ROZHODNUTÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY č. 994/2012/EU
ze dne 25. října 2012,
kterým se zavádí mechanismus výměny informací o mezivládních dohodách mezi členskými státy a třetími zeměmi v oblasti energetiky
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 194 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
po konzultaci s Výborem regionů,
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská rada požádala členské státy, aby od 1. ledna 2012 informovaly Komisi o všech svých nových a stávajících dvoustranných dohodách uzavřených se třetími zeměmi v oblasti energetiky. Komise by měla tyto informace zpřístupnit vhodnou formou všem ostatním členským státům a zohlednit přitom nutnost ochrany citlivých obchodních informací.
(2)
Podle článku 4 Smlouvy o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“) učiní členské státy veškerá vhodná opatření k plnění závazků, které vyplývají ze Smluv nebo z aktů orgánů Unie. Členské státy by proto měly zabránit jakémukoli nesouladu mezi právem Unie a mezinárodními dohodami uzavřenými mezi členskými státy a třetími zeměmi či takový nesoulad odstranit.
(3)
Pro řádné fungování vnitřního trhu s energií je nezbytné, aby se dovoz energie do Unie plně řídil pravidly o vytvoření vnitřního trhu s energií. Vnitřní trh s energií, který by nefungoval řádně, by vedl ke zranitelnosti Unie z hlediska zabezpečení dodávek energie a v tomto ohledu ji znevýhodňoval, přičemž by narušoval její potenciální přínos pro evropské spotřebitele a průmysl. Vysoký stupeň transparentnosti u dohod mezi členskými státy a třetími zeměmi v oblasti energetiky by Unii umožnil jednat koordinovaně a v duchu solidarity s cílem zajistit, aby tyto dohody byly v souladu s právem Unie a účinně zabezpečovaly dodávky energie. Tato transparentnost by byla rovněž prospěšná pro dosažení užší spolupráce uvnitř Unie zaměřené na vnější vztahy v oblasti energetiky i pro dosažení dlouhodobých politických cílů Unie, jež se týkají energetiky, klimatu a zabezpečení dodávek energie.
(4)
Měl by proto být zaveden nový mechanismus výměny informací. Vztahovat by se měl pouze na mezivládní dohody, které mají dopad na vnitřní trh s energií nebo zabezpečení dodávek energie v Unii, neboť tyto dvě oblasti spolu vzájemně souvisí. Za počáteční posouzení, zda určitá mezivládní dohoda nebo jiný dokument, na nějž mezivládní dohoda výslovně odkazuje, mají dopad na vnitřní trh s energií nebo na zabezpečení dodávek energie v Unii, by měly být odpovědné členské státy; v případě pochybnosti by členské státy měly konzultovat Komisi. Na vnitřní trh s energií nebo na zabezpečení dodávek energie v Unii v zásadě nemají dopad dohody, které již nejsou v platnosti nebo které se již neuplatňují, a mechanismus výměny informací by se na takové dohody tedy neměl vztahovat. Mechanismus výměny informací by se měl zejména vztahovat na veškeré mezivládní dohody, které mají dopad na dodávky zemního plynu, ropy nebo elektřiny prostřednictvím pevné infrastruktury nebo které mají vliv na množství energie dovážené do Unie.
(5)
Mezivládní dohody, které musí být oznámeny Komisi v celém svém rozsahu na základě jiných aktů Unie, by měly být z mechanismu výměny informací vyňaty. Toto vynětí by však nemělo vztahovat na mezivládní dohody se třetími zeměmi, které mají dopad na rozvoj a využívání plynárenských infrastruktur a dodávek plynu a které musí být Komisi sděleny podle čl. 13 odst. 6 písm. a) nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 994/2010 ze dne 20. října 2010 o opatřeních na zajištění bezpečnosti dodávek zemního plynu (3). Takové dohody by se měly oznamovat podle pravidel stanovených tímto rozhodnutím. Aby se zabránilo duplicitám, mělo by se mít za to, že oznámením předloženým v souladu s tímto rozhodnutím je splněna povinnost stanovená v čl. 13 odst. 6 písm. a) nařízení (EU) č. 994/2010.
(6)
Toto rozhodnutí by se nemělo vztahovat na mezivládní dohody týkající se záležitostí, na něž se vztahuje Smlouva o založení Evropského společenství pro atomovou energii.
(7)
Toto rozhodnutí nevytváří závazky týkající se dohod mezi obchodními subjekty. Nebrání však členským státům v tom, aby dobrovolně oznamovaly Komisi obchodní dohody, na něž se v mezivládních dohodách výslovně odkazuje. Jelikož obchodní dohody mohou rovněž obsahovat regulační ustanovení, měly by mít obchodní subjekty sjednávající obchodní dohody se subjekty ze třetích zemí možnost požádat Komisi o poradenství, aby se zabránilo případným konfliktům s právem Unie.
(8)
Členské státy by měly Komisi předložit všechny stávající mezivládní dohody, ať již vstoupily v platnost, nebo se provádějí prozatímně ve smyslu článku 25 Vídeňské úmluvy o smluvním právu, a dále veškeré nové mezivládní dohody.
(9)
Více transparentnosti ohledně budoucích mezivládních dohod, jež budou mezi členskými státy a třetími zeměmi v oblasti energetiky sjednávány, nebo jež se sjednávají, by mohlo přispět k jednotnému přístupu členských států k takovým dohodám, jakož i k souladu s právem Unie a k zabezpečení dodávek energie v Unii. Proto by členské státy měly mít možnost Komisi informovat o jednáních týkajících se nových mezivládních dohod nebo změn mezivládních dohod stávajících. Pokud členské státy tuto možnost zvolí, měla by být Komise pravidelně informována o pokroku v jednáních. Členské státy by měly mít možnost Komisi vyzvat, aby se jednání účastnila jako pozorovatel.
