ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 27. října 2014,
kterým se podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/87/ES sestavuje na období 2015-2019 seznam odvětví a pododvětví, u nichž se má za to, že jim hrozí značné riziko úniku uhlíku
(oznámeno pod číslem C(2014) 7809)
(Text s významem pro EHP)
(2014/746/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na směrnici Evropského parlamentu a Rady 2003/87/ES ze dne 13. října 2003 o vytvoření systému pro obchodování s povolenkami na emise skleníkových plynů ve Společenství a o změně směrnice Rady 96/61/ES (1), a zejména na čl. 10a odst. 13 uvedené směrnice,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Směrnice 2003/87/ES stanoví, že základním způsobem přidělování povolenek na emise skleníkových plynů provozovatelům zařízení v systému Unie pro obchodování s emisemi (EU ETS) by počínaje rokem 2013 měla být dražba. Způsobilým provozovatelům se však v období 2013-2020 nadále přidělují bezplatné povolenky podle pravidel stanovených směrnicí 2003/87/ES a rozhodnutím Komise 2011/278/EU (2).
(2)
Skutečnost, že neexistuje ambiciózní mezinárodní dohoda o změně klimatu, jejímž cílem by bylo nastavit horní hranici globálního oteplení na 2 °C, by mohla ohrozit příznivé dopady opatření realizovaných Unií. Důsledkem absence mezinárodního závazku by mohl být nárůst emisí skleníkových plynů v třetích zemích, jejichž průmyslová odvětví nejsou vázána srovnatelnými uhlíkovými omezeními (tzv. „únik uhlíku“). V zájmu omezení rizika úniku uhlíku směrnice 2003/87/ES stanoví, že v závislosti na výsledcích mezinárodních jednání Komise sestaví seznam odvětví a pododvětví, u nichž se má za to, že jim hrozí značné riziko úniku uhlíku (dále jen „seznam odvětví a pododvětví“). Těmto odvětvím a pododvětvím by měly být přiděleny bezplatné povolenky na 100 % množství určeného podle směrnice 2003/87/ES a rozhodnutí 2011/278/EU, s přihlédnutím k opravnému koeficientu platnému pro všechna odvětví a uvedenému v čl. 10a odst. 5 směrnice 2003/87/ES a stanovenému v příloze II rozhodnutí Komise 2013/448/EU (3).
(3)
V této souvislosti Komise analyzovala, do jaké míry se třetí země, které mají rozhodující podíl na celosvětové produkci odvětví a pododvětví zařazených na seznam odvětví, u nichž se předpokládá únik uhlíku, pevně zavázaly snížit v příslušných odvětvích emise skleníkových plynů, a zda jsou jejich závazky srovnatelné se závazky Unie a plněny ve stejném časovém rámci. Kromě toho se také posuzovalo, do jaké míry je výkonnost zařízení v těchto zemích srovnatelná s výkonností zařízení v Unii. Komise dospěla k závěru, že závazky ke snížení emisí skleníkových plynů nejsou dostatečně srovnatelné, a srovnatelnost uhlíkové výkonnosti je tak irelevantní.
(4)
První seznam odvětví a pododvětví, u nichž se má za to, že jim hrozí značné riziko úniku uhlíku, byl sestaven v roce 2009 pro roky 2013 a 2014 v rámci rozhodnutí Komise 2010/2/EU (4).
(5)
Posouzení by se mělo zakládat na určitém počtu kvalitativních a kvantitativních kritérií a na údajích z posledních tří let. V tomto smyslu použila Komise údaje z let 2009, 2010 a 2011, neboť za rok 2012 byly k dispozici údaje jen k některým parametrům.
