ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) 2015/601
ze dne 15. dubna 2015
o poskytnutí makrofinanční pomoci Ukrajině
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 212 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
v souladu s řádným legislativním postupem (1),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Vztahy mezi Evropskou unií a Ukrajinou se rozvíjejí v rámci evropské politiky sousedství a Východního partnerství. Dohoda o přidružení mezi Evropskou unií, Evropským společenstvím pro atomovou energii a jejich členskými státy na jedné straně a Ukrajinou na straně druhé (2) (dále jen „dohoda o přidružení“), jež zahrnuje i zřízení prohloubené a komplexní zóny volného obchodu, byla sjednávána v letech 2007 až 2011. Parafována byla v roce 2012, Ukrajina ji podepsala dne 21. března 2014 a Unie ji podepsala dne 27. června 2014. Od 1. listopadu 2014 jsou důležité části dohody o přidružení prozatímně prováděny v oblastech dodržování lidských práv, základních svobod a zásad právního státu, politického dialogu a reformy, spravedlnosti, svobody a bezpečnosti a hospodářské a finanční spolupráce.
(2)
Po obnovení ukrajinské ústavy z roku 2004 úspěšně proběhly dne 25. května 2014 prezidentské volby a dne 26. října 2014 i volby parlamentní. Poté, co byla dne 2. prosince 2014 vytvořena nová vláda, která odrážela výsledek parlamentních voleb, Ukrajina znovu potvrdila svůj závazek podporovat politické a hospodářské reformy v souladu s rámcem stanoveným v dohodě o přidružení a předložila akční plán obsahující zamýšlené reformy.
(3)
Porušení svrchovanosti a územní celistvosti Ukrajiny a výsledný vojenský konflikt mají na Ukrajině negativní dopad na již tak svízelnou hospodářskou a finanční stabilitu. Ukrajina čelí obtížné situaci v oblasti platební bilance a likvidity, která je dána poklesem důvěry a únikem kapitálu, jakož i zhoršování fiskální situace v důsledku přímých rozpočtových nákladů konfliktu, hlubší než očekávané recese a ztráty daňových příjmů ze zeměpisných oblastí kontrolovaných separatisty. Ke zhoršování hospodářské situace zároveň přispívají již existující strukturální slabiny a problémy týkající se rozpočtu a vnějšího financování.
(4)
V této souvislosti jsou ukrajinské potřeby vnějšího financování podstatně vyšší, než bylo původně zjištěno, a je proto potřeba dodatečné finanční pomoci od mezinárodních věřitelů a dárců. Mezinárodní měnový fond (MMF) při svém posledním přezkumu programu zjistil velmi značnou potřebu financování nad rámec finančníchprostředků, ke kterým se dosud zavázalo mezinárodní společenství a mezi kterými figuruje makrofinanční pomoc Unie podle rozhodnutí Rady 2002/639/ES (3), rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 646/2010/EU (4) a rozhodnutí Rady 2014/215/EU (5).
(5)
Unie při různých příležitostech vyjadřovala své odhodlání podpořit nové ukrajinské orgány v jejich snaze stabilizovat situaci a pokračovat v provádění reforem. Unie také vyslovila svoji ochotu plně podpořit úsilí mezinárodního společenství a mezinárodních finančních institucí, zejména MMF, pokud jde o balíček mezinárodní pomoci, který má řešit naléhavé potřeby Ukrajiny, za podmínky, že se Ukrajina jasně odhodlá k provádění reforem. Finanční podpora pro Ukrajinu ze strany Unie je v souladu s politikou Unie stanovenou v evropské politice sousedství a ve Východním partnerství. Ve svých závěrech ze dne 18. prosince 2014 Evropská rada uvádí, že poté, co Komise v prosinci 2014 vyplatila druhou splátku makrofinanční pomoci ve výši 500 milionů EUR, jsou Unie a její členské státy připraveny dále usnadnit a podporovat reformní proces na Ukrajině, společně s dalšími dárci a v souladu s podmínkami MMF.
(6)
Makrofinanční pomoc Unie by měla být výjimečným finančním nástrojem, který platební bilanci podpoří formou, jež není účelově vázaná a jejímž cílem je řešit okamžité potřeby vnějšího financování příjemce. Tato pomoc by měla podpořit provádění politického programu, jehož součástí jsou důrazná okamžitá ozdravná opatření a opatření strukturálních reforem, která mají v krátkodobém výhledu zlepšit situaci platební bilance.
(7)
Dne 30. dubna 2014 ukrajinské orgány a MMF dojednaly dvouletou dohodu o pohotovostním úvěru ve výši 10,976 miliard zvláštních práv čerpání (ZPČ) (přibližně 17,01 miliardy USD, 800 procent kvóty) na podporu hospodářského ozdravného a reformního programu Ukrajiny.
(8)
Dne 5. března 2014 Komise vzhledem k drasticky se zhoršující situaci platební bilance na Ukrajině oznámila balíček podpory, který byl podpořen na mimořádném zasedání Evropské rady dne 6. března 2014. Balíček obsahuje finanční pomoc ve výši 11 miliard EUR na období 2014-2020, v níž je zahrnuto až 1,565 miliardy EUR ve formě grantů mobilizovaných pro stejné období v rámci evropského nástroje sousedství, investiční facility sousedství, nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru a v rámci rozpočtu pro společnou zahraniční a bezpečnostní politiku, jakož i makrofinanční pomoc Unie ve výši až 1,61 miliardy EUR na období 2014-2015.
(9)
Vzhledem ke zhoršující se hospodářské situaci a hospodářskému výhledu požádala Ukrajina dne 9. září 2014 Unii o další makrofinanční pomoc. Tato žádost byla zopakována v dopise ze dne 15. prosince 2014.
