ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 24. června 2014
o způsobu provádění doložky solidarity Unií
(2014/415/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 222 odst. 3 větu první této smlouvy,
s ohledem na společný návrh Evropské komise a vysoké představitelky Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Toto rozhodnutí se vztahuje na provádění ustanovení článku 222 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) (dále jen „doložka solidarity“) ze strany Unie. Nevztahuje se na provádění doložky solidarity členskými státy podle čl. 222 odst. 2 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“). Podle Prohlášení (č. 37) k článku 222 Smlouvy o fungování Evropské unie může členský stát zvolit nejvhodnější prostředek ke splnění svého závazku solidarity vůči jinému členskému státu.
(2)
Podle čl. 222 odst. 1 Smlouvy o fungování EU jednají Unie a členské státy společně v duchu solidarity, pokud je některý členský stát cílem teroristického útoku nebo obětí přírodní nebo člověkem způsobné pohromy. Je třeba usilovat o soudržnost a doplňkovost opatření Unie a členských států, a to v zájmu členského státu uplatňujícího doložku solidarity a s cílem předejít zdvojování úsilí. Vzhledem k tomu, že členské státy mají koordinovat svou činnost v Radě, aby splnily své povinnosti ohledně solidarity podle čl. 222 odst. 2 Smlouvy o fungování EU, je vhodné stanovit pro provádění doložky solidarity Unií způsob koordinace v Radě.
(3)
Způsob koordinace v Radě by měl vycházet z opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize, která Rada schválila dne 25. června 2013, v nichž se stanoví, že v rámci integrované politické reakce Unie na krize budou podporována i opatření pro provádění doložky solidarity. Je třeba, aby Rada zejména v případě přezkumu upravila opatření pro integrovanou politickou reakci Unie na krize.
(4)
Provádění doložky solidarity Unií by mělo vycházet v co největší míře ze stávajících nástrojů, zvyšovat účinnost posilováním koordinace a předcházením zdvojování, fungovat bez přidávání dalších zdrojů, poskytovat členským státům jednoduché a jasné rozhraní na úrovni Unie a respektovat pravomoci svěřené jednotlivým orgánům a útvarům Unie.
(5)
Doložka solidarity vyzývá Unii, aby uvedla do pohotovosti veškeré nástroje, které má k dispozici, jako například strategii vnitřní bezpečnosti Evropské unie, mechanismus civilní ochrany Evropské unie zřízený rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 1313/2013/EU (1) (dále jen „mechanismus Unie“), rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1082/2013/EU (2) a struktury vytvořené v rámci společné bezpečnostní a obranné politiky (SBOP).
(6)
Rozsah opatření pro provádění doložky solidarity Unií by měl být jasně vymezen.
(7)
Pokud jde o boj proti terorismu, strategickým rámcem pro činnost Unie je Strategie Evropské unie pro boj proti terorismu. K dispozici jsou různé nástroje, jako například nástroje pro posílení ochrany kritických infrastruktur v energetice a dopravě (3). Na základě sdělení Komise nazvaném „Politika EU pro boj proti terorismu: dosažené úspěchy a budoucí úkoly“ byla přijata nejrůznější opatření, jako například akce zaměřené na posilování spolupráce mezi donucovacími orgány, na lepší předcházení radikalizaci, zejména zřízením sítě pro zvyšování povědomí o radikalizaci (Radicalisation Awareness Network), a na omezování přístupu teroristů k finančním prostředkům, jakož i k výbušninám (4) a k chemickým, biologickým, radiologickým a jaderným materiálům, nebo akce zaměřené na zvyšování bezpečnosti výbušnin.
(8)
Mechanismus pro uplatňování opatření podle tohoto rozhodnutí a mechanismus postupného ukončování by měly být vymezeny na úrovni Unie, založeny na žádosti na vysoké politické úrovni, kterou předloží dotčený členský stát či státy, a podporovány prostřednictvím jediného kontaktního místa na úrovni Unie.
(9)
Opatření pro odezvu na úrovni Unie by měla zvyšovat účinnost prostřednictvím posílené koordinace, jež se bude opírat o stávající nástroje.
(10)
Cílem mechanismu Unie je posílení spolupráce mezi členskými státy a Unií a usnadnění koordinace v oblasti civilní ochrany. Rozhodnutím č. 1313/2013/EU bylo zřízeno středisko pro koordinaci odezvy na mimořádné události (dále jen „středisko“), které zajišťuje nepřetržitou provozní kapacitu a slouží členským státům a Komisi při sledování cílů mechanismu Unie.