Komise by rovněž měla mít možnost účastnit se jednání jako pozorovatel na vlastní žádost, souhlasí-li s její účastí dotyčný členský stát. Členské státy by rovněž měly mít možnost Komisi požádat, aby jim byla při jejich jednání s třetími zeměmi nápomocna. Komise by v takovém případě měla mít možnost poskytnout poradenství, jak zabránit nesouladu s právem Unie, a poukázat na cíle energetické politiky Unie a na zásadu solidarity mezi členskými státy.
(10)
Komise by měla provést posouzení souladu stávajících mezivládních dohod s právem Unie. V případě zjištěného nesouladu by měly členské státy učinit všechny nezbytné kroky k nalezení vhodného řešení, které tento nesoulad odstraní.
(11)
Členské státy by měly mít v zájmu větší transparentnosti a zamezení možných konfliktů s právem Unie možnost informovat Komisi o nové mezivládní dohodě se třetí zemí před zahájením vyjednávání o ní nebo v jeho průběhu. Pokud členský stát, jenž sjednal mezivládní dohodu, informoval o této skutečnosti Komisi před uzavřením jednání a postoupil jí návrh mezivládní dohody, měla by mít Komise možnost sdělit dotyčnému členskému státu své stanovisko ohledně souladu sjednané dohody s právem Unie. Komise má v souladu s článkem 258 Smlouvy o fungování EU právo zahájit řízení o porušení Smlouvy, domnívá-li se, že členský stát nesplnil povinnosti, jež pro něj ze Smlouvy o fungování EU vyplývají.
(12)
Všechny ratifikované mezivládní dohody v konečném znění, na něž se toto rozhodnutí vztahuje, by měly být předány Komisi, aby o nich mohla informovat všechny ostatní členské státy.
(13)
Komise by měla veškeré obdržené informace zpřístupnit všem ostatním členským státům v zabezpečené elektronické podobě. Požádá-li členský stát o důvěrné zacházení s informacemi, které předložil, měla by Komise tuto žádost respektovat. Žádosti o zachování důvěrnosti by však neměly omezit přístup Komise k důvěrným informacím, protože Komise potřebuje mít komplexní informace pro vlastní posouzení. Komise by měla odpovídat za to, že bude zaručeno uplatňování ustanovení o zachování důvěrnosti. Žádostmi o zachování důvěrnosti by nemělo být dotčeno právo na přístup k dokumentům stanovené v nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1049/2001 ze dne 30. května 2001 o přístupu veřejnosti k dokumentům Evropského parlamentu, Rady a Komise (4).
(14)
Považuje-li členský stát některou mezivládní dohodu za důvěrnou, měl by Komisi poskytnout její shrnutí, které bude moci být postoupeno ostatním členským státům.
(15)
Stálá výměna informací o mezivládních dohodách na úrovni Unie by měla umožnit rozvoj osvědčených postupů. Komise, případně ve spolupráci s Evropskou službou pro vnější činnost, pokud jde o vnější politiky Unie, by na základě těchto osvědčených postupů měla vypracovat dobrovolná vzorová ustanovení, která lze používat v mezivládních dohodách mezi členskými státy a třetími zeměmi. Používání těchto vzorových ustanovení by mělo mít za cíl zabránit konfliktům mezivládních dohod s právem Unie, zejména s právními předpisy v oblasti hospodářské soutěže a s pravidly pro vnitřní trh s energií, či konfliktům s mezinárodními dohodami, které Unie uzavřela. Jejich používání by mělo být dobrovolné a jejich obsah by mělo být možno přizpůsobit konkrétním okolnostem.
(16)
Vzhledem k existenci vnitřního trhu s energií a cílů energetické politiky Unie by členské státy měly při sjednávání mezivládních dohod v oblasti energetiky, jež mají na energetickou politiku Unie dopad, tyto cíle náležitě zohledňovat.
(17)
Lepší vzájemné znalosti stávajících a nových mezivládních dohod by měly přispět k lepší koordinaci v oblasti energetiky mezi jednotlivými členskými státy a mezi členskými státy a Komisí. Tato účinnější koordinace by měla členským státům umožnit plně těžit z politické a ekonomické síly Unie a měla by umožnit Komisi navrhovat řešení problémů, které byly v oblasti mezivládních dohod zjištěny.
(18)
Komise by měla usnadňovat a podporovat koordinaci mezi členskými státy, s cílem posilovat celkovou strategickou úlohu Unie prostřednictvím pevného a účinného koordinovaného přístupu k producentským, tranzitním i spotřebitelským zemím.
(19)
Mechanismem výměny informací, včetně posouzení, která provedou členské státy při jeho provádění, není dotčeno uplatňování pravidel Unie týkajících se porušení předpisů, státní podpory a hospodářské soutěže.
(20)
Komise by měla posoudit, zda toto rozhodnutí dostatečně a účinně zajišťuje soulad mezivládních dohod s právem Unie a vysokou míru koordinace mezi členskými státy, pokud jde o mezivládní dohody v oblasti energetiky.
(21)
Jelikož cíle tohoto rozhodnutí, totiž zajištění výměny informací o mezivládních dohodách v oblasti energetiky mezi členskými státy a Komisí, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, ale může jej být z důvodu účinků tohoto rozhodnutí lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o EU. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle,
PŘIJALY TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Předmět a oblast působnosti
1. Tímto rozhodnutím se za účelem optimalizace fungování vnitřního trhu s energií zavádí mechanismus výměny informací mezi členskými státy a Komisí o mezivládních dohodách v oblasti energetiky vymezených v článku 2.