(10)
Vzhledem k tomu, že Ukrajina je zemí, na kterou se vztahuje evropská politika sousedství, měla by být považována za způsobilou pro získání makrofinanční pomoci Unie.
(11)
Vzhledem k tomu, že v platební bilanci Ukrajiny přetrvává výrazný zbytkový deficit vnějšího financování přesahující výši prostředků poskytnutých MMF a jinými mnohostrannými institucemi, je poskytnutí makrofinanční pomoci Ukrajině ze strany Unie (dále jen „makrofinanční pomoc Unie“) za stávajících výjimečných okolností považováno za vhodnou reakci na žádost Ukrajiny o podporu hospodářské stabilizace ve spojení s programem MMF. Makrofinanční pomoc Unie by podpořila hospodářskou stabilizaci Ukrajiny a její program strukturálních reforem a doplnila by zdroje dostupné v rámci finančního ujednání s MMF.
(12)
Makrofinanční pomoc Unie by měla Ukrajinu podpořit při obnovování udržitelného stavu, pokud jde o její potřebu vnějšího financování, a tím přispět k jejímu hospodářskému a sociálnímu rozvoji v souladu s dohodou o přidružení.
(13)
Stanovení výše makrofinanční pomoci Unie vychází z úplného kvantitativního posouzení zbývajících potřeb vnějšího financování Ukrajiny a zohledňuje její schopnost financovat se z vlastních zdrojů, a to zejména z mezinárodních rezerv, které má k dispozici. Makrofinanční pomoc Unie by měla doplňovat programy a zdroje poskytnuté MMF a Světovou bankou. Při určování výše pomoci byly rovněž zohledněny očekávané finančnípříspěvky od mnohostranných dárců a nutnost zajistit spravedlivé rozložení zátěže mezi Unii a ostatní dárce, jakož i dosavadní použití jiných unijních nástrojů vnějšího financování na Ukrajině a přidaná hodnota celkového zapojení Unie.
(14)
Komise by měla zajistit, aby makrofinanční pomoc Unie byla po právní i obsahové stránce v souladu s hlavními zásadami, cíli a opatřeními, které byly přijaty v rámci jednotlivých oblastí vnější činnosti, a dalšími příslušnými politikami Unie.
(15)
Makrofinanční pomoc Unie by měla podporovat vnější politiku Unie vůči Ukrajině. Útvary Komise a Evropská služba pro vnější činnost by v průběhu poskytování makrofinanční pomoci měly úzce spolupracovat v zájmu koordinace vnější politiky Unie a zajištění její ucelenosti.
(16)
Makrofinanční pomoc Unie by měla posilovat odhodlání Ukrajiny sdílet s Unií společné hodnoty, včetně demokracie, právního státu, řádné správy věcí veřejných, dodržování lidských práv, udržitelného rozvoje a snižování chudoby, jakož i odhodlání Ukrajiny dodržovat zásady otevřeného a spravedlivého obchodu založeného na pravidlech.
(17)
Poskytnutí makrofinanční pomoci Unie by mělo být podmíněno tím, že Ukrajina bude respektovat účinné demokratické mechanismy, včetně parlamentního systému založeného na pluralitě politických stran, a zásady právního státu a že zaručí dodržování lidských práv. Specifické cíle makrofinanční pomoci Unie by dále měly na Ukrajině posílit účinnost, transparentnost a odpovědnost systémů řízení veřejných financí a prosazovat strukturální reformy zaměřené na podporu udržitelného růstu podporujícího začlenění, na vytváření pracovních míst a fiskální konsolidaci. Komise a Evropská služba pro vnější činnost by měly plnění uvedených podmínek a dosahování těchto cílů pravidelně sledovat.
(18)
V zájmu zajištění účinné ochrany finančních zájmů Unie souvisejících s makrofinanční pomocí Unie by Ukrajina měla přijmout vhodná opatření v oblasti prevence a potírání podvodů, korupce a jakýchkoli jiných nesrovnalostí souvisejících s pomocí. Kromě toho je třeba stanovit, že Komise bude provádět kontroly a Účetní dvůr audity.
(19)
Uvolněním makrofinanční pomoci Unie nejsou dotčeny pravomoci Evropského parlamentu a Rady (jako rozpočtového orgánu).
(20)
Částky složené pro účely záruky potřebné pro poskytnutí makrofinanční pomoci Unie by měly být v souladu s rozpočtovými prostředky stanovenými ve víceletém finančním rámci.
(21)
Makrofinanční pomoc Unie by měla být řízena Komisí. Komise by měla pravidelně informovat Evropský parlament a Radu o vývoji souvisejícím s makrofinanční pomocí a poskytovat jim příslušné dokumenty, aby mohly provádění tohoto rozhodnutí sledovat.
(22)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto rozhodnutí by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (6).
(23)
Na makrofinanční pomoc Unie by se měly vztahovat podmínky v oblasti hospodářské politiky, jež budou stanoveny v memorandu o porozumění. V zájmu zajištění jednotných podmínek provádění a z důvodů účinnosti by Komise měla být zmocněna ke sjednání těchto podmínek s ukrajinskými orgány pod dohledem výboru složeného ze zástupců členských států v souladu s nařízením (EU) č. 182/2011. Podle uvedeného nařízení by se měl poradní postup obecně použít ve všech případech, kromě případů stanovených v uvedeném nařízení. Vzhledem k potenciálně významnému dopadu pomoci ve výši více než 90 milionů EUR je vhodné použít na operace přesahující tuto prahovou hodnotu přezkumný postup. Vzhledem k výši makrofinanční pomoci, kterou Unie Ukrajině poskytne, by měl být pro přijetí memoranda o porozumění nebo pro snížení, zastavení či zrušení pomoci použit přezkumný postup,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Unie poskytne Ukrajině makrofinanční pomoc (dále jen „makrofinanční pomoc Unie“) v maximální výši 1,8 miliardy EUR s cílem podpořit hospodářskou stabilizaci Ukrajiny a její obsáhlý program reforem. Pomoc přispěje k pokrytí potřeb Ukrajiny v oblasti platební bilance zjištěných v programu MMF.
