořskými (AKT) nebo jinými. V zájmu dosažení tohoto cíle zlepší Unie koordinaci a využívání synergií mezi programy spolupráce podporovanými z různých finančních nástrojů EU. Unie rovněž ve vhodných případech usiluje o přidružení ZZÚ ve svých instancích dialogu s jejich sousedními zeměmi, ať se jedná o státy AKT nebo jiné země, a s nejvzdálenějšími regiony.
4. Podpora účasti ZZÚ v příslušných organizacích pro regionální integraci se zaměřuje zejména:
a)
na budování kapacit příslušných regionálních organizací a institucí, jejichž jsou ZZÚ členy;
b)
na regionální či subregionální iniciativy, například na provádění odvětvových reformních politik týkajících se oblastí spolupráce vytyčených v části druhé a třetí tohoto rozhodnutí;
c)
na povědomí a znalosti ZZÚ o dopadech procesů regionální integrace v různých oblastech;
d)
na účast ZZÚ na rozvoji regionálních trhů v rámci organizací pro regionální integraci;
e)
na přeshraniční investice mezi ZZÚ a jejich sousedy.
Článek 8
Účast na evropských seskupeních pro územní spolupráci
V souvislosti s uplatňováním čl. 7 odst. 1 až 3 tohoto rozhodnutí znamenají iniciativy pro spolupráci nebo jiné formy spolupráce rovněž to, že státní orgány, regionální a subregionální organizace, místní orgány a podle potřeby jiné veřejné a soukromé subjekty nebo instituce (včetně poskytovatelů veřejných služeb) ze ZZÚ se mohou účastnit evropských seskupení pro územní spolupráci (ESÚS), s výhradou pravidel a cílů činností spolupráce podle tohoto rozhodnutí a nařízení (ES) č. 1082/2006 a v souladu s ujednáními použitelnými pro členský stát, s nimž je daná ZZÚ spojena.
Článek 9
Zvláštní zacházení
1. Přidružení zohledňuje různorodost ZZÚ, co se týče hospodářského rozvoje a kapacity k plnému využívání regionální spolupráce a regionální integrace uvedené v článku 7.
2. Zavede se zvláštní zacházení pro izolované ZZÚ.
3. Aby se izolovaným ZZÚ umožnilo překonat strukturální a jiné překážky jejich rozvoje, toto zvláštní zacházení bude přihlížet k jejich konkrétním obtížím, mimo jiné při určování objemu finanční pomoci a podmínek s ní spojených.
4. Za izolované se považují ZZÚ uvedené na seznamu v příloze I.
Kapitola 2
Aktéři spolupráce
Článek 10
Obecný přístup
1. Přidružení se zakládá na obšírném dialogu a konzultacích o otázkách společného zájmu mezi ZZÚ, členskými státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, Komisí a v příslušných případech i Evropskou investiční bankou (EIB).
2. ZZÚ vedou v příslušných případech dialog a konzultace s orgány a subjekty, jako jsou:
a)
příslušné místní a jiné veřejné orgány;
b)
hospodářští a sociální partneři;
c)
jakékoli jiné příslušné subjekty zastupující občanskou společnost, environmentální partneři, nevládní organizace a subjekty odpovědné za podporu rovnosti žen a mužů.
Článek 11
Aktéři spolupráce
1. Aktéry spolupráce v ZZÚ jsou:
a)
vládní orgány ZZÚ;
b)
místní orgány v ZZÚ;
c)
poskytovatelé veřejných služeb a organizace občanské společnosti, například sociální, podnikatelská a odborová sdružení a sdružení zaměstnavatelů a místní, národní nebo mezinárodní nevládní organizace;
d)
regionální a subregionální organizace.
2. Členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, sdělí Komisi do tří měsíců od vstupu tohoto rozhodnutí v platnost, o které vládní a místní orgány uvedené v odst. 1 písm. a) a b) jde.
Článek 12
Úkoly nevládních aktérů
1. Nevládní aktéři mohou zastávat úlohu při výměně informací a při konzultacích o spolupráci, a zejména při přípravě a provádění pomoci, projektů nebo programů spolupráce. K provádění takových projektů či programů na ně mohou být přeneseny pravomoci k finančnímu řízení za účelem podpory iniciativ pro místní rozvoj.
2. Nevládní aktéři způsobilí k decentralizovanému řízení projektů nebo programů budou určeni na základě dohody mezi orgány ZZÚ, Komisí a členskými státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, s přihlédnutím k danému předmětu, jejich odborným znalostem a poli působnosti. K určení dojde v každé zámořské zemi či na každém zámořském území v rámci obšírného dialogu a konzultací uvedených v článku 10.
3. Cílem přidržení je přispět k úsilí ZZÚ o posílení organizací občanské společnosti, zejména co se týče jejich zakládání a rozvoje, a o vypracování potřebných opatření, která by jim umožnila zapojovat se do koncepce, provádění a hodnocení rozvojových strategií a programů.
Kapitola 3
Institucionální rámec přidružení
Článek 13
Zásady dialogu
1. Unie, ZZÚ a členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, pravidelně vedou komplexní a politický dialog.
2. Dialog se vede v plném souladu s příslušnými institucionálními, právními a finančními pravomocemi Unie, ZZÚ a členských států, s nimiž jsou ZZÚ spojeny. Vedení dialogu se vyznačuje flexibilitou: dialog může být formální či neformální, na příslušné úrovni nebo v příslušném formátu a vedený v mezích rámce uvedeného v článku 14.
3. Dialog umožňuje ZZÚ plnou účast na provádění přidružení.
4. Dialog se zaměřuje mimo jiné na konkrétní politické otázky společného zájmu nebo obecného významu pro dosažení cílů přidružení.
Článek 14
Instance přidružení
1. Pro přidružení se stanoví následující instance dialogu:
a)
fórum ZZÚ-EU pro dialog (dále jen „fórum ZZÚ-EU“) s každoročními schůzkami orgánů ZZÚ, zástupců členských států a Komise. Fóra ZZÚ-EU se v příslušných případech účastní členové Evropského parlamentu, zástupci EIB a zástupci nejvzdálenějších regionů;
b)
Komise, ZZÚ a členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, pravidelně vedou třístranné konzultace. Tyto konzultace se konají alespoň čtyřikrát do roka z podnětu Komise nebo na žádost ZZÚ a členských států, s nimiž jsou ZZÚ spojeny;
c)
na základě dohody mezi ZZÚ, členskými státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, a Komisí se zřídí pracovní skupiny plnící úlohu poradních subjektů, které budou sledovat provádění přidružení a které budou mít formu odpovídající řešeným otázkám. Tyto pracovní skupiny mohou být svolány na žádost Komise, členského státu, nebo ZZÚ. Zajišťují technické diskuse o záležitostech, jež jsou pro ZZÚ a členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, obzvláště důležité, a doplňují tak práci odváděnou v rámci fóra ZZÚ-EU a/nebo v rámci třístranných konzultací.
2. Fóru ZZÚ-EU, třístranným konzultacím a pracovním skupinám předsedá Komise, která rovněž plní úlohu jejich sekretariátu.
ČÁST DRUHÁ
OBLASTI SPOLUPRÁCE PRO UDRŽITELNÝ ROZVOJ V RÁMCI PŘIDRUŽENÍ
Kapitola 1
Problematika životního prostředí, změna klimatu a snižování rizika katastrof
Článek 15
Obecné cíle a zásady
V rámci přidružení se může spolupráce v oblasti životního prostředí, změny klimatu a snižování rizika katastrof týkat:
a)
podpory ZZÚ v jejich snaze definovat a provádět politiky, strategie, akční plány a opatření;
b)
podpory ZZÚ v jejich úsilí o integraci do regionálních sítí a iniciativ;
c)
propagování udržitelného a účinného využívání zdrojů a vybízení k oddělování hospodářského růstu od poškozování životního prostředí a
d)
podpory úsilí ZZÚ působit jako regionální uzly a centra excelence.
Článek 16
Udržitelné řízení a ochrana biologické rozmanitosti a ekosystémových služeb
Spolupráce v oblasti udržitelného řízení a ochrany biologické rozmanitosti a ekosystémových služeb se může v rámci přidružení týkat:
a)
podpory vyhlašování chráněných podmořských a suchozemských oblastí a jejich účinné správy, jakož i zlepšování správy chráněných oblastí již existujících;
b)
vybízení k udržitelnému řízení podmořských a suchozemských zdrojů přispívajícímu k ochraně druhů, stanovišť a ekosystémových funkcí mimo chráněné oblasti, zejména ohrožených, zranitelných a vzácných druhů;
c)
posilování ochrany a udržitelného využívání rozmanitosti suchozemských a podmořských organismů a ekosystémů, a to prostřednictvím:
i)
řešení problematiky změny klimatu z hlediska širšího ekosystému udržováním zdravých a odolných ekosystémů a podporou zelené infrastruktury a často mnohonásobně přínosných ekosystémových přístupů k přizpůsobování se změně klimatu a ke zmírňování jejích dopadů,
ii)
posilování kapacit v místním, regionálním a/nebo mezinárodním měřítku podporou výměny informací, poznatků a osvědčených postupů mezi všemi zúčastněnými stranami včetně veřejných orgánů, vlastníků půdy, soukromého sektoru, výzkumných pracovníků a občanské společnosti,
iii)
podpory stávajících programů na ochranu přírody a souvisejících snah v chráněných oblastech a mimo ně,
iv)
rozšiřování znalostní základny a zaplňování stávajících mezer včetně vyčíslování hodnoty ekosystémových funkcí a služeb;
d)
podpory a usnadňování regionální spolupráce za účelem řešení otázek, jako jsou nepůvodní invazní druhy nebo dopady změny klimatu;
e)
vyvíjení mechanismů k navýšení zdrojů včetně plateb za ekosystémové služby.
Článek 17
Udržitelné obhospodařování lesů
Spolupráce v oblasti udržitelného obhospodařování lesů se v rámci přidružení může týkat podpory ochrany a udržitelného obhospodařování lesů včetně jejich úlohy, pokud jde o ochranu životního prostředí před erozí a omezování desertifikace, jakož i zalesňování a řízeného vývozu dřeva.
Článek 18
Jednotný management pobřežních zón
Spolupráce v oblasti jednotného managementu pobřežních zón se v rámci přidružení může týkat:
a)
podpory ZZÚ v jejich úsilí o účinný a udržitelný management mořských a pobřežních zón prostřednictvím definování strategických a jednotných přístupů k plánování a managementu těchto zón;
b)
navozování souladu mezi hospodářskými a sociálními činnostmi, jako jsou rybolov a akvakultura, cestovní ruch, námořní doprava i zemědělství, a potenciálem, který skýtají mořské a pobřežní zóny z hlediska obnovitelné energie a surovin, s přihlédnutím k dopadům změny klimatu a činnosti člověka.
Článek 19
Námořní záležitosti
Spolupráce v oblasti námořních záležitostí v rámci přidružení se může týkat:
a)
prohlubování dialogu o otázkách společného zájmu v této oblasti;
b)
podporování poznatků o moři, mořské biotechnologie, energie z oceánů, dohledu nad mořským prostředím, managementu pobřežních zón a řízení založeného na ekosystémovém přístupu;
c)
podpory jednotných přístupů na mezinárodní úrovni.
Článek 20
Udržitelné řízení rybích populací
1. V rámci přidružení se spolupráce v oblasti udržitelného řízení rybích populací zakládá na těchto principech:
a)
závazku k zodpovědnému řízení rybolovu a k uplatňování zodpovědných rybolovných postupů;
b)
zdržení se opatření nebo činností, jež nejsou v souladu se zásadami udržitelného využívání rybolovných zdrojů;
c)
aniž by byly dotčeny stávající či budoucí dvoustranné dohody o partnerství v oblasti rybolovu mezi Unií a ZZÚ, v rámci příslušných instancí přidružení uvedených v článku 14 se Unie a ZZÚ snaží vést pravidelné vzájemné konzultace o ochraně a řízení živých mořských zdrojů a vyměňovat si informace o aktuálním stavu zdrojů.
2. Spolupráce v oblasti uvedené v odstavci 1 se může týkat:
a)
aktivní podpory řádné správy, osvědčených postupů a zodpovědného řízení rybolovu při zachovávání a udržitelném řízení rybích populací, včetně rybích populací společného zájmu a rybích populací řízených regionálními správními organizacemi pro rybolov;
b)
dialogu a spolupráce souvisejících s ochranou rybích populací včetně opatření za účelem boje proti nezákonnému, nehlášenému a neregulovanému rybolovu a účinné spolupráce v rámci regionálních správních organizací pro rybolov a mimo ně. Do dialogu a spolupráce jsou zahrnuty kontrolní a inspekční systémy, pobídky a povinnosti v zájmu účinnějšího řízení rybolovu a pobřežního prostředí v dlouhodobém horizontu.
Článek 21
Udržitelné vodohospodářství
1. Unie a ZZÚ mohou v rámci přidružení spolupracovat v oblasti udržitelného vodohospodářství na vodní politice a budování institucí, na ochraně vodních zdrojů, na problematice zásobování venkova a měst vodou pro domácnosti, průmysl a zemědělství, na problematice skladování a distribuce vody, řízení vodních zdrojů a nakládání s odpadními vodami.
2. V odvětví vodovodů a kanalizací je třeba věnovat zvláštní pozornost dostupnosti pitné vody a kanalizačních služeb v oblastech s nedostatečnou obsluhou a v oblastech obzvlášť vystavených přírodním katastrofám, neboť jejich dostupnost přímo přispívá k rozvoji lidských zdrojů zlepšením zdravotního stavu a zvýšením produktivity.
3. Spolupráce v těchto oblastech se řídí zásadou, že stálá potřeba rozšířit poskytování základních vodovodních a kanalizačních služeb na městské i venkovské obyvatelstvo se musí řešit environmentálně udržitelným způsobem.
Článek 22
Nakládání s odpady
V rámci přidružení se spolupráce v oblasti nakládání s odpady může týkat podpory uplatňování osvědčených environmentálních postupů při všech souvisejících činnostech včetně omezování vzniku odpadů, recyklace nebo jiných postupů využití, například energie a likvidace odpadů.
Článek 23
Energetika
V rámci přidružení se spolupráce v oblasti udržitelné energetiky může týkat:
a)
výroby energie, jejího přenosu a přístupu k ní, zejména pak rozvoje, podpory, využívání a akumulace udržitelné energie z obnovitelných zdrojů;
b)
politik a předpisů v oblasti energetiky, především formulování politik a přijímání předpisů zaručujících cenově dostupné a udržitelné sazby za energie;
c)
energetické účinnosti, zejména rozvoje a zavádění norem pro energetickou účinnost a zavádění opatření v zájmu energetické účinnosti v různých odvětvích (průmyslových, obchodních, ve veřejném sektoru a v domácnostech), a doprovodných vzdělávacích či osvětových činností;
d)
dopravy, především pak rozvoje, podpory a využívání ekologicky šetrnějších prostředků ve veřejné a soukromé dopravě, například vozidel na hybridní, elektrický či vodíkový pohon, a dále také programů pro spolujízdu a pro cyklodopravu;
e)
územního plánování a výstavby, zejména podpory a zavádění přísných norem environmentální kvality a nízké energetické náročnosti v urbanistickém plánování a výstavbě, a
f)
turistického ruchu, především podpory energeticky soběstačné infrastruktury (založené na energii z obnovitelných zdrojů) a/nebo infrastruktury pro ekoturistiku.
Článek 24
Změna klimatu
V rámci přidružení je cílem spolupráce v oblasti změny klimatu podpora iniciativ ZZÚ souvisejících se zmírňováním změny klimatu a s přizpůsobováním se jejím nepříznivým dopadům a může zahrnovat:
a)
sběr důkazů; vytipovávání nejvýznamnějších rizik a územních, regionálních a/nebo mezinárodních akcí, plánů nebo opatření za účelem přizpůsobení se změně klimatu nebo zmírnění jejích nepříznivých dopadů;
b)
zapracovávání problematiky přizpůsobování se změně klimatu a zmírňování dopadů změny klimatu do veřejných politik a strategií;
c)
rozpracovávání a určování statistických údajů a ukazatelů jakožto zásadních nástrojů pro tvorbu a provádění politiky a
d)
podporu ZZÚ v jejich účasti v regionálním a mezinárodním dialogu v zájmu posílení spolupráce, včetně výměny poznatků a zkušeností.
Článek 25
Snižování rizika katastrof
V rámci přidružení se spolupráce v oblasti snižování rizika katastrof může týkat:
a)
rozvíjení nebo zdokonalování systémů, včetně infrastruktur, pro prevenci katastrof a pro připravenost na ně včetně systémů pro předpovídání a včasné varování v zájmu omezení důsledků katastrof;
b)
prohlubování vědomostí o ohroženosti katastrofami a rozvoje stávajících kapacit pro reakci v ZZÚ a v regionech, kde se nacházejí;
c)
posilování zavedených opatření pro prevenci katastrof a pro připravenost na ně na místní, národní a regionální úrovni;
d)
zvyšování kapacit pro reakci dotčených aktérů v zájmu jejich lepší koordinovanosti, efektivity a účinnosti;
e)
zlepšování způsobu, jakým se obyvatelstvu poskytují informace a jakým se zvyšuje jeho povědomí o ohroženosti, prevenci, přípravě a reakci v případě katastrof, přičemž patřičnou pozornost je třeba věnovat zvláštním potřebám osob se zdravotním postižením;
f)
prohlubování spolupráce mezi klíčovými aktéry zapojenými do civilní ochrany a
g)
podpory ZZÚ v účasti v regionálních, evropských a/nebo mezinárodních instancích v zájmu pravidelnější výměny informací a v zájmu užší spolupráce mezi různými partnery v případě katastrof.
Kapitola 2
Přístupnost
Článek 26
Obecné cíle
1. V rámci přidružení je cílem spolupráce v oblasti přístupnosti:
a)
zajistit lepší přístup ZZÚ ke světovým dopravním sítím a
b)
zajistit lepší přístup ZZÚ k informačním a komunikačním technologiím a službám.
2. Spolupráce v oblasti uvedené v odstavci 1 se může týkat:
a)
tvorby politiky a budování institucí;
b)
silniční, železniční, letecké, námořní a vnitrozemské vodní dopravy a
c)
skladovacích prostor v přístavech a na letištích.
Článek 27
Námořní doprava
1. V rámci přidružení je cílem spolupráce v oblasti námořní dopravy rozvoj a podpora účinných a nákladově efektivních služeb námořní dopravy v ZZÚ a spolupráce se může týkat:
a)
podpory účinné přepravy nákladů za hospodářsky a obchodně životaschopné sazby;
b)
usnadnění většího zapojení ZZÚ do mezinárodních přepravních služeb;
c)
podpory regionálních programů;
d)
podpory místního soukromého sektoru v zapojování do přepravní činnosti a
e)
rozvoje infrastruktury.
2. Unie a ZZÚ podporují bezpečnost přepravy, bezpečnost posádek a prevenci znečištění.
Článek 28
Letecká doprava
Spolupráce v oblasti letecké dopravy se v rámci přidružení může týkat:
a)
reformy a modernizace letecké dopravy v ZZÚ;
b)
podpory rentability a konkurenceschopnosti letecké dopravy v ZZÚ;
c)
usnadnění investic a účasti soukromého sektoru a
d)
propagace výměny poznatků a osvědčených podnikatelských postupů.
Článek 29
Bezpečnost letecké dopravy
V rámci přidružení je cílem spolupráce v oblasti bezpečnosti letecké dopravy podpora ZZÚ v jejich úsilí o dodržování příslušných mezinárodních norem a spolupráce se může týkat například:
a)
uplatňování systémů pro bezpečnost letového provozu;
b)
provádění bezpečnostních kontrol na letištích a posílení kapacity orgánů civilního letectví k řízení veškerých aspektů provozní bezpečnosti, za které odpovídají, a
c)
rozvoje infrastruktury a lidských zdrojů.
Článek 30
Služby informačních a komunikačních technologií
V rámci přidružení je cílem spolupráce v oblasti služeb informačních a komunikačních technologií (IKT) podněcovat v ZZÚ inovace, hospodářský růst a zlepšování každodenního života občanů a podniků, včetně podpory přístupnosti pro osoby se zdravotním postižením. Spolupráce se zaměřuje zejména na posilování regulatorní kapacity ZZÚ a může podporovat rozmach sítí a služeb IKT následujícími opatřeními:
a)
vytvořením předvídatelného právního prostředí, které bude udržovat krok s technickým vývojem, stimulovat růst a inovace a podporovat hospodářskou soutěž a ochranu spotřebitele;
b)
dialogem o rozličných aspektech politiky, co se týče podpory a sledování informační společnosti;
c)
výměnou informací o normách a o problematice interoperability;
d)
podporou spolupráce v oblasti výzkumu IKT a v oblasti výzkumné infrastruktury založené na IKT;
e)
rozvojem služeb a aplikací v oblastech se silným dopadem na společnost.
Kapitola 3
Výzkum a inovace
Článek 31
Spolupráce na výzkumu a inovacích
Spolupráce na výzkumu a inovacích v rámci přidružení může probíhat ve vědě a technice včetně informačních a komunikačních technologií a jejím cílem je přispívat k udržitelnému rozvoji ZZÚ a podporovat úlohu ZZÚ jako regionálních uzlů a center excelence, jakož i jejich průmyslovou konkurenceschopnost. Spolupráce se může konkrétně týkat:
a)
dialogu, koordinace a navozování synergií mezi politikami a iniciativami ZZÚ a Unie týkajícími se vědy, techniky a inovací;
b)
tvorby politiky a budování institucí v ZZÚ a společných akcí na místní, národní nebo regionální úrovni v zájmu rozvoje vědeckých, technických a inovačních činností a jejich aplikace;
c)
spolupráce mezi právními subjekty ze ZZÚ, Unie, členských států a třetích zemí;
d)
zapojení jednotlivých výzkumných pracovníků, výzkumných orgánů, malých a středních podniků a právních subjektů ze ZZÚ do rámce pro spolupráci související s unijními výzkumnými a inovačními programy a Programem pro konkurenceschopnost podniků s důrazem na malé a střední podniky (COSME) a
e)
odborné přípravy, mezinárodní mobility a výměn výzkumných pracovníků ze ZZÚ.
Kapitola 4
Mládež, vzdělávání, odborná příprava, zdraví, zaměstnanost a sociální politika
Článek 32
Mládež
1. Unie zajistí, aby se fyzické osoby ze ZZÚ, jak jsou definovány v článku 50, mohly účastnit unijních iniciativ týkajících se mládeže na stejném základě jako státní příslušníci členských států.
2. Přidružení usiluje o upevňování vazeb mezi mladými lidmi žijícími v ZZÚ a v Unii, a to mimo jiné propagací studijní mobility mládeže ze ZZÚ, jakož i podporou vzájemného porozumění mezi mladými lidmi.
Článek 33
Vzdělávání a odborná příprava
1. Spolupráce v oblasti vzdělávání a odborné přípravy se v rámci přidružení může týkat:
a)
poskytování vysoce kvalitního inkluzívního vzdělávání na úrovni základního, středního a vysokého školství a v oblasti odborného vzdělávání a přípravy a
b)
podpory ZZÚ při definování a provádění politik v oblasti vzdělávání a odborné přípravy.
2. Unie zajistí, aby se fyzické osoby ze ZZÚ, jak jsou definovány v článku 50, mohly účastnit unijních iniciativ v oblasti vzdělávání a odborné přípravy na stejném základě jako státní příslušníci členských států.
3. Unie zajistí, aby se vzdělávací subjekty a instituce ze ZZÚ mohly účastnit unijních iniciativ pro spolupráci souvisejících se vzděláváním na stejném základě jako subjekty a instituce členských států nabízející vzdělávání a odbornou přípravu.
Článek 34
Zaměstnanost a sociální politika
1. Unie a ZZÚ udržují dialog v oblasti zaměstnanosti a sociální politiky v zájmu přispění k hospodářskému a sociálnímu rozvoji ZZÚ a k podpoře důstojné práce v ZZÚ a v regionech, kde se nacházejí. Tento dialog také usiluje o podporu orgánů ZZÚ v jejich snaze o rozpracování politik a právních předpisů v této oblasti.
2. Dialog spočívá především ve výměně informací a osvědčených postupů, co se týče politik a právních předpisů v oblasti zaměstnanosti a sociální politiky, které jsou ve společném zájmu Unie a ZZÚ. V tomto směru se bere v úvahu problematika jako rozvíjení dovedností, sociální ochrana, sociální dialog, rovné příležitosti, zákaz diskriminace a přístupnost pro osoby se zdravotním postižením, bezpečnost a ochrana zdraví při práci a jiné pracovní normy apod.
Článek 35
Veřejné zdraví
V rámci přidružení usiluje spolupráce v oblasti veřejného zdraví o posilování kapacity ZZÚ pro dozor, včasnou detekci a reakci v souvislosti s výskytem přenosných nemocí, a to mimo jiné následujícími opatřeními:
a)
akcemi k posílení připravenosti a schopnosti reagovat na přeshraniční zdravotní hrozby (například infekční nemoci), které by měly stavět na existujících strukturách a měly by být zacíleny na neobvyklé události;
b)
budováním kapacit prostřednictvím posilování sítí hygienických stanic na regionální úrovni, prostřednictvím usnadňování výměny informací mezi odborníky a prostřednictvím podporování odpovídající odborné přípravy;
c)
vyvíjením nástrojů a komunikačních platforem, jakož i programů elektronického vzdělávání zvlášť uzpůsobených konkrétním potřebám ZZÚ.
Kapitola 5
Kultura
Článek 36
Kulturní výměny a dialog
1. V rámci přidružení se spolupráce na kulturních výměnách a dialogu může týkat:
a)
samostatného rozvoje ZZÚ v rámci procesu zaměřeného na lidi samotné a ukotveného v kultuře každého národa;
b)
podporování politik a opatření přijímaných příslušnými orgány ZZÚ v zájmu rozvoje jejich lidských zdrojů, v zájmu posílení jejich vlastních tvůrčích kapacit a v zájmu podpory jejich kulturní identity;
c)
zapojování obyvatelstva do procesu rozvoje;
d)
prohlubování vzájemného porozumění a podporování výměn informací o kulturní a audiovizuální problematice prostřednictvím dialogu.
2. Unie a ZZÚ v rámci spolupráce usilují o podněcování vzájemných kulturních výměn, a to prostřednictvím:
a)
spolupráce mezi kulturními a tvůrčími odvětvími všech partnerů;
b)
podporování pohybu kulturních a tvůrčích děl a subjektů mezi stranami;
c)
spolupráce na politice v zájmu rozvoje politik, inovací, získávání publika a nových podnikatelských modelů.
Článek 37
Spolupráce v audiovizuální oblasti
1. V rámci přidružení usilují strany v rámci spolupráce v audiovizuální oblasti o vzájemnou podporu své audiovizuální produkce, a to prostřednictvím:
a)
spolupráce a výměn mezi subjekty činnými v oblasti rozhlasového a televizního vysílání;
b)
podporování výměn audiovizuálních děl;
c)
výměny informací a názorů ohledně politiky rozhlasového a televizního vysílání a regulačního rámce mezi příslušnými orgány;
d)
podpory navštěvování mezinárodních akcí pořádaných na území stran i ve třetích zemích a účasti na nich.
2. Audiovizuální díla vznikající v koprodukci mají nárok na výhody z veškerých režimů pro podporu místního nebo regionálního kulturního obsahu zavedených v Unii, v ZZÚ a v členských státech, s nimiž jsou ZZÚ spojeny.