(11)
Evropská služba pro vnější činnost (ESVČ) má k dispozici struktury, jež jsou vybaveny know-how v oblasti bezpečnostního zpravodajství a vojenství, jakož i síť delegací, jež rovněž mohou přispět k odezvě na hrozby nebo pohromy na území členských států nebo na krize s vnějším rozměrem. V závislosti na konkrétním případu krize by měly v souladu s příslušnými ustanoveními práva Unie případně přispět i další struktury a agentury Unie v oblasti společné bezpečnostní a zahraniční politiky (SZBP) a SBOP.
(12)
Je-li to s ohledem na naléhavost situace nezbytné a proveditelné, měla by být opatření pro odezvu na úrovni Unie doprovázena přijímáním právních aktů nebo změnou stávajících aktů v souladu s příslušnými ustanoveními Smluv.
(13)
Toto rozhodnutí nemá žádné důsledky v oblasti obrany. Je-li v případě krizové situace zapotřebí přijmout opatření v rámci SZBP nebo SBOP, měla by Rada přijmout rozhodnutí v souladu s příslušnými ustanoveními Smluv.
(14)
Tímto rozhodnutím není dotčen čl. 42 odst. 7 Smlouvy o Evropské unii.
(15)
Ve sdělení Komise nazvaném „Strategie vnitřní bezpečnosti Evropské unie: pět kroků směrem k bezpečnější Evropě“ je jako cíl stanoveno zlepšení odolnosti Unie vůči krizím a katastrofám, a to prostřednictvím řady opatření včetně plného využití doložky solidarity. Jak připomíná Rada ve svých závěrech ze dne 24. a 25. února 2011, zvýšení odolnosti Evropy vůči krizím a katastrofám je zcela zásadní pro další posílení svobody, bezpečnosti a práva v Unii.
(16)
Evropská rada má pravidelně vyhodnocovat hrozby, jimž Unie čelí, tak aby Unie a její členské státy mohly přijímat účinná opatření. Na žádost Evropské rady by také měly být vypracovávány zprávy o konkrétních hrozbách.
(17)
V souladu s čl. 346 odst. 1 písm. a) Smlouvy o fungování EU by neměl být žádný členský stát povinen poskytovat údaje, jejichž zpřístupnění podle jeho názoru odporuje podstatným zájmům jeho bezpečnosti.
(18)
Evropský parlament přijal dne 22. listopadu 2012 usnesení č. 2012/2223 s názvem „Doložky EU o vzájemné obraně a solidaritě: politický a operační rozměr“.
(19)
Toto rozhodnutí respektuje základní práva a je v souladu se zásadami uznávanými v Listině základních práv Evropské unie, a musí být v souladu s těmito právy a zásadami uplatňováno.
(20)
Jelikož cílů tohoto rozhodnutí, totiž provádění doložky solidarity Unií, nemůže být uspokojivě dosaženo členskými státy, ale spíše jich může z důvodu rozsahu a účinků tohoto rozhodnutí být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto rozhodnutí rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Obecný cíl a předmět
1. Toto rozhodnutí stanoví pravidla a postupy pro provádění ustanovení článku 222 Smlouvy o fungování EU (dále jen „doložka solidarity“) ze strany Unie.
2. Za účelem zajištění soudržnosti a doplňkovosti činnosti Unie a členských států zajišťuje Rada na politické úrovni koordinaci odezvy na žádost o použití doložky solidarity, přičemž využije opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize. Při provádění opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize poskytuje podporu Generální sekretariát Rady, Komise a ESVČ.
3. Opatření na úrovni Unie, jejichž účelem je poskytovat informace a podporu, vycházejí ze stávajících mechanismů Rady, Komise, ESVČ a agentur Unie. V případě potřeby přispívá vysoký představitel Unie pro zahraniční a bezpečnostní politiku (dále jen „vysoký představitel“) a ESVČ tím, že v oblasti působnosti vysokého představitele přijímají náležité iniciativy a poskytují relevantní informace a podporu.
4. Příslušné nástroje Unie a opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize mají stanoveny vlastní postupy a mohou fungovat před uplatněním opatření pro odezvu podle tohoto rozhodnutí i po jejich postupném ukončení.
5. Opatření podle tohoto rozhodnutí zajišťují těsnější koordinaci mezi odezvou na úrovni Unie a na úrovni členských států.
Článek 2
Oblast působnosti
1. V případě teroristických útoků či přírodních nebo člověkem způsobených pohrom, a to bez ohledu na to, zda mají svůj původ na území členských států, či mimo ně, se toto rozhodnutí použije:
a)
na území členských států, na něž se použijí Smlouvy, včetně pevniny, vnitrozemských vod, teritoriálních vod a vzdušného prostoru;
b)
v případě zasažení infrastruktury (jako jsou ropná a plynová zařízení na moři) v teritoriálních vodách, výlučné ekonomické zóně nebo na kontinentálním šelfu členského státu.
Unie je při uplatňování opatření podle tohoto rozhodnutí a zejména tehdy, když používá nástroje, které má k dispozici, vázána mezinárodním právem a nezasahuje do práv států, které nejsou členy EU.