2. Celá částka makrofinanční pomoci Unie se Ukrajině poskytne ve formě úvěrů. Komise je zmocněna jménem Unie si vypůjčit potřebné prostředky na kapitálových trzích nebo u finančních institucí a dále je půjčit Ukrajině. Úvěry musí mít maximální dobu splatnosti 15 let.
3. Uvolnění makrofinanční pomoci Unie řídí Komise způsobem, který je v souladu s dohodami nebo ujednáními uzavřenými mezi MMF a Ukrajinou a s hlavními zásadami a cíli hospodářských reforem uvedenými v dohodě o přidružení a v programu přidružení EU-Ukrajina, dohodnutému v rámci evropské politiky sousedství.
Komise pravidelně informuje Evropský parlament a Radu o vývoji v oblasti makrofinanční pomoci Unie, včetně jejího vyplácení, a předkládá těmto orgánům včas příslušné dokumenty.
4. Makrofinanční pomoc Unie je k dispozici po dobu dva a půl roku ode dne následujícího po vstupu memoranda o porozumění uvedeného v čl. 3 odst. 1 v platnost.
5. V případě, že se během období vyplácení makrofinanční pomoci Unie potřeby financování Ukrajiny oproti původním předpokladům podstatně sníží, sníží Komise přezkumným postupem podle čl. 7 odst. 2 výši poskytované pomoci nebo její poskytování pozastaví či zruší.
Článek 2
1. Podmínkou poskytnutí makrofinanční pomoci Unie je, že Ukrajina bude respektovat účinné demokratické mechanismy, včetně parlamentního systému založeného na pluralitě politických stran, a zásady právního státu a zaručí dodržování lidských práv.
2. Komise a Evropská služba pro vnější činnost sledují plnění této podmínky po celou dobu poskytování makrofinanční pomoci Unie.
3. Odstavce 1 a 2 se použijí v souladu s rozhodnutím Rady 2010/427/EU (7).
Článek 3
1. Komise vyjedná v souladu s přezkumným postupem podle čl. 7 odst. 2 s ukrajinskými orgány jasně vymezené podmínky v oblasti hospodářské politiky, jakož i finanční podmínky, které se vztahují na makrofinanční pomoc Unie, přičemž se zaměří na strukturální reformy a zdravé veřejné finance. Tyto podmínky budou stanoveny v memorandu o porozumění, které bude obsahovat časový rámec pro jejich splnění.
Podmínky v oblasti hospodářské politiky a finanční podmínky uvedené v memorandu o porozumění musí být v souladu s dohodami nebo ujednáními uvedenými v čl. 1 odst. 3, včetně makroekonomických ozdravných programů a programů strukturálních reforem prováděných Ukrajinou za podpory MMF.
2. Podmínky uvedené v odstavci 1 mají zejména posílit účinnost, transparentnost a odpovědnost systémů řízení veřejných financí na Ukrajině, mimo jiné při využívání makrofinanční pomoci Unie. Při navrhování politických opatření musí být náležitě zohledněn také pokrok v oblasti vzájemného otevírání trhů, rozvoj spravedlivého obchodu založeného na pravidlech a další priority v rámci vnější politiky Unie. Komise pravidelně sleduje pokrok při plnění těchto cílů.
3. Podrobné finanční podmínky makrofinanční pomoci Unie se stanoví ve smlouvě o úvěru uzavřené mezi Komisí a ukrajinskými orgány.
4. Komise pravidelně ověřuje, zda jsou nadále plněny podmínky stanovené v čl. 4 odst. 3, včetně toho, zda je hospodářská politika Ukrajiny v souladu s cíli makrofinanční pomoci Unie. Komise přitom postupuje v úzké spolupráci s MMF a Světovou bankou a v případě potřeby s Evropským parlamentem a Radou.
Článek 4
1. S výhradou podmínek stanovených v odstavci 3 poskytne Komise makrofinanční pomoc Unie úvěrem ve třech splátkách. Výše každé splátky bude stanovena v memorandu o porozumění.
2. Na pokrytí makrofinanční pomoci Unie se v případě potřeby poskytnou prostředky v souladu s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 480/2009 (8).
3. Komise rozhodne o uvolnění splátek, pokud budou splněny všechny následující podmínky:
a)
podmínka stanovená v článku 2;
b)
průběžné uspokojivé výsledky Ukrajiny při provádění plánu politik, který zahrnuje důrazná ozdravná opatření a opatření strukturálních reforem podporovaná úvěrovou dohodou s MMF, která nemá preventivní charakter; a
c)
plnění podmínek v oblasti hospodářské politiky a finančních podmínek, dohodnutých v memorandu o porozumění, v konkrétním časovém rámci.
4. K čerpání druhé splátky nedojde dříve než po třech měsících od uvolnění první splátky.
K čerpání třetí splátky nedojde dříve než po třech měsících od uvolnění druhé splátky.
5. Nejsou-li splněny podmínky stanovené v odstavci 3, Komise vyplácení makrofinanční pomoci Unie pozastaví nebo zruší. V těchto případech Komise informuje o důvodech tohoto pozastavení či zrušení Evropský parlament a Radu.
6. Makrofinanční pomoc Unie bude vyplacena Ukrajinské národní bance. S výhradou ustanovení sjednaných v memorandu o porozumění, včetně potvrzení o zbývajících rozpočtových finančních potřebách Ukrajiny, mohou být finanční prostředky Unie převedeny ukrajinskému ministerstvu financí jako konečnému příjemci.