2. Toto rozhodnutí se nevztahuje na mezivládní dohody, na které se v celém jejich rozsahu již vztahují jiné zvláštní oznamovací postupy podle práva Unie.
Bez ohledu na první pododstavec se toto rozhodnutí vztahuje na mezivládní dohody, které mají být sděleny Komisi podle čl. 13 odst. 6 písm. a) nařízení (EU) č. 994/2010.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto rozhodnutí se rozumí:
1)
„mezivládní dohodou“ jakákoli právně závazná dohoda mezi jedním či několika členskými státy a jednou či několika třetími zeměmi, která má dopad na činnost nebo fungování vnitřního trhu s energií nebo na zabezpečení dodávek energie v Unii; upravuje-li taková právně závazná dohoda i jiné otázky, jsou za „mezivládní dohodu“ považována pouze ta její ustanovení, která souvisejí s energetikou, včetně obecných ustanovení použitelných na ustanovení související s energetikou;
2)
„stávající mezivládní dohodou“ mezivládní dohoda, která vstoupila v platnost nebo je prozatímně prováděna před vstupem tohoto rozhodnutí v platnost.
Článek 3
Výměna informací mezi členskými státy a Komisí
1. Do 17. února 2013 předloží členské státy Komisi veškeré stávající mezivládní dohody, včetně jejich příloh a změn. Pokud tyto stávající mezivládní dohody výslovně odkazují na další texty, předloží členské státy Komisi rovněž tyto další texty, pokud obsahují prvky, které mají dopad na fungování vnitřního trhu s energií nebo na zabezpečení dodávek energie v Unii. Tato povinnost se však nevztahuje na dohody mezi obchodními subjekty.
Stávající mezivládní dohody, které v době vstupu tohoto rozhodnutí v platnost již byly Komisi sděleny podle čl. 13 odst. 6 písm. a) nařízení (EU) č. 994/2010, se pro účely tohoto odstavce považují za předložené, pokud uvedené sdělení splňuje požadavky prvního pododstavce tohoto odstavce. Do 17. února 2013 informují členské státy Komisi, zda má být některá část těchto mezivládních dohod považována za důvěrnou a zda mohou být sdělené informace postoupeny dalším členským státům.
Pokud na základě tohoto odstavce předloží členský stát Komisi stávající mezivládní dohody, které rovněž spadají do oblasti působnosti čl. 13 odst. 6 písm. a) nařízení (EU) č. 994/2010, má se za to, že splnil oznamovací povinnosti podle uvedeného článku.
2. Má-li Komise na základě svého prvního posouzení pochybnosti ohledně souladu dohod jí předložených podle odstavce 1 s právem Unie, zejména s právními předpisy Unie v oblasti hospodářské soutěže a s právními předpisy pro vnitřní trh s energií, informuje o tom dotyčné členské státy do devíti měsíců od předložení uvedených dohod.
3. Před jednáním se třetí zemí o mezivládní dohodě či o změně stávající mezivládní dohody nebo během takového jednání může členský stát Komisi písemně informovat o cílech jednání a o ustanoveních, která mají být jejich předmětem, a sdělit jí jakékoli další významné informace. Pokud členský stát Komisi takto o jednáních uvědomí, pravidelně pak Komisi informuje o pokroku v jednáních.
Dotyčný členský stát Komisi sdělí, zda mohou být informace předložené podle prvního pododstavce postoupeny ostatním členským státům. Pokud dotyčný členský stát sdělil, že informace mohou být postoupeny, Komise obdržené informace zpřístupní všem členským státům v zabezpečené elektronické podobě, s výjimkou částí považovaných v souladu s článkem 4 za důvěrné.
4. Pokud členský stát uvědomí Komisi o jednáních podle odstavce 3, může mu Komise poskytnout poradenství ohledně toho, jak zabránit nesouladu sjednávané mezivládní dohody nebo změny stávající mezivládní dohody s právem Unie.
5. Po ratifikaci mezivládní dohody nebo změny mezivládní dohody předloží dotyčný členský stát mezivládní dohodu nebo změnu mezivládní dohody, včetně jejich příloh, Komisi.
Pokud mezivládní dohoda nebo změna mezivládní dohody výslovně odkazují na další texty, předloží členské státy rovněž tyto další texty, pokud obsahují prvky, které mají dopad na fungování vnitřního trhu s energií nebo na zabezpečení dodávek energie v Unii. Tato povinnost se však nevztahuje na dohody mezi obchodními subjekty.
6. Aniž je dotčen odstavec 7 tohoto článku a článek 4, Komise zpřístupní dokumenty obdržené podle odstavců 1 a 5 v zabezpečené elektronické podobě všem ostatním členským státům.
7. Pokud členský stát v souladu s článkem 4 pověří Komisi, aby určitou stávající mezivládní dohodu, změnu stávající mezivládní dohody nebo novou mezivládní dohodu ostatním členským státům nezpřístupnila, dá tento členský stát k dispozici shrnutí předložených informací. Toto shrnutí obsahuje alespoň následující údaje týkající se dané dohody nebo změny:
a)
předmět;
b)
cíl a oblast působnosti;
c)
dobu trvání;
d)
smluvní strany a
e)
informace o hlavních prvcích.
Komise zpřístupní tato shrnutí všem ostatním členským státům v elektronické podobě.
Článek 4
Důvěrnost
1. Členský stát může při poskytnutí informací Komisi podle čl. 3 odst. 1 až 6 uvést, zda některé z informací, obchodní či jiné povahy, jejichž zveřejnění by mohlo poškodit činnost příslušných stran, mají být považovány za důvěrné a zda mohou být poskytnuté informace postoupeny dalším členským státům. Komise tyto pokyny respektuje.