2. Toto rozhodnutí nemá žádné důsledky v oblasti obrany.
Článek 3
Definice
Pro účely tohoto rozhodnutí se rozumí:
a)
„pohromou“ situace, která má či může mít závažný dopad na obyvatelstvo, životní prostředí nebo majetek, včetně kulturního dědictví;
b)
„teroristickým útokem“ teroristický trestný čin ve smyslu rámcového rozhodnutí Rady 2002/475/SVV (5), ve znění rámcového rozhodnutí Rady 2008/919/SVV ze dne 28. listopadu 2008;
c)
„krizí“ pohroma či teroristický útok s tak rozsáhlým dopadem nebo politickým významem, jaký vyžaduje včasnou politickou koordinaci a odezvu na politické úrovni Unie;
d)
„odezvou“ jakékoli opatření přijaté v případě pohromy či teroristického útoku s cílem řešit jejich bezprostřední nepříznivé následky.
Článek 4
Uplatnění doložky solidarity
1. Členský stát zasažený pohromou nebo teroristickým útokem může uplatnit doložku solidarity, pokud poté, co vyčerpá možnosti stávajících prostředků a nástrojů na vnitrostátní a unijní úrovni, dospěje k závěru, že jeho schopnost odezvy nepostačuje k řešení dané krize.
2. Politické orgány zasaženého členského státu se se svou žádostí o uplatnění obrátí na předsednictví Rady. Žádost o uplatnění je prostřednictvím střediska pro koordinaci odezvy na mimořádné události předána rovněž předsedovi Evropské komise.
Článek 5
Opatření pro odezvu na úrovni Unie
1. Jakmile je uplatněna doložka solidarity, Rada zajistí politické a strategické řízení odezvy Unie na uplatnění doložky solidarity, přičemž zohlední pravomoci Komise a vysokého představitele. Za tímto účelem předsednictví Rady ihned aktivuje opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize, pokud se již nepoužívají, a informuje všechny členské státy o uplatnění doložky solidarity.
2. Komise a vysoký představitel v souladu s čl. 1 odst. 3 rovněž:
a)
určí všechny příslušné nástroje Unie, jimiž lze přispět k odezvě na krizi, včetně operativních, politických či finančních nástrojů a struktur, a přijmou veškerá potřebná opatření stanovená v těchto nástrojích;
b)
určí za podpory Vojenského štábu EU vojenské kapacity, jež mohou nejlépe přispět k odezvě na krizi;
c)
určí a navrhnou použití nástrojů a prostředků, jež spadají do působnosti agentur Unie a jež mohou nejlépe přispět k odezvě na krizi;
d)
uvědomí Radu o tom, zda jsou stávající nástroje dostačujícími prostředky pro pomoc zasaženému členskému státu po uplatnění doložky solidarity;
e)
předkládají pravidelné integrované hodnotící a analytické zprávy o situaci, jejichž účelem je poskytnout informace a podporu při koordinaci a rozhodování na politické úrovni v Radě v souladu s článkem 6 tohoto rozhodnutí.
3. Komise a vysoký představitel v případě potřeby předloží v souladu s čl. 1 odst. 3 Radě návrhy týkající se zejména:
a)
rozhodnutí o mimořádných opatřeních, která nejsou stanovena ve stávajících nástrojích,
b)
žádostí o vojenské kapacity nad rámec stávajících opatření pro civilní ochranu, nebo
c)
opatření na podporu rychlé odezvy členských států.
4. Při použití opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize předsednictví Rady zajistí soudržnost jednání Rady a celkové odezvy na politické úrovni EU, včetně vypracování a aktualizace návrhů opatření, přičemž respektuje právo Komise a vysokého představitele na iniciativu v oblasti jejich působnosti. Podporu a poradenství přitom budou předsednictví poskytovat generální sekretariát Rady, Komise a ESVČ a v případě teroristických útoků protiteroristický koordinátor EU. V závislosti na konkrétním případu krize by měly v souladu s příslušnými ustanoveními práva Unie případně přispět i další struktury a agentury Unie v oblasti SZBP a SBOP.
5. Předsednictví Rady informuje o uplatnění doložky solidarity a o hlavních událostech předsedu Evropské rady a předsedu Evropského parlamentu.
6. Po uplatnění doložky solidarity působí středisko pro koordinaci odezvy na mimořádné události jako kontaktní místo s nepřetržitým provozem na úrovni Unie pro kontakt s členskými státy a dalšími zúčastněnými stranami, aniž jsou tím dotčeny stávající povinnosti, které mají Komise a vysoký představitel, a stávající informační sítě. Toto středisko bude ve spolupráci se situačním střediskem EU a dalšími krizovými středisky Unie v souladu s článkem 6 tohoto rozhodnutí usnadňovat vypracovávání integrovaných zpráv týkajících se situačního povědomí a analýzy.
