ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 16. října 2013
o státní podpoře SA.18211 (C 25/2005) (ex NN 21/2005) poskytnuté Slovenskou republikou ve prospěch společnosti Frucona Košice, a. s.
(oznámeno pod číslem C(2013) 6261)
(Pouze slovenské znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/342/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy (1),
po výzvě, aby zúčastněné strany předložily své připomínky v souladu s uvedenými ustanoveními (2), a s ohledem na tyto připomínky,
vzhledem k těmto důvodům:
I. POSTUP
1. ŘÍZENÍ PŘED KOMISÍ
(1)
Dopisem ze dne 15. října 2004, zaevidovaným 25. října 2004, obdržela Komise stížnost týkající se údajné nezákonné státní podpory ve prospěch společnosti Frucona Košice, a. s. Stěžovatel zaslal doplňující informace dne 3. února 2005. Setkání se stěžovatelem se uskutečnilo dne 24. května 2005.
(2)
Komise na základě informací poskytnutých stěžovatelem požádala Slovensko dopisem ze dne 6. prosince 2004, aby ji o sporném opatření informovalo. Slovensko odpovědělo dopisem ze dne 4. ledna 2005, zaevidovaným dne 17. ledna 2005, ve kterém informovalo Komisi o možné nezákonné podpoře poskytnuté ve prospěch společnosti Frucona Košice, a. s., v souvislosti s vyrovnáním s věřiteli a požádalo Komisi o schválení této podpory jako podpory na záchranu společnosti ve finančních obtížích. Slovensko předložilo doplňující informace v dopise ze dne 24. ledna 2005 zaevidovaném dne 28. ledna 2005. Komise požádala o doplňující informace dopisem ze dne 9. února 2005, na který obdržela odpověď v dopise ze dne 4. března 2005, zaevidovaném dne 10. března 2005. Setkání se slovenskými orgány se uskutečnilo dne 12. května 2005.
(3)
Dopisem ze dne 5. července 2005 Komise informovala Slovensko, že se ve věci výše uvedené podpory rozhodla zahájit řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU.
(4)
Rozhodnutí Komise zahájit řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (3). Komise vyzvala zúčastněné strany, aby předložily připomínky k opatření.
(5)
Slovenské orgány předložily připomínky dopisem ze dne 10. října 2005, zaevidovaným 17. října 2005. Komise obdržela připomínky od jedné zúčastněné strany (od příjemce) v dopise ze dne 24. října 2005, zaevidovaném dne 25. října 2005. Postoupila je Slovensku, které dostalo příležitost reagovat; připomínky Slovenska byly zaslány v dopise ze dne 16. prosince 2005, zaevidovaném dne 20. prosince 2005. Setkání s příjemcem, na kterém dostal příležitost se k záležitosti vyjádřit, se uskutečnilo dne 28. března 2006. Slovensko předložilo doplňující informace v dopise ze dne 5. května 2006, zaevidovaném dne 8.května 2006.
(6)
Komise přijala dne 7. června 2006 rozhodnutí (4), kterým nařídila navrácení podpory. Od tohoto data a v rámci kontaktů Komise se slovenskými orgány v souvislosti s provedením uvedeného rozhodnutí byl Komisi oznámen výsledek vnitrostátního soudního řízení týkajícího se výše dluhu, na niž se má vztahovat vyrovnání s věřiteli. V tomto rozhodnutí by se tyto informace měly zohlednit.
2. ŘÍZENÍ PŘED TRIBUNÁLEM
(7)
Společnost Frucona Košice, a.s., se dne 12. ledna 2007 proti rozhodnutí odvolala k Tribunálu. Mimo jiné napadla tvrzení, že odpis daňového dluhu představuje státní podporu, přičemž argumentovala, že uvedené odepsání je v souladu se zásadou věřitele v tržním hospodářství. Rozsudkem ze dne 7. prosince 2010 (věc T-11/07) Tribunál zamítl argumenty žadatele a potvrdil rozhodnutí Komise s odůvodněním, že konkurzní řízení by bylo pro stát výhodnější než vyrovnání s věřiteli.
3. ŘÍZENÍ PŘED SOUDNÍM DVOREM
(8)
Společnost Frucona Košice, a.s., se odvolala proti rozsudku Tribunálu k Soudnímu dvoru, přičemž argumentovala zejména tím, že Tribunál správně neposoudil, jakým způsobem Komise použila kritérium soukromého věřitele, a že se Tribunál nepřípustně snažil vydávat své vlastní odůvodnění, pokud jde o kritérium soukromého věřitele (věc C-73/11 P), za odůvodnění Komise.
(9)
Soudní dvůr dne 24. ledna 2013 rozsudek Tribunálu zrušil. Soudní dvůr dospěl k závěru, že Komise se tím, že v rámci svého posouzení kritéria soukromého věřitele nezohlednila délku trvání konkurzního řízení, dopustila zjevně nesprávného posouzení, nebo pokud Komise tuto okolnost zohlednila, své rozhodnutí dostatečně nezdůvodnila. Věc se vrátila Tribunálu, aby rozhodl o důvodech žaloby společnosti týkajících se daňové exekuce, které před ním byly v řízení vzneseny a o nichž nerozhodl.
4. ZRUŠENÍ
(10)
S ohledem na rozsudek Soudního dvora a s cílem napravit jím zjištěné nedostatky Komise proto považuje za vhodné zrušit původní rozhodnutí ze dne 7. června 2006 a nahradit ho tímto rozhodnutím.
II. PODROBNÝ POPIS PODPORY
1. PŘÍSLUŠNÝ PODNIK
(11)
Příjemcem finanční podpory je společnost Frucona Košice, a. s. (dále jen „příjemce“), která v době předmětných událostí působila v oblasti výroby lihu a lihovin, nealkoholických nápojů, konzervovaného ovoce a zeleniny a octa. Po ztrátě licence příjemce líh ani lihoviny již nevyráběl. Nadále však působil v oblasti velkoobchodu s lihem a lihovinami. Společnost se nachází v regionu způsobilém pro poskytnutí regionální podpory podle čl 107 odst. 3 písm. a) SFEU.
(12)
Příjemce v době předmětných událostí zaměstnával přibližně 200 osob. Příjemce ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení řízení ve věci formálního šetření poskytl Komisi údaje o obratu (včetně spotřebních daní a DPH), které jsou uvedeny v následující tabulce.
Tabulka 1
Obrat v různých odvětvích výroby včetně spotřebních daní a DPH (SKK)
2002
2003
2004
Ocet
28 029 500
27 605 100
11 513 600
Ovocná a zeleninová výroba
37 112 500
32 584 500
22 696 400
Zelí
2 878 340
503 030
201 310
Sycené nealkoholické nápoje
9 373 800
17 601 600
17 560 100
Nesycené nealkoholické nápoje
2 877 700
6 420 420
7 920 010
Džusy - 100 %
51 654 900
43 421 600
22 706 600
Lihoviny
696 193 500
743 962 700
728 837 400
Jablečné víno
1 495 640
106 360
0
Sirup
5 928 100
6 502 920
5 199 540
Jiné výrobky/služby
59 476 000
99 635 000
63 680 000
CELKEM
895 019 980
978 343 230
880 314 960 (5)
(13)
Tyto údaje se velmi liší od údajů, které Komise obdržela od slovenských orgánů a které byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení ve věci formálního šetření (6). Slovenské orgány v reakci na připomínky příjemce po zahájení řízení ve věci formálního šetření nevyslovily námitky proti přesnosti výše uvedených údajů. Podle slovenských orgánů příjemce splňuje kritéria pro střední podnik.
2. UPLATNITELNÉ VNITROSTÁTNÍ PRÁVNÍ PŘEDPISY
(14)
Sporným opatřením je odpis daňového dluhu Daňovým úřadem Košice IV (dále jen „daňový úřad“) v rámci takzvaného vyrovnání s věřiteli. Tuto činnost upravuje zákon č. 328/91 Z. z. o konkurzu a vyrovnání (dále jen „zákon o konkurzu“).
(15)
Vyrovnání s věřiteli (dále jen „vyrovnání“ nebo „vyrovnací řízení“) je řízení za dohledu soudu, jehož cílem je, podobně jako v případě konkurzního řízení, urovnat finanční situaci společností v úpadku (7). V konkurzním řízení společnost zanikne a její aktiva se buď prodají novému vlastníkovi, nebo se společnost zlikviduje. Na rozdíl od toho ve vyrovnacím řízení společnost v úpadku pokračuje v činnosti beze změny vlastníka.
(16)
Vyrovnací řízení iniciuje společnost v úpadku. Cílem tohoto řízení je dosáhnout dohody s věřiteli (dále jen „vyrovnání s věřiteli“) v tom smyslu, že společnost v úpadku uhradí část svého dluhu a zbytek se odepíše. Tuto dohodu musí schválit soud vykonávající dohled.
(17)
Věřitelé, jejichž pohledávky jsou zajištěné, například zástavním právem, vystupují jako oddělení věřitelé. Aby byl návrh na vyrovnání přijat, musí všichni oddělení věřitelé hlasovat v jeho prospěch, zatímco v případě ostatních věřitelů stačí kvalifikovaná většina. Jinými slovy, oddělení věřitelé hlasují jednotlivě a mají právo návrh vetovat.
(18)
Oddělení věřitelé mají privilegovanou pozici i v konkurzním řízení. Pohledávky oddělených věřitelů je možné uspokojit kdykoliv během konkurzního řízení a výnosy z prodeje zajištěných aktiv v konkurzním řízení by měly být použity výhradně na splacení pohledávek oddělených věřitelů. Pokud není možné z tohoto prodeje pokrýt veškeré pohledávky oddělených věřitelů, zbývající části se zařadí do druhé skupiny k pohledávkám ostatních věřitelů. V druhé skupině se věřitelé uspokojují poměrným způsobem.
(19)
Podle zákona o konkurzu musí společnost, která žádá o vyrovnání s věřiteli, soudu předložit seznam opatření týkajících se reorganizace společnosti a průběžného financování činnosti společnosti po tomto vyrovnání.
(20)
Podle zákona č. 511/92. Z. z. o správě daní a poplatků a o změnách v soustavě územních finančních orgánů (dále jen „zákon o správě daní“) má společnost možnost požádat daňové orgány o odklad platby daní. Z odložené částky se účtuje úrok a odložený dluh musí být zajištěný.
(21)
Zákon o správě daní upravuje i daňovou exekuci, jejíž cílem je uspokojit daňové pohledávky státu prodejem nemovitého majetku, movitého majetku nebo podniku jako celku.
3. SKUTKOVÝ STAV
(22)
Příjemce od listopadu 2002 do listopadu 2003 využil možnost odkladu svého závazku zaplatit spotřební daň z lihu, kterou umožňuje zákon o správě daní (8). Odložený dluh celkem dosáhl částky 477 015 759 SKK (12,6 milionu EUR). Než daňový úřad souhlasil s odkladem těchto plateb, zajistil v souladu se zákonem všechny své pohledávky aktivy příjemce. Slovenské orgány uvádějí, že hodnota tohoto zajištění na základě účetní evidence příjemce činila 397 476 726 SKK (10,5 milionu EUR). Příjemce však tvrdí, že hodnota tohoto zajištění představovala podle odhadu znalců z konce roku 2003 částku 193 940 000 SKK (5 milionů EUR). Taková je podle příjemce hodnota zajištěných aktiv (movitého majetku, nemovitostí a pohledávek) vyjádřená v takzvaných znaleckých cenách.
(23)
Od 1. ledna 2004 změněný a doplněný zákon o správě daní omezil možnost žádat o odklad daně na jedenkrát ročně. Příjemce využil této možnosti v případě spotřební daně za prosinec 2003, jež byla splatná v lednu 2004. Nebyl však schopen uhradit nebo odložit spotřební daň za leden 2004, splatnou 25. února 2004. V důsledku toho se příjemce stal společností v úpadku ve smyslu zákona o konkurzu. Příjemce tak přišel o licenci na výrobu a zpracování lihu.
(24)
Dne 8. března 2004 se příjemce obrátil na příslušný krajský soud s návrhem na vyrovnání. Krajský soud povolil vyrovnací řízení usnesením z 29. dubna 2004 poté, co zjistil, že jsou splněny všechny zákonné podmínky potřebné pro tato řízení. Na slyšení dne 9. července 2004 věřitelé hlasovali ve prospěch vyrovnání navrhnutého příjemcem. Vyrovnání bylo potvrzeno dne 14. července 2004 usnesením krajského soudu vykonávajícího dohled.
(25)
V srpnu 2004 se daňový úřad proti tomuto potvrzujícímu usnesení soudu odvolal. Nejvyšší soud usnesením z 25. října 2004 rozhodl, že odvolání není možné, a prohlásil usnesení krajského soudu, kterým krajský soud potvrdil vyrovnání, za právoplatné a vykonatelné ode dne 23. července 2004. Později generální prokurátor proti usnesení krajského soudu podal návrh na zahájení mimořádného dovolacího řízení.
(26)
Věřitelé včetně daňového úřadu se dohodli s příjemcem na tomto vyrovnání: 35 % dluhu zaplatí příjemce do jednoho měsíce od nabytí platnosti dohody s věřiteli a zbývajících 65 % dluhu věřitelé odpustí. Se všemi věřiteli se proto nakládalo stejně. Konkrétní částky pro jednotlivé věřitele jsou uvedeny v následující tabulce.
Tabulka 2
Stav dluhů příjemce před vyrovnacím řízením a po něm (SKK)
Věřitel
Dluh před
vyrovnáním
Dluh po
vyrovnání (9)
Odepsaná částka
Veřejný
Daňový úřad
640 793 831
224 277 841
416 515 990
Soukromý
Tetra Pak, a. s.
1 004 208
351 498
652 710
MTM-obaly, s. r. o.
317 934
111 277
206 657
Merkant, družstvo
332 808
116 483
216 325
Vetropack, s. r. o.
2 142 658
749 930
1 392 728
CELKEM
644 591 439 (10)
225 607 029
418 984 410
(27)
Pohledávky daňového úřadu, které byly zahrnuty do vyrovnacího řízení, představovaly 640 793 831 SKK (16,86 milionu EUR) a tvořily je především neuhrazená spotřební daň za období od května 2003 do března 2004, DPH za období od ledna do dubna 2004 a připočtené pokuty a úroky. Pohledávky odpuštěné daňovým úřadem činily 416 515 990 SKK (11 milionů EUR). Vyrovnání daňovému úřadu přineslo 224 277 841 SKK (5,86 milionu EUR).
(28)
Daňový úřad vystupoval ve vyrovnacím řízení jako oddělený věřitel a jako takový hlasoval samostatně. Aby mohlo dojít k vyrovnání, daňový úřad musel proto hlasovat v jeho prospěch. Privilegované postavení daňového úřadu bylo způsobeno tím, že některé jeho pohledávky byly zajištěné v souvislosti s odkladem daňového dluhu příjemce v letech 2002 a 2003 (viz 17. bod odůvodnění). Všichni ostatní věřitelé hlasovali ve prospěch navrhovaného vyrovnání. Jejich pohledávky byly běžné nezajištěné obchodní pohledávky.
(29)
Příjemce ve svém návrhu na vyrovnání popsal v souladu s požadavky zákona o konkurzu reorganizační opatření týkající se výroby, distribuce a pracovních sil (včetně propuštění přebytečných zaměstnanců).
(30)
V organizační oblasti a v oblasti pracovních sil příjemce plánoval tato opatření: vytvoření univerzální výrobní skupiny pro všechny výrobní činnosti, reorganizaci svých dopravních prostředků vyřazením vozidel s nejnižší zůstatkovou hodnotou a reorganizaci obchodních činností. K těmto opatřením se mělo připojit propuštění 50 zaměstnanců v období od března do května 2004. Dalších 50 zaměstnanců mělo v tomtéž období pracovat s 60 % měsíční sazbou.
(31)
Pokud jde o výrobní a technickou oblast, příjemce uvedl, že jelikož společnost přišla o licenci na výrobu lihu, příslušné výrobní zařízení od dubna 2004 pronajme. Příjemce plánoval snížení nebo ukončení výroby některých nerentabilních nealkoholických nápojů a uvedl, že jakémukoli zavedení nového výrobku v této kategorii bude předcházet analýza ziskovosti jeho výroby.
(32)
Příjemce dále uvádí následující opatření: restrukturalizace nákladů, která by měla být důsledkem nižších výrobních nákladů, protože byla ukončena výroba lihu, a zrušení části vlastní dopravy společnosti; prodej starých zařízení do šrotu.
(33)
Příjemce plánoval i prodej administrativní budovy, prodejny a rekreační budovy a uvedl možnost prodat nebo pronajmout výrobní zařízení na výrobu octa. Slovenské orgány v připomínkách k rozhodnutí zahájit řízení ve věci formálního šetření potvrdily, že prodej administrativní budovy, prodejny a rekreační budovy se neuskutečnil.
(34)
Příjemce plánoval intenzívní prodej svých zásob hotových výrobků (11).
(35)
Podle tohoto návrhu měl příjemce financovat vyrovnání z vlastních zdrojů (prodej zásob) ve výši 110 milionů SKK a prostřednictvím externího financování ve formě úvěru z obchodní banky ve výši 100 milionů SKK. Podle informací předložených příjemcem v reakci na zahájení řízení ve věci formálního šetření byl splatný dluh nakonec pokryt příjmy z emise nových akcií (21 milionů SKK; 0,56 milionu EUR), příjmy z prodeje zásob (110 milionů SKK; 2,9 milionu EUR) a díky dodavatelskému úvěru od společnosti Old Herold, s. r. o. (100 milionů SKK; 2,6 milionu EUR). Splatnost faktur Old Herold, s. r. o., činila 40 dní, což podle příjemce byla vzhledem k jeho kritické situaci dlouhá doba. Tato delší splatnost umožnila příjemci shromáždit potřebnou hotovost.
(36)
Slovenské orgány Komisi informovaly po zahájení řízení ve věci formálního šetření, že na základě dohody s věřiteli byla dne 17. prosince 2004 daňovému úřadu uhrazena částka ve výši 224 277 841 SKK. Slovenské orgány potvrdily, že do ukončení řízení před Evropskou komisí pozastavily odepsání dluhu schválené ve vyrovnacím řízení.
(37)
V rámci kontaktů v souvislosti s provedením rozhodnutí Komise, jímž bylo nařízeno navrácení podpory, slovenské orgány informovaly Komisi o výsledku mimořádného dovolacího řízení uvedeného ve 25. bodě odůvodnění: Nejvyšší soud Slovenské republiky rozhodnutím ze dne 27. dubna 2006 částečně zrušil rozhodnutí příslušného krajského soudu ze dne 14. července 2004, jímž byla potvrzena dohoda s věřiteli, s odůvodněním, že do vyrovnání byly chybně zahrnuty nedoplatky silniční daně ve výši 424 490 SKK Ve zbývající části Nejvyšší soud dovolání zamítl. Rozhodnutím ze dne 18. srpna 2006 příslušný krajský soud rozhodnutí Nejvyššího soudu ze dne 27. dubna 2006 vykonal a stanovil, že opravená částka dluhu splatná daňovému úřadu činí 640 369 341,4 SKK (z čehož 35 % činí částka 224 129 269,1 SKK).
III. ROZHODNUTÍ O ZAHÁJENÍ ŘÍZENÍ PODLE ČL. 108 ODST. 2 SFEU
(38)
Komise ve svém rozhodnutí zahájit řízení ve věci formálního šetření vyslovila pochybnosti o tom, že sporné odepsání daně nepředstavuje státní podporu. Komise dospěla k závěru, že postup daňového úřadu v rámci vyrovnacího řízení nesplňuje kritérium věřitele v tržním hospodářství. Komise zejména usoudila, že daňový úřad byl v porovnání s ostatními věřiteli v právně odlišné situaci, jelikož vlastnil zajištěné pohledávky a měl možnost iniciovat daňovou exekuci. Komise vyslovila pochybnost, že vyrovnací řízení, v porovnání s konkurzním řízením nebo daňovou exekucí, vedlo pro stát k nejlepšímu možnému výsledku.
(39)
Komise dále vyslovila pochybnosti o slučitelnosti sporné podpory s vnitřním trhem. Nejprve vyslovila pochybnosti, že podporu je možno považovat za slučitelnou jako podporu na záchranu, jak tvrdily slovenské orgány. Podporou na záchranu může být jen podpora likvidity ve formě úvěrových záruk nebo úvěrů. Sporné opatření je však odepsáním dluhu, což odpovídá nenávratnému grantu. Toto opatření navíc bylo provedeno bez příslibu, že do šesti měsíců od schválení opatření na záchranu příjemce předloží plán restrukturalizace nebo plán likvidace, nebo podporu v celé výši splatí.
(40)
Komise dále zkoumala slučitelnost sporného opatření jakožto pomoci na restrukturalizaci a vyslovila pochybnosti o splnění dvou hlavních podmínek: existence plánu restrukturalizace, který v přiměřené době zajišťuje návrat k dlouhodobé životaschopnosti, a omezení podpory na nezbytné minimum.
IV. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(41)
Příjemce kromě informací o skutkovém stavu uvedených v části II předložil následující připomínky.
(42)
Příjemce tvrdí, že důvodem jeho finančních těžkostí na začátku roku 2004 byla změna zákona o správě daní, která omezila možnost požádat o odklad daní pouze na jedenkrát za rok. To byla pro příjemce významná změna, protože se podle svého vyjádření v předchozích letech na tento mechanismus spoléhal.
(43)
Pokud jde o samotný případ, příjemce za prvé tvrdil, že Komise nemá pravomoc zkoumat sporné opatření, neboť toto opatření nabylo účinnosti před datem přistoupení a nebylo po přistoupení uplatitelné. Opatření údajně nabylo účinnosti před přistoupením, protože vyrovnací řízení bylo zahájeno 8. března 2004, a jak tvrdí příjemce, bylo schváleno soudem 29. dubna 2004, tedy před vstupem Slovenské republiky do Evropské unie. Daňové úřady dále údajně v rámci jednání před zahájením vyrovnacího řízení daly najevo souhlas s navrhovaným vyrovnáním. V prosinci 2003 se uskutečnilo setkání s Daňovým ředitelstvím Slovenské republiky a daňový úřad zaslal dne 3. února 2004 příjemci dopis, v němž údajně potvrdil možnost postupu formou vyrovnání.
(44)
Příjemce dále tvrdil, že v případě, že Komise zastává názor, že má pravomoc jednat, nepředstavuje sporné opatření státní podporu, neboť je splněna zásada věřitele v tržním hospodářství.
(45)
Za prvé, příjemce tvrdí, že srovnání vyrovnacího řízení s daňovou exekucí je zavádějící, neboť zahájení prvního vylučuje nebo pozastavuje druhé. Daňový úřad proto nemohl zvolit daňovou exekuci. Příjemce dále tvrdí, že pokud by dobrovolně neinicioval vyrovnací řízení, měl by podle právních předpisů o platební neschopnosti za několik týdnů nebo měsíců zákonnou povinnost zahájit konkurzní nebo vyrovnací řízení.
(46)
Za druhé, příjemce tvrdí, že rozhodnutí státu vyhnout se konkurzu a namísto toho hledat řešení prostřednictvím vyrovnacího řízení bylo splněním kritéria věřitele v tržním hospodářství. Příjemce jako důkaz předkládá potvrzení dvou auditorů a jednoho konkurzního správce, že daňový úřad získá více a rychleji prostřednictvím vyrovnacího řízení, než pokud by se rozhodl pro konkurzní řízení. Příjemce předkládá i další materiály a statistiky, které mají potvrdit, že konkurzní řízení na Slovensku trvá průměrně 3 roky až 7 let a přináší jen velmi omezený výnos z prodeje aktiv (12).
(47)
Příjemce svou analýzu opírá o zprávu auditorské společnosti EKORDA ze dne 7. července 2004, kterou měl daňový úřad údajně k dispozici před hlasováním věřitelů dne 9. července 2004. Nebyl však předložen žádný důkaz, který by to potvrzoval.
(48)
Podle zprávy společnosti EKORDA by příjmy z prodeje aktiv v případě konkurzu činily nanejvýš 204 milionů SKK (5,3 milionu EUR) a po odečtení různých poplatků ve výši 45 milionů SKK pouze 159 milionů SKK (4,2 milionu EUR). Příjemce sám opravil částku poplatků, které by bylo třeba odečíst (36 milionů SKK) a dospěl k částce 168 milionů SKK (4,4 milionu EUR). I kdyby daňový úřad jako jediný oddělený věřitel a jako největší věřitel získal z těchto příjmů většinu, stále by to bylo méně než to, co daňový úřad získal po vyrovnání.
(49)
Společnost EKORDA použila jako základ účetní hodnotu - k 31. březnu 2004 - základního majetku, zásob, hotovosti a upravených krátkodobých pohledávek, přičemž zohlednila jejich nedobytnost a nízkou bonitu. Společnost EKORDA upravila nominální hodnotu aktiv příjemce takzvaným koeficientem zpeněžení pro každou složku aktiv v případě prodeje v rámci konkurzního řízení (45 % u základního jmění, 20 % u zásob a krátkodobých pohledávek a 100 % u hotovosti).