(6)
Při sestavování seznamu odvětví a pododvětví Komise posuzovala riziko úniku uhlíku v odvětvích a pododvětvích podle klasifikace NACE-4, statistické klasifikace ekonomických činností v rámci Evropské unie podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1893/2006 (5). V rámci klasifikace NACE-4 jsou odvětví přesně definovaná a jsou k dispozici optimální údaje. Každému odvětví je přiřazen čtyřmístný číselný kód a každému pododvětví šestimístný kód CPA nebo osmimístný kód Prodcom, tedy kód podle klasifikace zboží používané pro statistické účely v odvětví průmyslové produkce v Unii, která vychází přímo z klasifikace NACE.
(7)
Jednotlivá odvětví byla nejdříve posouzena na základě kvantitativních kritérií uvedených v čl. 10a odst. 15 a 16 směrnice 2003/87/ES. Pro aplikaci těchto kvantitativních kritérií musela Komise určit součet přímých a nepřímých dodatečných nákladů spojených s uplatňováním směrnice 2003/87/ES.
(8)
Přímé dodatečné náklady spojené s množstvím povolenek, které by dané odvětví muselo koupit, kdyby nebylo považované za odvětví se značným rizikem úniku uhlíku, byly vypočteny na základě údajů o přímých emisích CO2 za jednotlivá odvětví. Tyto údaje pro výpočet přímých nákladů jednotlivých odvětví byly převzaty z protokolu transakcí Evropské unie (EUTL), jenž se považuje za nejpřesnější a nejtransparentnější zdroj dat o emisích CO2 na úrovni zařízení. V databázi EUTL však nejsou k dispozici data pro odvětví a skleníkové plyny, na něž se systém EU ETS vztahuje až od 1. ledna 2013. Komise proto v daných případech použila údaje o přímých emisích CO2, které poskytly členské státy v rámci vnitrostátních prováděcích opatření podle rozhodnutí 2011/278/EU.
(9)
Pro účely stanovení nepřímých dodatečných nákladů Komise shromáždila data o spotřebě elektrické energie podle odvětví poskytnutá členskými státy a ujistila se, že spotřeba elektřiny nebyla pod různými kódy NACE započítaná dvakrát. K určení objemu emisí spojených s výrobou elektřiny spotřebované v různých odvětvích Komise pro účely seznamu odvětví a pododvětví v rozhodnutí 2010/2/EU použila faktor průměrných emisí odvozený z celkové skladby pohonných hmot pro výrobu elektřiny, který, jak usoudila, vycházel z nejpřesnějších údajů. Tentýž faktor průměrných emisí byl použit i v posudcích, na nichž se zakládá toto rozhodnutí.
(10)
Kromě toho, aby Komise mohla určit přímé a nepřímé dodatečné náklady, musela provést odhad průměrné ceny uhlíku. Při posuzování pro účely sestavení seznamu odvětví a pododvětví byla použita předpokládaná cena uhlíku 30 EUR za tunu ekvivalentu CO2. V době platnosti rozhodnutí 2010/2/EU se předpokládaná cena uhlíku použitá v posudcích značně lišila od ceny skutečné, která byla výrazně nižší. Komise ovšem ve svém sdělení nazvaném „Rámec politiky v oblasti klimatu a energetiky na období 2020-2030“ (6) navrhla bezpodmínečně snížit emise skleníkových plynů do roku 2030 o 40 % oproti stavu v roce 1990 a nastavit tomu odpovídající cíl pro energii z obnovitelných zdrojů. Navrhla také vytvořit v systému EU ETS rezervu pro zachování stability trhu. Vzhledem k těmto okolnostem se proto předpokládá, že cena uhlíku se bude v budoucnu více řídit snižováním emisí ve střednědobém a dlouhodobém horizontu. Používat při posuzování pro účely tohoto rozhodnutí i nadále předpokládanou cenu uhlíku na úrovni 30 EUR za ekvivalent tuny CO2 se proto jeví jako odůvodněné.
(11)
Přímé a nepřímé dodatečné náklady by se měly počítat jako podíl hrubé přidané hodnoty. K odhadu hrubé přidané hodnoty u jednotlivých odvětví byla použita data ze strukturální statistiky podnikání Eurostatu.