2. Přístup Komise k důvěrným informacím není žádostmi o zachování důvěrnosti podle tohoto článku omezen. Komise zajistí, aby byl přístup k důvěrným informacím přísně omezen na útvary Komise, pro které je přístup k těmto informacím zcela nezbytný.
Článek 5
Pomoc ze strany Komise
Pokud členský stát uvědomí Komisi o jednáních podle čl. 3 odst. 3, může Komisi požádat o pomoc v těchto jednáních.
Na žádost dotyčného členského státu, nebo na žádost Komise, a s písemným souhlasem dotyčného členského státu se Komise může jednání účastnit jako pozorovatel.
Pokud se Komise účastní jednání jako pozorovatel, může dotyčnému členskému státu poskytnout poradenství ohledně toho, jak zabránit nesouladu sjednávané mezivládní dohody nebo změny mezivládní dohody s právem Unie.
Článek 6
Posouzení souladu
1. Pokud členský stát sjednávající mezivládní dohodu nebo změnu stávající mezivládní dohody není s to dospět na základě vlastního posouzení k jednoznačným závěrům ohledně souladu sjednávané mezivládní dohody nebo změny s právem Unie, informuje o tom před uzavřením jednání Komisi a předloží jí návrh dohody nebo změny, včetně jejich příloh.
2. Komise do čtyř týdnů ode dne obdržení návrhu dohody nebo změny, včetně jejich příloh, dotyčný členský stát informuje o jakýchkoli pochybnostech, jež má ohledně souladu návrhu mezivládní dohody nebo změny s právem Unie. Neodpoví-li Komise během této lhůty, má se za to, že žádné pochybnosti nemá.
3. Pokud Komise informuje dotyčný členský stát o svých pochybnostech podle odstavce 2, sdělí dotyčnému členskému státu své stanovisko ohledně slučitelnosti daného návrhu dohody nebo změny s právem Unie do deseti týdnů od jeho obdržení (dále jen „přezkumná lhůta“). Se souhlasem dotyčného členského státu může být přezkumná lhůta prodloužena. Pokud Komise během přezkumné lhůty nevydá žádné stanovisko, má se za to, že nevznesla žádné námitky.
4. Vyžadují-li to okolnosti, lhůty uvedené v odstavcích 2 a 3 se po dohodě s Komisí zkrátí.
Článek 7
Koordinace mezi členskými státy
Komise usnadňuje a podporuje koordinaci mezi členskými státy s cílem:
a)
posoudit vývoj v souvislosti s mezivládními dohodami a usilovat o soulad a soudržnost ve vnějších vztazích Unie v oblasti energetiky s producentskými, tranzitními a spotřebitelskými zeměmi;
b)
určit společné problémy v souvislosti s mezivládními dohodami a zvážit vhodná opatření pro řešení těchto problémů, a případně navrhnout řešení;
c)
na základě osvědčených postupů a po konzultaci s členskými státy vypracovat dobrovolná vzorová ustanovení, jejichž používání by významně zlepšilo soulad budoucích mezivládních dohod s právem Unie;
d)
v příslušných případech podporovat utváření vícestranných mezivládních dohod za účasti několika členských států nebo Unie jako celku.
Článek 8
Podávání zpráv a přezkum
1. Komise předloží do 1. ledna 2016 zprávu o uplatňování tohoto rozhodnutí Evropskému parlamentu, Radě a Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru.
2. Ve zprávě Komise zejména posoudí míru, v níž toto rozhodnutí napomáhá souladu mezivládních dohod s právem Unie a vysoké úrovni koordinace mezi členskými státy v souvislosti s mezivládními dohodami. Dále posoudí dopad tohoto rozhodnutí na jednání členských států se třetími zeměmi a přiměřenost oblasti působnosti tohoto rozhodnutí a postupů v něm stanovených.
3. Po předložení první zprávy uvedené v odstavci 1 tohoto článku Komise každé tři roky informuje Evropský parlament a Radu o informacích obdržených podle článku 3 a přitom náležitě dbá ustanovení o důvěrnosti obsažených v tomto rozhodnutí.
Článek 9
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 10
Určení
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
Ve Štrasburku dne 25. října 2012.
DECYZJA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY NR 994/2012/UE
z dnia 25 października 2012 r.
w sprawie ustanowienia mechanizmu wymiany informacji w odniesieniu do umów międzyrządowych w dziedzinie energii między państwami członkowskimi a państwami trzecimi
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 194,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
po konsultacji z Komitetem Regionów,
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Rada Europejska wezwała państwa członkowskie do przekazywania Komisji informacji, począwszy od dnia 1 stycznia 2012 r., o ich wszystkich nowych i obowiązujących dwustronnych umowach z państwami trzecimi w dziedzinie energii. Komisja powinna udostępniać te informacje wszystkim pozostałym państwom członkowskim w odpowiedniej formie, uwzględniając konieczność ochrony szczególnie chronionych informacji handlowych.
(2)
Art. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) zobowiązuje państwa członkowskie do przyjmowania wszelkich właściwych środków w celu zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. Państwa członkowskie powinny zatem unikać wszelkich niezgodności między prawem unijnym a umowami międzyrządowymi zawartymi między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, lub powinny takie niezgodności eliminować.