(50)
Společnost EKORDA uvádí budoucí daňové příjmy z činnosti příjemce (13), ale i rozvoj zaměstnanosti v regionu a rozvoj potravinářského průmyslu na Slovensku jako velmi významné faktory ovlivňující rozhodnutí zachovat existenci příjemce.
(51)
Příjemce uvádí ještě další dvě zprávy. Auditorka Marta Kochová dospěla k závěru, že maximální příjem z prodeje aktiv, která však nebyla oceněná, by činil 100 milionů SKK (2,6 milionu EUR), respektive po odečtení poplatků ve výši 22 milionů SKK pouze 78 milionů SKK (2 miliony EUR). Konkurzní správkyně paní Holovačová údajně uvádí, že podle jejího názoru je vyrovnací řízení pro věřitele obecně výhodnější než konkurz. Jedním z aspektů je skutečnost, že věřitel má zájem na tom, aby dlužník pokračoval v hospodářské činnosti (budoucí příjmy z obchodu a z daní).
(52)
Za třetí, příjemce tvrdí, že by se měly zohlednit dlouhodobé aspekty, například budoucí daňové příjmy. Judikatura vylučující společensko-politické aspekty z kritéria věřitele v tržním hospodářství (14) se údajně neuplatňuje, když veřejný orgán zohledňuje výpočet budoucích daňových příjmů. Podle příjemce je tu situace veřejného orgánu analogická se situací věřitele v tržním hospodářství, který je dodavatelem, který má zájem na přežití klienta. Příjemce poté poukazuje na judikaturu týkající se zásady investora v tržním hospodářství.
(53)
Příjemce dospěl k závěru, že kritérium věřitele v tržním hospodářství bylo splněno a sporné opatření nepředstavuje státní podporu.
(54)
Pokud by však Komise dospěla k jinému závěru, příjemce tvrdí, že sporné opatření je slučitelné jako podpora na restrukturalizaci. Tvrdí, že daňový úřad před souhlasem s vyrovnáním prověřil způsobilost obchodního plánu příjemce z hlediska obnovy dlouhodobé životaschopnosti. Absence formálního plánu restrukturalizace je podle vyjádření příjemce v situaci, kdy Komise posuzuje případ ex post, irelevantní, neboť Komise se již může přesvědčit, zda se příjemce skutečně stal životaschopným. Příjemce však též usuzuje, že v situaci posouzení ex ante je podrobný plán restrukturalizace nevyhnutelný. Příjemce dále krátce popisuje přijatá restrukturalizační opatření: zvýšení vlastního kapitálu, propuštění zaměstnanců, prodej zásob. Příjemce zastává názor, že zastavení výroby lihu a lihovin a pronájem výrobních aktiv společnosti Old Herold, s. r. o., vlastně představují restrukturalizační opatření. I když zastavení bylo původně zapříčiněno ztrátou licence, příjemce po vyrovnání nepožádal o novou licenci.
(55)
Podle příjemce byl splněn i požadavek významnosti jeho příspěvku na restrukturalizaci.
(56)
Příjemce dále tvrdí, že skutečnost, že podniká v podporovaném regionu a je jedním z největších regionálních zaměstnavatelů, by se při uplatňování usměrnění vztahujících se na podporu na restrukturalizaci měla rovněž zohlednit.
V. PŘIPOMÍNKY SLOVENSKÉ REPUBLIKY
(57)
Slovenské orgány v reakci na zahájení řízení ve věci formálního šetření vyslovily některé připomínky ke skutkovému stavu, které již byly uvedeny v části II.
(58)
Slovenské orgány potvrdily, že daňový úřad v době hlasování po vyrovnacím řízení nezohlednil aspekt státní podpory. Daňový úřad nepovažoval vyrovnání za formu státní podpory, a proto od příjemce nebylo požadováno předložení plánu restrukturalizace, který je odlišný od obchodního plánu předloženého soudu podle právních předpisů upravujících platební neschopnost.
(59)
V reakci na připomínky předložené příjemcem uvedly slovenské orgány následující připomínky.
(60)
Slovenské orgány by připomínky příjemce o průměrné délce konkurzního řízení a průměrném výnosu z prodeje aktiv v konkurzním řízení nevztahovaly na tento případ. Podle nich, vzhledem k malému počtu věřitelů a existenci majetku s kladnou likvidační hodnotou, která převyšuje sumu uhrazenou státu po vyrovnání, by se konkurzní řízení uskutečnilo v kratší než průměrné lhůtě a výnos daňového úřadu by byl vyšší než v případě vyrovnání. Místní daňový úřad provedl šetření ve společnosti dne 21. června 2004 a zjistil, že k 17. červnu 2004 měl příjemce hotovost ve výši 161,3 milionu SKK, pohledávky ve výši 62,8 milionu SKK, zásoby lihu a lihovin v hodnotě 84 milionů SKK a neoběžný majetek s účetní hodnotou 200 milionů SKK.
(61)
Slovenské orgány zastávají názor, že daňová exekuce byla pro daňový úřad reálnou alternativou. Potvrzují, že daňový úřad měl možnost iniciovat takové řízení před zahájením vyrovnacího řízení, a to i v případě, že by soud odmítl potvrdit vyrovnání (protože daňový úřad by jako oddělený věřitel nehlasoval v jeho prospěch).
(62)
Slovenské orgány nesouhlasí s tvrzením příjemce, že jeho finanční těžkosti byly způsobeny změnou zákona o správě daní. Podle slovenských orgánů byly finanční těžkosti příjemce způsobeny finanční strategií využívání nepřímých daní při vykonávání jeho podnikatelské činnosti. Příjemce měl namísto toho prostě inkasovat daně od svých klientů a odevzdat je do státního rozpočtu.
(63)
Slovenské orgány nesouhlasí s tím, že setkání s Daňovým ředitelstvím Slovenské republiky v prosinci 2003 je důkazem o předběžném souhlasu daňového úřadu s vyrovnáním. Předložily dopis ze dne 6. června 2004 od Daňového ředitelství Slovenské republiky adresovaný daňovému úřadu, v němž se uvádí, že daňový úřad by neměl souhlasit s vyrovnáním navrhovaným příjemcem, neboť není pro stát příznivé. Tento dopis se odvolával na jiný dopis obecnější povahy od ministra financí ze dne 15. ledna 2004 adresovaný Daňovému ředitelství Slovenské republiky, v němž se ředitelství žádá, aby zajistilo, že nebudou schváleny žádné takové návrhy na vyrovnání s věřiteli, které by znamenaly odepsání daňových pohledávek daňovými úřady. Slovenské orgány dále interpretovaly dopis ze dne 3. února 2004, na který poukazoval příjemce (viz 43. bod odůvodnění), jako jasně explicitně nesouhlasící s vyrovnáním ve výši 35 %.
(64)
Slovenské orgány tvrdí, že příjemce nezaplatil spotřební daně ve stanoveném odkladu od ledna 2001 do března 2004 a na své daňové povinnosti pravidelně uplatňoval odklad.
(65)
Podle slovenských orgánů výrazné rozdíly v odhadech dvou auditorských zpráv (viz 48. a 51. bod odůvodnění) vzbuzují pochybnosti o důvěryhodnosti obou zpráv. Orgány mají pochybnosti zejména o koeficientu zpeněžení přiřazeném společností EKORDA oběžným aktivům. Tento koeficient by měl být vyšší než 20 %.
(66)
A nakonec podle slovenských orgánů příjemce nevypracoval realizovatelný plán restrukturalizace a opatření navrhovaná v souvislosti s vyrovnacím řízením nelze považovat za restrukturalizační opatření.
VI. HODNOCENÍ
1. PRAVOMOC KOMISE
(67)
Vzhledem k tomu, že se část událostí vztahujících se k tomuto případu odehrála před vstupem Slovenské republiky do Evropské unie dne 1. května 2004, Komise nejprve musí určit, zda má v souvislosti se sporným opatřením pravomoc jednat.
(68)
Opatření, která byla uvedena v účinnost před přistoupením a nejsou uplatnitelná po přistoupení, nemůže Komise zkoumat ani na základě takzvaného dočasného mechanismu, který upravuje bod 3 přílohy IV smlouvy o přistoupení, ani podle postupů stanovených v článku 108 SFEU. Smlouva o přistoupení ani Smlouva o fungování Evropské unie nevyžadují, aby Komise taková opatření přezkoumala, ani ji k tomu nezplnomocňují.
(69)
Na druhé straně opatření uvedená v účinnost po přistoupení jasně spadají do pravomoci Komise. Pro určení doby, kdy bylo určité opatření uvedeno v účinnost, se jako relevantní kritérium používá právně závazný čin, kterým příslušný vnitrostátní orgán poskytuje podporu (15).
(70)
Příjemce v tomto případě tvrdil, že sporné opatření bylo uvedeno v účinnost před přistoupením a po přistoupení není uplatnitelné (viz 43. bod odůvodnění).
(71)
Komise nemůže přijmout důvody předložené příjemcem. Návrh na zahájení vyrovnacího řízení není činem orgánu poskytujícího podporu, ale činem příjemce. Rovněž usnesení soudu povolit vyrovnací řízení není činem orgánu poskytujícího podporu. Toto usnesení jen povolilo příjemci a jeho věřitelům pokračovat v jednání, ale evidentně nepředstavovalo vlastní poskytnutí podpory. Neexistuje důkaz, že by Daňové ředitelství Slovenské republiky bylo vyjádřilo souhlas se sporným opatřením na setkání v prosinci 2003. Naopak, slovenské orgány popřely jakýkoliv takový předběžný souhlas. Dopis ze dne 3. února 2004 otevřeně vyjadřuje odmítnutí přijmout návrh na vyrovnání ve výši 35 %.
(72)
Rozhodnutí příslušného orgánu odepsat část pohledávek bylo přijato dne 9. července 2004, kdy daňový úřad souhlasil s vyrovnáním navrženým příjemcem.
(73)
Vzhledem k této skutečnosti je otázka, zda je opatření uplatnitelné po přistoupení, bezpředmětná.
(74)
Komise proto dospěla k závěru, že má pravomoc posuzovat sporné opatření podle článku 108 SFEU.
2. EXISTENCE PODPORY VE SMYSLU ČL. 107 ODST. 1 SMLOUVY O FUNGOVÁNÍ EU
(75)
V čl. 107 odst. 1 SFEU se uvádí, že podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem.
(76)
Odepsání dluhu vůči veřejnému orgánu, jakým je daňový úřad, představuje formu použití státních prostředků. Opatření, které zvýhodňuje jeden individuální podnik, je selektivní.
(77)
Až do událostí, které měly za následek zahájení řízení v případě platební neschopnosti, příjemce působil na trhu s lihem a lihovinami, nealkoholickými nápoji a konzervovaným ovocem a zeleninou. V roce 2003 byl příjemce třetím výrobcem lihu a lihovin na Slovensku. Po ztrátě licence na výrobu lihu a lihovin v březnu 2004 příjemce působil ve velkoobchodě s lihem a lihovinami vyráběnými jinou společností - Old Herold, s. r. o., jež využívá výrobní zařízení příjemce, která si od něj společnost Old Herold, s. r. o., pronajímá. Všechny oblasti, ve kterých příjemce podnikal před vyrovnacím řízením a ve kterých podniká v současnosti, patří do oblasti obchodu mezi členskými státy.
(78)
V rozhodnutí zahájit řízení ve věci formálního šetření Komise vyjádřila pochybnosti, zda dané opatření nenarušilo hospodářskou soutěž nebo nehrozilo, že ji naruší tím, že poskytlo příjemci výhodu, kterou by za běžných tržních podmínek nebyl schopen získat. Jinými slovy, Komise má pochybnosti, zda se stát k příjemci choval jako věřitel v tržním hospodářství.
(79)
Zjistilo se, že dohoda s věřiteli obsahovala stejné podmínky vyrovnání dluhu pro soukromé věřitele i pro daňový úřad (veřejného věřitele). Věřitelům mělo být uhrazeno 35 % dluhu ve stanovené lhůtě, což příjemce skutečně splnil. Zbývajících 65 % mělo být odepsáno.
(80)
Pozice daňového úřadu jako věřitele však v tomto případě byla neobyčejně silná a nelze ji srovnávat s postavením běžného věřitele v konkurzním řízení. Právní a ekonomická pozice daňového úřadu byla před vyrovnáním s věřiteli výhodnější než pozice soukromých věřitelů. Daňový úřad byl nejenže jasně dominantním a rozhodujícím věřitelem s více než 99 % všech pohledávek registrovaných v konkurzním řízení, ale důležitější je, že byl i odděleným věřitelem. Jeho pohledávky mohly být proto uspokojeny kdykoliv během konkurzního řízení z výnosů prodeje zajištěných aktiv: jak je uvedeno v 18. bodě odůvodnění, tyto výnosy by měly být použity výhradně na splacení pohledávek oddělených věřitelů. Proto je třeba přezkoumat, zda daňový úřad využil všechny pro něj dostupné prostředky na získání nejvyšší možné výše uspokojení svých pohledávek, jak by to učinil věřitel v tržním hospodářství.
(81)
Podmínky, které musí opatření splňovat, aby je bylo možné pro účely článku 107 SFEU považovat za podporu, však nejsou naplněny v případě, kdy podnik příjemce mohl za obvyklých podmínek na trhu získat tutéž výhodu, jakou získal ze státních prostředků (16). Tento přezkum se v zásadě provádí uplatněním kritéria věřitele v tržním hospodářství. Jestliže veřejný věřitel poskytne podniku platební úlevy ohledně splatného dluhu, představují takové platební úlevy státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU, pokud by podnik, který je jejím příjemcem, vzhledem k významu hospodářské výhody, která tím byla poskytnuta, zjevně nezískal srovnatelné úlevy od soukromého věřitele nacházejícího se v situaci, která se co možná nejvíce podobá situaci veřejnoprávního věřitele usilujícího o to, aby mu byly zaplaceny částky, které mu dluží dlužník ve finančních obtížích (17).
(82)
Použitelnost kritéria soukromého hospodářského subjektu na trhu závisí na tom, zda dotyčný členský stát poskytl ekonomickou výhodu podniku jinak, než ve svém postavení jako orgán veřejné moci Z toho vyplývá, že pokud se členský stát odvolává v průběhu správního řízení na uvedené kritérium, musí v případě pochybností prokázat jednoznačným způsobem a na základě objektivních a ověřitelných důkazů, že provedené opatření vyplývá z jeho postavení jako soukromého hospodářského subjektu na trhu. Z těchto důkazů musí jasně vyplývat, že dotyčný členský stát přijal rozhodnutí jednat způsobem, jakým jednal, před poskytnutím ekonomické výhody nebo souběžně s ním. V této souvislosti může být třeba předložit důkazy, z nichž vyplývá, že toto rozhodnutí je založeno na ekonomickém posouzení srovnatelném s tím, které by provedl za okolností daného případu racionální soukromý hospodářský subjekt na trhu nacházející se v situaci, která je co nejbližší situaci uvedeného členského státu. Hospodářské hodnocení provedené po poskytnutí uvedené výhody, zpětné konstatování o skutečné výnosnosti postupu dotčeného členského státu ani odůvodnění následující po rozhodnutí o zvoleném postupu však nestačí (18).
(83)
Slovenská republika stručně řečeno tvrdí, že podle jejího názoru dané opatření představuje státní podporu. Uznává, že v době vyrovnání se otázka státní podpory prostě nebrala v úvahu, a požádala, aby se sporné opatření považovalo za podporu na záchranu. Zdá se proto, že požadavky uvedené judikatury nebyly v tomto případě dodrženy a sporné opatření představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
(84)
Příjemce v tomto případě tvrdil, že opatření nepředstavuje podporu, a předkládá uvedené dokumenty, zvláště zprávy dvou auditorů.
(85)
Komise zjistila na základě informací předložených příjemcem i slovenskými orgány následující skutečnosti o finanční situaci příjemce v příslušném roce, a to v rozsahu relevantním na uplatnění kritéria věřitele v tržním hospodářství. Komise nemůže v účetní evidenci příjemce ověřit údaje k 31. březnu 2004 poskytnuté příjemcem, ani údaje k 17. červnu 2004 poskytnuté slovenskými orgány. Komise však nemá důvod o těchto údajích pochybovat.
Tabulka 3
Finanční situace příjemce v letech 2003-2004 (mil. SKK)
31.12.2003 (19)
31.3.2004 (20)
28.4.2004 (21)
17.6.2004 (22)
31.12.2004 (23)
Neoběžný majetek (24)
208
205
204
200
200
Zásoby
119
209
176
84
52
Hotovost
3
50
94
161
27
Krátkodobé obchodní pohledávky
128
98 (25)
80
63 (26)
97
(86)
Komise nejprve přezkoumá důkazy předložené příjemcem na podporu jeho tvrzení, že konkurzním řízením by daňový úřad získal méně než vyrovnacím řízením (oddíl 2.1). Poté Komise přezkoumá situaci, pokud jde o daňovou exekuci (oddíl 2.2). Nakonec Komise přezkoumá jiné důkazy předložené slovenskými orgány a příjemcem (oddíl 2.3.)
(87)
Jak je uvedeno v 37. bodě odůvodnění, výška dluhu, na niž se má vztahovat vyrovnání, byla na základě mimořádného dovolacího řízení snížena. Je však třeba uvést, že tento rozsudek byl vynesen několik let po rozhodnutí uzavřít dohodu o vyrovnání. Pro účely kritéria věřitele v tržním hospodářství jsou informace dostupné v té době, kdy by hypotetický věřitel posuzoval, které řízení by bylo nejvhodnější, nadále standardem pro účely hodnocení chování veřejného věřitele. Následující analýza proto vychází z údajů uvedených v dohodě uzavřené 23. července 2004.
2.1 Porovnání vyrovnání s věřiteli a konkurzního řízení
(88)
S cílem posoudit, zda byla příjemci skutečně poskytnuta výhoda, Komise musí provést celkové posouzení a zohlednit všechny relevantní důkazy v dané věci, což jí umožní určit, zda by přijímající podnik tyto zvýhodněné podmínky zjevně nezískal od soukromého věřitele (27). Jinými slovy, musí přezkoumat, zda bylo pro daňový úřad výhodnější souhlasit s podmínkami navrženými v rámci vyrovnání nebo zahájit konkurzní řízení.
(89)
Komise zastává názor, že zpráva společnosti EKORDA nepředstavuje důvěryhodný základ pro porovnání navrženého vyrovnání s možným konkurzním řízením. Slovenské orgány v tomto ohledu souhlasí s Komisí.
(90)
Na začátku Komise konstatuje, že společnost EKORDA ve své zprávě ze dne 7. července 2004 (jen dva dny před setkáním věřitelů) použila pro své výpočty stav aktiv příjemce k 31. březnu 2004. Z tabulky 3 jasně vyplývá, že úroveň různých aktiv se po 31. březnu 2004 výrazně měnila. Především byla prodána značná část zásob, což vedlo ke zvýšení hotovosti. Tyto změny mají při uplatnění koeficientů zpeněžení v rozsahu od 20 % pro zásoby a krátkodobé pohledávky po 100 % pro hotovost velký význam. I kdyby koeficienty zpeněžení stanovené společností EKORDA byly správné (s čímž Komise nesouhlasí z důvodů, které jsou uvedeny dále) a použila by se metodika používaná společností EKORDA, následující tabulka uvádí, do jaké míry by byly výsledky výpočtů společnosti EKORDA odlišné, kdyby se opíraly o údaje z 28. dubna 2004 a ze 17. června 2004, tj. ještě stále před setkáním věřitelů dne 9. července 2004.
Tabulka 4
Porovnání pravděpodobného výnosu z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení (mil. SKK)
Situace k:
31.3.2004
28.4.2004
17.6.2004
Koeficient zpeněžení [%]
Účetní hodnota
Výnos
Účetní hodnota
Výnos
Účetní hodnota
Výnos
Neoběžný majetek
45
205
92
204
92
200
90
Zásoby
20
209
42
176
35
84
17
Krátkodobé pohledávky
20
98 (28)
20
86 (29)
17
37 (30)
7
Hotovost
100
50
50
94
94
161
161
Celkem
204
238
275
(91)
Je třeba uvést, že v obchodním plánu, který příjemce předložil soudu, byl naplánován prodej zásob za 110 milionů SKK v období březen až květen 2004. Společnost EKORDA si proto musela být vědoma, že aktiva příjemce projdou po 31. březnu 2004 podstatnými změnami. Tuto skutečnost nezohlednila.
(92)
Pokud by se zohlednila účetní hodnota aktiv příjemce z 28. dubna 2004, vedlo by to k závěru, že pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce by byl v konkurzním řízení vyšší, než se odhadlo ve zprávě (238 milionů SKK nebo 6,3 milionu EUR namísto 204 milionů SKK nebo 5,3 milionu EUR) Analýza s použitím údajů z června 2004 by umožnila dospět k jasnému závěru, že pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení (275 mil. SKK; 7,2 milionu EUR) by byl vyšší než výnos navrhovaný v rámci vyrovnání a že daňový úřad by měl použít právo veta a návrh odmítnout, což by vedlo k ukončení vyrovnacího řízení Znovu upozorňujeme, že uvedené výsledky byly získány za použití odhadů a metodiky, které používala společnost EKORDA.
(93)
Komise však nemůže přijmout metodiku, kterou použila společnost EKORDA, a předpoklady příjemců nemůže považovat za důvěryhodné. Tento závěr ještě posilují pochybnosti vyjádřené slovenskými orgány a uvedené v 60. a 65. bodě odůvodnění.
(94)
Společnost EKORDA v prvé řadě ve své zprávě nevysvětluje, jakým způsobem stanovila tři koeficienty zpeněžení. Účelem koeficientů zpeněžení je vypočítat zůstatkovou hodnotu aktiv prodaných v konkurzním řízení s přihlédnutím k povaze prodeje (např. aktiva se prodávají samostatně, v časové tísni atd.). Z tohoto důvodu se předpokládá, že hodnota z prodeje aktiv v rámci likvidace je obvykle nižší než účetní hodnota v závislosti na druhu aktiv. Procentuální vyjádření podílu hodnoty z prodeje aktiv v rámci likvidace na účetní hodnotě je koeficient zpeněžení.
(95)
Koeficient zpeněžení ve výši 45 % pro neoběžný majetek se též zdá být příliš nízký. Podle samotného příjemce hodnota jeho aktiv zastavených ve prospěch daňového úřadu činila 194 milionů SKK (31). Tato hodnota je podle příjemce vyjádřená v cenách odhadnutých nezávislými znalci na přelomu roků 2003 a 2004. Podle názoru Komise by tato „znalecká cena“ měla obvykle vyjadřovat obecnou hodnotu aktiv, která vyjadřuje, za jakou cenu je v daném čase možno aktivum prodat. Je třeba připomenout, že znalecká hodnota těchto aktiv byla stanovena s cílem zjistit jejich hodnotu pro účely zajištění odkladu daňového dluhu příjemce pro slovenské orgány, které vyžaduje zákon o správě daní Společnost EKORDA neposkytuje žádné vysvětlení, proč by výnos z prodeje neoběžného majetku v konkurzu dosáhl pouze 45 % jejich účetní hodnoty 205 milionů SKK, zatímco sám příjemce uvedl mnohem vyšší hodnotu těchto aktiv.
(96)
K tvrzení příjemce, že by bylo těžké najít kupce, když je většina zastavených strojů a zařízení určena jen na výrobu lihu a lihovin, nealkoholických nápojů nebo konzervovaných výrobků, má Komise tyto dvě připomínky. Za prvé, je třeba uvést, že „znalecká cena“ zastavených nemovitostí činila 105 milionů SKK, což je samo o sobě vyšší suma než celkový výnos předpokládaný společností EKORDA (92 milionů SKK). Za druhé, ze skutečného vývoje společnosti vyplývá, že některá její výrobní aktiva rychle našla nového uživatele - Old Herold, s. r. o. Poté, co příjemce přišel o licenci na výrobu lihu a lihovin, si jeho výrobní zařízení pronajala společnost Old Herold. Zdá se proto, že o toto výrobní zařízení měl bezprostřední zájem konkurenční podnik.
(97)
Pokud jde o zásoby, samy slovenské orgány zastávají názor, že koeficient zpeněžení by měl být vyšší než 20 %.
(98)
Příjemce byl schopen získat v roce 2004 z prodeje svých zásob 110 milionů SKK (viz 35. bod odůvodnění), tj. více než 50 % účetní hodnoty zásob, z níž vycházelo hodnocení společnosti EKORDA. To významně naznačuje, že koeficient zpeněžení ve výši 20 % byl příliš nízký. Vývoj rozvahy v roce 2004, pokud jde o zásoby, tento závěr podporuje. Kromě toho sám příjemce ve svém obchodním plánu odhadl výnos z prodeje zásob v období března až května 2004 na 110 milionů SKK (viz 35. bod odůvodnění). Společnost EKORDA tento odhad ignorovala. Z povahy činností příjemce lze předpokládat, že zásoby byly tvořeny hotovými výrobky nebo polotovary, které mohly být snadno prodány přímo distributorům nebo spotřebitelům, což ještě více podporuje použití vyššího koeficientu zpeněžení.