(12)
Dále Komise posoudila intenzitu obchodu jednotlivých odvětví a pododvětví na základě dat získaných z databáze Eurostatu Comext.
(13)
Celkem posoudila Komise 245 průmyslových odvětví a 24 pododvětví zařazených do oddílů „Těžba a dobývání“ a „Zpracovatelský průmysl“ klasifikace NACE. Odvětví a pododvětví uvedená v bodě 1 přílohy tohoto rozhodnutí splňují kritéria podle čl. 10a odst. 15 a 16 směrnice 2003/87/ES a měla by být považována za odvětví a pododvětví, jimž hrozí značné riziko úniku uhlíku.
(14)
Řada odvětví, u nichž se na základě kvantitativních kritérií stanovených v čl. 10a odst. 15 a 16 nemělo za to, že jim hrozí značné riziko úniku uhlíku, byla posouzena z hlediska kvalitativních kritérií podle čl. 10a odst. 17 směrnice 2003/87/ES. Z kvalitativního hlediska byla posouzena odvětví, jež splňovala kvalitativní kritéria při sestavování předchozího seznamu, odvětví považovaná za mezní případy a odvětví, u nichž si posouzení vyžádali zástupci průmyslových podniků.
(15)
V případě odvětví „Konečná úprava textilií“ (kód NACE 1330), „Výroba pálených zdicích materiálů, tašek, dlaždic a podobných výrobků“ (kód NACE 2332), „Výroba sádrových výrobků pro stavební účely“ (kód NACE 2362), „Odlévání železa“ (kód NACE 2451) a „Odlévání lehkých kovů“ (kód NACE 2453) byla aktualizována kvalitativní posouzení provedená v rámci sestavování předchozího seznamu odvětví a pododvětví platného pro roky 2013 a 2014. Bylo přitom zjištěno, že skutečnosti, které byly důvodem pro zařazení těchto odvětví na seznam odvětví a pododvětví, stále platí. Proto by tato odvětví a pododvětví měla být považována za odvětví a pododvětví, u nichž hrozí značné riziko úniku uhlíku, i v období 2015-2019.
(16)
Bylo provedeno kvalitativní posouzení odvětví „Výroba sladu“ (kód NACE 1106), neboť představuje mezní případ ve vztahu k čl. 10a odst. 16 písm. b) směrnice 2003/87/ES. S ohledem na zvýšené náklady plynoucí z provádění směrnice 2003/87/ES prokázalo posouzení vysokou intenzitu obchodu a významný propad ziskovosti tohoto odvětví v Unii. Nízké ziskové marže omezují investiční možnosti zařízení a jejich schopnost snižovat emise. Na základě kombinovaného dopadu těchto faktorů by mělo být odvětví považováno za odvětví, u nějž se má za to, že mu hrozí značné riziko úniku uhlíku.
(17)
Odvětví uvedená v bodě 2 přílohy by měla být považována za odvětví, u nichž na základě kvalitativních kritérií hrozí značné riziko úniku uhlíku.
(18)
Jelikož seznam odvětví a pododvětví, u nichž se má za to, že jim hrozí značné riziko úniku uhlíku, který má tvořit přílohu tohoto rozhodnutí, má platit pro období 2015-2019, mělo by se toto rozhodnutí použít od 1. ledna 2015.
(19)
Z důvodu právní jistoty a přehlednosti by rozhodnutí 2010/2/EU mělo být s účinností od 1. ledna 2015 zrušeno.
(20)
Opatření stanovená tímto rozhodnutím jsou v souladu se stanoviskem Výboru pro změnu klimatu,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Má se za to, že odvětvím a pododvětvím uvedeným v příloze hrozí značné riziko úniku uhlíku.
Článek 2
Rozhodnutí 2010/2/EU se s účinností od 1. ledna 2015 zrušuje.
Článek 3
Toto rozhodnutí se použije od 1. ledna 2015.
Článek 4
Toto rozhodnutí je určeno členským státům.