Článek 38
Scénická umění
Spolupráce v oblasti scénického umění se v rámci přidružení může týkat:
a)
usnadňování intenzivnějších kontaktů mezi umělci věnujícími se scénické tvorbě prostřednictvím odborných výměn a přípravy, včetně účasti na konkurzech, rozvíjení sítí a podpory jejich vytváření;
b)
podporování společných produkcí mezi producenty z jednoho či několika členských států Unie a z jedné či několika ZZÚ a
c)
podporování rozvoje mezinárodních norem v oblasti divadelních technologií a využívání jevištních znaků, a to i prostřednictvím příslušných normalizačních orgánů.
Článek 39
Ochrana kulturního dědictví a historických památek
V rámci přidružení usiluje spolupráce v oblasti ochrany hmotného i nehmotného kulturního dědictví a historických památek o podporu výměn poznatků a osvědčených postupů prostřednictvím:
a)
výměn odborníků;
b)
spolupráce na odborné přípravě;
c)
vědomování místní veřejnosti a
d)
poradenství ohledně ochrany historických památek a chráněných míst a ohledně legislativy a provádění opatření souvisejících s kulturním dědictvím, zejména pokud jde o zapojování problematiky ochrany do místního života.
Kapitola 6
Boj proti organizované trestné činnosti
Článek 40
Boj proti organizované trestné činnosti, obchodu s lidmi, pohlavnímu zneužívání a pohlavnímu vykořisťování dětí, terorismu a korupci
1. Spolupráce na boji proti organizované trestné činnosti může v rámci přidružení zahrnovat:
a)
vývoj inovativních a účinných prostředků policejní a justiční spolupráce, včetně spolupráce s dalšími zúčastněnými stranami (například občanskou společností), pro předcházení organizované trestné činnosti, obchodu s lidmi, pohlavnímu zneužívání a pohlavnímu vykořisťování dětí, terorismu a korupci a pro boj proti nim, a
b)
podporu v zájmu zefektivnění politik ZZÚ pro předcházení organizované trestné činnosti, obchodu s lidmi, pohlavnímu zneužívání a pohlavnímu vykořisťování dětí, terorismu a korupci a pro boj proti nim, pro předcházení výrobě, distribuci a obchodu s omamnými a psychotropními látkami všeho druhu a pro boj proti nim, jakož i pro prevenci a omezování užívání drog a újmy či škod s ním spojených, jež bude přihlížet k práci, kterou v těchto oblastech odvádějí mezinárodní organizace, a jež bude mít mimo jiné následující formy:
i)
formu odborné přípravy a budování kapacit pro předcházení organizované trestné činnosti včetně obchodu s lidmi, pohlavního zneužívání a pohlavního vykořisťování dětí, terorismu a korupce a pro boj proti nim,
ii)
formu protidrogové prevence včetně odborné přípravy, vzdělávání a propagace zdraví a formu léčby a rehabilitace závislých uživatelů drog včetně projektů pro opětovné začleňování závislých uživatelů drog do pracovního a společenského života,
iii)
formu vypracovávání účinných opatření pro vymáhání práva,
iv)
formu technické, finanční a administrativní výpomoci při vypracovávání účinných politik a právních předpisů proti obchodu s lidmi, zejména pokud jde o osvětové kampaně, mechanismy předávání obětí příslušným specialistům a systémy ochrany obětí, se zapojením všech příslušných zúčastněných stran a občanské společnosti,
v)
formu technické, finanční a administrativní výpomoci při prevenci, léčbě a omezování zdravotních dopadů spojených s užíváním drog,
vi)
formu technické výpomoci v zájmu podpory rozpracovávání právních předpisů a politiky proti pohlavnímu zneužívání a pohlavnímu vykořisťování dětí a
vii)
formu technické výpomoci a odborné přípravy v zájmu podpory budování kapacit a podpory dodržování mezinárodních protikorupčních norem, zejména norem stanovených v Úmluvě OSN proti korupci.
2. V rámci přidružení spolupracují ZZÚ s Unií v souladu s články 70 a 71 na boji proti praní peněz a financování terorismu.
Kapitola 7
Cestovní ruch
Článek 41
Cestovní ruch
Spolupráce v oblasti cestovního ruchu může v rámci přidružení zahrnovat:
a)
opatření zaměřená na vymezení, přizpůsobení a rozvoj udržitelných politik v oblasti cestovního ruchu;
b)
opatření a akce zaměřené na rozvoj a podporu udržitelného cestovního ruchu;
c)
opatření zaměřená na začlenění udržitelného cestovního ruchu do společenského, kulturního a hospodářského života občanů ZZÚ.
ČÁST TŘETÍ
OBCHOD A SPOLUPRÁCE SOUVISEJÍCÍ S OBCHODEM
HLAVA I
OBECNÁ USTANOVENÍ
Článek 42
Obecné cíle
Obecným cílem obchodu a s obchodem související spolupráce mezi Unií a ZZÚ je:
a)
podpořit hospodářský a sociální rozvoj ZZÚ navázáním úzkých hospodářských vztahů mezi nimi a Unií jako celkem;
b)
podnítit účinnou integraci ZZÚ do regionálního a světového hospodářství a rozvoj obchodu se zbožím a službami;
c)
podpořit ZZÚ v tvorbě příznivého investičního prostředí v zájmu posílení jejich sociálního a hospodářského rozvoje;
d)
podpořit stabilitu, solidnost a transparentnost globálního finančního systému a řádnou daňovou správu;
e)
podpořit diverzifikaci hospodářství ZZÚ;
f)
posílit schopnosti ZZÚ tvořit a provádět politiky potřebné pro rozvoj jejich obchodu se zbožím a službami;
g)
posílit vývozní a obchodní kapacity ZZÚ;
h)
v příslušných případech podpořit ZZÚ v úsilí o sladění nebo sblížení jejich místních právních předpisů s právními předpisy Unie;
i)
nabídnout příležitosti pro cílenou spolupráci a dialog s Unií na poli obchodu a v oblastech s ním spojených.
HLAVA II
REŽIMY PRO OBCHOD SE ZBOŽÍM A SLUŽBAMI A PRO USAZOVÁNÍ
Kapitola 1
Režim obchodu se zbožím
Článek 43
Volný přístup pro původní zboží
1. Produkty pocházející ze ZZÚ se dovážejí do Unie s osvobozením od cla.
2. Definice pojmu původní produkty a související metody správní spolupráce jsou stanoveny v příloze VI.
Článek 44
Množstevní omezení a opatření s rovnocenným účinkem
1. Na dovoz produktů pocházejících ze ZZÚ neuplatňuje Unie žádná množstevní omezení ani opatření s rovnocenným účinkem.
2. Odstavec 1 nevylučuje zákazy nebo omezení dovozu, vývozu nebo tranzitu z důvodu veřejné mravnosti, veřejného pořádku, ochrany zdraví a života lidí a zvířat, ochrany rostlin, ochrany národního kulturního pokladu, jenž má uměleckou, historickou nebo archeologickou hodnotu, uchování vyčerpatelných přírodních zdrojů nebo ochrany průmyslového a obchodního vlastnictví.
Zákazy nebo omezení uvedené v prvním pododstavci v žádném případě nesmějí sloužit jako prostředky svévolné nebo neoprávněné diskriminace nebo zastřeného omezování obchodu obecně.
Článek 45
Opatření přijatá ZZÚ
1. Orgány ZZÚ mohou zachovat nebo zavést taková cla či množstevní omezení na dovoz produktů pocházejících z Unie, jaká považují s ohledem na své potřeby rozvoje za nezbytná.
2. Pro oblasti, jež tato kapitola upravuje, zaručí ZZÚ Unii zacházení neméně příznivé, než je nejpříznivější zacházení, než poskytuje hlavním obchodním partnerům definovaným v odstavci 4.
3. Odstavec 2 nevylučuje možnost, aby ZZÚ zaručily určitým jiným ZZÚ nebo ostatním rozvojovým zemím příznivější zacházení, než jaké je poskytováno Unii.
4. Pro účely této hlavy se „obchodní velmocí“ rozumí jakákoli rozvinutá země nebo jakákoli země, která se podílela na objemu světového vývozu zboží více než jedním procentem, nebo, aniž je dotčen odstavec 3, jakákoli skupina zemí jednajících jednotlivě nebo kolektivně nebo prostřednictvím dohody o hospodářské integraci, která se dohromady podílela na objemu světového vývozu zboží více než 1,5 %. Pro tento výpočet se použijí nejnovější dostupné oficiální údaje Světové obchodní organizace o předních vývozcích na světovém trhu se zbožím (mimo obchod uvnitř Unie).
5. Orgány ZZÚ poskytnou Komisi do 2. dubna 2014 celní sazebník a seznam množstevních omezení, která uplatňují podle tohoto rozhodnutí.
Orgány ZZÚ rovněž Komisi oznámí všechny změny těchto dokumentů a datum přijetí těchto změn.
Článek 46
Zákaz diskriminace
1. Unie se zdrží diskriminace jednotlivých ZZÚ a ZZÚ se zdrží diskriminace jednotlivých členských států.
2. V souladu s článkem 65 se provádění určitých ustanovení tohoto rozhodnutí, zejména čl. 44 odst. 2 a článků 45, 48, 49 a 51 a čl. 59 odst. 3 nepovažuje za diskriminaci.
Článek 47
Podmínky pohybu odpadů
1. Pohyb odpadů mezi členskými státy a ZZÚ je kontrolován podle mezinárodního a unijního práva. V zájmu ochrany životního prostředí a veřejného zdraví podporuje Unie navázání a rozvoj skutečné mezinárodní spolupráce v této oblasti.
2. Unie zakáže veškerý přímý i nepřímý vývoz odpadů do ZZÚ, s výjimkou vývozu odpadů nezařazených jako nebezpečné a určených pro využití, a orgány ZZÚ současně zakáží přímý i nepřímý dovoz takových odpadů na své území z Unie či třetí země, aniž jsou dotčeny zvláštní mezinárodní závazky v těchto oblastech, jež byly nebo budou přijaty na příslušných mezinárodních fórech.
3. Pokud jde o ty ZZÚ, které pro své ústavní postavení nejsou stranou Basilejské úmluvy, urychlí jejich příslušné orgány přijetí vnitřních právních a správních opatření nezbytných pro provedení Basilejské úmluvy.
4. Členské státy, s nimiž jsou ZZÚ spojeny, také podpoří přijetí nezbytných vnitřních právních a správních předpisů těmito ZZÚ, aby mohly být provedeny tyto akty:
a)
nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1013/2006 (4), konkrétně:
-
článek 40, pokud jde o vývoz odpadů do zámořských zemí a na zámořská území,
-
článek 46, pokud jde o dovoz odpadů ze zámořských zemí a území;
b)
nařízení Komise (ES) č. 1418/2007 (5) a
c)
směrnice Evropského parlamentu a Rady 2000/59/ES (6), s výhradou transpozičních lhůt stanovených článkem 16 této směrnice.
5. Jedna či několik ZZÚ a členské státy, s nimiž jsou spojeny, mohou používat na vývoz odpadů ze ZZÚ do příslušného členského státu vlastní postupy.
6. V takovém případě členský stát, s nímž jsou ZZÚ spojeny, oznámí Komisi použitelné právní předpisy do 2. července 2014, jakož i jakékoli budoucí relevantní právní předpisy a všechny jejich změny.
Článek 48
Dočasné odnětí preferencí
Pokud se Komise domnívá, že existují dostatečné důvody k pochybnostem o správném provádění tohoto rozhodnutí, zahájí konzultace s danou ZZÚ a s členských státem, s nimž má ZZÚ zvláštní vztah, aby zajistila řádné provádění tohoto rozhodnutí. V případě, že tyto konzultace nevedou k vzájemně přijatelnému způsobu provádění tohoto rozhodnutí, může Unie dané ZZÚ dočasně odejmout preference podle přílohy VII.
Článek 49
Ochranná a kontrolní opatření
V zájmu zajištění řádného provedení tohoto rozhodnutí může Unie přijmout ochranná a kontrolní opatření podle přílohy VIII.
Kapitola 2
Režim pro obchod službami a usazování
Článek 50
Definice
Pro účely této kapitoly se:
a)
„fyzickou osobou ze ZZÚ“ rozumí osoba s obvyklým bydlištěm v ZZÚ, která je státním příslušníkem členského státu nebo která má právní postavení specifické pro ZZÚ. Touto definicí nejsou dotčena práva udělená občanstvím Unie ve smyslu Smlouvy o fungování EU;
b)
„právnickou osobou ze ZZÚ“ rozumí právnická osoba ze ZZÚ zřízená podle právních předpisů dané ZZÚ se sídlem, ústřední správou nebo hlavní provozovnou na území této ZZÚ; má-li právnická osoba v ZZÚ pouze sídlo či ústřední správu, nepovažuje se za právnickou osobu ze ZZÚ, ledaže by provozovala činnost se skutečnou a trvalou vazbou na hospodářství dané země či území;
c)
na zacházení dohodnuté mezi Unií a ZZÚ použijí příslušné definice stanovené dohodami o hospodářské integraci uvedenými v čl. 51 odst. 1.
Článek 51
Nejpříznivější zacházení
1. Pokud jde o jakákoli opatření, jež mají dopad na obchod, pokud jde o služby a usazování ve všech hospodářských činnostech:
a)
Unie poskytne fyzickým a právnickým osobám ze ZZÚ zacházení neméně příznivé, než je nejpříznivější zacházení poskytované obdobným fyzickým a právnickým osobám každé třetí země, s níž Unie uzavřela či uzavře dohodu o hospodářské integraci;
b)
ZZÚ poskytnou fyzickým a právnickým osobám z Unie zacházení neméně příznivé, než je nejpříznivější zacházení poskytované obdobným fyzickým a právnickým osobám z každé obchodní velmoci, s níž po 1. lednu 2014 uzavřely dohodu o hospodářské integraci.
2. Povinnosti vymezené v odstavci 1 tohoto článku se nevztahují na zacházení poskytované:
a)
v rámci vnitřního trhu vyžadujícího, aby jeho strany výrazně sblížily své právní předpisy za účelem odstranění nediskriminačních překážek usazování a obchodu službami;
b)
na základě opatření pro uznávání kvalifikací, licencí nebo obezřetnostních opatření v souladu s článkem VII Všeobecné dohody o obchodu službami (GATS) nebo její přílohy o finančních službách. Tím nejsou dotčena zvláštní opatření přijatá ZZÚ podle tohoto článku;
c)
na základě jakékoli mezinárodní dohody nebo ujednání týkajících se zcela nebo zejména zdanění;
d)
na základě opatření, na něž se vztahuje výjimka ze zacházení podle nejvyšších výhod, je-li zapsáno v souladu s čl. II odst. 2 GATS.
3. S cílem prosazovat nebo podporovat místní zaměstnanost mohou orgány ZZÚ přijímat předpisy pro podporu svých fyzických osob a místních činností. V tom případě uvědomí orgány ZZÚ Komisi o předpisech, jaké přijaly, a Komise o nich uvědomí členské státy.
Článek 52
Odborné kvalifikace
Pokud jde o povolání lékaře, zubního lékaře, porodní asistentky, všeobecné sestry nebo ošetřovatele, farmaceuta a veterinárního lékaře, přijme Rada v soulad s článkem 203 Smlouvy o fungování EU seznam odborných kvalifikací specifických pro ZZÚ, které jsou uznávány v členských státech.
HLAVA III
OBLASTI SOUVISEJÍCÍ S OBCHODEM
Kapitola 1
Obchod a udržitelný rozvoj
Článek 53
Obecný přístup
Cílem obchodu a související spolupráce v rámci přidružení je přispět k udržitelnému rozvoji z hlediska hospodářského, sociálního i z hlediska ochrany životního prostředí.
V této souvislosti platí, že vnitrostátní právní ani správní předpisy ZZÚ v oblasti životního prostředí nebo práce nesmí být za účelem podpory obchodu či investic zmírněny.
Článek 54
Environmentální normy a normy týkající se změny klimatu v obchodě
1. Cílem obchodu a související spolupráce v rámci přidružení je posílit vzájemnou podporu mezi obchodní politikou a politikou životního prostředí a příslušnými závazky. Při obchodu a související spolupráci v rámci přidružení se zohlední zásady uplatňované při mezinárodní správě záležitostí týkajících se životního prostředí, jakož i mnohostranné dohody o životním prostředí.
2. Plní se konečný cíl Rámcové úmluvy OSN o změně klimatu a jejího Kjótského protokolu. Spolupráce staví na vývoji budoucí právně závazné mezinárodní dohody zahrnující závazky všech stran ohledně zmírňování v souladu s prováděním rozhodnutí, která přijala konference stran Rámcové úmluvy OSN o změně klimatu.
3. Opatření, jimiž se provádějí mnohostranné dohody o životním prostředí, se neuplatňují způsobem, který by vytvářel nástroj svévolné nebo neoprávněné diskriminace mezi partnery nebo skrytého omezení obchodu.
Článek 55
Pracovní normy v oblasti obchodu
1. Cílem přidružení je podpora obchodu způsobem, který vede k plné a produktivní zaměstnanosti a slušné práci pro všechny.
2. Mezinárodně uznávané hlavní pracovní normy, vymezené úmluvami Mezinárodní organizace práce, se dodržují a provádějí v právních předpisech i v praxi. Mezi tyto pracovní normy patří zejména dodržování svobody sdružování, právo na kolektivní vyjednávání, zrušení všech forem nucené nebo povinné práce, odstranění nejhorších forem dětské práce, minimální věk pro vstup do zaměstnání a zákaz diskriminace v zaměstnání.
3. Na porušení hlavních pracovních norem se nelze odvolávat, ani je nelze jinak využít jako legitimní komparativní výhodu. Uvedené normy nesmí být používány k protekcionistickým účelům.
Článek 56
Udržitelný obchod s produkty rybolovu
V zájmu podpory udržitelného řízení rybích populací může být součástí přidružení spolupráce v boji proti nezákonnému, nehlášenému a neregulovanému rybolovu a souvisejícímu obchodu. Cílem spolupráce v této oblasti je:
a)
podpora provádění opatření, která se přijímají v boji proti nezákonnému, nehlášenému a neregulovanému rybolovu a souvisejícímu obchodu v ZZÚ;
b)
usnadňování spolupráce mezi ZZÚ a regionálními správními organizacemi pro rybolov, zejména při rozvoji a účinném provádění kontrolních a inspekčních režimů, pobídek a opatření v zájmu dlouhodobého účinného řízení rybolovu a mořských ekosystémů.
Článek 57
Udržitelný obchod se dřevem
V rámci přidružení usilují strany při spolupráci v oblasti obchodu se dřevem o podporu obchodu s legálně vytěženým dřevem. Součástí této spolupráce může být dialog o regulačních opatřeních nebo výměna informací o tržních či dobrovolně přijatých opatřeních, například lesní certifikaci či ekologických politikách obstarávání zakázek.
Článek 58
Rozvoj udržitelného obchodu
1. V rámci přidružení se spolupráce v oblasti udržitelného rozvoje může týkat:
a)
usnadňování a podpory obchodu a investic týkajících se ekologického zboží a služeb, mimo jiné vypracováním a prováděním místních právních předpisů, jakož i obchodu a investic týkajících se zboží přispívajícího ke zlepšení sociálních podmínek v ZZÚ;
b)
pomoci při odstraňování překážek obchodu či investic týkajících se zboží a služeb se zvláštním významem pro zmírňování dopadů klimatických změn, jako jsou udržitelné obnovitelné energie, energeticky účinné produkty a služby, mimo jiné prostřednictvím přijetí takových politických rámců, jež povedou k využívání nejlepších dostupných technologií, a podporou norem reagujících na environmentální a hospodářské potřeby a snižujících technické překážky obchodu;
c)
podpory obchodu se zbožím, které přispívá ke zlepšení sociálních podmínek a používání postupů příznivých pro životní prostředí, včetně zboží, na něž se vztahují dobrovolné koncepce záruk udržitelnosti jako spravedlivý a etický obchod, ekoznačky a režimy certifikace produktů vyrobených z přírodních zdrojů;
d)
podpory mezinárodně uznávaných zásad a pokynů v oblasti sociální odpovědnosti podniků a prosazování těchto zásad a pokynů u společností působících v ZZÚ;
e)
výměny informací a osvědčených postupů v oblasti sociální odpovědnosti podniků.
2. Při plánování a provádění opatření na ochranu životního prostředí nebo ochranu pracovních podmínek s možným dopadem na obchod či investice zohlední Unie a ZZÚ dostupné vědecké a technické poznatky, jakož i příslušné mezinárodní normy, pokyny a doporučení, včetně zásady předběžné opatrnosti.
3. Při přípravě, zavádění a provádění veškerých opatření na ochranu životního prostředí a ochranu pracovních podmínek s dopadem na obchod či investice zajistí Unie a ZZÚ úplnou transparentnost.
Kapitola 2
Ostatní oblasti související s obchodem
Článek 59
Běžné platby a pohyb kapitálu
1. Strany neuloží žádná omezení plateb ve volně směnitelné měně na běžném účtu platební bilance mezi rezidenty Unie a ZZÚ.
2. Pokud jde o transakce na kapitálovém účtu platební bilance, členské státy ani ZZÚ neuloží žádná omezení na volný pohyb kapitálu určeného na přímé investice do společností podle práva hostitelského členského státu, země či území, a zajistí, aby aktiva vytvořená těmito investicemi a veškerý zisk z nich plynoucí mohly být realizovány a repatriovány.
3. Unii a ZZÚ mají právo přijmout opatření uvedená v článcích 64, 65, 66, 75 a 215 Smlouvy o fungování EU přiměřeně v souladu s podmínkami stanovenými v těchto článcích
4. Orgány ZZÚ, dotčené členské státy a Unie se o každém takovém opatření neprodleně informují a co nejdříve předloží harmonogram pro jejich odstranění.
Článek 60
Politiky hospodářské soutěže
V zájmu odstranění narušování hospodářské soutěže a s náležitým ohledem na různé úrovně rozvoje a hospodářských potřeb ZZÚ se provádějí celostátní, regionální nebo místní pravidla a politiky zahrnující kontrolu a za jistých podmínek zákaz dohod mezi podniky, rozhodnutí sdružení podniků a jednání ve shodě mezi podniky, jejichž cílem nebo výsledkem je zabránění hospodářské soutěži, její omezení nebo narušení. Tento zákaz se vztahuje také na zneužívání dominantního postavení jedním nebo více podniky na území Unie nebo ZZÚ.
Článek 61
Ochrana práv duševního vlastnictví
1. Zajistí se přiměřená a účinná úroveň ochrany práv duševního vlastnictví včetně prostředků pro vynucování těchto práv v souladu s nejvyššími mezinárodními normami s cílem snížit narušování a překážky dvoustranného obchodu.
2. V rámci přidružení se může spolupráce v této oblasti týkat přípravy právních předpisů na ochranu a vymáhání práv duševního vlastnictví, předcházení zneužívání těchto práv jejich držiteli a porušování těchto práv soutěžiteli a podpory regionálních organizací duševního vlastnictví zapojených do vymáhání a ochrany, včetně odborné přípravy personálu.
Článek 62
Technické překážky obchodu
Přidružení může zahrnovat spolupráci v oblasti technické regulace zboží, normalizace, posuzování shody, akreditace, dozoru nad trhem a zajišťování kvality, aby byly odstraněny zbytečné technické překážky obchodu mezi Unií a ZZÚ a sníženy rozdíly v těchto oblastech.
Článek 63
Spotřebitelská politika, ochrana zdraví spotřebitele a obchod
V rámci přidružení se spolupráce v oblasti spotřebitelské politiky, ochrany zdraví spotřebitele a obchodu může týkat přípravy správních a právních předpisů v oblasti spotřebitelské politiky a ochrany zdraví spotřebitele, aby byly odstraněny zbytečné překážky obchodu.
Článek 64
Sanitární a fytosanitární opatření
V rámci přidružení je cílem spolupráce v oblasti sanitárních a fytosanitárních opatření:
a)
usnadňovat obchod mezi Unií a ZZÚ jako celky a mezi ZZÚ a třetími zeměmi a současně chránit zdraví či život lidí, zvířat nebo rostlin podle Dohody o uplatňování sanitárních a fytosanitárních opatření obsažené v Dohodě o WTO;
b)
cřešit problémy v souvislosti se sanitárními a fytosanitárními opatřeními;
c)
zajistit transparentnost sanitárních a fytosanitárních opatření použitelných v obchodě mezi Unií a ZZÚ;
d)
podporovat harmonizaci opatření s mezinárodními normami podle Dohody o uplatňování sanitárních a fytosanitárních opatření obsažené v Dohodě o WTO;
e)
podporovat účinnou účast ZZÚ v organizacích stanovujících mezinárodní sanitární a fytosanitární normy;
f)
podporovat konzultace a výměny mezi ZZÚ a evropskými ústavy a laboratořemi;
g)
vytvořit a posilovat technickou kapacitu ZZÚ pro provádění a sledování sanitárních a fytosanitárních opatření;
h)
podporovat převod technologií v oblasti sanitárních a fytosanitárních opatření.
Článek 65
Zákaz protekcionistických opatření
Ustanovení kapitoly 1 a 2 nesmí být použita jako nástroj svévolné nebo neoprávněné diskriminace nebo skryté omezení obchodu.
Kapitola 3
Měnové a daňové záležitosti
Článek 66
Vyjmutí z daňové povinnosti
1. Aniž je dotčen článek 67, nevztahuje se zacházení v rámci doložky nejvyšších výhod poskytované v souladu s tímto rozhodnutím na daňové výhody, které si členské státy nebo orgány ZZÚ poskytují nebo mohou v budoucnosti poskytovat na základě dohod o zamezení dvojího zdanění nebo jiných daňových režimů nebo platných vnitřních daňových předpisů.
2. Žádné ustanovení tohoto rozhodnutí nelze vykládat tak, že brání přijetí nebo vynucování jakéhokoli opatření s cílem zamezit vyhýbání se daňové povinnosti nebo daňovým únikům podle daňových ustanovení dohod o zamezení dvojího zdanění nebo jiných daňových režimů nebo platných vnitřních daňových předpisů.
3. Žádné ustanovení tohoto rozhodnutí nelze vykládat tak, že brání příslušným orgánům rozlišovat při používání odpovídajících ustanovení svých daňových předpisů mezi plátci daně, kteří nejsou ve stejné situaci, zejména s ohledem na jejich místo pobytu nebo s ohledem na místo, kde je investován jejich kapitál.
Článek 67
Daňové a celní režimy zakázek financovaných z prostředků Unie
1. ZZÚ uplatňují na zakázky financované z daňových a celních režimů Unie zacházení neméně příznivé, než je zacházení uplatňované vůči členskému státu, s nímž jsou spojeny nebo vůči státům, jimž je poskytováno zacházení podle nejvyšších výhod, nebo vůči mezinárodním rozvojovým organizacím, s nimiž navázaly vztahy, podle toho, které zacházení je nejpříznivější.