Článek 6
Integrované zprávy týkající se situačního povědomí a analýzy
Integrované zprávy týkající se situačního povědomí a analýzy budou uzpůsobeny potřebám politické úrovně Unie definovaným předsednictvím Rady a poskytnou Radě strategický přehled situace v souladu s opatřeními pro integrovanou politickou reakci EU na krize. V těchto zprávách budou použity ověřené příspěvky poskytnuté dobrovolně členskými státy, Komisí, ESVČ a příslušnými agenturami Unie, jakož i příslušnými mezinárodními organizacemi. V případě uplatnění doložky solidarity v souvislosti s teroristickým útokem budou odděleně prostřednictvím stávajících kanálů zpracovávána vyhodnocení zpravodajských informací.
Článek 7
Postupné ukončení
Postupné ukončení odezvy podle tohoto rozhodnutí se řídí stejným postupem, který je stanoven v čl. 4 odst. 2. Jakmile je členský stát uplatňující doložku solidarity toho názoru, že její uplatňování již není zapotřebí, tuto skutečnost oznámí.
Článek 8
Vyhodnocení hrozeb na úrovni Unie
1. Pro účely pravidelného vyhodnocování hrozeb, kterým Unie čelí, může Evropská rada v případě potřeby požádat Komisi, vysokého představitele a příslušné agentury Unie o vypracování zpráv týkajících se konkrétních hrozeb.
2. Nestanoví-li Evropská rada jinak, musí tyto zprávy vycházet pouze z dostupných hodnocení hrozeb vypracovaných příslušnými orgány, subjekty a agenturami Unie v rámci stávajících opatření a z informací, které dobrovolně poskytují členské státy, přičemž je třeba zabránit zdvojování činností. V případě potřeby se k vypracování těchto zpráv připojí protiteroristický koordinátor EU. V souladu s čl. 346 odst. 1 písm. a) Smlouvy o fungování EU není žádný členský stát povinen poskytovat údaje, jejichž zpřístupnění podle jeho názoru odporuje podstatným zájmům jeho bezpečnosti.
Článek 9
Přezkum
1. Opatření podle tohoto rozhodnutí jsou pravidelně přezkoumávána na základě zjištěných potřeb a v každém případě do 12 měsíců od ukončení jejich uplatňování, a to s cílem zajistit určení a řešení příslušných poznatků. Tento přezkum provádí Rada na základě společné zprávy vypracované Komisí a vysokým představitelem.
2. V případě potřeby lze provést revizi tohoto rozhodnutí. V těchto případech a v souladu s čl. 222 odst. 3 Smlouvy o fungování EU je Radě nápomocen Politický a bezpečnostní výbor a Stálý výbor pro operativní spolupráci v oblasti vnitřní bezpečnosti.
3. Rada může případně upravit opatření pro integrovanou politickou reakci EU na krize, zejména s cílem řešit problémy zjištěné Radou v rámci přezkumu nebo v návaznosti na revizi tohoto rozhodnutí.
Článek 10
Finanční dopady
Veškeré finanční prostředky nezbytné k provádění tohoto rozhodnutí se uvolňují v rámci dohodnutých ročních omezení pro výdaje a v mezích stávajících nástrojů Unie a při dodržení stropů podle víceletého finančního rámce pro jednotlivé roky.
Článek 11
Vstup v platnost
Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
V Lucemburku dne 24. června 2014.
DECYZJA RADY
z dnia 24 czerwca 2014 r.
w sprawie uzgodnień dotyczących zastosowania przez Unię klauzuli solidarności
(2014/415/UE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 222 ust. 3 zdanie pierwsze,
uwzględniając wspólny wniosek Komisji Europejskiej oraz wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Niniejsza decyzja dotyczy wykonania przepisów art. 222 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) („klauzula solidarności”). Nie dotyczy ona zastosowania przez państwa członkowskie klauzuli solidarności na mocy art. 222 ust. 2 TFUE. Zgodnie z deklaracją 37 odnoszącą się do art. 222 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej państwo członkowskie ma prawo wyboru najbardziej odpowiednich środków w celu wypełnienia przez nie obowiązku solidarności w stosunku do innego państwa członkowskiego.
(2)
Zgodnie z art. 222 ust. 1 TFUE Unia i jej państwa członkowskie mają działać wspólnie w duchu solidarności, jeżeli jakiekolwiek państwo członkowskie stanie się przedmiotem ataku terrorystycznego lub ofiarą klęski żywiołowej lub katastrofy spowodowanej przez człowieka. Należy dążyć do zapewnienia spójności i komplementarności działań Unii i państw członkowskich z korzyścią dla jakiegokolwiek państwa członkowskiego powołującego się na klauzulę solidarności oraz by uniknąć powielania działań. Ze względu na to, że państwa członkowskie mają koordynować swoje działania w ramach Rady, by wypełnić swoje obowiązki w zakresie solidarności na mocy art. 222 ust. 2 TFUE, właściwe jest dokonanie uzgodnień dotyczących koordynacji - w ramach Rady w odniesieniu do - wykonania przez Unię klauzuli solidarności.