V Bruselu dne 27. října 2014.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 27 października 2014 r.
ustalająca, zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, wykaz sektorów i podsektorów uważanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji na lata 2015-2019
(notyfikowana jako dokument nr C(2014) 7809)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2014/746/UE)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając dyrektywę 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. ustanawiającą system handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniającą dyrektywę Rady 96/61/WE (1), w szczególności jej art. 10a ust. 13,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Dyrektywa 2003/87/WE stanowi, że podstawą rozdzielania uprawnień do emisji gazów cieplarnianych prowadzącym instalacje jest sprzedaż aukcyjna w ramach unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji („EU ETS”), począwszy od roku 2013. W latach 2013-2020 kwalifikujący się prowadzący instalacje będą jednak nadal otrzymywać bezpłatne uprawnienia, zgodnie z zasadami określonymi w dyrektywie 2003/87/WE i decyzji Komisji 2011/278/UE (2).
(2)
Brak ambitnego międzynarodowego porozumienia w sprawie zmiany klimatu, mającego na celu ograniczenie wzrostu temperatury na świecie do 2 °C mógłby zniweczyć korzyści płynące z działań prowadzonych przez Unię. Brak wiążących działań na szczeblu międzynarodowym mógłby doprowadzić do zwiększenia emisji gazów cieplarnianych w państwach trzecich, w których przemysł nie podlega porównywalnym ograniczeniom w zakresie emisji dwutlenku węgla (tj. do „ucieczki emisji”). W odniesieniu do ryzyka ucieczki emisji dyrektywa 2003/87/WE stanowi, że z zastrzeżeniem wyniku międzynarodowych negocjacji Komisja sporządza wykaz sektorów i podsektorów uważanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji („wykaz sektorów i podsektorów”). Te sektory i podsektory powinny otrzymać bezpłatne uprawnienia w wysokości 100 % liczby określonej na podstawie dyrektywy 2003/87/WE i decyzji 2011/278/UE, z zastrzeżeniem międzysektorowego współczynnika korygującego, o którym mowa w art. 10a ust. 5 dyrektywy 2003/87/WE, określonego w załączniku II do decyzji Komisji 2013/448/UE (3).
(3)
W związku z powyższym Komisja przeanalizowała stopień, w jakim państwa trzecie o decydującym udziale w produkcji światowej w sektorach i podsektorach zawartych w wykazie zobowiązują się do obniżenia emisji gazów cieplarnianych w tych sektorach, a także czy te zobowiązania są porównywalne do zobowiązań Unii i czy są wykonywane w tym samym czasie. Analizie poddano również zakres, w jakim wydajność instalacji znajdujących się w tych krajach jest porównywalna do instalacji zlokalizowanych w Unii. Komisja doszła do wniosku, że nie można ustalić wystarczającej porównywalności zobowiązań do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, dlatego porównywalność efektywności w zakresie niskoemisyjności nie jest istotna.
(4)
Pierwszy wykaz sektorów i podsektorów uważanych za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji został sporządzony na lata 2013 i 2014 na mocy decyzji Komisji 2010/2/UE (4) w 2009 r.
(5)
Ocena powinna opierać się na szeregu kryteriów ilościowych i jakościowych i uwzględniać dane z trzech ostatnich lat. W związku z tym Komisja wykorzystała dane z lat 2009, 2010 i 2011, ponieważ dane z 2012 r. były dostępne jedynie w odniesieniu do niektórych parametrów.
(6)
W celu sporządzenia wykazu sektorów i podsektorów Komisja oceniła ryzyko ucieczki emisji sektorów i podsektorów na poziomie NACE-4 statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej w Unii zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1893/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (5). NACE-4 jest poziomem zapewniającym optymalną dostępność danych precyzyjnie określających sektory. Sektor jest oznaczony na czterocyfrowym poziomie klasyfikacji NACE, a podsektor jest oznaczony na sześciocyfrowym poziomie CPA lub ośmiocyfrowym poziomie Prodcom, tj. wg klasyfikacji towarów stosowanych w odniesieniu do statystyk dotyczących produkcji przemysłowej w Unii, wynikającej bezpośrednio z klasyfikacji NACE.