2. Aniž je dotčen odstavec 1, vztahuje se na zakázky financované Unií následující režim:
a)
v ZZÚ, které jsou příjemcem pomoci, nepodléhá zakázka žádnému stávajícímu či budoucímu kolkovnému ani registračním poplatkům či daňovým poplatkům s rovnocenným účinkem; tyto zakázky však jsou registrovány podle právních předpisů platných v ZZÚ a může za ně být vyžadován poplatek, který odpovídá poskytnuté službě;
b)
zisky nebo příjmy vznikající z provádění zakázek se zdaňují podle vnitřní daňové úpravy přijímajících ZZÚ za předpokladu, že fyzická nebo právnická osoba, která tohoto zisku nebo příjmu dosahuje, má v daných ZZÚ stálou provozovnu nebo že provádění zakázky trvá déle než šest měsíců;
c)
podniky, které musí pro provádění zakázek na stavební práce dovézt zařízení, využijí pro uvedené zařízení systém dočasného dovozu podle vnitrostátních právních předpisů přijímajících ZZÚ, pokud o to požádají;
d)
každé profesionální zařízení potřebné pro provádění úkolů stanovených v zakázce na služby se dočasně propustí do přijímajících ZZÚ s osvobozením od cel, daní nebo daňových poplatků s rovnocenným účinkem, jestliže tato cla, daně a poplatky nepředstavují odměnu za poskytnuté služby;
e)
dovoz na základě zakázek na dodávky se propouští do přijímajících ZZÚ s osvobozením od cel, daní nebo daňových poplatků s rovnocenným účinkem. Zakázky na dodávky pocházející z dotyčné ZZÚ se uzavírají na základě cen dodávek ze závodu, k nimž mohou být přičteny takové vnitřní daňové poplatky, jaké mohou být uplatňovány na takové dodávky v dané ZZÚ;
f)
paliva, maziva a uhlovodíková pojiva a všechny materiály použité v plnění zakázek na stavební práce se považují za zakoupené na místním trhu a podléhají daňové úpravě použitelné na základě právních předpisů platných v přijímající ZZÚ;
g)
spotřební zboží dovezené pro potřebu fyzických osob jiných než zaměstnaných v místě, které se zabývají prováděním úkolů stanovených v zakázce na služby, a jejich rodinných příslušníků se osvobozuje od dovozního cla, daní a ostatních daňových poplatků s rovnocenným účinkem v mezích stanovených právními předpisy platnými v přijímající ZZÚ.
3. Každá smluvní otázka, na kterou se nevztahují odstavce 1 a 2, podléhá i nadále právním předpisům dotyčné ZZÚ.
Kapitola 4
Rozvoj obchodní kapacity
Článek 68
Obecný přístup
V zájmu zajištění, aby ZZÚ získaly maximální prospěch z tohoto rozhodnutí a mohly se za nejvýhodnějších podmínek prosadit na vnitřním trhu Unie a regionálních, subregionálních a mezinárodních trzích, je cílem přidružení přispět k rozvoji obchodních kapacit ZZÚ:
a)
zvýšením konkurenceschopnosti, samostatnosti a ekonomické odolnosti ZZÚ prostřednictvím diverzifikace a zvyšování hodnoty a objemu obchodu se zbožím a službami ze ZZÚ a posílení schopnosti ZZÚ přilákat soukromé investice do mnoha odvětví hospodářské činnosti;
b)
zlepšením spolupráce mezi ZZÚ a sousedními zeměmi v oblasti zboží, služeb a usazování.
Článek 69
Dialog, spolupráce a rozvoj kapacit na poli obchodu
V rámci přidružení se mohou iniciativy v oblasti dialogu, spolupráce a rozvoje kapacit na poli obchodu týkat:
a)
posílení schopnosti ZZÚ tvořit a provádět politiky potřebné pro rozvoj obchodu se zbožím a službami;
b)
podpory ZZÚ v jejich úsilí o zavádění vhodných právních, regulačních a institucionálních rámců a nezbytných správních postupů;
c)
podpory rozvoje soukromého sektoru, zejména malých a středních podniků;
d)
usnadňování rozvoje trhu a vývoje výrobků, včetně zlepšování kvality produktů;
e)
pomoci při rozvoji lidských zdrojů a odborných dovedností důležitých pro obchod se zbožím a službami;
f)
zvyšování kapacity obchodních zprostředkovatelů poskytovat podnikům ze ZZÚ služby v souvislosti s exportní činností těchto podniků, například informace o trhu;
g)
pomoci při vytváření podnikatelského prostředí podněcujícího investice.
Kapitola 5
Spolupráce v oblasti finančních služeb a daňových záležitostí
Článek 70
Spolupráce v oblasti mezinárodních finančních služeb
S cílem podpořit stabilitu, integritu a transparentnost globálního finančního systému může být součástí přidružení spolupráce v oblasti mezinárodních finančních služeb. Taková spolupráce se může týkat:
a)
poskytování účinné a přiměřené ochrany investorům a jiným zákazníkům finančních služeb;
b)
předcházení a potírání praní peněz a financování terorismu;
c)
podpory spolupráce mezi různými aktéry finančního systému, včetně regulačních orgánů a orgánů dohledu;
d)
vytváření nezávislých a účinných mechanismů dohledu nad finančními službami.
Článek 71
Sladění právních předpisů v oblasti finančních služeb
Unie a ZZÚ podporují sbližování právních předpisů s uznávanými mezinárodními normami pro regulaci finančních služeb a dohled nad nimi, mimo jiné s těmito: Základní zásady pro účinný bankovní dohled Basilejského výboru pro bankovní dohled, Základní zásady a metodika pojišťovnictví Mezinárodní asociace orgánů pro dozor v pojišťovnictví, Cíle a principy regulace cenných papírů Mezinárodní organizace komisí pro cenné papíry, Dohoda o výměně informací o daňových záležitostech Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj, Prohlášení o transparentnosti a výměně informací pro daňové účely G20, Klíčové atributy účinných režimů řešení problémů pro finanční instituce Rady pro finanční stabilitu a Mezinárodní normy pro boj proti praní peněz, financování terorismu a šíření zbraní - doporučení Finančního akčního výboru (FATF).
Ve vhodných případech a na žádost dotčené ZZÚ může Unie a ZZÚ vyvinout úsilí o podporu lepšího sladění právních předpisů ZZÚ s právními předpisy Unie týkajícími se finančních služeb.
Článek 72
Spolupráce regulačních orgánů a orgánů dohledu
Unie a ZZÚ podporují spolupráci mezi příslušnými regulačními orgány a orgány dohledu, včetně výměny informací, sdílení znalostí o finančních trzích a podobných opatření. Zvláštní pozornost je třeba věnovat rozvoji správní kapacity těchto orgánů, například prostřednictvím výměny zaměstnanců a společných školení.
Článek 73
Spolupráce v daňových záležitostech
Unie a ZZÚ podporují spolupráci v daňové oblasti s cílem usnadnit výběr zákonných daňových výnosů a vypracovat opatření k účinnému uplatňování zásad řádné daňové správy, včetně transparentnosti, výměny informací a spravedlivé daňové soutěže.
ČÁST ČTVRTÁ
NÁSTROJE UDRŽITELNÉHO ROZVOJE
Kapitola 1
Obecná ustanovení
Článek 74
Obecné cíle
Unie přispěje k dosažení celkových cílů přidružení tím, že poskytne:
a)
přiměřené finanční zdroje a vhodnou technickou pomoc za účelem posílení kapacit ZZÚ pro tvorbu a provádění strategických a regulačních rámců;
b)
dlouhodobé financování na podporu růstu soukromého sektoru.
Článek 75
Definice
Pro účely této části se rozumí:
a)
„programovatelnou podporou“ nevratná podpora z Evropského rozvojového fondu přidělená ZZÚ na financování územních či regionálních strategií a priorit vymezených v programových dokumentech;
b)
„programováním“ proces organizace, rozhodování a přidělování orientačních finančních prostředků s cílem realizovat během několika let v oblasti uvedené v části druhé tohoto rozhodnutí akce za účelem dosažení cílů přidružení týkajících se udržitelného rozvoje ZZÚ;
c)
„programovým dokumentem“ dokument, který vymezuje strategii, priority a režimy v ZZÚ a převádí cíle, jichž chtějí ZZÚ dosáhnout v oblasti udržitelného rozvoje, do účinných a efektivních kroků pro dosažení cílů přidružení;
d)
„plány rozvoje“ podle článku 83 ucelený soubor operací definovaných a financovaných výlučně ZZÚ v rámci vlastních politik a strategií rozvoje a operací, na nichž se dohodly s členským státem, s nímž jsou spojeny;
e)
„územním přídělem“ částka přidělená jednotlivým ZZÚ jako programovatelná podpora z Evropského rozvojového fondu na financování územních strategií a priorit vymezených v programových dokumentech;
f)
„regionálním přídělem“ částka přidělená jako programovatelná podpora z Evropského rozvojového fondu na financování regionálních strategií a tematických priorit společných několika ZZÚ v oblasti spolupráce, vymezených v programových dokumentech;
g)
„finančním rozhodnutím“ akt přijatý Komisí, jenž podrobně vymezuje finanční příspěvek Unie a jímž se schvaluje poskytnutí finanční podpory z Evropského rozvojového fondu.
Článek 76
Zásady finanční spolupráce
1. Unie poskytuje finanční pomoc na základě zásad partnerství, odpovědnosti, soudržnosti územních celků, doplňkovosti a subsidiarity.
2. Operace financované podle tohoto rozhodnutí mohou mít formu programovatelné I neprogramovatelné podpory.
3. Finanční pomoc Unie:
a)
se provádí s patřičným ohledem na zeměpisné, sociální a kulturní charakteristiky ZZÚ i na jejich specifický potenciál;
b)
zajišťuje, aby byly toky zdrojů poskytovány předvídatelně a pravidelně;
c)
je pružná a přizpůsobená situaci v každé ZZÚ a
d)
se uskutečňuje při plném respektování institucionálních, právních a finančních pravomocí každého z partnerů.
4. Za provádění operací odpovídají dotčené orgány ZZÚ, aniž jsou dotčeny pravomoci Komise ve věcech zajištění řádného finančního řízení při využívání prostředků Unie.
Kapitola 2
Finanční zdroje
Článek 77
Zdroje financování
ZZÚ jsou způsobilé pro tyto zdroje financování:
a)
zdroje přidělené ZZÚ na základě vnitřní dohody mezi členskými státy Unie o zřízení 11. Evropského rozvojového fondu (ERF);
b)
programy a nástroje Unie stanovené v souhrnném rozpočtu Unie a
c)
finanční prostředky spravované EIB jako vlastní zdroje této banky a zdroje přidělené investiční facilitě ERF podle podmínek vnitřní dohody mezi členskými státy Unie o zřízení 11. ERF (7) (dále jen „vnitřní dohoda o 11. ERF“).
Kapitola 3
Zvláštní ustanovení o finanční pomoci v rámci 11. ERF
Článek 78
Předmět a oblast působnosti
V rámci strategie a priorit stanovených dotyčnou ZZÚ na místní nebo regionální úrovni a aniž je dotčena humanitární pomoc či pomoc při mimořádných událostech, může být finanční podpora poskytována na následující činnosti přispívající k dosažení cílů stanovených tímto rozhodnutím:
a)
odvětvové politiky a reformy a projekty, které jsou s nimi slučitelné;
b)
institucionální rozvoj, budování kapacit a integrace hledisek životního prostředí;
c)
technická spolupráce a
d)
dodatečná podpora v případě výkyvů příjmů z vývozu zboží a služeb uvedená v článku 82.
Článek 79
Humanitární pomoc a pomoc při mimořádných událostech
1. Humanitární pomoc a pomoc při mimořádných událostech se poskytuje ZZÚ, které čelí vážným hospodářským a sociálním obtížím výjimečné povahy, jež jsou důsledkem přírodních nebo člověkem způsobených katastrof nebo mimořádných okolností se srovnatelnými důsledky. Humanitární pomoc a pomoc při mimořádných událostech se poskytuje po dobu nezbytnou ke zvládnutí mimořádných potřeb vyplývajících z těchto situací.
Humanitární pomoc a pomoc při mimořádných událostech se poskytuje výlučně podle potřeb a zájmů obětí katastrofy.
2. Cílem humanitární pomoci a pomoci při mimořádných událostech je:
a)
zachránit lidské životy, předcházet utrpení a zmírňovat ho a zachovat lidskou důstojnost v krizových situacích a v situacích po skončení krize;
b)
přispívat k financování a poskytování humanitární pomoci a napomáhat přímému přístupu zamýšlených příjemců k této pomoci všemi dostupnými logistickými prostředky;
c)
provádět krátkodobou obnovu a rekonstrukci, aby oběti mohly mít užitek alespoň z minimálního začlenění do společenského a hospodářského života a aby byly co nejdříve vytvořeny podmínky pro obnovu rozvoje na základě dlouhodobých cílů;
d)
řešit potřeby plynoucí z vysídlení osob, jako jsou uprchlíci, vysídlené osoby a navrátilci, po přírodní nebo člověkem způsobené katastrofě s cílem plnit po nezbytně dlouhou dobu veškeré potřeby uprchlíků a vysídlených osob, ať se nacházejí kdekoli, a usnadnit opatření pro jejich dobrovolné navracení a opětovnou integraci v zemi jejich původu a
e)
pomoci ZZÚ vybudovat krátkodobé mechanismy předcházení katastrofám a připravenosti na ně, včetně systémů pro předpovědi a včasné varování, s cílem zmenšit následky katastrof.
3. Pomoc podle tohoto článku může být rovněž poskytnuta ZZÚ přijímajícím uprchlíky nebo navrátilce, aby plnila naléhavé potřeby, jež nejsou kryty pomocí při mimořádných událostech.
4. Pomoc poskytovaná podle tohoto článku se financuje ze souhrného rozpočtu Unie. Vedle financování z odpovídajících rozpočtových položek však může být výjimečně financována z přídělů stanovených v příloze II.
5. Operace humanitární pomoci a pomoci při mimořádných událostech se provádějí buď na žádost ZZÚ postižené krizovou situací, Komise, členského státu, s nímž je ZZÚ spojena, mezinárodních organizací nebo místních nebo mezinárodních nevládních organizací. Tato pomoc je spravována a prováděna podle postupů umožňujících rychlé, pružné a účinné zásahy.
Článek 80
Rozvoj kapacit
1. Finanční pomoc může přispět kromě jiného k podpoře rozvoje kapacit ZZÚ nezbytných pro definování, provádění a sledování územních a/nebo regionálních strategií a činností s cílem dosáhnout obecných cílů v oblastech spolupráce uvedených v části druhé a třetí.
2. Unie podpoří úsilí ZZÚ o získávání spolehlivých statistických údajů o těchto oblastech.
3. Unie může ZZÚ podporovat v jejich úsilí o zlepšení srovnatelnosti jejich makroekonomických ukazatelů.
Článek 81
Technická pomoc
1. Z podnětu Komise mohou být financovány studie nebo opatření technické pomoci s cílem zajistit přípravu, monitorování, hodnocení a dohled nezbytné pro provádění tohoto rozhodnutí a pro jeho celkové hodnocení. Technická pomoc poskytovaná na místě se ve všech případech provádí podle pravidel decentralizovaného finančního řízení.
2. Z podnětu ZZÚ po vydání stanoviska Komise mohou být financovány studie a opatření technické pomoci ve vztahu k provádění činností naplánovaných v programovacích dokumentech. Komise může rozhodnout, že bude takové akce financovat buď z programovatelné podpory, nebo z finančního krytí vyčleněného na opatření technické spolupráce.
Článek 82
Dodatečná podpora v případě výkyvů příjmů z vývozu
1. S cílem zmírnit nepříznivé účinky veškerých krátkodobých výkyvů příjmů z vývozu, zejména v odvětví zemědělství, rybolovu a těžby, které by mohly ohrozit dosažení rozvojových cílů dotyčné ZZÚ, se v rámci finančního přídělu uvedeného v příloze II zřizuje systém dodatečné podpory.
2. Cílem podpory v případech krátkodobých výkyvů příjmů z vývozu je ochrana makroekonomických a odvětvových reforem a politik ohrožených v důsledku poklesu příjmů a náprava nepříznivých důsledků nestability příjmů z vývozu, zejména u zemědělských produktů a produktů těžby.
Při přidělování zdrojů uvedených v příloze V se bere v úvahu závislost hospodářství ZZÚ na vývozu, zejména v zemědělském a těžebním odvětví. V této souvislosti se izolovaným ZZÚ uvedeným v příloze I dostává příznivějšího zacházení v souladu s kritérii stanovenými přílohou V.
3. Dodatečné prostředky se poskytují v souladu se zvláštními ustanoveními podpůrného mechanismu stanoveného v příloze V.
4. Unie rovněž poskytuje podporu tržním pojistným programům navrženým pro ZZÚ, které se chtějí chránit proti riziku výkyvů příjmů z vývozu.
Článek 83
Programování
1. Pro účely tohoto rozhodnutí se programovatelná podpora poskytuje na základě programového dokumentu.
2. Programový dokument může zohlednit plány územního rozvoje či jiné plány dohodnuté mezi ZZÚ a členskými státy, s nimiž jsou spojeny.
3. Na základě článku 10 přebírají orgány ZZÚ hlavní odpovědnost za vypracovávání strategií, priorit a režimů prostřednictvím přípravy programových dokumentů v koordinaci s Komisí a členským státem, s nímž jsou ZZÚ spojeny.
4. Orgány ZZÚ odpovídají za:
a)
stanovení svých priorit, na nichž má být strategie založena a
b)
vypracování projektů a návrhů programů předkládaných Komisi, které spolu s ní posuzují.
Článek 84
Příprava, vyhodnocení a schválení programového dokumentu
1. Příslušná územní nebo, jde-li o regionální programy, regionální schvalující osoba připraví návrh programového dokumentu v návaznosti na konzultace s nejširším možným spektrem zúčastněných stran, přičemž čerpá ze získaných poznatků a osvědčených postupů.
2. Každý návrh programového dokumentu je uzpůsobený potřebám a konkrétním okolnostem každé ZZÚ. Jsou v něm stanoveny ústřední oblasti, na které se má soustředit financování Unie, konkrétní cíle, očekávané výsledky, ukazatele výkonnosti, na základě kterých se posuzují a hodnotí výsledky, a orientační finanční příděl. Je v něm podporována místní odpovědnost za programy spolupráce.
3. Návrh programového dokumentu je od raných fází procesu programování předmětem výměny názorů mezi ZZÚ a dotčeným členských státem a Komisí s cílem podpořit doplňkovost a soudržnost jejich příslušných činností v oblasti spolupráce.
4. Komise vyhodnotí návrh programového dokumentu, aby určila, zda obsahuje všechny potřebné prvky a zda je v souladu s cíli tohoto rozhodnutí a souvisejícími politikami Společenství. Komise konzultuje Evropskou investiční banku ohledně návrhu programového dokumentu.
5. ZZÚ poskytnou veškeré nezbytné informace včetně výsledků veškerých studií proveditelnosti, aby Komise mohla hodnocení návrhu programového dokumentu provést co nejúčinněji.
6. Orgány ZZÚ a Komise společně odpovídají za schválení programového dokumentu. Komise schválí programový dokument v návaznosti na postup stanovený v článku 86.
Článek 85
Provedení
1. Komise přijme finanční rozhodnutí k příslušnému programovému dokumentu v souladu s normami stanovenými ve finančním nařízení pro 11. ERF postupem podle článku 87.
2. Komise využívá zdroje přidělené ZZÚ z 11. ERF jakýmkoli ze způsobů stanovených ve finančním nařízení pro 11. ERF a v souladu s podmínkami vymezenými tímto rozhodnutím nebo v opatřeních, kterými se provádí. Za tímto účelem uzavře s příslušnými orgány ZZÚ finanční dohody.
3. Orgány ZZÚ odpovídají za:
a)
přípravu, projednání a uzavírání zakázek;
b)
provádění a řízení projektů a programů a
c)
udržování projektů a programů a zajišťování jejich udržitelnosti.
4. Příslušné orgány ZZÚ a Komise společně odpovídají za:
a)
zajištění rovnosti podmínek účasti v nabídkových řízeních a na zakázkách;
b)
monitorování a hodnocení účinků a výsledků projektů a programů a
c)
zajištění správného, bezodkladného a účinného provádění projektů a programů.
5. V zájmu usnadnění výměny názorů se alespoň jednou do roka konají technická zasedání mezi územními schvalujícími osobami, dotčenými členskými státy a zástupci Komise zapojenými do programování, zejména s použitím moderních technologií nebo pokud možno jako rozšíření dialogu v rámci fóra ZZÚ-EU.
6. Akce financované v rámci 11. ERF mohou být provedeny na základě souběžného nebo společného spolufinancování podle ustanovení finančního nařízení pro 11. ERF.
Článek 86
Územní a regionální schvalující osoby
1. Vláda každé ZZÚ jmenuje územní schvalující osobu, aby ji zastupovala ve všech operacích financovaných ze zdrojů 11. ERF řízených Komisí a Evropskou investiční bankou. Územní schvalující osoba jmenuje jednoho nebo více zástupců územní schvalující osoby, kteří ji nahradí, pokud by nemohla svou funkci vykonávat, a o tomto jmenování uvědomí Komisi. Územní schvalující osoba může za předpokladu splnění podmínek institucionální kapacity a řádného finančního řízení delegovat své funkce v oblasti provádění daných programů a projektů na odpovědný subjekt v rámci příslušného orgánu ZZÚ. Územní schvalující osoba předem informuje Komisi o každém takovémto delegování.
Jestliže se Komise dozví o problémech při provádění postupů spojených s řízením zdrojů 11. ERF, naváže ve spolupráci s územní schvalující osobou veškeré kontakty potřebné k nápravě situace a podnikne veškeré nezbytné kroky. Územní schvalující osoba nese finanční odpovědnost jen za výkonné úkoly, které jí byly svěřeny.
Jsou-li zdroje z 11. ERF řízeny nepřímo a s výhradou případných dalších pravomocí udělených Komisí, územní schvalující osoba:
a)
odpovídá za koordinaci, programování, pravidelné monitorování a přezkumy provádění spolupráce a za koordinaci s dárci;
b)
v úzké spolupráci s Komisí odpovídá za přípravu, předkládání a hodnocení projektů a programů.
2. Pokud jsou zdroje 11. ERF řízeny nepřímo a s výhradou případných dalších pravomocí udělených Komisí, jedná příslušná územní schvalující osoba jako veřejný zadavatel ve vztahu k programům prováděným prostřednictvím nabídkových řízení nebo výzev k podávání návrhů, přičemž podléhá předběžné kontrole Komise.
3. Územní schvalující osoba během provádění operací a s výhradou povinnosti informovat Komisi rozhoduje o:
a)
technických úpravách a změnách porobností programů a projektů, pokud neovlivňují přijaté technické řešení a zůstávají v rámci rezerv pro úpravy stanovených v dohodě o financování;
b)
změnách místa u vícečetných programů nebo projektů, pokud jsou odůvodněny technickými, hospodářskými nebo sociálními důvody;
c)
uložení nebo prominutí pokut za prodlení;
d)
zproštění ručitelů;
e)
subdodávkách;
f)
konečném převzetí za předpokladu, že Komise potvrdila předběžné převzetí, potvrdí odpovídající zápis a případně je přítomna při konečném převzetí, zejména pokud rozsah výhrad zaznamenaných při předběžném převzetí vyžaduje významné dodatečné práce; a najímání poradců a dalších odborníků na technickou pomoc.
4. V případě regionálních programů určí orgány zúčastněných ZZÚ regionální schvalující osobu z řad aktérů spolupráce uvedených v článku 11. Povinnosti regionální schvalující osoby odpovídají obdobně povinnostem územní schvalující osoby.
Článek 87
Výbor ERF-ZZÚ
1. Tam, kde je to vhodné, je Komisi nápomocen výbor zřízený vnitřní dohodou o 11. ERF.
2. Při vykonávání pravomocí, které mu uděluje toto rozhodnutí, je tento výbor označován jako „výbor ERF-ZZÚ“. Výbor ERF-ZZÚ se řídí jednacím řádem výboru zřízeného vnitřní dohodou o 11. ERF a prováděcím nařízením pro 11. ERF. Do vstupu uvedeného prováděcího nařízení v platnost se použijí postupy stanovené v nařízení Rady (ES) č. 617/2007 (8).
3. Výbor zaměřuje svou práci na podstatné otázky spolupráce na úrovni ZZÚ a regionů. V zájmu soudržnosti, koordinace a doplňkovosti monitoruje provádění programových dokumentů.
4. Výbor vydává stanovisko k:
a)
návrhům programových dokumentů a všem jejich změnám a
b)
finančním rozhodnutím týkajícím se provádění této části rozhodnutí.
Článek 88
Úloha delegací Unie
1. Pokud je Unie zastupována delegací pod vedením vedoucího delegace, použijí se ustanovení finančního nařízení pro 11. ERF o pověřených schvalujících osobách a účetních.
2. Územní nebo regionální schvalující osoba úzce spolupracuje s vedoucím delegace, který je hlavním kontaktem pro jednotlivé aktéry spolupráce v dotčených ZZÚ.
Článek 89
Pravidla o státní příslušnosti a původu použitelná pro zadávání veřejných zakázek, grantů a jiných zadávacích řízení pro ZZÚ
1. Obecná pravidla týkající se způsobilosti
a)
Účast na zadávání veřejných zakázek, grantů a na jiných zadávacích řízeních, jejichž předmětem jsou činnosti financované podle tohoto rozhodnutí ve prospěch třetích stran, je otevřena všem fyzickým osobám, jež jsou státními příslušníky způsobilé země nebo území podle odstavce 2, a dále právnickým osobám, které ve způsobilé zemi či na způsobilém území podle odstavce 2 skutečně sídlí, a mezinárodním organizacím.
b)
V případě akcí spolufinancovaných s partnerem nebo jiným dárcem nebo prováděných prostřednictvím některého členského státu v rámci sdíleného řízení nebo prostřednictvím svěřeneckého fondu vytvořeného Komisí jsou způsobilé rovněž země, které jsou způsobilé podle pravidel dotčeného partnera, jiného dárce nebo členského státu, nebo podle zřizovacího aktu svěřeneckého fondu.
V případě akcí prováděných pověřenými subjekty (členské státy nebo jejich agentury, Evropská investiční banka) nebo prostřednictvím mezinárodních organizací či jejich agentur, jsou rovněž způsobilé fyzické a právnické osoby způsobilé podle pravidel daného pověřeného subjektu, jak je stanoveno v dohodách uzavřených se spolufinancujícím nebo prováděcím orgánem.
c)
V případě akcí financovaných podle tohoto rozhodnutí a kromě toho i jiným nástrojem pro vnější činnost, včetně Dohody o partnerství mezi členy skupiny afrických, karibských a tichomořských států na jedné straně a Evropským společenstvím a jeho členskými státy na straně druhé, podepsané v Cotonou dne 23. června 2000 (9) a naposledy pozměněné v Ouagadougou dne 22. června 2010 (10), jsou země, které byly určeny v rámci některého z těchto nástrojů, považovány za způsobilé pro účely této akce.
V případě akcí globální, regionální nebo přeshraniční povahy financovaných na základě tohoto rozhodnutí se do postupů provádějících tyto akce mohou zapojit fyzické a právnické osoby z dotyčných zemí, území a regionů, na něž se daná akce vztahuje.
d)
Všechny dodávky zakoupené na základě veřejné zakázky nebo v souladu s dohodou o grantu, které jsou financovány podle tohoto rozhodnutí, musí pocházet ze způsobilé země nebo ze způsobilého území. Mohou však pocházet z jakéhokoli jiné země nebo z jakéhokoli jiného území, pokud je částka nákupu dodávek pod finančním limitem pro použití soutěžního jednacího řízení. Pro účely tohoto článku je pojem „původ“ definován v článcích 23 a 24 nařízení Rady (EHS) č. 2913/92 (11) a v dalších právních předpisech Unie týkajících se nepreferenčního původu.
e)
Pravidla podle tohoto článku se nevztahují na fyzické osoby a ani jim nekladou omezení týkající se státní příslušnosti, pokud jsou tyto osoby zaměstnané způsobilým dodavatelem či případně subdodavatelem, nebo jsou s nimi jinak smluvně vázány.
f)
Způsobilost vymezená v tomto článku může být omezena s ohledem na státní příslušnost, umístění nebo povahu žadatelů, vyžaduje-li to charakter a cíle akce a je-li to nutné pro její účinné provádění.
g)
Fyzické a právnické osoby, které získaly smlouvu o zakázce, dodržují platné právní předpisy v oblasti ochrany životního prostředí, včetně mnohostranných dohod o životním prostředí, jakož i mezinárodně sjednané základní pracovní normy.