Článek 5
1. Výpůjční a úvěrové operace související s makrofinanční pomocí Unie se provedou v eurech se stejným dnem připsání a Unie se na jejich základě nesmí týkat změna splatnosti ani nesmí být v jejich důsledku vystavena žádnému riziku směnných kurzů nebo úrokových sazeb ani žádnému jinému obchodnímu riziku.
2. Pokud to okolnosti dovolí, může Komise na žádost Ukrajiny přijmout potřebná opatření s cílem zajistit, aby do podmínek úvěru byla zahrnuta doložka o předčasném splacení a aby byla spojena s odpovídající doložkou v podmínkách výpůjčních operací.
3. Pokud okolnosti dovolí zlepšení úrokové sazby úvěru, může se Komise na žádost Ukrajiny rozhodnout zcela nebo částečně refinancovat svůj původní úvěr nebo restrukturalizovat odpovídající finanční podmínky. Refinanční nebo restrukturalizační operace se uskuteční v souladu s odstavci 1 a 4 a nesmí vést k prodloužení splatnosti dotyčného úvěru ani ke zvýšení částky nesplacené jistiny ke dni refinancování nebo restrukturalizace.
4. Veškeré náklady vzniklé Unii v souvislosti s výpůjčními a úvěrovými operacemi podle tohoto rozhodnutí hradí Ukrajina.
5. Komise informuje Evropský parlament a Radu o vývoji operací uvedených v odstavcích 2 a 3.
Článek 6
1. Makrofinanční pomoc Unie se provádí v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (9) a nařízením Komise v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 (10).
2. Provádění makrofinanční pomoci Unie podléhá přímému řízení.
3. Memorandum o porozumění a smlouva o úvěru musí obsahovat ustanovení, která:
a)
zajistí, aby Ukrajina pravidelně kontrolovala, že financování ze souhrnného rozpočtu Unie bylo použito řádným způsobem, přijímala vhodná opatření pro předcházení nesrovnalostem a podvodům a v případě potřeby podnikla právní kroky s cílem vymoci veškeré finanční prostředky poskytnuté podle tohoto rozhodnutí, které byly získány neoprávněně;
b)
zajistí ochranu finančních zájmů Unie, a to zejména stanovením zvláštních opatření v oblasti prevence a potírání podvodů, korupce a jakýchkoli jiných nesrovnalostí týkajících se makrofinanční pomoci Unie, v souladu s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 2988/95 (11), nařízením Rady (Euratom,ES) č. 2185/96 (12) a nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (13);
c)
výslovně zmocňují Komisi i Evropský úřad pro boj proti podvodům nebo jejich zástupce k provádění kontrol, včetně kontrol a inspekcí na místě;
d)
výslovně zmocňují Komisi a Účetní dvůr k provádění auditů v průběhu období dostupnosti makrofinanční pomoci Unie a po jeho skončení, včetně auditů na základě dokladů a auditů na místě, například operačních hodnocení; a
e)
zajistí, aby Unie měla nárok na předčasné splacení úvěru, pokud se prokáže, že se Ukrajina v souvislosti se správou makrofinanční pomoci Unie dopustila podvodu, korupce nebo jiného protiprávního jednání poškozujícího finanční zájmy Unie.
4. Během provádění makrofinanční pomoci Unie sleduje Komise prostřednictvím operačních hodnocení, zda Ukrajina řádně dodržuje finanční ujednání, správní postupy a mechanismy vnitřní a vnější kontroly, které jsou z hlediska této pomoci významné.
Článek 7
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 8
1. Komise každý rok do 30. června předloží Evropskému parlamentu a Radě zprávu o provádění tohoto rozhodnutí v předchozím roce, včetně vyhodnocení tohoto provádění. Tato zpráva:
a)
vyhodnotí, jakého pokroku bylo při provádění makrofinanční pomoci Unie dosaženo;
b)
posoudí hospodářskou situaci a vyhlídky Ukrajiny, jakož i pokrok dosažený při provádění politických opatření uvedených v čl. 3 odst. 1;
c)
uvede do souvislosti podmínky hospodářské politiky stanovené v memorandu o porozumění, průběžné výsledky Ukrajiny v hospodářské a rozpočtové oblasti a rozhodnutí Komise o uvolnění splátek makrofinanční pomoci Unie.
2. Do dvou let od skončení období dostupnosti makrofinanční pomoci Unie podle čl. 1 odst. 4 předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě zprávu o hodnocení ex post, v níž vyhodnotí výsledky a účinnost dokončené makrofinanční pomoci Unie a míru, v níž přispěla k dosažení cílů této pomoci.
Článek 9
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
V Bruselu dne 15. dubna 2015.
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2015/601
z dnia 15 kwietnia 2015 r.
w sprawie udzielenia pomocy makrofinansowej Ukrainie
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 212,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (1),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Stosunki między Unią Europejską a Ukrainą rozwijają się w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa i Partnerstwa Wschodniego. Układ o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ukrainą, z drugiej strony (2) („układ o stowarzyszeniu”), w tym pogłębiona i kompleksowa strefa wolnego handlu (DCFTA), był przedmiotem negocjacji w latach 2007-2011. Został on parafowany w 2012 r. i podpisany przez Ukrainę w dniu 21 marca 2014 r., zaś przez Unię w dniu 27 czerwca 2014 r. Od dnia 1 listopada 2014 r. istotne części układu o stowarzyszeniu były tymczasowo stosowane w dziedzinach poszanowania praw człowieka, podstawowych wolności i państwa prawa, dialogu politycznego i reform, sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa oraz współpracy gospodarczej i finansowej.