(7)
Sektory zostały najpierw poddane ocenie w oparciu o kryteria ilościowe określone w art. 10a ust. 15 i 16 dyrektywy 2003/87/WE. Aby zastosować te kryteria ilościowe, Komisja musiała określić kwotę dodatkowych kosztów bezpośrednich i pośrednich związanych z wprowadzeniem w życie dyrektywy 2003/87/WE.
(8)
Dodatkowe koszty bezpośrednie związane z ilością uprawnień, jakie sektor musiałby zakupić, gdyby nie był uważany za narażony na znaczące ryzyko ucieczki emisji, zostały obliczone na podstawie danych dotyczących bezpośrednich emisji CO2 na poziomie sektorowym. Dane w dzienniku transakcji Unii Europejskiej (zwanym dalej „EUTL”) uznaje się za najbardziej dokładne i przejrzyste źródło danych o emisji CO2 na poziomie instalacji i dlatego wykorzystuje się je do obliczenia kosztów bezpośrednich dla sektorów. Dla sektorów i gazów cieplarnianych objętych systemem EU ETS od dnia 1 stycznia 2013 r. dane o emisjach nie są dostępne w EUTL. W związku z tym w takich przypadkach Komisja wykorzystała dane dotyczące bezpośredniej emisji CO2 dostarczone przez państwa członkowskie w ramach krajowych środków wykonawczych na podstawie decyzji 2011/278/UE.
(9)
W celu określenia dodatkowych kosztów pośrednich Komisja zebrała dane na temat zużycia energii elektrycznej na poziomie sektorowym w państwach członkowskich, zapewniając, by nie doszło do podwójnego liczenia zużycia energii elektrycznej podczas stosowania różnych kodów NACE. W celu określenia emisji związanych z produkcją energii elektrycznej zużywanej przez różne sektory w wykazie sektorów i podsektorów w decyzji 2010/2/UE Komisja wykorzystała współczynnik średnich emisji uzyskany z ogólnego koszyka paliw do produkcji energii elektrycznej, ponieważ uznano, że jest on oparty na najbardziej wiarygodnych danych. Taki sam współczynnik średnich emisji wykorzystano do ocen leżących u podstaw niniejszej decyzji.
(10)
Ponadto w celu określenia dodatkowych kosztów bezpośrednich i pośrednich Komisja musiała oszacować średnią cenę emisji dwutlenku węgla. W celu sporządzenia pierwszego wykazu sektorów i podsektorów oceny uwzględniały zakładany koszt emisji dwutlenku węgla wynoszący 30 EUR za tonę ekwiwalentu CO2. W okresie stosowania decyzji 2010/2/UE wystąpiła znaczna różnica między zakładaną ceną emisji dwutlenku węgla wykorzystaną do oceny a faktyczną ceną, która była znacznie niższa. W swoim komunikacie zatytułowanym „Ramy polityczne na okres 2020-2030 dotyczące klimatu i energii” (6) Komisja zaproponowała jednak cel bezwarunkowego zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych o 40 % do 2030 r., w porównaniu z 1990 r., a także odpowiedni cel w zakresie odnawialnych źródeł energii. Komisja zaproponowała również ustanowienie rynkowej rezerwy stabilizacyjnej w EU ETS. W tych okolicznościach należy się spodziewać, że ceny emisji będą w przyszłości kształtowały się bardziej pod kątem średnio- i długoterminowego ograniczenia emisji. Uznaje się zatem za uzasadnione dalsze stosowanie zakładanej ceny emisji, tj. 30 EUR za tonę ekwiwalentu CO2 do ocen leżących u podstaw niniejszej decyzji.
(11)
Dodatkowe koszty bezpośrednie i pośrednie oblicza się jako udział w wartości dodanej brutto. W odniesieniu do oszacowania wartości dodanej brutto na poziomie sektorowym wykorzystano dane pochodzące ze statystyki strukturalnej dotyczącej przedsiębiorstw Eurostatu.