(99)
Komise je toho názoru, že koeficient zpeněžení by měl být v případě zásob 52 %. Tento údaj vychází z odhadu příjemce, pokud jde o výnos, který by získal z prodeje zásob pro účely financování vyrovnání (tj. 110 milionů SKK). S přihlédnutím k účetní hodnotě v té době (209 milionů SKK) byl proto jediným možným koeficientem zpeněžení v případě zásob koeficient alespoň ve výši 52 % (52 % z 209 milionů představuje 110 milionů).
(100)
Pokud jde o krátkodobé pohledávky, společnost EKORDA dvakrát upravila jejich hodnotu. Nejdříve upravila jejich účetní hodnotu koeficientem 59 % (účetní hodnota činila 166 milionů SKK a hodnota, kterou Společnost EKORDA použila ve svých výpočtech, 98 milionů SKK) a použila nízký koeficient zpeněžení ve výši 20 %. Tato metodika je sporná. Lze akceptovat úpravu účetní hodnoty pohledávek na vyjádření jejich skutečné hodnoty v daném čase. Společnost EKORDA však neposkytuje žádné vysvětlení, proč by výnos v případě konkurzu/likvidace představoval jen jednu pětinu (20 milionů SKK) sumy, o které sám příjemce předpokládal, že ji bude schopen získat od svých dlužníků (98 milionů SKK).
(101)
Účetní hodnota krátkodobých pohledávek založená na údajích z března 2004 (166 milionů SKK) byla společností EKORDA upravena na 98 milionů SKK, aby odrážela nevymahatelnost nebo nízkou kvalitu pohledávek. Kromě toho však společnost EKORDA použila na upravenou účetní hodnotu koeficient zpeněžení pouze ve výši 20 %. Výsledkem uplatnění koeficientu úpravy účetní hodnoty krátkodobých pohledávek společnosti EKORDA ve výši 59 % na účetní hodnotu založenou na údajích z června 2004 (63 milionů SKK) je 37 milionů SKK. Podle informací, které předložily slovenské orgány, byly však pohledávky ve výši 63 milionů SKK vymahatelné. Proto je sporné, zda je jakákoli úprava jejich účetní hodnoty skutečně potřebná.
(102)
V každém případě neexistuje žádný zřejmý důvod, proč by měla být likvidační hodnota ještě nižší než upravený údaj. Komise proto zastává názor, že očekávaný výnos z krátkodobých pohledávek určitě není nižší než upravený údaj 37 milionů SKK.
(103)
Na základě výše uvedených skutečností Komise upravila odhady předložené společností EKORDA a provedla nové posouzení, v jehož rámci použila údaje z června 2004. Z tohoto posouzení je zřejmé, že pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení by byl mnohem vyšší než výnos, se kterým se počítalo ve zprávě společnosti EKORDA. Číselné údaje jsou shrnuty v následující tabulce.
Tabulka 5
Pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení
Údaje společnosti EKORDA ve srovnání s opravenými údaji Komise (v milionech SKK)
EKORDA
(31.3.2004)
Oprava
(17.6.2004)
Účetní hodnota
Výnos
Účetní hodnota
Výnos
Neoběžný majetek
205
92
200
194 (32)
Zásoby
209
42
84
43 (33)
Krátkodobé pohledávky
98 (34)
20
63
37 (35)
Hotovost
50
50
161
161
Celkem
562
204
508
435
(104)
Podle připomínek příjemce k úvodnímu rozhodnutí by náklady na konkurzní řízení měly představovat 18 % odhadované hodnoty výnosů z prodeje aktiv příjemce v konkurzním řízení. Podle příjemce je vzhledem ke zprávě Světové banky z roku 2004 to přiměřená sazba (36). Použitím tohoto procentuálního podílu na opravenou hodnotu pravděpodobného výnosu z prodeje aktiv příjemce, jak ji stanovila Komise, by proto náklady na konkurzní řízení dosáhly 78,3 milionu SKK. Když se tato částka odečte od opraveného výnosu z prodeje aktiv příjemce, výsledek je vyšší než částka, kterou získal daňový úřad v rámci vyrovnání (435 milionů - 78,3 milionu = 356,7 milionu; částka dohodnutá v rámci vyrovnání byla 224,3 milionu SKK).
(105)
Jak je uvedeno v tabulce 5, pravděpodobný výnos z prodeje aktiv příjemce byl 435 milionů SKK. Vzhledem k tomu, že daňový úřad by byl získal téměř 100 % výnosů z prodeje (37), i kdyby náklady na konkurzní řízení dosáhly až 18 % z těchto výnosů ve smyslu tvrzení příjemce, daňový úřad by byl i tak získal o 132,4 milionu SKK více než v rámci vyrovnání.
(106)
Kromě toho, i kdyby se na hodnotu aktiv příjemce k červnu 2004 uplatnily velmi nízké koeficienty zpeněžení, které uvedla EKORDA, pravděpodobný výnos z prodeje těchto aktiv (po odečtení nákladů na konkurzní řízení - 18 %) by byl 225,5 milionu SKK, což je stále více než částka schválená daňovým úřadem v rámci vyrovnání (38).
(107)
Konečně je třeba konstatovat, že slovenské orgány nepodpořily nepodložené tvrzení příjemce, že daňový úřad měl zprávu společnosti EKORDA k dispozici před setkáním věřitelů 9. července 2004, a proto ji mohl použít při svém rozhodování. Na druhé straně daňový úřad měl výsledky své kontroly z června 2004, které prokazovaly, že Frucona měla značná aktiva, jak je uvedeno v tabulce 3. Na základě těchto údajů Daňové ředitelství Slovenské republiky v dopise ze dne 6. července 2004 adresovaném místnímu daňovému úřadu uvedlo, že místní daňový úřad by neměl souhlasit s vyrovnáním navrhovaným příjemcem, neboť není příznivé pro stát.
(108)
Pokud jde o znalecké zprávy, které předložil příjemce, je třeba poznamenat, že nesplňovaly požadavek prokázat, zda bylo splněno kritérium věřitele v tržním hospodářství. Především se v žádné ze zpráv neuvádí, na jakém základě byly určeny koeficienty zpeněžení, které byly v některých případech výjimečně nízké. Kromě toho si lze všimnout, pokud jde o zprávu paní Kochové, jejíž závěry byly výrazně odlišné od závěrů společnosti EKORDA, že není zřejmé, k jakému účelu byla tato zpráva vypracována a z jakého období a odhadů vycházela. Pokud jde o zprávu konkurzní správkyně paní Holovačové, v té se pouze všeobecně konstatuje, že vyrovnací řízení je pro věřitele výhodnější než konkurz. Proto žádnou z informací obsažených v každé z těchto dvou zpráv nelze použít na podporu ani vyvrácení tvrzení příjemce, že bylo splněno kritérium věřitele v tržním hospodářství.
(109)
Pokud jde o argumenty předložené ve vztahu k trvání konkurzního řízení, při zvažování vlivu možné délky konkurzního řízení na rozhodovací proces hypotetického soukromého věřitele je třeba zohlednit okolnosti tohoto případu.
(110)
Dalším důležitým aspektem tohoto případu je skutečnost, že stát byl v porovnání s jinými věřiteli ve zvýhodněné pozici vzhledem ke skutečnosti, že jeho dluh byl zajištěný proti neoběžnému majetku příjemce. Soud ve věci HAMSA potvrdil, že pozice zajištěného věřitele je důležitým faktorem, který je třeba zohlednit při použití kritéria věřitele v tržním hospodářství (39). V souladu s § 31 odst. 1 písm. e) zákona o konkursu pohledávky věřitele oddělené podstaty lze uspokojit kdykoli během konkurzního řízení z prodeje aktiv, která jsou zajištěna. Proto pokud jde o aktiva zastavená pro daňový úřad, trvání celého konkurzního řízení bylo podle názoru Komise nepodstatné, protože tyto pohledávky mohly být uspokojeny nezávisle na postupu uvedeného řízení.
(111)
I kdyby byla zohledněna hodnota zajištěných aktiv, kterou určil příjemce, pohledávky daňového úřadu se mohly uspokojit spíše prodejem zajištěných aktiv ve výši nejméně 194 milionů SKK, což tvoří 86 % částky navrhované v rámci vyrovnání s věřiteli. Daňový úřad by byl musel zvažovat, zda je výhodné čekat do konce konkurzního řízení, pouze pokud by existovala možnost, že by nedosáhl plné částky dohodnuté v rámci vyrovnání. Navíc při konečném vyplacení věřitelů by daňový úřad byl získal přibližně 99 % výnosu z prodeje zbývajících aktiv (185 milionů SKK v nejhorším případě, tedy při uplatnění koeficientů zpeněžení společnosti EKORDA, viz tabulka 4). Daňovému úřadu mělo být jasné, že výsledný vrácený dluh by byl mnohem vyšší než částka nabízená v rámci vyrovnání a že čekání by se týkalo pouze malé části této částky ve srovnání s vyrovnáním.
(112)
Proto lze vyvodit závěr, že informace týkající se trvání konkurzního řízení na Slovensku by významným způsobem neovlivnily rozhodnutí hypotetického soukromého věřitele.
(113)
Kromě toho v každém případě měl příjemce v době vyrovnacího řízení i) velmi nízký počet věřitelů a ii) aktiva s likvidační hodnotou vyšší než činila částka schválená státem v rámci vyrovnacího řízení (jak je uvedeno v tabulce 5, pravděpodobný výnos ze samotného prodeje nezajištěných aktiv byl 241 milionů SKK).
(114)
Pokud jde o nízký počet věřitelů, vyrovnání se opravdu zúčastnilo jen 5 věřitelů. Z těchto pěti věřitelů byli čtyři věřitelé soukromými subjekty a jejich podíl na celkovém dluhu byl jen 0,6 % (3 797 608 SKK z částky 644 166 949 SKK), jak je uvedeno v tabulce 2. Stát tak představoval největšího věřitele s 99,4 % celkového objemu pohledávek. Tyto okolnosti by ve značné míře snížily riziko neshod mezi věřiteli a z nich vyplývajícího soudního sporu, což by pravděpodobně vedlo ke kratšímu konkurznímu řízení.
(115)
S přihlédnutím k argumentu příjemce, který vychází ze zprávy Světové banky s názvem Doing business in 2004, že konkurzní řízení na Slovensku trvá v průměru 4,8 roku, je třeba uvést, že tato zpráva se týká obecného „ukazatele ukončení činnosti podniku“, kterým se měří celkový čas potřebný k uskutečnění konkurzního řízení, jakož i na uplatnění soudních pravomocí v rámci konkurzního řízení. Tuto délku proto nelze striktně zaměňovat s průměrnou délkou trvání konkurzního řízení. Samy slovenské orgány vyjádřily názor, že vzhledem k okolnostem tohoto případu by konkurzní řízení trvalo kratší dobu než průměrné řízení (viz 60. bod odůvodnění). Toto posouzení slovenských orgánů je obzvláště významné, protože uvedené řízení by se konalo v souladu se slovenskými právními předpisy a obvyklými postupy uplatňovanými při úpadku. Věřitelem příjemce byla navíc sama slovenská vláda.
(116)
Kromě toho se délka konkurzního řízení ve zprávách předložených příjemcem značně liší, a to od dvou let do více než šesti let (40). Proto posouzení délky trvání konkurzního řízení na Slovensku, která příjemce předložil Komisi, byla obecné povahy a nezohledňovala znaky projednávaného případu. Některá z těchto posouzení měla přibližný charakter a do určité míry nebyla navzájem v souladu.
(117)
Pokud jde o konkrétní příklad slovenské společnosti ve stejném odvětví jako příjemce, jejíž konkurzní řízení trvalo déle než pět let, je třeba upozornit, že příjemce nebyl schopen prokázat, jak se uvedený příklad týká tohoto případu a zejména zda uvedená společnost byla ve stejné nebo ve velmi podobné právní a věcné situaci jako příjemce (41). Vzhledem ke skutečnosti, že příjemce měl jednoho velkého věřitele ve zvýhodněné pozici - stát - a množství aktiv oceněných značnou hodnotou, konkurzní řízení u příjemce se mohlo uzavřít relativně rychlým způsobem a největší věřitel - stát - by byl takovému postupu dal přednost.
(118)
Konečně i za předpokladu, že úpadkové řízení by trvalo čtyři až pět let ve smyslu tvrzení příjemce, rozdíl mezi pravděpodobně zpět získanými částkami a částkami dohodnutými v rámci vyrovnání by byl tak velký, že délka takového řízení by při rozhodování soukromého věřitele o přijetí předmětného vyrovnání nehrála důležitou roli. Pokud se vezme v úvahu diskontní sazba 5,14 % (42), současná hodnota budoucích peněžních toků ve výši 356,7 milionu SKK je i po pěti letech 277,6 milionu SKK, tj. značně více než částka dohodnutá v rámci vyrovnání. Za těchto okolností by konkurz musel trvat více než 9 let, aby byla současná hodnota nižší než částka dohodnutá v rámci vyrovnání. Žádný soukromý hospodářský subjekt na trhu by takovéto dlouhé konkurzní řízení v tomto případě nebyl považoval za pravděpodobné. Kromě toho by se současná hodnota celkových částek, které mají být vráceny, dále snížila, kdyby se zohlednila značná část dluhu, která by byla pravděpodobně splacena spíše prostřednictvím prodeje zajištěných aktiv (viz 111. bod odůvodnění).
(119)
Na základě dostupných důkazů lze dospět k závěru, že soukromý věřitel by nebyl souhlasil s vyrovnáním za takových podmínek, s jakými v tomto případě souhlasil daňový úřad; pokud vezmeme v úvahu skutečnost, že pohledávky daňového úřadu mohly být uspokojeny odděleně kdykoliv během konkurzního řízení a že by byl kromě toho získal 99 % výnosu vyplaceného věřitelům (vzhledem k velikosti jeho pohledávek v porovnání s ostatními věřiteli), lze konstatovat, že téměř celý výnos získaný v rámci konkurzního řízení by získal daňový úřad a, jak již bylo uvedeno, tento výnos by byl vyšší než částka dohodnutá v rámci vyrovnání mezi věřiteli.
2.2 Porovnání vyrovnání s věřiteli a daňová exekuce
(120)
Daňový úřad byl na rozdíl od soukromých věřitelů oprávněn zahájit z vlastního podnětu daňovou exekuci prodejem nemovitostí, strojů a zařízení, nebo společnosti jako celku. Ve smyslu judikatury citované v 82. bodě odůvodnění nebyl předložen žádný důkaz o tom, že daňový úřad takový postup zvažoval a dospěl k závěru, že by byl méně výhodný než souhlas s vyrovnáním.
(121)
Komise v každém případě považuje argument příjemce, že vyrovnací řízení chrání společnosti před daňovou exekucí, za irelevantní. Jak potvrdily slovenské orgány, daňová exekuce byla pro daňový úřad skutečnou alternativou, buď před zahájením vyrovnacího řízení, nebo po vetování navrhovaného vyrovnání daňovým úřadem. Je proto třeba přezkoumat tuto možnost při uplatnění kritéria věřitele v tržním hospodářství. Příjemce neporovnává navrhované vyrovnání s možným výsledkem daňové exekuce.
(122)
Komise se ve své analýze opírá o údaje poskytnuté příjemcem i slovenskými orgány. V této souvislosti je třeba uvést, že slovenské orgány potvrdily, že zajištění ve prospěch daňového úřadu představovalo 397 milionů SKK, jak se uvádí v rozhodnutí o zahájení řízení ve věci formálního šetření. Tato hodnota byla údajně získána z účetní evidence příjemce. Příjemce na druhé straně tvrdí, že hodnota zastavených aktiv vyjádřená ve „znaleckých cenách“ je 194 milionů SKK (viz 22. bod odůvodnění). I když Komise nemusí zjišťovat, který údaj je správný, může vyvodit následující závěry.
(123)
Za prvé, zajištění bylo protihodnotou odkladu daňového dluhu příjemce, kterou vyžaduje zákon o správě daní. Pokud hodnota aktiv příjemce ve skutečnosti dosahovala pouze poloviny hodnoty zajištění, jak uvádí znalecký posudek předložený příjemcem, znamená to, že zajištění požadované státem při těchto odkladech nebylo dostatečné. Za těchto okolností daňové odklady povolené daňovým úřadem mezi listopadem 2002 a listopadem 2003 v celkové výši 477 milionů SKK tedy se vší pravděpodobností nesplňovaly kritérium věřitele v tržním hospodářství. Pokud jde o tento případ, není třeba, aby Komise zjišťovala, zda tato opatření představovala státní podporu. Jestliže však již předcházející odklady představovaly státní podporu, nelze již poukazovat na zásadu věřitele v tržním hospodářství, když je takto odložený dluh později (zčásti) odepsaný.
(124)
Za druhé, i kdyby se při výpočtu výnosů z daňové exekuce použily nižší údaje předložené příjemcem, věřitel v tržním hospodářství by, pokud by měl takovou možnost, této exekuci dal přednost před vyrovnacím řízením.
(125)
Při daňové exekuci může daňový úřad přímo prodat aktiva (pohledávky a jiná oběžná aktiva, movitý majetek, nemovitosti) dlužníka. V době, kdy daňový úřad hlasoval pro vyrovnání, měl příjemce zásoby v hodnotě 43 milionů SKK, vymahatelné pohledávky ve výši nejméně 37 milionů SKK a hotovost 161 milionů SKK (viz tabulka 5). Uvádí se, že sama hodnota těchto oběžných aktiv (241 milionů SKK; 6,3 milionu EUR) (43) by převýšila výnos získaný ve vyrovnání (224,3 milionu SKK 5,93 milionu EUR). Kromě toho měl příjemce další, neoběžná aktiva, jejichž hodnota činila přinejmenším 194 milionů SKK.
(126)
Daňová exekuce by dále nepřinesla správní poplatky, které vznikají při konkurzním řízení. Jedná se o řízení, které zahájí a řídí samotný daňový úřad, dá se proto také předpokládat, že by se realizovalo rychle.
(127)
Komise proto dospěla k závěru, že daňová exekuce aktiv příjemce by vedla k vyššímu výnosu než vyrovnání.
2.3 Další důkazy
(128)
Komise bere v úvahu dopis předložený slovenskými orgány, který zaslal ředitel Daňového ředitelství Slovenské republiky svému podřízenému, řediteli příslušného daňového úřadu (viz 63. bod odůvodnění). Tento dopis je jasným důkazem, že Daňové ředitelství Slovenské republiky (které mělo předcházející přímé kontakty s příjemcem) bylo proti navrhovanému vyrovnání a dalo místnímu daňovému úřadu jasně najevo, že by neměl hlasovat pro toto vyrovnání. Důvodem uvedeným v dopise bylo, že navrhované vyrovnání „není výhodné“ pro stát.
(129)
Slovenské orgány též prokázaly, že existoval jasný pokyn pro daňové úřady vydaný na začátku roku 2004 ministerstvem financí, aby nepřijímaly vyrovnání v případech návrhů na odepsání pohledávek daňových úřadů (44). Toto politické rozhodnutí bylo oznámeno v souvislosti se změnou a doplněním zákona o správě daní z 1. ledna 2004 ve snaze zvýšit disciplínu, pokud jde o výběr daní.
(130)
Dále je třeba uvést, že sám daňový úřad se již 2. srpna 2004, tj. ani ne měsíc po souhlasu s vyrovnáním, proti tomuto vyrovnání odvolal.
(131)
Příjemce uvedl, že daňový úřad dal najevo souhlas s vyrovnáním ještě před tím, než příjemce zahájil řízení. Komise zastává názor, že důkazy předložené příjemcem naznačují pravý opak. Ředitel daňového úřadu v dopise ze dne 3. února 2004 příjemci píše, že i když v zásadě není proti uplatnění vyrovnacího řízení, nesouhlasí s návrhem příjemce na vyrovnání se splacením dluhu do výše 35 %.
(132)
Na základě tohoto důkazu může Komise vyvodit pouze jediný závěr, a to že slovenské orgány byly proti vyrovnání, které navrhoval příjemce, a byly proti ještě před zahájením vyrovnacího řízení dne 8. března 2004, před hlasováním věřitelů dne 9. července 2004 a i po schválení vyrovnání soudem.
(133)
Příjemce tvrdil, že by se měly zohlednit dlouhodobé aspekty, například pokračování daňových příjmů ve prospěch státu (viz 52. bod odůvodnění).
(134)
Za prvé, je třeba zdůraznit, že kritérium věřitele v tržním hospodářství je odlišné od kritéria investora v tržním hospodářství. Zatímco investor v tržním hospodářství je ve stavu, kdy rozhoduje, zda vstoupí do vztahu s příslušnou společností a bude se řídit dlouhodobou strategickou perspektivou získání přiměřeného výnosu ze své investice (45), „věřitel v tržním hospodářství“, který už je v obchodním nebo veřejnoprávním vztahu s platebně neschopnou společností, se bude snažit dosáhnout splacení dlužných sum (46) za co nejvýhodnějších podmínek z hlediska úrovně a lhůty splacení. Motivace hypotetického věřitele v tržním hospodářství a investora v tržním hospodářství bude proto odlišná. Judikatura proto stanovila pro tyto dvě situace samostatné testy.
(135)
Za druhé, pokud jde o analogii s věřitelem-dodavatelem, je důležité uvést, že povaha pohledávek takového věřitele a povaha pohledávek státu se podstatně liší. Protože vztahy dodavatele s platebně neschopnou společností mají výhradně smluvní základ, dodavatel by mohl ztrátou obchodního partnera skutečně utrpět. Pokud je platebně neschopná společnost zlikvidována nebo prodána, dodavatel bude muset hledat nového klienta nebo uzavřít smlouvu s novým vlastníkem. Riziko je vyšší, pokud je jeho závislost na platebně neschopné společnosti značná. Takový věřitel bude skutečně uvažovat do budoucnosti. Naproti tomu vztahy státu s platebně neschopnou společností se zakládají na veřejném právu, proto nejsou závislé na vůli stran. Každý nový vlastník, který přebere aktiva zlikvidované společnosti, bude automaticky povinen platit daně. Kromě toho stát není nikdy závislý na jednom daňovém poplatníkovi. Na závěr, nejdůležitějším argumentem je, že stát se při výběru daní nikdy neřídí výhledem na zisk a nejedná při tom komerčně a s komerčními pohnutky. Uvedená analogie proto není opodstatněná.
(136)
Komise zastává názor, že situaci státu v tomto případě nelze porovnávat se situací hypotetického investora v tržním hospodářství nebo situací hypotetického závislého věřitele v tržním hospodářství. V každém případě ztrátu budoucích daní nelze při uplatňování zásady věřitele v tržním hospodářství zohledňovat (47).
(137)
Z přehledu daní předloženého příjemcem vyplývá, že velká většina daní zaplacených příjemcem od roku 1995 byly nepřímé daně (spotřební daně a DPH). Vzhledem k tomu, že tyto daně platí koneční spotřebitelé, likvidace příjemce by neměla vliv na jejich výběr, neboť spotřebitelé by dále kupovali zdaněné výrobky (v tomto případě především lihoviny a líh) od jiných výrobců. Argument příjemce týkající se budoucí značné ztráty daní proto není hodnověrný.
(138)
Komise dospěla k závěru, že žádný z dalších důkazů, které předložil příjemce, nenasvědčuje tomu, že by ovlivnil chování hypotetického soukromého věřitele. Proto nic v tomto oddíle nemění hodnocení Komise takového chování v oddílech 2.1 nebo 2.2.
2.4 Závěr
(139)
Na základě uvedených důkazů Komise usuzuje, že v tomto případě nebylo splněno kritérium věřitele v tržním hospodářství a stát poskytl příjemci výhodu, kterou by tento nebyl schopen v tržních podmínkách získat.
(140)
Komise proto dospěla k závěru, že odepsání dluhu odsouhlasené místním daňovým úřadem v rámci vyrovnání představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 SFEU.
3. SLUČITELNOST PODPORY: VÝJIMKA PODLE ČL. 107 ODST. 3 SFEU
(141)
Primárním cílem opatření je poskytnout pomoc společnosti v obtížích. V takových případech je možno uplatnit výjimku podle čl. 107 odst. 3 písm. c) SFEU, která umožňuje povolit státní podporu na usnadnění rozvoje určitých hospodářských odvětví, pokud nemění podmínky obchodu v takové míře, jež by byla v rozporu se společným zájmem, a pokud jsou splněny příslušné podmínky.
(142)
Z hlediska výrobního portfolia příjemce Komise hodnotila, zda se v tomto případě uplatňují zvláštní pravidla použitelná pro zemědělské odvětví. Komise na základě informací o obratu příjemce předložených slovenskými orgány dospěla ve svém rozhodnutí o zahájení formálního šetření k závěru, že většina výrobků příjemce nejsou výrobky definované v příloze I SFEU, proto se na ně neuplatňují obecná pravidla o státní podpoře.