2. Pro financování podle tohoto rozhodnutí jsou způsobilí uchazeči, žadatelé a zájemci z následujících zemí a území:
a)
členských států, kandidátských zemí a potenciálních kandidátů uznaných Unií a členů Evropského hospodářského prostoru;
b)
ZZÚ;
c)
rozvojových zemí a území, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném Výborem pro rozvojovou pomoc OECD, které nejsou členy skupiny G-20;
d)
zemí, pro které Komise stanoví reciproční přístup k vnější pomoci. Reciproční přístup může být udělen na omezenou dobu alespoň jednoho roku, přiznává-li země způsobilost za stejných podmínek subjektům z Unie a subjektům ze ZZÚ;
e)
členských států OECD v případě zakázek provedených v některé z nejméně rozvinutých zemí;
f)
pokud je to oznámeno předem v dokumentací týkající se daného řízení:
i)
zemí, které mají tradiční hospodářské, obchodní nebo zeměpisné vazby se sousedními přijímacími zeměmi,
ii)
všech zemí v případě naléhavé potřeby nebo nedostupnosti produktů a služeb na trzích způsobilých zemí.
3. V řádně odůvodněných případech může Komise přijmout jakožto způsobilé uchazeče, žadatele a zájemce z nezpůsobilých zemí nebo zboží nezpůsobilého původu, pokud by pravidla způsobilosti realizaci projektu, programu nebo akce znemožňovala nebo výrazně ztěžovala.
4. Pro akce prováděné v rámci sdíleného řízení je příslušný členský stát, který Komise pověřila úkoly plnění, oprávněn jménem Komise povolit účast uchazečů, žadatelů a zájemců z jiných zemí a povolit zboží z jiných zemí ve smyslu odst. 2 písm. f) a přijmout jakožto způsobilé uchazeče, žadatele a zájemce z nezpůsobilých zemí ve smyslu odstavce 3 nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti podle odst. 1 písm. d).
Článek 90
Ochrana finančních zájmů Unie a finanční kontroly
1. Komise přijme vhodná opatření k zajištění toho, aby při provádění akcí financovaných podle tohoto rozhodnutí byly finanční zájmy Unie chráněny uplatňováním preventivních opatření zamezujících podvodům, korupci a jinému protiprávnímu jednání, účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími sankcemi.
2. Komise a Účetní dvůr mají pravomoc provádět na základě kontroly dokumentů i inspekce na místě audit u všech příjemců grantů, zhotovitelů, dodavatelů nebo poskytovatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie.
Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět kontroly a inspekce na místě u hospodářských subjektů, jichž se toto financování přímo nebo nepřímo týká, postupy stanovenými v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (12) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou o financování Unií nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání.
Aniž je dotčen první a druhý pododstavec, musí dohody se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, grantové dohody, rozhodnutí o grantu a smlouvy vyplývající z provádění tohoto nařízení Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění takových auditů, kontrol a inspekcí na místě výslovně zmocňovat, v souladu s finančním nařízením pro příslušný ERF.
3. Hlavní odpovědnost za finanční dohled nad finančními prostředky Unie nesou ZZÚ. Provádí se případně koordinovaně s členským státem, s nímž je ZZÚ spojena, v souladu s platnými vnitrostátními právními předpisy.
4. Komise odpovídá za:
a)
zajištění toho, aby v dotyčných ZZÚ existovaly a řádně fungovaly řídící a kontrolní systémy zajišťující správné a efektivní využívání prostředků Unie, a
b)
to, aby v případě nesrovnalostí zaslala doporučení nebo žádosti o opatření k nápravě těchto nesrovnalostí a veškerých zjištěných nedostatků v řízení.
5. Komise, ZZÚ a případně členský stát, s nímž je ZZÚ spojena, se na základě správních ujednání jednou či dvakrát ročně scházejí, aby koordinovaly programy, metodiky a provádění kontrol.
6. Pokud jde o finanční opravy,
a)
odpovídá za zjištění a opravu finančních nesrovnalostí v prvé řadě dotyčná ZZÚ;
b)
avšak v případě nedostatků na straně dotyčné ZZÚ, jestliže ZZÚ nenapraví situaci a pokusy o urovnání jsou neúspěšné, Komise jedná, aby snížila celkový příděl odpovídající finančnímu rozhodnutí o programovém dokumentu nebo odňala jeho zůstatek.
Článek 91
Monitorování, hodnocení, proces přezkumu a podávání zpráv
1. Finanční spolupráce musí být dostatečně pružná, aby se zajistil ustavičný soulad operací s cíli tohoto rozhodnutí a zohlednily veškeré změny hospodářské situace, priorit a cílů dotčených ZZÚ, zejména prostřednictvím ad hoc přezkumu programového dokumentu.
2. Přezkum může být zahájen Komisí nebo na žádost dotčené ZZÚ a v návaznosti na souhlas Komise.
3. Komise posoudí pokrok dosažený při provádění finanční pomoci poskytnuté ZZÚ v rámci 11. ERF a počínaje rokem 2015 předloží Radě jednou ročně zprávu o provádění a výsledcích a pokud možno o hlavních účincích a dopadech finanční pomoci Unie. Tato zpráva se zasílá rovněž Evropskému parlamentu, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů.
4. Zpráva uvedená v odstavci 3 obsahuje informace týkající se předchozího roku, pokud jde o financovaná opatření, o výsledky monitorování a hodnocení, o zapojení příslušných partnerů a o provádění prostředků na závazky a prostředků na platby 11. ERF. Posoudí se v ní výsledky pomoci, pokud možno s použitím konkrétních a měřitelných ukazatelů. Zpráva odráží hlavní získané poznatky a naplňování doporučení z hodnocení z předešlých let.
Kapitola 4
Zásady způsobilosti
Článek 92
Způsobilost pro získání územních přídělů
1. K získání finanční podpory podle tohoto rozhodnutí jsou způsobilé veřejnoprávní orgány ZZÚ.
2. S výhradou dohody orgánů dotyčných ZZÚ mohou finanční podporu podle tohoto rozhodnutí obdržet rovněž tyto subjekty nebo orgány:
a)
místní, celostátní a/nebo regionální veřejné nebo poloveřejné agentury a útvary nebo místní orgány ZZÚ, a zejména jejich finanční instituce a rozvojové banky;
b)
společnosti a podniky ZZÚ a regionálních skupin;
c)
společnosti a podniky členského státu s cílem umožnit jim navíc k jejich vlastnímu příspěvku provádět výrobní projekty na území ZZÚ;
d)
finanční zprostředkovatelé ZZÚ nebo Unie, kteří podporují a financují soukromé investice v ZZÚ, a
e)
aktéři decentralizované spolupráce a ostatní nestátní aktéři ze ZZÚ a z Unie s cílem umožnit jim provádět hospodářské, kulturní, sociální a vzdělávací projekty a programy v ZZÚ v rámci decentralizované spolupráce uvedené v článku 12.
Článek 93
Způsobilost pro získání regionálních přídělů
1. Regionální příděly se použijí na operace, ze kterých mají prospěch a kterých se účastní:
a)
dvě či více ZZÚ bez ohledu na jejich polohu;
b)
jedna či více ZZÚ a jeden či více nejvzdálenějších regionů uvedených v článku 349 Smlouvy o fungování EU;
c)
jedna či více ZZÚ a jeden či více sousedních států AKT nebo třetích zemí;
d)
jedna či více ZZÚ, jeden či více nejvzdálenějších regionů a jeden či více států AKT a/nebo třetích zemí;
e)
dvě či více regionálních organizací, jichž jsou ZZÚ členy;
f)
jedna či více ZZÚ a regionálních organizací, jejichž členy jsou ZZÚ, státy AKT nebo jeden či více nejvzdálenějších regionů;
g)
ZZÚ a Unie jako celek nebo
h)
jeden nebo více subjektů, orgánů nebo jiných útvarů z alespoň jedné ZZÚ, které jsou členy některého ESÚS podle článku 8, jednoho nebo více nejvzdálenějších regionů a jednoho nebo více sousedních států AKT nebo třetích zemí.
2. Finanční prostředky určené na umožnění účasti států AKT, nejvzdálenějších regionů a jiných zemí jsou poskytovány nad rámec finančních prostředků přidělovaných ZZÚ podle tohoto rozhodnutí.
3. Účast států ADT, nejvzdálenějších regionů a jiných zemí v programech zřízených podle tohoto rozhodnutí se plánuje jen za těchto podmínek:
a)
těžiště projektů a programů podporovaných v rámci víceletého finančního rámce spolupráce zůstává v některé ZZÚ;
b)
ve finančních nástrojích Unie jsou obsažena obdobná ustanovení a
c)
je dodržena zásada proporcionality.
4. Vhodná opatření umožní poskytnout odpovídající prostředky na financování úvěrů z ERF a souhrnného rozpočtu Unie určených na projekty spolupráce mezi ZZÚ, státy AKT, nejvzdálenějšími regiony, jakož i jinými zeměmi, zejména na zjednodušení mechanismů pro společné řízení těchto projektů.
Článek 94
Způsobilost pro programy Unie
1. Fyzické osoby ze ZZÚ, definované v článku 50, a případně i příslušné veřejné a/nebo soukromé subjekty a instituce v ZZÚ jsou způsobilé k účasti v programech Unie a k získání finančních prostředků z těchto programů, s výhradou pravidel a cílů a případných režimů použitelných na členský stát, s nímž je ZZÚ spojena.
2. ZZÚ je rovněž způsobilá pro podporu v rámci programů Unie týkajících se spolupráce s dalšími zeměmi, zejména rozvojovými zeměmi, s výhradou pravidel, cílů a režimů obsažených v těchto programech.
3. Na základě informací obsažených ve výroční zprávě o provádění, kterou předloží ZZÚ, a dalších dostupných informací podá Komise zprávu výboru ERF-ZZÚ o účasti ZZÚ v programech Unie.
ČÁST PÁTÁ
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 95
Přenesení pravomocí na Komisi
Za účelem zohlednění technického pokroku a změn v celních postupech je na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 96 pozměňující dodatky k příloze VI.
Článek 96
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedené v článku 95 se Komisi svěřuje na dobu pěti let od 1. ledna 2014. Komise vypracuje zprávu o přenesené pravomoci nejpozději devět měsíců před koncem tohoto pětiletého období. Přenesení pravomoci se automaticky prodlužuje o stejně dlouhá období, pokud Rada nevysloví proti tomuto prodloužení námitku nejpozději tři měsíce před koncem každého z těchto období.
3. Rada může přenesení pravomoci uvedené v článku 95 kdykoliv zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění rozhodnutí v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle článku 95 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jí byl tento akt oznámen, nebo pokud Rada před uplynutím této lhůty uvědomí Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 97
Změna postavení
Rada v souladu s článekm 203 Smlouvy o fungování EU rozhodne o všech nezbytných úpravách tohoto rozhodnutí, pokud:
a)
některá ze ZZÚ získá nezávislost;
b)
některá ze ZZÚ opustí přidružení;
c)
některá ze ZZÚ se stane nejvzdálenějším regionem;
d)
nejvzdálenější region se stane ZZÚ.
Článek 98
Zrušení
Rozhodnutí Rady 2001/822/ES se zrušuje.
Odkazy na zrušené rozhodnutí se považují za odkazy na toto rozhodnutí.
Článek 99
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dnem 1. ledna 2014.
Příloha VI se použije podle článku 65 této přílohy.
V Bruselu dne 25. listopadu 2013.
DECYZJA RADY 2013/755/UE
z dnia 25 listopada 2013 r.
w sprawie stowarzyszenia krajów i terytoriów zamorskich z Unią Europejską
(„decyzja o stowarzyszeniu zamorskim”)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 203,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego,
stanowiąc zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Niniejsza decyzja zastępuje decyzję Rady 2001/822/WE (1), którą stosuje się do dnia 31 grudnia 2013 r. Zgodnie z art. 62 decyzji 2001/822/WE Rada ma ustanowić przepisy, które należy przyjąć w celu późniejszego stosowania zasad określonych w art. 198-202 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
(2)
W swoich konkluzjach z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie stosunków UE z krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ) Rada zwróciła się do Komisji o przedstawienie wniosku ustawodawczego w sprawie zmiany decyzji o stowarzyszeniu zamorskim przed lipcem 2012 r. Rada poparła propozycję Komisji, by oprzeć przyszłe partnerstwo UE z KTZ na trzech filarach: 1) zwiększeniu konkurencyjności, 2) wzmocnieniu odporności i zmniejszeniu podatności na zagrożenia oraz 3) wspieraniu współpracy i integracji KTZ z innymi partnerami i regionami sąsiadującymi.
(3)
W okresie od czerwca do października 2008 r. Komisja prowadziła konsultacje społeczne i zaproponowała szereg wskazówek dotyczących nowej decyzji o stowarzyszeniu. Wyniki tych konsultacji zostały streszczone w komunikacie z dnia 6 listopada 2009 r. zatytułowanym „Elementy nowego partnerstwa UE z krajami i terytoriami zamorskimi (KTZ)”.
(4)
TFUE i opartego na nim ustawodawstwa wtórnego nie stosuje się automatycznie do KTZ, z wyjątkiem niektórych postanowień jednoznacznie stwierdzających inaczej. Pomimo że KTZ nie są państwami trzecimi, nie należą one do jednolitego rynku i muszą przestrzegać zobowiązań nałożonych na państwa trzecie w odniesieniu do handlu, w szczególności reguł pochodzenia, norm sanitarnych i fitosanitarnych oraz środków ochronnych.
(5)
Szczególne stosunki między UE a KTZ powinny odejść od klasycznego podejścia, opartego na współpracy na rzecz rozwoju, i pójść w kierunku wzajemnego partnerstwa, co posłuży wsparciu zrównoważonego rozwoju KTZ. Ponadto solidarność UE z KTZ powinna opierać się na ich szczególnych stosunkach i przynależności do tej samej „rodziny europejskiej”.
(6)
Rola społeczeństwa obywatelskiego w przyczynianiu się do rozwoju KTZ może zostać zwiększona przez umacnianie organizacji społeczeństwa obywatelskiego we wszystkich sferach współpracy.
(7)
Biorąc pod uwagę położenie geograficzne KTZ, współpraca między partnerami i ich sąsiadami, pomimo różnego statusu względem prawa Unii poszczególnych podmiotów w danym obszarze geograficznym, powinna być prowadzona w interesie wszystkich stron, ze szczególnym naciskiem na obszary wspólnego zainteresowania oraz promowanie wartości i norm Unii. Ponadto KTZ mogłyby działać jako węzły regionalne lub centra doskonałości w swoich regionach.
(8)
Unia powinna wspierać polityki i strategie KTZ w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w oparciu o szczególne potrzeby, możliwości i wybory danego KTZ.
(9)
Stowarzyszenie powinno zmierzać do zapewnienia zachowania różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych oraz ich przywrócenia i zrównoważonego wykorzystania jako jednego z kluczowych elementów osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.
(10)
KTZ charakteryzują się dużą różnorodnością biologiczną środowiska morskiego i lądowego. Zmiana klimatu może mieć wpływ na środowisko naturalne KTZ i stanowić zagrożenie dla ich zrównoważonego rozwoju. Działania w dziedzinie: zachowania różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych, zmniejszania ryzyka wystąpienia katastrof naturalnych, zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi oraz promowania energii odnawialnej przyczyniłyby się do przystosowania się do zmiany klimatu i ijej łagodzenia w KTZ.
(11)
W stosunkach między UE a KTZ należy uznać znaczącą rolę, jaką KTZ mogą odegrać w przyczynianiu się do realizacji zobowiązań Unii w ramach wielostronnych umów środowiskowych.
(12)
Należy wspierać KTZ w ich dążeniach do ograniczenia zależności od paliw kopalnych w celu zmniejszenia ich wrażliwości na dostępność paliwa i jego zmienność cenową, dzięki czemu ich gospodarka stanie się bardziej odporna i mniej podatna na wstrząsy zewnętrzne.
(13)
Unia mogłaby pomagać KTZ w zmniejszaniu podatności na klęski żywiołowe i wspierać działania i środki podejmowane przez nie w tym celu.
(14)
Oddalenie KTZ stanowi barierę dla konkurencyjności, a zatem ważna jest poprawa dostępu do KTZ.
(15)
Unia i KTZ uznają znaczenie kształcenia i szkolenia zawodowego jako dźwigni zrównoważonego rozwoju KTZ.
(16)
Dalszy rozwój gospodarczy i społeczny KTZ powinien wzajemnie się uzupełniać i dążyć do wzmocnienia konkurencyjności gospodarki KTZ, jak również zapewnienia ochrony socjalnej i włączenia społecznego, w szczególności w odniesieniu do słabszych grup społecznych i osób niepełnosprawnych. W tym celu współpraca między Unią a KTZ powinna obejmować wymianę informacji i najlepszych praktyk w odnośnych dziedzinach, w tym w dziedzinie rozwoju umiejętności i ochrony socjalnej oraz promowania praw osób niepełnosprawnych z uwzględnieniem zasad Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Ponadto stowarzyszenie między Unią a KTZ powinno przyczyniać się do promowania godnej pracy, w tym najlepszych praktyk w zakresie dialogu społecznego, jak również przestrzegania w KTZ i regionach, w których są położone, podstawowych norm pracy i zasad równości szans, niedyskryminacji i dostępności.
(17)
Jednym z obszarów współpracy Unii z KTZ mogłaby być turystyka. Celem tej współpracy powinno być wspieranie dążenia władz KTZ do uzyskania jak największych korzyści z sektora turystyki lokalnej, regionalnej i międzynarodowej oraz stymulowanie przepływu z Unii i innych źródeł do KTZ prywatnego kapitału, który zasili rozwój turystyki. Szczególną uwagę należy zwrócić na potrzebę zintegrowania turystyki z życiem społecznym, kulturalnym i gospodarczym, jak również na konieczność poszanowania środowiska.
(18)
Występowanie w KTZ chorób zakaźnych, takich jak denga w regionie Karaibów i Pacyfiku lub gorączka chikungunya w regionie Oceanu Indyjskiego, może mieć wysoce negatywne skutki zdrowotne i ekonomiczne. Poza zmniejszeniem wydajności ludności dotkniętej omawianym problemem, epidemie w KTZ mogą poważnie wpływać na turystykę, która stanowi cenny wkład w gospodarkę wielu krajów i terytoriów zamorskich. Liczba turystów i pracowników migrujących przemieszczających się do KTZ jest wysoka, co sprawia, że KTZ są podatne na przywóz chorób zakaźnych. Odwrotnie rzecz ujmując, duży przepływ osób powracających z KTZ mógłby przyczyniać się do wprowadzenia chorób zakaźnych w Europie. Zapewnienie „bezpiecznej turystyki” jest zatem jednym kluczowych czynników zrównoważonego rozwoju gospodarek KTZ w znacznym stopniu zależnych od turystyki.
(19)
Stowarzyszenie między Uniąa KTZ powinno brać pod uwagę różnorodność i tożsamość kulturową KTZ i przyczyniać się do ich zachowania.
(20)
Unia uznaje znaczenie rozwijania bardziej aktywnego partnerstwa z KTZ w odniesieniu do zasad dobrych rządów i walki z przestępczością zorganizowaną, handlem ludźmi, terroryzmem i korupcją.
(21)
Współpraca w zakresie handlu i kwestii związanych z handlem między Unią a KTZ powinna przyczyniać się do osiągnięcia celu polegającego na zrównoważonym rozwoju gospodarczym, rozwoju społecznym i ochronie środowiska.
(22)
Globalne zmiany, odzwierciedlone w trwającym procesie liberalizacji handlu, mają szerokie implikacje dla Unii, głównego partnera handlowego KTZ, jak też dla ich sąsiadów z AKP i innych partnerów gospodarczych.
(23)
KTZ są wrażliwymi środowiskami wyspiarskimi wymagającymi właściwej ochrony, włączając w to gospodarowanie odpadami. Kwestia odpadów radioaktywnych uregulowana jest w art. 198 traktatu Euratom i związanym z nim prawodawstwie wtórnym; przepisy te nie obejmują jedynie Grenlandii, do której traktat Euratom nie ma zastosowania. W przypadku pozostałych odpadów należy określić, które z unijnych zasad mają być stosowane w odniesieniu do KTZ.
(24)
Niniejsza decyzja powinna przewidywać większą elastyczność reguł pochodzenia, w tym nowych możliwości kumulacji pochodzenia. Kumulacja powinna być możliwa nie tylko z państwami KTZ i państwami uczestniczącymi w umowie o partnerstwie gospodarczym, ale pod pewnymi warunkami obejmować również produkty pochodzące z krajów, z którymi Unia stosuje umowę o wolnym handlu, i, również zależnie od spełnienia określonych warunków, produkty wprowadzane do Unii bezkontyngentowo i bezcłowo w ramach ogólnego systemu preferencji taryfowych Unii (2). Warunki te są niezbędne, by zapobiec obchodzeniu przepisów handlowych i zapewnienić właściwe funkcjonowanie przepisów dotyczących kumulacji.
(25)
Procedury certyfikacji pochodzenia z KTZ powinny zostać uaktualnione w interesie odnośnych podmiotów gospodarczych i administracji w KTZ. Przepisy dotyczące współpracy administracyjnej między Unią a KTZ powinny również zostać odpowiednio uaktualnione.
(26)
Należy określić metody współpracy administracyjnej oraz przewidzieć możliwość tymczasowego zawieszenia preferencyjnego traktowania w odniesieniu do wszystkich lub niektórych produktów pochodzących z KTZ w przypadku nadużyć, nieprawidłowości lub systematycznego braku zgodności z zasadami dotyczącymi pochodzenia produktów lub braku współpracy administracyjnej. Ponadto należy ustanowić szczegółowe przepisy dotyczące środków ochronnych i nadzoru. Dzięki temu właściwe organy KTZ i Unii, jak również podmioty gospodarcze, mogłyby korzystać z precyzyjnych i przejrzystych reguł i procedur. We wspólnym interesie leży zapewnienie właściwego stosowania procedur i uzgodnień, które umożliwiają KTZ bezcłowy i bezkontyngentowy wywóz towarów do Unii.
(27)
Biorąc pod uwagę cele integracji i rozwoju globalnego handlu w dziedzinie usług i przedsiębiorczości, należy wspierać rozwój rynków usługowych i możliwości inwestycyjne poprzez poprawę dostępu usług i inwestycji z KTZ do rynku unijnego. W tym zakresie Unia powinna zaproponować KTZ możliwie jak najbardziej uprzywilejowane traktowanie, jakie oferuje wszystkim innym partnerom handlowym poprzez kompleksowe klauzule najwyższego uprzywilejowania, przy jednoczesnym zapewnieniu bardziej elastycznych możliwości stosunków handlowych dla KTZ poprzez ograniczenie traktowania Unii przez KTZ do tego, co oferują one innym największym gospodarkom handlowym.
(28)
Prawa własności intelektualnej to jeden zistotnych elementów pobudzania innowacji i narzędzie wspierania rozwoju gospodarczego i społecznego. Państwa wykorzystują je do ochrony twórczości intelektualnej i dóbr intelektualnych. Ich ochrona i egzekwowanie przyczyniają się do ułatwiania handlu, wzrostu gospodarczego i inwestycji zagranicznych, a także do zwalczania zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa powodowanych przez produkty podrabiane. KTZ mogą korzystać z polityki w zakresie praw własności intelektualnej, w szczególności w kontekście zachowania różnorodności biologicznej i rozwoju technologii.
(29)
Środki sanitarne i fitosanitarne oraz bariery techniczne w handlu mogą mieć wpływ na wymianę handlową i wymagają współpracy. W ramach współpracy dotyczącej handlu i spraw związanych z handlem należy również uwzględnić politykę konkurencji oraz prawa własności intelektualnej, które mają wpływ na sprawiedliwy podział korzyści z handlu.
(30)
Aby zapewnić KTZ możliwość uczestnictwa w unijnym rynku wewnętrznym, a także w rynkach regionalnych, lokalnych i międzynarodowych na jak najlepszych warunkach, ważne jest rozwijanie zdolności KTZ w odnośnych dziedzinach. Obejmuje to rozwój zasobów ludzkich i umiejętności, rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, dywersyfikację sektorów gospodarki oraz wdrożenie odpowiednich ram prawnych w celu zapewniania klimatu biznesowego sprzyjającego inwestycjom.
(31)
Współpraca między Unią a KTZ w obszarze usług finansowych powinna przyczyniać się do stworzenia bezpieczniejszego, solidniejszego i przejrzystszego systemu finansowego, który jest niezbędny do zwiększenia globalnej stabilności finansowej i stworzenia podstaw dla zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Wysiłki w tym obszarze powinny skupiać się na dążeniu do osiągnięcia konwergencji z normami międzynarodowymi i zbliżenia ustawodawstwa KTZ do dorobku Unii w dziedzinie usług finansowych. Należy zwrócić odpowiednią uwagę na wzmacnianie zdolności administracyjnych władz KTZ, w tym w dziedzinie nadzoru.
(32)
Pomoc finansowa dla KTZ powinna być przyznawana na podstawie jednolitych, przejrzystych i skutecznych kryteriów, uwzględniających potrzeby i osiągnięcia KTZ. Takie kryteria powinny uwzględniać liczbę ludności, poziom produktu krajowego brutto (PKB), wykorzystanie poprzednich środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju (EFR) i ograniczenia wynikające z odizolowania geograficznego KTZ.
(33)
W interesie efektywności, uproszczenia i uznania zdolności władz KTZ do zarządzania, zasoby finansowe przyznane KTZ powinny być rozdysponowywane na podstawie wzajemnego partnerstwa. Ponadto władze KTZ powinny przyjąć odpowiedzialność za opracowanie i wdrażanie polityk uznanych przez strony za strategie w zakresie współpracy.
(34)
Procedury dotyczące pomocy finansowej powinny przenosić na KTZ główną odpowiedzialność za programowanie i realizację współpracy w ramach 11. EFR. Współpraca powinna być prowadzona przede wszystkim zgodnie z rozporządzeniami terytorialnymi KTZ i powinna stanowić wsparcie dla monitorowania, oceny i audytu zaprogramowanych działań. Podczas programowania i realizacji współpracy należy wziąć pod uwagę fakt, że zasoby administracyjne i ludzkie KZT są ograniczone. Ponadto konieczne jest doprecyzowanie, że KTZ kwalifikują się do różnych źródeł finansowania.
(35)
KTZ mogą należeć do europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej (EUWT), zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (3). Współpraca regionalna KTZ może zatem polegać na ich udziale w tym EUWT na podstawie ustaleń mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którymi KTZ jest powiązane. KTZ będące członkami EUWT mogą kwalifikować się do uzyskania finansowania regionalnego.
(36)
W celu uwzględnienia rozwoju technologicznego i zmian w przepisach prawa celnego, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zmieniających dodatki do załącznika VI, zgodnie z art. 290 TFUE. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Radzie.
