NAŘÍZENÍ RADY (EU) 2015/322
ze dne 2. března 2015
o provádění 11. Evropského rozvojového fondu
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o Evropské unii a Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na Dohodu o partnerství mezi členy skupiny afrických, karibských a tichomořských států na jedné straně a Evropským společenstvím a jeho členskými státy na straně druhé (1), v platném znění (dále jen „dohoda o partnerství AKT-EU“),
s ohledem na Vnitřní dohodu mezi zástupci vlád členských států Evropské unie zasedajícími v Radě o financování pomoci Evropské unie v rámci víceletého finančního rámce na období 2014-2020 podle dohody o partnerství AKT-EU a o přidělení finanční pomoci zámořským zemím a územím, na které se vztahuje čtvrtá část Smlouvy o fungování Evropské unie (2) (dále jen „vnitřní dohoda“), a zejména na čl. 10 odst. 1 uvedené dohody,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na stanovisko Evropské investiční banky,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Rozhodnutí Rady ministrů AKT-EU č. 1/2013 (3) stanoví víceletý finanční rámec pro spolupráci s africkými, karibskými a tichomořskými zeměmi na období 2014-2020 vložením nové přílohy Ic k dohodě o partnerství AKT-EU.
(2)
Vnitřní dohoda vymezuje jednotlivé přidělené finanční prostředky pro 11. Evropský rozvojový fond (ERF), stanoví klíč k rozdělování příspěvků členských států a příspěvkům do 11. ERF, zřizuje Výbor ERF a Výbor pro investiční facilitu a stanoví vážení hlasů a zásadu rozhodování kvalifikovanou většinou v těchto výborech.
(3)
Vnitřní dohoda dále stanoví úhrnnou částku pomoci Unie skupině afrických, karibských a tichomořských států (dále jen „státy AKT“) (mimo Jihoafrickou republiku) a zámořským zemím a územím během období sedmi let od 2014 do 2020 ve výši 30 506 milionů EUR, kterou přispějí členské státy. Z této částky je 29 089 milionů EUR přiděleno státům AKT, jak je uvedeno ve víceletém finančním rámci na období 2014-2020 obsaženém v příloze Ic dohody o partnerství AKT-EU, 364,5 milionu EUR je přiděleno zámořským zemím a územím a 1 052,5 milionu EUR je přiděleno Komisi na podpůrné výdaje spojené s programováním ERF a jeho prováděním Komisí, z čehož nejméně 76,3 milionu EUR má být přiděleno Komisi na opatření ke zlepšení dopadu programů ERF podle čl. 6 odst. 3 vnitřní dohody.
(4)
Příděl prostředků z 11. ERF zámořským zemím a územím se řídí rozhodnutím Rady 2013/755/EU (4) a jeho prováděcími pravidly a následnými změnami.
(5)
Opatření, na která se vztahuje financování podle nařízení Rady (ES) č. 1257/96 (5) a která jsou způsobilá pro takové financování, by měla být z 11. ERF financována jen ve výjimečných případech, kdy je taková pomoc nezbytná k zajištění kontinuity spolupráce od období krize po stabilní podmínky pro rozvoj a kdy tato opatření nelze financovat ze souhrnného rozpočtu Unie.
(6)
Dne 11. dubna 2006 přijala Rada zásadu, že Africký mírový projekt bude financován z ERF, a dohodla se na budoucích postupech a koncepci projektu.
(7)
Země AKT budou také způsobilé pro pomoc Unie v rámci tematických programů stanovených nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 233/2014 (6), nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 234/2014 (7), nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 230/2014 (8) a nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 235/2014 (9). Tyto programy by měly dodat přidanou hodnotu programům financovaným z 11. ERF a ve vztahu k těmto programům by měl být zajištěn jejich soulad, subsidiarita a doplňkovost.
(8)
Jak je uvedeno v 8. bodu odůvodnění nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1288/2013 (10), v zájmu posílení mezinárodního rozměru vysokoškolského vzdělávání lze dát k dispozici financování z Evropského rozvojového fondu v souladu s postupy, kterými se tento fond řídí, na akce v oblasti vzdělávací mobility do třetích zemí nebo ze třetích zemí a na spolupráci a politický dialog s orgány, institucemi a organizacemi z těchto zemí. Na použití těchto finančních prostředků se použijí ustanovení nařízení (EU) č. 1288/2013.
(9)
Měla by být dále podporována regionální spolupráce mezi státy AKT, zámořskými zeměmi a územími a nejvzdálenějšími regiony Unie. V souladu s čl. 10 odst. 1 vnitřní dohody by mělo prováděcí nařízení obsahovat vhodná opatření umožňující poskytnout odpovídající prostředky na financování úvěrů z 11. ERF a Evropského fondu pro regionální rozvoj určených na projekty spolupráce mezi nejvzdálenějšími regiony EU a zeměmi AKT, jakož i zámořskými zeměmi a územími v Karibiku, západní Africe a Indickém oceánu, a to zejména zjednodušené mechanismy pro společné řízení těchto projektů.
(10)
Pro provádění 11. ERF je nezbytné stanovit postup pro programování, přezkum a schvalování pomoci a rovněž podrobná pravidla pro dohled nad jejím použitím.
(11)
Obecný politický rámec pro programování a provádění 11. ERF by měly poskytnout „Evropský konsensus o rozvoji“ ze dne 22. prosince 2005 a závěry Rady ze dne 14. května 2012 o „Zvýšení dopadu rozvojové politiky EU: Agendě pro změnu“, včetně mezinárodně dohodnutých zásad o účinnosti pomoci, jako jsou zásady stanovené v Pařížské deklaraci o účinnosti pomoci (2005), v Kodexu pravidel EU, pokud jde o dělbu práce v oblasti rozvojové politiky (2007), v pokynech EU pro akční program z Akkry (2008), ve společném postoji EU, týkajícím se mimo jiné záruky transparentnosti poskytované Evropskou unií a dalších aspektů transparentnosti a odpovědnosti, pro čtvrté fórum na vysoké úrovni o účinnosti pomoci, které se konalo v Busanu a jež vyústilo mimo jiné ve výsledný dokument jednání z Busanu (2011), a dále v akčním plánu pro rovnost žen a mužů v rámci vnější činnosti (2010) a v Úmluvě Organizace spojených národů o právech osob se zdravotním postižením, jíž je Unie smluvní stranou.
(12)
Dne 14. května 2012 přijala Rada závěry o „budoucím přístupu k rozpočtové podpoře EU poskytované třetím zemím“. V těchto závěrech Rada uvedla, že se zavazuje využívat rozpočtovou podporu efektivně s cílem podpořit snižování chudoby a využívání systémů jednotlivých zemí, učinit pomoc více předvídatelnou a posílit odpovědnost partnerských zemí, pokud jde o rozvojové politiky a reformy, v souladu s Evropským konsensem o rozvoji a Agendou pro změnu, jakož i s mezinárodním programem zaměřeným na účinnost pomoci.
(13)
Unie by měla podporovat komplexní přístup při odezvě na krize a katastrofy a na konfliktní či nestabilní situace včetně situací během přechodného období. Tento přístup by měl především vycházet ze závěrů Rady o bezpečnosti a rozvoji, o reakci EU na nestabilní situace, o předcházení konfliktům, jakož i z jakýchkoli příslušných následných závěrů. Unie by měla uplatňovat přístup a zásady Nové dohody o angažovanosti v nestabilních státech. To by mělo rovněž přispět k zajištění vhodné rovnováhy mezi přístupy k bezpečnostní, diplomatické, rozvojové a humanitární problematice a k propojení krátkodobé reakce s dlouhodobou institucionální podporou.
(14)
Ve svých závěrech ze dne 12. prosince 2013 o zprávě Komise o tom, jak Unie podporuje demokratickou správu věcí veřejných, se zaměřením na iniciativu v oblasti správy věcí veřejných, Rada konstatovala, že bez ohledu na potřeby partnerských zemí a závazek Unie poskytnout předvídatelné financování mohou prvky přístupu založeného na pobídkách při plánování podněcovat pokrok a výsledky v oblasti demokratické správy věcí veřejných a měly by dynamickým způsobem reagovat na úroveň odhodlání a pokroku, pokud jde o lidská práva, demokracii, právní stát a řádnou správu věcí veřejných. Rada rovněž konstatovala, že zatímco finanční pobídky nejsou dostačující, aby stimulovaly demokratické reformy, funguje přístup založený na pobídkách nejlépe tehdy, pokud je k dispozici kritické množství finančních prostředků k vytvoření významných dopadů a výsledků, a pokud jsou příspěvky součástí širší strategie zapojení Unie. Přístup založený na pobídkách by měl zohlednit dosavadní zkušenosti a poznatky získané v souvislosti s mechanismy založenými na výsledcích, jako je například iniciativa v oblasti správy věcí veřejných v rámci 10. ERF.
(15)
V průběhu roku 2013 uspořádal Výbor ERF zřízený podle vnitřní dohody o 10. ERF (11) několik počátečních výměn názorů ohledně způsobu stanovení víceletých orientačních přídělů 11. ERF. Tato jednání vytvořila základ pro konečné schválení národních orientačních přídělů.
(16)
Unie by měla usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů k optimalizaci dopadu své vnější činnosti. Toho by mělo být dosaženo prostřednictvím soudržnosti a vzájemné doplňkovosti nástrojů Unie pro vnější činnost a ve vhodných případech také využíváním finančních nástrojů, které mají pákový efekt. Unie by se měla rovněž snažit zajistit soudržnost s dalšími oblastmi své vnější činnosti při utváření politiky rozvojové spolupráce Unie a jejím strategickém plánování i při plánování a provádění jednotlivých opatření.
(17)
Boj proti změně klimatu a ochrana životního prostředí patří mezi velké výzvy, jimž Unie čelí a u nichž existuje naléhavá potřeba společného mezinárodního postupu. V souladu se záměrem uvedeným ve sdělení Komise ze dne 29. června 2011 s názvem „Rozpočet - Evropa 2020“, v němž je zdůrazněno odhodlání Unie podporovat ve své vnitřní i vnější politice inteligentní, udržitelný růst podporující začlenění, který v sobě spojuje hospodářský, sociální a environmentální pilíř, by toto nařízení mělo v co největší možné míře přispět k dosažení cíle vynaložit alespoň 20 % financování Unie na cíle týkající se změny klimatu, přičemž by se měla dodržovat zásada partnerství se zeměmi AKT stanovená dohodou o partnerství AKT-EU. Opatření za účelem vytvoření nízkouhlíkové společnosti odolné vůči změně klimatu by se měla v mezích možností vzájemně podporovat, aby se posílily jejich dopady.
(18)
Unie a členské státy by měly zlepšit jednotnost a doplňkovost svých politik v oblasti rozvojové spolupráce, a to zejména tím, že budou reagovat na priority partnerských zemí a regionů na úrovni jednotlivých zemí a regionů. K zajištění toho, že se politiky rozvojové spolupráce Unie a členských států doplňují a vzájemně posilují, je vhodné usilovat o společné víceleté programování a jeho navazující kroky na místní úrovni, zejména pak společnou analýzu, společnou reakci, dělbu práce, orientační finanční příděly a případně společný rámec pro výsledky.
(19)
Na summitu EU-Afrika v prosinci 2007 bylo přijato Strategické partnerství mezi Afrikou a EU, potvrzené na summitu EU-Afrika v listopadu 2010. Rada také dne 19. listopadu 2012 přijala závěry o společné strategii partnerství mezi EU a Karibikem, nahrazující závěry Rady o partnerství mezi EU a Karibikem ze dne 11. dubna 2006. Pro oblast Tichomoří přijala Rada závěry o obnoveném rozvojovém partnerství dne 14. května 2012, které aktualizují a doplňují strategii přijatou v roce 2006 (závěry Rady ze dne 17. července 2006).
(20)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně předcházení, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, vymáhání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných sankcí. Tato opatření by měla být prováděna v souladu s platnými dohodami uzavřenými s mezinárodními organizacemi a třetími zeměmi.
(21)
Organizace a fungování Evropské služby pro vnější činnost jsou upraveny v rozhodnutí Rady 2010/427/EU (12),
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
CÍLE A OBECNÉ ZÁSADY
Článek 1
Cíle a kritéria způsobilosti
1. Zeměpisná spolupráce se zeměmi a regiony AKT v rámci 11. ERF je založena na cílech, základních zásadách a hodnotách vyjádřených v obecných ustanoveních dohody o partnerství AKT-EU.
2. Především a v rámci zásad a cílů vnější činnosti Unie, Evropského konsensu o rozvoji a Agendy pro změnu a následných změn a dodatků:
a)
hlavním cílem spolupráce podle tohoto nařízení je snížení a v dlouhodobém výhledu vymýcení chudoby;
b)
spolupráce podle tohoto nařízení rovněž přispěje k:
i)
podpoře udržitelného hospodářského, sociálního a environmentálního rozvoje podporujícího začlenění a
ii)
posílení a podpoře demokracie, právního státu, řádné správy věcí veřejných, lidských práv a příslušných zásad mezinárodního práva a
iii)
uplatňování přístupu založeného na právech a zahrnujícího všechna lidská práva.
Dosažení cílů uvedených v prvním pododstavci se měří pomocí příslušných ukazatelů, včetně ukazatelů lidského rozvoje, zejména rozvojového cíle tisíciletí 1 v případě písmene a) uvedeného pododstavce a rozvojových cílů tisíciletí 1 až 8 v případě písmene b) uvedeného pododstavce, a po roce 2015 dalších ukazatelů dohodnutých na úrovni Unie a jejích členských států.
3. Programování musí být koncipováno tak, aby v co největší možné míře splňovalo kritéria pro oficiální rozvojovou pomoc stanovená Výborem pro rozvojovou pomoc Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj (OECD), a to s přihlédnutím k cíli Unie zajistit v období let 2014 až 2020, aby bylo nejméně 90 % její celkové vnější pomoci započítáno jako oficiální rozvojová pomoc.
4. Akce, na které se vztahuje nařízení (ES) č. 1257/96 a které jsou způsobilé pro financování podle uvedeného nařízení, nejsou v zásadě financovány podle tohoto nařízení, aniž je dotčena potřeba zajistit kontinuitu spolupráce od krizové situace až do dosažení stabilních podmínek pro rozvoj. V těchto případech je kladen zvláštní důraz na to, aby byly humanitární pomoc, obnova a rozvojová pomoci účinně propojeny se snižováním rizika katastrof a zvyšováním odolnosti a aby k plnění těchto cílů přispívaly.
Článek 2
Obecné zásady
1. Při provádění tohoto nařízení je nutno zajistit soudržnost s ostatními oblastmi vnější činnosti Unie a s dalšími příslušnými politikami Unie a soudržnost rozvojových politik v souladu s článkem 208 Smlouvy o fungování Evropské unie. Za tímto účelem vycházejí opatření financovaná podle tohoto nařízení, včetně těch, jež řídí Evropská investiční banka (EIB), z politiky spolupráce stanovené v takových dokumentech, jako jsou dohody, prohlášení a akční plány sjednané mezi Unií a dotyčnými třetími zeměmi a regiony, a z rozhodnutí, zvláštních zájmů, politických priorit a strategií Unie.
2. Unie a členské státy pracují na společném víceletém programování založeném na strategiích partnerských zemí pro snižování chudoby nebo obdobných rozvojových strategiích. Mohou provádět společnou činnost zahrnující sdílenou analýzu těchto strategií a společnou reakci na ně zjišťováním prioritních odvětví pro intervenci a dělbou práce v rámci dané země, prováděním společných misí více dárců a využíváním režimů spolufinancování a delegované spolupráce.
3. Unie prosazuje mnohostranný přístup ke globálním výzvám a v tomto ohledu spolupracuje s členskými státy a s partnerskými zeměmi. Tam, kde je to vhodné, podporuje spolupráci s mezinárodními organizacemi a orgány i s dalšími bilaterálními dárci.
4. Vztahy mezi Unií a jejími členskými státy a partnerskými zeměmi jsou založeny na sdílených hodnotách lidských práv, demokracie a právního státu, jakož i na zásadách vlastní a vzájemné odpovědnosti, a tyto hodnoty a zásady podporují. Podpora poskytovaná partnerům se přizpůsobí jejich situaci z hlediska rozvoje a jejich angažovanosti a pokroku v oblasti lidských práv, demokracie, právního státu a řádné správy věcí veřejných.
Ve vztazích s partnerskými zeměmi jsou dále zohledňovány jejich angažovanost a dosažené výsledky při provádění mezinárodních dohod a smluvních vztahů s Unií, a to i v oblasti migrace, jak je stanoveno v dohodě o partnerství AKT-EU.