(3)
Uzgodnienia dotyczące koordynacji w ramach Rady powinny zostać oparte na zintegrowanych uzgodnieniach UE (uzgodnienia IPCR) dotyczących reagowania na szczeblu politycznym w sytuacjach kryzysowych zatwierdzonych przez Radę w dniu 25 czerwca 2013 r., w których stwierdzono, że uzgodnienia IPCR mają również wspierać uzgodnienia dotyczące stosowania klauzuli solidarności. Właściwe jest, by w szczególności w przypadku przeglądu Rada dostosowała uzgodnienia IPCR.
(4)
Zastosowanie przez Unię klauzuli solidarności powinno opierać się w miarę możliwości na już istniejących instrumentach; zwiększać skuteczność poprzez poprawę koordynacji i unikanie powielania działań; nie powinno angażować dodatkowych zasobów; powinno zapewniać państwom członkowskim prostą i przejrzystą płaszczyznę kontaktu na szczeblu unijnym z poszanowaniem kompetencji przyznanych poszczególnym instytucjom oraz służbom Unii.
(5)
Klauzula solidarności wzywa Unię do mobilizacji wszelkich dostępnych jej instrumentów. Stosowne instrumenty obejmują: strategię bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej; mechanizm ochrony ludności Unii Europejskiej ustanowiony decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1313/2013/UE (1) („unijny mechanizm”); decyzję Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1082/2013/UE (2) oraz struktury powstałe w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony (WPBiO).
(6)
Należy jasno określić zakres uzgodnień dotyczących zastosowania przez Unię klauzuli solidarności.
(7)
W odniesieniu do walki z terroryzmem ramy strategiczne działań Unii określa strategia Unii Europejskiej w dziedzinie walki z terroryzmem. Istnieją różne instrumenty, takie jak instrumenty służące wzmacnianiu ochrony infrastruktury krytycznej w sektorze energii i transportu (3). Na skutek komunikatu Komisji zatytułowanego unijna polityka przeciwdziałania terroryzmowi: najważniejsze osiągnięcia i nadchodzące wyzwania podjęto również działania służące na przykład zacieśnianiu współpracy między organami ścigania, wspomaganiu zapobiegania radykalizacji postaw, w szczególności poprzez ustanowienie sieci upowszechniania wiedzy o radykalizacji postaw oraz ograniczaniu dostępu terrorystów do funduszy, jak również do materiałów wybuchowych, chemicznych, biologicznych, radiologicznych i jądrowych (4), jak również działania zwiększające bezpieczeństwo materiałów wybuchowych.
(8)
Mechanizm wszczynania i wycofywania procedur przewidzianych w niniejszej decyzji powinien zostać zdefiniowany na poziomie Unii, w oparciu o wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego przedłożony na wysokim szczeblu politycznym, wsparty przez pojedynczy punkt kontaktowy na poziomie Unii
(9)
Uzgodnienia dotyczące reagowania na poziomie Unii powinny przyczynić się do zwiększenia skuteczności poprzez wzmocnienie koordynacji w oparciu o istniejące instrumenty.
(10)
Mechanizm unijny ma na celu pogłębienie współpracy państw członkowskich i Unii oraz ułatwienie koordynacji w dziedzinie ochrony ludności. Decyzją nr 1313/2013/UE ustanowiono Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego („ERCC”), które ma zapewnić zdolność operacyjną 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu i będzie służyć państwom członkowskim oraz Komisji w realizacji celów tego unijnego mechanizmu.
(11)
Europejska Służba Działań Zewnętrznych (ESDZ) dysponuje strukturami rozporządzającymi informacjami w zakresie danych wywiadowczych oraz spraw wojskowych, jak również siecią delegatur, które mogą również ułatwić reagowanie na zagrożenia oraz klęski żywiołowe lub katastrofy na terytorium państw członkowskich lub na sytuacje kryzysowe o wymiarze zewnętrznym. W zależności od sytuacji kryzysowej inne struktury i agencje unijne w dziedzinie Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa (WPZiB), w tym WPBiO powinny w stosownych przypadkach wnieść swój wkład zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnego prawa.
(12)
Tam gdzie jest to konieczne i możliwe wobec naglącej potrzeby, należy uzupełnić ustalenia w zakresie reagowania na szczeblu Unii, przyjmując akty prawne lub zmieniając istniejące akty prawne zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatów.