(37)
Na mocy niniejszej decyzji, Rada powinna być w stanie w innowacyjny sposób reagować na wszystkie czynniki wymienione powyżej, i będzie to reakcja spójna, jak i dopasowana do wielu różnych sytuacji,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
CZĘŚĆ PIERWSZA
PRZEPISY OGÓLNE DOTYCZĄCE STOWARZYSZENIA KRAJÓW I TERYTORIÓW ZAMORSKICH Z UNIĄ
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Artykuł 1
Cel
1. Niniejsza decyzja ustanawia stowarzyszenie krajów i terytoriów zamorskich (KTZ) z Unią („stowarzyszenie”), które stanowi partnerstwo oparte na art. 198 TFUE, mające na celu wsparcie zrównoważonego rozwoju KTZ oraz szerzenie wartości i standardów Unii na świecie.
2. Partnerami w stowarzyszeniu są Unia, KTZ i państwa członkowskie, z którymi są one powiązane.
Artykuł 2
Terytorialny zakres stosowania
Stowarzyszenie ma zastosowanie do KTZ wymienionych w załączniku II do TFUE.
Artykuł 3
Cele, zasady i wartości
1. Stowarzyszenie Unii z KTZ opiera się na celach, zasadach i wartościach podzielanych przez KTZ, państwa członkowskie, z którymi są one powiązane, oraz Unię.
2. Stowarzyszenie realizuje ogólne cele ustanowione w art. 199 TFUE poprzez wzmocnienie konkurencyjności i odporności KTZ, zmniejszenie ich podatności na zagrożenia w dziedzinie gospodarki i środowiska oraz wspieranie współpracy między nimi a innymi partnerami.
3. Realizując te cele, stowarzyszenie szanuje podstawowe zasady wolności, demokracji, praw człowieka i podstawowych wolności,praworządności, dobrych rządów i zrównoważonego rozwoju, podzielane przez KTZ i państwa członkowskie, z którymi są one powiązane.
4. W dziedzinach współpracy określonych w niniejszej decyzji nie ma dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.
5. Partnerzy uznają wzajemne prawa do określenia polityk i priorytetów zrównoważonego rozwoju, ustanowienia własnych krajowych poziomów w zakresie ochrony środowiska i ochrony pracy oraz do przyjęcia lub zmiany w związku z tym odpowiednich przepisów ustawowych i polityk, zgodnie z zobowiązaniem na rzecz przestrzegania normh i porozumień uznanych na poziomie międzynarodowym. W ten sposób dążą do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska i ochrony pracy.
6. Wprowadzając w życie niniejszą decyzję, partnerzy kierują się zasadami przejrzystości, pomocniczości i potrzebą efektywności i uwzględniają trzy filary zrównoważonego rozwoju KTZ: rozwój gospodarczy, rozwój społeczny i ochronę środowiska.
Artykuł 4
Zarządzanie stowarzyszeniem
Zarządzanie stowarzyszeniem należy do Komisji i władz KTZ oraz, w razie potrzeby, państw członkowskich, z którymi KTZ są powiązane, zgodnie z odpowiednimi uprawnieniami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi.
Artykuł 5
Wzajemne interesy, komplementarność i priorytety
1. Stowarzyszenie stanowi ramy umożliwiające dialog polityczny i współpracę w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania.
2. Pierwszeństwa udziela się współpracy w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, takich jak:
a)
dywersyfikacja gospodarcza KTZ, w tym ich dalsza integracja z gospodarkami światowymi i regionalnymi;
b)
promowanie ekologicznego wzrostu gospodarczego;
c)
zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi, w tym zachowanie i zrównoważone wykorzystywanie różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych;
d)
przystosowanie się do zmiany klimatu i łagodzenie jej skutków;
e)
wspieranie działań zmniejszających ryzyko związane z klęskami żywiołowymi;
f)
promowanie działań w zakresie badań naukowych, innowacji i współpracy naukowej;
g)
promowanie wymian społecznych, kulturalnych i gospodarczych między KTZ oraz między KTZ a krajami sąsiadującymi i innymi partnerami.
3. Współpraca w obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania ma na celu wspieranie samowystarczalności KTZ i rozwoju zdolności KTZ do opracowywania, wdrażania i monitorowania strategii i polityk, o których mowa w ust. 2.
Artykuł 6
Promowanie stowarzyszenia
1. W celu zacieśnienia wzajemnych stosunków Unia i KTZ dokładają starań, aby rozpropagować stowarzyszenie wśród swoich obywateli, w szczególności poprzez promowanie rozwoju kontaktów i współpracy między władzami, środowiskiem naukowym, społeczeństwem obywatelskim i przedsiębiorstwami z KTZ, z jednej strony, a ich odpowiednikami w Unii, z drugiej strony.
2. KZT dokładają starań, by wzmocnić i promować swoje stosunki z Unią jako całością. Państwa członkowskie popierają te starania.
Artykuł 7
Współpraca regionalna, integracja regionalna i współpraca z innymi partnerami
1. Z zastrzeżeniem przepisów art. 3 niniejszej decyzji, stowarzyszenie ma na celu wspieranie KTZ w ich wysiłkach zmierzających do wzięcia udziału w odpowiednich międzynarodowych, regionalnych lub lokalnych inicjatywach w zakresie współpracy, jak również regionalnych lub lokalnych procesach integracyjnych, zgodnie z ich własnymi aspiracjami i zgodnie z celami i priorytetami określonymi przez odpowiednie władze KTZ.
2. W tym celu Unia i KTZ mogą prowadzić wymianę informacji i najlepszych praktyk lub ustanowić inne formy bliskiej współpracy i koordynacji z innymi partnerami w kontekście udziału KTZ w organizacjach regionalnych i międzynarodowych, w stosownych przypadkach w drodze umów międzynarodowych.
3. Stowarzyszenie ma służyć wspieraniu współpracy między KTZ a innymi partnerami w dziedzinach współpracy określonych w częściach drugiej i trzeciej niniejszej decyzji. W tym zakresie, celem stowarzyszenia jest promowanie współpracy między KTZ a regionami najbardziej oddalonymi, o których mowa w art. 349 TFUE, sąsiadującymi z nimi państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) i państwami nienależącymi do grupy państw AKP. Aby zrealizować ten cel, Unia usprawnia koordynację i synergię programów współpracy wspieranych przez różne instrumenty finansowe UE. W stosownych przypadkach Unia stara się także włączać KTZ w prace swoich organów dialogu prowadzonego z sąsiadującymi państwami członkowskimi, zarówno państwami należącymi do grupy państw AKP, jak i państwami spoza tej grupy, oraz z regionami najbardziej oddalonymi.
4. Wspieranie udziału KTZ w odpowiednich organizacjach integracji regionalnej koncentruje się w szczególności na:
a)
budowaniu potencjału odpowiednich regionalnych organizacji i instytucji, których członkami są KTZ;
b)
inicjatywach regionalnych lub lokalnych, takich jak realizacja reform polityki sektorowej odnoszących się do obszarów współpracy określonych w części drugiej i trzeciej niniejszej decyzji;
c)
świadomości i wiedzy na temat KTZ w kontekście skutków procesów integracji regionalnej w różnych dziedzinach;
d)
udziale KTZ w rozwoju rynków regionalnych w ramach organizacji integracji regionalnej;
e)
inwestycjach transgranicznych pomiędzy KTZ a ich sąsiadami.
Artykuł 8
Uczestnictwo w europejskich ugrupowaniach współpracy terytorialnej
Przy stosowaniu art. 7 ust. 1-3 niniejszej decyzji, inicjatywy w zakresie współpracy lub inne formy współpracy oznaczają również, że organy rządowe, organizacje regionalne i lokalne, organy lokalne i w stosownych przypadkach inne publiczne lub prywatne organy i instytucje (w tym dostawcy usług publicznych) z KZT mogą uczestniczyć w europejskim ugrupowaniu współpracy terytorialnej, z zastrzeżeniem zasad i celów działań w ramach współpracy przewidzianych w niniejszej decyzji i w rozporządzeniu (WE) nr 1082/2006 i zgodnie z ustaleniami mającymi zastosowanie do państw członkowskich, z którymi KZT są powiązane.
Artykuł 9
Szczególne traktowanie
1. Stowarzyszenie bierze pod uwagę różnorodność KTZ pod względem rozwoju gospodarczego i zdolności do pełnego czerpania korzyści ze współpracy i integracji regionalnej, o których mowa w art. 7.
2. W odniesieniu do odizolowanych KTZ należy ustanowić szczególne traktowanie.
3. W celu umożliwienia odizolowanym KTZ przezwyciężenia strukturalnych i innych przeszkód w rozwoju, to szczególne traktowanie uwzględnia, między innymi przy ustalaniu wielkości pomocy finansowej i jej warunków, napotykane przez te KTZ szczególne trudności.
4. KTZ, które uznaje się za odizolowane, wymieniono w załączniku I.
Rozdział 2
Podmioty współpracy
Artykuł 10
Ogólne podejście
1. Stowarzyszenie opiera się na szerokim dialogu i konsultacji w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania między KTZ, państwami członkowskimi, z którymi są powiązane, oraz Komisją i, w stosownych przypadkach, Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI).
2. KTZ organizują, w stosowanych przypadkach, dialog i konsultacje z władzami i podmiotami, takimi jak:
a)
właściwe władze lokalne i inne organy publiczne;
b)
partnerzy gospodarczy i społeczni;
c)
inne odpowiednie podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, partnerzy zajmujący się zagadnieniami z zakresu środowiska, organizacje pozarządowe oraz podmioty odpowiedzialne za wspieranie równości mężczyzn i kobiet.
Artykuł 11
Podmioty współpracy
1. Podmioty współpracy KTZ obejmują:
a)
organy rządowe KTZ;
b)
władze lokalne w KTZ;
c)
dostawców usług publicznych i organizacje społeczeństwa obywatelskiego, takie jak stowarzyszenia społeczne, gospodarcze, stowarzyszenia pracodawców i związki zawodowe, oraz lokalne, krajowe lub międzynarodowe organizacje pozarządowe;
d)
organizacje regionalne i działające na szczeblu lokalnym.
2. Państwa członkowskie, z którymi KTZ są powiązane, w terminie trzech miesięcy od daty wejścia w życie niniejszej decyzji przekazują Komisji informacje o organach rządowych i władzach lokalnych, o których mowa w ust. 1 lit. a) i b).
Artykuł 12
Obowiązki podmiotów pozarządowych
1. Podmioty pozarządowe mogą odgrywać rolę w wymianie informacji i konsultacjach dotyczących współpracy, w szczególności tych, które dotyczą przygotowania i wdrażania pomocy, projektów lub programów, odnoszących się do współpracy. Mogą im być przekazywane kompetencje do zarządzania finansami w ramach realizacji takich projektów lub programów na potrzeby wspierania inicjatyw lokalnych w zakresie rozwoju.
2. Podmioty pozarządowe uprawnione do zarządzania zdecentralizowanego projektami lub programami identyfikuje się w drodze porozumienia między władzami danego KTZ, Komisją i państwem członkowskim, z którym ten KTZ jest powiązany, biorąc pod uwagę dany podmiot, jego doświadczenie i dziedzinę działalności. Identyfikację przeprowadza się w każdym KTZ jako element szerszego dialogu i konsultacji, o których mowa w art. 10.
3. Stowarzyszenie ma na celu przyczynienie się do działań KTZ na rzecz wzmocnienia organizacji społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności w zakresie ich tworzenia i rozwoju, oraz dorozwoju środowiska niezbędnego do otwarcia ich zaangażowania w planowanie, realizację oraz ocenę strategii i programów na rzecz rozwoju.
Rozdział 3
Ramy instytucjonalne stowarzyszenia
Artykuł 13
Zasady przewodnie dialogu
1. Unia, KTZ i państwa członkowskie, z którymi są one powiązane, regularnie prowadzą dialog ogólny i polityczny.
2. Dialog prowadzony jest w całkowitej zgodności z odpowiednimi uprawnieniami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi Unii, KTZ i państw członkowskich, z którymi są one powiązane. Dialog jest prowadzony w sposób elastyczny: może mieć charakter formalny lub nieformalny, na odpowiednim szczeblu lub w odpowiedniej formie, i jest prowadzony w ramach, o których mowa w art. 14.
3. Dialog umożliwia KTZ wzięcie pełnego udziału w realizacji stowarzyszenia.
4. Dialog koncentruje się między innymi na szczególnych zagadnieniach politycznych stanowiących przedmiot wspólnego zainteresowania lub mających ogólne znaczenie dla osiągnięcia celów stowarzyszenia.
Artykuł 14
Organy stowarzyszenia
1. Stowarzyszenie ustanawia następujące organy dialogu:
a)
forum dialogu KTZ-UE („Forum KTZ-UE”), które zbiera się corocznie w składzie władz KTZ, przedstawicieli państw członkowskich i Komisji. Posłowie do Parlamentu Europejskiego, przedstawiciele EBI oraz przedstawiciele regionów najbardziej oddalonych są w stosownych wypadkach włączani w prace Forum KTZ-UE;
b)
Komisja, KTZ i państwa członkowskie, z którymi są one powiązane, prowadzą regularne konsultacje trójstronne. Konsultacje te są organizowane co najmniej cztery razy do roku, z inicjatywy Komisji lub na wniosek KTZ i państw członkowskich, z którymi są one powiązane;
c)
w porozumieniu między KTZ, państwami członkowskimi, z którymi są one powiązane, oraz Komisją, zostają powołane działające w charakterze doradczym grupy robocze w celu śledzenia postępów w realizacji stowarzyszenia, w formie stosownej do kwestii, którymi należy się zająć. Posiedzenia tych grup roboczych mogą być zwoływane na wniosek Komisji, państwa członkowskiego lub KTZ. Grupy prowadzą dyskusje techniczne na tematy, które są przedmiotem szczególnego zainteresowania KTZ i państw członkowskich, z którymi są one powiązane, w uzupełnieniu prac podejmowanych przez Forum KTZ-UE lub w ramach konsultacji trójstronnych.
2. Forum KTZ-UE, trójstronnym konsultacjom i grupom roboczym przewodniczy Komisja. Komisja zapewnia również działanie ich sekretariatu.
CZĘŚĆ DRUGA
OBSZARY WSPÓŁPRACY NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU W RAMACH STOWARZYSZENIA
Rozdział 1
Kwestie środowiska, zmiana klimatu i zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi
Artykuł 15
Cele i zasady ogólne
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie środowiska, zmiany klimatu i zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi może dotyczyć:
a)
wspierania KTZ w działaniach na rzecz określenia i wdrażania polityk, strategii, planów działania i środków;
b)
wspierania KTZ w działaniach na rzecz włączenia w sieci i inicjatywy regionalne;
c)
promowania zrównoważonego wykorzystania zasobów i poprawy wydajności zasobów, a także zachęcania do przerwania pozwiązania wzrostu gospodarczego z degradacją środowiska; oraz
d)
wspierania KTZ w działaniach w roli węzłów regionalnych lub centrów doskonałości.
Artykuł 16
Zrównoważone zarządzanie i zachowanie różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zrównoważonego zarządzania i zachowania różnorodności biologicznej i usług ekosystemowych może dotyczyć:
a)
wspierania ustanawiania morskich i lądowych obszarów chronionych i skutecznego zarządzania nimi oraz ulepszonego zarządzania istniejącymi obszarami chronionymi;
b)
wspierania zrównoważonego gospodarowania zasobami morskimi i lądowymi, co przyczyni się do ochrony gatunków, siedlisk i funkcji ekosystemu poza obszarami chronionymi, w szczególności gatunków zagrożonych, podatnych na zagrożenia i rzadkich;
c)
wzmocnienia zachowania i zrównoważonego wykorzystania różnorodności biologicznej i ekosystemów środowiska morskiego i lądowego poprzez:
(i)
rozwiązywanie szerszych problemów dotyczących ekosystemu w kontekście zmiany klimatu poprzez utrzymanie zdrowych i odpornych ekosystemów, wspieranie zielonej infrastruktury oraz podejścia do przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków opartego na ekosystemie, które często przynosi wiele korzyści;
(ii)
wzmocnienie zdolności w skali lokalnej, regionalnej lub międzynarodowej poprzez promowanie wymiany informacji, wiedzy i najlepszych praktyk między wszystkimi zainteresowanymi stronami, włączając w to władze publiczne, właścicieli gruntów, sektor prywatny, naukowców i społeczeństwo obywatelskie;
(iii)
wzmocnienie istniejących programów ochrony przyrody i związanych z nimi działań zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz obszarów chronionych;
(iv)
rozbudowę bazy wiedzy i uzupełnienie luk w wiedzy, w tym oszacowanie wartości funkcji i usług ekosystemu;
d)
zachęcania i ułatwiania współpracy regionalnej w celu rozwiązania kwestii takich jak inwazyjne gatunki obce lub skutki zmiany klimatu;
e)
opracowania mechanizmów lepszego mobilizowania zasobów, w tym płatności za usługi ekosystemowe.
Artykuł 17
Zrównoważona gospodarka leśna
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zrównoważonej gospodarki leśnej może dotyczyć promowania ochrony lasów i zrównoważonego gospodarowania nimi, w tym ich roli w ochronie środowiska przed erozją, kontroli pustynnienia, zalesiania oraz kontroli wywozu drewna.
Artykuł 18
Zintegrowane zarządzanie strefą przybrzeżną
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zintegrowanego zarządzania strefą przybrzeżną może dotyczyć:
a)
wspierania działań KTZ na rzecz skutecznego zrównoważonego zarządzania strefą morską i przybrzeżną polegającego na opracowywaniu strategicznego i zintegrowanego podejścia do planowania i zarządzania w odniesieniu do strefy morskiej i przybrzeżnej;
b)
połączenia działalności gospodarczej i społecznej w dziedzinach takich jak rybołówstwo i akwakultura, turystyka, transport morski i rolnictwo z potencjałem stref morskich i przybrzeżnych w zakresie energii ze źródeł odnawialnych oraz surowców, z uwzględnieniem skutków zmiany klimatu oraz działalności człowieka.
Artykuł 19
Gospodarka morska
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie gospodarki morskiej może dotyczyć:
a)
wzmocnienia dialogu w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania w tej dziedzinie;
b)
promowania wiedzy o morzu i biotechnologii morskiej, energii oceanów i nadzoru morskiego, zarządzania strefą przybrzeżną i zarządzania opartego na ekosystemie;
c)
promowania zintegrowanego podejścia na poziomie międzynarodowym.
Artykuł 20
Zrównoważone zarządzanie stadami
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zrównoważonego zarządzania stadami opiera się na następujących zasadach:
a)
zobowiązanie do odpowiedzialnego zarządzania rybołówstwem i odpowiedzialnych praktyk połowowych;
b)
powstrzymanie się od środków lub działań, które są niezgodne z zasadami zrównoważonej eksploatacji zasobów rybołówstwa;
c)
bez uszczerbku dla istniejących lub przyszłych dwustronnych umów o partnerstwie w sprawie połowów między Unią a KTZ, Unia i KTZ dążą do regularnych wzajemnych konsultacji w zakresie ochrony żywych zasobów morza i zarządzania nimi oraz do wymiany informacji na temat bieżącego stanu zasobów na forum właściwych organów stowarzyszenia, przewidzianych w art. 14.
2. Współpraca w dziedzinie, o której mowa w ust. 1, może dotyczyć:
a)
aktywnego promowania dobrych rządów, najlepszych praktyk i odpowiedzialnego zarządzania rybołówstwem w ramach ochrony stad i zrównoważonego zarządzania nmi, w tym stadami będącymi przedmiotem wspólnego zainteresowania oraz stadami zarządzanymi przez regionalne organizacje do spraw zarządzania rybołówstwem;
b)
dialogu i współpracy dotyczących ochrony stad, w tym środków służących zwalczaniu nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów i skutecznego współdziałania w ramach regionalnych organizacji do spraw zarządzania rybołówstwem. Dialog i współpraca obejmują programy kontroli i nadzoru, zachęty i zobowiązania w celu bardziej skutecznego zarządzania rybołówstwem i środowiskiem przybrzeżnym w perspektywie długoterminowej.
Artykuł 21
Zrównoważona gospodarka wodna
1. W ramach stowarzyszenia Unia i KTZ mogą współpracować w dziedzinie zrównoważonej gospodarki wodnej opartej na polityce wodnej i rozwoju instytucjonalnym, ochrony zasobów wodnych, zaopatrzenia w wodę na obszarach wiejskich i miejskich do użytku domowego, przemysłowego lub rolnego, składowania i dystrybucji zasobów wodnych i ścieków oraz zarządzania nimi.
2. W zakresie zaopatrzenia w wodę i warunków sanitarnych szczególną uwagę zwraca się na dostęp do wody pitnej i usług sanitarnych w obszarach zaniedbanych pod tym względem i w obszarach szczególnie narażonych na klęski żywiołowe, przyczyniający się bezpośrednio do rozwoju zasobów ludzkich poprzez poprawę stanu zdrowia i zwiększenie wydajności.
3. Współpraca w tych dziedzinach opiera się na zasadzie, że ciągła potrzeba rozszerzenia świadczenia podstawowych usług zaopatrzenia w wodę i usług sanitarnych na ludność zarówno miejską, jak i wiejską, musi być zaspokajana w sposób zrównoważony pod względem środowiskowym.
Artykuł 22
Gospodarowanie odpadami
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie gospodarki odpadami może dotyczyć promowania stosowania najlepszych praktyk w dziedzinie ochrony środowiska we wszystkich działaniach związanych z gospodarowaniem odpadami, w tym promowania zmniejszania ilości odpadów, recyklingu lub innych procesów odzysku, na przykład odzysku energii i unieszkodliwiania odpadów.
Artykuł 23
Energia
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zrównoważonej energii może dotyczyć:
a)
produkcji i dystrybucji energii oraz dostępu do niej, w szczególności rozwoju, promocji, wykorzystania i składowania zrównoważonej energii ze źródeł odnawialnych;
b)
polityki i przepisów energetycznych, w szczególności opracowania polityki i przyjęcia przepisów zapewniających przystępne cenowo i zrównoważone ceny energii;
c)
efektywności energetycznej, w szczególności opracowania i wprowadzenia standardów w zakresie efektywności energetycznej oraz wdrażania działań na rzecz podnoszenia efektywności energetycznej w różnych sektorach (przemysłowym, handlowym, publicznym i gospodarstw domowych), jak również towarzyszących działań edukacyjnych i uświadamiających;
d)
transportu, w szczególności rozwoju, promocji i wykorzystywania bardziej przyjaznych dla środowiska środków transportu publicznego i prywatnego, takich jak pojazdy hybrydowe, elektryczne lub napędzane wodorem, inicjatyw w zakresie wspólnych przejazdów samochodem (carpooling) i jazdy na rowerze;
e)
planowania i zabudowy przestrzeni miejskiej, w szczególności promocji i wprowadzania wysokich środowiskowych norm jakości i dobrej charakterystyki energetycznej w zakresie planowania i zabudowy przestrzeni miejskiej; oraz
f)
turystyki, w szczególności promowania samowystarczalnej pod względem energetycznym (opartej na energii odnawialnej) lub zielonej infrastruktury turystycznej.
Artykuł 24
Zmiana klimatu
W ramach stowarzyszenia współpraca w zakresie zmiany klimatu ma na celu wspieranie inicjatyw KTZ na rzecz łagodzenia zmiany klimatu i przystosowania się do jej niekorzystnych skutków i może obejmować:
a)
przygotowanie dowodów; określenie najważniejszych zagrożeń i terytorialnych, regionalnych lub międzynarodowych działań, planów lub środków na rzecz przystosowania się do zmiany klimatu lub łagodzenia jej niekorzystnych skutków;
b)
włączenie kwestii przystosowania się do zmiany klimatu i łagodzenia jej skutków do polityk i strategii publicznych;
c)
opracowanie i identyfikację danych i wskaźników statystycznych jako podstawowych narzędzi do tworzenia polityki i jej wdrażania; oraz
d)
wspieranie udziału KTZ w regionalnym i międzynarodowym dialogu w celu ułatwiania współpracy, w tym wymiany wiedzy i doświadczeń.
Artykuł 25
Zmniejszanie ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi może dotyczyć:
a)
rozwoju lub doskonalenia systemów, w tym infrastruktury, służących zapobieganiu klęskom żywiołowym i gotowości na ich wystąpienie, w tym systemów przewidywania i wczesnego ostrzegania, w celu ograniczenia następstw klęsk żywiołowych;
b)
rozwoju szczegółowej wiedzy na temat narażenia na klęski i obecnych zdolności reagowania w KTZ oraz w regionach, w których są one położone;
c)
wzmocnienia istniejących środków zapobiegania klęskom żywiołowym i przygotowania na nie na poziomie lokalnym, krajowym i regionalnym;
d)
poprawy zdolności zainteresowanych podmiotów do reagowania, aby ich działania były bardziej skoordynowane, skuteczne i efektywne;
e)
udoskonalenia podnoszenia świadomości i informowania społeczeństwa w zakresie narażenia na zagrożenia, zapobiegania klęskom żywiołowym oraz gotowości i reagowania na nie, z należytym uwzględnieniem szczególnych potrzeb osób niepełnosprawnych;
f)
wzmocnienia współpracy między kluczowymi podmiotami zaangażowanymi w ochronę ludności; oraz
g)
wspierania udziału KTZ w regionalnych, europejskich i międzynarodowych organach w celu umożliwienia bardziej regularnej wymiany informacji i ściślejszej współpracy pomiędzy różnymi partnerami w przypadku klęski żywiołowej.
Rozdział 2
Dostępność
Artykuł 26
Cele ogólne
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie dostępności ma na celu:
a)
zapewnienie szerszego dostępu KTZ do globalnych sieci transportowych; oraz
b)
zapewnienie szerszego dostępu KTZ do technologii i usług informacyjno-komunikacyjnych.
2. Współpraca w dziedzinach wspomnianych w ust. 1 może obejmować:
a)
rozwój polityki i rozwój instytucjonalny;
b)
transport drogowy, kolejowy, lotniczy, morski lub śródlądowy; oraz
c)
pojemność magazynową w portach morskich i lotniczych.
Artykuł 27
Transport morski
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie transportu morskiego ma na celu rozwijanie i wspieranie racjonalnych pod względem kosztów i wydajnych usług transportu morskiego w KTZ i może dotyczyć:
a)
wspierania efektywnych przewozów ładunków po realnych z ekonomicznego i handlowego punktu widzenia stawkach przewozowych;
b)
ułatwiania większego udziału KTZ w międzynarodowych usługach żeglugi morskiej;
c)
wspierania programów regionalnych;
d)
wsparcia dla zaangażowania lokalnego sektora prywatnego w żeglugę morską; oraz
e)
rozwoju infrastruktury.
2. Unia i KTZ wspierają bezpieczeństwo morskie i załóg oraz zapobieganie zanieczyszczeniom środowiska.
Artykuł 28
Transport lotniczy
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie transportu lotniczego może dotyczyć:
a)
reformy i modernizacji transportu lotniczego w KTZ;
b)
wspierania prężności i konkurencyjności transportu lotniczego KTZ;
c)
ułatwiania inwestycji dokonywanych przez sektor prywatny i uczestnictwa tego sektora; oraz
d)
wspierania wymiany wiedzy oraz dobrych praktyk biznesowych.
Artykuł 29
Bezpieczeństwo transportu lotniczego
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie bezpieczeństwa transportu lotniczego ma na celu wspieranie KTZ w ich wysiłkach służących zapewnieniu zgodności z odpowiednimi normami międzynarodowymi i może obejmować między innymi:
a)
wdrażanie systemów bezpieczeństwa żeglugi powietrznej;
b)
wdrażanie systemów ochrony portów lotniczych i wzmocnienie zdolności organów lotnictwa cywilnego do zarządzania wszystkimi aspektami bezpieczeństwa operacyjnego pod ich kontrolą; oraz
c)
rozwój infrastruktury i zasobów ludzkich.