5. Unie prosazuje účinnou spolupráci s partnerskými zeměmi a regiony v souladu s osvědčenými mezinárodními postupy. Kdekoli je to možné, přizpůsobuje svou podporu rozvojovým strategiím, reformním politikám a postupům partnerských zemí nebo regionů a podněcuje demokratickou, vnitrostátní a vzájemnou odpovědnost. Za tímto účelem podporuje:
a)
proces rozvoje, který je transparentní, řídí ho partnerská země nebo region a nese za něj odpovědnost, včetně podpory místní odborné základny;
b)
přístup založený na právech a zahrnující všechna lidská práva, ať už občanská a politická, ekonomická, sociální či kulturní, s cílem začlenit do provádění tohoto nařízení zásady v oblasti lidských práv, napomoci partnerským zemím při plnění jejich mezinárodních závazků v oblasti lidských práv a podpořit držitele práv, a to zejména chudé a zranitelné skupiny, při vymáhání jejich nároků;
c)
zlepšování postavení obyvatel partnerských zemí a přístupy k rozvoji, které podporují začleňování, účast a široké zapojení všech částí společnosti do procesu rozvoje a do vnitrostátního a regionálního dialogu, včetně dialogu politického. Zvláštní pozornost je věnována vzájemné roli parlamentů, místních orgánů a občanské společnosti, mimo jiné z hlediska účasti, dohledu a odpovědnosti;
d)
účinné způsoby a nástroje spolupráce v souladu s osvědčenými postupy Výboru pro rozvojovou pomoc OECD, včetně používání inovativních nástrojů, jako je kombinování grantů a půjček a dalších mechanismů sdílení rizik ve vybraných odvětvích a zemích a zapojení soukromého sektoru, s řádným přihlédnutím k otázkám udržitelnosti dluhu a počtu uvedených mechanismů, a požadavek systematického posuzování dopadu v souladu s cíli tohoto nařízení, zejména s cílem snižování chudoby, jakož i specifické mechanismy rozpočtové podpory, jako jsou např. dohody o budování státu. Všechny programy, zásahy a způsoby a nástroje spolupráce je nutno přizpůsobovat konkrétním okolnostem v jednotlivých partnerských zemích nebo regionech se zaměřením na přístupy založené na programech, na poskytování předvídatelného financování pomoci, na využití soukromých zdrojů, včetně zdrojů z místního soukromého sektoru, na všeobecný a nediskriminační přístup k základním službám a na vývoj a používání systémů jednotlivých zemí;
e)
využití domácích příjmů a posílení daňové politiky partnerských zemí s cílem snížit chudobu a závislost na pomoci;
f)
lepší dopad politik a programování prostřednictvím koordinace, souladu a harmonizace mezi dárci, aby se vytvořila součinnost, omezilo se překrývání a zdvojování, zlepšila se doplňkovost a podpořily se iniciativy více dárců, a prostřednictvím koordinace v partnerských zemích a regionech za použití dohodnutých směrů a zásad osvědčených postupů v oblasti koordinace a účinnosti pomoci;
g)
přístupy k rozvoji založené na výsledcích, i za pomoci transparentních rámců pro výsledky specifických pro jednotlivé země, popřípadě včetně mezinárodně dohodnutých cílových hodnot a porovnatelných a sčitatelných ukazatelů, například ukazatelů týkajících se rozvojových cílů tisíciletí, aby bylo možné posuzovat a oznamovat výsledky, včetně výstupů, výsledků a dopadu rozvojové pomoci.
6. Unie podle potřeby podporuje realizaci dvoustranné, regionální a mnohostranné spolupráce a dialogu, rozvojový rozměr smluv o partnerství a třístrannou spolupráci. Unie podporuje spolupráci mezi jižními zeměmi navzájem.
7. Ve svých činnostech spojených s rozvojovou spoluprací Unie podle potřeby vychází ze zkušeností, které členské státy získaly při reformách a transformaci, a ze získaných poznatků a tyto zkušenosti a poznatky sdílí.
8. Unie usiluje o pravidelnou výměnu informací s aktéry partnerství v souladu s článkem 4 dohody o partnerství AKT-EU.
HLAVA II
PROGRAMOVÁNÍ A PŘIDĚLOVÁNÍ FINANČNÍCH PROSTŘEDKŮ
Článek 3
Obecný rámec pro přidělování finančních prostředků
1. Komise rozhodne o víceletých orientačních přídělech pro každou zemi a každý region AKT a pro spolupráci v rámci AKT na základě kritérií stanovených v článcích 3, 9 a 12c přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU, a to v mezích finančních limitů stanovených v článku 2 vnitřní dohody.
2. Při rozhodování o víceletých vnitrostátních orientačních přídělech je prosazován přístup založený na diferenciaci mezi partnerskými zeměmi, aby jim byla poskytována konkrétní, na míru uzpůsobená spolupráce, která vychází z jejich:
a)
potřeb;
b)
schopnosti vytvářet finanční zdroje a mít k nim přístup a na jejich schopnosti využít pomoc;
c)
závazků a jejich plnění a
d)
potenciálního dopadu pomoci Unie.
Nejpotřebnější země, zejména nejméně rozvinuté země, země s nízkými příjmy a země v krizi, po skončení krize a nestabilní a zranitelné země mají při přidělování zdrojů přednost.
Unie svou pomoc přizpůsobí prostřednictvím dynamických opatření pro konkrétní země zaměřených na výsledky podle čl. 7 odst. 2 v souladu se situací dané země a s její angažovaností a pokrokem, pokud jde o otázky, jako je řádná správa věcí veřejných, lidská práva, demokracie, právní stát a schopnost dané země provádět reformy a uspokojovat požadavky a potřeby svých obyvatel.
3. Výbor ERF uskuteční výměnu názorů ohledně způsobu stanovení víceletých orientačních přídělů podle odstavce 1.
Článek 4
Obecný rámec programování
1. Proces programování pomoci pro země a regiony AKT v rámci dohody o partnerství AKT-EU je veden v souladu s obecnými zásadami uvedenými v článcích 1 až 14 přílohy IV uvedené dohody a v článcích 1 a 2 tohoto nařízení.
2. S výjimkou případů stanovených v odstavci 3 se programování provádí společně s dotyčnou partnerskou zemí nebo regionem a v rostoucí míře odpovídá strategii partnerské země nebo regionu pro snižování chudoby nebo obdobným strategiím.
V počáteční fázi programování a v jeho průběhu vedou Unie a její členské státy vzájemné konzultace, aby posílily soudržnost, doplňkovost a jednotnost svých činností v oblasti spolupráce. Tyto konzultace mohou vést ke společnému programování se členskými státy, které jsou na daném místě zastoupeny. Společné programování by mělo vycházet z komparativních výhod všech dárců Unie. Další členské státy jsou vyzvány k zapojení za účelem posílení společné vnější činnosti Unie.
Finanční operace EIB přispívají k naplňování obecných zásad Unie, a to zejména zásad vymezených v článku 21 Smlouvy o Evropské unii, a cílů dohody o partnerství AKT-EU, jako je snižování chudoby prostřednictvím udržitelného růstu podporujícího začlenění a hospodářského, environmentálního a sociálního rozvoje. Při programování v rámci 11. ERF by EIB a Komise měly ve vhodných případech usilovat o co největší součinnost. V zájmu zvýšení soudržnosti vnější činnosti Unie je EIB v počáteční fázi konzultována ohledně záležitostí týkajících se jejích odborných znalostí a operací.
Konzultováni jsou rovněž další dárci a aktéři v oblasti rozvoje, včetně zástupců občanské společnosti a regionálních a místních orgánů.
3. Za okolností, jaké jsou uvedeny v čl. 3 odst. 3 a čl. 4 odst. 5 přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU, může Komise zavést zvláštní ustanovení pro programování a provádění rozvojové pomoci spočívající v tom, že zdroje přidělené dotyčnému státu řídí sama, a to v souladu s příslušnými politikami Unie.
4. Unie v zásadě soustředí svou dvoustrannou pomoc nanejvýš do tří odvětví, na nichž se dohodne s partnerskými zeměmi.
Článek 5
Programové dokumenty
1. Strategické dokumenty jsou dokumenty, které Unie a partnerská země nebo region vypracovávají, aby poskytly soudržný rámec pro rozvojovou spolupráci v souladu s celkovým účelem a oblastí působnosti, cíli a obecnými zásadami dohody o partnerství AKT-EU a v souladu s články 2, 8 a 12a přílohy IV této dohody.
Při přípravě a provádění strategických dokumentů se uplatňují zásady účinnosti pomoci: zásady vlastní odpovědnosti dotyčné země, partnerství, koordinace, harmonizace, přizpůsobení se systémům přijímající země nebo regionu, transparentnosti, vzájemné odpovědnosti a zaměření na výsledky, jak stanoví článek 2 tohoto nařízení. Programové období musí být v zásadě souběžné se strategickými cykly partnerské země.
2. Strategický dokument není nutný, pokud s tím partnerská země nebo region souhlasí, v případě:
a)
zemí nebo regionů, které mají rozvojovou strategii ve formě rozvojového plánu nebo podobného rozvojového dokumentu schváleného Komisí jako základ pro příslušný víceletý orientační program při přijímání tohoto programu;
b)
zemí nebo regionů, pro které byl mezi Unií a členskými státy sjednán společný víceletý programový dokument;
c)
zemí nebo regionů, pro které již existuje společný rámcový dokument, jenž stanoví komplexní přístup Unie ke vztahům s partnerskou zemí nebo regionem, včetně rozvojové politiky Unie;
d)
regionů, které mají strategii společně sjednanou s Unií;
e)
zemí, kde má Unie v úmyslu uvést svou strategii do souladu s novým vnitrostátním cyklem, který začíná před 1. lednem 2017; v těchto případech bude víceletý orientační program pro přechodné období mezi rokem 2014 a začátkem nového vnitrostátního cyklu obsahovat opatření Unie pro tuto zemi.
3. Strategické dokumenty se nevyžadují v případě zemí nebo regionů přijímajících finanční prostředky Unie přidělené původně podle tohoto nařízení, jejichž výše pro období 2014-2020 nepřesahuje 50 milionů EUR. V těchto případech obsahují víceleté orientační programy strategii Unie pro tyto země nebo regiony.
Pokud možnosti uvedené v odstavcích 2 a 3 nejsou pro partnerskou zemi nebo region přijatelné, vypracuje se strategický dokument.
4. S výjimkou okolností uvedených v čl. 4 odst. 3 vycházejí víceleté orientační programy z dialogu s partnerskou zemí nebo regionem, jsou koncipovány na základě strategických nebo podobných dokumentů uvedených v tomto článku a budou předmětem dohody s dotyčnou zemí nebo regionem.
Pro účely tohoto nařízení lze společný víceletý programový dokument uvedený v odst. 2 písm. b) tohoto článku se souhlasem dotyčné země nebo regionu považovat za víceletý orientační program, pokud je dotyčný programový dokument v souladu se zásadami a podmínkami stanovenými v tomto odstavci, včetně orientačního přídělu finančních prostředků, a v souladu s postupem uvedeným v článku 14.
5. Víceleté orientační programy stanoví zvolená prioritní odvětví pro financování z prostředků Unie, specifické cíle, očekávané výsledky, ukazatele výkonnosti a orientační finanční příděly, a to jak celkové, tak i pro jednotlivé prioritní oblasti. Vysvětlují rovněž, jak navrhované programy přispějí k celkové strategii pro danou zemi uvedené v tomto článku a jak napomohou k realizaci Agendy pro změnu.
V souladu se zásadami účinnosti pomoci nesmí strategie pro spolupráci v rámci skupiny států AKT vést k roztříštěnosti a musí zajistit doplňkovost s programy pro danou zemi a region a přinášet ve vztahu k těmto programům skutečnou přidanou hodnotu.
6. Vedle programových dokumentů pro jednotlivé země a regiony Komise společně se státy AKT prostřednictvím sekretariátu států AKT připraví strategický dokument pro spolupráci v rámci skupiny států AKT a související víceletý orientační program, a to v souladu se zásadami stanovenými v článcích 12 až 14 přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU.
7. Zvláštní ustanovení uvedená v čl. 4 odst. 3 tohoto nařízení mohou mít podobu zvláštních programů podpory a zohledňovat zvláštní okolnosti uvedené v čl. 6 odst. 1.
Článek 6
Programování pro země a regiony v krizi, po krizi nebo v nestabilní situaci
1. Při přípravě programových dokumentů pro země a regiony v krizi, po krizi nebo v nestabilní situaci nebo pro země a regiony, jež často zasahují přírodní katastrofy, je třeba náležitě zohlednit zranitelnost, zvláštní potřeby a okolnosti dotyčného obyvatelstva, zemí nebo regionů.
Unie je i nadále plně odhodlána provádět Novou dohodu o angažovanosti v nestabilních zemích a uplatňovat její zásady, a to i kladením důrazu na pět stanovených cílů v oblasti budování míru a státu, zajištěním místní odpovědnosti a zabezpečením těsného souladu s plány jednotlivých zemí vypracovanými v rámci provádění uvedené dohody.
Náležitá pozornost bude věnována předcházení konfliktům a jejich řešení, budování státu a míru, usmíření po ukončení konfliktu a opatřením na obnovu země tím, že zvláštní důraz bude kladen na inkluzivní a legitimní politiky, bezpečnost, spravedlnost, ekonomické základy a budování kapacit pro odpovědné a spravedlivé poskytování služeb. Zvláštní pozornost bude věnována úloze žen a aspektům týkajícím se dětí v rámci uvedených procesů.
V případech, kdy jsou partnerské země nebo regiony přímo účastny krize, situace po krizi nebo nestabilní situace nebo kdy jsou těmito situacemi postiženy, se klade zvláštní důraz na zlepšení koordinace okamžité pomoci, obnovy a rozvoje mezi všemi příslušnými aktéry, a to i v případě politických iniciativ, aby byla těmto zemím poskytnuta pomoc při přechodu z mimořádné situace do fáze rozvoje. U nestabilních zemí a regionů nebo zemí a regionů, jež pravidelně zasahují přírodní katastrofy, obsahují programy ustanovení, která se týkají připravenosti na katastrofy, předcházení jejich vzniku a zvládání jejich důsledků, a řeší problém zranitelnosti v mimořádných situacích a posilují odolnost obyvatel.
2. V případě zemí nebo regionů, které se nacházejí v krizi, v situaci po krizi nebo v nestabilní situaci, lze vypracovat ad hoc přezkum strategie spolupráce pro dotyčnou zemi nebo region. Takovýto přezkum může navrhnout konkrétní přizpůsobenou strategii, která zajistí přechod k dlouhodobé spolupráci a rozvoji a podpoří lepší koordinaci a přechod od nástrojů humanitární pomoci k nástrojům rozvojové politiky.
Článek 7
Schvalování a změny programových dokumentů
1. Programové dokumenty včetně orientačních přídělů jsou schvalovány Komisí v souladu s postupem stanoveným v článku 14.
Ve stejné době, kdy jsou programové dokumenty předány Výboru ERF, je Komise předá pro informaci také Smíšenému parlamentnímu shromáždění, přičemž plně dodrží rozhodovací postup podle hlavy IV tohoto nařízení.
Programové dokumenty následně potvrdí dotyčný stát nebo region AKT, jak je stanoveno v příloze IV dohody o partnerství AKT-EU. Země nebo regiony bez podepsaného programového dokumentu zůstávají způsobilé pro financování za podmínek stanovených v čl. 4 odst. 3 tohoto nařízení.
2. Strategické dokumenty a víceleté orientační programy, včetně orientačních přídělů, lze upravovat s ohledem na přezkumy uvedené v článcích 5, 11 a 14 přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU.
V souladu s ustanoveními čl. 2 odst. 4 a čl. 3 odst. 2 tohoto nařízení a na základě předchozích ERF a dalších zkušeností nabytých v souvislosti s pobídkami, včetně získaných poznatků, je možno orientační příděly pro jednotlivé země doplnit mimo jiné prostřednictvím mechanismu založeného na výsledcích. V této souvislosti a při vědomí skutečnosti, že nestabilním a zranitelným státům je nutno poskytnout zvláštní zacházení s cílem zajistit řádné zohlednění jejich specifických potřeb, je třeba dát k dispozici zdroje, pokud možno až do výše pobídkové tranše v oblasti správy věcí veřejných podle 10. ERF, s cílem poskytnout pobídky k reformám zaměřeným na výsledky v souladu s Agendou pro změnu a k plnění závazků stanovených v dohodě o partnerství AKT-EU. Výbor ERF uskuteční v souladu s čl. 14 odst. 2 výměnu názorů ohledně mechanismu založeného na výsledcích.
3. Postup stanovený v článku 14 se vztahuje také na podstatné změny s výrazným dopadem na strategii, její programové dokumenty nebo její programovatelný příděl finančních prostředků. Dotyčný stát nebo region AKT popřípadě následně potvrdí odpovídající dodatek k programovým dokumentům.
4. V řádně odůvodněných zvláště naléhavých případech, jako jsou krize nebo bezprostřední ohrožení demokracie, právního státu nebo základních svobod, včetně případů uvedených v čl. 6 odst. 2, může být ke změně programových dokumentů uvedených v článku 5 použit postup uvedený v čl. 14 odst. 4.
HLAVA III
PROVÁDĚNÍ
Článek 8
Obecný rámec provádění
Provádění pomoci poskytované zemím a regionům AKT a řízené Komisí a EIB v rámci dohody o partnerství AKT-EU se uskutečňuje v souladu s finančním nařízením uvedeným v čl. 10 odst. 2 vnitřní dohody (dále jen „finanční nařízení pro ERF“).
Článek 9
Přijímání akčních programů, individuálních opatření a zvláštních opatření
1. Komise přijme roční akční programy vycházející z orientačních programových dokumentů uvedených v článku 5.
V případě opakovaných akcí může Komise přijmout také víceleté akční programy až na tříleté období.
V nezbytných a řádně odůvodněných případech lze přijmout určitou akci jako individuální opatření před nebo po přijetí ročních nebo víceletých akčních programů.
2. Akční programy a individuální opatření připravuje Komise s partnerskou zemí nebo regionem, přičemž do příprav zapojí členské státy, které jsou zastoupeny na místě, a koordinuje je případně s ostatními dárci, zejména v případech společného programování, a s EIB. Členské státy, které na místě nejsou zastoupeny, jsou o činnostech probíhajících na místní úrovni informovány.
Akční programy obsahují konkrétní popis jednotlivých zamýšlených operací. Tento popis upřesňuje sledované cíle, očekávané výsledky a hlavní činnosti.