(2)
W następstwie przywrócenia konstytucji ukraińskiej z 2004 r. pomyślnie przeprowadzono wybory zarówno prezydenckie, jak i parlamentarne, odpowiednio w dniach 25 maja 2014 r. i 26 października 2014 r. Po utworzeniu w dniu 2 grudnia 2014 r. nowego rządu, który odzwierciedla wyniki wyborów parlamentarnych, Ukraina potwierdziła swoje zobowiązanie do przeprowadzenia reform politycznych i gospodarczych zgodnie z ramami określonymi w układzie o stowarzyszeniu i przedstawiła plan działania, w którym określono zamierzone reformy.
(3)
Naruszenie suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy i wynikający z tego konflikt zbrojny miały silny negatywny wpływ na już obecnie zagrożoną stabilność gospodarczą i finansową Ukrainy. Ukraina stoi w obliczu trudności dotyczących bilansu płatniczego i płynności w związku ze spadkiem zaufania i ucieczką kapitału, jak również ze względu na jej pogarszającą się sytuację budżetową wynikającą z bezpośrednich kosztów budżetowych konfliktu, głębszej niż oczekiwano recesji oraz utraty dochodów budżetowych z obszarów geograficznych kontrolowanych przez separatystów. Jednocześnie istniejące już wcześniej słabości strukturalne i zagrożenia wynikające z polityki budżetowej i finansowania zewnętrznego również przyczyniły się do pogorszenia sytuacji gospodarczej.
(4)
W związku z tym potrzeby Ukrainy w zakresie finansowania zewnętrznego są znacznie większe, niż określono pierwotnie, i wymagają dodatkowej pomocy finansowej ze strony międzynarodowych wierzycieli i darczyńców. W ostatnim przeglądzie programu Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) stwierdził istnienie znacznych potrzeb finansowych, znacznie przekraczających fundusze, do przekazania których zobowiązała się społeczność międzynarodowa, obejmujące również pomoc makrofinansową Unii na mocy decyzji Rady 2002/639/WE (3), decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 646/2010/UE (4) oraz decyzji Rady 2014/215/UE (5).
(5)
Unia wielokrotnie deklarowała swoje zobowiązanie do wspierania nowych władz Ukrainy w ich dążeniach do osiągnięcia celów ustabilizowania sytuacji i przeprowadzenia reform. Unia zadeklarowała również swoją gotowość do pełnego poparcia działań wspólnoty międzynarodowej i międzynarodowych instytucji finansowych, w szczególności MFW, w odniesieniu do pakietu pomocy międzynarodowej zaprojektowanego w celu zaspokojenia pilnych potrzeb Ukrainy, pod warunkiem wyraźnego zaangażowania Ukrainy na rzecz przeprowadzenia reform. Wsparcie finansowe Unii dla Ukrainy jest spójne z polityką Unii określoną w ramach europejskiej polityki sąsiedztwa oraz w Partnerstwie Wschodnim. W konkluzjach z dnia 18 grudnia 2014 r. Rada Europejska stwierdziła, że po wypłacie przez Komisję w grudniu 2014 r. drugiej transzy w wysokości 500 mln EUR w ramach pomocy makrofinansowej Unia i jej państwa członkowskie są gotowe dalej ułatwiać i wspierać proces reform na Ukrainie, wraz z innymi darczyńcami i zgodnie z warunkami MFW.
(6)
Pomoc makrofinansowa Unii powinna stanowić instrument finansowy stosowany w sytuacjach wyjątkowych, mający formę niewiązanego i nieukierunkowanego wsparcia bilansu płatniczego, służący zaspokojeniu pilnych potrzeb beneficjenta w zakresie finansowania zewnętrznego; pomoc ta powinna także stanowić podstawę realizacji programu dotyczącego polityki obejmującego solidne środki dostosowawcze i środki w zakresie reformy strukturalnej służącej poprawie pozycji bilansu płatniczego w perspektywie krótkoterminowej.
(7)
W dniu 30 kwietnia 2014 r. władze Ukrainy i MFW uzgodniły dwuletnią promesę kredytową o wartości 10,976 mld specjalnych praw ciągnienia (SDR) (około 17,01 mld USD, 800 % udziału) w celu wsparcia programu dostosowań i reform gospodarczych na Ukrainie.
(8)
W dniu 5 marca 2014 r., wobec drastycznie pogarszającej się sytuacji Ukrainy pod względem bilansu płatniczego, Komisja zapowiedziała pakiet pomocy finansowej, który został zatwierdzony na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady Europejskiej w dniu 6 marca 2014 r. Obejmuje on pomoc finansową w wysokości 11 mld EUR w latach 2014-2020, w tym dotacje w łącznej wysokości 1,565 mld EUR w tym samym okresie uruchomione w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa, sąsiedzkiego funduszu inwestycyjnego, Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju oraz budżetu wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, jak również pomoc makrofinansową Unii w wysokości maksymalnie 1,61 mld EUR w latach 2014-2015.
(9)
W dniu 9 września 2014 r., w związku z pogarszającą się sytuacją gospodarczą i prognozami gospodarczymi, Ukraina wystąpiła z wnioskiem o dalszą pomoc makrofinansową Unii. Wniosek ten został przesłany ponownie w piśmie z dnia 15 grudnia 2014 r.
(10)
Biorąc pod uwagę, że Ukraina jest objęta europejską polityką sąsiedztwa, powinna zostać uznana za państwo kwalifikujące się do otrzymania unijnej pomocy makrofinansowej.