(143)
Příjemce ve svých připomínkách k rozhodnutí o zahájení formálního šetření vyjádřil námitky vůči údajům o obratu poskytnutým dříve slovenskými orgány (viz tabulka 1), ale nevyjádřil námitky vůči rozhodnutí Komise opírat své hodnocení o obecná pravidla o státní podpoře. Bez snahy zjišťovat, zda údaje poskytnuté příjemcem jsou přesné (48), Komise ověřila, zda by uvedený závěr obstál při zohlednění nových údajů. Komise dospěla k závěru, že obrat příjemce tvoří výrobky, které nepatří mezi výrobky definované v příloze I SFEU. Proto se na ně uplatňují obecná, nikoli odvětvová pravidla týkající se státní podpory.
(144)
Podpora na záchranu a restrukturalizaci společností v obtížích se v současnosti řídí pokyny Společenství pro státní podporu na záchranu a restrukturalizaci podniků v obtížích (49) (dále jen „nové pokyny“), které nahrazují předcházející znění přijaté v roce 1999 (50) (dále jen „pokyny z roku 1999“).
(145)
V přechodných ustanoveních nových pokynů se stanoví, že nové pokyny se uplatňují na hodnocení jakékoli podpory na záchranu či restrukturalizaci poskytnutou bez schválení Komise (nezákonná podpora), pokud je část nebo celá podpora poskytnuta po 1. říjnu 2004, tedy po dni zveřejnění nových pokynů v Úředním věstníku Evropské unie (bod 104 první pododstavec). Pokud však podpora byla nezákonně poskytnuta před 1. říjnem 2004, šetření se vede na základě pokynů platných v době, kdy byla podpora poskytnuta (bod 104 druhý pododstavec).
(146)
Je třeba uvést, že schválení vyrovnání daňovým úřadem bylo vystaveno dne 9. července 2004 a nabylo účinnosti dne 23. července 2004. Podpora byla proto nezákonně poskytnuta před 1. říjnem 2004. Uplatňují se tedy pokyny z roku 1999 použitelné v době, kdy byla podpora poskytnuta.
(147)
Je potřeba uvést, že příjemce je střední podnik ve smyslu nařízení Komise (ES) č. 70/2001 o použití článků 87 a 88 Smlouvy o ES na státní podpory malým a středním podnikům (51).
3.1 Způsobilost podniku
(148)
Podnik se podle bodu 5 písm. c) pokynů z roku 1999 považuje za podnik v obtížích, pokud splňuje podmínky vnitrostátního práva pro zahájení kolektivního úpadkového řízení.
(149)
Příjemce byl účastníkem vyrovnacího řízení, které se ve smyslu definice zákona o konkurzu může uplatňovat pouze u insolventních společností. Je proto způsobilý získat podporu na záchranu a podporu na restrukturalizaci.
3.2 Podpora na záchranu
(150)
Sporné opatření slovenské orgány původně popsaly jako podporu na záchranu. Podle pokynů z roku 1999 Komise vznesla pochybnosti o slučitelnosti podpory jako podpory na záchranu z důvodů uvedených v části III.
(151)
Slovenské orgány ani příjemce nevyslovili k těmto pochybnostem připomínky. Komisi v tomto ohledu nebyly předloženy žádné nové skutečnosti.
(152)
Vzhledem k tomu, že uvedené pochybnosti nebyly odstraněny, Komise dospěla k závěru, že podpora není slučitelná jako podpora na záchranu ve smyslu pokynů z roku 1999.
3.3 Podpora na restrukturalizaci
(153)
Komise vyslovila pochybnosti, zda podpora byla slučitelná jako podpora na restrukturalizaci ve smyslu pokynů z roku 1999 z důvodů uvedených v části III.
(154)
Komise uvádí, že slovenské orgány, jejichž povinností je dokázat, že státní podpora je slučitelná s vnitřním trhem, nepředložily žádné nové skutečnosti na podporu tohoto závěru. Komise řádně zohlednila připomínky předložené příjemcem.
3.3.1 Návrat k dlouhodobé životaschopnosti
(155)
Podle pokynů z roku 1999 musí poskytnutí podpory na restrukturalizaci souviset s prováděním realizovatelného a uceleného plánu restrukturalizace na obnovu dlouhodobé životaschopnosti podniku a být jeho prováděním podmíněno. Členský stát se k tomuto plánu, který musí být schválen Komisí, zavazuje. Neschopnost podniku realizovat plán se považuje za zneužití podpory.
(156)
Plán restrukturalizace musí příjemci umožnit obnovit dlouhodobou životaschopnost v přijatelném časovém rámci a na základě realistických předpokladů, pokud jde o podmínky budoucího fungování. Tento plán by měl popsat okolnosti, které způsobily obtíže podniku, a uvést přiměřená opatření na řešení těchto obtíží. Restrukturalizační operace nemohou být omezeny na finanční pomoc určenou na vyrovnání dluhů a minulých ztrát, aniž by se zabývaly důvody způsobujícími tyto obtíže.
(157)
Pro společnosti, které se nacházejí v podporovaných oblastech, a pro malé a střední podniky pokyny z roku 1999 stanoví, že podmínky pro schvalování podpory mohou být méně přísné, co se týče provádění kompenzačních opatření a obsahu monitorovacích zpráv. Tyto okolnosti však takové společnosti nezbavují potřeby vypracovat plán restrukturalizace a členské státy závazku poskytnout podporu na restrukturalizaci pouze za podmínky provedení plánu restrukturalizace.
(158)
Po zahájení řízení ve věci formálního šetření slovenské orgány potvrdily, že obchodní plán, který byl příjemce povinen vypracovat jako podmínku pro zahájení vyrovnacího řízení, přezkoumal jen příslušný soud, tj. ne orgán poskytující podporu, a že soud ani daňový úřad provádění plánu nesledovaly.
(159)
Příjemce v rozporu s tímto tvrzením uvedl, že daňový úřad prostudoval způsobilost obchodního plánu obnovit dlouhodobou životaschopnost ještě před schválením vyrovnání, tvrzení však nepodložil žádným důkazem.
(160)
Příjemce dále tvrdil, že absence plánu restrukturalizace není v situaci ex post hodnocení podpory Komisí relevantní, neboť Komise se již může přesvědčit, zda se příjemce stal skutečně životaschopným. Podle příjemce se formální plán restrukturalizace může vyžadovat pouze v případě hodnocení ex ante a jen na takové hodnocení se mohou uplatňovat pokyny z roku 1999.
(161)
Tato argumentace není správná. Pokyny z roku 1999 se uplatňují na hodnocení slučitelnosti jak oznámené, tak i nezákonné podpory. Při hodnocení vždy platí podmínka, že podpora na restrukturalizaci se váže na realizovatelný plán restrukturalizace. Komise musí vypracovat hodnocení na základě informací dostupných v době, kdy byla podpora poskytnuta.
(162)
Je možné vyvodit závěr, že daňový úřad jako orgán poskytující podporu neměl příležitost vyhodnotit plán restrukturalizace a podmínit odepsání svých pohledávek jeho prováděním, které by bylo řádně monitorováno. Z toho vyplývá, že nebyla splněna první, formální podmínka, která je v plné míře uplatnitelná i na hodnocení ex post.
(163)
Pokud jde o obsah obchodního plánu, slovenské orgány nepředložily žádné informace, které by odstranily pochybnosti Komise o tom, zda plán představuje skutečný plán restrukturalizace vyžadovaný podle pokynů z roku 1999.
(164)
Komise musí trvat na svém závěru, který uvedla v rozhodnutí o zahájení formálního šetření. Předložený obchodní plán je plán, který se zabývá jen akutním problémem příjemce, který se týkal růstu veřejného dluhu. Tento plán žádným způsobem neanalyzuje okolnosti, které vedly k obtížím příjemce, ani finanční situaci společnosti v té době a její finanční perspektivy. Vzhledem k tomu, že tato analýza chyběla, příjemce nenavrhl konkrétní kroky k řešení jednotlivých důvodů, které vedly k obtížím. Jediným opatřením, které je podrobně popsáno, je navrhovaná finanční restrukturalizace prostřednictvím vyrovnání s věřiteli.
(165)
V plánu se vůbec neuvádí navýšení vlastního kapitálu příjemce, které příjemce uvedl jako jedno z restrukturalizačních opatření. Žádné z údajů ve spise nenasvědčují tomu, že navýšení kapitálu společností Hydree Slovakia by mělo být považováno za opatření, které má zabezpečit, že příjemce v dlouhodobém časovém horizontu nebude opakovat svou strategii financování výroby prostřednictvím dluhu na DPH a spotřebních daních, která nakonec vedla k jeho obtížím. Slovenské orgány potvrdily, že navýšení kapitálu nijak nesnížilo riziko opakování finančních problémů. Tyto pochybnosti jsou silnější, když uvážíme, že navýšení kapitálu představovalo 21 milionů SKK a restrukturalizovaný dluh 644 milionů SKK.
(166)
Samotné navýšení kapitálu není důkazem důvěry trhu v obnovení dlouhodobé životaschopnosti příjemce. Komise poznamenává, že příjemci se navzdory aktivnímu úsilí nepodařilo získat úvěr od soukromé banky.
(167)
Dále je třeba uvést, že pronájem výrobních zařízení konkurentovi příjemce, společnosti Old Herold, s. r. o., bylo jasně vynuceno skutečností, že příjemce přišel o licenci na výrobu lihu a lihovin, a ne skutečností, že uvedená výroba by byla ztrátová, a tedy vyžadující restrukturalizaci. Pravdou je, že sám příjemce mohl po skončení vyrovnání požádat o novou licenci, a neučinil tak. Komise však poznamenává, že příjemce nadále prodává výrobky vyráběné společností Old Herold na zařízeních příjemce a pod značkou příjemce, a dokonce plánuje zvýšit tento prodej, jak se uvádí ve výroční zprávě za období od 29. dubna 2004 do 30. prosince 2004. Pronájem těchto výrobních zařízení proto nelze považovat za restrukturalizační opatření, protože na základě všech dostupných důkazů nebylo potřebné tuto část výroby restrukturalizovat.
(168)
Pokud jde o zbývající opatření navrhovaná v obchodním plánu, pochybnosti Komise nebyly odstraněny. Tato opatření jsou prostě činnosti v rámci běžné obchodní činnosti, nikoli racionalizační opatření (prodej starých zařízení nebo vozidel). Dvě navrhovaná strukturální opatření (ukončení výroby nerentabilních nealkoholických nápojů a prodej některých nemovitostí) byla popsána velmi vágně, bez uvedení konkrétních výrobků a časového rámce. Slovenské orgány potvrdily, že nemovitosti určené k prodeji (administrativní budova, prodejna a rekreační budova) nebyly k 10. říjnu 2005 prodány, tj. že toto plánované opatření nebylo provedeno tak, jak bylo oznámeno.
(169)
Na základě absence formálního plánu restrukturalizace spolu s chybějící skutečnou analýzou obtíží, opatření potřebných k řešení těchto obtíží a tržních podmínek a perspektiv dospěla Komise k závěru, že obchodní plán předložený příjemcem není skutečným plánem restrukturalizace, který se vyžaduje v pokynech z roku 1999 (52). Pochybnosti Komise, že příjemce obnoví dlouhodobou životaschopnost, proto nebyly odstraněny.
3.3.2 Podpora omezená na úplné minimum
(170)
Závěr Komise, že vzhledem k absenci skutečného plánu restrukturalizace její pochybnosti o dlouhodobé životaschopnosti přetrvávají, i sám o sobě postačuje k závěru, že podpora není slučitelná s vnitřním trhem. Navzdory tomu Komise také posoudí další ústřední kritérium obsažené v pokynech z roku 1999, a to, že podpora musí být omezena jen na nutné minimum.
(171)
Podle bodu 40 pokynů z roku 1999 se musí výše a intenzita podpory omezit na úplné minimum, které by umožnilo uskutečnit restrukturalizaci vzhledem ke stávajícím finančním zdrojům příjemce. Příjemce by měl na restrukturalizaci poskytnout významný příspěvek z vlastních zdrojů.
(172)
Náklady na restrukturalizaci dosáhly celkové výše restrukturalizačních dluhů prostřednictvím vyrovnání. Příjemce zaplatil 35 % této částky.
(173)
Slovenské orgány neposkytly další vysvětlení ohledně pochybností, které Komise v této souvislosti vyjádřila. Příjemce vysvětil, jak financoval splácení dluhu zbylého po vyrovnání (viz 30. až 35. bod odůvodnění). Podle vyjádření příjemce činil jeho příspěvek 231 milionů SKK (6,1 milionu EUR).
(174)
Za prvé, výše zdrojů, kterou měl příjemce k dispozici, přesahovala částku dluhu zbylého po vyrovnání. Z toho vyplývá, že pomoc nebyla omezená na nutné minimum.
(175)
Ještě důležitější však je, že Komise dospěla k závěru, že úvěr poskytnutý společností Old Herold nesplňuje podmínky vlastního příspěvku příjemce ve smyslu pokynů z roku 1999. Závazky představují trvalý zdroj financování činnosti podniku. Jsou to krátkodobé úvěry, které je však zapotřebí splatit. Podnik má k dispozici dodatečné zdroje na restrukturalizaci, pouze pokud se dodavatelé zaváží k poskytnutí delší doby splatnosti plateb, než je obvyklé. Takový odklad plateb je znamením, že trh věří, že je reálné obnovit životaschopnost podniku.
(176)
Příjemce nijak neprokázal, že odklad platby ze strany společnosti Old Herold byl výrazně delší, než je běžná obchodní praxe mezi příjemcem a dodavateli. Splatnost v délce 40 dní lze považovat za obvyklou praxi, zejména s ohledem na skutečnost, že byla příjemci poskytnuta po vyrovnání. Příjemce již proto nebyl ve finančních obtížích. Hlavním účelem vyrovnání přitom bylo pomoci příjemci překonat finanční obtíže.
(177)
Komise proto dospěla k závěru, že tuto delší dobu splatnosti nelze považovat za příspěvek na restrukturalizaci pocházející z vnějších zdrojů.
(178)
Bez tohoto odkladu činí vlastní příspěvek příjemce ve smyslu pokynů z roku 1999 celkem 131 milionů SKK (3,4 milionu EUR), a odpovídá tedy 20 % nákladů na restrukturalizaci.
(179)
Pokyny z roku 1999 neobsahovaly žádné prahové hodnoty, podle kterých by byl příspěvek příjemce považován za významný.
(180)
Pokud zohledníme praxi, kterou Komise uplatňuje v souvislosti s pokyny z roku 1999, jakož i změnu v politice Komise, pokud jde o toto kritérium, která vedla k zavedení prahových hodnot v nových pokynech (53), Komise považuje příspěvek příjemce ve výši 20 % za poměrně nízký. Takový příspěvek by mohl být přijatelný podle pokynů z roku 1999 pouze v případě, že by byly splněny všechny ostatní podmínky pro schválení podpory. Komise by například kromě jiných zvláštností daného případu zohlednila skutečnost, zda je příjemce aktivní v podporované oblasti, do jaké míry odpovídají zdroje financování důvěře trhu - kromě samotného příjemce a jeho akcionářů - v dlouhodobou životaschopnost podniku.
(181)
Vzhledem k výše uvedenému Komise nemůže v tomto případě souhlasit s tím, že příspěvek příjemce byl významný. Komise dospěla k závěru, že její pochybnosti o tom, zda byl vlastní příspěvek příjemce významný či zda se pomoc omezila pouze na nutné minimum, nebyly rozptýleny.
3.4 Slučitelnost podpory: závěr
(182)
Komise dospěla k závěru, že podpora není slučitelná s vnitřním trhem ani jako podpora na záchranu ani jako podpora na restrukturalizaci. Kromě toho se na tento případ nevztahuje žádná výjimka stanovená v SFEU.
VII. ZÁVĚR
(183)
Komise dospěla k závěru, že Slovenská republika protiprávně poskytla odpis daňového dluhu ve prospěch podniku Frucona Košice, a. s., a porušila tak čl. 108 odst. 3 SFEU. Tato podpora není slučitelná s vnitřním trhem na základě žádné výjimky stanovené v SFEU.
(184)
Přestože daňový úřad odložil realizaci odpisu, dokud Komise v této věci nepřijme rozhodnutí, Komise dospěla k názoru, že pro příjemce vznikla výhoda v okamžiku, kdy se daňový úřad rozhodl, že se vzdá části svých pohledávek, a poskytne tak příjemci podporu. Tímto okamžikem byl vstup v platnost dohody s věřiteli dne 23. července 2004. Výhoda, kterou příjemce získal oproti svým soutěžitelům, spočívá ve skutečnosti, že od něj daňový úřad nevymáhal své daňové pohledávky.
(185)
Aby se obnovil stav před poskytnutím podpory, musí být daná státní podpora požadována zpět. Vzhledem ke skutečnosti, že výhoda byla poskytnuta v okamžiku vstupu v platnost dohody s věřiteli dne 23. července 2004, odpovídá výše podpory, kterou je nutné požadovat zpět, plné výši odepsaného daňového dluhu podle uvedené dohody.
(186)
Nejvyšší soud Slovenské republiky však rozhodl, že nedoplatky silniční daně ve výši 424 490 SKK byly do vyrovnání zahrnuty chybně. V důsledku tohoto rozhodnutí byl hlavní dluh v rámci dohody o tuto částku snížen a zbylý dluh vůči daňovému úřadu, který byl do dohody zahrnut v opravené výši, činil 640 369 341 SKK.
(187)
Nedoplatky silniční daně, které byly doposud považované za odepsané, byly dne 2. srpna 2006 doplaceny v plné výši. Tato platba by se měla zohlednit při výpočtu výše podpory a souvisejících úroků, které je ještě třeba vymáhat,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Rozhodnutí 2007/254/ES se zrušuje.
Článek 2
Státní podpora, kterou Slovenská republika poskytla ve prospěch podniku Frucona Košice, a. s., ve výši 416 515 990 SKK není slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 3
1. Slovenská republika přijme všechna potřebná opatření, aby od příjemce vymohla protiprávně poskytnutou podporu, která je uvedena v článku 2, a zohlední přitom skutečnost, že nedoplatky silniční daně ve výši 424 490 SKK byly dne 2. srpna 2006 zaplaceny na účet místního daňového úřadu.
2. Podpora bude vymáhána bezodkladně a v souladu s postupy uvedenými ve vnitrostátních právních předpisech, pokud tyto předpisy umožňují okamžité a účinné provedení tohoto rozhodnutí.
3. Vymáhaná částka musí zahrnovat úroky za celé období ode dne, ke kterému byla částka podniku Frucona Košice, a. s., poskytnuta, až do dne, kdy byla skutečně vrácena.
4. Úroky se vypočítají v souladu s ustanoveními uvedenými v kapitole V nařízení Rady (ES) č. 794/2004 ze dne 21. dubna 2004, kterým se provádí nařízení Rady (ES) č. 659/1999, kterým se stanoví prováděcí pravidla k článku 93 Smlouvy o ES (54). Úroková sazba se pro celé období uvedené v oddíle 3 vypočítá jako složený úrok.
Článek 4
Slovenská republika do dvou měsíců po oznámení tohoto rozhodnutí informuje Komisi o opatřeních, která přijala k dosažení souladu s tímto rozhodnutím. Pro poskytnutí těchto informací použije dotazník uvedený v příloze tohoto rozhodnutí.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Slovenské republice.
V Bruselu dne 16. října 2013.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 16 października 2013 r.
w sprawie pomocy państwa nr SA.18211 (C 25/05) (ex NN 21/05) udzielonej przez Republikę Słowacką na rzecz Frucona Košice a.s.
(notyfikowana jako dokument nr C(2013) 6261)
(Jedynie tekst w języku słowackim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2014/342/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy (1),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag (2) zgodnie z przywołanymi artykułami i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,
a także mając na uwadze, co następuje:
I. PROCEDURA
1. POSTĘPOWANIE PRZED KOMISJĄ
(1)
Pismem z dnia 15 października 2004 r. zarejestrowanym w dniu 25 października 2004 r. Komisja otrzymała skargę dotyczącą pomocy państwa udzielonej rzekomo niezgodnie z prawem na rzecz Frucona Košice, a.s. Skarżący przekazał informacje uzupełniające w dniu 3 lutego 2005 r. W dniu 24 maja 2005 r. odbyło się spotkanie ze skarżącym.
(2)
Na podstawie informacji otrzymanych od skarżącego Komisja zwróciła się do Słowacji pismem z dnia 6 grudnia 2004 r. o przekazanie informacji dotyczących kwestionowanego środka. Słowacja odpowiedziała pismem z dnia 4 stycznia 2005 r., zarejestrowanym w dniu 17 stycznia 2005 r., w którym poinformowała Komisję o możliwym udzieleniu niezgodnej z prawem pomocy na rzecz Frucona Košice a.s. w kontekście układu z wierzycielami, i zwróciła się do Komisji o zatwierdzenie tej pomocy jako pomocy na ratowanie przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji finansowej. Słowacja przedłożyła informacje uzupełniające w piśmie z dnia 24 stycznia 2005 r., zarejestrowanym w dniu 28 stycznia 2005 r. Pismem z dnia 9 lutego 2005 r. Komisja zwróciła się o przekazanie dodatkowych informacji, które otrzymała w piśmie z dnia 4 marca 2005 r., zarejestrowanym w dniu 10 marca 2005 r. W dniu 12 maja 2005 r. odbyło się spotkanie z władzami słowackimi.
(3)
Pismem z dnia 5 lipca 2005 r. Komisja poinformowała Słowację, że podjęła decyzję o wszczęciu w odniesieniu do przedmiotowej pomocy postępowania przewidzianego w art. 108 ust. 2 TFUE.
(4)
Decyzja Komisji o wszczęciu postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (3). Komisja wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag dotyczących przedmiotowego środka.
(5)
Władze słowackie przedłożyły swoje uwagi w piśmie z dnia 10 października 2005 r., zarejestrowanym w dniu 17 października 2005 r. Komisja otrzymała uwagi od jednej zainteresowanej strony (beneficjenta) w piśmie z dnia 24 października 2005 r., zarejestrowanym w dniu 25 października 2005 r. Komisja przekazała te uwagi Słowacji, umożliwiając jej ustosunkowanie się do ich treści; uwagi Słowacji otrzymano w piśmie z dnia 16 grudnia 2005 r., zarejestrowanym w dniu 20 grudnia. Spotkanie z beneficjentem, podczas którego umożliwiono mu wypowiedzenie się w tej sprawie, odbyło się w dniu 28 marca 2006 r. Słowacja przedłożyła informacje uzupełniające w piśmie z dnia 5 maja 2006 r., zarejestrowanym w dniu 8 maja 2006 r.
(6)
Komisja przyjęła decyzję nakazującą odzyskanie pomocy w dniu 7 czerwca 2006 r. (4). Począwszy od tej daty Komisja, w ramach kontaktów z władzami słowackimi dotyczących wykonania tej decyzji, otrzymywała informacje na temat wyników krajowego postępowania sądowego wszczętego w odniesieniu do kwoty zadłużenia, którą należało uwzględnić w ramach układu z wierzycielami. Informacje te należy uwzględnić w treści niniejszej decyzji.
2. POSTĘPOWANIE PRZED SĄDEM
(7)
W dniu 12 stycznia 2007 r. Frucona Košice a.s. wniosła odwołanie od decyzji nakazującej odzyskanie pomocy do Sądu Unii Europejskiej, zaskarżając m.in. zaklasyfikowanie umorzenia długu jako pomocy państwa z uwagi na fakt, że umorzenie to zostało przeprowadzone zgodnie z testem prywatnego wierzyciela. W wyroku z dnia 7 grudnia 2010 r. (sprawa T-11/07) Sąd oddalił zarzuty skarżącej i potwierdził zasadność wydania decyzji nakazującej odzyskanie pomocy przez Komisję z uwagi na fakt, że ogłoszenie upadłości przez spółkę byłoby bardziej korzystne dla państwa niż zawarcie układu z wierzycielami.
3. POSTĘPOWANIE PRZED TRYBUNAŁEM SPRAWIEDLIWOŚCI
(8)
Frucona Košice a.s. wniosła odwołanie od wyroku Sądu do Trybunału Sprawiedliwości, stwierdzając w szczególności, że Sąd dokonał nieprawidłowej oceny zastosowania przez Komisję testu prywatnego wierzyciela i w niedopuszczalny sposób dążył do zastąpienia uzasadnienia przedstawionego przez Komisję swoim własnym uzasadnieniem w kontekście testu prywatnego wierzyciela (sprawa C-73/11 P).
(9)
W dniu 24 stycznia 2013 r. Trybunał Sprawiedliwości uchylił zaskarżony wyrok Sądu. Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że Komisja popełniła oczywisty błąd w ocenie, ponieważ pominęła czas trwania postępowania likwidacyjnego przy ocenie kryterium prywatnego wierzyciela, a nawet zakładając, że wzięła ten element pod uwagę, nie uzasadniła swojej decyzji w sposób wymagany prawem. Sprawa została skierowana do ponownego rozpoznania przez Sąd celem wydania orzeczenia w przedmiocie zarzutów spółki dotyczących egzekucji należności podatkowych, w przedmiocie których się nie wypowiedział.
4. UNIEWAŻNIENIE DECYZJI
(10)
W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Komisja uznaje zatem za stosowne unieważnić pierwotną decyzję z dnia 7 czerwca 2006 r. i zastąpić ją niniejszą decyzją celem usunięcia uchybień wskazanych przez Trybunał Sprawiedliwości.
II. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKÓW POMOCY
1. PRZEDSIĘBIORSTWO
(11)
Beneficjentem wsparcia finansowego jest Frucona Košice a.s., spółka, która prowadziła działalność w zakresie produkcji spirytusu i napojów spirytusowych, napojów bezalkoholowych, konserw owocowo-warzywnych oraz octu. Po utracie koncesji beneficjent zaprzestał produkcji spirytusu i napojów spirytusowych. W dalszym ciągu prowadził jednak działalność na hurtowym rynku spirytusu i napojów spirytusowych. Spółka ma swoją siedzibę w regionie kwalifikującym się do uzyskania pomocy na mocy art. 107 ust. 3 lit a) TFUE.
(12)
W okresie zaistnienia przedmiotowych okoliczności beneficjent zatrudniał około 200 osób. W swoich uwagach do decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego spółka przekazała Komisji dane na temat obrotu (uwzględniające akcyzę i VAT), które zostały przedstawione w poniższej tabeli.
Tabela 1
Obrót w poszczególnych segmentach produkcji z uwzględnieniem akcyzy i VAT [SKK]
2002
2003
2004
Ocet
28 029 500
27 605 100
11 513 600
Przetwory owocowo-warzywne
37 112 500
32 584 500
22 696 400
Kapusta
2 878 340
503 030
201 310
Napoje bezalkoholowe gazowane
9 373 800
17 601 600
17 560 100
Napoje bezalkoholowe niegazowane
2 877 700
6 420 420
7 920 010
Sok - 100 %
51 654 900
43 421 600
22 706 600
Napoje spirytusowe
696 193 500
743 962 700
728 837 400
Cydr
1 495 640
106 360
0
Syrop
5 928 100
6 502 920
5 199 540
Inne produkty/usługi
59 476 000
99 635 000
63 680 000
RAZEM
895 019 980
978 343 230
880 314 960 (5)
(13)
Dane te znacznie odbiegają od danych uzyskanych przez Komisję od władz słowackich i przedstawionych w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego (6). W odpowiedzi na uwagi przekazane przez beneficjenta po wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego władze słowackie nie zakwestionowały prawidłowości przytoczonych powyżej danych. W opinii władz słowackich beneficjent może zostać uznany za przedsiębiorstwo średniej wielkości.
2. OBOWIĄZUJĄCE PRZEPISY PRAWA KRAJOWEGO
(14)
Kwestionowanym środkiem jest umorzenie zobowiązania podatkowego przez Urząd Skarbowy Košice IV w ramach układu z wierzycielami. Procedurę umarzania zobowiązań podatkowych reguluje ustawa nr 328/91 o postępowaniu upadłościowym i układowym („ustawa o upadłości”).
(15)
Układ z wierzycielami to postępowanie nadzorowane przez sąd, którego celem jest, podobnie jak w przypadku postępowania upadłościowego, uregulowanie sytuacji finansowej zadłużonych przedsiębiorstw (7). Po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego spółka przestaje istnieć, a jej aktywa zostają sprzedane nowemu właścicielowi, albo spółka ulega likwidacji. Natomiast po przeprowadzeniu postępowania układowego zadłużona spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność bez zmiany właściciela.
(16)
Postępowanie układowe wszczyna zadłużona spółka. Jego celem jest zawarcie porozumienia z wierzycielami polegającego na tym, że zadłużona spółka spłaca część swojego zadłużenia, a pozostała część zostaje umorzona. Zawarty układ musi zostać zatwierdzony przez sąd nadzorujący postępowanie.
(17)
Wierzyciele, których wierzytelności zostały zabezpieczone, na przykład w drodze zastawu, występują jako wierzyciele uprzywilejowani. Aby wniosek układowy został przyjęty, wszyscy wierzyciele uprzywilejowani muszą zagłosować za jego przyjęciem, natomiast w przypadku pozostałych wierzycieli wystarczy większość kwalifikowana. Innymi słowy, wierzyciele uprzywilejowani głosują osobno i mają prawo zawetować wniosek.
(18)
Wierzyciele uprzywilejowani zajmują uprzywilejowaną pozycję również w ramach postępowania upadłościowego. Wierzytelności wierzycieli uprzywilejowanych mogą zostać spłacone w dowolnym momencie przeprowadzania postępowania upadłościowego, a wszelkie zyski ze sprzedaży aktywów zabezpieczonych w postępowaniu upadłościowym powinny zostać wykorzystane wyłącznie w celu spłaty wierzytelności wierzycieli uprzywilejowanych. Jeżeli środki uzyskane ze sprzedaży nie umożliwiają pokrycia wszystkich wierzytelności wierzycieli uprzywilejowanych, pozostałe kwoty dolicza się do drugiej grupy, w skład której wchodzą wierzytelności pozostałych wierzycieli. W drugiej grupie roszczenia wierzycieli zaspokaja się proporcjonalnie.
(19)
Zgodnie z przepisami ustawy o upadłości spółka, która zamierza zawrzeć układ z wierzycielami, musi przedłożyć sądowi sprawującemu nadzór nad postępowaniem listę działań na rzecz reorganizacji spółki i zapewnienia jej płynności finansowej po zawarciu układu z wierzycielami.
(20)
Na mocy ustawy nr 511/92 o administrowaniu podatkami i opłatami oraz o zmianach w systemie lokalnych organów podatkowych („ustawa o administrowaniu podatkami”) spółka może zwrócić się do organów podatkowych o odroczenie płatności podatku. Od kwoty, której spłata została odroczona, nalicza się odsetki, a odroczony dług musi zostać zabezpieczony.
(21)
Ustawa o administrowaniu podatkami reguluje również przebieg procedury egzekucji należności podatkowych, której celem jest odzyskanie wierzytelności państwa poprzez sprzedaż nieruchomości, majątku ruchomego lub przedsiębiorstwa rozumianego jako całość.
3. FAKTY
(22)
W okresie od listopada 2002 r. do listopada 2003 r. beneficjent korzystał z możliwości odroczenia płatności akcyzy od spirytusu zgodnie z ustawą o administrowaniu podatkami (8). Kwota odroczonego długu wyniosła w sumie 477 015 759 SKK (12,6 mln EUR). Przed wyrażeniem zgody na odroczenie płatności urząd skarbowy zgodnie z obowiązującymi przepisami zabezpieczył wszystkie swoje wierzytelności na aktywach beneficjenta. Według władz słowackich wartość tych zabezpieczeń, wyliczona na podstawie ewidencji księgowej beneficjenta, wyniosła 397 476 726 SKK (10,5 mln EUR). Beneficjent twierdzi jednak, że zgodnie z szacunkami rzeczoznawców wartość tych zabezpieczeń pod koniec 2003 r. wynosiła 193 940 000 SKK (5 mln EUR). Zdaniem beneficjenta kwota ta odpowiada wartości zabezpieczonych aktywów (majątku ruchomego, nieruchomości i wierzytelności) wyrażonej w tzw. „cenach rzeczoznawcy”.
(23)
Zgodnie ze zmienioną ustawą o administrowaniu podatkami obowiązującą od dnia 1 stycznia 2004 r. o odroczenie zobowiązań podatkowych można wystąpić tylko jeden raz w roku. Beneficjent skorzystał z tej możliwości w przypadku podatku akcyzowego za grudzień 2003 r., płatnego w styczniu 2004 r. Nie był jednak w stanie uregulować płatności akcyzy za styczeń 2004 r., której termin przypadał w dniu 25 lutego 2004 r. lub odroczył płatność tego podatku. Tym samym beneficjent stał się spółką zadłużoną w rozumieniu ustawy o upadłości. W konsekwencji utracił koncesję na produkcję i przetwórstwo spirytusu.
(24)
W dniu 8 marca 2004 r. beneficjent złożył wniosek układowy we właściwym sądzie okręgowym. Na mocy orzeczenia z dnia 29 kwietnia 2004 r. sąd okręgowy wyraził zgodę na wszczęcie postępowania układowego stwierdzając, że wszystkie warunki wszczęcia postępowania układowego przewidziane w ustawie zostały spełnione. Na posiedzeniu zorganizowanym w dniu 9 lipca 2004 r. wierzyciele opowiedzieli się za zawarciem układu zaproponowanego przez beneficjenta. W dniu 14 lipca 2004 r. układ został zatwierdzony orzeczeniem sądu okręgowego sprawującego nadzór nad postępowaniem.
(25)
W sierpniu 2004 r. urząd skarbowy odwołał się od wspomnianego orzeczenia sądu. Na mocy decyzji z dnia 25 października 2004 r. Sąd Najwyższy orzekł, że odwołanie jest bezpodstawne, i uznał orzeczenie sądu okręgowego zatwierdzające zawarcie układu za prawomocne i wykonalne od dnia 23 lipca 2004 r. Następnie prokurator generalny wniósł odwołanie od orzeczenia wydanego przez sąd okręgowy w ramach nadzwyczajnego postępowania odwoławczego.
(26)
Wierzyciele i urząd skarbowy zawarli z beneficjentem następujący układ: beneficjent spłaci 35 % kwoty długu w terminie jednego miesiąca od daty wejścia w życie układu z wierzycielami, a pozostałe 65 % kwoty długu zostanie umorzone przez wierzycieli. Wszyscy wierzyciele zostali potraktowani jednakowo. Konkretne kwoty należne każdemu z wierzycieli zostały przedstawione w poniższej tabeli.
Tabela 2
Stan zadłużenia beneficjenta przed zawarciem układu i po jego zawarciu [SKK]
Wierzyciel
Kwota zadłużenia
przed zawarciem układu
Kwota zadłużenia
po zawarciu układu (9)
Umorzona kwota
Publiczny
Urząd Skarbowy
640 793 831
224 277 841
416 515 990
Prywatny
Tetra Pak a.s.
1 004 208
351 498
652 710
MTM-obaly, s.r.p.
317 934
111 277
206 657
Merkant, družstvo
332 808
116 483
216 325
Vetropack, s. r. o.
2 142 658
749 930
1 392 728
RAZEM
644 591 439 (10)
225 607 029
418 984 410
(27)
Należności wobec urzędu skarbowego, które zostały objęte postępowaniem układowym, wynosiły 640 793 831 SKK (16,86 mln EUR) i obejmowały głównie zaległe kwoty podatku akcyzowego za okres od maja 2003 r. do marca 2004 r., VAT za okres od stycznia do kwietnia 2004 r. oraz naliczone kary i odsetki. Kwota należności umorzonych przez urząd skarbowy wynosiła 416 515 990 SKK (11 mln EUR). Dzięki zawarciu układu urząd skarbowy odzyskał 224 277 841 SKK (5,86 mln EUR).
(28)
Urząd skarbowy występował w postępowaniu układowym jako wierzyciel uprzywilejowany i jako taki głosował oddzielnie. Zawarcie ugody wymagało zatem poparcia ze strony urzędu skarbowego. Uprzywilejowana pozycja urzędu skarbowego wynikała z faktu, że niektóre jego należności będące przedmiotem postępowania układowego zostały zabezpieczone w związku z odroczeniem zobowiązania podatkowego beneficjenta w 2002 r. i 2003 r. (zob. motyw 17). Wszyscy pozostali wierzyciele głosowali za zawarciem zaproponowanego układu. Należności pozostałych wierzycieli miały postać zwykłych niezabezpieczonych należności handlowych.
(29)
W swoim wniosku o zawarcie układu przedłożonym zgodnie z wymogami ustawy o upadłości beneficjent opisał środki, które zamierza podjąć w celu dokonania reorganizacji produkcji, dystrybucji i struktury zatrudnienia (uwzględniając zwolnienia grupowe).
(30)
W sferze organizacyjnej i w obszarze zatrudnienia beneficjent planował podjąć następujące kroki: utworzyć uniwersalną załogę produkcyjną odpowiedzialną za wykonywanie wszystkich prac produkcyjnych, infrastruktury transportowej, rezygnując z pojazdów o najniższej wartości końcowej, oraz przeprowadzić reorganizację działalności handlowej. Działaniom tym miało towarzyszyć zwolnienie 50 pracowników w okresie od marca do maja 2004 r. Kolejnych 50 pracowników miał w tym czasie pracować za 60 % wynagrodzenia.
(31)
Jeżeli chodzi o sferę produkcji i technologii, beneficjent stwierdził, że skoro spółka straciła koncesję na produkcję spirytusu, urządzenia do jego produkcji będą wynajmowane począwszy od kwietnia 2004 r. Beneficjent planował zmniejszenie lub zaprzestanie produkcji niektórych nierentownych napojów bezalkoholowych i oświadczył, że każdorazowe wprowadzenie nowego produktu tego typu zostanie poprzedzone analizą opłacalności jego produkcji.
(32)
Beneficjent wspomniał również o następujących działaniach: restrukturyzacji kosztów dzięki obniżeniu kosztów produkcji wskutek zakończenia produkcji spirytusu oraz likwidacji części własnych środków transportowych spółki, a także sprzedaży starych urządzeń na złom.
(33)
Beneficjent planował także sprzedaż budynku administracyjnego, sklepu i budynku rekreacyjnego oraz wspomniał o możliwości sprzedaży lub wynajmu instalacji do produkcji octu. W przekazanych uwagach do decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego władze słowackie potwierdziły, że sprzedaż budynku administracyjnego, sklepu i budynku rekreacyjnego nie doszła do skutku.
(34)
Beneficjent planował intensywną sprzedaż zapasów gotowych produktów (11).
(35)
Zgodnie z treścią omawianego wniosku beneficjent zobowiązał się do sfinansowania zawarcia układu z zasobów własnych (sprzedaż zapasów) w wysokości 110 mln SKK oraz ze źródeł zewnętrznych w formie kredytu z banku komercyjnego w wysokości 100 mln SKK. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez beneficjenta w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego niespłacony dług został ostatecznie pokryty z przychodów pochodzących z emisji nowych akcji (21 mln SKK; 0,56 mln EUR), z przychodów ze sprzedaży zapasów (110 mln SKK, 2,9 mln EUR) oraz ze środków pochodzących z pożyczki dostawcy udzielonej przez Old Herold s.r.o. (100 mln SKK, 2,6 mln EUR). Termin płatności faktur wystawionych przez Old Herold, s.r.o. wynosił 40 dni, co w opinii beneficjenta było długim okresem, biorąc pod uwagę niepewną sytuację finansową beneficjenta. Wyznaczenie takiego dłuższego terminu płatności umożliwiło beneficjentowi pozyskanie wymaganej ilości środków pieniężnych.
(36)
Po wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego władze słowackie poinformowały Komisję, że w dniu 17 grudnia 2004 r. urząd skarbowy otrzymał kwotę w wysokości 224 277 841 SKK zgodnie z treścią układu z wierzycielami. Władze słowackie potwierdziły, że do momentu zakończenia postępowania prowadzonego przez Komisję Europejską wstrzymano umorzenie długu przewidziane w układzie.
(37)
W ramach kontaktów związanych z wykonaniem decyzji Komisji nakazującej odzyskanie pomocy władze słowackie poinformowały Komisję o wyniku nadzwyczajnej procedury odwoławczej, o której mowa w motywie 25: na mocy orzeczenia z dnia 27 kwietnia 2006 r. Sąd Najwyższy Republiki Słowackiej częściowo uchylił orzeczenie właściwego sądu okręgowego z dnia 14 lipca 2004 r. zatwierdzające porozumienie wierzycieli, ponieważ zaległości z tytułu podatku drogowego w wysokości 424 490 SKK zostały niesłusznie objęte układem. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2006 r. właściwy sąd okręgowy wykonał orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2006 r. i ustalił, że kwota po korekcie należna urzędowi podatkowemu wynosiła 640 369 341,4 SKK (35 % tej kwoty odpowiadało 224 129 269,1 SKK).
III. DECYZJA O WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA NA MOCY ART. 108 UST. 2 TFUE
(38)
W decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja wyraziła wątpliwość, czy kwestionowane umorzenie nie zawierało elementu pomocy państwa. Komisja uznała, że postępowanie urzędu skarbowego w ramach postępowania układowego nie spełniało wymogów testu prywatnego wierzyciela. Komisja stwierdziła w szczególności, że sytuacja prawna urzędu skarbowego była inna niż sytuacja pozostałych wierzycieli, ponieważ dysponował on zabezpieczonymi należnościami oraz możliwością przystąpienia do egzekucji należności podatkowych. Komisja wyraziła również wątpliwość, czy przeprowadzenie postępowania układowego było najlepszym możliwym rozwiązaniem z punktu widzenia państwa w porównaniu z postępowaniem upadłościowym lub egzekucją należności podatkowych.
(39)
Następnie Komisja podała w wątpliwość zgodność kwestionowanej pomocy z rynkiem wewnętrznym. W pierwszej kolejności wyraziła wątpliwość, czy pomoc można uznać za zgodną jako pomoc na ratowanie, jak twierdziły władze słowackie. Za pomoc na ratowanie można uznać wyłącznie pomoc na utrzymanie płynności finansowej w formie gwarancji kredytowych lub kredytów. Kwestionowany środek ma jednak postać umorzenia długu, które odpowiada bezzwrotnej dotacji. Ponadto środek ten przyznano, nie nakładając na beneficjenta obowiązku przedłożenia planu restrukturyzacji lub planu likwidacji w terminie sześciu miesięcy od daty zatwierdzenia środków na ratowanie przedsiębiorstwa ani nie zobowiązując go do zwrotu całości pomocy.
(40)
Następnie Komisja zbadała zgodność kwestionowanego środka jako pomocy na restrukturyzację i podała w wątpliwość spełnienie dwóch głównych warunków: istnienia planu restrukturyzacji zapewniającego przywrócenie długoterminowej rentowności przedsiębiorstwa w rozsądnym terminie oraz ograniczenia pomocy do niezbędnego minimum.
IV. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON
(41)
Beneficjent oprócz informacji o stanie faktycznym przedstawionych w części II przedłożył następujące uwagi.
(42)
Beneficjent twierdzi, że przyczyną jego trudności finansowych na początku 2004 r. była zmiana ustawy o administrowaniu podatkami, która ograniczyła możliwość odroczenia zobowiązania podatkowego do jednego razu w ciągu roku. Dla beneficjenta była to istotna zmiana, ponieważ zgodnie z jego wypowiedzią, w poprzednich latach korzystał z tego mechanizmu.
(43)
Co do istoty sprawy, beneficjent twierdził po pierwsze, że w kompetencji Komisji nie leży badanie kwestionowanego środka, ponieważ środek ten zaczął obowiązywać przed datą przystąpienia do UE i nie miał zastosowania po przystąpieniu. Środek rzekomo zaczął obowiązywać przed przystąpieniem, ponieważ postępowanie układowe wszczęto dnia 8 marca 2004 r., a jak twierdzi beneficjent, zostało ono zatwierdzone przez sąd dnia 29 kwietnia 2004 r., tj. przed przystąpieniem Słowacji do Unii Europejskiej. Organy podatkowe, rzekomo w ramach negocjacji przed wszczęciem postępowania układowego, wyraziły zgodę na wnioskowany układ. W grudniu 2003 r. odbyło się spotkanie z Dyrekcją Skarbową Republiki Słowackiej, a dnia 3 lutego 2004 r. urząd skarbowy wysłał beneficjentowi pismo, w którym rzekomo potwierdził możliwość układu.
(44)
Następnie beneficjent twierdził, że jeżeli Komisja nadal jest zdania, iż zbadanie przedmiotowej sprawy leży w jej kompetencji, to i tak kwestionowany środek nie stanowi pomocy państwa, ponieważ zostały spełnione wymogi testu prywatnego wierzyciela.
(45)
Po pierwsze, beneficjent twierdzi, że porównanie postępowania układowego z egzekucją podatkową wprowadza w błąd, ponieważ wszczęcie pierwszego powoduje wykluczenie lub zawieszenie drugiego. Urząd skarbowy nie mógł zatem wybrać egzekucji podatkowej. Beneficjent twierdzi też, że jeżeli nie zainicjowałby dobrowolnie postępowania układowego, po kilku tygodniach lub miesiącach miałby ustawowy obowiązek wszcząć postępowanie upadłościowe lub postępowanie układowe na mocy przepisów dotyczących niewypłacalności.
(46)
Po drugie, beneficjent twierdzi, że decyzja państwa dotycząca zapobieżenia upadłości i poszukiwania rozwiązania w toku postępowania układowego spełnia wymogi testu prywatnego wierzyciela. Beneficjent przedstawia zaświadczenia dwóch audytorów i jednego syndyka masy upadłościowej na dowód tego, że urząd skarbowy otrzyma wyższą kwotę w krótszym terminie w przypadku postępowania układowego niż w przypadku postępowania upadłościowego. Beneficjent załącza także inne materiały i statystyki, mające potwierdzić, że postępowanie upadłościowe trwa w Słowacji średnio od 3 do 7 lat i przynosi bardzo ograniczone zyski ze sprzedaży aktywów (12).
(47)
Swoją analizę beneficjent opiera przede wszystkim na sprawozdaniu spółki audytorskiej EKORDA z dnia 7 lipca 2004 r., które urząd skarbowy rzekomo miał do dyspozycji przed głosowaniem wierzycieli dnia 9 czerwca 2004 r. Nie przedstawiono jednak żadnego dowodu na potwierdzenie tej tezy.
(48)
Zgodnie ze sprawozdaniem spółki EKORDA przychody ze sprzedaży aktywów w przypadku upadłości wyniosłyby najwyżej 204 mln SKK (5,3 mln EUR), a po odliczeniu różnego rodzaju opłat w wysokości 45 mln SKK - zaledwie 159 mln SKK (4,2 mln EUR). Beneficjent sam skorygował kwotę opłat, które należało odliczyć (36 mln SKK) i uzyskał kwotę 168 mln SKK (4,4 mln EUR). Nawet, jeżeli urząd skarbowy jako jedyny wierzyciel uprzywilejowany i największy wierzyciel otrzymałby większość powyższych przychodów, omawiana kwota nadal byłaby niższa, niż ta, którą urząd skarbowy otrzymał po układzie.
(49)
Spółka EKORDA jako podstawę wykorzystała wartość księgową - na dzień 31 marca 2004 r. - aktywów trwałych, zapasów, środków pieniężnych i skorygowanych należności krótkoterminowych biorąc pod uwagę ich nieściągalność i niską zdolność kredytową. Spółka EKORDA skorygowała wartość nominalną aktywów beneficjenta za pomocą tzw. współczynnika likwidacji w odniesieniu do każdego składnika majątku w przypadku sprzedaży w ramach postępowania upadłościowego (45 % w przypadku aktywów trwałych, 20 % na zapasy i należności krótkoterminowe, a 100 % w przypadku środków pieniężnych).
(50)
Spółka EKORDA uznała przyszłe dochody podatkowe z działalności beneficjenta (13), a także rozwój zatrudnienia w regionie oraz rozwój przemysłu spożywczego w Słowacji za bardzo istotne czynniki przemawiające za utrzymaniem działalności beneficjenta.
(51)
Beneficjent przedstawia jeszcze dwa sprawozdania. Audytor p. Marta Kochová uznała, że maksymalny przychód ze sprzedaży aktywów, które nie zostały jednak wycenione, wyniósłby 100 mln SKK (2,6 mln EUR), lub - po odliczeniu opłat w wysokości 22 mln SKK - tylko 78 mln SKK (2 mln EUR). Syndyk masy upadłościowej p. Holovačová rzekomo twierdzi, iż jej zdaniem postępowanie układowe w ogóle jest bardziej korzystne dla wierzycieli niż upadłość. Jednym z argumentów jest to, iż w interesie wierzyciela leży kontynuacja działalności dłużnika (przyszłe przychody z handlu i podatków).
(52)
Po trzecie beneficjent twierdzi, że należy wziąć pod uwagę aspekty długofalowe, na przykład przyszłe dochody podatkowe. Orzecznictwo wykluczające aspekty społeczno-polityczne wymogów testu prywatnego wierzyciela rzekomo nie ma zastosowania, jeżeli organ publiczny weźmie pod uwagę obliczenia przyszłych dochodów podatkowych (14). Zdaniem beneficjenta sytuacja organu publicznego jest tu analogiczna z sytuacją prywatnego wierzyciela, będącego dostawcą, w którego interesie leży dalsze funkcjonowanie klienta. Beneficjent następnie powołuje się na orzecznictwo dotyczące zasady prywatnego inwestora.
(53)
Beneficjent dochodzi do wniosku, że wymogi testu prywatnego wierzyciela zostały spełnione, a kwestionowany środek nie stanowi pomocy państwa.