(13)
Niniejsza decyzja nie będzie miała wpływu na kwestie obronne. W przypadku gdy kryzys wymaga podjęcia działania w ramach WPZiB (WPZiB) lub WPBiO, konieczne jest podjęcie decyzji przez Radę zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Traktatów.
(14)
Niniejsza decyzja nie narusza art. 42 ust. 7 Traktatu o Unii Europejskiej.
(15)
W komunikacie Komisji zatytułowanym w sprawie strategii bezpieczeństwa wewnętrznego UE w działaniu: pięć kroków w kierunku bezpieczniejszej Europy wyznaczono cel zakładający zwiększenie odporności Unii na sytuacje kryzysowe oraz klęski żywiołowe lub katastrofy poprzez szereg działań, w tym pełne wykorzystanie klauzuli solidarności. Jak przypomniała Rada w swoich konkluzjach z dnia 24 i 25 lutego 2011 r., zwiększenie odporności Europy na sytuacje kryzysowe oraz klęski żywiołowe lub katastrofy ma zasadnicze znaczenie dla dalszego wzmacniania wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii.
(16)
Rada Europejska ma systematycznie oceniać zagrożenia dla Unii, aby umożliwić podjęcie skutecznych działań przez Unię i jej państwa członkowskie. Na wniosek Rady Europejskiej powinny być opracowywane sprawozdania dotyczące określonych zagrożeń.
(17)
Zgodnie z art. 346 ust. 1 lit. a) TFUE żadne państwo członkowskie nie ma mieć obowiązku udzielania informacji, których ujawnienie uznaje za sprzeczne z podstawowymi interesami jego bezpieczeństwa.
(18)
W dniu 22 listopada 2012 r. Parlament Europejski przyjął rezolucję 2012/2223 w sprawie klauzul wzajemnej obrony i solidarności UE: wymiaru politycznego i operacyjnego.
(19)
Niniejsza decyzja nie narusza praw podstawowych i jest zgodna z zasadami uznanymi w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz powinna być stosowana zgodnie z tymi prawami i zasadami.
(20)
Ponieważ cel niniejszej decyzji, mianowicie zastosowanie przez Unię klauzuli solidarności, nie może zostać w wystarczającym stopniu osiągnięty przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na skalę i skutki działań mogą być lepiej osiągnięte na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w wymienionym artykule niniejsza decyzja nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Ogólny cel i przedmiot
1. Niniejsza decyzja ustanawia zasady i procedury dotyczące wykonania przez Unię art. 222 TFUE („klauzula solidarności”).
2. Aby zapewnić spójność i komplementarność działań Unii z działaniami państw członkowskich, Rada koordynuje na szczeblu politycznym działania związane z wszczęciem klauzuli solidarności, wykorzystując uzgodnienia IPCR. Wsparcie działań w ramach uzgodnień IPCR zapewniane jest przez Sekretariat Generalny Rady (SGR), Komisję i ESDZ.
3. Uzgodnienia na poziomie Unii opierają się na mechanizmach istniejących w Radzie, Komisji, ESDZ i agencjach unijnych w celu zapewnienia informacji i wsparcia. W stosownych przypadkach wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa (WP) i ESDZ wnoszą wkład poprzez podejmowanie inicjatyw i dostarczanie odpowiednich informacji i wsparcia w obszarze kompetencji WP.
4. Właściwe instrumenty unijne i uzgodnienia IPCR działają zgodnie z ich własnymi procedurami i mogą być aktywne przed powołaniem się na klauzulę i po zakończeniu stosowania klauzuli solidarności na mocy niniejszej decyzji.
5. Uzgodnienia na mocy niniejszej decyzji poprawiają skuteczność poprzez zwiększoną koordynację reagowania Unii i państwa członkowskiego.
Artykuł 2
Zakres
1. Niniejszą decyzję stosuje się w przypadku ataku terrorystycznego lub klęski żywiołowej lub katastrofy spowodowanych przez człowieka, bez względu na to, czy powstały one na lub poza terytorium państw członkowskich:
a)
na terytorium państw członkowskich, do których mają zastosowanie Traktaty, w tym na obszarze lądowym, wodach wewnętrznych, morzach terytorialnych i w przestrzeni powietrznej;
b)
jeżeli mają wpływ na infrastrukturę krytyczną (taką jak instalacje do wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich) usytuowaną na morzu terytorialnym, w wyłącznej strefie ekonomicznej lub na szelfie kontynentalnym państwa członkowskiego.
Korzystając z uzgodnień na mocy niniejszej decyzji, a zwłaszcza przy mobilizowaniu dostępnych jej instrumentów, Unia jest związana prawem międzynarodowym i nie narusza praw państw niebędących państwami członkowskimi.