(11)
Biorąc pod uwagę fakt, że w bilansie płatniczym Ukrainy utrzymuje się znaczna pozostająca do pokrycia luka w finansowaniu zewnętrznym przekraczająca zasoby udostępnione przez MFW i inne instytucje wielostronne, unijna pomoc makrofinansowa, która ma zostać udzielona Ukrainie („unijna pomoc makrofinansowa”), jest w obecnych nadzwyczajnych okolicznościach uważana za właściwą odpowiedź na wniosek tego państwa o wsparcie stabilizacji gospodarczej w powiązaniu z programem MFW. Pomoc makrofinansowa Unii stanowiłaby wsparcie dla stabilizacji gospodarczej tego państwa oraz dla programu reform strukturalnych Ukrainy, ponieważ uzupełniałaby środki udostępnione w ramach porozumienia finansowego z MFW.
(12)
Celem pomocy makrofinansowej Unii powinno być wspieranie przywrócenia na Ukrainie trwałego finansowania zewnętrznego, co stanowiłoby tym samym wsparcie jej rozwoju gospodarczego i społecznego zgodnie z układem o stowarzyszeniu.
(13)
Ustalanie kwoty unijnej pomocy makrofinansowej opiera się na kompleksowej ocenie ilościowej pozostających do zaspokojenia potrzeb Ukrainy w zakresie finansowania zewnętrznego oraz uwzględnia zdolność tego państwa do finansowania się z własnych zasobów, w szczególności z rezerw walutowych, którymi dysponuje. Pomoc makrofinansowa Unii powinna uzupełniać programy i środki udostępniane przez MFW i Bank Światowy. Przy ustalaniu kwoty udzielanej pomocy uwzględnia się również spodziewane wkłady finansowe ze strony darczyńców będących podmiotami wielostronnymi oraz potrzebę zapewnienia sprawiedliwego podziału obciążeń między Unią a innymi darczyńcami, a także wcześniej uruchomione środki na Ukrainie w ramach innych unijnych instrumentów finansowania zewnętrznego oraz wartość dodaną ogólnego zaangażowania Unii.
(14)
Komisja powinna zapewnić zgodność prawną i merytoryczną pomocy makrofinansowej Unii z głównymi zasadami, celami i środkami podejmowanymi w różnych obszarach działań zewnętrznych oraz z innymi stosownymi politykami Unii.
(15)
Pomoc makrofinansowa Unii powinna wspierać politykę zewnętrzną Unii dotyczącą Ukrainy. Służby Komisji i Europejska Służba Działań Zewnętrznych powinny ściśle współpracować przez cały okres udzielania pomocy makrofinansowej w celu koordynowania zewnętrznej polityki Unii i zapewnienia spójności tej polityki.
(16)
Pomoc makrofinansowa Unii powinna wspierać zaangażowanie Ukrainy w przestrzeganie wartości podzielanych przez to państwo i Unię, w tym demokracji, praworządności, dobrych rządów, poszanowania praw człowieka, zrównoważonego rozwoju i ograniczania ubóstwa, a także zaangażowanie Ukrainy w przestrzeganie zasady otwartego, opartego na zasadach i uczciwego handlu.
(17)
Warunkiem wstępnym przyznania pomocy makrofinansowej Unii powinno być respektowanie przez Ukrainę skutecznych mechanizmów demokratycznych, w tym wielopartyjnego systemu parlamentarnego i praworządności, oraz gwarantowanie poszanowania praw człowieka. Ponadto cele szczególne unijnej pomocy makrofinansowej powinny polegać na zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i rozliczalności organów odpowiedzialnych za zarządzanie finansami publicznymi na Ukrainie i wspieraniu reform strukturalnych mających na celu wsparcie trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego, tworzenie miejsc pracy i konsolidację budżetową. Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych powinny regularnie monitorować zarówno spełnienie warunków wstępnych, jak i realizację tych celów.
(18)
W celu zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii związanych z pomocą makrofinansową Unii Ukraina powinna wprowadzić stosowne środki w zakresie zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom związanym z tą pomocą oraz w zakresie ich zwalczania. Należy również zapewnić kontrole przeprowadzane przez Komisję i kontrole przeprowadzane przez Trybunał Obrachunkowy.
(19)
Przekazanie unijnej pomocy makrofinansowej nie narusza uprawnień Parlamentu Europejskiego i Rady (jako władzy budżetowej).
(20)
Kwoty przeznaczone na unijną pomoc makrofinansową powinny odpowiadać środkom budżetowym przewidzianym w wieloletnich ramach finansowych.
(21)
Pomocą makrofinansową Unii powinna zarządzać Komisja. Aby zapewnić Parlamentowi Europejskiemu i Radzie możliwość śledzenia wykonania niniejszej decyzji, Komisja powinna regularnie informować wspomniane instytucje o rozwoju sytuacji w związku z pomocą i udostępniać im odpowiednie dokumenty.
(22)
W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania niniejszej decyzji należy przyznać Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (6).
(23)
Unijna pomoc makrofinansowa powinna podlegać warunkom dotyczącym polityki gospodarczej, które mają zostać określone w protokole ustaleń. W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonywania i ze względu na efektywność Komisja powinna być uprawniona do negocjowania tych warunków z władzami Ukrainy pod nadzorem komitetu przedstawicieli państw członkowskich zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 182/2011. Na mocy tego rozporządzenia procedura doradcza powinna, co do zasady, mieć zastosowanie we wszystkich przypadkach innych niż te określone we wspomnianym rozporządzeniu. Mając na uwadze potencjalnie duży wpływ pomocy w kwocie większej niż 90 mln EUR, w odniesieniu do takich operacji należy stosować procedurę sprawdzającą. Mając na uwadze kwotę pomocy makrofinansowej Unii dla Ukrainy, w odniesieniu do przyjęcia protokołu ustaleń oraz do każdego obniżenia, zawieszenia lub anulowania pomocy powinna mieć zastosowanie procedura sprawdzająca,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Unia udostępnia Ukrainie pomoc makrofinansową („pomoc makrofinansowa Unii”) w maksymalnej kwocie 1,8 mld EUR w celu wsparcia stabilizacji gospodarczej i istotnego programu reform na Ukrainie. Pomoc przyczynia się do pokrycia potrzeb Ukrainy w zakresie bilansu płatniczego określonych w aktualnym programie MFW.