V popisu jsou stanoveny očekávané výsledky z hlediska výstupů, výsledků a dopadů spolu s kvantifikovanými či kvalitativně vymezenými cíli spolu s vysvětlením jejich vzájemných vazeb, jakož i jejich vazeb s cíli vytyčenými ve víceletém orientačním programu. Pro výstupy a v zásadě i pro výsledky se stanoví konkrétní, měřitelné a realistické ukazatele spolu s výchozími úrovněmi a časově vázanými referenčními hodnotami, a to v co největším souladu s výstupy a referenčními hodnotami partnerské země či regionu. V případě potřeby se provede analýza nákladů a přínosů.
V popisu jsou uvedena rizika, případně spolu s návrhy na jejich zmírnění, analýza konkrétních odvětvových souvislostí a hlavní zúčastněné subjekty, způsoby provádění, rozpočet a orientační harmonogram a v případě rozpočtové podpory kritéria vyplácení, včetně případných proměnlivých splátek. Jsou v něm vymezena rovněž veškerá související podpůrná opatření a ujednání o monitorování, auditu a hodnocení.
V příslušných případech vyznačí popis doplňkovost se stávajícími či plánovanými činnostmi EIB v partnerské zemi či regionu.
3. V případech uvedených v čl. 4 odst. 3 a v případě neočekávaných a řádně odůvodněných potřeb či výjimečných okolností může Komise přijmout zvláštní opatření, včetně opatření s cílem usnadnit přechod od pomoci při mimořádných událostech k operacím zaměřeným na dlouhodobý rozvoj nebo opatření s cílem zajistit lepší připravenost obyvatelstva na zvládání opakujících se krizí.
4. Akční programy a individuální opatření uvedené v odstavci 1, pro které finanční pomoc Unie přesáhne 5 milionů EUR, a zvláštní opatření, pro něž finanční pomoc Unie přesáhne 10 milionů EUR, přijímá Komise v souladu s postupem uvedeným v článku 14 tohoto nařízení. Tento postup se nevyžaduje u akčních programů a opatření, jejichž hodnota je nižší než výše uvedené hodnoty, a dále u nepodstatných změn. Nepodstatnými změnami se rozumí technické úpravy jako prodloužení prováděcího období, přerozdělování prostředků v rámci rozpočtového výhledu nebo zvýšení či snížení velikosti rozpočtu o méně než 20 % původního rozpočtu, které však nepřekračuje částku 10 milionů EUR, pokud tyto změny nemají podstatný vliv na cíle původního akčního programu nebo opatření. V takovém případě akční programy a opatření a jejich nepodstatné změny přijímá Komise, která o nich informuje Výbor ERF ve lhůtě jednoho měsíce od jejich přijetí.
Každý členský stát může požádat o vyjmutí projektu či programu z akčního programu předloženého Výboru ERF v souladu s postupem stanoveným v článku 14 tohoto nařízení. Pokud tuto žádost podporuje blokační menšina členských států stanovená v čl. 8 odst. 3 ve spojení s čl. 8 odst. 2 vnitřní dohody, přijme Komise roční akční program bez dotyčného projektu nebo programu. S výjimkou případů, kdy Komise v souladu s názory členských států ve Výboru ERF nehodlá pokračovat ve vyňatém projektu nebo programu, se tento projekt nebo program později znovu předloží Výboru ERF mimo rámec akčního programu ve formě individuálního opatření, které poté přijme Komise v souladu s postupem stanoveným v článku 14 tohoto nařízení.
V řádně odůvodněných a naléhavých případech, jako jsou krize, přírodní nebo člověkem způsobené katastrofy či bezprostřední ohrožení demokracie, právního státu, lidských práv nebo základních svobod, může Komise v souladu s postupem uvedeným v čl. 14 odst. 4 tohoto nařízení přijmout individuální nebo zvláštní opatření nebo pozměňovací návrhy stávajících akčních programů a opatření.
5. Komise přijímá zvláštní akční programy pro podpůrné výdaje uvedené v článku 6 vnitřní dohody v souladu s postupem stanoveným v článku 14 tohoto nařízení. Všechny změny v akčních programech pro podpůrné výdaje jsou přijímány v souladu s týmž postupem.
6. U projektů citlivých z hlediska životního prostředí, zejména pokud je pravděpodobné, že budou mít značné nepříznivé environmentální nebo sociální dopady citlivé, různorodé či bezprecedentní povahy, se na úrovni projektu provede vhodné prověření z hlediska životního prostředí, a to i z hlediska dopadů na změnu klimatu a biologickou rozmanitost a souvisejících sociálních dopadů, a popřípadě se posoudí i vliv na životní prostředí (EIA). Toto prověření se řídí mezinárodně uznávanými postupy. Strategické posuzování vlivů na životní prostředí (SEA) se případně použije při provádění odvětvových programů. Zajistí se zapojení zúčastněných osob do hodnocení a posuzování vlivů na životní prostředí a přístup veřejnosti k výsledkům.
Článek 10
Dodatečné příspěvky členských států
1. Členské státy mohou z vlastního podnětu poskytnout Komisi nebo EIB dobrovolné příspěvky v souladu s čl. 1 odst. 9 vnitřní dohody, aby napomohly dosažení cílů dohody o partnerství AKT-EU mimo sdílené spolufinancování. Tyto příspěvky neovlivňují celkový příděl finančních prostředků v rámci 11. ERF. Nakládá se s nimi stejně jako s pravidelnými příspěvky členských států podle čl. 1 odst. 2 vnitřní dohody s výjimkou článků 6 a 7 vnitřní dohody, pro něž mohou být v dvoustranné dohodě o příspěvcích stanovena zvláštní ustanovení.
2. Tyto prostředky jsou účelově vyčleněné pouze v řádně odůvodněných případech, například v reakci na výjimečné okolnosti uvedené v čl. 4 odst. 3. V tomto případě se s dobrovolnými příspěvky svěřenými Komisi nakládá jako s účelově vázaným příjmem v souladu s finančním nařízením pro ERF.
3. Dodatečné finanční prostředky se začleňují do programování a přezkumu a do ročních akčních programů, individuálních a zvláštních opatření podle tohoto nařízení a zohledňují vlastní odpovědnost partnerské země nebo regionu.
4. Veškeré z toho vyplývající změny akčních programů, individuálních a zvláštních opatření přijímá Komise v souladu s článkem 9.
5. Členské státy, které svěří Komisi nebo EIB dodatečné dobrovolné příspěvky, aby napomohly dosažení cílů dohody o partnerství AKT-EU, předem uvědomí o těchto příspěvcích Radu, Výbor ERF a Výbor pro investiční facilitu.
Článek 11
Daně, cla a poplatky
Na pomoc Unie se nevztahují zvláštní daně, cla ani poplatky a poskytnutí této pomoci nevede k jejich výběru.
Aniž je dotčen článek 31 přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU, mohou být takové daně, cla a poplatky způsobilé podle podmínek stanovených ve finančním nařízení pro ERF.
Článek 12
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření, aby zajistila, že při provádění činností financovaných podle tohoto nařízení jsou chráněny finanční zájmy Unie uplatňováním preventivních opatření proti podvodům, korupci a jakýmkoli jiným protiprávním činnostem, prostřednictvím účinných kontrol a v případě zjištěných nesrovnalostí prostřednictvím znovuzískání neoprávněně vyplacených částek, nebo popřípadě prostřednictvím restituce těchto částek, a je-li to vhodné, použitím účinných, přiměřených a odrazujících správních a finančních sankcí.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět audit a ověřování u všech příjemců grantů, zhotovitelů, dodavatelů nebo poskytovatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie podle tohoto nařízení, nebo v případě mezinárodních organizací pravomoc provádět ověřování v souladu s dohodami, které s těmito organizacemi byly uzavřeny, a to na základě dokumentů a inspekcí na místě.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět šetření, včetně kontrol a inspekcí na místě v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (13) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (14), s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou či rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanými podle tohoto nařízení nedošlo k podvodu, korupci či jiné nezákonné činnosti poškozující finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, dohody o spolupráci s třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, smlouvy, dohody o grantech a rozhodnutí o přidělení grantu vyplývající z provádění tohoto nařízení obsahují ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a úřad OLAF k provádění těchto auditů, kontrol a inspekcí na místě v souladu s jejich pravomocemi.
Článek 13
Pravidla o státní příslušnosti a původu použitelná pro zadávání veřejných zakázek, grantů a jiných zadávacích řízení
Pravidla o státní příslušnosti a původu použitelná pro zadávání veřejných zakázek, grantů a jiných zadávacích řízení stanoví článek 20 přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU.
HLAVA IV
ROZHODOVACÍ POSTUPY
Článek 14
Povinnosti Výboru ERF
1. Výbor ERF zřízený článkem 8 vnitřní dohody zaujímá stanoviska v souladu s postupem stanoveným v odstavcích 3 a 4 tohoto článku.
Jednání Výboru ERF, na nichž jsou projednávány otázky týkající se EIB, se účastní pozorovatel z EIB.
2. Úkoly Výboru ERF zahrnují povinnosti stanovené v hlavách II a III tohoto nařízení:
a)
programování pomoci Unie v rámci 11. ERF a přezkumy programování, zejména se zaměřením na celostátní a regionální strategie a strategie spolupráce uvnitř skupiny států AKT, a
b)
sledování provádění pomoci Unie a hodnocení této pomoci, zahrnující mimo jiné dopad pomoci na snižování chudoby, odvětvové aspekty, průřezová témata, fungování koordinace s členskými státy a jinými dárci na místní úrovni a pokrok, pokud jde o zásady účinnosti pomoci uvedené v článku 2.
V případě programů rozpočtové podpory, k nimž Výbor ERF vyjádřil kladné stanovisko, ale které jsou během provádění pozastaveny, Komise předem informuje výbor o pozastavení a následném rozhodnutí o obnovení plateb.
Každý členský stát může Komisi kdykoli vyzvat, aby Výboru ERF poskytla informace a uspořádala výměnu názorů o otázkách týkajících se úkolů popsaných v tomto odstavci. Na základě této výměny názorů mohou členské státy vydat doporučení, jež Komise vezme v úvahu.
3. Pokud je Výbor ERF vyzván, aby zaujal stanovisko, předloží zástupce Komise Výboru ERF návrh opatření, která mají být přijata, ve lhůtách stanovených v rozhodnutí Rady o jednacím řádu Výboru ERF uvedeném v čl. 8 odst. 5 vnitřní dohody. Výbor ERF zaujme stanovisko ve lhůtě, kterou může předseda stanovit s ohledem na naléhavost věci, tato lhůta však nepřesáhne 30 dní. EIB se účastní výměny názorů. Stanovisko se přijímá kvalifikovanou většinou uvedenou v čl. 8 odst. 3 vnitřní dohody, přičemž hlasům členských států je přidělena váha způsobem stanoveným v čl. 8 odst. 2 vnitřní dohody.
Po zaujetí stanoviska Výboru ERF přijme Komise opatření, která jsou okamžitě použitelná.
Pokud však tato opatření nejsou v souladu se stanoviskem Výboru ERF, sdělí je Komise neprodleně Radě. V tomto případě Komise odloží použitelnost opatření o dobu nepřesahující v zásadě 30 dní ode dne jejího sdělení, která však může být za výjimečných okolností prodloužena až o 30 dní. Během tohoto období může Rada stejnou kvalifikovanou většinou jako Výbor ERF přijmout jiné rozhodnutí.
4. V řádně odůvodněných a naléhavých případech podle čl. 7 odst. 4 a čl. 9 odst. 4 přijme Komise opatření, která jsou okamžitě použitelná, aniž by byla předtím předložena Výboru ERF, a zůstávají v platnosti po dobu trvání přijatého nebo změněného dokumentu, akčního programu nebo opatření.
Předseda předloží opatření nejpozději 14 dní po jeho přijetí Výboru ERF k vyjádření stanoviska.
Pokud Výbor ERF zaujme záporné stanovisko v souladu s odstavcem 3 tohoto článku, Komise opatření přijatá v souladu s prvním pododstavcem tohoto odstavce okamžitě zruší.
Článek 15
Africký mírový projekt
Finanční prostředky na Africký mírový projekt se vyčleňují v rámci orientačních programů pro spolupráci uvnitř skupiny států AKT. Tyto finanční prostředky mohou být doplněny regionálními orientačními programy. Použijí se tyto zvláštní postupy:
a)
na žádost Africké unie, potvrzenou Výborem velvyslanců AKT, připraví Komise víceleté akční programy, které podrobněji stanoví sledované cíle, rozsah a povahu možných zásahů a prováděcí opatření; dohodnutý formát pro podávání zpráv se upřesní na úrovni jednotlivých zásahů. Příloha akčního programu popisuje zvláštní rozhodovací postupy pro každý možný druh zásahu s ohledem na jeho povahu, rozsah a naléhavost;
b)
tento akční program, včetně přílohy uvedené v písmenu a), a veškeré jeho změny jsou projednány v příslušných přípravných pracovních skupinách Rady a v Politickém a bezpečnostním výboru a schváleny Výborem stálých zástupců kvalifikovanou většinou stanovenou v čl. 8 odst. 3 vnitřní dohody a poté přijaty Komisí;
c)
akční program, s výjimkou přílohy uvedené v písmenu a), je základem pro finanční dohodu, která se uzavírá mezi Komisí a Africkou unií;
d)
každý zásah, který má být podle dohody o financování proveden, podléhá předchozímu schválení Politickým a bezpečnostním výborem; příslušné přípravné pracovní skupiny Rady jsou informovány nebo, alespoň pokud mají být financovány nové operace na podporu míru, konzultovány včas před předložením zásahů Politickému a bezpečnostnímu výboru v souladu se zvláštními rozhodovacími postupy podle písmene a), aby se zajistilo, že vedle vojenského a bezpečnostního rozměru budou zohledněny rovněž aspekty plánovaných opatření týkající se rozvoje a financování. Aniž je dotčeno financování operací na podporu míru, zvláštní pozornost je přitom věnována činnostem uznávaným jako oficiální rozvojová pomoc;
e)
Komise každoročně a na žádost Rady nebo Výboru ERF připraví pro informaci Rady a Výboru ERF zprávu o činnosti týkající se použití finančních prostředků, v níž rozliší závazky a platby v souvislosti s oficiální a jinou rozvojovou pomocí.
Na konci prvního víceletého akčního programu přezkoumají Unie a její členské státy výsledky a postupy Afrického mírového projektu a projednají možné varianty financování v budoucnosti. V této souvislosti a s cílem zajistit pro Africký mírový projekt pevnější základ povede Unie a její členské státy diskuse zabývající se otázkou finančních prostředků pro operace na podporu míru, včetně operací financovaných z ERF, a otázkou udržitelné podpory ze strany Unie pro operace na podporu míru vedené africkými státy v období po roce 2020. Kromě toho Komise nejpozději v roce 2018 provede hodnocení projektu.
Článek 16
Výbor pro investiční facilitu
1. Výbor pro investiční facilitu zřízený pod záštitou EIB článkem 9 vnitřní dohody se skládá ze zástupců vlád členských států a zástupce Komise. K účasti jsou přizváni pozorovatel z generálního sekretariátu Rady a pozorovatel z Evropské služby pro vnější činnost. Každý členský stát, stejně jako Komise, jmenuje jednoho zástupce a určí jednoho náhradníka. S cílem zajistit kontinuitu práce výboru volí členové Výboru pro investiční facilitu ze svých řad předsedu tohoto výboru na období dvou let. EIB zajišťuje sekretariát výboru a podpůrné služby. Oprávněni hlasovat jsou pouze členové Výboru pro investiční facilitu jmenovaní členskými státy nebo jejich náhradníci.
Rada přijme jednomyslně jednací řád Výboru pro investiční facilitu na základě návrhu vypracovaného EIB po konzultaci s Komisí.
Výbor pro investiční facilitu rozhoduje kvalifikovanou většinou. Hlasům je přidělena váha způsobem stanoveným v článku 8 vnitřní dohody.
Výbor pro investiční facilitu se schází nejméně čtyřikrát ročně. Další zasedání mohou být svolána na žádost EIB nebo členů výboru v souladu s jeho jednacím řádem. Výbor pro investiční facilitu může navíc zaujmout stanovisko písemným postupem v souladu se svým jednacím řádem.
2. Výbor pro investiční facilitu schvaluje:
a)
operační pokyny pro provádění investiční facility;
b)
investiční strategie a plány činnosti investiční facility včetně ukazatelů výkonnosti, a to na základě cílů dohody o partnerství AKT-EU a obecných zásad rozvojové politiky Unie;
c)
výroční zprávy investiční facility;
d)
veškeré dokumenty týkající se obecné politiky investiční facility, včetně hodnotících zpráv.
3. Výbor pro investiční facilitu zaujímá stanoviska:
a)
k návrhům na poskytnutí úrokového příspěvku podle čl. 2 odst. 7 a čl. 4 odst. 2 písm. b) přílohy II dohody o partnerství AKT-EU. V těchto případech zaujme Výbor pro investiční facilitu rovněž stanovisko k použití tohoto úrokového příspěvku;
b)
k návrhům na investice prostřednictvím investiční facility do jakéhokoli projektu, k němuž Komise zaujala záporné stanovisko;
c)
k jiným návrhům týkajícím se investiční facility na základě obecných zásad stanovených v operačních pokynech pro investiční facilitu;
d)
k návrhům týkajícím se vytvoření rámce EIB pro měření výsledků v míře, v jaké lze tento rámec použít na operace podle dohody o partnerství AKT-EU.