Artykuł 30
Usługi z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie usług z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) ma na celu pobudzenie w KTZ innowacji, wzrostu gospodarczego oraz poprawy codziennego życia obywateli i przedsiębiorstw, w tym promowanie dostępności dla osób niepełnosprawnych. Współpraca ta jest w szczególności ukierunkowana na zwiększenie zdolności regulacyjnej KTZ i może wspierać rozwój sieci i usług ICT poprzez następujące środki:
a)
stworzenie przewidywalnego otoczenia regulacyjnego dotrzymującego kroku rozwojowi technologicznemu, pobudzającego wzrost i innowacje oraz sprzyjającego konkurencji i ochronie konsumentów;
b)
dialog w zakresie różnych aspektów politycznych dotyczących promocji i monitorowania społeczeństwa informacyjnego;
c)
wymiana informacji w zakresie norm i interoperacyjności;
d)
promowanie współpracy w dziedzinie badań ICT oraz w dziedzinie infrastruktur badawczych opartych na ICT;
e)
rozwój usług i aplikacji w obszarach o dużym znaczeniu dla społeczeństwa.
Rozdział 3
Badania naukowe i innowacje
Artykuł 31
Współpraca w dziedzinie badań naukowych i innowacji
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie badań naukowych i innowacji może obejmować naukę, technologię, w tym technologie informacyjno-komunikacyjne, w celu przyczynienia się do zrównoważonego rozwoju KTZ oraz promowania ich roli jako węzłów regionalnych i centrów doskonałości, a także do konkurencyjności przemysłu w KTZ. W szczególności współpraca może dotyczyć:
a)
dialogu, koordynacji i tworzenia synergii między KTZ a unijnymi politykami i inicjatywami dotyczącymi nauki, technologii i innowacji;
b)
polityki i rozwoju instytucjonalnego w ramach KTZ oraz wspólnych działań na szczeblu lokalnym, krajowym lub regionalnym, w celu rozwoju nauki, technologii i innowacji i ich stosowania;
c)
współpracy między podmiotami prawnymi z KTZ, Unii, państw członkowskich i państw trzecich;
d)
uczestnictwa poszczególnych naukowców, instytucji badawczych i podmiotów prawnych z KTZ we współpracy związanej z programami w zakresie badań naukowych i innowacji w obrębie Unii i w programie na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME); oraz
e)
szkolenia, mobilności międzynarodowej i wymiany naukowców z KTZ.
Rozdział 4
Młodzież, edukacja, szkolenia, zdrowie, zatrudnienie i polityka społeczna
Artykuł 32
Młodzież
1. Unia zapewnia, by osoby fizyczne z KTZ, zgodnie z definicjami zawartymi w art. 50, mogły uczestniczyć w inicjatywach Unii dotyczących młodzieży na tych samych warunkach co obywatele państw członkowskich.
2. Stowarzyszenie ma na celu wzmocnienie więzi między młodymi ludźmi z KTZ i z Unii, między innymi poprzez promowanie mobilności edukacyjnej młodych ludzi z KTZ i przez promowanie wzajemnego zrozumienia między młodymi ludźmi.
Artykuł 33
Kształcenie i szkolenie
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie kształcenia i szkolenia może obejmować:
a)
świadczenie wysokiej jakości i sprzyjającego włączeniu społecznemu kształcenia na poziomie podstawowym, średnim i wyższym oraz w dziedzinie kształcenia i szkolenia zawodowego; oraz
b)
wspieranie KTZ w opracowywaniu i wdrażaniu polityki edukacyjnej i polityki w zakresie szkolenia zawodowego.
2. Unia zapewnia, by osoby fizyczne z KTZ, zgodnie z definicjami zawartymi w art. 50, mogły uczestniczyć w inicjatywach Unii dotyczących kształcenia i szkolenia zawodowego na tych samych warunkach co obywatele państw członkowskich.
3. Unia zapewnia, by organy i instytucje edukacyjne z KTZ mogły uczestniczyć w inicjatywach unijnych dotyczących edukacji na tych samych warunkach co organy i instytucje edukacyjne i w dziedzinie szkolenia zawodowego z państw członkowskich.
Artykuł 34
Zatrudnienie i polityka społeczna
1. Unia i KTZ utrzymują dialog w dziedzinie zatrudnienia i polityki społecznej w celu przyczynienia się do rozwoju gospodarczego i społecznego KTZ oraz promowania godnej pracy w KTZ oraz w regionach, w których są one położone. Taki dialog ma również na celu wspieranie wysiłków władz KTZ na rzecz opracowania polityki i ustawodawstwa w tym obszarze.
2. Dialog polega głównie na wymianie informacji i najlepszych praktyk dotyczących polityki i ustawodawstwa z zakresu zatrudnienia i polityki społecznej, które są przedmiotem wzajemnego zainteresowania Unii i KTZ. W tym kontekście bierze się pod uwagę obszary takie jak rozwój umiejętności, ochrona socjalna, dialog społeczny, równość szans, niedyskryminacja i dostępność dla osób niepełnosprawnych, bezpieczeństwo i higiena pracy oraz inne normy pracy.
Artykuł 35
Zdrowie publiczne
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zdrowia publicznego ma na celu wzmocnienie zdolności KTZ do kontroli, wczesnego wykrywania i reagowania na występowanie ognisk chorób zakaźnych poprzez środki obejmujące między innymi:
a)
działania mające na celu zwiększenie gotowości i zdolności do reagowania na transgraniczne zagrożenia dla zdrowia, takie jak choroby zakaźne, które to działania powinny opierać się na istniejących strukturach i powinny być ukierunkowane na nieprzewidziane zdarzenia;
b)
budowanie zdolności poprzez wzmocnienie sieci kontaktów w dziedzinie zdrowia publicznego na szczeblu regionalnym, ułatwiające wymianę informacji pomiędzy ekspertami i promowanie odpowiednich szkoleń;
c)
rozwój narzędzi i platform komunikacyjnych, jak również programów e-uczenia się dostosowanych do konkretnych potrzeb KTZ.
Rozdział 5
Kultura
Artykuł 36
Dialog i wymiana kulturalna
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie dialogu i wymiany kulturalnej może dotyczyć:
a)
autonomicznego rozwoju KTZ, będącego procesem, który koncentruje się na narodach i jest zakorzeniony w kulturze każdego z nich;
b)
wspierania polityki i środków przyjętych przez właściwe władze KTZ w celu wzmocnienia ich zasobów ludzkich, podniesienia ich własnych zdolności twórczych i wspierania ich tożsamości kulturowej;
c)
udziału ludności w procesie rozwoju;
d)
zwiększania - poprzez dialog - wzajemnego zrozumienia i intensyweniejszej wymiany informacji w kwestiach związanych z kulturą i przekazem audiowizualnym.
2. Poprzez współpracę Unia i KTZ dążą do pobudzenia wymiany kulturalnej między sobą poprzez:
a)
współpracę między sektorem kultury i sektorem kreatywnym wszystkich partnerów;
b)
promowanie obiegu dóbr kultury i produktów działalności twórczej oraz mobilności podmiotów działających w sektorze kultury i w sektorze kreatywnym;
c)
współpracę polityczną w celu wspierania rozwoju polityki, innowacji, zdobywania publiczności i nowych modeli biznesowych.
Artykuł 37
Współpraca audiowizualna
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie audiowizualnej ma na celu wzajemne promowanie produkcji audiowizualnych i może obejmować następujące działania:
a)
współpracę i wymianę między branżami radiowo-telewizyjnymi;
b)
zachęcanie do wymiany utworów audiowizualnych;
c)
wymianę między właściwymi organami informacji i poglądów na temat polityki audiowizualnej i nadawczej i ram regulacyjnych;
d)
zachęcanie do odwiedzania i uczestnictwa w międzynarodowych imprezach organizowanych na własnych terytoriach, jak również w państwach trzecich.
2. Powstałe w koprodukcji utwory audiowizualne są uprawnione do korzystania z wszelkich programów promocji lokalnych i regionalnych treści kulturowych, ustanowionych w Unii, KTZ i państwach członkowskich, z którymi są one powiązane.
Artykuł 38
Przedstawienia artystyczne
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie przedstawień artystycznych może dotyczyć:
a)
ułatwiania intensywniejszych kontaktów pomiędzy osobami uczestniczącymi w przedstawieniach artystycznych, poprzez wymianę pracowników z branży i szkolenia, w tym uczestnictwo w przesłuchaniach, rozwój i propagowanie tworzenia sieci kontaktów;
b)
popierania wspólnych produkcji producentów z jednego lub kilku państw członkowskich Unii i jednego lub kilku KTZ; oraz
c)
zachęcania do opracowywania międzynarodowych norm technologicznych w dziedzinie teatru oraz używania znaków scenicznych, także za pośrednictwem odpowiednich organów normalizacyjnych.
Artykuł 39
Ochrona dziedzictwa kulturowego i zabytków historycznych
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego i zabytków historycznych ma na celu umożliwienie wymiany wiedzy i najlepszych praktyk poprzez:
a)
ułatwianie wymian ekspertów;
b)
współpracę w dziedzinie szkolenia zawodowego;
c)
podnoszenie świadomości na szczeblu lokalnym; oraz
d)
doradztwo w zakresie ochrony zabytków historycznych i obszarów chronionych oraz w zakresie ustawodawstwa iwdrażania środków dotyczących dziedzictwa, w szczególności integracji w życiu lokalnym.
Rozdział 6
Walka z przestępczością zorganizowaną
Artykuł 40
Walka z przestępczością zorganizowaną, handlem ludźmi, niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych i przemocą seksualną wobec dzieci, terroryzmem i korupcją
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie przestępczości zorganizowanej może obejmować:
a)
rozwój innowacyjnych i skutecznych środków współpracy policyjnej i sądowej, w tym współpracy z innymi zainteresowanymi stronami, takimi jak przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, w zakresie zapobiegania i walki z przestępczością zorganizowaną, handlem ludźmi, niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych i przemocą seksualną wobec dzieci, terroryzmem i korupcją; oraz
b)
wsparcie w celu zwiększenia skuteczności polityk KTZ w zakresie zapobiegania i walki z przestępczością zorganizowaną, handlem ludźmi, niegodziwym traktowaniem dzieci w celach seksualnych i przemocą seksualną wobec dzieci, terroryzmem i korupcją, jak również produkcją, dystrybucją i przemytem wszystkich rodzajów środków odurzających i substancji psychotropowych, zapobiegania i ograniczania zażywania narkotyków i szkód spowodowanych narkotykami, biorąc pod uwagę prace przeprowadzone w tej dziedzinie przez organy międzynarodowe, między innymi poprzez:
(i)
szkolenie i rozwijanie potencjału w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości zorganizowanej, w tym handlu ludźmi, niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych i przemocy seksualnej wobec dzieci, terroryzmu i korupcji;
(ii)
zapobieganie, w tym szkolenia, edukację i promocję zdrowia, leczenie i rehabilitację osób uzależnionych od narkotyków, włącznie z projektami ponownej integracji osób uzależnionych od narkotyków ze środowiskiem społecznym i środowiskiem pracy;
(iii)
rozwój skutecznych środków egzekwowania prawa;
(iv)
pomoc techniczną, finansową i administracyjną na rzecz rozwoju skutecznej polityki i ustawodawstwa w zakresie handlu ludźmi, a w szczególności kampanii informacyjnych, mechanizmów ukierunkowanej pomocy i systemów ochrony ofiar, z udziałem wszystkich zainteresowanych stron i społeczeństwa obywatelskiego;
(v)
pomoc techniczną, finansową i administracyjną odnoszącą się do zapobiegania, leczenia i zmniejszania szkód związanych z używaniem narkotyków;
(vi)
pomoc techniczną wspierającą opracowywanie ustawodawstwa i polityki zwalczania niegodziwego traktowania dzieci w celach seksualnych i przemocy seksualnej wobec dzieci; oraz
(vii)
pomoc techniczną oraz szkolenia na rzecz wspierania budowania potencjału i wspierania zgodności z międzynarodowymi standardami zwalczania korupcji, w szczególności ze standardami określonymi w Konwencji Narodów Zjednoczonych przeciwko korupcji.
2. W ramach stowarzyszenia KTZ współpracują z Unią w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu zgodnie z art. 70 i 71.
Rozdział 7
Turystyka
Artykuł 41
Turystyka
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie turystyki może obejmować:
a)
środki mające na celu określenie, dostosowanie i rozwój polityki w zakresie turystyki zrównoważonej;
b)
środki i działania rozwijające i wspierające turystykę zrównoważoną;
c)
środki mające na celu zintegrowanie turystyki zrównoważonej z życiem społecznym, kulturalnym i gospodarczym obywateli KTZ.
CZĘŚĆ TRZECIA
HANDEL I WSPÓŁPRACA W ZAKRESIE HANDLU
TYTUŁ I
HANDELSGERELATEERDE GEBIEDEN
Artykuł 42
Cele ogólne
Ogólne cele handlu i współpracy związanej z handlem między Unią a KTZ to:
a)
promowanie rozwoju gospodarczego i społecznego KTZ przez ustanowienie ścisłych stosunków gospodarczych między nimi a Unią jako całością;
b)
stymulowanie skutecznej integracji KTZ z gospodarką regionalną i światową oraz rozwoju handlu towarami i usługami;
c)
wspieranie KTZ w tworzeniu korzystnego klimatu inwestycyjnego w celu wspierania rozwoju gospodarczego i społecznego KTZ;
d)
promowanie stabilności, integralności i przejrzystości globalnego systemu finansowego i dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania;
e)
wspieranie procesu dywersyfikacji gospodarek KTZ;
f)
wspieranie zdolności KTZ do formułowania i wdrażania polityki koniecznej do rozwoju handlu towarami i usługami;
g)
wspieranie potencjału w zakresie wywozu i potencjału handlowego KTZ;
h)
w stosownych przypadkach wsparcie starań KTZ na rzecz dostosowania lokalnych przepisów do przepisów Unii lub uspójnienia tych przepisów;
i)
zapewnienie warunków dla ukierunkowanego dialogu i współpracy z Unią w dziedzinie handlu i kwestii związanych z handlem.
TYTUŁ II
UZGODNIENIA W ZAKRESIE HANDLU TOWARAMI I USŁUGAMI ORAZ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI
Rozdział 1
Uzgodnienia w zakresie handlu towarami
Artykuł 43
Swobodny dostęp dla towarów pochodzących
1. Produkty pochodzące z KTZ są przywożone do Unii bez należności przywozowych.
2. Definicja produktów pochodzących oraz odnoszące się do nich metody współpracy administracyjnej zostały określone w załączniku VI.
Artykuł 44
Ograniczenia ilościowe oraz środki o skutku równoważnym
1. Unia nie stosuje w odniesieniu do przywozu produktów pochodzących z KTZ żadnych ograniczeń ilościowych ani środków o skutku równoważnym.
2. Ustęp 1 nie wyklucza zakazów lub ograniczeń dotyczących przywozu, wywozu lub tranzytu towarów, jeżeli są one uzasadnione względami moralności publicznej lub porządku publicznego, ochrony zdrowia i życia ludzi, zwierząt i roślin, ochrony narodowych dóbr kultury posiadających wartość artystyczną, historyczną lub archeologiczną, zachowania ograniczonych zasobów naturalnych, lub ochrony własności przemysłowej i handlowej.
Zakazy lub ograniczenia, o których mowa w akapicie pierwszym, w żadnym wypadku nie powinny stanowić arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji, lub ogólnego ukrytego ograniczenia w handlu.
Artykuł 45
Środki przyjęte przez KTZ
1. Władze KTZ mogą utrzymać lub wprowadzić w odniesieniu do przywozu produktów pochodzących z Unii należności celne lub ograniczenia ilościowe, jakie uznają za konieczne w świetle ich potrzeb w zakresie rozwoju.
2. W odniesieniu do obszarów objętych niniejszym rozdziałem KTZ stosują wobec Unii traktowanie nie mniej korzystne od najkorzystniejszego traktowania mającego zastosowanie do największych gospodarek handlowych, zgodnie z definicją w ust. 4.
3. Ustęp 2 nie stanowi przeszkody dla KTZ w zapewnieniu niektórym innym KTZ lub innym krajom rozwijającym się bardziej korzystnego traktowania niż przyznane Unii.
4. Na potrzeby niniejszego tytułu „największa gospodarka handlowa” oznacza jakikolwiek kraj rozwinięty lub jakikolwiek kraj, którego udział w światowym wywozie towarów przekracza jeden procent, lub, bez uszczerbku dla ust. 3, jakąkolwiek grupę krajów działających indywidualnie, wspólnie lub w ramach umowy o integracji gospodarczej, której wspólny udział w światowym wywozie towarów przekracza 1,5 %. Do tego obliczenia wykorzystuje się najnowsze dostępne oficjalne dane WTO na temat wiodących eksporterów w światowym handlu towarami (z wyłączeniem handlu wewnątrzunijnego).
5. Władze KTZ przekazują Komisji w terminie do dnia 2 kwietnia 2014 r. taryfy celne i wykazy ograniczeń ilościowych, które stosują zgodnie z niniejszą decyzją.
Władze KTZ przekazują również Komisji informację o późniejszych zmianach takich środków oraz terminie ich przyjęcia.
Artykuł 46
Niedyskryminacja
1. Unia nie stosuje dyskryminacji między KTZ, a KTZ nie stosuje dyskryminacji między państwami członkowskimi.
2. Zgodnie z art. 65 wdrażania konkretnych przepisów niniejszej decyzji, a zwłaszcza jej art. 44 ust. 2 i art. 45, 48, 49, 51 oraz art. 59 ust. 3, nie uznaje się za dyskryminację.
Artykuł 47
Warunki przemieszczania odpadów
1. Przemieszczanie odpadów między państwami członkowskimi a KTZ podlega kontroli zgodnie z prawem międzynarodowym i prawem Unii. Unia wspiera ustanawianie i rozwój skutecznej współpracy międzynarodowej w tej dziedzinie w celu ochrony środowiska oraz zdrowia publicznego.
2. Unia zakazuje wszelkiego bezpośredniego lub pośredniego wywozu odpadów do KTZ, z wyjątkiem wywozu odpadów innych niż niebezpieczne, przeznaczonych do odzysku, a jednocześnie władze KTZ zakazują bezpośredniego lub pośredniego przywozu do ich krajów takich odpadów z Unii lub dowolnego innego kraju, bez uszczerbku dla szczególnych międzynarodowych zobowiązań dotyczących tych dziedzin, które zostały podjęte lub mogą zostać podjęte w przyszłości na właściwych forach międzynarodowych.
3. W odniesieniu do tych KTZ, które ze względu na swój status konstytucyjny nie są stroną Konwencji bazylejskiej o kontroli transgranicznego przemieszczania i usuwania odpadów niebezpiecznych (4) („konwencja bazylejska”), ich odpowiednie władze przyspieszą przyjęcie niezbędnego ustawodawstwa krajowego i rozporządzeń administracyjnych w celu wykonania postanowień konwencji bazylejskiej w tych KTZ.
4. Ponadto państwa członkowskie, z którymi powiązane są KTZ, wspierają przyjęcie przez KTZ niezbędnego ustawodawstwa krajowego i rozporządzeń administracyjnych w celu wdrożenia następujących aktów:
a)
następujących przepisów rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (5):
-
art. 40 w odniesieniu do wywozu odpadów do krajów lub terytoriów zamorskich,
-
art. 46 w odniesieniu do przywozu odpadów z krajów lub terytoriów zamorskich;
b)
rozporządzenia Komisji (WE) nr 1418/2007 (6); oraz
c)
dyrektywy 2000/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (7), z zastrzeżeniem terminów transpozycji określonych w jej art. 16.
5. Jeden lub więcej KTZ i państwo członkowskie, z którym dane KTZ są powiązane, mogą stosować krajowe procedury wywozu odpadów z KTZ do tego państwa członkowskiego.
6. W takim przypadku państwo członkowskie, z którymi dany KTZ jest powiązany, notyfikuje Komisji odnośne ustawodawstwo do dnia 2 lipca 2014 r., a także każde przyszłe odnośne ustawodawstwo krajowe oraz wszelkie późniejsze jego zmiany.
Artykuł 48
Tymczasowe zawieszenie preferencji
Jeżeli Komisja uznaje, że istnieją wystarczające podstawy, by zgłosić wątpliwości co do prawidłowego wdrażania niniejszej decyzji, rozpoczyna konsultacje z KTZ i państwem członkowskim, z którym KTZ jest szczególne powiązane, w celu zapewnienia należytego wdrażania niniejszej decyzji. W przypadku gdy konsultacje nie prowadzą do znalezienia akceptowanego przez wszystkie strony sposobu wdrażania niniejszej decyzji, Unia może tymczasowo zawiesić preferencje KTZ zgodnie z załącznikiem VII.
Artykuł 49
Środki ochronne i środki nadzoru
W celu zapewnienia właściwego wdrożenia niniejszej decyzji Unia może podejmować środki ochronne i środki nadzoru określone w załączniku VIII.
Rozdział 2
Uzgodnienia w zakresie handlu usługami oraz przedsiębiorczości
Artykuł 50
Definicje
Do celów niniejszego rozdziału:
a)
„osoba fizyczna z KTZ” oznacza osobę będącą normalnie rezydentem KTZ, która jest obywatelam państwa członkowskiego lub posiada status prawny szczególny dla KTZ. Definicja ta pozostaje bez uszczerbku dla praw przyznanych przez obywatelstwo Unii w rozumieniu TFUE;
b)
„osoba prawna z KTZ” oznacza osobę prawną z KTZ utworzoną zgodnie z przepisami obowiązującymi w danym KTZ i posiadającą swoją statutową siedzibę, zarząd lub główne miejsce prowadzenia działalności na terytorium danego KTZ; jeżeli osoba prawna posiada wyłącznie swoją siedzibę statutową lub zarząd w KTZ, nie jest ona uważana za osobę prawną KTZ, chyba że prowadzi działalność, która ma rzeczywiste i stałe powiązanie z gospodarką tego kraju lub terytorium;
c)
odnośne definicje określone w umowach o integracji gospodarczej, o których mowa w art. 51 ust. 1, mają zastosowanie do traktowania przyznanego między Unią a KTZ.
Artykuł 51
Najbardziej korzystne traktowanie
1. W odniesieniu do jakichkolwiek środków wpływających na handel usługami i przedsiębiorczość w działalności gospodarczej:
a)
Unia przyznaje osobom fizycznym i prawnym z KTZ traktowanie nie mniej korzystne od najkorzystniejszego traktowania mającego zastosowanie wobec podobnych osób fizycznych i prawnych z krajów trzecich, z którymi Unia zawiera lub zawarła umowę o integracji gospodarczej;
b)
KTZ przyznaje osobom fizycznym i prawnym z Unii traktowanie nie mniej korzystne od najkorzystniejszego traktowania mającego zastosowanie wobec podobnych osób fizycznych i prawnych z największych gospodarek handlowych, z którymi zawarł umowę o integracji gospodarczej po 1 stycznia 2014 r.
2. Obowiązki przewidziane w ust. 1 niniejszego artykułu nie mają zastosowania do traktowania przyznanego:
a)
w ramach rynku wewnętrznego wymagającego od stron znacznego zbliżenia ustawodawstwa w celu likwidacji niedyskryminacyjnych przeszkód w zakładaniu przedsiębiorstw i handlu usługami;
b)
na mocy środków gwarantujących uznanie kwalifikacji, licencji lub środków ostrożności zgodnie z art. VII Układu ogólnego w sprawie handlu usługami (GATS) lub jego załącznikiem dotyczącym usług finansowych. Pozostaje to bez uszczerbku dla szczególnych środków KTZ na podstawie niniejszego artykułu;
c)
na mocy jakiejkolwiek umowy lub jakiegokolwiek uzgodnienia, mających charakter międzynarodowy i odnoszących się całkowicie lub głównie do opodatkowania;
d)
w ramach środków korzystających z objęcia klauzulą najwyższego uprzywilejowania, wskazanych zgodnie z art. II.2 GATS.
3. Władze KTZ mogą, w związku z promowaniem lub wspieraniem lokalnego zatrudnienia, przyjąć przepisy na rzecz ich osób fizycznych i działań lokalnych. W takim przypadku władze KTZ powiadamiają Komisję o przyjętych przepisach, aby mogła poinformować o nich państwa członkowskie.
Artykuł 52
Kwalifikacje zawodowe
W odniesieniu do zawodów lekarza, stomatologa, położnej, pielęgniarki, farmaceuty i lekarza weterynarii, Rada przyjmuje zgodnie z art. 203 TFUE wykaz kwalifikacji zawodowych specyficznych dla KTZ, które to kwalifikacje mają być uznane przez państwa członkowskie.
TYTUŁ III
OBSZARY ZWIĄZANE Z HANDLEM
Rozdział 1
Handel i zrównoważony rozwój
Artykuł 53
Ogólne podejście
Celem handlu i związanej z handlem współpracy w ramach stowarzyszenia jest przyczynianie się do zrównoważonego rozwoju w wymiarze gospodarczym, społecznym i środowiskowym.
W tym kontekście krajowe przepisy ustawowe i wykonawcze KTZ dotyczące środowiska i zatrudnienia nie mogą zostać złagodzone w celu stymulowania handlu lub inwestycji.
Artykuł 54
Normy dotyczące środowiska i zmiany klimatu w kontekście handlu
1. Celem handlu i związanej z handlem współpracy w ramach stowarzyszenia jest poprawa wzajemnego wsparcia między polityką i zobowiązaniami w dziedzinie handlu i w dziedzinie środowiska. Handel i związana z handlem współpraca w ramach stowarzyszenia uwzględnia zasady międzynarodowego ładu środowiskowego oraz wielostronne umowy środowiskowe.
2. Realizowany jest ostateczny cel Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC) oraz protokołu z Kioto. Podstawą współpracy jest przygotowanie przyszłego, prawnie wiążącego międzynarodowego porozumienia w sprawie zmiany klimatu, w którym znajdą się zobowiązania wszystkich stron do łagodzenia zmiany klimatu, w zgodzie z wdrożeniem decyzji wynikających z konferencji stron UNFCCC.
3. Środków wdrażania wielostronnych umów środowiskowych nie stosuje się w sposób, który stanowiłby środek arbitralnej lub nieuzasadnionej dyskryminacji między partnerami lub ukrytego ograniczenia w handlu.
Artykuł 55
Normy pracy w handlu
1. Stowarzyszenie ma na celu wspieranie handlu w taki sposób, aby sprzyjał on pełnemu i wydajnemu zatrudnieniu oraz godnej pracy dla wszystkich.
2. Uznane na szczeblu międzynarodowym podstawowe normy pracy, określone w odpowiednich konwencjach Międzynarodowej Organizacji Pracy, są przestrzegane i egzekwowane zarówno w sensie prawnym, jak i w praktyce. Wspomniane normy pracy obejmują w szczególności poszanowanie wolności zrzeszania się, prawo do rokowań zbiorowych, zniesienie wszystkich form pracy przymusowej lub obowiązkowej, eliminowanie najgorszych form pracy dzieci, najniższy wiek dopuszczenia do zatrudnienia i niedyskryminację w odniesieniu do zatrudnienia.