(54)
Jeżeli jednak Komisja doszłaby do innego wniosku, beneficjent twierdzi, że sporny środek jest zgodny ze wspólnym rynkiem jako pomoc na restrukturyzację. Twierdzi bowiem, że urząd skarbowy przed wydaniem zgody na układ zweryfikował potencjał biznesplanu beneficjenta w zakresie przywrócenia długoterminowej rentowności przedsiębiorstwa. Brak formalnego planu restrukturyzacji w sytuacji, gdy Komisja prowadzi ocenę ex post, jest zdaniem beneficjenta nieistotny, ponieważ Komisja może się już przekonać, czy beneficjent faktycznie odzyskał rentowność. Beneficjent uznaje również, że w sytuacji opiniowania ex ante szczegółowy plan restrukturyzacji jest niezbędny. Następnie beneficjent krótko opisuje działania podjęte w celu restrukturyzacji: podwyższenie kapitału własnego, zwolnienia pracowników, sprzedaż zapasów. Beneficjent jest zdania, że wstrzymanie produkcji spirytusu i napojów spirytusowych oraz wynajęcie aktywów produkcyjnych spółce Old Herold s. r. o. są działaniami mającymi na celu restrukturyzację. Chociaż wstrzymanie produkcji pierwotnie było wymuszone utratą koncesji, beneficjent nie zwrócił się o wydanie nowej koncesji po układzie.
(55)
Zdaniem beneficjenta został też spełniony wymóg znaczącego wkładu beneficjenta w restrukturyzację.
(56)
W końcu beneficjent stwierdza, że fakt, iż prowadzi działalność gospodarczą w regionie wspieranym i jest jednym z największych regionalnych pracodawców także powinien być wzięty pod uwagę przy zastosowaniu wytycznych dotyczących pomocy na restrukturyzację.
V. UWAGI REPUBLIKI SŁOWACKIEJ
(57)
Władze słowackie w odpowiedzi na wszczęcie formalnego postępowania wyjaśniającego wyraziły kilka uwag dotyczących stanu faktycznego, które zostały już wymienione w części II.
(58)
Władze słowackie potwierdziły, że urząd skarbowy w czasie głosowania nad postępowaniem układowym nie wziął pod uwagę aspektu pomocy państwa. Urząd skarbowy nie uważał układu za formę pomocy państwa, dlatego od beneficjenta nie wymagano przedłożenia planu restrukturyzacji różniącego się od biznesplanu przedłożonego sądowi zgodnie z przepisami prawa regulującymi niewypłacalność.
(59)
W reakcji na uwagi beneficjenta, władze słowackie przedstawiły następujące uwagi.
(60)
Zdaniem władz słowackich uwagi beneficjenta dotyczące średniego czasu trwania postępowania upadłościowego i średniego zysku ze sprzedaży aktywów w postępowaniu upadłościowym nie mają zastosowania w tym konkretnym przypadku. Ich zdaniem ze względu na małą liczbę wierzycieli i istnienie aktywów o dodatniej wartości likwidacyjnej, która przekracza kwotę uiszczoną na rzecz państwa po układzie, postępowanie upadłościowe trwałoby krócej niż jego średni czas trwania, a zysk urzędu skarbowego byłby wyższy niż w przypadku układu. Dnia 21 czerwca 2004 r. urzędy skarbowe dokonały kontroli w spółce i stwierdziły, że na dzień 17 czerwca 2004 r. beneficjent posiadał środki pieniężne w wysokości 161,3 mln SKK, należności w wysokości 62,8 mln SKK, zapasy spirytusu i napojów spirytusowych o wartości 84 mln SKK oraz aktywa trwałe o wartości księgowej 200 mln SKK.
(61)
Władze słowackie są przekonane, że egzekucja podatkowa była faktyczną alternatywą dla urzędu skarbowego. Potwierdzają, że urząd skarbowy miał możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed rozpoczęciem postępowania układowego oraz gdyby sąd odmówił zatwierdzenia układu (ponieważ urząd skarbowy jako wierzyciel uprzywilejowany nie głosowałby za przyjęciem wniosku w sprawie układu).
(62)
Władze słowackie nie zgadzają się z twierdzeniem beneficjenta, że jego trudności finansowe były spowodowane zmianą ustawy o administrowaniu podatkami. Zdaniem władz słowackich problemy finansowe beneficjenta były spowodowane strategią finansową wykorzystywania podatków pośrednich do prowadzenia działalności gospodarczej, podczas gdy beneficjent powinien był zamiast tego po prostu pobierać podatki od swoich klientów i przekazywać je do budżetu państwa.
(63)
Władze słowackie nie zgadzają się z tezą, że spotkanie z Dyrekcją Skarbową w grudniu 2003 r. jest dowodem wstępnej zgody urzędu skarbowego na układ. Władze słowackie przedłożyły pismo z dnia 6 czerwca 2004 r. wystosowane przez Dyrekcję Skarbową adresowane do podlegającego jej urzędu skarbowego, w którym powyższa dyrekcja instruuje urząd skarbowy, aby nie zgadzał się na układ wnioskowany przez beneficjenta, ponieważ jest on niekorzystny dla państwa. Omawiane pismo odnosiło się do innego pisma ministra finansów o bardziej ogólnym charakterze z dnia 15 stycznia 2004 r. adresowanego do Dyrekcji Skarbowej, w którym minister domaga się od Dyrekcji zapewnienia, aby nie przystawała na takie wnioski układowe z wierzycielami, które oznaczałyby umorzenie przez urzędy skarbowe należności podatkowych. Ponadto władze słowackie interpretują pismo z dnia 3 lutego 2004 r., do którego nawiązywał beneficjent (zob. motyw 43), jako wyraźnie niezawierające zgody na układ w wysokości 35 %.
(64)
Władze słowackie twierdzą, że beneficjent nie zapłacił akcyzy w określonym terminie odroczenia od stycznia 2001 r. do marca 2004 r. i regularnie korzystał z odroczeń.
(65)
Zdaniem władz słowackich wyraźne różnice w szacunkach zawartych w dwóch sprawozdaniach z kontroli (zob. motywy 48 i 51) budzą wątpliwości co do wiarygodności obu sprawozdań. Wątpliwości budzi przede wszystkim współczynnik likwidacji, który spółka EKORDA zastosowała wobec aktywów obrotowych. Współczynnik ten powinien być wyższy niż 20 %.
(66)
Ponadto zdaniem władz słowackich beneficjent nie opracował realnego planu restrukturyzacji, a działań proponowanych przez beneficjenta w ramach postępowania układowego nie można uznać za działania restrukturyzacyjne.
VI. OCENA
1. KOMPETENCJE KOMISJI
(67)
Ponieważ część wydarzeń istotnych dla niniejszego przypadku miała miejsce przed przystąpieniem Słowacji do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r., Komisja musiała najpierw stwierdzić, czy w jej kompetencji leży rozstrzyganie o kwestionowanym środku.
(68)
Komisja nie może badać środków, które zostały zrealizowane przed przystąpieniem do UE i które nie mają zastosowania po przystąpieniu ani na podstawie procedury mechanizmu przejściowego, ustanowionej na mocy pkt 3 załącznika IV Traktatu o przystąpieniu, ani na mocy zasad określonych w art. 108 TFUE. Traktat o przystąpieniu ani Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nie wymagają ani nie uprawniają Komisji do badania środków tego rodzaju.
(69)
Z drugiej strony środki, które weszły w życie po przystąpieniu państwa do UE w sposób oczywisty należą do kompetencji Komisji. W celu określenia czasu, kiedy dany środek zaczął obowiązywać, jako decydujące kryterium ma zastosowanie wiążący akt prawny, w którym właściwy organ krajowy zobowiązuje się do udzielenia pomocy (15).
(70)
Beneficjent twierdził, że kwestionowany środek zaczął obowiązywać przed przystąpieniem do UE, a po przystąpieniu nie miał zastosowania (zob. motyw 43).
(71)
Komisja nie może przyjąć argumentów beneficjenta. Wniosek o wszczęcie postępowania układowego nie został złożony przez organ udzielający pomocy, tylko przez beneficjenta. Podobnie decyzja sądu zezwalająca na przeprowadzenie postępowania układowego nie została podjęta przez organ udzielający pomocy. Powyższa decyzja jedynie umożliwiła beneficjentowi i jego wierzycielom kontynuowanie negocjacji na temat układu, ale ewidentnie nie stanowiła udzielenia pomocy. Nie ma dowodów na to, że Dyrekcja Skarbowa Republiki Słowackiej wyraziła zgodę na kwestionowany środek na spotkaniu w grudniu 2003 r. Pismo z dnia 3 lutego 2004 r. otwarcie wyraża odmowę przyjęcia wniosku układowego na poziomie 35 %.
(72)
Decyzja właściwego organu dotycząca umorzenia części należności została przyjęta dnia 9 lipca 2004 r., kiedy urząd skarbowy wydał zgodę na układ wnioskowany przez beneficjenta.
(73)
W związku z tym kwestia obowiązywania środka po przystąpieniu Słowacji do UE została rozwiązana.
(74)
Dlatego Komisja uznała, że do jej kompetencji należy wydanie opinii dotyczącej kwestionowanego środka zgodnie z postanowieniami art. 108 TFUE.
2. ISTNIENIE POMOCY PAŃSTWA W ROZUMIENIU ART. 107 UST. 1 TFUE
(75)
Przepisy art. 107 ust. 1 TFUE stanowią, że wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(76)
Umorzenie długu wobec organu publicznego, jakim jest urząd skarbowy, jest formą wykorzystania zasobów państwowych. Środek jest selektywny ponieważ sprzyja on jednemu przedsiębiorstwu.
(77)
Aż do wydarzeń, które skutkowały wszczęciem postępowania w sprawie niewypłacalności beneficjent działał w branży spirytusowej i napojów spirytusowych, napojów bezalkoholowych oraz konserw owocowo-warzywnych. W 2003 r. beneficjent był trzecim co do wielkości producentem spirytusu i napojów spirytusowych w Słowacji. Po utracie koncesji na produkcję spirytusu i napojów spirytusowych w marcu 2004 r. beneficjent zajmował się hurtową sprzedażą spirytusu i napojów spirytusowych produkowanych przez inne przedsiębiorstwo - Old Herold, s.r.o. - wykorzystujące do produkcji aktywa produkcyjne beneficjenta, które spółka Old Herold, s.r.o. wynajmuje od beneficjenta. Wszystkie branże, w których beneficjent prowadził działalność gospodarczą przed postępowaniem układowym i w których obecnie prowadzi działalność gospodarczą, należą do sfery handlu między państwami członkowskimi.
(78)
W decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego Komisja wyraziła wątpliwości, czy dany środek nie zakłócił lub nie groził zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie beneficjentowi i udzielenie mu korzyści, której w normalnych warunkach rynkowych nie byłby w stanie uzyskać. Innymi słowy, Komisja wątpi, czy państwo zachowało się wobec beneficjenta jak prywatny wierzyciel.
(79)
Okazało się, że układ z wierzycielami zawierał takie same warunki dla prywatnych wierzycieli jak i dla urzędu skarbowego (wierzyciela należącego do sektora publicznego). Wierzyciele mieli otrzymać 35 % długu w określonym terminie, czego beneficjent rzeczywiście dopełnił. Pozostałe 65 % długu miało zostać umorzone.
(80)
Jednak w tym przypadku pozycja urzędu skarbowego była niespotykanie silna i nie można jej zrównać z sytuacją typowego wierzyciela w postępowaniu upadłościowym. Przed układem z wierzycielami urząd skarbowy pod względem prawnym i ekonomicznym był w lepszej sytuacji niż wierzyciele prywatni. Urząd skarbowy, posiadający ponad 99 % wszystkich wierzytelności zarejestrowanych w ramach postępowania upadłościowego, nie tylko był wyraźnie dominującym i decydującym wierzycielem, lecz także, co ważniejsze, był wierzycielem uprzywilejowanym. W związku z tym jego wierzytelności mogły być spłacone w każdej chwili w trakcie postępowania upadłościowego z zysku ze sprzedaży zabezpieczonych aktywów - jak opisano w motywie 18 powyżej, przedmiotowy zysk zostałby wykorzystany wyłącznie w celu spłaty wierzytelności wierzyciela uprzywilejowanego. Dlatego należy zbadać, czy urząd skarbowy wykorzystał wszystkie dostępne środki, aby odzyskać możliwie najwyższą kwotę swoich należności tak, jak uczyniłby to prywatny wierzyciel.
(81)
Warunki, jakie musi spełniać środek, aby mógł wchodzić w zakres pojęcia „pomocy” w rozumieniu art. 107 TFUE, nie są spełnione, jeżeli przedsiębiorstwo będące beneficjentem mogłoby uzyskać taką samą korzyść co korzyść przysporzona mu przy użyciu zasobów państwowych w okolicznościach, które odpowiadają normalnym warunkom rynkowym (16). Oceny tej dokonuje się co do zasady na podstawie testu prywatnego wierzyciela. W wypadku kiedy wierzyciel należący do sektora publicznego przyznaje udogodnienia w płatności zadłużenia należnego mu od przedsiębiorstwa, takie udogodnienia w płatnościach stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, jeżeli ze względu na znaczenie wynikającej z tego korzyści gospodarczej jest oczywiste, że przedsiębiorstwo będące beneficjentem nie uzyskałoby porównywalnych udogodnień od wierzyciela prywatnego, który znajdowałby się w takiej samej sytuacji jak wierzyciel należący do sektora publicznego lub w sytuacji do niej podobnej i który podejmowałby działania w celu uzyskania zapłaty kwot należnych mu od dłużnika przeżywającego trudności finansowe (17).
(82)
Stosowanie testu prywatnego wierzyciela ostatecznie zależy od danego państwa członkowskiego, które działając w charakterze innym niż w charakterze organu władzy publicznej, przyznało korzyść gospodarczą przedsiębiorstwu. Z powyższego wynika, że jeżeli państwo członkowskie powołuje się w trakcie postępowania administracyjnego na wspomniane kryterium, to w razie wątpliwości musi ono jednoznacznie wykazać na podstawie obiektywnych i weryfikowalnych dowodów, że wprowadzony w życie środek został podjęty w ramach jego działalności jako prywatnego podmiotu gospodarczego. Owe dowody muszą jasno wskazywać na to, że dane państwo członkowskie przed lub równocześnie z przyznaniem korzyści gospodarczej podjęło decyzję o postępowaniu w sposób, w jaki postąpiło. W związku z powyższym mogą być wymagane dowody, które wskazują na to, że wspomniana decyzja była oparta na szacunkach gospodarczych porównywalnych z tymi, jakie w okolicznościach niniejszego przypadku przeprowadziłby rozsądny prywatny podmiot gospodarczy znajdujący się w sytuacji możliwie podobnej do sytuacji wspomnianego państwa członkowskiego. Szacunki gospodarcze przeprowadzone po przyznaniu owej korzyści, retrospektywne stwierdzenie, że sposób postępowania danego państwa członkowskiego rzeczywiście był korzystny ani późniejsze uzasadnienie wybranego faktycznie sposobu postępowania nie są jednak wystarczające (18).
(83)
Reasumując, Słowacja twierdzi, że jej zdaniem niniejszy środek stanowi pomoc państwa. Przyznaje, że w czasie układu kwestia pomocy państwa po prostu nie była brana pod uwagę i wnioskuje o uznanie kwestionowanego środka za pomoc na ratowanie. W związku z tym wydaje się, że wymagania określone w orzecznictwie, o którym mowa powyżej, w tym przypadku nie zostały spełnione i kwestionowany środek stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(84)
To beneficjent twierdził, że środek nie stanowi pomocy państwa i przedłożył wspomniane wyżej dokumenty, w szczególności sprawozdania dwóch audytorów.
(85)
Na podstawie informacji przedłożonych przez beneficjenta oraz przez władze słowackie odnośnie do sytuacji finansowej beneficjenta we właściwym roku, w zakresie właściwym dla zastosowania testu prywatnego wierzyciela Komisja stwierdziła, co następuje. Komisja nie może zweryfikować danych na dzień 31 marca 2004 r. przedstawionych przez beneficjenta, ani danych na dzień 17 czerwca 2004 r. przedstawionych przez władze słowackie w ewidencji księgowej beneficjenta. Komisja nie ma jednak powodu, aby wątpić w prawdziwość omawianych danych.
Tabela 3
Sytuacja finansowa beneficjenta w latach 2003-2004 [w mln SKK]
31.12.2003 (19)
31.3.2004 (20)
28.4.2004 (21)
17.6.2004 (22)
31.12.2004 (23)
Aktywa trwałe (24)
208
205
204
200
200
Zapasy
119
209
176
84
52
Środki pieniężne
3
50
94
161
27
Krótkoterminowe należności handlowe
128
98 (25)
80
63 (26)
97
(86)
Komisja zbada najpierw dowody przedłożone przez beneficjenta na poparcie jego twierdzenia, że w wyniku postępowania upadłościowego urząd skarbowy uzyskałby niższą kwotę niż w przypadku postępowania układowego (sekcja 2.1). Następnie Komisja zbada stanowisko w odniesieniu do egzekucji podatkowej (sekcja 2.2). Ponadto Komisja zbada inne dowody przedłożone przez władze słowackie i beneficjenta (sekcja 2.3).
(87)
Jak opisano w motywie 37, suma zadłużenia uwzględnionego w ramach układu została obniżona na skutek nadzwyczajnego postępowania odwoławczego. Należy jednak zauważyć, że przedmiotowe orzeczenie wydano kilka lat po decyzji o zawarciu układu. Do celów testu prywatnego wierzyciela informacje dostępne w czasie, kiedy hipotetyczny wierzyciel dokonałby oceny najlepszego sposobu postępowania, są normą, w odniesieniu do której należy oceniać postępowanie wierzyciela należącego do sektora publicznego. W związku z tym w poniższej analizie wykorzystano dane z układu, który zawarto dnia 23 lipca 2004 r.
2.1. Układ z wierzycielami a upadłość
(88)
Aby ocenić, czy beneficjentowi faktycznie przyznano korzyść, Komisja musi przeprowadzić całościową ocenę, uwzględniając wszystkie istotne dowody w sprawie, które umożliwią jej ustalenie, czy przedsiębiorstwo beneficjenta w sposób oczywisty nie uzyskało porównywalnych korzyści od wierzyciela prywatnego (27). Innymi słowy, Komisja musi zbadać, czy urząd skarbowy zyskał więcej, przyjmując warunki proponowanego układu, czy korzystniejsze byłoby wszczęcie postępowania upadłościowego.
(89)
Komisja jest zdania, że sprawozdanie spółki EKORDA nie jest wiarygodną podstawą do porównania proponowanego układu z ewentualnym postępowaniem upadłościowym. Władze słowackie zgadzają się z Komisją w tej kwestii.
(90)
Najpierw Komisja stwierdza, że spółka EKORDA w swoim sprawozdaniu z dnia 7 lipca 2004 r. (wydanym zaledwie dwa dni przed posiedzeniem wierzycieli) użyła do swoich obliczeń stanu aktywów beneficjenta na dzień 31 marca 2004 r. Z tabeli 3 wyraźnie wynika, że poziom różnych aktywów po dniu 31 marca 2004 r. uległ wyraźnej zmianie. Przede wszystkim sprzedano znaczną część zapasów, co prowadziło do wzrostu stanu środków pieniężnych. Zmiany te mają duże znaczenie dla wykorzystania współczynników likwidacji, które spółka EKORDA określiła na poziomie od 20 % w przypadku zapasów i należności krótkoterminowych do 100 % w przypadku środków pieniężnych. W istocie, zakładając że współczynniki likwidacji określone przez spółkę EKORDA były poprawne (które Komisja kwestionuje z przyczyn podanych poniżej) i stosując metodykę wykorzystaną przez spółkę EKORDA, w poniższej tabeli przedstawiono, w jakim stopniu wyniki obliczone przez spółkę EKORDA różniłyby się, gdyby w obliczeniach uwzględniono dane z dnia 28 kwietnia 2004 r. i 17 czerwca 2004 r. tj. jeszcze ciągle przed posiedzeniem wierzycieli, które odbyło się dnia 9 lipca 2004 r.
Tabela 4
Porównanie prawdopodobnego zysku ze sprzedaży aktywów beneficjenta w postępowaniu upadłościowym [w mln SKK]
Sytuacja na dzień:
31.3.2004
28.4.2004
17.6.2004
Współczynnik likwidacji [%]
Wartość księgowa
Zysk
Wartość księgowa
Zysk
Wartość księgowa
Zysk
Aktywa trwałe
45
205
92
204
92
200
90
Zapasy
20
209
42
176
35
84
17
Należności krótkoterminowe
20
98 (28)
20
86 (29)
17
37 (30)
7
Środki pieniężne
100
50
50
94
94
161
161
Razem
204
238
275
(91)
Należy zauważyć, że biznesplan, który beneficjent przedłożył sądowi, zakładał sprzedaż zapasów za 110 mln SKK w okresie od marca do maja 2004 r. Spółka EKORDA musiała być więc świadoma, że aktywa beneficjenta po dniu 31 marca 2004 r. ulegną zasadniczym zmianom, jednak nie uwzględniła tego faktu.
(92)
Jeżeli spółka EKORDA wzięłaby pod uwagę wartość księgową aktywów beneficjenta z dnia 28 kwietnia 2004 r., doszłaby do wniosku, że prawdopodobny zysk ze sprzedaży aktywów beneficjenta w postępowaniu upadłościowym byłby wyższy niż szacowano w sprawozdaniu (238 mln SKK lub 6,3 mln EUR, zamiast 204 mln SKK lub 5,3 mln EUR). Gdyby analiza opierała się na danych liczbowych z czerwca 2004 r. można byłoby wyraźnie stwierdzić, że prawdopodobny zysk ze sprzedaży aktywów beneficjenta w postępowaniu upadłościowym (275 mln SKK, 7,2 mln EUR) byłby wyższy niż wnioskowany w ramach układu, a urząd skarbowy mógłby skorzystać ze swojego prawa weta i odrzucić wniosek, co oznaczałoby zakończenie postępowania układowego. Komisja jeszcze raz podkreśla, że wspomniane wyżej wyniki otrzymano, wykorzystując założenia przyjęte przez spółkę EKORDA i zastosowaną przez nią metodykę.
(93)
Komisja nie może jednak przyjąć metodyki zastosowanej przez spółkę EKORDA, a założeń beneficjenta nie może uznać za wiarygodne. Wniosek ten dodatkowo potwierdzają wątpliwości wyrażone przez władze słowackie wymienione w motywach 60 i 65.
(94)
Spółka EKORDA po pierwsze nie wyjaśnia w swoim sprawozdaniu, w jaki sposób określiła trzy współczynniki likwidacji. Współczynniki likwidacji wykorzystuje się w celu obliczenia pozostałej wartości aktywów sprzedanych w postępowaniu likwidacyjnym, z uwzględnieniem charakteru sprzedaży np. aktywa sprzedawane oddzielnie, w określonych ramach czasowych itd. W związku z tym zakłada się, że wartość aktywów uzyskana w wyniku sprzedaży likwidacyjnej jest zwykle niższa niż wartość księgowa, w zależności od rodzaju aktywów. Udział procentowy wartości aktywów uzyskanej w wyniku likwidacji w stosunku do wartości księgowej stanowi współczynnik likwidacji.
(95)
Ponadto współczynnik likwidacji w wysokości 45 % w przypadku aktywów trwałych wydaje się zbyt niski. Zdaniem beneficjenta wartość jego aktywów zastawionych na rzecz urzędu skarbowego wynosiła 194 mln SKK (31). Wartość ta jest zdaniem beneficjenta wyrażona w cenach szacunkowych określonych przez niezależnych rzeczoznawców na przełomie lat 2003 i 2004. Zdaniem Komisji niniejsza „cena rzeczoznawcy” powinna zwykle odzwierciedlać ogólną wartość aktywów, która określa, za jaką cenę można sprzedać aktywa w danym czasie. Należy przypomnieć, że rzeczoznawcy określili wartość tych aktywów w celu ustalenia ich wartości jako zabezpieczenia dla władz słowackich przed długiem beneficjenta z tytułu odroczonego podatku dochodowego, zgodnie z wymogami ustawy o administrowaniu podatkami. Spółka EKORDA nie wyjaśnia, dlaczego zysk ze sprzedaży aktywów trwałych w postępowaniu upadłościowym wyniósłby zaledwie 45 % ich wartości księgowej, czyli 205 mln SKK, natomiast sam beneficjent podaje o wiele wyższą wartość szacunkową tych aktywów.
(96)
Komisja ma dwie uwagi dotyczące stwierdzenia beneficjenta, że trudno byłoby znaleźć kupca na zastawione maszyny i urządzenia, ponieważ większość z nich jest przeznaczona wyłącznie do produkcji spirytusu i napojów spirytusowych, napojów bezalkoholowych lub konserw. Po pierwsze, należy zaznaczyć, że „cena rzeczoznawcy” zastawionych nieruchomości wynosi 105 mln SKK, która to kwota jest wyższa niż ogólny zysk zakładany przez spółkę EKORDA (92 mln SKK). Po drugie, z faktycznego rozwoju wydarzeń wynika, że niektóre aktywa produkcyjne spółki szybko znalazły nowego użytkownika - spółkę Old Herold s.r.o. W istocie, po tym jak beneficjent utracił koncesję na produkcję spirytusu i napojów spirytusowych, aktywa produkcyjne zostały wynajęte spółce Old Herold. Z tej przyczyny wydaje się, że istniało bezpośrednie zainteresowanie konkurenta wspomnianymi aktywami produkcyjnymi.
(97)
Jeżeli chodzi o zapasy, same władze słowackie uważają, że współczynnik likwidacji powinien być wyższy niż 20 %.