S cílem urychlit schvalovací postup pro malé operace může Výbor pro investiční facilitu zaujmout kladné stanovisko k návrhům EIB na celkový příděl (úrokové příspěvky, technická pomoc) nebo celkový souhlas (poskytování půjček, vlastní kapitál), které EIB následně, bez dalšího stanoviska Výboru pro investiční facilitu nebo Komise, přidělí jednotlivým projektům podle kritérií stanovených v rámci celkového přídělu/schválení, včetně maximální výše dílčího přídělu úrokového příspěvku pro jednotlivé projekty.
Kromě toho mohou řídící orgány EIB čas od času požádat Výbor pro investiční facilitu, aby zaujal stanovisko ke všem návrhům financování nebo k určitým kategoriím návrhů financování.
4. EIB odpovídá za to, že Výboru pro investiční facilitu jsou včas předloženy veškeré záležitosti, jež vyžadují jeho schválení nebo stanovisko podle odstavců 2 a 3. Každý návrh, který je Výboru pro investiční facilitu předložen za účelem vyjádření stanoviska, musí splňovat příslušná kritéria a zásady stanovené v operačních pokynech pro investiční facilitu.
5. EIB úzce spolupracuje s Komisí a případně koordinuje svou činnost s dalšími dárci. EIB zejména:
a)
připravuje nebo reviduje společně s Komisí operační pokyny pro provádění investiční facility uvedené v odst. 2 písm. a). EIB odpovídá za dodržování pokynů a zajišťuje, aby projekty, které podporuje, splňovaly mezinárodní sociální a environmentální normy a byly v souladu s cíli dohody o partnerství AKT-EU, s obecnými zásadami rozvojové politiky Unie a s příslušnými strategiemi spolupráce s danou zemí nebo regionem;
b)
žádá Komisi o stanovisko při přípravě investičních strategií, plánů činnosti a dokumentů týkajících se obecné politiky;
c)
informuje Komisi o projektech, které spravuje, v souladu s čl. 18 odst. 1. EIB žádá Komisi ve fázi posuzování projektů o stanovisko ke shodě projektů s příslušnou strategií spolupráce s určitou zemí či regionem nebo případně s obecnými cíli investiční facility;
d)
s výjimkou úrokových příspěvků spadajících pod celkový příděl podle odst. 3 písm. a) žádá ve fázi posuzování projektů Komisi o souhlas s jakýmkoli návrhem na úrokový příspěvek předloženým Výboru pro investiční facilitu, pokud jde o jeho soulad s čl. 2 odst. 7 a čl. 4 odst. 2 přílohy II dohody o partnerství AKT-EU a s kritérii stanovenými v operačních pokynech pro investiční facilitu.
Pokud Komise do tří týdnů od předložení návrhu neoznámí záporné stanovisko k návrhu, má se za to, že k návrhu zaujala kladné stanovisko nebo že s návrhem souhlasí. Pokud jde o stanoviska k projektům finančního nebo veřejného sektoru a o souhlas s úrokovými příspěvky, může Komise požádat, aby jí byl konečný návrh projektu předložen k vyjádření stanoviska nebo ke schválení dva týdny předtím, než je zaslán Výboru pro investiční facilitu.
6. EIB nepřikročí k žádnému opatření podle odst. 3 písm. a), b) nebo c), pokud Výbor pro investiční facilitu nezaujme kladné stanovisko.
Pokud Výbor pro investiční facilitu zaujme kladné stanovisko, rozhodne EIB o návrhu v souladu s vlastními postupy. Zejména může rozhodnout, že návrh nebude uskutečněn. EIB pravidelně informuje Výbor pro investiční facilitu a Komisi o případech, kdy se rozhodla návrhy neuskutečnit.
O půjčkách z vlastních zdrojů a o investicích v rámci investiční facility, pro které není vyžadováno stanovisko Výboru pro investiční facilitu, rozhoduje EIB v souladu s vlastními postupy a v případě investiční facility v souladu s operačními pokyny pro investiční facilitu a investičními strategiemi schválenými Výborem pro investiční facilitu.
Bez ohledu na záporné stanovisko Výboru pro investiční facilitu k návrhu na poskytnutí úrokového příspěvku může EIB poskytnout danou půjčku bez přiznání úrokového příspěvku. EIB pravidelně informuje Výbor pro investiční facilitu a Komisi o každém případě, kdy se rozhodne takto postupovat.
EIB může za podmínek stanovených v operačních pokynech pro investiční facilitu a za podmínky, že základní účel půjčky nebo investice v rámci investiční facility zůstane nezměněn, rozhodnout o změně podmínek půjčky nebo investice v rámci investiční facility, k níž Výbor pro investiční facilitu zaujal kladné stanovisko podle odstavce 3, nebo každé půjčky, k níž Výbor pro investiční facilitu zaujal kladné stanovisko, pokud jde o úrokové příspěvky. EIB může zejména rozhodnout o zvýšení objemu půjčky nebo investice v rámci investiční facility až o 20 %.
Toto zvýšení může mít u projektů s úrokovými příspěvky podle čl. 2 odst. 7 přílohy II dohody o partnerství AKT-EU za následek poměrný nárůst úrokového příspěvku. EIB pravidelně informuje Výbor pro investiční facilitu a Komisi o každém případě, kdy se rozhodne takto postupovat. U projektů spadajících pod čl. 2 odst. 7 přílohy II dohody o partnerství AKT-EU, u kterých bylo požádáno o zvýšení úrokového příspěvku, je Výbor pro investiční facilitu požádán o stanovisko předtím, než EIB učiní další kroky.
7. EIB spravuje investice prostřednictvím investiční facility a veškeré prostředky držené na účet investiční facility v souladu s cíli dohody o partnerství AKT-EU. Může se zejména podílet na činnosti řídících a dozorčích orgánů právnických osob, v nichž investiční facilita investuje, a může v souladu s operačními pokyny pro investiční facilitu uzavírat vyrovnání, udílet absolutorium a měnit práva, která má na účet investiční facility.
HLAVA V
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 17
Účast třetí země nebo regionu
Za účelem zajištění soudržnosti a účinnosti pomoci Unie může Komise rozhodnout, že rozvojové země, které nepatří mezi státy AKT, a subjekty pro regionální integraci s účastí států AKT, které podporují regionální spolupráci a integraci a jsou způsobilé pro pomoc Unie podle jiných finančních nástrojů Unie pro vnější činnost, a pokud je příslušný projekt nebo program regionální nebo přeshraniční povahy v souladu s článkem 6 přílohy IV dohody o partnerství AKT-EU, jsou způsobilé k financování podle čl. 1 odst. 2 písm. a) bodu i) vnitřní dohody. Zámořské země a území způsobilé pro pomoc Unie podle rozhodnutí 2013/755/EU a nejvzdálenější regiony Unie se mohou také účastnit projektů nebo programů regionální spolupráce, přičemž finančními prostředky umožňující účast těchto území nebo nejvzdálenějších regionů se doplňují finanční prostředky podle čl. 1 odst. 2 písm. a) bodu i) vnitřní dohody. Měl by být zohledněn cíl posílené spolupráce mezi členskými státy, nejvzdálenějšími regiony Unie, zámořskými zeměmi a územími a státy AKT a popřípadě by měly být zřízeny koordinační mechanismy. Ustanovení týkající se tohoto financování a typů financování uvedených v nařízení Rady (EU) 2015/323 (15) je možné zahrnout do strategických dokumentů a víceletých orientačních programů a do akčních programů a opatření uvedených v článku 9 tohoto nařízení.
Článek 18
Sledování a hodnocení pomoci z ERF a podávání zpráv o ní
1. Komise a EIB pravidelně monitorují své akce a financovaná opatření a přezkoumávají pokrok v dosahování očekávaných výsledků. Komise vyhodnotí také dopad a účinnost svých odvětvových politik a akcí a účinnost programování, případně prostřednictvím nezávislých externích hodnocení. Návrhy Rady na nezávislá externí hodnocení se náležitě zohlední. Hodnocení by měla vycházet ze zásad osvědčených postupů stanovených Výborem pro rozvojovou pomoc OECD, aby se Komise přesvědčila, zda jsou plněny konkrétní cíle s přihlédnutím k rovnosti pohlaví, a aby v zájmu zlepšení budoucích operací zformulovala doporučení a poskytla podklady s cílem usnadnit učení. Tato hodnocení se provádí na základě předem vymezených, jasných a transparentních ukazatelů, které jsou případně vypracovány pro konkrétní zemi a jsou měřitelné.
EIB prostřednictvím postupů stanovených v operačních pokynech pro investiční facilitu pravidelně informuje Komisi a členské státy o provádění projektů financovaných ze zdrojů 11. ERF, které spravuje.
2. Komise své hodnotící zprávy společně s reakcí svých útvarů na hlavní doporučení zasílá pro informaci členským státům prostřednictvím Výboru ERF a EIB. Veškerá hodnocení, včetně doporučení a následných opatření, je možno na žádost členského státu projednat ve Výboru ERF. V takových případech Komise podá o rok později Výboru ERF zprávu o provádění dohodnutých následných opatření. Výsledky se použijí jako zpětná vazba pro sestavování programů a přidělování zdrojů.
3. Do fáze hodnocení pomoci Unie poskytované na základě tohoto nařízení zapojí Komise ve vhodné míře příslušné zúčastněné subjekty a může případně usilovat o provádění společných hodnocení s členskými státy, ostatními dárci a partnery v rámci rozvojové spolupráce.
4. Komise přezkoumává pokrok dosažený při provádění 11. ERF, včetně víceletých orientačních programů, a počínaje rokem 2016 každoročně předkládá Radě zprávu o provádění. Zpráva obsahuje analýzu hlavních výstupů a výsledků, a pokud možno i podíl finanční pomoci Unie na dopadech. Za tímto účelem se vytvoří rámec pro výsledky. Zpráva Komise se zasílá rovněž Evropskému parlamentu, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů.
5. Výroční zpráva obsahuje rovněž informace za předchozí rok týkající se financovaných opatření, výsledků monitorování a hodnocení, zapojení příslušných partnerů v rámci rozvojové spolupráce a provádění závazků a prostředků na platby v členění podle jednotlivých zemí, regionů a oblastí spolupráce. Obsahuje rovněž kvalitativní analýzu původně předpokládaných a dosažených výsledků, založenou mimo jiné na údajích z monitorovacích systémů, a kroky navazující na získané poznatky.
6. Zpráva v maximální míře využívá konkrétní a měřitelné ukazatele týkající se úlohy pomoci při naplňování cílů dohody o partnerství AKT-EU. Zpráva odráží hlavní ponaučení a naplňování doporučení z hodnocení z předešlých let. Ve vhodných případech zpráva rovněž pokud možno posoudí dodržování zásad účinnosti pomoci, včetně zásad týkajících se inovativních finančních nástrojů.
7. Unie a její členské státy nejpozději do konce roku 2018 provedou přezkum výkonnosti, v jehož rámci prostřednictvím ukazatelů výstupů, výsledků a dopadu měřících účinnost využití zdrojů a účinnost ERF posoudí stupeň realizace závazků a plateb a výsledky a dopad poskytované pomoci. Uvedený přezkum se zaměří rovněž na přispění financovaných opatření k dosahování cílů dohody o partnerství AKT-EU a k plnění priorit Unie, jak jsou stanoveny v Agendě pro změnu. Přezkum se uskutečňuje na základě návrhu Komise.
8. EIB poskytuje Výboru pro finanční facilitu informace o pokroku dosaženém při naplňování cílů investiční facility. Podle článku 6b přílohy II dohody o partnerství AKT-EU se v polovině období a na konci doby trvání 11. ERF provede společný přezkum celkové výkonnosti investiční facility. Přezkum v polovině období provede nezávislý externí odborník ve spolupráci s EIB a tento přezkum je zpřístupněn Výboru pro investiční facilitu.
Článek 19
Výdaje na opatření v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti
Odhad celkových ročních výdajů na opatření v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti se provede na základě přijatých orientačních programových dokumentů. Finanční prostředky přidělené v rámci ERF jsou předmětem každoročního systému sledování založeného na metodice OECD („ukazatele z Ria“), aniž by bylo vyloučeno použití přesnějších metodik, jsou-li dostupné; tento systém je začleněn do stávající metodiky řízení výkonnosti programů EU, aby bylo možné vyčíslit výdaje vztahující se k opatřením v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti na úrovni akčních programů, individuálních a zvláštních opatření uvedených v článku 9 a zaznamenaných do hodnocení a výročních zpráv.
Článek 20
Evropská služba pro vnější činnost
Toto nařízení se uplatňuje v souladu s rozhodnutím 2010/427/EU.
Článek 21
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 2. března 2015.
ROZPORZĄDZENIE RADY (UE) 2015/322
z dnia 2 marca 2015 r.
w sprawie realizacji 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej i Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając Umowę o partnerstwie między członkami grupy państw Afryki, Karaibów i Pacyfiku, z jednej strony, a Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi, z drugiej strony, ze zmianami (1) (zwaną dalej „Umową o partnerstwie AKP-UE”),
uwzględniając Umowę wewnętrzną między przedstawicielami rządów państw członkowskich Unii Europejskiej, zebranymi w Radzie, w sprawie finansowania pomocy Unii Europejskiej na podstawie wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020 zgodnie z Umową o partnerstwie AKP-UE oraz w sprawie przydzielania pomocy finansowej dla krajów i terytoriów zamorskich, do których stosuje się część czwartą Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (2) (zwaną dalej „Umową wewnętrzną”), w szczególności jej art. 10 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Inwestycyjnego,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Decyzja nr 1/2013 Rady Ministrów AKP-UE (3) ustanawia wieloletnie ramy finansowe współpracy z państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP) w latach 2014-2020 w drodze dodania nowego załącznika Ic do Umowy o partnerstwie AKP-UE.
(2)
W Umowie wewnętrznej określa się różne pule finansowe w ramach 11. Europejskiego Funduszu Rozwoju (zwanego dalej „EFR”), klucz do ustalenia wkładu oraz poszczególne wkłady do 11. EFR; ustanawia się w niej również komitet EFR oraz Komitet Instrumentu Inwestycyjnego, a także określa się sposób ważenia głosów i zasadę większości kwalifikowanej w tych komitetach.
(3)
W Umowie wewnętrznej określa się ponadto łączną kwotę pomocy Unii dla grupy państw AKP (z wyłączeniem Republiki Południowej Afryki) oraz dla krajów i terytoriów zamorskich (zwanych dalej „KTZ”) na siedmioletni okres od 2014 r. do 2020 r. w wysokości 30 506 mln EUR z wkładów państw członkowskich. Z kwoty tej 29 089 mln EUR przydzielono państwom AKP zgodnie z wieloletnimi ramami finansowymi na lata 2014-2020, o których mowa w załączniku Ic do Umowy o partnerstwie AKP-UE, 364,5 mln EUR przydzielono KTZ, a 1 052,5 mln EUR przydzielono Komisji na wydatki na działania wspierające ponoszone przez Komisję przy programowaniu i realizowaniu EFR; z tej ostatniej kwoty przynajmniej 76,3 mln EUR ma zostać przydzielone Komisji na działania służące zwiększeniu wpływu programów EFR, o czym mowa w art. 6 ust. 3 Umowy wewnętrznej.
(4)
Przydział środków z 11. EFR dla KTZ jest regulowany decyzją Rady 2013/755/UE (4) oraz wprowadzającymi ją w życie przepisami wykonawczymi i wszelkimi późniejszymi aktualizacjami.
(5)
Działania objęte rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/96 (5) i kwalifikujące się do finansowania na jego podstawie powinny być finansowane ze środków 11. EFR jedynie w wyjątkowych przypadkach, w których taka pomoc jest niezbędna do zapewnienia ciągłości współpracy przy przywracaniu stabilnych warunków umożliwiających rozwój w następstwie kryzysu i nie może być finansowana z budżetu ogólnego Unii.
(6)
W dniu 11 kwietnia 2006 r. Rada przyjęła zasadę finansowania Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce z EFR i uzgodniła przyszłe sposoby i strukturę jego funkcjonowania.
(7)
Państwa AKP również będą kwalifikować się do otrzymania pomocy Unii w ramach programów tematycznych na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 233/2014 (6), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 234/2014 (7), rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 (8) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 235/2014 (9). Programy te powinny stanowić, w stosunku do programów finansowanych ze środków 11. EFR, wartość dodaną, być z nimi spójne oraz spełniać rolę uzupełniającą.
(8)
Jak stwierdzono w motywie 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1288/2013 (10), aby propagować międzynarodowy wymiar szkolnictwa wyższego, można udostępnić środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju - zgodnie z regulującymi go procedurami - na działania związane z mobilnością edukacyjną do lub z państw nienależących do UE oraz na współpracę i dialog polityczny z organami, instytucjami oraz organizacjami z tych państw. Do wykorzystania tych środków finansowych będą miały zastosowanie przepisy rozporządzenia (UE) nr 1288/2013.
(9)
Ponadto należy w dalszym ciągu promować współpracę regionalną między państwami AKP, KZT i najbardziej oddalonymi regionami Unii. Zgodnie z art. 10 ust. 1 Umowy wewnętrznej rozporządzenie w sprawie realizacji powinno zawierać stosowne środki umożliwiające dopasowanie wysokości środków finansowych przekazywanych z 11. EFR i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w celu sfinansowania projektów współpracy między regionami najbardziej oddalonymi Unii i państwami AKP, a także KTZ w regionie Karaibów, w Afryce Zachodniej i na Oceanie Indyjskim, w szczególności uproszczone mechanizmy wspólnego zarządzania takimi projektami.