(12)
Ponadto Komisja przeprowadziła ocenę intensywności handlu dla każdego sektora i podsektora na podstawie danych uzyskanych z bazy danych Eurostatu Comext.
(13)
W sumie Komisja oceniła 245 sektorów przemysłowych i 24 podsektorów klasyfikowanych w NACE jako „górnictwo i wydobywanie” oraz „przetwórstwo przemysłowe”. Sektory i podsektory wymienione w pkt 1 załącznika do niniejszej decyzji spełniają kryteria określone w art. 10a ust. 15 i 16 dyrektywy 2003/87/WE i powinny zostać uznane za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji.
(14)
Oceny na podstawie kryteriów jakościowych określonych w art. 10a ust. 17 dyrektywy 2003/87/WE zostały przeprowadzone w odniesieniu do sektorów, których nie uznano za narażone na ryzyko ucieczki emisji w oparciu o kryteria ilościowe określone w art. 10a ust. 15 i 16. Ocenę jakościową przeprowadzono w sektorach, które spełniały kryteria jakościowe w kontekście opracowania poprzedniego wykazu, w sektorach uważanych za przypadki graniczne, a także na prośbę przedstawicieli przemysłu.
(15)
W przypadku sektorów „wykańczanie materiałów włókienniczych” (kod NACE 1330), „produkcja cegieł, dachówek i materiałów budowlanych, z wypalanej gliny” (kod NACE 2332), „produkcja wyrobów gipsowych budowlanych” (kod NACE 2362), „odlewnictwo żeliwa” (kod NACE 2451) oraz „odlewnictwo metali lekkich” (2453) zaktualizowano oceny jakościowe przeprowadzone w kontekście opracowania poprzedniego wykazu sektorów i podsektorów obowiązujące na 2013 i 2014 r. Stwierdzono, że nadal istnieją okoliczności uzasadniające uwzględnienie tych sektorów w wykazie sektorów i podsektorów. W związku z tym sektory te należy uznać za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji również w odniesieniu do lat 2015-2019.
(16)
Ocenę jakościową przeprowadzono w sektorze „produkcja słodu” (kod NACE 1106), ponieważ sektor ten stanowił przypadek graniczny w odniesieniu do art. 10a ust. 16 lit. b) dyrektywy 2003/87/WE. Biorąc pod uwagę wzrost kosztów wynikający z wdrożenia dyrektywy 2003/87/WE, ocena wykazała wysoki poziom intensywności handlu oraz znaczny spadek rentowności tego sektora w UE. Niska marża zysku ogranicza zdolność instalacji do inwestycji i ograniczania emisji. Biorąc pod uwagę połączony wpływ tych czynników, sektor należy uznać za narażony na znaczące ryzyko ucieczki emisji.
(17)
Sektory wymienione w pkt 2 załącznika należy uznać za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji w oparciu o kryteria jakościowe.
(18)
Ponieważ wykaz sektorów i podsektorów, które uznaje się za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji ma zostać zawarty w załączniku i obowiązywać przez okres od 2015 do 2019 r., niniejsza decyzja powinna mieć zastosowanie od dnia 1 stycznia 2015 r.
(19)
Dla celów pewności prawa i przejrzystości decyzja 2010/2/UE powinna zostać uchylona ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2015 r.
(20)
Środki przewidziane w niniejszej decyzji są zgodne z opinią Komitetu ds. Zmian Klimatu,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Sektory i podsektory wymienione w załączniku uznaje się za narażone na znaczące ryzyko ucieczki emisji.
Artykuł 2
Decyzja 2010/2/UE traci moc z dniem 1 stycznia 2015 r.
Artykuł 3
Niniejszą decyzję stosuje się od dnia 1 stycznia 2015 r.
Artykuł 4
Niniejsza decyzja skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 27 października 2014 r.