(98)
Beneficjent był w stanie uzyskać 110 mln SKK ze sprzedaży swoich zapasów w 2004 r. (zob. motyw 35) tj. ponad 50 % wartości księgowej zapasów, którą spółka EKORDA wykorzystała jako podstawę obliczeń. Fakt ten w dużym stopniu potwierdza przypuszczenie, że współczynnik likwidacji wynoszący 20 % był zbyt niski. Zmiany w bilansie z 2004 r. dotyczące stanu zapasów potwierdzają ten wniosek. Ponadto beneficjent w swoim biznesplanie oszacował zysk ze sprzedaży zapasów w okresie od marca do maja 2004 r. na 110 mln SKK (zob. motyw 35). Spółka EKORDA zignorowała powyższe obliczenia szacunkowe. Co więcej, znając charakter działalności beneficjenta można zakładać, iż na zapasy składały się gotowe produkty lub półprodukty, które mogły zostać sprzedane bezpośrednio dystrybutorom lub konsumentom, co dodatkowo przemawia za zastosowaniem wyższego współczynnika likwidacji.
(99)
Komisja uważa, że współczynnik likwidacji w przypadku zapasów powinien wynosić 52 %. Dane te opierają się na szacunkowych obliczeniach beneficjenta w odniesieniu do zysku, jaki uzyskałby ze sprzedaży zapasów w celu sfinansowania umowy (tj. 110 mln SKK). Z uwagi na wartość księgową w tym czasie (209 mln SKK) jedyny możliwy współczynnik likwidacji w przypadku zapasów wynosił zatem co najmniej 52 % (52 % z 209 mln, tj. 110 mln).
(100)
Jeżeli chodzi o należności krótkoterminowe, spółka EKORDA przeprowadziła podwójną korektę. Po pierwsze, skorygowała ich wartość księgową o współczynnik 59 % (wartość księgowa wynosiła 166 mln SKK, a wartość, którą spółka EKORDA wykorzystała w swoich obliczeniach 98 mln SKK), a następnie zastosowała niski współczynnik likwidacji w wysokości 20 %. Powyższa metodyka została zakwestionowana. Można zaakceptować korektę wartości księgowej należności w celu określenia ich faktycznej wartości w danym czasie. Spółka EKORDA jednak nie wyjaśnia, dlaczego zysk w przypadku upadłości/likwidacji stanowił tylko jedną piątą (20 mln SKK) kwoty, której odzyskanie od dłużników zakładał sam beneficjent (98 mln SKK).
(101)
Wartość księgowa należności krótkoterminowych obliczona na podstawie danych liczbowych z marca 2004 r. (166 mln SKK) została skorygowana do 98 mln SKK przez spółkę EKORDA w celu korekty należności nieściągalnych lub należności o niskiej jakości. Ponadto spółka EKORDA zastosowała jednak jedynie współczynnik likwidacji w wysokości 20 % w odniesieniu do skorygowanej wartości księgowej. Jeżeli spółka EKORDA zastosowałaby współczynnik w wysokości 59 % w celu skorygowania wartości księgowej należności krótkoterminowych do wartości księgowej opartej na danych liczbowych z czerwca 2004 r. (63 mln SKK), uzyskałaby kwotę w wysokości 37 mln SKK. Zgodnie z informacjami władz słowackich należności w wysokości 63 mln SKK były jednak ściągalne. Dlatego jest wątpliwe, czy ich wartość księgowa w ogóle powinna zostać skorygowana.
(102)
W każdym razie, nie istnieje oczywisty powód, dla którego wartość likwidacyjna powinna być jeszcze niższa od skorygowanej wartości. Komisja uważa zatem, że spodziewany zysk z należności krótkoterminowych z pewnością nie jest niższy od skorygowanej kwoty 37 mln SKK.
(103)
W związku z powyższym Komisja skorygowała szacunki spółki EKORDA i sporządziła nowe obliczenia na podstawie danych liczbowych z czerwca 2004 r. Z obliczeń tych wyraźnie wynika, że prawdopodobny zysk ze sprzedaży aktywów beneficjenta w postępowaniu upadłościowym byłby o wiele wyższy niż zysk przewidziany w sprawozdaniu spółki EKORDA. Poniższa tabela stanowi podsumowanie tych danych.
Tabela 5
Porównanie prawdopodobnego zysku ze sprzedaży aktywów beneficjenta w postępowaniu upadłościowym
Dane liczbowe spółki EKORDA w stosunku do danych skorygowanych przez Komisję (w mln SKK)
Spółka EKORDA
(31.3.2004)
Korekta
(17.6.2004)
Wartość księgowa
Zysk
Wartość księgowa
Zysk
Aktywa trwałe
205
92
200
194 (32)
Zapasy
209
42
84
43 (33)
Należności krótkoterminowe
98 (34)
20
63
37 (35)
Środki pieniężne
50
50
161
161
Razem
562
204
508
435
(104)
Koszty postępowania upadłościowego, zgodnie z uwagami beneficjenta w sprawie decyzji o wszczęciu postępowania, powinny stanowić 18 % szacowanej wartości dochodu ze sprzedaży aktywów beneficjenta w tym postępowaniu. W związku z raportem Banku Światowego z 2004 r. (36) w opinii beneficjenta stopa ta jest właściwa. Stosując zatem ten odsetek w odniesieniu do skorygowanej wartości prawdopodobnego zysku ze sprzedaży aktywów beneficjenta, zgodnie z ustaleniami Komisji, koszty postępowania upadłościowego wyniosłyby 78,3 mln SKK. Po odjęciu tej kwoty od skorygowanego zysku ze sprzedaży aktywów beneficjenta, otrzymano by kwotę wyższą niż suma uzyskana przez urząd skarbowy w ramach układu (435 mln - 78,3 mln = 356,7 mln; suma zatwierdzona w ramach układu wynosiła 224,3 mln SKK).
(105)
Zgodnie z tabelą 5 prawdopodobny zysk ze sprzedaży aktywów beneficjenta wynosił 435 mln SKK. Z uwagi na fakt, że urząd skarbowy otrzymałby prawie 100 % dochodów ze sprzedaży (37) oraz przyjmując, że koszty postępowania upadłościowego wyniosłyby ponad 18 % tych dochodów, jak twierdzi beneficjent, urząd skarbowy w dalszym ciągu zyskałby o 132,4 mln SKK więcej niż w ramach układu.
(106)
Ponadto, stosując nawet bardzo niskie współczynniki likwidacji przedstawione przez EKORDĘ w odniesieniu do wartości aktywów beneficjenta z czerwca 2004 r., prawdopodobny zysk ze sprzedaży tych aktywów (po odjęciu kosztów postępowania upadłościowego - 18 %) wyniósłby 225,5 mln SKK, co w dalszym ciągu przewyższa sumę zatwierdzoną przez urząd skarbowy w ramach układu (38).
(107)
Co więcej, należy zauważyć, że władze słowackie nie poparły twierdzenia beneficjenta, że urząd skarbowy miał do dyspozycji sprawozdanie spółki EKORDA przed posiedzeniem wierzycieli w dniu 9 lipca 2004 r., a więc mógł korzystać z niego, formułując swoją decyzję. Urząd skarbowy dysponował jednak wynikami własnej kontroli przeprowadzonej w czerwcu 2004 r., na podstawie których można stwierdzić, że spółka Frucona posiadała znaczne aktywa zgodnie z tabelą 3. W oparciu o te dane, Dyrekcja Skarbowa w piśmie z dnia 6 czerwca 2004 r. skierowanym do lokalnego urzędu skarbowego wskazała, że lokalny urząd skarbowy nie powinien zgadzać się na układ wnioskowany przez beneficjenta, ponieważ był on niekorzystny dla państwa.
(108)
Sprawozdania pozostałych rzeczoznawców przedłożone przez beneficjenta nie spełniły norm wymaganych do wykazania, że wymogi testu prywatnego wierzyciela zostały spełnione. W szczególności w żadnym ze sprawozdań nie stwierdzono na jakiej podstawie ustanowiono, niekiedy wyjątkowo niskie, współczynniki likwidacji. Ponadto, jeżeli mowa o sprawozdaniu p. Kochová, której wnioski znacznie różniły się od wniosków spółki EKORDA, można zaobserwować, że nie jest jasne w jakim celu i kiedy sprawozdanie to zostało sporządzone oraz na jakich założeniach się opiera. W sprawozdaniu syndyka p. Holovačová podaje się tylko ogólnie, że postępowanie układowe jest dla wierzycieli korzystniejsze niż upadłość. W związku z tym żadnych informacji zawartych w tych dwóch sprawozdaniach nie można wykorzystać jako dowodu potwierdzającego lub negującego zdanie beneficjenta, że zostały spełnione wymogi testu prywatnego wierzyciela.
(109)
Ponadto, jeżeli chodzi o argumenty dotyczące czasy trwania postępowania upadłościowego, należy uwzględnić okoliczności tej sprawy podczas rozważania wpływu, jaki może mieć ewentualna długość postępowania upadłościowego na proces decyzyjny hipotetycznego wierzyciela prywatnego.
(110)
Kolejnym ważnym aspektem w tej sprawie, jest fakt, że w porównaniu do pozostałych wierzycieli państwo znajdowało się w pozycji uprzywilejowanej, ponieważ jego dług posiadał zabezpieczenie na aktywach trwałych beneficjenta. Podczas sprawy HAMSA sąd potwierdził, że status zabezpieczonego wierzyciela jest istotnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę przy stosowaniu testu prywatnego wierzyciela (39). Zgodnie z art. 31 ust. 1 lit. e) ustawy o upadłości, należności wierzycieli uprzywilejowanych mogą zostać spłacone w dowolnym momencie w trakcie postępowania upadłościowego dotyczącego sprzedaży aktywów, które stanowią zabezpieczenie. W związku z tym, jeżeli chodzi o aktywa zastawione na rzecz urzędu skarbowego, czas trwania postępowania upadłościowego był ogólnie, zdaniem Komisji, nieistotny, ponieważ wspomniane należności można było spłacić niezależnie od etapu postępowania.
(111)
W szczególności, nawet przy wartości nadanej zabezpieczonym aktywom przez beneficjenta, urząd skarbowy mógłby otrzymać wcześniejszą spłatę poprzez sprzedaż papierów wartościowych o wartości co najmniej 194 mln SKK lub 86 % kwoty zaproponowanej w umowie zawartej z wierzycielami. Tylko w przypadku, gdy istniałoby prawdopodobieństwo nieotrzymania pełnej kwoty uzgodnionej w ramach układu, urząd skarbowy musiałby rozważyć, czy warto jest czekać na zakończenie postępowania upadłościowego. Ponadto, po ostatecznym podziale między wierzycieli, urząd skarbowy otrzymałby wówczas około 99 % zysku ze sprzedaży pozostałych aktywów (185 mln SKK w przypadku najbardziej pesymistycznego scenariusza, czyli stosując współczynniki likwidacji spółki EKORDA; zob. tabela 4). Urząd skarbowy powinien zdawać sobie sprawę, że wynikające z tego dochodzenie wierzytelności znacznie przekroczyłoby sumę oferowaną w ramach układu, i że musiałby czekać na spłatę tylko niewielkiej części tej sumy w porównaniu do ustaleń poczynionych w ramach układu.
(112)
W związku z tym można stwierdzić, że informacje na temat czasu trwania postępowania upadłościowego w Słowacji nie wpłynęłyby w znaczący sposób na decyzję hipotetycznego wierzyciela prywatnego.
(113)
Ponadto, w każdym przypadku, w czasie obowiązywania układu beneficjent miał: (i) bardzo małą liczbę wierzycieli i (ii) aktywów o wartości likwidacyjnej wyższej od wartości zatwierdzonej przez państwo w ramach układu (jak wynika z tabeli 5, prawdopodobny zysk z samej sprzedaży niezabezpieczonych aktywów wyniósł 241 mln SKK).
(114)
Jedynie pięciu wierzycieli było zaangażowanych w układ, co stanowi małą liczbę. Z tych pięciu wierzycieli czterech było wierzycielami prywatnymi a ich udział w całkowitym długu wynosił jedynie 0,6 % (3 797 608 SKK z 644 166 949 SKK) jak wynika z tabeli 2. Państwo jest zatem zdecydowanie największym wierzycielem, a jego należności wynosiły łącznie 99,4 %. Takie okoliczności znacząco zmniejszyłyby ryzyko ewentualnych sporów między wierzycielami i ich rozstrzygania, i tym samym wpłynęłyby na skrócenie czasu trwania postępowania upadłościowego.
(115)
W odniesieniu do argumentu przedstawionego przez beneficjenta, w oparciu o raport Banku Światowego pt. „Prowadzenie działalności gospodarczej w 2004 r.”, zgodnie z którym postępowanie upadłościowe w Słowacji trwa średnio 4,8 roku, należy zauważyć, że raport odnosi się do ogólnego „wskaźnika zamknięcia przedsiębiorstwa”, który służy do zmierzenia całkowitego czasu potrzebnego na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, a także do zmierzenia uprawnień sądu w trakcie postępowania upadłościowego. Czas ten nie oznacza dokładnie tego samego co średnia długość postępowania upadłościowego. Władze słowackie wyraziły pogląd, że z uwagi na okoliczności tej sprawy, czas trwania postępowania upadłościowego byłby krótszy niż normalnie (zob. motyw 60). Szacunki sporządzone przez władze słowackie są szczególnie istotne ze względu na fakt, że przedmiotowe postępowanie zostałoby przeprowadzone zgodnie ze słowackim prawem upadłościowymi i praktyką. Ponadto rząd Słowacji był wierzycielem beneficjenta.
(116)
Co więcej, czas trwania postępowania upadłościowego w sprawozdaniach przedłożonych przez beneficjenta znacznie się waha, począwszy od dwóch do ponad sześciu lat (40). W związku z tym szacunki dotyczące czasu trwania postępowania upadłościowego w Słowacji, które beneficjent przedłożył Komisji, były ogólne i nie uwzględniały szczególnych okoliczności danej sprawy. Niektóre z tych szacunków podano w przybliżeniu i w pewnym zakresie nie zgadzały się ze sobą.
(117)
Jeżeli chodzi o konkretny przykład słowackiego przedsiębiorstwa działającego w tym samym sektorze co beneficjent, którego postępowanie upadłościowe trwało dłużej niż pięć lat, należy zauważyć, że beneficjent nie wykazał, w jaki sposób dany przykład wiąże się z tą sprawą, a przede wszystkim nie wykazał, że dane przedsiębiorstwo było w takiej samej lub bardzo podobnej sytuacji prawnej i materialnej co przedsiębiorstwo beneficjenta (41). Z uwagi na fakt, że beneficjent posiadał jednego dużego wierzyciela z uprzywilejowanym statusem państwa oraz liczne aktywa o znacznej wartości szacunkowej, postępowanie upadłościowe w przypadku danego beneficjenta można było przeprowadzić stosunkowo szybko i tym samym przedstawić preferowany kierunek działania w odniesieniu do największego wierzyciela, tj. państwa.
(118)
Ponadto, nawet zakładając, że postępowanie upadłościowe trwałoby od czterech do pięciu lat, jak twierdził beneficjent, różnica między prawdopodobnymi kwotami, które miały zostać odzyskane a kwotami ustalonymi w ramach układu była tak duża, że czas trwania tego postępowania nie odgrywałby istotnej roli w decyzji podjętej przez prywatnego wierzyciela dotyczącej zatwierdzenia układu. Z uwagi na stopę dyskontową w wysokości 5,14 % (42) wartość bieżąca przyszłych przepływów pieniężnych o wartości 356,7 mln SKK nawet po pięciu latach wynosi 277,6 mln SKK, tj. znacznie powyżej kwoty zatwierdzonej w ramach układu. W takich warunkach, aby wartość bieżąca wyniosła mniej niż wartość zatwierdzona w ramach układu, postępowanie upadłościowe musiałoby trwać dłużej niż dziewięć lat. Żaden z prywatnych podmiotów gospodarczych nie uznałby tak długiej procedury likwidacyjnej za prawdopodobną w tym przypadku. Ponadto wartość bieżąca sumy kwot do odzyskania zostałaby dodatkowo zwiększona, gdyby przyjąć, że znaczna część długu prawdopodobnie zostałaby spłacona wcześniej poprzez sprzedaż zabezpieczonych aktywów (zob. motyw 111).
(119)
Na podstawie dostępnych dowodów można stwierdzić, że prywatny wierzyciel nie zawarłby układu na warunkach zatwierdzonych przed urząd skarbowy w tym przypadku; z uwagi na fakt, że urząd skarbowy mógł zostać spłacony jako wierzyciel uprzywilejowany w dowolnym momencie w trakcie postępowania upadłościowego i dodatkowo uzyskać ponad 99 % zysku do podziału między pozostałych wierzycieli (ze względu na wielkość swoich należności w porównaniu do innych wierzycieli), można stwierdzić, że prawie cały zysk uzyskany w wyniku postępowania upadłościowego przypadłby urzędowi skarbowemu i, jak wykazano powyżej, byłby wyższy niż kwota zatwierdzona w układzie między wierzycielami.
2.2. Układ z wierzycielami a egzekucja należności podatkowych
(120)
Urząd skarbowy, w przeciwieństwie do wierzycieli prywatnych, był uprawniony do przeprowadzania egzekucji należności podatkowych z własnej inicjatywy przez sprzedaż nieruchomości, maszyn lub przedsiębiorstwa jako całości. Nie przedstawiono żadnego dowodu w rozumieniu orzecznictwa, o którym mowa w motywie 82 powyżej, który wskazywałby, że urząd skarbowy rozważył ten tok postępowania i stwierdził, że byłby on mniej korzystny niż zgoda na zwarcie układu.
(121)
W każdym razie Komisja uznaje za niewłaściwy argument beneficjenta, że postępowanie układowe chroni spółkę przed egzekucją należności podatkowych. Jak potwierdziły władze słowackie, urząd skarbowy miał możliwość przeprowadzenia egzekucji należności podatkowych przed wszczęciem postępowania układowego lub po zawetowaniu wnioskowanego układu przez urząd skarbowy. Dlatego też należy uwzględnić tę możliwość, stosując test prywatnego wierzyciela. Beneficjent nie porównuje wnioskowanego układu z prawdopodobnym wynikiem egzekucji należności podatkowych.
(122)
Komisja przeprowadza swoją analizę na podstawie danych przedstawionych przez beneficjenta i władze słowackie. W związku z tym należy zauważyć, że władze słowackie potwierdziły, iż zastaw na rzecz urzędu skarbowego wynosił 397 mln SKK, jak określono w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. Wartość ta rzekomo pochodzi z ksiąg rachunkowych beneficjenta. Z drugiej strony beneficjent twierdzi, że wartość zastawionych aktywów wyrażona w „cenach rzeczoznawcy” wynosi 194 mln SKK (zob. motyw 22). Chociaż Komisja nie musi ustalać, która z powyższych kwot jest prawidłowa, może jednak wyciągnąć następujące wnioski.
(123)
Po pierwsze, zastaw był odpowiednikiem kwoty należnej z tytułu odroczonego zobowiązania podatkowego beneficjenta, jak określono w ustawie o administrowaniu podatkami. Jeżeli wartość aktywów beneficjenta stanowiła faktycznie tylko połowę wartości zastawu, zgodnie z ekspertyzą przedłożoną przez beneficjenta, oznacza to, że zabezpieczenia wymagane przez państwo w odniesieniu do takich odroczeń były niewystarczające. W tych okolicznościach odroczenia podatków, na które urząd skarbowy zezwolił między listopadem 2002 r. a listopadem 2003 r., i które wynosiły łącznie 477 mln SKK, z całym prawdopodobieństwem nie spełniały wymogów testu prywatnego wierzyciela. Do celów tej sprawy nie ma potrzeby, aby Komisja ustalała, czy wymienione środki nie wiązały się z pomocą państwa. Jeżeli już poprzednie odroczenia stanowiły pomoc państwa, wówczas nie można jednak odnosić się więcej do testu prywatnego wierzyciela w przypadkach, w których odroczone kwoty są później (częściowo) umarzane.
(124)
Po drugie, nawet jeżeli przy obliczeniu zysków z egzekucji należności podatkowych stosuje się niższą kwotę przedstawioną przez beneficjenta, prywatny wierzyciel, gdyby miał taką możliwość, wybrałby egzekucję, a nie postępowanie układowe.
(125)
W przypadku egzekucji należności podatkowych urząd skarbowy może bezpośrednio sprzedać aktywa (należności i inne aktywa obrotowe, ruchomości, nieruchomości) dłużnika. W czasie, gdy urząd skarbowy głosował za układem, beneficjent posiadał zapasy o wartości 43 mln SKK, ściągalne należności wynoszące co najmniej 37 mln SKK oraz środki pieniężne w wysokości 161 mln SKK (zob. tabela 5). Należy zauważyć, że wartość samych aktywów obrotowych (241 mln SKK; 6,3 mln EUR) (43) przekroczyłaby dochód, jaki uzyskano by w ramach wnioskowanego układu (224,3 mln SKK; 5,93 mln EUR). Poza tym beneficjent posiadał inne aktywa o wartości wynoszącej co najmniej 194 mln SKK.
(126)
Co więcej, w przeciwieństwie do przypadku stanu upadłości, egzekucja należności podatkowych nie obejmowałaby opłat administracyjnych. Postępowanie egzekucyjne wszczyna i kontroluje urząd skarbowy, dlatego można również założyć, że zostanie ono bardzo szybko przeprowadzone.
(127)
Dlatego też Komisja uznaje, że egzekucja należności podatkowych z aktywów beneficjenta przyniosłaby większy zwrot niż układ.
2.3. Dalsze dowody
(128)
Komisja bierze pod uwagę pismo dyrektora dyrekcji ds. podatków skierowane do jego podwładnego, dyrektora właściwego urzędu skarbowego, przedłożone przez władze słowackie (zob. motyw 63). Z pisma tego jasno wynika, że dyrekcja ds. podatków (która miała wcześniej bezpośredni kontakt z beneficjentem) była przeciwna wnioskowanemu układowi i wydała miejscowemu urzędowi skarbowemu jasne polecenie, aby nie głosował za układem. Przyczyną powyższego polecenia wskazaną w piśmie było to, że wnioskowany układ „jest niekorzystny” dla państwa.
(129)
Władze słowackie wykazały także, iż na początku 2004 r. ministerstwo finansów wydało organom podatkowym wyraźne polecenie w zakresie zasady postępowania, aby nie wyrażały zgody na układy, w których proponuje się umorzenie należności organów podatkowych (44). O powyższym wyborze zasady postępowania poinformowano w związku ze zmianą ustawy o administrowaniu podatkami z dnia 1 stycznia 2004 r. w celu zwiększenia dyscypliny poboru podatków.
(130)
Ponadto należy zauważyć, że sam urząd skarbowy już dnia 2 sierpnia 2004 r., tj. niecały miesiąc po wyrażeniu zgody na zawarcie układu, odwołał się od tego układu.
(131)
Beneficjent stwierdził, że urząd skarbowy sygnalizował swoją zgodę na zawarcie układu jeszcze zanim beneficjent wszczął postępowanie. Komisja jest zdania, że dowody przedłożone przez beneficjenta przedstawiają odwrotną sytuację. Dyrektor urzędu skarbowego w piśmie do beneficjenta z dnia 3 lutego 2004 r. argumentuje, że chociaż w zasadzie nie jest przeciwny wszczęciu postępowania układowego, to nie zgadza się na spłatę długu w wysokości 35 % określoną we wniosku dotyczącym układu przedstawionym przez beneficjenta.
(132)
Na podstawie powyższego dowodu Komisja może tylko stwierdzić, że władze słowackie były przeciwne układowi wnioskowanemu przez beneficjenta, a swój sprzeciw wyrażały jeszcze przed wszczęciem postępowania układowego dnia 8 marca 2004 r., przed głosowaniem wierzycieli dnia 9 lipca 2004 r. oraz po zatwierdzeniu układu przez sąd.
(133)
Beneficjent twierdził, że należy wziąć pod uwagę skutki długoterminowe takie jak ciągłość dochodów podatkowych państwa (zob. motyw 52).
(134)
Po pierwsze, należy podkreślić, że test prywatnego wierzyciela różni się od testu prywatnego inwestora. Prywatny inwestor jest w stanie zdecydować, czy nawiązać stosunki z daną spółką i kieruje się długoterminową, strategiczną perspektywą uzyskania odpowiedniego zwrotu ze swojej inwestycji (45), natomiast prywatny wierzyciel, będący już w stosunku handlowo- lub publicznoprawnym z niewypłacalną spółką, będzie dążył do otrzymania spłaty należnych mu już kwot (46) na jak najlepszych warunkach pod względem wysokości i terminu spłaty. Dlatego motywacja hipotetycznego prywatnego wierzyciela i prywatnego inwestora będzie różna. W związku z tym w orzecznictwie zdefiniowano oddzielne testy dotyczące dwóch wspomnianych sytuacji.