(10)
W celu realizacji 11. EFR należy ustalić procedurę programowania, analizy i zatwierdzania pomocy oraz określić szczegółowe zasady nadzoru nad wykorzystaniem pomocy.
(11)
Konsensus europejski w sprawie rozwoju z dnia 22 grudnia 2005 r. i konkluzje Rady z dnia 14 maja 2012 r. w sprawie „Zwiększania wpływu unijnej polityki rozwoju - Programu działań na rzecz zmian” powinny zapewnić ogólne ramy polityki w celu kierowania programowaniem i realizowaniem 11. EFR, w tym uzgodnione na szczeblu międzynarodowym zasady skuteczności pomocy, takie jak zasady określone w: Deklaracji paryskiej w sprawie skuteczności pomocy (2005 r.); Unijnym kodeksie postępowania w sprawie komplementarności i podziału pracy w ramach polityki na rzecz rozwoju (2007 r.); unijnych wytycznych dotyczących Programu działania z Akry (2008 r.); wspólnym stanowisku UE, m.in. dotyczącym unijnej gwarancji przejrzystości i innych aspektów przejrzystości i rozliczalności, na czwarte forum wysokiego szczebla w sprawie skuteczności pomocy w Pusanie, które zaowocowało m.in. dokumentem końcowym z posiedzenia w Pusanie (2011 r.); planie działania w sprawie równości płci w kontekście działań zewnętrznych (2010 r.) oraz Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, której stroną jest Unia.
(12)
W dniu 14 maja 2012 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie przyszłego podejścia do wsparcia budżetowego UE na rzecz państw trzecich. W tych konkluzjach Rada stwierdziła, że jest zdecydowana skutecznie stosować wsparcie budżetowe, aby przyczyniać się do ograniczania ubóstwa i do aktywniejszego korzystania z systemów krajowych, zwiększać przewidywalność pomocy i odpowiedzialność krajów partnerskich w zakresie opracowywania polityk i reform, zgodnie z Konsensusem europejskim w sprawie rozwoju i Programem działań na rzecz zmian, jak również z programem skuteczności pomocy międzynarodowej.
(13)
Unia powinna propagować kompleksowe podejście do reagowania na kryzysy i katastrofy oraz na sytuacje, w których dochodzi do konfliktów i zachwiania stabilności, także w okresach przejściowych. Podstawą tego podejścia powinny być w szczególności konkluzje Rady w sprawie bezpieczeństwa i rozwoju, w sprawie reakcji Unii na sytuacje niestabilności i w sprawie zapobiegania konfliktom, a także wszelkie odpowiednie konkluzje przyjęte później. Unia powinna stosować podejście i zasady Nowego ładu na rzecz państw niestabilnych. Pomogłoby to zapewnić odpowiednią równowagę między podejściami zorientowanymi na kwestie bezpieczeństwa, kwestie dyplomatyczne, kwestie rozwoju i kwestie humanitarne, a także połączyłoby doraźną reakcję z długofalowym wsparciem instytucjonalnym.
(14)
W swoich konkluzjach z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie sprawozdania Komisji dotyczącego wsparcia udzielanego przez UE na rzecz demokratycznych rządów ze szczególnym uwzględnieniem inicjatywy dotyczącej sprawowania rządów, Rada odnotowała, że niezależnie od potrzeb kraju partnerskiego i zaangażowania Unii w zapewnienie przewidywalnego finansowania, elementy podejścia opartego na bodźcach w programowaniu mogą stymulować postępy i osiąganie wyników w demokratycznych rządach oraz powinny pozwolić na dynamiczną reakcję na poziom zaangażowania i postępów w zakresie praw człowieka, demokracji, praworządności i dobrych rządów. Rada zauważyła również, że podczas gdy bodźce finansowe nie są wystarczające do pobudzenia demokratycznych reform, podejście oparte na bodźcach najlepiej sprawdza się wówczas, gdy dostępna jest krytyczna masa finansowania, umożliwiająca osiągnięcie istotnego wpływu i rezultatów, oraz wtedy, kiedy dotacje stanowią część szerszej strategii unijnego zaangażowania. Przyjmując podejście oparte na bodźcach, należy uwzględnić doświadczenie i wnioski zdobyte w przeszłości w związku ze stosowaniem mechanizmów uzależnionych od wyników, takich jak inicjatywa dotycząca sprawowania rządów realizowana w ramach 10. EFR.
(15)
W ciągu 2013 r. komitet EFR ustanowiony na mocy Umowy wewnętrznej w sprawie 10. EFR (11) przeprowadził kilka wstępnych wymian poglądów na temat metody określania wieloletnich, indykatywnych przydziałów zasobów 11. EFR. W toku dyskusji ustalono podstawę ostatecznego zatwierdzenia indykatywnych przydziałów krajowych.
(16)
Unia powinna dążyć do jak najskuteczniejszego wykorzystania dostępnych zasobów w celu optymalizacji wpływu prowadzonych przez nią działań zewnętrznych. Powinno się to osiągać dzięki spójności i komplementarności unijnych instrumentów działań zewnętrznych oraz dzięki wykorzystaniu w stosownych przypadkach instrumentów finansowych, które mają efekt mnożnikowy. Unia powinna dążyć również do zachowania spójności z innymi obszarami swoich działań zewnętrznych na etapie tworzenia unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju, programowania działań strategicznych, a także realizacji działań.
(17)
Do wielkich wyzwań, wobec których stoi Unia, należą walka ze zmianą klimatu i ochrona środowiska; w tych dziedzinach istnieje pilna potrzeba działania na szczeblu międzynarodowym. Zgodnie z zamierzeniem sformułowanym w komunikacie Komisji Europejskiej z dnia 29 czerwca 2011 r. zatytułowanym „Budżet z perspektywy strategii »Europa 2020«”, w którym podkreślono zobowiązanie Unii do propagowania w swoich politykach wewnętrznych i zewnętrznych inteligentnego, trwałego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego w ramach jednoczenia aspektów gospodarczych, społecznych i środowiskowych, niniejsze rozporządzenie powinno w miarę możliwości przyczynić się do osiągnięcia celu, jakim jest przeznaczenie co najmniej 20 % unijnego finansowania na działania w dziedzinie klimatu, przy jednoczesnym poszanowaniu zasady partnerstwa z państwami AKP zapisanej w Umowie o partnerstwie AKP-UE. Działania związane z przekształcaniem społeczeństwa Europy w społeczeństwo niskoemisyjne i odporne na zmianę klimatu powinny w miarę możliwości wzajemnie się uzupełniać, aby wzmocnić swoje oddziaływanie.
(18)
Unia i państwa członkowskie powinny poprawić spójność i komplementarność swoich polityk współpracy na rzecz rozwoju, w szczególności poprzez reagowanie na priorytetowe potrzeby krajów i regionów partnerskich na poziomie krajowym i regionalnym. W celu zapewnienia wzajemnej komplementarności i wzmacniania unijnej polityki współpracy na rzecz rozwoju i polityki państw członkowskich w tej dziedzinie należy na szczeblu lokalnym pracować nad wspólnym wieloletnim programowaniem i krokami następczymi w szczególności: wspólną analizą, wspólną reakcją, podziałem pracy, indykatywnymi przydziałami finansowymi i w stosownych przypadkach nad wspólnymi ramami dotyczącymi wyników.
(19)
Podczas szczytu UE-Afryka w grudniu 2007 r. przyjęto wspólną strategię Afryka-UE, potwierdzoną w ramach szczytu UE-Afryka, który odbył się w listopadzie 2010 r. Rada przyjęła również konkluzje w sprawie wspólnej strategii partnerstwa Karaiby-UE w dniu 19 listopada 2012 r., zastępując konkluzje Rady z dnia 11 kwietnia 2006 r. w sprawie partnerstwa UE-Karaiby. W odniesieniu do regionu Pacyfiku Rada przyjęła konkluzje w sprawie odnowionego partnerstwa na rzecz rozwoju w dniu 14 maja 2012 r., aktualizując i uzupełniając strategię przyjętą w 2006 r. (konkluzje Rady z dnia 17 lipca 2006 r.).
(20)
Interesy finansowe Unii powinny być chronione przez cały cykl wydatkowania za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków w zakresie zapobiegania, wykrywania i analizy nieprawidłowości, odzyskiwania środków straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar. Działania te należy prowadzić zgodnie z obowiązującymi umowami zawartymi z organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi.
(21)
Decyzja Rady 2010/427/UE (12) zawiera opis organizacji i funkcjonowania Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
CELE I ZASADY OGÓLNE
Artykuł 1
Cele i kryteria kwalifikowalności
1. Współpraca geograficzna z państwami i regionami AKP w kontekście 11. EFR opiera się na celach, podstawowych zasadach i wartościach określonych w postanowieniach ogólnych Umowy o partnerstwie AKP-UE.
2. W szczególności oraz w ramach zasad i celów działań zewnętrznych Unii, Konsensusu europejskiego w sprawie rozwoju, Programu działań na rzecz zmian oraz późniejszych zmian i dodatków do nich:
a)
najważniejszym celem współpracy na podstawie niniejszego rozporządzenia jest zmniejszenie, a docelowo likwidacja ubóstwa;
b)
współpraca na podstawie niniejszego rozporządzenia przyczyni się również do:
(i)
stwarzania korzystnych warunków dla trwałego, sprzyjającego włączeniu społecznemu rozwoju gospodarczego, społecznego i w dziedzinie środowiska;
(ii)
konsolidacji i wspierania demokracji, praworządności, dobrych rządów, praw człowieka i odpowiednich zasad prawa międzynarodowego; oraz
(iii)
realizowania podejścia opartego na poszanowaniu praw obejmujących wszystkie prawa człowieka.
Postęp w realizacji celów, o których mowa w akapicie pierwszym, mierzy się za pomocą odpowiednich wskaźników, w szczególności wskaźników rozwoju społecznego, mianowicie milenijnego celu rozwoju MCR 1 - w przypadku celu określonego w akapicie pierwszym lit. a), oraz milenijnych celów rozwoju MCR 1 do 8 - w przypadku celów, o których mowa w akapicie pierwszym lit. b), a także - po 2015 r. - innych wskaźników uzgodnionych przez Unię i jej państwa członkowskie na poziomie międzynarodowym.
3. Programowanie jest zaprojektowane tak, aby w możliwie największym stopniu spełniać kryteria oficjalnej pomocy rozwojowej określone przez Komitet Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD/DAC), uwzględniając cel Unii, jakim jest zapewnienie, by w latach 2014-2020 co najmniej 90 % jej ogólnej pomocy zewnętrznej stanowiło oficjalnej pomocy rozwojowej.
4. Działania objęte rozporządzeniem Rady (WE) nr 1257/96 i kwalifikujące się do finansowania na jego podstawie zasadniczo nie są finansowane na mocy niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków, w których istnieje konieczność zapewnienia ciągłości współpracy w czasie przechodzenia od warunków kryzysowych do sytuacji ustabilizowanej, umożliwiającej rozwój. W takich przypadkach szczególną uwagę zwraca się na zapewnienie skutecznego powiązania pomocy humanitarnej ze wsparciem na rzecz odbudowy i rozwoju oraz na to, by elementy te przyczyniały się do zmniejszania ryzyka związanego z klęskami żywiołowymi i do odporności na to ryzyko.
Artykuł 2
Zasady ogólne
1. Podczas wprowadzania w życie niniejszego rozporządzenia zapewnia się spójność z innymi obszarami działań zewnętrznych Unii i jej polityką w innych istotnych dziedzinach oraz spójność polityki na rzecz rozwoju, działając w myśl art. 208 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). W tym celu działania finansowane na mocy niniejszego rozporządzenia, w tym zarządzane przez Europejski Banki Inwestycyjny (EBI), opierają się na zasadach polityki współpracy, określonych w takich dokumentach jak porozumienia, deklaracje i plany działania, wiążących Unię oraz zainteresowane państwa trzecie i regiony, a także na decyzjach Unii, szczególnych interesach, priorytetach polityki i strategiach.
2. Unia Europejska oraz państwa członkowskie pracują na rzecz wspólnego wieloletniego programowania w oparciu o strategie ograniczania ubóstwa krajów partnerskich lub równoważne strategie rozwojowe. Mogą one podejmować wspólne działania obejmujące wspólną analizę strategii określających priorytetowe sektory interwencji i podział zadań wewnątrz kraju oraz wspólną odpowiedź na te strategie poprzez wspólne misje z szerokim udziałem darczyńców oraz poprzez stosowanie mechanizmów współfinansowania i uzgodnień dotyczących delegowanej współpracy.
3. Unia propaguje wielostronne podejście do ogólnoświatowych wyzwań oraz współpracuje z państwami członkowskimi i państwami partnerskimi w tym zakresie. W stosownych przypadkach wspiera współpracę z organizacjami międzynarodowymi oraz organami i innymi darczyńcami, działającymi na zasadzie dwustronnej.
4. Stosunki między Unią i jej państwami członkowskimi a krajami partnerskimi opierają się na wspólnych wartościach w zakresie praw człowieka, demokracji i praworządności, jak również na zasadach odpowiedzialności i wzajemnej rozliczalności, oraz będą przyczyniać się do wspierania tych wartości. Wsparcie dla partnerów będzie dostosowane odpowiednio do ich rozwoju, zaangażowania i postępów w zakresie praw człowieka, demokracji, praworządności i dobrych rządów.
Ponadto w stosunkach z krajami partnerskimi uwzględnia się zaangażowanie tych krajów w realizację umów międzynarodowych i ich osiągnięcia w tym zakresie oraz stosunki umowne z Unią, w tym w dziedzinie migracji, jak przewiduje Umowa o partnerstwie AKP-UE.
5. Unia działa na rzecz skutecznej współpracy z krajami i regionami partnerskimi zgodnie z najlepszą praktyką międzynarodową. Unia dostosowuje swoje wsparcie do krajowych lub regionalnych strategii rozwoju swoich partnerów, a także w miarę możliwości do ich polityki w zakresie reform i procedur oraz wspiera demokratyczne zaangażowanie oraz krajową i wzajemną odpowiedzialność poszczególnych krajów. W tym celu Unia wspiera:
a)
proces rozwoju, który jest przejrzysty i kierowany przez kraj lub region partnerski, za który ten kraj lub region odpowiada, obejmujący promowanie wiedzy fachowej na szczeblu lokalnym;
b)
podejście oparte na poszanowaniu praw obejmujących wszystkie prawa człowieka, zarówno obywatelskie, jak i polityczne, gospodarcze, społeczne i kulturalne, co ma na celu uwzględnianie zasad związanych z prawami człowieka we wdrażaniu niniejszego rozporządzenia, pomoc krajom partnerskim w przestrzeganiu ich międzynarodowych zobowiązań dotyczących praw człowieka i wspieranie osób, którym przysługują te prawa, w ich egzekwowaniu, ze szczególnym naciskiem na ubogie i szczególnie wrażliwe grupy społeczne;
c)
wzmocnienie pozycji społeczeństwa krajów partnerskich, otwarte i oparte na uczestnictwie podejście do kwestii rozwoju oraz szerokie zaangażowanie wszystkich segmentów społeczeństwa w proces rozwoju i dialog krajowy oraz regionalny, a także w dialog polityczny. Szczególną uwagę należy zwrócić na odpowiednie role parlamentów, władz lokalnych i społeczeństwa obywatelskiego, m.in. w odniesieniu do udziału, nadzoru i odpowiedzialności;
d)
skuteczne formy i instrumenty współpracy, zgodne z najlepszymi praktykami OECD/DAC, w tym wykorzystanie innowacyjnych instrumentów łączących dotacje i pożyczki oraz innych mechanizmów podziału ryzyka w wybranych sektorach i państwach oraz zaangażowanie sektora prywatnego, z należytym uwzględnieniem zagadnień dotyczących zdolności obsługi zadłużenia i liczby mechanizmów tego rodzaju, wymóg systematycznej oceny skutków zgodnie z celami niniejszego rozporządzenia, w szczególności z celem polegającym na ograniczaniu ubóstwa, oraz szczególne mechanizmy wsparcia budżetowego, takie jak umowy na rzecz budowania państwowości. Wszystkie programy, interwencje oraz formy i instrumenty współpracy dostosowuje się do konkretnej sytuacji poszczególnych krajów lub regionów partnerskich, koncentrując się na podejściach opartych na programach, na zapewnianiu przewidywalnego finansowania pomocy, na mobilizacji środków prywatnych, w tym z lokalnego sektora prywatnego, na zapewnianiu powszechnego i niedyskryminującego dostępu do podstawowych usług oraz na rozwijaniu i wykorzystywaniu systemów krajowych;
e)
mobilizację dochodów krajowych i wzmocnienie polityki fiskalnej krajów partnerskich w celu zmniejszenia ubóstwa i uzależnienia od pomocy;
f)
pogłębienie wpływu polityki i programowania w różnych dziedzinach poprzez koordynację i harmonizację działań darczyńców w celu stworzenia synergii, unikanie nakładania się i dublowania działań, zapewnienia większej komplementarności oraz wspierania inicjatyw z udziałem wszystkich darczyńców oraz poprzez koordynację działań w krajach i regionach partnerskich z zastosowaniem uzgodnionych wytycznych i najlepszych praktyk w zakresie koordynacji i skuteczności pomocy;
g)
oparte na wynikach podejście do kwestii rozwoju, m.in. poprzez przejrzyste i określane przez poszczególne państwa ramy wyników, których podstawą są, w stosownych przypadkach, uzgodnione na poziomie międzynarodowym wartości docelowe i porównywalne oraz dające się skumulować wskaźniki, takie jak określone w milenijnych celach rozwoju, co pozwoli na ocenę i przedstawienie wyników, w tym rezultatów i wpływu pomocy rozwojowej.