2. Niniejsza decyzja nie ma wpływu na kwestie obronne.
Artykuł 3
Definicje
Do celów niniejszej decyzji stosuje się następujące definicje:
a)
„klęska żywiołowa lub katastrofa” oznacza dowolną sytuację, która ma lub może mieć znaczący niekorzystny wpływ na ludzi, środowisko naturalne lub mienie, w tym na dziedzictwo kulturowe;
b)
„atak terrorystyczny” oznacza przestępstwo terrorystyczne zdefiniowane w decyzji ramowej Rady 2002/475/WSiSW (5);
c)
„sytuacja kryzysowa” oznacza klęskę żywiołową, katastrofę lub atak terrorystyczny o tak daleko idących skutkach lub takim znaczeniu politycznym, że wymaga sprawnej koordynacji polityki i reakcji na szczeblu politycznym w Unii;
d)
„reakcja” oznacza jakiekolwiek działanie podejmowane w przypadku klęski żywiołowej, katastrofy lub ataku terrorystycznego mające na celu zaradzenie ich bezpośrednim negatywnym skutkom.
Artykuł 4
Powołanie się na klauzulę solidarności
1. W przypadku klęski żywiołowej, katastrofy lub ataku terrorystycznego poszkodowane państwo członkowskie może powołać się na klauzulę solidarności, o ile - po wyczerpaniu możliwości, jakie oferują istniejące środki i narzędzia na poziomie krajowym i unijnym - uzna, że dana sytuacja kryzysowa zdecydowanie przekroczyła dostępną dla tego państwa zdolność reagowania.
2. Władze polityczne poszkodowanego państwa członkowskiego powołują się na klauzulę, zwracając się do prezydencji Rady. Z tym samym wnioskiem zwracają się także do przewodniczącego Komisji Europejskiej poprzez ERCC.
Artykuł 5
Uzgodnienia w zakresie reagowania na poziomie Unii
1. Jeżeli powołano się na klauzulę solidarności, Rada zapewnia polityczne i strategiczne kierownictwo w zakresie reakcji Unii na powołanie się na klauzulę solidarności, w pełni uwzględniając kompetencje Komisji i WP. W tym celu prezydencja Rady niezwłocznie uruchamia uzgodnienia IPCR, o ile nie były jeszcze wykorzystywane, oraz informuje wszystkie państwa członkowskie o powołaniu się na klauzulę solidarności.
2. Jednocześnie oraz zgodnie z art. 3 ust. 1, Komisja i WP:
a)
identyfikują wszystkie odpowiednie instrumenty unijne, które mogą w największym stopniu ułatwić reagowanie na sytuację kryzysową, w tym instrumenty i struktury sektorowe, operacyjne, polityczne lub finansowe, i podejmują wszystkie niezbędne środki przewidziane w ramach tych instrumentów;
b)
identyfikują zdolności wojskowe, które mogą w największym stopniu ułatwić reagowanie na sytuację kryzysową przy wsparciu ze strony Sztabu Wojskowego UE;
c)
wskazują instrumenty i środki leżące w kompetencjach agencji Unii, które mogą w największym stopniu ułatwić reagowanie na sytuację kryzysową, oraz proponują ich wykorzystanie;
d)
doradzają Radzie, czy istniejące instrumenty są wystarczające w celu udzielenia pomocy poszkodowanemu państwu członkowskiemu po powołaniu się przez nie na klauzulę solidarności;
e)
regularnie sporządzają zintegrowane raporty dotyczące obrazu i analizy sytuacji, aby zapewnić odpowiednie podstawy dla koordynacji i podejmowania decyzji na szczeblu politycznym w Radzie zgodnie z art. 6 niniejszej decyzji oraz by wspierać te procesy.
3. W stosownych przypadkach oraz zgodnie z art.1 ust. 3 Komisja i WP przedkładają Radzie wnioski, w szczególności dotyczące:
a)
decyzji w sprawie środków wyjątkowych nieprzewidzianych w istniejących instrumentach;
b)
wniosków dotyczących wykorzystania zdolności wojskowych wykraczających poza istniejące uzgodnienia dotyczące ochrony ludności; lub
c)
środków wspierających szybką reakcję ze strony państwa członkowskich.
4. Korzystając z uzgodnień IPCR, prezydencja Rady zapewnia spójność podejścia na forum Rady z ogólną reakcją na szczeblu politycznym w Unii, w tym w zakresie opracowywania i aktualizacji propozycji działań, z poszanowaniem prawa Komisji i WP do podejmowania inicjatyw w obszarach ich kompetencji. Prezydencję wspierają i służą jej radą Sekretariat Generalny Rady, Komisja i ESDZ, a w przypadku ataku terrorystycznego również Koordynator UE ds. Zwalczania Terroryzmu. W zależności od sytuacji kryzysowej struktury i agencje unijne w dziedzinie WPZiB/WPBiO powinny w stosownych przypadkach wnieść swój wkład zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnego prawa.