(135)
Po drugie, jeżeli chodzi o analogię do wierzyciela-dostawcy, należy zauważyć, że charakter należności takiego wierzyciela i należności państwa zasadniczo się różni. Ponieważ stosunki dostawcy z niewypłacalnym przedsiębiorstwem mają wyłącznie podstawę umowną, dostawca mógłby faktycznie ucierpieć na stracie partnera handlowego. Jeżeli niewypłacalna spółka zostanie zlikwidowana lub sprzedana, dostawca będzie musiał znaleźć nowego klienta lub zawrzeć umowę z nowym właścicielem. Ryzyko jest wyższe w przypadkach, w których zależność dostawcy od niewypłacalnego przedsiębiorstwa jest znacząca. Taki wierzyciel faktycznie będzie myślał o przyszłości. Natomiast podstawą stosunków państwa z niewypłacalnym przedsiębiorstwem jest prawo publiczne, dlatego takie stosunki nie są zależne od woli stron. Każdy nowy właściciel, który przejmie aktywa zlikwidowanego przedsiębiorstwa, będzie automatycznie miał obowiązek płacenia podatków. Poza tym państwo nie jest nigdy zależne od jednego podatnika. Ponadto najważniejszym argumentem jest fakt, że państwo pobierając podatki nie kieruje się perspektywą zysku i nie zachowuje się jak handlowiec oraz nie działa z handlowych pobudek. Dlatego przedstawiona analogia jest bezpodstawna.
(136)
Komisja stwierdza, że w tym przypadku nie można porównywać sytuacji państwa z sytuacją hipotetycznego prywatnego inwestora lub sytuacją hipotetycznego, zależnego prywatnego wierzyciela. W każdym razie nie można brać pod uwagę straty przyszłych podatków, stosując test prywatnego wierzyciela (47).
(137)
Ponadto z przeglądu podatków przedłożonego przez beneficjenta wynika, że większość podatków zapłaconych przez beneficjenta od 1995 roku stanowiły podatki pośrednie (akcyza i VAT). Ponieważ podatki te płacą konsumenci końcowi, likwidacja beneficjenta nie miałaby wpływu na ich pobór, gdyż konsumenci nadal kupowaliby opodatkowane produkty (w tym przypadku głównie spirytus i napoje spirytusowe) od innych producentów. Dlatego argument beneficjenta dotyczący przyszłej znacznej straty podatkowej nie jest wiarygodny.
(138)
Komisja stwierdza, że żaden inny dowód przedłożony przez beneficjenta nie wskazuje, jakoby zachowanie hipotetycznego prywatnego wierzyciela uległo wpływom. Dlatego też, żaden z przedstawionych w niniejszej sekcji argumentów nie zmienia oceny Komisji dotyczącej tego zachowania, którą zawarto w sekcjach 2.1 lub 2.2.
2.4. Wniosek
(139)
Na podstawie wymienionych wyżej dowodów Komisja stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wymogi testu prywatnego wierzyciela, a państwo udzieliło beneficjentowi korzyści, której beneficjent nie byłby w stanie uzyskać w warunkach rynkowych.
(140)
W związku z tym Komisja stwierdza, że umorzenie długu, na które zgodził się lokalny urząd skarbowy w ramach układu, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
3. ZGODNOŚĆ POMOCY Z RYNKIEM WEWNĘTRZNYM: ODSTĘPSTWO NA MOCY ART. 107 UST. 3 TFUE
(141)
Podstawowym celem środka jest wsparcie spółki znajdującej się w trudnej sytuacji. W takich przypadkach, jeżeli zostały spełnione właściwe warunki, można zastosować odstępstwo na mocy art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE, które dopuszcza zezwolenie na pomoc państwa przeznaczoną na ułatwienie rozwoju niektórych działań gospodarczych, o ile taka pomoc nie zmienia warunków wymiany handlowej w zakresie sprzecznym ze wspólnym interesem.
(142)
Z uwagi na zakres produkcji beneficjenta Komisja oceniła, czy w tym przypadku mają zastosowanie szczegółowe zasady obowiązujące w sektorze rolnictwa. Na podstawie informacji dotyczących obrotów beneficjenta, przedłożonych przez władze słowackie, Komisja w swojej decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego stwierdziła, że większość produktów beneficjenta stanowiły produkty nieobjęte przepisami załącznika I do TFUE i tym samym odnoszą się do nich ogólne zasady pomocy państwa.
(143)
Beneficjent w swoich uwagach do decyzji o wszczęciu postępowania wyjaśniającego kwestionował dane dotyczące obrotu przedstawione wcześniej przez władze słowackie (zob. tabela 1), ale nie miał zastrzeżeń do decyzji Komisji dotyczącej oparcia jej oceny na ogólnych zasadach pomocy państwa. Celem Komisji nie było określenie, czy dane przekazane przez beneficjenta są dokładne (48), ale sprawdzenie, czy wspomniany wyżej wniosek zostałby utrzymany, biorąc pod uwagę nowe dane. Komisja stwierdziła, że większość obrotu beneficjenta generują produkty nieobjęte przepisami załącznika I do TFUE. Dlatego mają zastosowanie ogólne, a nie sektorowe, zasady pomocy państwa.
(144)
Pomoc w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji jest obecnie regulowana wytycznymi wspólnotowymi dotyczącymi pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw (49) („nowymi wytycznymi”), które zastąpiły poprzednie wytyczne przyjęte w 1999 r. (50) („wytyczne z 1999 r.”).
(145)
Przepisy przejściowe określone w nowych wytycznych stanowią, że nowe wytyczne mają zastosowanie przy ocenie jakiejkolwiek pomocy w celu ratowania lub restrukturyzacji przyznanej bez zatwierdzenia przez Komisję (pomoc niezgodna z prawem), jeżeli część pomocy lub cała pomoc została przyznana po dniu 1 października 2004 r., czyli po dniu opublikowania nowych wytycznych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (pkt 104, akapit pierwszy). W przypadku przyznania pomocy niezgodnie z prawem przed dniem 1 października 2004 r. przeprowadza się jednak analizę na podstawie wytycznych obowiązujących w czasie przyznawania danej pomoc (pkt 104, akapit drugi).
(146)
Zatwierdzenie układu przez urząd skarbowy zostało wydane dnia 9 lipca 2004 r. i weszło w życie dnia 23 lipca 2004 r. W związku z tym pomoc przyznano niezgodnie z prawem przed dniem 1 października 2004 r. Dlatego też w tym przypadku mają zastosowanie wytyczne z 1999 r., obowiązujące w czasie przyznawania pomocy.
(147)
Beneficjent jest średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 70/2001 w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw (51).
3.1. Kwalifikowalność przedsiębiorstwa
(148)
Zgodnie z pkt 5 lit. c) wytycznych z 1999 r., przedsiębiorstwo uznaje się za znajdujące się w trudnej sytuacji, jeżeli zgodnie z prawem krajowym spełnia ono warunki podlegania postępowaniu zbiorowemu w związku z jego niewypłacalnością.
(149)
Beneficjent podlegał postępowaniu układowemu, które zgodnie z definicją ustawy o upadłości ma zastosowanie jedynie w odniesieniu do niewypłacalnych przedsiębiorstw. Dlatego beneficjent kwalifikuje się do pomocy w celu ratowania restrukturyzacji.
3.2. Pomoc na ratowanie
(150)
Władze słowackie opisały pierwotnie kwestionowany środek jako pomoc na ratowanie. Zgodnie z wytycznymi z 1999 r. Komisja wyraziła wątpliwość co do zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym jako pomocy na ratowanie z przyczyn opisanych w części III.
(151)
Władze słowackie ani beneficjent nie przedstawiły uwag do wspomnianych wątpliwości. Nie przedstawiono Komisji żadnych nowych faktów w tym zakresie.
(152)
Ponieważ wspomniane wyżej wątpliwości nie zostały wyjaśnione, Komisja stwierdza, że pomoc nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym jako pomoc na ratowanie w rozumieniu wytycznych z 1999 r.
3.3. Pomoc restrukturyzacyjna
(153)
Komisja wyraziła wątpliwość, czy przedmiotowa pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym jako pomoc restrukturyzacyjna w rozumieniu wytycznych z 1999 r., z przyczyn opisanych w części III.
(154)
Komisja zauważa, że władze słowackie, na których spoczywa ciężar udowodnienia, że pomoc państwa jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, nie przedstawiły żadnych nowych faktów na poparcie tego wniosku. Komisja należycie uwzględniła uwagi przedstawione przez beneficjenta.
3.3.1. Przywrócenie długoterminowej rentowności
(155)
Zgodnie z wytycznymi z 1999 r. przyznanie pomocy restrukturyzacyjnej musi mieć związek z realizacją wykonalnego i spójnego planu restrukturyzacji w celu przywrócenia długoterminowej rentowności przedsiębiorstwa oraz musi być od tej realizacji zależne. Państwo członkowskie zobowiązuje się do realizacji planu, który musi być zatwierdzony przez Komisję. Niezrealizowanie przez spółkę planu uważa się za wykorzystanie pomocy niezgodnie z przeznaczeniem.
(156)
Zasadniczo plan restrukturyzacji musi umożliwiać beneficjentowi przywrócenie długoterminowej rentowności w rozsądnych ramach czasowych i na podstawie realistycznych założeń dotyczących przyszłych warunków działalności. W omawianym planie należy opisać okoliczności, które doprowadziły do powstania trudności finansowych beneficjenta, oraz wskazać właściwe środki mające na celu przezwyciężenie tych trudności. Operacje restrukturyzacyjne nie mogą być ograniczone do pomocy finansowej przeznaczonej na spłatę długów i dawnych strat, ale powinny także być ukierunkowane na usunięcie przyczyn trudnej sytuacji.
(157)
W przypadku spółek mających siedzibę na obszarach objętych pomocą oraz małych i średnich przedsiębiorstw, wytyczne z 1999 roku stanowią, że warunki zatwierdzenia pomocy mogą być mniej surowe w odniesieniu do wdrożenia środków wyrównawczych i treści sprawozdań z monitoringu. Czynniki te nie zwalniają jednak wspomnianych przedsiębiorstw z wymogu opracowania planu restrukturyzacji, a państw członkowskich z obowiązku uwarunkowania przyznania pomocy restrukturyzacyjnej od wdrożenia planu restrukturyzacji.
(158)
Po wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego władze słowackie potwierdziły, że biznesplan, który beneficjent miał obowiązek opracować jako warunek wszczęcia postępowania układowego, został zbadany tylko przez właściwy sąd, a nie organ przyznający pomoc, oraz że ani sąd ani urząd skarbowy nie monitorowały wdrożenia planu.
(159)
Beneficjent niezgodnie z powyższym stwierdzeniem oznajmił, że urząd skarbowy jeszcze przed zatwierdzeniem układu zbadał, czy opracowany biznesplan stwarza możliwość przywrócenia długoterminowej rentowności, ale nie przedłożył na to żadnego dowodu.
(160)
Następnie beneficjent stwierdził, że brak formalnego planu restrukturyzacji w sytuacji, gdy Komisja prowadzi ocenę pomocy ex post jest nieistotny, ponieważ Komisja może już ocenić, czy beneficjent faktycznie osiągnął rentowność. Zdaniem beneficjenta formalny plan restrukturyzacji może być wymagany jedynie w przypadku przeprowadzenia oceny ex ante, do której mogą mieć zastosowanie wyłącznie wytyczne z 1999 r.
(161)
Powyższa argumentacja nie jest poprawna. Wytyczne z 1999 r. mają zastosowanie do oceny zgodności zarówno pomocy zgłoszonej, jak i pomocy niezgodnej z prawem. Przy ocenie zawsze obowiązuje warunek, że pomoc restrukturyzacyjna wiąże się ze sporządzeniem wykonalnego planu restrukturyzacji. Komisja musi przeprowadzić swoją ocenę na podstawie informacji dostępnych w czasie, kiedy pomoc została przyznana.
(162)
Można stwierdzić, że urząd skarbowy jako organ przyznający pomoc nie miał okazji ocenić planu restrukturyzacji i uwarunkować umorzenia należności od odpowiednio monitorowanej realizacji takiego planu. W związku z tym nie został spełniony pierwszy, formalny warunek, który ma pełne zastosowanie także przy ocenie ex post.
(163)
Jeżeli chodzi o treść biznesplanu, władze słowackie nie przedłożyły żadnych informacji, które rozwiałyby wątpliwości Komisji dotyczące tego, czy plan jest faktycznym planem restrukturyzacji wymaganym zgodnie z wytycznymi z 1999 r.
(164)
Komisja podtrzymuje więc wniosek, do którego doszła w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego. W przedłożonym biznesplanie uwzględnia się jedynie poważny problem beneficjenta, jakim jest rosnący dług wobec państwa. W omawianym planie w żaden sposób nie analizuje się okoliczności, które doprowadziły do powstania trudności finansowych beneficjenta, ani ówczesnej sytuacji finansowej spółki i jej perspektyw finansowych. Ponieważ brakowało takiej analizy, beneficjent nie zaproponował żadnych szczególnych działań ukierunkowanych na rozwiązanie poszczególnych przyczyny powstałych trudności. Jedynym szczegółowo opisanym środkiem jest proponowana restrukturyzacja finansowa w drodze zawarcie układu z wierzycielami.
(165)
W planie w ogóle nie wspomina się o podwyższeniu kapitału własnego beneficjenta, które beneficjent wymienia jako jeden ze środków restrukturyzacyjnych. W aktach brak jest jakiejkolwiek informacji wykazującej, że podwyższenie kapitału przez spółkę Hydree Slovakia należy uznać za środek zapewniający, aby beneficjent w dłuższym okresie nie powtórzył swojej strategii finansowania produkcji poprzez zadłużenia z tytułu VAT i akcyzy, która ostatecznie doprowadziła do postania jego trudności. Władze słowackie potwierdziły, że podwyższenie kapitału w żaden sposób nie zmniejszyło ryzyka powtórnego powstania trudności finansowych. Wątpliwości te są jeszcze większe, jeśli uwzględni się fakt, że kapitał podwyższono w sumie o 21 mln SKK, podczas gdy restrukturyzowane zadłużenie wynosiło 644 mln SKK.
(166)
Podwyższenie kapitału nie jest samo w sobie dowodem na zaufanie rynku w przywrócenie długoterminowej rentowności beneficjenta. Komisja zauważa, że beneficjentowi, pomimo aktywnych wysiłków, nie udało się uzyskać żadnego kredytu z prywatnego banku.
(167)
Co więcej, wynajem aktywów produkcyjnych konkurentowi beneficjenta, spółce Old Herold, s. r. o., było wyraźnie wymuszone przez fakt, że beneficjent utracił koncesję na produkcję spirytusu i napojów spirytusowych, a nie przez fakt, że wspomniana produkcja przynosiła straty i dlatego wymagała restrukturyzacji. Faktem jest, że sam beneficjent mógł wystąpić o wydanie nowej koncesji po sfinalizowaniu układu, ale nie uczynił tego. Komisja zauważa jednak, że beneficjent nadal sprzedaje produkty wytwarzane przez spółkę Old Herold przy użyciu aktywów beneficjenta i pod marką beneficjenta, a nawet planuje zwiększyć sprzedaż, co wynika ze sprawozdania rocznego za okres 29 kwietnia 2004 r.- 30 grudnia 2004 r. W związku z tym wynajmu wspomnianych aktywów produkcyjnych nie można uznać za środek restrukturyzacyjny, ponieważ na podstawie wszelkich dostępnych dowodów można stwierdzić, że ta część produkcji nie wymagała restrukturyzacji.
(168)
Wątpliwości Komisji dotyczące pozostałych środków proponowanych w biznesplanie nie zostały wyjaśnione. Środki te są po prostu działaniami w ramach zwykłej działalności gospodarczej, a nie środkami racjonalizacyjnymi (sprzedaż starych urządzeń lub pojazdów). Dwa wnioskowane środki strukturalne (zakończenie nierentownej produkcji napojów bezalkoholowych i sprzedaż niektórych nieruchomości) zostały opisane bardzo niejasno, bez jakiegokolwiek wskazania konkretnych produktów lub ram czasowych. Władze słowackie potwierdziły, że na dzień 10 października 2005 r. nieruchomości przeznaczone do sprzedaży (budynek administracji, sklep i budynek rekreacyjny) nie zostały sprzedane, tj. że planowany środek nie został wdrożony w sposób określony przez beneficjenta.
(169)
Ze względu na brak formalnego planu restrukturyzacji oraz faktycznej analizy trudności, środków koniecznych do rozwiązania tych trudności i warunków rynkowych, a także brak perspektyw, Komisja stwierdziła, że biznesplan przedłożony przez beneficjenta nie jest faktycznym planem restrukturyzacji wymaganym na podstawie wytycznych z 1999 r. (52). Wątpliwości Komisji dotyczące przywrócenia długoterminowej rentowności beneficjenta nie zostały więc wyjaśnione.
3.3.2. Pomoc ograniczona do ścisłego minimum
(170)
Chociaż stwierdzenie przez Komisję, że wobec braku faktycznego planu restrukturyzacji nadal ma ona wątpliwości dotyczące długoterminowej rentowności, wystarcza samo w sobie, aby uznać, że przedmiotowa pomoc nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, Komisja przeprowadzi również analizę innego głównego kryterium wytycznych z 1999 r., zgodnie z którym pomoc musi być ograniczona do ścisłego minimum.
(171)
Zgodnie z pkt 40 wytycznych z 1999 r. kwota i natężenie pomocy muszą być ograniczone do ścisłego minimum niezbędnego do umożliwienia przeprowadzenia restrukturyzacji w zależności od zasobów finansowych beneficjenta. Beneficjent powinien wnieść znaczący wkład w koszty restrukturyzacji z własnych zasobów.
(172)
Koszty restrukturyzacji osiągnęły wartość równą całkowitej kwocie zadłużenia restrukturyzowanego w drodze układu. Beneficjent pokrył 35 % tej kwoty.
(173)
Władze słowackie nie udzieliły dodatkowych wyjaśnień w odniesieniu do wątpliwości wyrażonych przez Komisję w tej kwestii. Beneficjent wytłumaczył, w jaki sposób finansował pokrycie zadłużenia pozostałego po zawarciu układu (zob. motywy 30-35). Zdaniem beneficjenta jego wkład własny wyniósł w sumie 231 mln SKK (6,1 mln EUR).
(174)
Po pierwsze, zasoby, którymi dysponował beneficjent, przekraczały kwotę zadłużenia pozostałego po zawarciu układu. Oznacza to, że przedmiotowa pomoc nie była ograniczona do niezbędnego minimum.
(175)
Co ważniejsze, Komisja uznaje jednak, że kredyt udzielony przez spółkę Old Herold nie kwalifikuje się jako wkład własny beneficjenta w rozumieniu wytycznych z 1999 r. Zobowiązania stanowią trwałe źródło finansowania działalności przedsiębiorstwa. Są to kredyty krótkoterminowe, które jednak muszą zostać spłacone. Tylko wówczas, gdy dostawcy zobowiążą się zezwolić na dłuższy niż zwykle termin płatności, przedsiębiorstwo dysponuje dodatkowymi zasobami na restrukturyzację, a odroczenie to stanowi oznakę, że rynek wierzy w możliwość przywrócenia rentowności przedsiębiorstwa.
(176)
Beneficjent w żaden sposób nie wykazał, że odroczenie płatności przez spółkę Old Herold wyraźnie przekraczało zwykłą praktykę handlową między beneficjentem a jego dostawcami. Termin płatności wynoszący 40 dni można uważać za normalną praktykę, zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, że został on przyznany beneficjentowi po zawarciu układu. Wówczas beneficjent nie znajdował się już w trudnej sytuacji. Głównym celem układu była pomoc beneficjentowi w przezwyciężeniu jego trudności finansowych.
(177)
Dlatego też Komisja stwierdza, że tego przedłużonego terminu płatności nie można uznać za wkład w restrukturyzację pochodzący ze źródeł zewnętrznych.
(178)
Nie uwzględniając wspomnianego odroczenia, wkład własny beneficjenta w rozumieniu wytycznych z 1999 r. wynosi 131 mln SKK (3,4 mln EUR), zatem odpowiada 20 % kosztów restrukturyzacji.
(179)
W wytycznych z 1999 r. nie zawarto żadnych progów określających, kiedy wkład własny beneficjenta uważa się za znaczący.
(180)
Biorąc pod uwagę praktykę Komisji w zakresie stosowania wytycznych z 1999 r. oraz zmianę w polityce Komisji pod tym względem ukierunkowaną na wprowadzenie progów na mocy wytycznych z 2004 r. (53), Komisja uznaje wkład beneficjenta w wysokości 20 % za stosunkowo niski. Wkład taki mógłby zostać przyjęty na mocy wytycznych z 1999 r. jedynie wtedy, gdyby wszystkie pozostałe warunki w odniesieniu do zatwierdzenia pomocy zostały spełnione. Komisja wzięłaby wówczas pod uwagę takie kryteria jak to, czy spółka prowadzi działalność na obszarze objętym pomocą, w jakim zakresie źródła finansowania odzwierciedlają zaufanie rynku, poza samym beneficjentem i jego akcjonariuszami, w możliwość przywrócenia długoterminowej rentowności spółki lub inne szczegóły istotne dla danego przypadku.
(181)
W świetle powyższego Komisja nie może w tym przypadku uznać, że wkład beneficjenta był znaczący. Komisja stwierdza, że jej wątpliwości dotyczące tego, czy wkład własny beneficjenta był znaczący oraz czy przedmiotowa pomoc była ograniczona do niezbędnego minimum, nie zostały wyjaśnione.
3.4. Zgodność pomocy z rynkiem wewnętrznym: wniosek
(182)
Komisja stwierdza, że przedmiotowa pomoc nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym jako pomoc w celu ratowania lub restrukturyzacji. Poza tym w tym przypadku nie ma zastosowania żadne inne odstępstwo ustanowione w TFUE.
VII. WNIOSEK
(183)
Komisja uznaje, że Republika Słowacka przyznała w sposób niezgodny z prawem umorzenie zobowiązania podatkowego na korzyść Frucona Košice, a. s. z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE. Przedmiotowa pomoc nie jest zgodna z rynkiem wewnętrznym na podstawie żadnego odstępstwa ustanowionego w TFUE.
(184)
Mimo że wprowadzenie umorzenia przez urząd skarbowy zostało zawieszone do zakończenia przedmiotowego postępowania, Komisja uznaje, że korzyść beneficjenta powstała w momencie, kiedy urząd skarbowy postanowił zrzec się części swoich wierzytelności i w ten sposób udzielił pomocy beneficjentowi. W tym czasie, tj. 23 lipca 2004 r., wszedł w życie układ z wierzycielami. Przewaga beneficjenta nad jego konkurentami polegała na tym, że urząd skarbowy nie wyegzekwował od niego spłaty wierzytelności podatkowych.
(185)
W celu przywrócenia stanu sprzed udzielenia pomocy pomoc państwa musi zostać odzyskana. Biorąc pod uwagę, że korzyść przyznano w momencie wejścia w życie układu z wierzycielami dnia 23 lipca 2004 r., kwota pomocy, która ma zostać odzyskana, jest pełną kwotą umorzenia, jak określono w układzie.
(186)
Sąd Najwyższy Republiki Słowackiej orzekł jednak, że zaległości z tytułu podatku drogowego wynoszące 424 490 SKK zostały błędnie uwzględnione w układzie. Dlatego też główny dług objęty układem został pomniejszony o tę kwotę, w związku z czym kwota długu należnego urzędowi skarbowemu i uwzględniona w układzie jako prawidłowa wynosiła 640 369 341 SKK.
(187)
Zaległości z tytułu podatku drogowego, które tymczasowo traktowano jako umorzone, zostały całkowicie spłacone dnia 2 sierpnia 2006 r. Należy uwzględnić tę płatność przy obliczaniu kwoty pomocy i odsetek z jej tytułu pozostających do zwrócenia,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Uchyla się decyzję 2007/254/WE.
Artykuł 2
Pomoc państwa w wysokości 416 515 990 SKK, która została przyznana przez Republikę Słowacką na rzecz spółki Frucona Košice, a.s., jest niezgodna ze rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 3
1. Republika Słowacka podejmie wszelkie niezbędne środki, aby odzyskać od beneficjenta przekazaną mu w sposób niezgodny z prawem pomoc, o której mowa w art. 2, przy uwzględnieniu, że kwota zaległości z tytułu podatku drogowego w wysokości 424 490 SKK została wpłacona na rachunek lokalnego urzędu skarbowego dnia 2 sierpnia 2006 r.
2. Odzyskanie pomocy odbywa się w sposób bezzwłoczny i zgodnie z procedurami prawa krajowego, pod warunkiem że pozwalają one na bezzwłoczne i skuteczne wykonanie tej decyzji.
3. Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji spółce Frucona Košice, a. s. do jej faktycznego odzyskania.
4. Odsetki oblicza się zgodnie przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE (54). Stopę procentową stosuje się narastająco przez cały okres, o którym mowa w ust. 3.
Artykuł 4
W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Republika Słowacka przekazuje Komisji informacje o środkach podjętych w celu wykonania niniejszej decyzji. Informacje dotyczące środków przedstawia posługując się kwestionariuszem znajdującym się w załączniku do niniejszej decyzji.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja jest skierowana do Republiki Słowackiej.
Sporzązono w Brukseli dnia 16 października 2013 r.