6. W stosownych przypadkach Unia wspiera działania przyczyniające się do realizacji dwustronnej, regionalnej i wielostronnej współpracy oraz dialogu, rozwojowy wymiar umów o partnerstwie oraz trójstronną współpracę. Unia wspiera współpracę południe-południe.
7. W swoich działaniach w zakresie współpracy na rzecz rozwoju Unia odpowiednio wykorzystuje i rozpowszechnia doświadczenia państw członkowskich związane z procesami reform i procesem przejścia oraz wyciągnięte z nich wnioski.
8. Unia dąży do zapewnienia regularnej wymiany informacji z uczestnikami partnerstwa zgodnie z art. 4 Umowy o partnerstwie AKP-UE.
TYTUŁ II
PROGRAMOWANIE I PRZYDZIAŁ ŚRODKÓW FINANSOWYCH
Artykuł 3
Ramy ogólne przydziału środków finansowych
1. Komisja określa wieloletnie, indykatywne przydziały zasobów dla każdego z państw i regionów AKP oraz na rzecz współpracy między państwami AKP na podstawie kryteriów określonych w art. 3, 9 i 12c załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE, w ramach limitów finansowych określonych w art. 2 Umowy wewnętrznej.
2. Na etapie określania indykatywnych przydziałów krajowych stosuje się zróżnicowane podejście, aby zapewnić krajom partnerskim prowadzenie współpracy dostosowanej do ich specyfiki z uwzględnieniem:
a)
ich potrzeb;
b)
ich zdolności do generowania zasobów finansowych, możliwości dostępu do źródeł finansowania i zdolności absorpcyjnej;
c)
ich zobowiązań i osiąganych wyników; oraz
d)
możliwego wpływu pomocy unijnej.
Podczas przyznawania środków priorytetowo traktuje się kraje najbardziej potrzebujące, w szczególności kraje najsłabiej rozwinięte, kraje o niskich dochodach, kraje znajdujące się w sytuacji kryzysowej, pokryzysowej, niestabilnej i podatne na zagrożenia.
Unia dostosuje swoją pomoc dzięki dynamicznym, zorientowanym na wyniki i właściwym dla poszczególnych krajów środków, o których mowa w art. 7 ust. 2, zależnie od sytuacji danego kraju, jego zaangażowania i postępów w kwestiach takich jak dobre rządy, prawa człowieka, demokracja, praworządność, a także zdolności tego kraju do przeprowadzania reform i zaspokojania żądań i potrzeb jego ludności.
3. Komitet EFR wymienia poglądy na temat metody określania wieloletnich, indykatywnych przydziałów zasobów, o których mowa w ust. 1.
Artykuł 4
Ramy ogólne programowania
1. Proces programowania dotyczący pomocy dla państw i regionów AKP w ramach Umowy o partnerstwie AKP-UE odbywa się zgodnie z ogólnymi zasadami, o których mowa w art. 1-14 załącznika IV do tej umowy oraz w art. 1 i 2 niniejszego rozporządzenia.
2. Z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ust. 3 programowania dokonuje się wspólnie z danym krajem lub regionem partnerskim i dostosowuje się je do strategii danego kraju lub regionu na rzecz ograniczania ubóstwa lub strategii im równoważnych.
W celu zwiększenia spójności, komplementarności i jednolitości swoich działań w zakresie współpracy Unia i jej państwa członkowskie prowadzą wzajemne konsultacje we wczesnej fazie procesu programowania i przez cały ten proces. Konsultacje te mogą skutkować wspólnym programowaniem z udziałem reprezentowanych na miejscu państw członkowskich. Wspólne programowanie powinno opierać się na wykorzystaniu najmocniejszych stron poszczególnych darczyńców unijnych. Zachęca się wszystkie pozostałe państwa członkowskie do wnoszenia wkładu na rzecz wzmocnienia wspólnych działań zewnętrznych podejmowanych przez Unię.
Operacje finansowania przez EBI przyczyniają się do stosowania ogólnych zasad Unii, w szczególności tych określonych w art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE), oraz realizacji celów Umowy o partnerstwie AKP-UE, takich jak ograniczanie ubóstwa poprzez trwały, sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost oraz rozwój gospodarczy, społeczny i w dziedzinie środowiska. EBI i Komisja powinny dążyć w stosownych przypadkach do zmaksymalizowania efektu synergii w procesie programowania 11. EFR. Konsultacje z EBI dotyczące spraw związanych z jego wiedzą fachową i operacjami odbywają się na wczesnym etapie, co ma zwiększyć spójność działań zewnętrznych podejmowanych przez Unię.
Konsultacje prowadzone są też z pozostałymi darczyńcami i partnerami w dziedzinie rozwoju, między innymi z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego oraz władz lokalnych i regionalnych.
3. W okolicznościach takich jak te, o których mowa w art. 3 ust. 3 oraz w art. 4 ust. 5 załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE, Komisja może ustanowić szczegółowe przepisy dotyczące programowania i realizacji pomocy rozwojowej w drodze samodzielnego zarządzania zasobami przydzielonymi danemu państwu zgodnie z polityką Unii w odpowiednich obszarach.
4. Unia będzie zasadniczo koncentrowała swoją pomoc dwustronną na maksymalnie trzech sektorach, których wybór ma zostać uzgodniony z krajami partnerskimi.
Artykuł 5
Dokumenty programowe
1. Dokumenty strategiczne są dokumentami sporządzanymi przez Unię oraz dany kraj lub region partnerski w celu zapewnienia spójnych ram polityki na rzecz rozwoju współpracy, zgodnie z ogólnym przeznaczeniem i zakresem, celami i ogólnymi zasadami Umowy o partnerstwie AKP-UE oraz zgodnie z zasadami określonymi w art. 2, 8 i 12a załącznika IV do tej umowy.
Podczas przygotowywania oraz wprowadzania w życie dokumentów strategicznych przestrzegane są zasady skuteczności pomocy: odpowiedzialność krajowa, partnerstwo, koordynacja, harmonizacja, dostosowanie do systemów państwa otrzymującego pomoc lub systemów regionalnych, przejrzystość oraz ukierunkowanie na rezultaty, zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia. Okres programowania musi być zasadniczo zsynchronizowany z cyklami strategicznymi kraju partnerskiego.
2. Za zgodą kraju lub regionu partnerskiego dokument strategiczny nie będzie wymagany od:
a)
krajów lub regionów posiadających strategię rozwoju w formie planu rozwoju lub podobnego dokumentu dotyczącego rozwoju, zatwierdzoną przez Komisję jako podstawa odpowiednich wieloletnich programów indykatywnych, w czasie przyjmowania ostatniego z wymienionych dokumentów;
b)
krajów lub regionów, dla których między Unią a państwami członkowskimi został uzgodniony wspólny wieloletni dokument programowy;
c)
krajów lub regionów, w których został już sporządzony wspólny dokument ramowy zapewniający kompleksowe podejście unijne do stosunków z danym krajem lub regionem partnerskim, w tym unijną politykę na rzecz rozwoju;
d)
regionów, które mają strategię wspólnie uzgodnioną z Unią;
e)
krajów, w których Unia zamierza zsynchronizować swoją strategię z nowym cyklem krajowym, począwszy od dnia 1 stycznia 2017 r.; w takich przypadkach wieloletni program indykatywny realizowany w okresie przejściowym między 2014 r. a początkiem nowego cyklu krajowego będzie obejmował działania Unii w odniesieniu do danego kraju.
3. Dokumenty strategiczne nie są wymagane od krajów lub regionów otrzymujących w ramach niniejszego rozporządzenia wstępny przydział funduszy unijnych w wysokości nieprzekraczającej 50 mln EUR na lata 2014-2020. W takich przypadkach wieloletnie programy indykatywne będą obejmowały działania Unii w odniesieniu do takich krajów lub regionów.
Jeżeli warianty, o których mowa w ust. 2 i 3, są dla danego kraju lub regionu partnerskiego nie do przyjęcia, sporządza się dokument strategiczny.
4. Z wyjątkiem okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 3, wieloletnie programy indykatywne są oparte na dialogu z danym krajem lub regionem partnerskim oraz są sporządzane na podstawie dokumentów strategicznych lub podobnych dokumentów, o których mowa w niniejszym artykule, a także będą przedmiotem umowy zawieranej z danym krajem lub regionem.
Na użytek niniejszego rozporządzenia, kiedy jest to zgodne z zasadami i warunkami ustalonymi w niniejszym ustępie, łącznie z indykatywnym przydziałem środków i z procedurą przewidzianą w art. 14, wspólny wieloletni dokument programowy, przewidziany w ust. 2 lit. b) niniejszego artykułu, można uznać za wieloletni program indykatywny w porozumieniu z danym krajem lub regionem partnerskim.
5. W wieloletnich programach indykatywnych określa się priorytetowe sektory wybrane do finansowania przez Unię, szczegółowe cele, oczekiwane rezultaty oraz wskaźniki efektywności, a także indykatywny przydział środków finansowych, zarówno całkowity, jak i w podziale na priorytetowe dziedziny. W programach wyjaśnione zostanie także, jak proponowane programy przyczynią się do ogólnej strategii krajowej, o której mowa w niniejszym artykule, i do realizacji Programu działań na rzecz zmian.
Zgodnie z zasadami skuteczności pomocy wewnętrzna strategia państw AKP dąży do uniknięcia fragmentaryzacji i zapewnia komplementarność z programami krajowymi i regionalnymi oraz stanowi dla nich rzeczywistą wartość dodaną.
6. Oprócz dokumentów programowych dla krajów i regionów Komisja i państwa AKP opracowuje wspólnie, za pośrednictwem Sekretariatu AKP, wewnętrzny dokument strategiczny państw AKP oraz powiązany wieloletni program indykatywny, zgodnie z zasadami ustanowionymi w art. 12-14 załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE.
7. Szczegółowe przepisy, o których mowa w art. 4 ust. 3, mogą mieć formę specjalnych programów wsparcia z uwzględnieniem szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 6 ust. 1.
Artykuł 6
Programowanie dla krajów i regionów znajdujących się w sytuacji kryzysowej, pokryzysowej lub niestabilności
1. Przy opracowywaniu dokumentów programowych dla krajów i regionów znajdujących się w sytuacji kryzysowej, pokryzysowej lub niestabilności lub krajów narażonych na klęski żywiołowe w sposób należyty uwzględnia się podatność tych krajów, regionów i ich ludności na zagrożenia, ich szczególne potrzeby oraz okoliczności panujące w danych krajach lub regionach.
Unia jest nadal w pełni zaangażowana we wdrażanie Nowego ładu na rzecz państw niestabilnych i jego zasad, skupiając się m.in. na pięciu celach dotyczących pokoju i budowania państwowości, dbając o przyjmowanie odpowiedzialności przez podmioty lokalne i ściśle dostosowując się do planów krajowych opracowywanych w ramach realizacji Nowego ładu.
Odpowiednią uwagę zwróci się na kwestię zapobiegania konfliktom i rozwiązywania ich, budowanie państwowości i pokoju, działania związane z pojednaniem i odbudową po zakończeniu konfliktu, kładąc szczególny nacisk na pluralistyczne i legalne polityki, bezpieczeństwo, sprawiedliwość, podstawy gospodarcze i tworzenie zdolności, tak by zagwarantować odpowiedzialne i uczciwe dostarczanie usług. Szczególną uwagę w tych procesach zwróci się na rolę kobiet i perspektywę dzieci.
Jeżeli kraje lub regiony partnerskie są bezpośrednio zaangażowane w sytuację kryzysową, pokryzysową lub niestabilności albo są nią dotknięte, szczególny nacisk zostaje położony na lepszą koordynację działań w zakresie pomocy, odbudowy i rozwoju wśród wszystkich zainteresowanych podmiotów, także na rzecz inicjatyw politycznych, by wspierać te kraje lub regiony w przejściu od sytuacji nadzwyczajnej do fazy rozwoju. W programach dla krajów i regionów znajdujących się w sytuacji niestabilności lub regularnie nawiedzanych przez klęski żywiołowe przewiduje się działania mające na celu osiągnięcie stanu gotowości na wypadek klęski żywiołowej i zapobieganie klęskom oraz zarządzanie ich skutkami, a także uwzględnia się podatność na wstrząsy i wzmacnia odporność.
2. W odniesieniu do krajów lub regionów znajdujących się w sytuacji kryzysowej, pokryzysowej lub niestabilności można przeprowadzić przegląd ad hoc krajowej lub regionalnej strategii współpracy. W wyniku takich przeglądów można zaproponować konkretną i dostosowaną strategię w celu zapewnienia przejścia do fazy długoterminowej współpracy i rozwoju, promowania lepszej koordynacji i przejścia od stosowania instrumentów o charakterze humanitarnym do instrumentów polityki na rzecz rozwoju.
Artykuł 7
Zatwierdzanie i modyfikacja dokumentów programowych
1. Komisja zatwierdza dokumenty programowe, w tym zawarte w nich przydziały indykatywne, zgodnie z procedurą określoną w art. 14.
W tym samym czasie, w którym dokumenty strategiczne są przesyłane do komitetu EFR, Komisja przesyła je także Wspólnemu Zgromadzeniu Parlamentarnemu w celach informacyjnych, przy czym w pełni przestrzega procedury decyzyjnej przewidzianej w tytule IV niniejszego rozporządzenia.
Następnie dokumenty programowe są zatwierdzane przez dane państwo lub dany region AKP, jak przewidziano w załączniku IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE. Kraje lub regiony, które nie podpisały dokumentu programowego, nadal kwalifikują się do finansowania na warunkach określonych w art. 4 ust. 3 niniejszego rozporządzenia.
2. Dokumenty strategiczne i wieloletnie programy indykatywne, w tym zawarte w nich przydziały indykatywne, można dostosowywać, biorąc pod uwagę przeglądy przewidziane w art. 5, 11 i 14 załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE.
Zgodnie z przepisami art. 2 ust. 4 i art. 3 ust. 2 niniejszego rozporządzenia oraz korzystając z doświadczeń nabytych podczas poprzednich EFR i innych doświadczeń związanych z motywowaniem, w tym wyciągniętych wniosków, przydziały indykatywne dla poszczególnych krajów mogą być uzupełniane za pośrednictwem m.in. mechanizmu opartego na wynikach. W tym kontekście, uznając, że krajom niestabilnym i podatnym na zagrożenia przyznaje się specjalne traktowanie, aby zagwarantować, że ich szczególne potrzeby są należycie uwzględniane, zasoby - jeśli możliwe w maksymalnej wysokości równej motywującej transzy w zakresie sprawowania rządów przewidzianej w ramach 10. EFR - mają zostać udostępnione w celu stworzenia zachęt do przeprowadzenia reform zorientowanych na wyniki zgodnie z Programem działań na rzecz zmian i do wypełnienia zobowiązań przewidzianych w Umowie o partnerstwie AKP-UE. Komitet EFR zgodnie z art. 14 ust. 2 niniejszego rozporządzenia prowadzi wymianę poglądów na temat mechanizmu opartego na wynikach.
3. Procedura określona w art. 14 obowiązuje także w przypadku istotnych zmian, które prowadzą do znacznych modyfikacji strategii, powiązanych z nią dokumentów programowych lub możliwego do zaprogramowania przydziału zasobów. W stosownych przypadkach odpowiednie załączniki do dokumentów programowych są następnie zatwierdzane przez dane państwo lub dany region AKP.
4. Ze względu na należycie uzasadnioną, szczególnie pilną potrzebę, taką jak kryzys lub bezpośrednie zagrożenie dla demokracji, praworządności, praw człowieka lub podstawowych wolności, w tym przypadki wspomniane w art. 6 ust. 2, procedurę, o której mowa w art. 14 ust. 4, można stosować do modyfikowania dokumentów programowych, o których mowa w art. 5.
TYTUŁ III
REALIZACJA
Artykuł 8
Ogólne ramy realizacji
Realizacja pomocy dla państw i regionów AKP, którą zarządza Komisja wraz z EBI na mocy Umowy o partnerstwie AKP-UE, odbywa się zgodnie z rozporządzeniem finansowym, o którym mowa w art. 10 ust. 2 Umowy wewnętrznej (zwanym dalej „rozporządzeniem finansowym dotyczącym EFR”).
Artykuł 9
Przyjmowanie programów działania, środków indywidualnych i środków szczególnych
1. Komisja przyjmuje roczne programy działania w oparciu o dokumenty programowania indykatywnego, o których mowa w art. 5.
W przypadku powtarzających się działań Komisja może również przyjąć wieloletnie programy działania na okres do trzech lat.
W razie potrzeby i gdy jest to należycie uzasadnione, działanie może zostać podjęte w formie środka indywidualnego przed przyjęciem lub po przyjęciu rocznych lub wieloletnich programów działania.
2. Programy działania oraz środki indywidualne są przygotowywane przez Komisję wraz z danym krajem lub regionem partnerskim, z udziałem reprezentowanych na miejscu państw członkowskich oraz, w razie potrzeby, w koordynacji z innymi darczyńcami, zwłaszcza w przypadkach wspólnego programowania, oraz z EBI. Państwa członkowskie, które nie są reprezentowane na miejscu, będą informowane o podejmowanych działaniach.
Programy działania zawierają szczegółowy opis każdej przewidzianej operacji. W opisie tym określone zostaną zamierzone cele, spodziewane rezultaty oraz główne działania.