(3)
Dla właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego energii konieczne jest, aby energia importowana do Unii podlegała w pełni zasadom ustanawiającym rynek wewnętrzny energii. Nieprawidłowo funkcjonujący rynek wewnętrzny energii stawia Unię w ryzykownej i niekorzystnej sytuacji pod względem bezpieczeństwa dostaw energii, a także uniemożliwia konsumentom europejskim i przemysłowi europejskiemu czerpanie wynikających z niego potencjalnych korzyści. Wysoki stopień przejrzystości umów między państwami członkowskimi a państwami trzecimi w dziedzinie energii umożliwiłby Unii podejmowanie skoordynowanych działań, w duchu solidarności, w celu zapewnienia zgodności takich umów z prawem Unii i skutecznego zabezpieczenia przez nie dostaw energii. Taka przejrzystość byłaby korzystna również dla wewnątrzunijnej współpracy w zakresie stosunków zewnętrznych w dziedzinie energii oraz przyczyniłaby się do osiągnięcia długofalowych celów polityki unijnej w obszarze energii, klimatu i bezpieczeństwa dostaw energii.
(4)
W związku z tym powinien zostać stworzony nowy mechanizm wymiany informacji. Powinien on obejmować jedynie umowy międzyrządowe, które mają wpływ na rynek wewnętrzny energii lub na bezpieczeństwo dostaw energii w Unii, gdyż te dwie sprawy są ze sobą wewnętrznie powiązane. Wstępna ocena tego, czy umowa międzyrządowa lub inny tekst, do którego wyraźnie odnosi się umowa międzyrządowa, ma wpływ na rynek wewnętrzny energii lub na bezpieczeństwo dostaw energii w Unii, powinna leżeć w gestii państw członkowskich; w przypadku wątpliwości państwa członkowskie powinny zasięgać rady Komisji. Co do zasady umowy, które wygasły lub nie są już stosowane, nie mają wpływu na rynek wewnętrzny energii ani na bezpieczeństwo dostaw energii w Unii, i tym samym nie powinny być objęte tym mechanizmem wymiany informacji. Mechanizm wymiany informacji powinien obejmować w szczególności wszystkie umowy międzyrządowe, które mają wpływ na dostawy gazu, ropy naftowej i energii elektrycznej za pośrednictwem stałej infrastruktury lub które mają wpływ na wielkość importu energii do Unii.
(5)
Umowy międzyrządowe, które muszą być zgłaszane Komisji w całości na podstawie innych aktów unijnych, powinny być wyłączone z mechanizmu wymiany informacji. To zwolnienie nie powinno jednak dotyczyć umów międzyrządowych z krajami trzecimi, które mają wpływ na rozwój i wykorzystanie infrastruktury gazowej i dostawy gazu i które muszą być zgłaszane Komisji zgodnie z art. 13 ust. 6 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 994/2010 z dnia 20 października 2010 r. w sprawie środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu (3). Takie umowy powinny być zgłaszane zgodnie z przepisami niniejszej decyzji. Aby uniknąć powielania działań, zgłoszenie przekazane zgodnie z niniejszą decyzją należy uznać za spełniające obowiązek określony w art. 13 ust. 6 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 994/2010.
(6)
Zakres stosowania niniejszej decyzji nie powinien obejmować umów międzyrządowych dotyczących kwestii wchodzących w zakres Traktatu ustanawiającego Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.
(7)
Niniejsza decyzja nie ustanawia obowiązków w odniesieniu do umów między przedsiębiorstwami. Nie uniemożliwia ona jednak dobrowolnego zawiadamiania Komisji przez państwa członkowskie o umowach handlowych, do których wyraźnie odsyłają umowy międzyrządowe. Ponadto, ponieważ w umowach handlowych mogą być zawarte postanowienia wykonawcze, operatorzy komercyjni negocjujący umowy handlowe z operatorami z państw trzecich powinni mieć możliwość zwrócenia się o wskazówki do Komisji w celu uniknięcia potencjalnych niezgodności z prawem unijnym.
(8)
Państwa członkowskie powinny przedłożyć Komisji wszystkie obowiązujące umowy międzyrządowe, zarówno te, które weszły już w życie, jak i tymczasowo stosowane, w rozumieniu art. 25 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów, oraz przedkładać wszelkie nowe umowy międzyrządowe.
(9)
Większy stopień przejrzystości przyszłych umów międzyrządowych w dziedzinie energii, które będą lub są negocjowane między państwami członkowskimi a państwami trzecimi, mógłby przyczynić się do poprawy spójności podejścia państw członkowskich do takich umów, jak również zgodności z prawem unijnym oraz bezpieczeństwa dostaw energii w Unii. W związku z tym państwa członkowskie powinny mieć możliwość poinformowania Komisji o negocjacjach dotyczących nowych umów międzyrządowych lub zmian w obowiązujących umowach międzyrządowych. Jeżeli państwa członkowskie skorzystają z takiej możliwości, Komisja powinna być regularnie informowana o postępach w negocjacjach. Państwa członkowskie powinny mieć możliwość zwrócenia się do Komisji, aby wzięła udział w negocjacjach jako obserwator.
Komisja powinna mieć prawo do udziału w negocjacjach, na własny wniosek, jako obserwator, z zastrzeżeniem zgody zainteresowanego państwa członkowskiego. Państwa członkowskie powinny również mieć możliwość wystąpienia do Komisji z wnioskiem o wsparcie podczas negocjacji z państwami trzecimi. W takim przypadku Komisja powinna mieć możliwość udzielenia porad odnośnie do sposobów uniknięcia niezgodności z prawem unijnym oraz zwrócenia uwagi na cele unijnej polityki energetycznej oraz zasadę solidarności między państwami członkowskimi.
(10)
Komisja powinna dokonać oceny zgodności obowiązujących umów międzyrządowych z prawem unijnym. W przypadku braku takiej zgodności państwa członkowskie powinny podjąć wszystkie niezbędne działania w celu znalezienia właściwego rozwiązania i wyeliminowania wykrytej niezgodności.