3. Naruszenie podstawowych norm pracy nie może stanowić pretekstu ani być wykorzystane w inny sposób jako prawnie usankcjonowana przewaga komparatywna. Normy te nie są wykorzystywane w celach protekcjonistycznych.
Artykuł 56
Zrównoważony handel produktami rybołówstwa
W celu promowania zrównoważonego zarządzania stadami, stowarzyszenie może obejmować współpracę w zakresie zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów i związanego z nimi handlu. Współpraca w tej dziedzinie ma na celu:
a)
wspieranie wdrożenia środków zmierzających do zwalczania nielegalnych, nieraportowanych i nieuregulowanych połowów i związanego z nimi handlu w KTZ;
b)
ułatwianie współpracy między KTZ a regionalnymi organizacjami ds. zarządzania rybołówstwem, w szczególności w odniesieniu do rozwoju i skutecznego wdrażania programów kontroli i inspekcji, zachęt i środków dostosowanych służących skutecznemu długoterminowemu zarządzaniu rybołówstwem oraz ekosystemami morskimi.
Artykuł 57
Zrównoważony handel drewnem
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie handlu drewnem ma na celu wspieranie handlu legalnie pozyskanym drewnem. Współpraca ta może obejmować dialog w kwestii środków regulacyjnych, jak również wymianę informacji na temat rynkowych lub dobrowolnych środków, takich jak certyfikacja lasów lub polityka ekologicznych zamówień publicznych.
Artykuł 58
Zrównoważony rozwój w handlu
1. W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie zrównoważonego rozwoju może być realizowana poprzez:
a)
ułatwianie i promowanie handlu i inwestycji w przyjazne dla środowiska towary i usługi, w tym poprzez opracowanie i wdrożenie lokalnych przepisów, oraz w towary, które przyczyniają się do poprawy warunków społecznych w KTZ;
b)
ułatwianie usuwania przeszkód w handlu i inwestycjach w odniesieniu do towarów i usług mających szczególne znaczenie w zakresie łagodzenia skutków zmiany klimatu, takich jak zrównoważone i odnawialne źródła energii, energooszczędne produkty i usługi, w tym poprzez przyjęcie ram politycznych sprzyjających wprowadzaniu najlepszych dostępnych technologii i poprzez promowanie norm odpowiadających na problemy środowiskowe i gospodarcze, jak również zminimalizowanie barier technicznych w handlu;
c)
promowanie handlu towarami, które sprzyjają warunkom społecznym i praktykom przyjaznym dla środowiska, w tym towarami, które są objęte dobrowolnymi systemami zapewniania zgodności ze zrównoważonym rozwojem takimi jak sprawiedliwy i etyczny handel, oznakowania ekologiczne i programy certyfikacji dla produktów opartych na zasobach naturalnych;
d)
promowanie na szczeblu międzynarodowym uznanych zasad i wytycznych w dziedzinie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw oraz zachęcanie przedsiębiorstw działających na terytorium KTZ do wprowadzenia ich w życie;
e)
wymianę informacji i najlepszych praktyk w zakresie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw.
2. Podczas planowania i wdrażania środków służących ochronie środowiska lub warunków pracy, które to środki mogą mieć wpływ na handel lub inwestycje, Unia i KTZ biorą pod uwagę dostępne informacje naukowe i techniczne oraz właściwe normy, wytyczne lub zalecenia międzynarodowe, włącznie z zasadą ostrożności.
3. Unia i KTZ stosują pełną przejrzystość w zakresie opracowywania, wprowadzania i wdrażania środków służących ochronie środowiska oraz warunków pracy, które mogą mieć wpływ na handel lub inwestycje.
Rozdział 2
Inne obszary związane z handlem
Artykuł 59
Płatności bieżące i przepływy kapitału
1. Na jakiekolwiek płatności w walucie wymienialnej na rachunku bieżącym bilansu płatniczego między rezydentami Unii i KTZ nie nakłada się żadnych ograniczeń.
2. W odniesieniu do transakcji na rachunku obrotów bieżących w bilansie płatniczym, państwa członkowskie i władze KTZ nie nakładają żadnych ograniczeń na swobodny przepływ kapitału na inwestycje bezpośrednie w spółkach utworzonych zgodnie z prawem przyjmującego państwa członkowskiego, kraju lub terytorium oraz zapewniają, by aktywa z takiej inwestycji i wszelkie zyski z niej wynikające mogły być realizowane i wywożone.
3. Unia i KTZ mają prawo do podejmowania środków, o których mowa w art. 64, 65, 66, 75 i 215 TFUE, odpowiednio zgodnie z warunkami tam określonymi.
4. Władze KTZ, dane państwo członkowskie lub Unia informują się nawzajem niezwłocznie o wszelkich takich środkach i przedstawiają harmonogram ich zniesienia, tak szybko, jak to możliwe.
Artykuł 60
Polityka konkurencji
Zniesienie zakłóceń konkurencji, przy należytym uwzględnieniu różnych poziomów rozwoju i potrzeb gospodarczych KTZ, obejmuje stosowanie lokalnych, krajowych i regionalnych reguł i polityki, w tym kontrolę oraz, pod pewnymi warunkami, zakaz porozumień między przedsiębiorstwami, decyzji związków przedsiębiorstw i praktyk uzgodnionych między przedsiębiorstwami, których celem lub skutkiem jest zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji. Taki zakaz odnosi się także do nadużywania przez jedno lub więcej przedsiębiorstw pozycji dominującej na terytorium Unii lub KTZ.
Artykuł 61
Ochrona praw własności intelektualnej
1. Wystarczający i skuteczny poziom ochrony praw własności intelektualnej, obejmujący środki egzekwowania tych praw zapewnia się zgodnie z najwyższymi międzynarodowymi normami, w stosownych przypadkach, w celu zmniejszenia zakłóceń i przeszkód w handlu dwustronnym.
2. W ramach stowarzyszenia współpraca w tej dziedzinie może dotyczyć opracowania przepisów ustawowych i wykonawczych w zakresie ochrony i egzekwowania praw własności intelektualnej, zapobiegania nadużywaniu takich praw przez ich posiadaczy,oraz naruszania tych praw przez konkurencję, a także wsparcia dla regionalnych organizacji własności intelektualnej zaangażowanych w egzekwowanie prawa i ochronę, włącznie ze szkoleniem personelu.
Artykuł 62
Bariery techniczne w handlu
Stowarzyszenie może obejmować współpracę w dziedzinie regulacji technicznej towarów, normalizacji, oceny zgodności, akredytacji, nadzoru rynku i zapewniania jakości w celu usunięcia zbędnych barier technicznych w handlu między Unią a KTZ i zmniejszenia różnic w tych dziedzinach.
Artykuł 63
Polityka ochrony konsumentów, ochrona zdrowia konsumentów i handel
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie polityki ochrony konsumentów, ochrony zdrowia konsumentów i handlu może obejmować przygotowanie przepisów ustawowych i wykonawczych w dziedzinie polityki ochrony konsumentów i ochrony zdrowia konsumentów, w celu unikania niepotrzebnych barier handlowych.
Artykuł 64
Środki sanitarne i fitosanitarne
W ramach stowarzyszenia współpraca w dziedzinie środków sanitarnych i fitosanitarnych ma na celu:
a)
ułatwienie handlu między Unią a KTZ jako całością oraz między KTZ a państwami trzecimi, przy jednoczesnej ochronie zdrowia ludzi, zwierząt i roślin lub życia zgodnie z Porozumieniem WTO w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych („porozumienie SPS w ramach WTO”);
b)
rozwiązanie problemów związanych ze środkami sanitarnymi i fitosanitarnymi;
c)
zapewnienie przejrzystości w kwestii środków sanitarnych i fitosanitarnych mających zastosowanie do handlu między Unią a KTZ;
d)
wspieranie harmonizacji środków z normami międzynarodowymi, zgodnie z porozumieniem SPS w ramach WTO;
e)
wspieranie skutecznego udziału KTZ w organizacjach ustanawiających międzynarodowe normy sanitarne i fitosanitarne;
f)
promowanie konsultacji z udziałem KTZ i europejskich instytutów i laboratoriaów oraz wymiany między nimi;
g)
utworzenie i wzmocnienie potencjału technicznego KTZ do wprowadzania w życie i monitorowania środków sanitarnych i fitosanitarnych;
h)
wspieranie transferu technologii w dziedzinie środków sanitarnych i fitosanitarnych.
Artykuł 65
Zakaz stosowania środków protekcjonistycznych
Przepisy rozdziału 1 i 2 nie mogą być stosowane jako środek arbitralnej dyskryminacji lub ukrytych ograniczeń w handlu.
Rozdział 3
Kwestie pieniężne i podatkowe
Artykuł 66
Klauzula wyłączenia podatkowego
1. Bez uszczerbku dla przepisów art. 67, klauzula najwyższego uprzywilejowania przyznana zgodnie z niniejszą decyzją nie ma zastosowania do korzyści podatkowych, jakich państwa członkowskie lub władze KTZ udzielają lub mogą udzielić w przyszłości na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych systemów opodatkowania, bądź obowiązującego krajowego ustawodawstwa podatkowego.
2. Żaden z przepisów niniejszej decyzji nie jest interpretowany jako przeszkoda uniemożliwiająca przyjęcie i stosowanie jakiegokolwiek środka mającego na celu zapobieganie oszustwom podatkowym bądź unikaniu opodatkowania lub uchylaniu się od opodatkowania wynikających z dotyczących podatków postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowywania lub innych systemów opodatkowania lub krajowego ustawodawstwa podatkowego.
3. Żaden z przepisów niniejszej decyzji nie jest interpretowany jako przeszkoda uniemożliwiająca właściwym organom, przy stosowaniu odpowiednich przepisów własnego ustawodawstwa podatkowego, zróżnicowane traktowanie podatników znajdujących się w odmiennej sytuacji, zwłaszcza pod względem ich miejsca zamieszkania lub miejsca, w którym inwestują oni swój kapitał.
Artykuł 67
Ustalenia podatkowe i celne dotyczące zamówień finansowanych przez Unię
1. KTZ stosują do zamówień finansowanych przez Unię ustalenia podatkowe i celne nie mniej korzystne niż stosowane przez nie w odniesieniu do państwa członkowskiego, z którym dany KTZ jest powiązany lub do państw, które objęto klauzulą najwyższego uprzywilejowania, lub do międzynarodowych organizacji rozwoju, z którymi utrzymują one stosunki, w zależności od tego, które jest najbardziej korzystne.
2. Bez uszczerbku dla ust. 1, do zamówień finansowanych przez Unię stosuje się następujące ustalenia:
a)
w KTZ będącym beneficjentem zamówienie nie podlega opłatom skarbowym lub rejestracyjnym, albo opłatom fiskalnym o skutku równoważnym, niezależnie od tego czy opłaty takie już istnieją czy też zostaną ustanowione w przyszłości; jednakże zamówienia takie rejestruje się zgodnie z prawem obowiązującym w KTZ, zaś opłata odnosząca się do wykonanej usługi może zostać za nią pobrana;
b)
zyski lub dochody wynikające z wykonania zamówienia podlegają opodatkowaniu zgodnie z wewnętrznymi ustaleniami fiskalnymi KTZ będącego beneficjentem, pod warunkiem że osoby fizyczne lub prawne osiągające taki zysk lub dochód mają swoją stałą siedzibę w tym KTZ lub że wykonanie zamówienia trwa więcej niż sześć miesięcy;
c)
przedsiębiorstwa, które muszą dokonywać przywozu sprzętu w celu wykonania zamówień na roboty budowlane mogą, jeżeli złożą wniosek, korzystać z systemu odprawy czasowej, jak przewidziano w ustawodawstwie KTZ będącego beneficjentem w odniesieniu do tego sprzętu;
d)
profesjonalny sprzęt niezbędny do wykonywania obowiązków określonych w zamówieniu na usługi podlega odprawie czasowej w KTZ będącym beneficjentem i nie podlega opłatom fiskalnym, należnościom przywozowym, celnym i innym opłatom o skutku równoważnym, w przypadku gdy te cła i opłaty nie stanowią wynagrodzenia za wykonane usługi;
e)
przywóz w ramach zamówienia na dostawy jest zwolniony w KTZ będącym beneficjentem z należności celnych, należności celnych przywozowych, podatków lub opłat fiskalnych o skutku równoważnym. Zamówienie na dostawę pochodzące z danego KTZ jest wykonywane na podstawie ceny ex-works dostaw, do której może być dodana wartość wewnętrznych opłat fiskalnych, jakie można stosować do tych dostaw w KTZ;
f)
paliwa, smary i spoiwa węglowodorowe oraz wszystkie materiały używane przy wykonywaniu zamówień na roboty budowlane uważa się za zakupione na rynku lokalnym i podlegają one zasadom fiskalnym mającym zastosowanie w ramach ustawodawstwa obowiązującego w KTZ będącym beneficjentem;
g)
rzeczy osobistego użytku i majątek ruchomy gospodarstwa domowego przywiezione przez osoby fizyczne, inne niż pracowników miejscowych, zaangażowane w wykonywanie zadań określonych w zamówieniu na usługi oraz przez członków ich rodzin, są zwolnione z należności celnych, należności celnych przywozowych, podatków i innych opłat fiskalnych o skutku równoważnym, w granicach ustawodawstwa obowiązującego w KTZ będących beneficjentem.
3. Wszystkie sprawy dotyczące zamówień nieobjęte ust. 1 i 2 podlegają przepisom ustawodawstwa obowiązującego w odnośnym KTZ.
Rozdział 4
Rozwój potencjału handlowego
Artykuł 68
Ogólne podejście
W celu zapewnienia KTZ maksymalnych korzyści z przepisów niniejszej decyzji i uczestnictwa na najlepszych możliwych warunkach w unijnym rynku wewnętrznym, jak i rynku regionalnym, lokalnym i międzynarodowym, stowarzyszenie ma na celu przyczynianie się do rozwoju potencjału handlowego KTZ poprzez:
a)
zwiększanie konkurencyjności KTZ, ich samowystarczalności i prężności gospodarczej, poprzez zróżnicowanie zakresu i zwiększenie wartości i wielkości handlu KTZ towarami i usługami oraz przez wzmocnienie zdolności KTZ do przyciągnięcia inwestycji prywatnych w różne sektory działalności gospodarczej;
b)
poprawę współpracy w zakresie handlu towarami, usługami oraz zakładania przedsiębiorstw między KTZ oraz krajami sąsiadującymi.
Artykuł 69
Dialog na temat handlu, współpraca i budowanie potencjału
W ramach stowarzyszenia dialog w zakresie handlu, współpraca oraz budowanie potencjału mogą obejmować:
a)
wzmocnienie zdolności KTZ do opracowywania i wdrażania polityk niezbędnych dla rozwoju handlu towarami i usługami;
b)
wspieranie wysiłków KTZ mających na celu wprowadzenie w życie odpowiednich ram prawnych, regulacyjnych i instytucjonalnych, jak również niezbędnych procedur administracyjnych;
c)
wspieranie rozwoju sektora prywatnego, w szczególności MŚP;
d)
ułatwianie rozwoju rynku oraz produktów, w tym poprawy jakości produktów;
e)
przyczynianie się do rozwoju zasobów ludzkich i umiejętności zawodowych istotnych dla handlu towarami i usługami;
f)
zwiększanie zdolności pośredników handlowych do świadczenia przedsiębiorstwom z KTZ usług związanych z ich działalnością eksportową, takich jak badania rynkowe;
g)
przyczynianie się do stworzenia klimatu biznesowego sprzyjającego inwestycjom.
Rozdział 5
Współpraca w obszarze usług finansowych i kwestii podatkowych
Artykuł 70
Współpraca w zakresie międzynarodowych usług finansowych
W celu promowania stabilności, integralności i przejrzystości światowego systemu finansowego, stowarzyszenie może obejmować współpracę w zakresie międzynarodowych usług finansowych. Współpraca ta może dotyczyć:
a)
ustanowienia skutecznej i odpowiedniej ochrony inwestorów i innych odbiorców usług finansowych;
b)
zapobiegania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz zwalczania tych zjawisk;
c)
promowania współpracy między różnymi podmiotami systemu finansowego, w tym organami regulacyjnymi i nadzorczymi;
d)
ustanowienia niezależnych i skutecznych mechanizmów nadzoru nad usługami finansowymi.
Artykuł 71
Dostosowanie przepisów w dziedzinie usług finansowych
Unia i KTZ promują zbliżanie przepisów do uznanych norm międzynarodowych w zakresie regulacji i nadzoru w dziedzinie usług finansowych, w tym dokumentów zatytułowanych: „Główne zasady skutecznego nadzoru bankowego” (przyjęte przez komitet bazylejski), „Główne zasady i metodyka ubezpieczeń” Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych, Międzynarodową Organizację Komisji Papierów Wartościowych, „Cele i zasady regulacji papierów wartościowych” Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych, „Umowa dotycząca wymiany informacji w zakresie spraw dodatkowych przyjęta w ramach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju” OECD, „Deklaracja w sprawie przejrzystości i wymiany informacji w sprawach podatkowych” (przyjęta w ramach G-20), „Kluczowe atrybuty skutecznych systemów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji finansowych” (sporządzony przez Radę Stabilności Finansowej) i „Międzynarodowe standardy dotyczące zwalczania prania pieniędzy i finansowania terroryzmu oraz proliferacji - zalecenia FATF”.
W stosownych sytuacjach lub na wniosek danego KTZ Unia i KTZ mogą dołożyć starań, by promować lepsze dostosowanie ustawodawstwa KTZ do przepisów Unii w zakresie usług finansowych.
Artykuł 72
Współpraca między organami regulacyjnymi i nadzorczymi
Unia i KTZ zachęcają do współpracy pomiędzy właściwymi organami regulacyjnymi i nadzorczymi, w tym do wymiany informacji, wymiany wiedzy specjalistycznej na temat rynków finansowych i do innych działań tego rodzaju. Szczególną uwagę zwraca się na rozwój zdolności administracyjnych takich organów, między innymi poprzez wymiany personelu i wspólne szkolenia.
Artykuł 73
Współpraca w zakresie kwestii podatkowych
Unia i KTZ wspierają współpracę w dziedzinie opodatkowania, w celu ułatwienia poboru uzasadnionych dochodów podatkowych oraz opracowania środków służących skutecznej realizacji zasad dobrych rządów w dziedzinie opodatkowania, w tym przejrzystości, wymiany informacji i uczciwej konkurencji podatkowej.
CZĘŚĆ CZWARTA
INSTRUMENTY NA RZECZ ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Artykuł 74
Cele ogólne
Unia przyczynia się do osiągnięcia ogólnych celów stowarzyszenia poprzez zapewnienie:
a)
odpowiednich środków finansowych i odpowiedniej pomocy technicznej w celu wzmocnienia zdolności KTZ do opracowywania i realizacji ram strategicznych i prawnych;
b)
długoterminowego finansowania w celu wspierania wzrostu sektora prywatnego.
Artykuł 75
Definicje
Na potrzeby niniejszej części stosuje się następujące definicje:
a)
„pomoc podlegająca programowaniu” oznacza bezzwrotną pomoc w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju przyznawaną KTZ w celu sfinansowania terytorialnych lub regionalnych strategii i priorytetów ustanowionych w dokumentach programowych;
b)
„programowanie” oznacza proces organizacji, podejmowania decyzji i przydziału orientacyjnych środków finansowych, mających na celu realizację, w perspektywie wieloletniej, w obszarze, o którym mowa w części drugiej niniejszej decyzji, działań na rzecz osiągnięcia celów stowarzyszenia w zakresie zrównoważonego rozwoju KTZ;
c)
„dokument programowy” oznacza dokument, który określa strategię KTZ, priorytety i uzgodnienia oraz objaśnia cele i zadania KTZ w zakresie zrównoważonego rozwoju w skuteczny i wydajny sposób, aby zrealizować cele stowarzyszenia;
d)
„plany rozwoju”, o których mowa w art. 83 oznaczają spójny zestaw działań określonych i finansowanych wyłącznie przez KTZ w ramach ich wewnętrznych polityk i strategii rozwoju, a także polityk uzgodnionych między KTZ i państwem członkowskim, z którym dany KTZ jestpowiązany.
e)
„przydział terytorialny” oznacza kwotę przyznaną poszczególnym KTZ napomoc podlegającą programowaniu w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu finansowania terytorialnych strategii i priorytetów określonych w dokumentach programowych.
f)
„przydział regionalny” oznacza kwotę przyznaną na pomoc podlegającą programowaniu w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju w celu finansowania regionalnych strategii współpracy lub priorytetów tematycznych wspólnych dla kilku KTZ i określonych w dokumentach programowych.
g)
„decyzja w sprawie finansowania” oznacza akt przyjęty przez Komisję, określający szczegóły wkładu finansowego Unii i upoważniający do przyznania pomocy finansowej z Europejskiego Funduszu Rozwoju.
Artykuł 76
Zasady współpracy finansowej
1. Pomoc finansowa Unii powinna opierać się na zasadach partnerstwa, poczucia odpowiedzialności, dostosowania systemów terytorialnych, komplementarności i pomocniczości.
2. Działania finansowane w ramach niniejszej decyzji mogą przybrać formę pomocy podlegającej i niepodlegającej programowaniu.
3. Pomoc finansowa Unii:
a)
jest udzielana z należytym uwzględnieniem geograficznych, społecznych i kulturowych cech KTZ, a także ich szczególnego potencjału;
b)
zapewnia regularny i przewidywalny przepływ zasobów;
c)
jest elastyczna i dostosowana do sytuacji poszczególnych KTZ; oraz
d)
jest prowadzona w całkowitej zgodności z odpowiednimi uprawnieniami instytucjonalnymi, prawnymi i finansowymi każdego z partnerów.
4. Władze KTZ odpowiadają za wykonanie operacji bez uszczerbku dla uprawnień Komisji w zakresie zapewnienia należytego zarządzania finansami przy wykorzystywaniu środków unijnych.
Rozdział 2
Środki finansowe
Artykuł 77
Źródła finansowania
KTZ kwalifikują się do następujących źródeł finansowania:
a)
środków przyznanych KTZ na mocy umowy wewnętrznej między państwami członkowskimi Unii ustanawiającej 11. Europejski Fundusz Rozwoju (EFR);
b)
programów i instrumentów unijnych przewidzianych w budżecie ogólnym Unii; oraz
c)
środków zarządzanych przez EBI w ramach środków własnych EBI oraz środków przeznaczonych na instrument inwestycyjny EFR, zgodnie z warunkami umowy wewnętrznej między państwami członkowskimi Unii ustanawiającej 11. EFR (8) (zwana dalej „umową wewnętrzną w sprawie 11. EFR”).
Rozdział 3
Przepisy szczegółowe dotyczące pomocy finansowej w ramach 11. EFR
Artykuł 78
Przedmiot i zakres
W ramach strategii i priorytetów ustalonych przez odnośny KTZ na poziomie lokalnym lub regionalnym oraz bez uszczerbku dla pomocy humanitarnej i nadzwyczajnej, wsparcie finansowe może zostać przyznane na następujące czynności przyczyniające się do realizacji celów wymienionych w niniejszej decyzji:
a)
polityki i reformy sektorowe oraz spójne z nimi projekty;
b)
rozwój instytucjonalny, budowanie zdolności oraz integrację aspektów środowiskowych;
c)
współpracę techniczną; oraz
d)
dodatkowe wsparcie w wypadku wahań przychodów z wywozu towarów i usług, o których mowa w art. 82.
Artykuł 79
Pomoc humanitarna i nadzwyczajna
1. Pomoc humanitarna i nadzwyczajna jest udzielana KTZ przeżywającemu poważne trudności gospodarcze i społeczne o wyjątkowym charakterze, wynikające z klęsk żywiołowych lub katastrof spowodowanych przez człowieka albo wyjątkowych okoliczności o porównywalnych skutkach. Pomoc humanitarną i nadzwyczajną kontynuuje się tak długo jak to konieczne, aby można było sprostać pilnym problemom, jakie powstają w takich sytuacjach.
Pomoc humanitarna i nadzwyczajna jest udzielana wyłącznie na podstawie potrzeb i interesów ofiar katastrof.
2. Celem pomocy humanitarnej i nadzwyczajnej jest:
a)
ratowanie ludzkiego życia, zapobieganie cierpieniu, łagodzenie cierpienia i zachowanie godności ludzkiej w sytuacjach kryzysowych i pokryzysowych;
b)
przyczynianie się do finansowania i dostarczania pomocy humanitarnej oraz do bezpośredniego dostępu do niej beneficjentów końcowych za pomocą wszelkich dostępnych środków logistycznych;
c)
przeprowadzenie krótkoterminowej odbudowy i odnowy umożliwiającej ofiarom korzystanie z minimalnego poziomu integracji społeczno-gospodarczej oraz jak najszybsze stworzenie warunków dla wznowienia rozwoju w oparciu o cele długoterminowe;
d)
zaspokojenie potrzeb wynikających z wysiedleń, takich jak potrzeb uchodźców, uchodźców wewnętrznych i osób powracających, w następstwie klęsk żywiołowych lub katastrof spowodowanych przez człowieka, w celu zaspokojenia, na tak długo jak to konieczne, wszelkich potrzeb uchodźców i uchodźców wewnętrznych, bez względu na to, gdzie się znajdują, oraz ułatwienia działań na rzecz ich dobrowolnej repatriacji i reintegracji w kraju pochodzenia; oraz
e)
wsparcie KTZ w tworzeniu krótkoterminowych mechanizmów zapobiegania klęskom i gotowości na nie, w tym systemów przewidywania i wczesnego ostrzegania, z myślą o ograniczeniu konsekwencji klęsk.
3. Pomoc przewidziana w niniejszym artykule może także zostać przyznana KTZ przyjmującym uchodźców lub repatriantów w celu zaspokojenia najpilniejszych potrzeb nieobjętych pomocą nadzwyczajną.
4. Pomoc przewidziana w niniejszym artykule jest finansowana z budżetu ogólnego Unii. Jednakże może być ona wyjątkowo finansowana z przydzielonych środków określonych w załączniku II A, w uzupełnieniu finansowania z danej linii budżetowej.
5. Działania związane z pomocą humanitarną i nadzwyczajną podejmuje się na wniosek KTZ dotkniętego katastrofą, Komisji, państwa członkowskiego, z którym dany KTZ jest powiązany, organizacji międzynarodowych albo lokalnych lub międzynarodowych organizacji pozarządowych. Pomoc taka jest zarządzana i wdrażana w ramach procedur ułatwiających szybkie, elastyczne i skuteczne działania.
Artykuł 80
Budowanie potencjału
1. Pomoc finansowa może przyczynić się m.in. do wspierania KTZ w budowaniu potencjału niezbędnego do zdefiniowania, wdrożenia i monitorowania terytorialnych lub regionalnych strategii i działań służących osiągnięciu ogólnych celów w obszarach współpracy, o których mowa w części drugiej i trzeciej.
2. Unia wspiera wysiłki KTZ na rzecz opracowywania wiarygodnych danych statystycznych dotyczących tych obszarów.
3. Unia może wspierać KTZ w ich wysiłkach na rzecz poprawy porównywalności ich wskaźników makroekonomicznych.
Artykuł 81
Pomoc techniczna
1. W celu zapewnienia przygotowania, monitorowania, oceny i nadzoru niezbędnych do wykonania niniejszej decyzji oraz jej całościowej oceny, z inicjatywy Komisji można finansować środki w zakresie badań lub pomocy technicznej. Pomoc techniczna świadczona lokalnie jest wdrażana we wszystkich przypadkach zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do zdecentralizowanego zarządzania finansowego.