Opis przedstawia zamierzone cele, czyli osiągnięcia, wyniki i skutki, a także cele ilościowe lub jakościowe, i wyjaśni związki między poszczególnymi celami oraz celami określonymi w wieloletnim programie indykatywnym. Osiągnięciom i, co do zasady, wynikom towarzyszą szczegółowe, wymierne i realistyczne wskaźniki wraz z wartościami początkowymi i ujętymi w ramy czasowe punktami odniesienia, które powinny być w jak największym stopniu dostosowane do własnych osiągnięć i punktów odniesienia danego kraju lub regionu partnerskiego. Ocena kosztów i korzyści zostanie przeprowadzona w odpowiednich przypadkach.
W opisie określone są zagrożenia oraz, w stosownych przypadkach, propozycje ich minimalizowania, analiza kontekstu danego sektora i najważniejszych zainteresowanych stron, metody wdrażania, budżet i indykatywny harmonogram, a w przypadku wsparcia budżetowego - kryteria wypłat, w tym ewentualne zmienne transze. Opis precyzuje także wszelkie powiązane środki wsparcia oraz ustalenia dotyczące monitorowania, audytu i oceny.
W stosownych przypadkach opis ten określa komplementarność z obecnymi lub planowanymi działaniami EIB w kraju lub regionie partnerskim.
3. W przypadkach, o których mowa w art. 4 ust. 3, oraz w razie wystąpienia nieprzewidzianych i należycie uzasadnionych potrzeb lub wyjątkowych okoliczności Komisja może przyjąć środki szczególne, m.in. środki w celu ułatwienia przejścia od pomocy nadzwyczajnej do długoterminowych operacji rozwoju lub środki lepiej przygotowujące do radzenia sobie z powtarzającymi się sytuacjami kryzysowymi.
4. Programy działania i środki indywidualne określone w ust. 1, w przypadku których wysokość unijnej pomocy przekracza 5 milionów EUR, oraz środki szczególne, w przypadku których wysokość unijnej pomocy przekracza 10 milionów EUR, są przyjmowane przez Komisję z zastosowaniem procedury, o której mowa w art. 14 niniejszego rozporządzenia. Zastosowanie tej procedury nie jest wymagane w odniesieniu do programów działania i środków nieprzekraczających podanych progów oraz do ich nieznacznych zmian. Nieznaczne zmiany oznaczają dostosowania techniczne, takie jak przedłużenie okresu realizacji, przesunięcie środków w ramach prognozowanego budżetu lub zwiększenie czy zmniejszenie wielkości budżetu o mniej niż 20 % w stosunku do pierwotnego budżetu, lecz nie więcej niż 10 mln EUR, pod warunkiem że zmiany te nie wpływają znacząco na cele pierwotnego programu działania lub środka. W takim wypadku Komisja przyjmuje programy działania i środki oraz nieznaczne zmiany do nich, a następnie w ciągu jednego miesiąca od ich przyjęcia informuje o tym komitet EFR.
Każde państwo członkowskie może zwrócić się o wycofanie projektu lub programu z programu działania przedłożonego komitetowi EFR zgodnie z procedurą określoną w art. 14 niniejszego rozporządzenia. Jeżeli wniosek taki ma poparcie mniejszości blokującej państw członkowskich określonej w art. 8 ust. 3 w związku z art. 8 ust. 2 Umowy wewnętrznej, program działania jest przyjmowany przez Komisję bez danego projektu lub programu. Jeżeli Komisja - zgodnie z opiniami państw członkowskich zebranych w komitecie EFR - nie wyrazi zamiaru zarzucenia wycofanego projektu lub programu, jest on na późniejszym etapie ponownie przedkładany komitetowi EFR poza danym programem działania w formie indywidualnego środka, który następnie zostaje przyjęty przez Komisję zgodnie z procedurą określoną w art. 14 niniejszego rozporządzenia.
W należycie uzasadnionych i szczególnie pilnych przypadkach, takich jak sytuacje kryzysowe, klęski żywiołowe lub katastrofy spowodowane przez człowieka czy bezpośrednie zagrożenie demokracji, praworządności, praw człowieka lub podstawowych wolności, Komisja może przyjąć środki indywidualne lub środki szczególne bądź zmiany w odniesieniu do istniejących programów działania i środków, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 14 ust. 4 niniejszego rozporządzenia.
5. Komisja przyjmuje konkretne programy działania dotyczące wydatków na działania wspierające, o których mowa w art. 6 Umowy wewnętrznej, zgodnie z procedurą określoną w art. 14 niniejszego rozporządzenia. Wszelkie zmiany w programach działania dotyczących wydatków na działania wspierające przyjmowane są zgodnie z tą samą procedurą.
6. W przypadku projektów, które mogą mieć wpływ na środowisko, na poziomie projektu przeprowadza się odpowiednią kontrolę środowiskową - w tym, w stosownych przypadkach, ocenę oddziaływania na środowisko - między innymi pod kątem wpływu na zmianę klimatu, różnorodność biologiczną i powiązane skutki społeczne, zwłaszcza wówczas, gdy jest prawdopodobne, że projekty te mają istotne szkodliwe oddziaływanie na środowisko lub powodują szczególne, zróżnicowane lub bezprecedensowe skutki społeczne. Ta kontrola jest prowadzona zgodnie z praktykami uznanymi na szczeblu międzynarodowym. W stosownych przypadkach przeprowadza się strategiczne oceny oddziaływania na środowisko podczas realizacji programów sektorowych. Należy zapewnić udział zainteresowanych stron w procesie oceny oddziaływania na środowisko oraz powszechny dostęp do jej wyników.
Artykuł 10
Dodatkowe wkłady państw członkowskich
1. Państwa członkowskie mogą również z własnej inicjatywy przekazywać Komisji lub EBI wkłady dobrowolne zgodnie z art. 1 ust. 9 Umowy wewnętrznej, aby pomóc w osiągnięciu celów Umowy o partnerstwie AKP-UE poza uzgodnieniami dotyczącymi współfinansowania wspólnego. Takie wkłady nie wpływają na całkowity przydział środków finansowych w ramach 11. EFR. Traktuje się je w ten sam sposób, co regularne wkłady państw członkowskich, o których mowa w art. 1 ust. 2 Umowy wewnętrznej, z wyjątkiem przepisów art. 6 i 7 Umowy wewnętrznej, co do których w dwustronnej umowie dotyczącej wkładów mogą zostać zawarte specjalne ustalenia.
2. Przeznaczanie środków na określony cel powinno mieć miejsce wyłącznie w odpowiednio uzasadnionych okolicznościach, na przykład w odpowiedzi na wyjątkowe okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 3. W takim przypadku dobrowolne wkłady powierzone Komisji traktuje się jako dochody przeznaczone na określony cel zgodnie z rozporządzeniem finansowym dotyczącym EFR.
3. Dodatkowe środki ujmuje się w procesach programowania i przeglądu oraz w rocznych programach działania, w środkach indywidualnych i szczególnych, o których mowa w niniejszym rozporządzeniu; środki te odzwierciedlają odpowiedzialność własną danego kraju lub regionu partnerskiego.
4. Komisja przyjmuje wszelkie powstałe zmiany w programach działania, środkach indywidualnych lub środkach szczególnych zgodnie z art. 9.
5. Państwa członkowskie powierzające Komisji lub EBI dodatkowe dobrowolne wkłady, aby pomóc w osiągnięciu celów Umowy o partnerstwie AKP-UE, informują o nich wcześniej Radę i komitet EFR lub Komitet Instrumentu Inwestycyjnego.
Artykuł 11
Podatki, cła i opłaty
Unijna pomoc nie jest przedmiotem szczególnych podatków, ceł ani opłat i nie stwarza obowiązku ich pobierania.
Nie naruszając postanowień art. 31 załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE, wspomniane podatki, cła i opłaty mogą być kwalifikowalne na warunkach określonych w rozporządzeniu finansowym dotyczącym EFR.
Artykuł 12
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym bezprawnym czynom, w drodze skutecznych kontroli oraz - w razie wykrycia nieprawidłowości - w drodze odzyskiwania lub, w odpowiednich przypadkach, dochodzenia kwot nienależnie wypłaconych oraz, w odpowiednich przypadkach, stosowania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar administracyjnych i pieniężnych.
2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do przeprowadzania audytu lub gdy chodzi o organizacje międzynarodowe - uprawnienia do weryfikacji zgodnie z umowami zawartymi z tymi organizacjami - oraz uprawnienia do weryfikacji, na podstawie dokumentacji i kontroli na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują od Unii środki zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
3. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać dochodzenia obejmujące kontrole i inspekcje na miejscu zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (13) oraz w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (14), w celu ustalenia, czy w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania na podstawie niniejszego rozporządzenia miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakikolwiek inny bezprawny czyn, naruszające interesy finansowe Unii.
4. Bez uszczerbku dla ust. 1, 2 i 3, umów o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, zamówienia, umowy o udzielenie dotacji i decyzje o udzieleniu dotacji wynikające z wdrożenia niniejszego rozporządzenia zawierają przepisy, na mocy których wyraźnie upoważnia się Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu, zgodnie z posiadanymi odpowiednio przez te organy kompetencjami.
Artykuł 13
Zasady dotyczące narodowości i pochodzenia w zakresie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, przyznanie dotacji i innych procedur udzielania zamówień
Zasady dotyczące narodowości i pochodzenia w zakresie postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, przyznanie dotacji i innych procedur udzielania zamówień są określone w art. 20 załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE.
TYTUŁ IV
PROCEDURY DECYZYJNE
Artykuł 14
Zakres obowiązków komitetu EFR
1. Komitet EFR, ustanowiony zgodnie z art. 8 Umowy wewnętrznej, wydaje opinię zgodnie z procedurą określoną w ust. 3 i 4 niniejszego artykułu.
W postępowaniach prowadzonych przez komitet EFR w odniesieniu do kwestii dotyczących Banku uczestniczy obserwator EBI.
2. Zadania komitetu EFR obejmują następujące obowiązki określone w tytułach II i III niniejszego rozporządzenia:
a)
programowanie pomocy UE w ramach 11. EFR oraz przeprowadzanie przeglądów programowania ze zwróceniem szczególnej uwagi na strategie krajowe i regionalne oraz wewnętrzne strategie AKP; oraz
b)
monitorowanie procesu realizacji pomocy unijnej oraz jej ocena, obejmujące m.in. wpływ pomocy na ograniczanie ubóstwa, aspekty sektorowe, zagadnienia przekrojowe, przebieg koordynacji w terenie z państwami członkowskimi i innymi darczyńcami oraz postępy w stosowaniu zasad skuteczności pomocy, o których mowa w art. 2.
W odniesieniu do programów wsparcia budżetowego, w których sprawie komitet EFR wydał pozytywną opinię, ale których realizację zawieszono, Komisja informuje z wyprzedzeniem komitet o tym zawieszeniu i wydanej następnie decyzji o wznowieniu wypłat.
Każde państwo członkowskie może zwrócić się w dowolnym momencie do Komisji o przekazanie komitetowi EFR informacji oraz o przeprowadzenie wymiany poglądów na temat kwestii związanych z zadaniami, o których mowa w niniejszym ustępie. W następstwie takiej wymiany poglądów państwa członkowskie mogą sformułować zalecenia, które Komisja bierze pod uwagę.
3. Zwracając się do komitetu EFR o opinię, przedstawiciel Komisji przedstawia komitetowi EFR projekt planowanych środków w terminie określonym w decyzji Rady w sprawie regulaminu komitetu EFR, o której mowa w art. 8 ust. 5 Umowy wewnętrznej. Komitet EFR wydaje opinię w terminie wyznaczonym przez przewodniczącego w zależności od pilności danej kwestii, lecz nie później niż w ciągu 30 dni. EBI uczestniczy w tej wymianie poglądów. Opinię przyjmuje się większością kwalifikowaną głosów, ustanowioną w art. 8 ust. 3 Umowy wewnętrznej, na podstawie głosów państw członkowskich ważonych zgodnie z postanowieniami art. 8 ust. 2 Umowy wewnętrznej.
Po wydaniu opinii przez komitet EFR Komisja przyjmuje środki mające natychmiastowe zastosowanie.
Jednak jeśli te środki nie są zgodne z opinią komitetu EFR, Komisja niezwłocznie informuje o nich Radę. W tym przypadku Komisja wstrzymuje się ze stosowaniem tych środków przez okres, który co do zasady nie jest dłuższy niż 30 dni, licząc od daty poinformowania Rady o tych środkach, i który w wyjątkowych okolicznościach można przedłużyć o okres nieprzekraczający 30 dni. Rada, stanowiąc taką samą większością kwalifikowaną co komitet EFR, może podjąć w tym okresie odmienną decyzję.
4. W należycie uzasadnionych i szczególnie pilnych przypadkach przewidzianych w art. 7 ust. 4 i art. 9 ust. 4 Komisja przyjmuje środki mające natychmiastowe zastosowanie, bez wcześniejszego przedstawienia ich komitetowi EFR, pozostające w mocy na czas obowiązywania przyjętego lub zmienionego dokumentu, programu działania lub środka.
Najpóźniej 14 dni po przyjęciu środków przewodniczący przedstawia je komitetowi EFR w celu uzyskania jego opinii.
Jeżeli komitet EFR wyda negatywną opinię zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu, Komisja natychmiast uchyla środki przyjęte zgodnie z akapitem pierwszym niniejszego artykułu.
Artykuł 15
Instrument na rzecz Pokoju w Afryce
W indykatywnych programach współpracy między państwami AKP przeznacza się środki na Instrument na rzecz Pokoju w Afryce. Środki te można uzupełnić regionalnymi programami indykatywnymi. Specjalną procedurę stosuje się następująco:
a)
na wniosek Unii Afrykańskiej, poparty przez Komitet Ambasadorów AKP, Komisja opracowuje wieloletnie programy działania, określając w nich realizowane cele, zakres i charakter możliwych interwencji oraz ustalenia dotyczące realizacji; uzgodniony wzór sprawozdania zostaje określony na poziomie interwencji. W załączniku do każdego programu działania opisuje się szczegółowe procedury decyzyjne dla każdego możliwego rodzaju interwencji w zależności od ich charakteru, rozmiaru i stopnia pilności;
b)
programy działań, wraz załącznikiem, o którym mowa w lit. a), oraz wszelkie ewentualne zmiany, są - przed przyjęciem przez Komisję - omawiane w ramach odpowiednich przygotowawczych grup roboczych Rady oraz w ramach Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa oraz zatwierdzane przez Coreper większością kwalifikowaną określoną w art. 8 ust. 3 Umowy wewnętrznej;
c)
programy działania, z wyjątkiem załącznika, o którym mowa w lit. a), stanowią podstawę umowy finansowej zawieranej pomiędzy Komisją a Unią Afrykańską;
d)
każda interwencja przeprowadzana w oparciu o umowę finansową podlega zatwierdzeniu przez Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa; odpowiednie przygotowawcze grupy robocze Rady są informowane lub - przynajmniej w przypadku gdy finansowane mają być nowe operacje wspierania pokoju - konsultowane we właściwym terminie przed przekazaniem do Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa zgodnie z konkretnymi procedurami decyzyjnymi, o których mowa w lit. a), aby zagwarantować uwzględnienie - obok wymiaru wojskowego i dotyczącego bezpieczeństwa - związanych z rozwojem i finansami aspektów przewidzianych środków. Bez uszczerbku dla finansowania nowych operacji wspierania pokoju specjalną uwagę zwraca się na działania uznawane za oficjalną pomoc rozwojową;
e)
na wniosek Rady lub komitetu EFR Komisja co roku przygotowuje do wiadomości Rady i komitetu EFR sprawozdanie z działalności dotyczące wykorzystania środków, rozróżniając w nim zobowiązania i wypłaty w ramach oficjalnej pomocy rozwojowej i inne zobowiązania i wypłaty.
Na zakończenie pierwszego wieloletniego programu działania Unia i jej państwa członkowskie przeprowadzą przegląd wyników i procedur Instrumentu na rzecz Pokoju w Afryce i omówią warianty finansowania w przyszłości. W tym kontekście w celu zbudowania solidniejszych podstaw funkcjonowania przedmiotowego instrumentu Unia i jej państwa członkowskie omówią kwestię środków finansowych przeznaczonych na operacje wspierania pokoju, w tym operacje finansowane z EFR, oraz kwestię zrównoważonego wspierania przez Unię operacji wspierania pokoju prowadzonych przez stronę afrykańską po 2020 r. Ponadto Komisja nie później niż w 2018 r. oceni Instrument na rzecz Pokoju w Afryce.
Artykuł 16
Komitet Instrumentu Inwestycyjnego
1. Komitet Instrumentu Inwestycyjnego, utworzony pod auspicjami EBI zgodnie z art. 9 Umowy wewnętrznej, składa się z przedstawicieli rządów państw członkowskich i przedstawiciela Komisji. Do udziału w posiedzeniach komitetu zaprasza się także obserwatora z Sekretariatu Generalnego Rady oraz obserwatora z Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych. Każde państwo członkowskie oraz Komisja wyznaczają po jednym przedstawicielu i jednym zastępcy. Aby utrzymać ciągłość działań, członkowie Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego wybierają ze swojego grona, na okres dwóch lat, przewodniczącego komitetu. EBI zapewnia obsługę i wsparcie sekretariatu komitetu. Prawo do głosowania posiadają wyłącznie członkowie Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego wyznaczeni przez państwa członkowskie lub ich zastępcy.
Rada, stanowiąc jednomyślnie, przyjmuje regulamin wewnętrzny Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego na podstawie propozycji przedstawionej przez EBI po zasięgnięciu opinii Komisji.