(11)
W celu zapewnienia większego stopnia przejrzystości i uniknięcia ewentualnego konfliktu z prawem unijnym państwa członkowskie powinny mieć możliwość powiadomienia o Komisji o nowej umowie międzyrządowej z państwem trzecim przed rozpoczęciem lub w trakcie negocjacji. W przypadku gdy państwo członkowskie, które negocjowało umowę międzyrządową, przed zakończeniem negocjacji odpowiednio powiadomiło o tym fakcie Komisję i przedłożyło jej projekt umowy międzyrządowej, Komisja powinna mieć możliwość poinformowania takiego państwa członkowskiego o swej opinii w kwestii zgodności negocjowanej umowy z prawem unijnym. Komisja ma prawo do wszczęcia postępowania w sprawie uchybienia zgodnie z art. 258 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w przypadku uznania, że państwo członkowskie nie wykonało swych zobowiązań, które ciążą na nim na mocy TFUE.
(12)
Wszystkie ostateczne, ratyfikowane umowy międzyrządowe objęte niniejszą decyzją powinny być przekazywane Komisji w celu umożliwienia udostępnienia informacji wszystkim pozostałym państwom członkowskim.
(13)
Komisja powinna udostępniać wszystkie uzyskane informacje wszystkim pozostałym państwom członkowskim w bezpiecznej postaci elektronicznej. Komisja powinna uwzględniać wnioski państw członkowskich o traktowanie przekazanych jej informacji jako poufnych. Wnioski o zachowanie poufności nie powinny jednak ograniczać dostępu samej Komisji do informacji poufnych, gdyż Komisja musi dysponować pełnymi informacjami na potrzeby własnej oceny. Komisja powinna być odpowiedzialna za zagwarantowanie stosowania klauzuli poufności. Wnioski o zachowanie poufności powinny pozostawać bez uszczerbku dla prawa dostępu do dokumentów przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (4).
(14)
Jeżeli państwo członkowskie traktuje umowę międzyrządową jako poufną, powinno przedstawić Komisji jej streszczenie w celu udostępnienia takiego streszczenia pozostałym państwom członkowskim.
(15)
Stała wymiana informacji na temat umów międzyrządowych na poziomie Unii powinna umożliwić opracowanie najlepszych praktyk. Na podstawie tych najlepszych praktyk Komisja, w stosownych przypadkach we współpracy z Europejską Służbą Działań Zewnętrznych (ESDZ) w odniesieniu do polityki zewnętrznej Unii, powinna opracować opcjonalne klauzule wzorcowe do stosowania w umowach międzyrządowych między państwami członkowskimi a państwami trzecimi. Stosowanie takich klauzul wzorcowych powinno zapobiegać niezgodności umów międzyrządowych z prawem unijnym, w szczególności prawem konkurencji i przepisami rynku wewnętrznego energii, oraz niezgodności z umowami międzynarodowymi zawartymi przez Unię. Ich stosowanie powinno być opcjonalne, zaś ich treść powinna być możliwa do dostosowania w zależności od konkretnych okoliczności.
(16)
Zważywszy na fakt istnienia rynku wewnętrznego energii oraz cele polityki energetycznej Unii, państwa członkowskie powinny odpowiednio uwzględniać te cele przy negocjowaniu międzyrządowych umów w dziedzinie energii mających następstwa dla polityki energetycznej Unii.
(17)
Lepsza wzajemna wiedza na temat obowiązujących i nowych umów międzyrządowych powinna umożliwić lepszą koordynację w kwestiach energetycznych między samymi państwami członkowskimi oraz między państwami członkowskimi a Komisją. Taka usprawniona koordynacja powinna umożliwiać państwom członkowskim pełne korzystanie ze znaczenia politycznego i gospodarczego Unii oraz umożliwiać Komisji przedstawianie propozycji rozwiązań problemów zidentyfikowanych w obszarze umów międzyrządowych.
(18)
Komisja powinna ułatwiać koordynację między państwami członkowskimi i zachęcać do niej, w celu wzmocnienia ogólnej strategicznej roli Unii w oparciu o silne i skuteczne skoordynowane podejście wobec państw producenckich, tranzytowych i konsumenckich.
(19)
Mechanizm wymiany informacji, włącznie z ocenami, jakich mają dokonać państwa członkowskie w związku z jego wdrażaniem, pozostaje bez uszczerbku dla stosowania przepisów Unii w zakresie uchybień zobowiązaniom państwa członkowskiego, pomocy państwa i konkurencji.
(20)
Komisja powinna ocenić, czy niniejsza decyzja jest wystarczająca i skuteczna pod względem zapewniania zgodności umów międzyrządowych z prawem unijnym oraz wysokiego poziomu koordynacji między państwami członkowskimi w odniesieniu do umów międzyrządowych w dziedzinie energii.
(21)
Ponieważ cel niniejszej decyzji, a mianowicie wymiana informacji między państwami członkowskimi i Komisją odnośnie do umów międzyrządowych w dziedzinie energii, nie może zostać osiągnięty w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, a ze względu na skutki niniejszej decyzji możliwe jest lepsze jego osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest niezbędne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Przedmiot i zakres stosowania
1. Niniejsza decyzja ustanawia mechanizm wymiany informacji między państwami członkowskimi a Komisją w odniesieniu do umów międzyrządowych w dziedzinie energii, zgodnie z definicją w art. 2, w celu zoptymalizowania funkcjonowania wewnętrznego rynku energii.
2. Niniejsza decyzja nie ma zastosowania do umów międzyrządowych, które już podlegają w całości innym szczegółowym procedurom zgłaszania na mocy prawa unijnego.