2. Pełna kwota pomocy makrofinansowej Unii jest udostępniona Ukrainie w formie pożyczek. Komisja jest upoważniona do pożyczenia w imieniu Unii niezbędnych środków na rynkach kapitałowych lub od instytucji finansowych i do ich dalszego pożyczenia Ukrainie. Maksymalny termin wymagalności pożyczek wynosi 15 lat.
3. Udostępnianiem pomocy makrofinansowej Unii zarządza Komisja w sposób spójny z umowami lub ustaleniami zawartymi między MFW a Ukrainą oraz z kluczowymi zasadami i celami reform gospodarczych określonych w układzie o stowarzyszeniu oraz w programie stowarzyszeniowym UE-Ukraina uzgodnionym w ramach EPS.
Komisja regularnie informuje Parlament Europejski i Radę o rozwoju sytuacji w zakresie pomocy makrofinansowej Unii, w tym o jej wypłatach, a także w stosownym terminie przekazuje tym instytucjom odpowiednie dokumenty.
4. Pomoc makrofinansowa Unii udostępniana jest na okres dwóch i pół roku, począwszy od dnia po wejściu w życie protokołu ustaleń, o którym mowa w art. 3 ust. 1.
5. Jeżeli potrzeby finansowe Ukrainy w okresie wypłacania pomocy makrofinansowej Unii znacznie się zmniejszą w stosunku do pierwotnych założeń, Komisja - działając zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 7 ust. 2 - obniża wysokość takiej pomocy, zawiesza ją lub anuluje.
Artykuł 2
1. Warunkiem wstępnym przyznania pomocy makrofinansowej Unii jest respektowanie przez Ukrainę skutecznych mechanizmów demokratycznych, w tym wielopartyjnego systemu parlamentarnego i praworządności oraz gwarantowanie poszanowania praw człowieka.
2. Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych monitorują wypełnienie tego warunku wstępnego przez cały czas udzielania pomocy makrofinansowej Unii.
3. Ust. 1 i 2 stosuje się zgodnie z decyzją Rady 2010/427/UE (7).
Artykuł 3
1. Komisja, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 7 ust. 2, uzgadnia z władzami Ukrainy jasno określone warunki dotyczące polityki gospodarczej oraz warunki finansowe - koncentrując się na reformach strukturalnych i zdrowych finansach publicznych - którym to warunkom ma podlegać pomoc makrofinansowa Unii; warunki te mają zostać określone w protokole ustaleń („protokół ustaleń”) zawierającym harmonogram spełnienia tych warunków.
Warunki dotyczące polityki gospodarczej oraz warunki finansowe określone w protokole ustaleń muszą być zgodne z umowami lub ustaleniami, o których mowa w art. 1 ust. 3, w tym z programami w zakresie dostosowań makroekonomicznych i reform strukturalnych realizowanymi przez Ukrainę przy wsparciu MFW.
2. Warunki, o których mowa w ust. 1, mają w szczególności służyć zwiększeniu skuteczności, przejrzystości i rozliczalności systemów zarządzania finansami publicznymi na Ukrainie, w tym w odniesieniu do wykorzystania pomocy makrofinansowej Unii. Podczas opracowywania środków politycznych uwzględnia się również należycie postępy we wzajemnym otwieraniu rynku, rozwój opartego na zasadach i uczciwego handlu oraz inne priorytety w kontekście unijnej polityki zewnętrznej. Komisja regularnie monitoruje postępy w osiąganiu tych celów.
3. Szczegółowe warunki finansowe pomocy makrofinansowej Unii określa umowa pożyczki, która ma zostać uzgodniona między Komisją a władzami Ukrainy.
4. W regularnych odstępach czasu Komisja ocenia, czy warunki określone w art. 4 ust. 3 są nadal spełniane, w tym, czy polityka gospodarcza Ukrainy jest zgodna z celami pomocy makrofinansowej Unii. Komisja działa w tym zakresie w ścisłej współpracy z MFW i Bankiem Światowym oraz - jeżeli jest to konieczne - z Parlamentem Europejskim i Radą.
Artykuł 4
1. Pomoc makrofinansowa Unii udostępniana jest przez Komisję w trzech transzach, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w ust. 3. Wysokość każdej transzy pożyczki określa się w protokole ustaleń.
2. Kwoty pomocy makrofinansowej Unii są zabezpieczane, jeżeli jest to wymagane, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 480/2009 (8).
3. O przekazaniu każdej transzy pożyczki decyduje Komisja, przy czym jest to uzależnione od spełnienia wszystkich następujących warunków:
a)
warunku wstępnego określonego w art. 2;
b)
udokumentowania stałych zadowalających postępów Ukrainy we wdrażaniu programu dotyczącego polityki obejmującego solidne środki dostosowawcze oraz środki w zakresie reformy strukturalnej wspierane przez inne niż ostrożnościowe rozwiązania MFW w zakresie kredytowania; oraz
c)
spełnienia warunków dotyczących polityki gospodarczej i warunków finansowych uzgodnionych w protokole ustaleń w określonych ramach czasowych.
4. Wypłata drugiej transzy pożyczki następuje nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od dnia przekazania pierwszej transzy pożyczki.
Wypłata trzeciej transzy pożyczki następuje nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy od dnia przekazania drugiej transzy pożyczki.
5. Jeżeli warunki określone w ust. 3 nie zostały spełnione, Komisja tymczasowo zawiesza lub anuluje wypłatę pomocy makrofinansowej Unii. W takich przypadkach Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o przyczynach zawieszenia lub anulowania.