5. Prezydencja Rady informuje przewodniczącego Rady Europejskiej i przewodniczącego Parlamentu Europejskiego o powołaniu się na klauzulę solidarności i jakichkolwiek najważniejszych zmianach sytuacji.
6. Po powołaniu się państwa członkowskiego na klauzulę solidarności, ERCC działa na szczeblu Unii całodobowo i przez 7 dni w tygodniu jako centralny punkt kontaktowy z właściwymi organami państw członkowskich i innymi zainteresowanymi stronami, bez uszczerbku dla istniejącego zakresu odpowiedzialności Komisji i WP oraz istniejących sieci informacyjnych. ERCC Będzie ułatwiać opracowywanie zintegrowanych raportów dotyczących obrazu i analizy sytuacji (ISAA) we współpracy z Centrum Sytuacyjnym UE oraz innymi ośrodkami kryzysowymi Unii zgodnie z art. 6 niniejszej decyzji.
Artykuł 6
Zintegrowane raporty dotyczące obrazu i analizy sytuacji
Raporty dotyczące ISAA dostosowywane są do potrzeb poziomu politycznego Unii określonych przez prezydencję Rady i będą umożliwiać Radzie strategiczny ogląd sytuacji zgodnie z uzgodnieniami IPCR. Raporty te opierają się na zweryfikowanych informacjach dobrowolnie przekazanych przez państwa członkowskie, Komisję, ESDZ oraz stosowne agencje unijne, a także odpowiednie organizacje międzynarodowe. W przypadku powołania się na klauzulę solidarności ze względu na atak terrorystyczny, oceny i informacje pochodzące od służb wywiadowczych są przekazywane oddzielnie z wykorzystaniem istniejących kanałów.
Artykuł 7
Stopniowe wycofywanie się ze stosowania klauzuli
Stopniowe wycofywanie się ze stosowania klauzuli na mocy niniejszej decyzji przebiega zgodnie z procedurą określoną w art. 4 ust. 2. Państwo członkowskie, które powołało się na klauzulę solidarności, wskazuje, gdy uzna to za stosowne, że nie ma więcej potrzeby, by klauzula ta była aktywna.
Artykuł 8
Ocena zagrożenia na poziomie Unii
1. Aby przeprowadzać regularną ocenę zagrożeń, przed którymi staje Unia, Rada Europejska może zwrócić się do Komisji, WP oraz agencji unijnych, w stosownych przypadkach, o sporządzenie sprawozdań dotyczących konkretnych zagrożeń.
2. O ile Rada Europejska nie wskazała inaczej, wszelkie tego rodzaju raporty powinny opierać się wyłącznie na dostępnych ocenach zagrożeń sporządzonych przez stosowne instytucje, organy i agencje unijne w ramach istniejących uzgodnień oraz na informacjach przekazanych dobrowolnie przez państwa członkowskie, przy czym należy unikać powielania wysiłków. W stosownych przypadkach w przygotowanie takich sprawozdań powinien być też zaangażowany Koordynator UE ds. Zwalczania Terroryzmu. Zgodnie z art. 346 ust. 1 lit. a) TFUE żadne państwo członkowskie nie ma obowiązku udzielania informacji, których ujawnienie uznaje za sprzeczne z podstawowymi interesami jego bezpieczeństwa.
Artykuł 9
Przegląd
1. Uzgodnienia sporządzone na mocy niniejszej decyzji należy okresowo poddawać przeglądowi w zależności od stwierdzonych potrzeb, a najpóźniej po 12 miesiącach od zaprzestania ich przywołania, tak by zapewnić określenie zdobytych doświadczeń i ich dalsze wykorzystanie. Przegląd ten przeprowadza Rada na podstawie wspólnego sprawozdania opracowanego przez Komisję i WP.
2. W stosownych przypadkach niniejsza decyzja może zostać zmieniona. W takim wypadku i zgodnie z art. 222 ust. 3 TFUE Radę wspiera Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa oraz Stały Komitet Współpracy Operacyjnej w zakresie Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
3. W stosownych przypadkach Rada może dostosować uzgodnienia IPCR, zwłaszcza by zaspokoić potrzeby stwierdzone przez Radę w związku z przeglądem lub wynikające z przeglądu niniejszej decyzji.
Artykuł 10
Skutki finansowe
Jakiekolwiek środki finansowe niezbędne do wdrożenia niniejszej decyzji uruchamia się w ramach uzgodnionych rocznych limitów wydatków i zgodnie z zakresem istniejących instrumentów unijnych oraz z poszanowaniem corocznych pułapów wieloletnich ram finansowych.
Artykuł 11
Wejście w życie
Niniejsza decyzja wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Sporządzono w Luksemburgu dnia 24 czerwca 2014 r.