2. Z inicjatywy KTZ można finansować środki w zakresie badań lub pomocy technicznej w odniesieniu do wykonywania czynności przewidzianych w dokumentach programowych. Komisja może zdecydować o finansowaniu takich działań z pomocy podlegającej programowaniu lub z koperty finansowej zarezerwowanej dla środków współpracy technicznej.
Artykuł 82
Dodatkowe wsparcie w przypadku wahań przychodów z wywozu
1. W celu złagodzenia negatywnych skutków krótkoterminowych wahań przychodów z wywozu, zwłaszcza produktów sektora rolnictwa, rybołówstwa i górnictwa, które to wahania mogłyby zagrozić realizacji celów rozwoju danego KTZ, ustanawia się system dodatkowej pomocy w ramach przydziału finansowego określonego w załączniku II.
2. Celem pomocy w przypadku krótkoterminowych wahań przychodów z wywozu jest ochrona polityki i reform makroekonomicznych i sektorowych zagrożonych w wyniku spadku przychodów oraz przeciwdziałanie negatywnym skutkom niestabilności przychodów z wywozu, w szczególności produktów rolnych i górnictwa.
Przy przydzielaniu środków określonych w załączniku V bierze się pod uwagę uzależnienie gospodarek KTZ od wywozu, zwłaszcza w sektorze rolnictwa i górnictwa. W tym kontekście, najbardziej odizolowane KTZ, o których mowa w załączniku I, są bardziej korzystnie traktowane zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku V.
3. Dodatkowe środki dostarcza się zgodnie ze szczegółowymi procedurami mechanizmu wsparcia wymienionymi w załączniku V.
4. Unia wspiera także rynkowe programy ubezpieczeń przeznaczone dla KTZ, służące zabezpieczeniu tych krajów przed ryzykiem wahań przychodów z wywozu.
Artykuł 83
Programowanie
1. Do celów niniejszej decyzji pomoc podlegająca programowaniu opiera się na dokumencie programowym.
2. Dokument programowy może uwzględniać plany rozwoju terytorialnego lub inne plany uzgodnione między KTZ i państwami członkowskimi, z którymi są one powiązane.
3. Zgodnie z art. 10 władze KTZ ponoszą podstawową odpowiedzialność za opracowywanie strategii, priorytetów i uzgodnień poprzez przygotowanie dokumentów programowych we współpracy z Komisją i państwem członkowskim, z którym dany KTZ jest powiązany.
4. Władze KTZ są odpowiedzialne za:
a)
określenie priorytetów, na których opiera się strategia; oraz
b)
formułowanie projektów i wniosków programowych przedkładanychh Komisji i analizowanych wraz z nią.
Artykuł 84
Przygotowanie, ocena i zatwierdzenie dokumentu programowego
1. Właściwy terytorialny urzędnik zatwierdzający lub - w przypadku programów regionalnych - regionalny urzędnik zatwierdzający przygotowują propozycję dokumentu programowego w następstwie konsultacji z możliwie największą liczbą zainteresowanych stron i korzystają przy tym ze zdobytych doświadczeń i najlepszych praktyk.
2. Każda propozycja dokumentu programowego jest dostosowana do potrzeb i specyficznej sytuacji każdego KTZ. Określa najważniejsze sektory wytypowane do finansowania unijnego, cele szczegółowe, oczekiwane rezultaty, wskaźniki efektywności służące do oceny propozycji oraz orientacyjną przydzieloną kwotę finansową. W propozycji zachęca się podmioty lokalne do przyjęcia odpowiedzialności za programy współpracy.
3. Propozycja dokumentu programowego jest omawiana przez KTZ, dane państwo członkowskie i Komisję od wczesnych etapów programowania, z myślą o promowaniu komplementarności i spójności działań wszystkich stron w zakresie współpracy.
4. Komisja ocenia propozycję dokumentu programowego, aby stwierdzić, czy zawiera ona wszystkie wymagane elementy i czy jest spójna z celami niniejszej decyzji i odnośnymi politykami Unii. Komisja zasięga opinii Europejskiego Banku Inwestycyjnego w sprawie projektu dokumentu programowego.
5. KTZ dostarczają wszystkich niezbędnych informacji, w tym wyników wszelkich studiów wykonalności, aby umożliwić jak najskuteczniejszą ocenę projektu dokumentu programowego przez Komisję.
6. Władze KTZ i Komisja ponoszą wspólną odpowiedzialność za zatwierdzanie dokumentów programowych. Komisja zatwierdza dokument programowy zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 86.
Artykuł 85
Wdrożenie
1. Komisja przyjmuje decyzję w sprawie finansowania odpowiadającą dokumentowi programowemu zgodnie z normami określonymi w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do 11. EFR i zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 87.
2. Komisja realizuje środki KTZ z 11. EFR w każdy ze sposobów określonych w rozporządzeniu finansowym mającym zastosowanie do 11. EFR i zgodnie z warunkami określonymi w niniejszej decyzji oraz w środkach wdrażających tę decyzję. W tym celu Komisja zawiera umowy o finansowaniu z odpowiednimi władzami KTZ.
3. Władze KTZ są odpowiedzialne za:
a)
przygotowanie, negocjowanie i zawieranie umów;
b)
realizację projektów i programów oraz zarządzanie nimi; oraz
c)
obsługę projektów i programów oraz zapewnienie ich trwałości.
4. Właściwe organy KTZ i Komisji ponoszą wspólną odpowiedzialność za:
a)
zapewnienie jednakowych warunków udziału w zaproszeniach do składania ofert i zamówieniach;
b)
monitorowanie i ocenę skutków i wyników projektów i programów; oraz
c)
zapewnienie właściwej, szybkiej i skutecznej realizacji projektów i programów.
5. Aby ułatwić wymianę poglądów, co najmniej raz w roku organizuje się spotkania techniczne terytorialnych urzędników zatwierdzających, zainteresowanych państw członkowskich i przedstawicieli Komisji zajmujących się programowaniem, głównie z wykorzystaniem nowoczesnych technologii lub w razie możliwości jako poszerzenie forum dialogu KTZ-UE.
6. Działania finansowane w ramach 11. EFR mogą być realizowane zgodnie ze współfinansowaniem równoległym lub łącznym, z zastrzeżeniem przepisów rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. EFR.
Artykuł 86
Terytorialni i regionalni urzędnicy zatwierdzający
1. Rząd każdego KTZ mianuje terytorialnego urzędnika zatwierdzającego, który reprezentuje go podczas wszystkich działań finansowanych ze środków 11. EFR zarządzanych przez Komisję i Europejski Bank Inwestycyjny. Terytorialny urzędnik zatwierdzający wyznacza jednego lub kilku zastępców, którzy zastępują go w razie niemożności sprawowania przez niego tej funkcji oraz informuje Komisję o wyznaczonych osobach. W przypadkach gdy spełnione są warunki w zakresie zdolności instytucjonalnej oraz należytego zarządzania finansami, terytorialny urzędnik zatwierdzający może przekazać swoje zadania w zakresie realizacji danych programów i projektów właściwemu organowi KTZ. Terytorialny urzędnik zatwierdzający informuje ex ante Komisję o takim przekazaniu zadań.
Kiedy Komisja otrzymuje informacje o problemach w stosowaniu procedur dotyczących zarządzania środkami z 11. EFR, w porozumieniu z terytorialnym urzędnikiem zatwierdzającym kontaktuje się ze wszystkimi koniecznymi podmiotami, by zaradzić sytuacji i podjąć wszelkie stosowne kroki. Terytorialny urzędnik zatwierdzający ponosi odpowiedzialność finansową jedynie za zadania wykonawcze, które mu powierzono.
W przypadku gdy środki z 11. EFR są zarządzane pośrednio i podlegają jakimkolwiek dodatkowym uprawnieniom, które mogą zostać przyznane Komisji, terytorialny urzędnik zatwierdzający:
a)
jest odpowiedzialny za koordynację, programowanie, regularne monitorowanie i weryfikację przebiegu współpracy, a także za koordynację działań z działaniami darczyńców;
b)
w ścisłej współpracy z Komisją odpowiada za przygotowanie, przedkładanie oraz ocenę programów i projektów.
2. W przypadku gdy środki z 11. EFR są zarządzane bezpośrednio i podlegają jakimkolwiek dodatkowym uprawnieniom, które mogą zostać przyznane Komisji, odpowiedni terytorialny urzędnik zatwierdzający działa w roli instytucji zamawiającej w przypadku programów realizowanych w drodze przetargów lub zaproszeń do składania wniosków, przy czym podlega kontroli ex ante ze strony Komisji.
3. Podczas wykonywania działań i z zastrzeżeniem wymogu powiadomienia Komisji terytorialny urzędnik zatwierdzający podejmuje decyzje w sprawie:
a)
technicznych dostosowań i zmian dotyczących szczegółów programów i projektów, o ile nie mają one wpływu na przyjęte rozwiązanie techniczne i pozostają w granicach rezerw na dostosowania przewidzianych w umowie o finansowaniu;
b)
zmian miejsca realizacji złożonych programów lub projektów, jeśli jest to uzasadnione względami technicznymi, gospodarczymi lub społecznymi;
c)
nałożenia lub zwolnienia z kar za opóźnienia;
d)
działań prowadzących do zwolnienia poręczeń;
e)
podwykonawstwa;
f)
ostatecznego zatwierdzenia, pod warunkiem że Komisja zatwierdziła wstępne zatwierdzenie, odnośne protokoły i w stosownym przypadku jest obecna przy zatwierdzeniu ostatecznym, w szczególności jeśli zakres zastrzeżeń odnotowanych podczas wstępnego zatwierdzenia wymaga przeprowadzenia zasadniczych prac dodatkowych, jak również wynajęcia konsultantów oraz innych ekspertów świadczących pomoc techniczną.
4. W przypadku programów regionalnych organy uczestniczącego KTZ wyznaczają regionalnego urzędnika zatwierdzającego spośród podmiotów współpracy, o których mowa w art. 11. Zadania regionalnego urzędnika zatwierdzającego odpowiadają mutatis mutandis zadaniom terytorialnego urzędnika zatwierdzającego.
Artykuł 87
Komitet EFR-KTZ
1. W miarę potrzeb Komisję wspomaga Komitet utworzony na mocy umowy wewnętrznej w sprawie 11. EFR.
2. Wykonując uprawnienia powierzone mu na mocy niniejszej decyzji, Komitet znany jest jako „Komitet EFR-KTZ”. Procedury dotyczące Komitetu określone w umowie wewnętrznej w sprawie 11. EFR i rozporządzeniu wykonawczym mającym zastosowanie do 11. EFR stosuje się do Komitetu EFR-KTZ. Do czasu wejścia w życie tego ostatniego rozporządzenia stosuje się procedury określone w rozporządzeniu Rady (WE) nr 617/2007 (9).
3. Prace Komitetu koncentrują się na zasadniczych problemach współpracy na rzecz rozwoju na poziomie KTZ i regionalnym. W interesie spójności, koordynacji i komplementarności, monitoruje on wykonywanie dokumentów programowych.
4. Komitet wydaje opinie na temat:
a)
projektów dokumentów programowych oraz wszelkich zmian do nich; oraz
b)
decyzji w sprawiefinansowania dotyczących wykonania niniejszej części decyzji.
Artykuł 88
Rola delegatur Unii
1. Jeżeli Unia jest reprezentowana przez delegaturę pod zwierzchnictwem szefa delegatury, stosuje się przepisy rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do 11. EFR dotyczące subdelegowanych urzędników zatwierdzających i księgowych.
2. Terytorialny lub regionalny urzędnik zatwierdzający blisko współpracuje z szefem delegatury, który jest główną osobą kontaktową dla różnych podmiotów współpracy w danym KTZ.
Artykuł 89
Zasady dotyczące obywatelstwa i pochodzenia w zakresie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, przyznanie dotacji i innych procedur udzielania zamówień w KTZ
1. Zasady ogólne dotyczące kwalifikowalności:
a)
Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przyznanie dotacji i inne procedury udzielania zamówień w związku z działaniami finansowanymi na rzecz stron trzecich zgodnie z niniejszą decyzją są otwarte dla wszystkich osób fizycznych będących obywatelami kraju lub terytorium kwalifikującego się i osób prawnych posiadających siedzibę w tym kraju lub na tym terytorium zgodnie z ust. 2, a także dla organizacji międzynarodowych.
b)
W przypadku działań współfinansowanych łącznie z partnerem lub innym darczyńcą lub wdrażanych przez państwo członkowskie w drodze zarządzania dzielonego, lub za pośrednictwem funduszu powierniczego utworzonego przez Komisję, kraje kwalifikujące się zgodnie z zasadami stosowanymi przez tego partnera, innego darczyńcę lub państwo członkowskie lub określonymi w akcie założycielskim funduszu powierniczego również się kwalifikują.
W przypadku działań realizowanych za pośrednictwem organów, którym powierzono to zadanie i którymi są państwa członkowskie lub ich agencje, Europejski Bank Inwestycyjny bądź organizacje międzynarodowe lub ich agencje, kwalifikują się również osoby fizyczne i prawne, które kwalifikują się na podstawie regulaminu takiego organu, zgodnie ze wskazaniem w umowach zawartych z organem współfinansującym lub wykonawczym.
c)
W przypadku działań finansowanych w ramach niniejszej decyzji oraz dodatkowo na podstawie innego instrumentu na rzecz działań zewnętrznych, w tym Umowy o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, podpisaną w Kotonu dnia 23 czerwca 2000 r. (10), ostatnio zmienioną w Wagadugu dnia 22 czerwca 2010 r. (11), za kwalifikujące się do celów tego działania uznaje się kraje określone w ramach dowolnego z tych instrumentów.
W przypadku działań o charakterze ogólnoświatowym, regionalnym lub transgranicznym finansowanych na podstawie niniejszej decyzji osoby fizyczne i prawne pochodzące z krajów, terytoriów i regionów objętych danym działaniem mogą brać udział w procedurach wdrażania takich działań.
d)
Wszystkie dostawy nabyte w ramach zamówień publicznych lub na podstawie umowy o udzielenie dotacji, finansowane w ramach niniejszej decyzji, pochodzą z kwalifikującego się kraju lub terytorium. Mogą one jednak pochodzić z dowolnego kraju lub terytorium, gdy kwota dostaw, które mają zostać nabyte, nie przekracza progu określonego dla stosowania konkurencyjnej procedury negocjacyjnej. Do celów niniejszego artykułu termin „pochodzenie” jest określony w art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 (12) i w innych przepisach unijnych regulujących niepreferencyjne pochodzenie.
e)
Przepisy niniejszego artykułu nie mają zastosowania - ani nie stwarzają ograniczeń pod względem obywatelstwa - w odniesieniu do osób fizycznych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub innego rodzaju legalnych umów przez kwalifikującego się wykonawcę lub, w stosownych przypadkach, podwykonawcę.
f)
Zakres kwalifikowalności określony w niniejszym artykule można ograniczyć pod względem obywatelstwa, siedziby lub rodzaju wnioskodawców, jeżeli wymagają tego szczególny charakter i cele działania i jest to uzasadnione koniecznością jego skutecznej realizacji.
g)
Osoby fizyczne i prawne, którym udzielono zamówień, przestrzegają obowiązujących norm prawnych w dziedzinie środowiska, w tym postanowień wielostronnych umów środowiskowych oraz uzgodnionych międzynarodowych podstawowych norm pracy.
2. Do finansowania w ramach niniejszej decyzji kwalifikują się oferenci, wnioskodawcy i kandydaci z następujących krajów i terytoriów:
a)
państw członkowskich, krajów kandydujących i potencjalnych krajów kandydujących uznanych przez Unię, a także członków Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
b)
KTZ;
c)
krajów i terytoriów rozwijających się, włączonych do sporządzonego przez OECD-DAC wykazu odbiorców oficjalnej pomocy rozwojowej i niebędących członkami grupy G-20;
d)
krajów, którym Komisja przyznaje dostęp do pomocy zewnętrznej na zasadzie wzajemności. Dostęp na zasadzie wzajemności można przyznać na ograniczony okres przynajmniej jednego roku, pod warunkiem że dany kraj uzna, na równych warunkach, kwalifikowalność podmiotów z Unii oraz KTZ;
e)
państw członkowskich OECD, w przypadku zamówień realizowanych w jednym z krajów najsłabiej rozwiniętych;
f)
w przypadku gdy zapowiedziano to w dokumentach proceduralnych:
(i)
krajów mających tradycyjne gospodarcze, handlowe lub geograficzne powiązania z sąsiednim krajem beneficjentem;
(ii)
wszystkich krajów - w razie wystąpienia nagłej konieczności albo niedostępności produktów i usług na rynku krajów kwalifikujących się.
3. Komisja w uzasadnionych przypadkach może uznać za kwalifikujących się oferentów, wnioskodawców i kandydatów z niekwalifikujących się krajów lub może uznać za kwalifikujące się towary niekwalifikującego się pochodzenia, jeżeli zastosowanie zasad kwalifikowalności uniemożliwiłoby lub nadmiernie utrudniłoby realizację projektu, programu lub działania.
4. W przypadku działań realizowanych w ramach wspólnego zarządzania, właściwe państwo członkowskie, któremu Komisja powierzyła zadania wykonawcze, jest uprawnione do dopuszczania - w imieniu Komisji - do uczestnictwa oferentów, wnioskodawców lub kandydatów z niekwalifikujących się krajów i dopuszczania towarów z innych krajów w rozumieniu ust. 2 lit. f) oraz do uznawania za kwalifikujących się oferentów, wnioskodawców lub kandydatów z niekwalifikujących się krajów w rozumieniu ust. 3 lub towarów niekwalifikującego się pochodzenia w rozumieniu ust. 1 lit. d).
Artykuł 90
Ochrona interesów finansowych Unii i kontrole finansowe
1. Podczas realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszej decyzji Komisja podejmuje odpowiednie środki zapewniające ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nielegalnym działaniom, przez skuteczny system kontroli oraz, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych i, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary.
2. Komisja i Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują od Unii środki.
Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (13), w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycia, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie, naruszające interesy finansowe Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię.
Nie naruszając przepisów akapitu pierwszego i drugiego, w umowach z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowach o udzielenie dotacji, decyzjach o udzieleniu dotacji i zamówieniach wynikających z wykonania niniejszej decyzji, wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu zgodnie z odpowiednim rozporządzeniem finansowym EFR.
3. KTZ ponoszą podstawową odpowiedzialność za nadzór finansowy nad środkami unijnymi. W stosownych przypadkach jest on prowadzony w koordynacji z państwem członkowskim, z którym dany KTZ jest powiązany, zgodnie ustawodawstwem krajowym.
4. Komisja odpowiada za:
a)
zapewnienie istnienia i prawidłowego działania systemu zarządzania i kontroli w odnośnym KTZ, aby zagwarantować prawidłowe i skuteczne wykorzystywanie unijnych środków; oraz
b)
wysłanie, w przypadku nieprawidłowości, zaleceń lub wniosków o środki korygujące w celu wyeliminowania tych nieprawidłowości i usunięcia wszystkich stwierdzonych uchybień w zarządzaniu.
5. Komisja, KTZ i, w stosownych przypadkach, państwo członkowskie, z którym dany KTZ jest związany, współpracują na podstawie uzgodnień administracyjnych przyjętych na spotkaniach organizowanych raz lub dwa razy w roku w celu koordynacji programów, metodologii i wdrażania kontroli.
6. W odniesieniu do korekt finansowych:
a)
przedmiotowy KTZ jest w pierwszej kolejności odpowiedzialny za wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości finansowych;
b)
jednakże w przypadku uchybień ze strony odnośnego KTZ, jeżeli KTZ nie jest w stanie zaradzić zaistniałej sytuacji, a próby polubownego załatwienia sprawy nie przynoszą efektu, Komisja podejmuje działania zmierzające do zmniejszenia lub wycofania salda ogólnej sumy przydzielonych środków zgodnie z decyzją w sprawie finansowania dokumentu programowego.
Artykuł 91
Monitorowanie, ocena, weryfikacja i składanie sprawozdań
1. Współpraca finansowa jest wystarczająca elastyczna, by zagwarantować, że działania są ciągle zgodne z celami niniejszej decyzji, i by uwzględnić wszelkie zmiany sytuacji gospodarczej, priorytetów i celów danego KTZ, w szczególności w drodze weryfikacji ad hoc dokumentu programowego.
2. Weryfikację może zainicjować Komisja na wniosek danego KTZ i za zgodą Komisji.
3. Komisja bada postępy we wdrażaniu pomocy finansowej świadczonej KTZ w ramach 11. EFR i począwszy od 2015 r. co roku przedstawia Radzie sprawozdanie na temat wdrożenia i rezultatów unijnej pomocy finansowej oraz, w możliwym zakresie, jej głównych efektów i oddziaływania. Sprawozdanie to przekazywane jest także Parlamentowi Europejskiemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów.
4. Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 3, zawiera informacje na temat finansowanych działań, wyników monitorowania i oceny, zaangażowania właściwych partnerów oraz wydatkowania środków na zobowiązania i płatności w ramach 11. EFR za rok poprzedni. W sprawozdaniu ocenia się wyniki pomocy, wykorzystując w możliwie szerokim zakresie, szczególne i wymierne wskaźniki. Ponadto odzwierciedla się w nim najważniejsze zdobyte doświadczenia i działania następcze podjęte w odniesieniu do zaleceń przedstawionych w ocenach z poprzednich lat.
Rozdział 4
Zasady kwalifikowalności
Artykuł 92
Kwalifikowanie do finansowania terytorialnego
1. Władze publiczne KTZ kwalifikują się do wsparcia finansowego przewidzianego w niniejszej decyzji.
2. Z zastrzeżeniem zgody odnośnych władz KTZ, następujące podmioty i organy kwalifikują się również do wsparcia finansowego przewidzianego w niniejszej decyzji:
a)
lokalne, krajowe lub regionalne publiczne lub półpubliczne agencje, służby lub władze lokalne KTZ, w szczególności ich instytucje finansowe i banki rozwoju;
b)
spółki i przedsiębiorstwa KTZ oraz grupy regionalne;
c)
przedsiębiorstwa państw członkowskich, przy wniesieniu ich własnego wkładu, aby umożliwić im realizację projektów produkcyjnych na terytorium KTZ;
d)
instytucje pośrednictwa finansowego KTZ lub Unii promujące i finansujące inwestycje prywatne w KTZ; oraz
e)
podmioty zdecentralizowanej współpracy i inne podmioty pozarządowe z KTZ i z Unii w celu umożliwienia im podjęcia projektów i programów gospodarczych, kulturalnych, społecznych i edukacyjnych w KTZ w ramach zdecentralizowanej współpracy, określonych w art. 12.
Artykuł 93
Kwalifikowanie do finansowania regionalnego
1. Przydziały regionalne są wykorzystywane na działania prowadzone na rzecz i z udziałem nastepujących podmiotów:
a)
co najmniej jednego KTZ, niezależnie od położenia;
b)
jednego lub więcej KTZ i jednego lub więcej regionów najbardziej oddalonych, o których mowa w art. 349 TFUE;
c)
jednego lub więcej KTZ i jednego lub więcej państw sąsiadujących AKP lub niebędących państwami AKP;
d)
jednego lub więcej KTZ, jednego lub więcej regionów najbardziej oddalonych i jednego lub więcej państw sąsiadujących AKP lub niebędących państwami AKP;
e)
dwóch lub więcej ugrupowań regionalnych, których członkami są KTZ;
f)
jednego lub więcej KTZ i ugrupowań regionalnych, których członkami są KTZ, państwa AKP lub jeden lub więcej regionów najbardziej oddalonych.
g)
KTZ i Unii jako całości; lub
h)
co najmniej jednego podmiotu, organu lub innych podmiotów z co najmniej jednego KTZ, który należy do europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej zgodnie z art. 8, z co najmniej jednego regionu najbardziej oddalonego i z co najmniej jednego sąsiadującego państwa AKP lub nienależącego do grupy AKP.
2. Środki finansowe umożliwiające udział państw AKP, regionów najbardziej oddalonych oraz innych krajów są uzupełniające w stosunku do środków przydzielonych KTZ na mocy niniejszej decyzji.
3. Udział państw AKP, regionów najbardziej oddalonych oraz innych krajów w programach ustanowionych zgodnie z niniejszą decyzją przewiduje się jedynie w zakresie, w jakim:
a)
środek ciężkości projektów i programów finansowanych w ramach wieloletnich ram finansowych współpracy pozostaje w KTZ;
b)
w ramach instrumentów finansowych Unii istnieją równoważne przepisy; oraz
c)
zachowana jest zasada proporcjonalności.
4. Odpowiednie środki umożliwią dopasowanie wysokości środków przekazywanych z EFR i budżetu ogólnego Unii w celu sfinansowania projektów współpracy między KTZ, krajami AKP, regionami najbardziej oddalonymi, jak również innymi krajami, w szczególności uproszczone mechanizmy wspólnego zarządzania takimi projektami.
Artykuł 94
Kwalifikowanie do programów unijnych
1. Osoby fizyczne z KTZ, określone w art. 50 oraz, w stosownych przypadkach, odpowiednie publiczne lub prywatne organy i instytucje w danym KTZ, kwalifikują się do udziału i do finansowania z unijnych programów, z zastrzeżeniem zasad i założeń tych programów oraz możliwych uzgodnień mających zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dany KTZ jest powiązany.
2. KTZ kwalifikują się również do wsparcia w ramach programów unijnych na rzecz współpracy z innymi krajami, zwłaszcza krajami rozwijającymi się, z zastrzeżeniem zasad, celów i uzgodnień tych programów.
3. Komisja składa sprawozdanie Komitetowi EFR-KTZ na temat uczestnictwa KTZ w programach unijnych, na podstawie informacji zawartych w rocznym sprawozdaniu z realizacji przedkładanym przez KTZ i innych dostępnych informacji.
CZĘŚĆ PIĄTA
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 95
Przekazanie uprawnień Komisji
Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zmieniających dodatki do załącznika VI w celu uwzględnienia rozwoju technologicznego i zmian w przepisach prawa celnego, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 96.
Artykuł 96
Wykonywanie przekazanych uprawnień
1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.
2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 95, powierza się Komisji na okres pięciu lat od dnia 1 stycznia 2014 r. Komisja sporządza sprawozdanie dotyczące przekazania uprawnień nie później niż dziewięć miesięcy przed końcem okresu pięciu lat. Przekazanie uprawnień zostaje automatycznie przedłużone na takie same okresy, chyba że Parlament Europejski lub Rada sprzeciwią się takiemu przedłużeniu nie później niż trzy miesiące przed końcem każdego okresu.
3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 95, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanieokreślonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych.
4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go Radzie.
5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 95 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy Rada nie wyrazi sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania jej tego aktu lub gdy przed upływem tego terminu Rada poinformowała Komisję, że nie wniesie sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Rady.
Artykuł 97
Zmiana statusu
Rada, stanowiąc zgodnie z art. 203 TFUE, podejmuje decyzję o każdym niezbędnym dostosowaniu do niniejszej decyzji, w przypadku gdy:
a)
KTZ zyskuje niepodległość;
b)
KTZ wychodzi ze stowarzyszenia;
c)
KTZ staje się regionem najbardziej oddalonym;
d)
region najbardziej oddalony staje się KTZ;
Artykuł 98
Uchylenie
Decyzja Rady 2001/822/WE zostaje uchylona.
Odesłania do uchylonej decyzji traktuje się jako odesłania do niniejszej decyzji.
Artykuł 99
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2014 r.
Załącznik VI ma zastosowanie zgodnie z art. 65 tego załącznika.
Sporządzono w Brukseli dnia 25 listopada 2013 r.