6. Pomoc makrofinansowa Unii jest wypłacana ukraińskiemu bankowi centralnemu. Środki finansowe Unii mogą zostać przekazane na rzecz ministerstwa finansów Ukrainy jako beneficjenta końcowego, z zastrzeżeniem postanowień uzgodnionych w protokole ustaleń, w tym potwierdzenia pozostających do zaspokojenia potrzeb budżetowych Ukrainy w zakresie finansowania.
Artykuł 5
1. Operacje zaciągania i udzielania pożyczek związane z unijną pomocą makrofinansową przeprowadzane są w euro z tą samą datą waluty i nie wiążą się dla Unii ze zmianą terminów wymagalności ani nie narażają jej na żadne ryzyko walutowe lub ryzyko związane ze stopami procentowymi ani na żadne inne ryzyko handlowe.
2. Jeżeli pozwalają na to okoliczności oraz jeśli Ukraina złoży stosowny wniosek, Komisja może podjąć kroki niezbędne do zapewnienia, aby do warunków udzielanej pożyczki została włączona klauzula wcześniejszej spłaty zadłużenia i aby odpowiadała jej analogiczna klauzula w warunkach zaciągania pożyczek.
3. Jeśli okoliczności pozwalają na uzyskanie korzystniejszego oprocentowania udzielonej pożyczki i jeśli Ukraina złoży stosowny wniosek, Komisja może zdecydować o refinansowaniu całości lub części zaciągniętej pierwotnie pożyczki lub może zmienić odpowiednie warunki finansowe. Operacje refinansowania lub zmiany warunków pożyczki przeprowadzane są zgodnie z warunkami określonymi w ust. 1 i 4 oraz nie skutkują przedłużeniem terminu wymagalności danej pożyczki ani zwiększeniem kwoty kapitału pozostającej do spłaty na dzień refinansowania lub zmiany warunków pożyczki.
4. Ukraina pokrywa wszystkie koszty poniesione przez Unię w związku z operacjami zaciągania i udzielania pożyczek na podstawie niniejszej decyzji.
5. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o rozwoju sytuacji w zakresie operacji, o których mowa w ust. 2 i 3.
Artykuł 6
1. Pomoc makrofinansowa Unii jest realizowana zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (9) oraz z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) nr 1268/2012 (10).
2. Pomoc makrofinansowa Unii jest udzielana w ramach zarządzania bezpośredniego.
3. Protokół ustaleń oraz umowa pożyczki zawierają przepisy:
a)
zapewniające, by Ukraina regularnie sprawdzała, czy środki finansowe pochodzące z budżetu ogólnego Unii zostały właściwie wykorzystane, podejmowała odpowiednie środki zapobiegające nieprawidłowościom i nadużyciom finansowym oraz, w razie konieczności, podejmowała działania prawne zmierzające do odzyskania wszelkich środków dostarczonych na mocy niniejszej decyzji, które zostały niewłaściwie wykorzystane;
b)
zapewniające ochronę interesów finansowych Unii, w szczególności przewidujące podjęcie konkretnych środków związanych z zapobieganiem nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nieprawidłowościom mającym wpływ na pomoc makrofinansową Unii, oraz ze zwalczaniem takich zjawisk, zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 (11), rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (12) oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (13);
c)
wyraźnie upoważniające Komisję, w tym Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, lub przedstawicieli tych instytucji, do przeprowadzania kontroli, w tym kontroli na miejscu i inspekcji;
d)
wyraźnie upoważniające Komisję i Trybunał Obrachunkowy do przeprowadzania - w okresie, na jaki została udostępniona pomoc makrofinansowa Unii, i po jego upływie - audytów, w tym audytów dokumentów i audytów na miejscu, takich jak ocena operacyjna; oraz
e)
zapewniające, aby Unia była uprawniona do żądania wcześniejszej spłaty pożyczki, jeżeli stwierdzono, że w związku z zarządzaniem pomocą makrofinansową Unii Ukraina uczestniczyła w jakiejkolwiek czynności stanowiącej nadużycie finansowe lub korupcję lub w jakiejkolwiek innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Unii.
4. W okresie udzielania pomocy makrofinansowej Unii Komisja monitoruje w drodze ocen operacyjnych prawidłowość stosowanych przez Ukrainę uregulowań finansowych, procedur administracyjnych oraz wewnętrznych i zewnętrznych mechanizmów kontroli, które są istotne dla tej pomocy.
Artykuł 7
1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 8
1. Do dnia 30 czerwca każdego roku Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat wykonania niniejszej decyzji w poprzednim roku, zawierające ocenę tego wykonania. Sprawozdanie to zawiera:
a)
analizę postępów poczynionych w udzielaniu pomocy makrofinansowej Unii;
b)
ocenę sytuacji gospodarczej Ukrainy i jej perspektyw gospodarczych, a także ocenę postępów poczynionych we wdrażaniu środków politycznych, o których mowa w art. 3 ust. 1;
c)
informacje o związku pomiędzy warunkami dotyczącymi polityki gospodarczej określonymi w protokole ustaleń, bieżącymi wynikami gospodarczymi i budżetowymi Ukrainy a decyzjami Komisji dotyczącymi wypłaty poszczególnych transz pomocy makrofinansowej Unii.
2. Nie później niż dwa lata po upływie okresu, na jaki udostępniona została pomoc, o którym mowa w art. 1 ust. 4, Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z oceny ex post zawierające ocenę rezultatów i skuteczności udzielonej pomocy makrofinansowej Unii oraz zakresu, w jakim przyczyniła się ona do osiągnięcia celów pomocy.
Artykuł 9
Niniejsza decyzja wchodzi w życie trzeciego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 15 kwietnia 2015 r.