Niezależnie od akapitu pierwszego niniejsza decyzja ma zastosowanie do umów międzyrządowych, które muszą być zgłaszane Komisji zgodnie z art. 13 ust. 6 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 994/ 2010.
Artykuł 2
Definicje
Na użytek niniejszej decyzji stosuje się następujące definicje:
1)
„umowa międzyrządowa” oznacza prawnie wiążącą umowę między jednym państwem członkowskim lub ich większą liczbą a jednym państwem trzecim lub ich większą liczbą, która ma wpływ na działanie lub funkcjonowanie rynku wewnętrznego energii bądź na bezpieczeństwo dostaw energii w Unii; jednakże w przypadku gdy w zakres takiej wiążącej prawnie umowy wchodzą również inne kwestie, „umowę międzyrządową” stanowią wyłącznie te postanowienia, które dotyczą energii, włącznie z postanowieniami ogólnymi mającymi zastosowanie do takich postanowień dotyczących energii;
2)
„obowiązująca umowa międzyrządowa” oznacza umowę międzyrządową, która weszła w życie lub jest stosowana tymczasowo przed wejściem w życie niniejszej decyzji.
Artykuł 3
Wymiana informacji między państwami członkowskimi a Komisją
1. W terminie do dnia 17 lutego 2013 r. państwa członkowskie przedkładają Komisji wszystkie obowiązujące umowy międzyrządowe, wraz z załącznikami do nich i zmianami tych umów. W przypadku gdy te obowiązujące umowy wyraźnie odsyłają do innych tekstów, państwa członkowskie przedkładają Komisji również te inne teksty, o ile zawierają one elementy, które mają wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego energii lub na bezpieczeństwo dostaw energii w Unii. Obowiązek ten nie ma zastosowania do umów między przedsiębiorstwami.
Obowiązujące umowy międzyrządowe, które już przekazano Komisji zgodnie z art. 13 ust. 6 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 994/2010 na dzień wejścia w życie niniejszej decyzji, uznaje się za przedłożone na potrzeby niniejszego ustępu, o ile takie przedłożenie spełnia wymogi akapitu pierwszego niniejszego ustępu. W terminie do dnia 17 lutego 2013 r. państwa członkowskie informują Komisję, czy jakąkolwiek część takich umów międzyrządowych należy traktować jako poufną i czy przekazane informacje mogą zostać udostępnione innym państwom członkowskim.
Jeżeli państwo członkowskie przedkłada Komisji, zgodnie z niniejszym ustępem, obowiązujące umowy międzyrządowe, które objęte są zakresem stosowania art. 13 ust. 6 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 994/2010, uznaje się, że spełniło ono wymóg przekazania zawarty w tym artykule.
2. Jeżeli w wyniku swojej pierwszej oceny Komisja poweźmie wątpliwości co do zgodności umów przedłożonych jej na podstawie ust. 1 z prawem unijnym, w szczególności z unijnym prawem konkurencji i przepisami dotyczącymi wewnętrznego rynku energii, powiadamia ona zainteresowane państwa członkowskie w terminie 9 miesięcy od przedłożenia tych umów.
3. Przed lub podczas negocjacji z państwem trzecim dotyczących umowy międzyrządowej lub zmiany obowiązującej umowy międzyrządowej państwo członkowskie może poinformować Komisję pisemnie o celach negocjacji i o postanowieniach będących przedmiotem negocjacji oraz może przekazać Komisji inne istotne informacje. W przypadku takiego powiadomienia Komisji o negocjacjach zainteresowane państwo członkowskie regularnie informuje Komisję o postępie w negocjacjach.
Zainteresowane państwo członkowskie informuje Komisję, czy informacje przekazane zgodnie z akapitem pierwszym mogą być udostępnione wszystkim pozostałym państwom członkowskim. W przypadku gdy dane państwo członkowskie wskazało, że informacje takie mogą zostać udostępnione, Komisja udostępnia otrzymane informacje wszystkim pozostałym państwom członkowskim w bezpiecznej postaci elektronicznej, z wyjątkiem części poufnych wskazanych zgodnie z art. 4.
4. W przypadku powiadomienia Komisji przez państwo członkowskie o negocjacjach zgodnie z ust. 3 Komisja może ona udzielić danemu państwu członkowskiemu wskazówek dotyczących sposobu uniknięcia niezgodności negocjowanej umowy międzyrządowej lub zmiany obowiązującej umowy międzyrządowej z prawem unijnym.
5. Z chwilą ratyfikacji umowy międzyrządowej lub zmiany umowy międzyrządowej zainteresowane państwo członkowskie przedkłada Komisji umowę międzyrządową lub zmianę umowy, łącznie z wszelkimi załącznikami do umowy lub zmiany umowy.
W przypadku gdy umowa międzyrządowa lub zmiana umowy międzyrządowej wyraźnie odsyłają do innych tekstów, państwa członkowskie przedkładają również te inne teksty, o ile zawierają one elementy, które mają wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego energii lub na bezpieczeństwo dostaw energii w Unii. Obowiązek ten nie ma jednak zastosowania w odniesieniu do umów między przedsiębiorstwami.
6. Bez uszczerbku dla ust. 7 niniejszego artykułu i art. 4 Komisja udostępnia wszystkim pozostałym państwom członkowskim, w bezpiecznej postaci elektronicznej, dokumenty otrzymane zgodnie z ust. 1 i 5.
7. Jeżeli dane państwo członkowskie zwróci się do Komisji, zgodnie z art. 4, by nie udostępniała obowiązującej umowy międzyrządowej, zmiany obowiązującej umowy międzyrządowej lub nowej umowy międzyrządowej innym państwom członkowskim, to w takim przypadku udostępnia ono streszczenie przekazanych informacji. Streszczenie takie zawiera co najmniej następujące informacje dotyczące danej umowy lub zmiany:
a)
przedmiot;
b)
cel i zakres stosowania;
c)
okres obowiązywania;
d)
strony umowy;
e)
informacje dotyczące głównych elementów.