Komitet Instrumentu Inwestycyjnego przyjmuje decyzje większością kwalifikowaną. Głosy są ważone zgodnie z postanowieniami art. 8 Umowy wewnętrznej.
Komitet Instrumentu Inwestycyjnego zbiera się co najmniej cztery razy w roku. Możliwe jest zwołanie dodatkowych posiedzeń na wniosek EBI lub członków Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego zgodnie z zasadami określonymi w regulaminie wewnętrznym. Ponadto Komitet Instrumentu Inwestycyjnego może przedstawić swoją opinię w procedurze pisemnej na warunkach określonych w jego regulaminie wewnętrznym.
2. Komitet Instrumentu Inwestycyjnego zatwierdza:
a)
wytyczne operacyjne dotyczące wdrażania instrumentu inwestycyjnego;
b)
strategie inwestycyjne i plany operacyjne dotyczące instrumentu inwestycyjnego, w tym wskaźniki wydajności, w oparciu o cele Umowy o partnerstwie AKP-UE i ogólne zasady unijnej polityki rozwoju;
c)
roczne sprawozdania dotyczące instrumentu inwestycyjnego;
d)
wszelkie dokumenty z zakresu polityki ogólnej, w tym sprawozdania z oceny, dotyczące instrumentu inwestycyjnego.
3. Komitet Instrumentu Inwestycyjnego wydaje opinie dotyczące:
a)
propozycji przyznania dotacji na spłatę odsetek na mocy art. 2 ust. 7 i art. 4 ust. 2 lit. b) załącznika II do Umowy o partnerstwie AKP-UE. W takich przypadkach Komitet Instrumentu Inwestycyjnego wydaje również opinię w sprawie wykorzystania takiej dotacji na spłatę odsetek;
b)
propozycji inwestycji ze środków instrumentu inwestycyjnego w odniesieniu do wszystkich projektów, które uzyskały negatywną opinię Komisji;
c)
innych propozycji dotyczących instrumentu inwestycyjnego, opartych na ogólnych zasadach, o których mowa w wytycznych operacyjnych instrumentu inwestycyjnego;
d)
propozycje dotyczące rozwoju stosowanych przez EBI ram pomiaru wyników, w zakresie, w jakim te ramy mają zastosowanie do operacji na podstawie Umowy o partnerstwie AKP-UE.
W celu usprawnienia procesu zatwierdzania działań o małym zasięgu Komitet Instrumentu Inwestycyjnego może wydać pozytywną opinię w zakresie propozycji EBI dotyczących globalnego przydziału (dotacji na spłatę odsetek, pomocy technicznej) lub globalnego zezwolenia (w zakresie udzielania pożyczek, kapitału własnego), które są następnie, bez kolejnej opinii Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego lub Komisji, przydzielane przez EBI na konkretne projekty zgodnie z kryteriami określonymi w przydziale/zezwoleniu globalnym, w tym maksymalną kwotą dotacji na każdy projekt.
Ponadto organy zarządzające EBI mogą od czasu do czasu zwrócić się do Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego z wnioskiem o opinię w sprawie wszystkich propozycji finansowania lub w sprawie niektórych kategorii propozycji finansowania.
4. EBI jest odpowiedzialny za terminowe przedstawianie Komitetowi Instrumentu Inwestycyjnego wszelkich kwestii wymagających jego zgody lub opinii, odpowiednio zgodnie z ust. 2 i 3. Wszystkie propozycje przedstawiane Komitetowi Instrumentu Inwestycyjnego do zaopiniowania składa się zgodnie z odpowiednimi kryteriami i zasadami określonymi w wytycznych operacyjnych dotyczących instrumentu inwestycyjnego.
5. EBI prowadzi ścisłą współpracę z Komisją i w odpowiednich przypadkach koordynuje swoje działania z innymi darczyńcami. EBI podejmuje w szczególności następujące działania:
a)
wraz z Komisją przygotowuje wytyczne operacyjne dotyczące instrumentu inwestycyjnego, o których mowa w ust. 2 lit. a), lub dokonuje ich przeglądu. EBI ponosi odpowiedzialność za zgodność z wytycznymi i gwarantuje, że wspierane przez niego projekty są zgodne z międzynarodowymi normami społecznymi i związanymi z ochroną środowiska oraz spójne z celami Umowy o partnerstwie AKP-UE i szeroko pojętymi zasadami unijnej polityki rozwoju, a także z odpowiednimi krajowymi lub regionalnymi strategiami współpracy;
b)
zwraca się do Komisji o opinię w trakcie opracowywania strategii inwestycyjnych, planów operacyjnych i dokumentów z zakresu polityki ogólnej;
c)
informuje Komisję o zarządzanych przez siebie projektach zgodnie z art. 18 ust. 1. Na etapie oceny projektu EBI zwraca się do Komisji o opinię w sprawie zgodności projektu z odpowiednią krajową lub regionalną strategią współpracy lub, w odpowiednich przypadkach, z ogólnymi celami instrumentu inwestycyjnego;
d)
z wyjątkiem dotacji na spłatę odsetek zawierających się w globalnym przydziale, o którym mowa w ust. 3 lit. a), na etapie oceny projektu zwraca się również do Komisji z wnioskiem o uznanie każdej propozycji przedstawionej Komitetowi Instrumentu Inwestycyjnego dotyczącej dotacji na spłatę odsetek za zgodną z art. 2 ust. 7 i art. 4 ust. 2 załącznika II do Umowy o partnerstwie AKP-UE i z kryteriami określonymi w wytycznych operacyjnych dotyczących instrumentu inwestycyjnego.
Jeżeli w ciągu trzech tygodni od przedstawienia danej propozycji Komisja nie wyraziła negatywnej opinii, uznaje się, że opinia Komisji jest pozytywna lub że Komisja uznała daną propozycję za zgodną z wymienionymi wyżej przepisami i kryteriami. Jeżeli chodzi o opinie w sprawach projektów sektora finansowego lub publicznego oraz zgodę na dotacje na spłatę odsetek, Komisja może zwrócić się z wnioskiem o przedstawienie jej propozycji ostatecznego projektu w celu zaopiniowania lub zatwierdzenia dwa tygodnie przed jej wysłaniem do Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego.
6. Wszystkie działania, o których mowa w ust. 3 lit. a), b) lub c), są prowadzone przez EBI wyłącznie pod warunkiem uzyskania pozytywnej opinii Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego.
Po uzyskaniu pozytywnej opinii Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego EBI podejmuje decyzję dotyczącą danej propozycji zgodnie z własnymi procedurami. W szczególności EBI może zadecydować o zaniechaniu działań związanych z propozycją. EBI informuje okresowo Komitet Instrumentu Inwestycyjnego i Komisję o przypadkach, w których zdecydował nie podejmować dalszych działań na podstawie danej propozycji.
W przypadku pożyczek udzielanych z własnych zasobów oraz inwestycji z zasobów instrumentu inwestycyjnego, które nie wymagają opinii Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego, EBI podejmuje decyzje w sprawie propozycji zgodnie z własnymi procedurami i, w przypadku instrumentu inwestycyjnego, zgodnie z wytycznymi operacyjnymi i strategiami inwestycyjnymi zatwierdzonymi przez Komitet Instrumentu Inwestycyjnego.
Niezależnie od negatywnej opinii Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego w sprawie propozycji przyznania dotacji na spłatę odsetek EBI może podjąć dalsze działania w odniesieniu do danej pożyczki z pominięciem korzyści wynikających z dotacji na spłatę odsetek. EBI informuje okresowo Komitet Instrumentu Inwestycyjnego i Komisję o każdym przypadku, w którym zdecydował się podjąć takie działania w odniesieniu do danej pożyczki.
Z zastrzeżeniem warunków określonych w wytycznych operacyjnych dotyczących instrumentu inwestycyjnego i pod warunkiem że zasadniczy cel danej pożyczki lub inwestycji ze środków instrumentu inwestycyjnego pozostał niezmieniony, EBI może podjąć decyzję o zmianie warunków pożyczki lub inwestycji ze środków instrumentu inwestycyjnego, pozytywnie zaopiniowanej przez Komitet Instrumentu Inwestycyjnego zgodnie z ust. 3 lub jakiejkolwiek pożyczki pozytywnie zaopiniowanej przez Komitet Instrumentu Inwestycyjnego odnośnie do dotacji na spłatę odsetek. W szczególności EBI może podjąć decyzję o zwiększeniu kwoty pożyczki lub inwestycji ze środków instrumentu inwestycyjnego maksymalnie o 20 %.
W przypadku projektów korzystających z dotacji na spłatę odsetek, o których mowa w art. 2 ust. 7 załącznika II do Umowy o partnerstwie AKP-UE, skutkiem takiego zwiększenia kwoty pożyczki może być proporcjonalne zwiększenie wartości dotacji na spłatę odsetek. EBI informuje okresowo Komitet Instrumentu Inwestycyjnego i Komisję o każdym przypadku, w którym zdecydował się podjąć takie działania. W przypadku projektów, o których mowa w art. 2 ust. 7 załącznika II do Umowy o partnerstwie AKP-UE, jeżeli przedstawiono wniosek o zwiększenie wartości dotacji na spłatę odsetek, przed podjęciem działań przez EBI wymagana jest opinia Komitetu Instrumentu Inwestycyjnego.
7. EBI zarządza inwestycjami ze środków instrumentu inwestycyjnego i wszystkimi środkami, które posiada z tytułu tego instrumentu, zgodnie z celami Umowy o partnerstwie AKP-UE. W szczególności może wchodzić w skład organów zarządzających i nadzorczych podmiotów prawnych, w których zainwestowano środki instrumentu inwestycyjnego, oraz może porozumiewać się w kwestii praw, jakie posiada z tytułu instrumentu inwestycyjnego, zrzekać się ich i je zmieniać zgodnie z wytycznymi operacyjnymi dotyczącymi instrumentu inwestycyjnego.
TYTUŁ V
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 17
Udział państwa trzeciego lub regionu państwa trzeciego
Aby zapewnić spójność i skuteczność pomocy unijnej, Komisja może zdecydować, że kraje rozwijające się, nienależące do AKP, i organizacje odpowiedzialne za integrację regionalną z udziałem państw AKP, promujące współpracę i integrację regionalną, kwalifikujące się do otrzymywania pomocy unijnej w ramach innych instrumentów finansowych UE na rzecz działań zewnętrznych, kwalifikują się do otrzymywania środków, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. a) ppkt (i) Umowy wewnętrznej, jeżeli dany projekt lub program ma charakter regionalny lub transgraniczny i jest zgodny z art. 6 załącznika IV do Umowy o partnerstwie AKP-UE. KTZ kwalifikujące się do otrzymywania pomocy unijnej na podstawie decyzji Rady 2013/755/UE oraz najbardziej oddalone regiony UE również mogą uczestniczyć w projektach i programach współpracy regionalnej; środki umożliwiające udział wspomnianych terytoriów lub najbardziej oddalonych regionów są środkami dodatkowymi w odniesieniu do funduszy, o których mowa w art. 1 ust. 2 lit. a) ppkt (i) Umowy wewnętrznej. Należy uwzględnić cel polegający na zacieśnieniu współpracy między państwami członkowskimi, najbardziej oddalonymi regionami Unii, KTZ oraz państwami AKP, a w stosownych przypadkach ustanowić mechanizmy koordynacji. Przepis regulujący wspomniane środki oraz rodzaje finansowania, o których mowa w rozporządzeniu Rady (UE) 2015/323 (15), można określić w dokumentach strategicznych, wieloletnich programach indykatywnych, programach działania oraz środkach określonych w art. 9 niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 18
Monitorowanie, sprawozdawczość i ocena pomocy przyznawanej w ramach EFR
1. Komisja i EBI regularnie monitorują prowadzone przez siebie działania i finansowane środki oraz dokonują przeglądu postępów w realizacji oczekiwanych rezultatów. Komisja przeprowadzi także oceny wpływu i skuteczności swoich polityk i działań sektorowych, jak również skuteczności programowania, w stosownych przypadkach za pomocą niezależnych ocen zewnętrznych. Propozycje Rady dotyczące niezależnych ocen zewnętrznych są brane pod uwagę w należyty sposób. Oceny należy przeprowadzić w oparciu o zasady dobrych praktyk OECD-DAC, dążąc do ustalenia, czy zostały osiągnięte cele szczegółowe, obejmujące kwestie równouprawnienia płci, do sformułowania zaleceń i do dostarczenia dowodów mających ułatwić wyciąganie wniosków w celu usprawnienia działań podejmowanych w przyszłości. Oceny te są prowadzone na podstawie wcześniej zdefiniowanych, jasnych, przejrzystych wskaźników, które w stosownych przypadkach są wymierne i dotyczą poszczególnych krajów.
EBI okresowo informuje Komisję i państwa członkowskie o realizacji projektów finansowanych z zasobów 11. EFR, którymi zarządza, zgodnie z procedurami określonymi w wytycznych operacyjnych instrumentu inwestycyjnego.
2. Sprawozdania z oceny wraz z odpowiedzią służb na główne zalecenia Komisja przesyła państwom członkowskim za pośrednictwem komitetu EFR oraz EBI tytułem informacji. Wszelkie oceny, w tym zalecenia i działania następcze, mogą zostać omówione przez komitet EFR na wniosek jednego z państw członkowskich. W takich przypadkach Komisja ponownie złoży sprawozdanie komitetowi EFR na temat realizacji uzgodnionych działań następczych. Wyniki uwzględnia się w projektowaniu programu i przydziale zasobów.
3. W proces oceny unijnej pomocy określonej na mocy niniejszego rozporządzenia Komisja włącza w odpowiednim stopniu wszystkie właściwe zainteresowane strony, a w stosownych przypadkach może zabiegać o przeprowadzenie wspólnych ocen z państwami członkowskimi, innymi darczyńcami i partnerami działającymi na rzecz rozwoju.
4. Komisja bada postępy w realizacji 11. EFR, w tym w realizacji wieloletnich indykatywnych programów, począwszy od 2016 r., przedstawia Radzie coroczne sprawozdanie na ten temat. Sprawozdanie zawierało będzie analizę najważniejszych osiągnięć i wyników, a gdy to możliwe - wpływu unijnej pomocy finansowej na skutki. W tym celu utworzone zostaną ramy dotyczące wyników. Sprawozdanie to przekazywane jest także Parlamentowi Europejskiemu, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu oraz Komitetowi Regionów.
5. Roczne sprawozdanie zawiera także informacje za rok poprzedni dotyczące finansowanych środków, wyników monitorowania i ocen, zaangażowania właściwych partnerów działających na rzecz rozwoju oraz realizacji zobowiązań i środków na pokrycie płatności w podziale na państwa, regiony i sektory współpracy. Zawiera także ilościową analizę początkowo przewidywanych i osiągniętych rezultatów, opartą m.in. na danych z systemów monitorowania, a także działania podjęte w związku z wyciągniętymi wnioskami.
6. W sprawozdaniu wykorzystuje się w miarę możliwości szczególne i wymierne wskaźniki odzwierciedlające rolę pomocy w realizacji celów Umowy o partnerstwie AKP-UE. Ponadto odzwierciedla się w nim najważniejsze wnioski i działania następcze podjęte w odniesieniu do zaleceń przedstawionych w ocenach z poprzednich lat. W sprawozdaniu ocenia się także, gdy jest to możliwe i istotne, przestrzeganie zasad skuteczności pomocy, również w odniesieniu do innowacyjnych instrumentów finansowych.
7. Unia Europejska i jej państwa członkowskie najpóźniej przed końcem 2018 r. dokonują przeglądu wyników polegającego na ocenie stopnia realizacji zobowiązań i wypłat, a także rezultatów i skutków przekazanej pomocy, stosując przy tym wskaźniki osiągnięć, wyników i skutków, służące do pomiaru wydajności wykorzystania zasobów oraz skuteczności EFR. Przegląd ten dotyczy też udziału finansowanych środków w realizacji celów Umowy o partnerstwie AKP-UE oraz priorytetów Unii określonych w Programie działań na rzecz zmian. Taki przegląd przeprowadzany jest na podstawie wniosku sporządzanego przez Komisję.
8. EBI dostarcza Komitetowi Instrumentu Inwestycyjnego informacje na temat postępu w realizacji celów instrumentu inwestycyjnego. Zgodnie z art. 6b załącznika II do Umowy o partnerstwie AKP-UE ogólne wyniki instrumentu inwestycyjnego podlegają wspólnemu przeglądowi w połowie i na koniec okresu 11. EFR. Przeglądu śródokresowego, który jest udostępniany Komitetowi Instrumentu Inwestycyjnego, dokonuje niezależny ekspert zewnętrzny we współpracy z EBI.
Artykuł 19
Wydatki na działania w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej
Łączne roczne kwoty wydatków związanych z działaniami w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej są szacowane w oparciu o przyjęte indykatywne dokumenty programowe. Środki finansowe przydzielane w kontekście EFR są objęte rocznym systemem identyfikacji opartym na metodyce OECD („wskaźniki z Rio”), niewykluczającym zastosowania bardziej precyzyjnej metodyki, jeżeli jest dostępna, włączonym do obowiązującej metodyki zarządzania wynikami programów UE, który służy określaniu wysokości wydatków związanych z działaniami w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej na poziomie programów działania, środków indywidualnych i szczególnych, o których mowa w art. 9, a także ich ujmowaniu w ramach ocen i rocznych sprawozdań.
Artykuł 20
Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Niniejsze rozporządzenie stosuje się zgodnie z decyzją 2010/427/UE.
Artykuł 21
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 2 marca 2015 r.