Komisja udostępnia streszczenie w formie elektronicznej wszystkim pozostałym państwom członkowskim.
Artykuł 4
Poufność
1. Przekazując Komisji informacje zgodnie z art. 3 ust. 1-6, państwo członkowskie może wskazać, czy którekolwiek z informacji, handlowych lub innych, których ujawnienie może być ze szkodą dla działalności zaangażowanych stron, należy traktować jako poufne, oraz czy przekazane informacje mogą być udostępnione innych państwom członkowskim. Komisja przestrzega takich wskazań.
2. Wnioski o zachowanie poufności zgodnie z niniejszym artykułem nie ograniczają dostępu samej Komisji do informacji poufnych. Komisja zapewnia, aby dostęp do informacji poufnych był ściśle ograniczony do służb Komisji, dla których dostęp do informacji jest absolutnie niezbędny.
Artykuł 5
Wsparcie ze strony Komisji
W przypadku gdy państwo członkowskie powiadamia Komisję zgodnie z art. 3 ust. 3, może ono wystąpić do Komisji z wnioskiem o wsparcie w takich negocjacjach.
Na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego lub na wniosek Komisji i za pisemną zgodną zainteresowanego państwa członkowskiego Komisja może uczestniczyć w negocjacjach jako obserwator.
W przypadku udziału w negocjacjach w charakterze obserwatora Komisja może udzielić zainteresowanemu państwu członkowskiemu porad dotyczących sposobu uniknięcia niezgodności negocjowanej umowy międzyrządowej lub zmiany umowy z prawem unijnym.
Artykuł 6
Ocena zgodności
1. Jeżeli państwo członkowskie podczas negocjacji dotyczących umowy międzyrządowej lub zmiany obowiązującej umowy międzyrządowej na podstawie własnej oceny nie jest w stanie dokonać rozstrzygającego ustalenia w kwestii zgodności negocjowanej umowy międzyrządowej lub zmiany umowy z prawem unijnym, informuje o tym Komisję przed zakończeniem negocjacji oraz przedkłada jej projekt umowy lub zmiany umowy wraz z wszelkimi załącznikami.
2. W terminie czterech tygodni od dnia otrzymania projektu umowy lub zmiany umowy, wraz z załącznikami do nich, Komisja powiadamia zainteresowane państwo członkowskie o wszelkich wątpliwościach co do zgodności negocjowanej umowy międzyrządowej lub zmiany umowy z prawem unijnym. W przypadku braku odpowiedzi Komisji w tym terminie uznaje się, że nie zgłosiła ona żadnych wątpliwości.
3. W przypadku gdy Komisja powiadomi zainteresowane państwo członkowskie zgodnie z ust. 2 o swoich wątpliwościach, powiadamia ona zainteresowane państwo członkowskie o swej opinii co do zgodności projektu umowy lub zmiany umowy z prawem unijnym w terminie dziesięciu tygodni od dnia otrzymania projektu zgodnie z ust. 2 (okres badania). Okres badania może zostać przedłużony za zgodą zainteresowanego państwa członkowskiego. W przypadku braku opinii Komisji w okresie badania uznaje się, że Komisja nie wniosła żadnych zastrzeżeń.
4. Terminy, o których mowa w ust. 2 i 3, zostają skrócone w porozumieniu z Komisją, o ile jest to uzasadnione okolicznościami.
Artykuł 7
Koordynacja między państwami członkowskimi
Komisja ułatwia i wspiera koordynację między państwami członkowskimi w celu:
a)
przeprowadzania przeglądu zmian w zakresie umów międzyrządowych oraz dążenia do zgodności i spójności w stosunkach zewnętrznych Unii w zakresie energii z państwami będącymi producentami, państwami tranzytowymi i państwami będącymi odbiorcami;
b)
rozpoznawania wspólnych problemów związanych z umowami międzyrządowymi oraz analizowania odpowiednich działań służących rozwiązywaniu tych problemów i, w stosownych przypadkach, proponowania rozwiązań;
c)
opracowywania, na podstawie najlepszych praktyk i po konsultacji z państwami członkowskimi, opcjonalnych wzorcowych klauzul, których zastosowanie przyczyniłoby się do znacznej poprawy zgodności przyszłych umów międzyrządowych z prawem unijnym;
d)
wspierania w stosownych przypadkach sporządzania wielostronnych umów międzyrządowych, które obejmują wiele państw członkowskich lub Unię jako całość.
Artykuł 8
Sprawozdawczość i przegląd
1. Do dnia 1 stycznia 2016 r. Komisja przedkłada sprawozdanie na temat stosowania niniejszej decyzji Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu.
2. W sprawozdaniu ocenia się w szczególności, w jakim stopniu niniejsza decyzja przyczynia się do zgodności umów międzyrządowych z prawem unijnym oraz do wysokiego poziomu koordynacji między państwami członkowskimi w odniesieniu do umów międzyrządowych. Ponadto ocenia się w nim wpływ niniejszej decyzji na negocjacje państw członkowskich z państwami trzecimi oraz czy zakres stosowania niniejszej decyzji i określone w niej procedury są odpowiednie.
3. Po przedstawieniu pierwszego sprawozdania, o którym mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, Komisja co trzy lata przekazuje Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie w sprawie informacji otrzymanych zgodnie z art. 3, uwzględniając przy tym należycie przepisy niniejszej decyzji dotyczące poufności.
Artykuł 9
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 10
Adresaci
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 25 października 2012 r.