NAŘÍZENÍ RADY (EURATOM) č. 1369/2013
ze dne 13. prosince 2013
o podpoře poskytované Unií na program pomoci pro vyřazování jaderných zařízení v Litvě z provozu a o zrušení nařízení (ES) č. 1990/2006
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na akt o přistoupení z roku 2003, a zejména na článek 56 a protokol č. 4 uvedeného aktu,
s ohledem na návrh Evropské komise,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle Protokolu č. 4 o jaderné elektrárně Ignalina v Litvě (1), který je přílohou aktu o přistoupení z roku 2003 (dále jen „protokol č. 4“) a který v roce 2004 uznal ochotu Unie pokračovat v poskytování přiměřené dodatečné pomoci Unie na úsilí Litvy při vyřazování jaderné elektrárny Ignalina z provozu a zdůraznil tento výraz solidarity, se Litva zavázala k uzavření bloku 1 jaderné elektrárny Ignalina nejpozději do roku 2005 a bloku 2 této elektrárny nejpozději do 31. prosince 2009 a k následnému vyřazení těchto bloků z provozu. V souladu se svými závazky odstavila Litva oba příslušné bloky ve stanovených lhůtách.
(2)
V souladu se svými závazky obsaženými ve smlouvě o přistoupení a s pomocí Unie uzavřela Litva jadernou elektrárnu Ignalina a významně pokročila v jejím vyřazování z provozu. Je nutno provádět další práce, aby bylo možno pokračovat ve vlastní dekontaminaci, demontáži a nakládání s vyhořelým palivem a s radioaktivním odpadem a provádět nezvratný postup s cílem konečného vyřazení z provozu v souladu s příslušným plánem vyřazování z provozu, a zároveň zajistit uplatnění nejvyšších bezpečnostních norem. Na základě odhadů, které jsou k dispozici, bude dokončení vyřazování z provozu vyžadovat dodatečné finanční prostředky.
(3)
Předčasné odstavení a následné vyřazení z provozu jaderné elektrárny Ignalina se dvěma bloky reaktorů typu RBMK o výkonu 1 500 MW zděděných po Sovětském svazu nemá obdoby a představuje pro Litvu výjimečnou finanční zátěž neúměrnou velikosti a hospodářské síle země, protokol č. 4 stanoví, že pomoc Unie v rámci programu Ignalina bude plynule pokračovat a bude prodloužena na období po roce 2006, a to na dobu dalšího finančního výhledu.
(4)
Unie se zavázala k pomoci Litvě při řešení výjimečné finanční zátěže, která je důsledkem vyřazování z provozu. Od předvstupního období obdržela Litva od Unie výraznou finanční pomoc, a to především prostřednictvím programu Ignalina vytvořeného pro období 2007-2013. Finanční podpora Unie v rámci tohoto programu bude ukončena v roce 2013.
(5)
S ohledem na závazek Unie podle protokolu č. 4 a na základě žádosti Bulharska, Litvy a Slovenska o další finanční prostředky byla v návrhu Komise pro příští víceletý finanční rámec na období 2014-2020: „Rozpočet - Evropa 2020“ stanovena částka 700 milionů EUR ze souhrnného rozpočtu Unie pro zajištění jaderné bezpečnosti a vyřazování z provozu. Z této částky se počítá s 500 miliony EUR v cenách roku 2011, což je asi 553 milionů EUR v běžných cenách, na nový program s cílem dále podpořit vyřazování z provozu bloků 1 a 2 jaderné elektrárny Bohunice V1 a bloků 1 a 2 jaderné elektrárny Ignalina a bloků 1 až 4 jaderné elektrárny Kozloduj v období od roku 2014 až 2020.
(6)
Výši prostředků přidělených programům Kozloduj a Bohunice, jakož i programové období a rozdělení prostředků mezi programy Kozloduj, Bohunice a Ignalina je možno na základě výsledků hodnotící zprávy v polovině období a na základě závěrečné hodnotící zprávy přezkoumat.
(7)
Podpora podle tohoto nařízení by měla zajistit další plynulé vyřazování z provozu a měla by se zaměřit na opatření k provedení ničím nerušeného postupu ke konečnému vyřazení z provozu a současně zajistit uplatnění nejvyšších bezpečnostních norem, protože taková opatření přinesou nejvyšší přidanou hodnotu Unie, přičemž konečná odpovědnost za jadernou bezpečnost zůstává na dotčených členských státech. Tímto nařízením nejsou dotčeny výsledky budoucích postupů týkajících se státní podpory, které mohou být zahájeny v souladu s články 107 a 108 Smlouvy o fungování Evropské unie.
(8)
Tímto nařízením nejsou dotčena práva a povinnosti dotyčného členského státu vyplývající z přístupové smlouvy, zejména podle protokolu č. 4.
(9)
Vyřazování jaderné elektrárny z provozu, na niž se vztahuje toto nařízení, je třeba provádět s využitím nejlepších dostupných technických odborných znalostí a současně náležitě zohlednit charakter a technologické specifikace odstavovaných bloků, aby byla zajištěna nejvyšší možná účinnost, čímž se zohlední mezinárodní osvědčené postupy.
(10)
Činnosti spadající do oblasti působnosti tohoto nařízení a jednotlivé operace, které podporují, by měly odpovídat platným právním předpisům Unie a jednotlivých států, které přímo či nepřímo souvisejí s prováděním této operace. Vyřazování jaderné elektrárny z provozu, na niž se toto nařízení vztahuje, je třeba provádět v souladu s právními předpisy v oblasti jaderné bezpečnosti, totiž se směrnicí Rady 2009/71/Euratom (2), nakládání s odpadem, totiž se směrnicí 2011/70/Euratom (3), a životního prostředí, tedy zejména se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2009/31/ES (4) a směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2011/92/EU (5).
(11)
Činnosti spadající do oblasti působnosti tohoto nařízení a operace, které podporují, by měly vycházet z aktuálního plánu vyřazování z provozu, který zahrnuje činnosti vyřazování z provozu, připojený harmonogram těchto činností, náklady a požadované lidské zdroje. Náklady by měly být stanoveny podle mezinárodně uznávaných norem pro odhad finančních nákladů na vyřazení z provozu, jako například Mezinárodní struktura pro náklady spojené s vyřazováním z provozu, které společně zveřejnily Agentura pro jadernou energii, Mezinárodní agentura pro atomovou energii a Evropská komise.
(12)
Komise by měla zajistit účinnou kontrolu vývoje procesu vyřazování s cílem zajistit nejvyšší přidanou hodnotu Unie, co se týče finančních prostředků přidělovaných podle tohoto nařízení, i když konečnou odpovědnost za vyřazení z provozu nesou dotčené členské státy. Patří sem účinné měření výkonu a posouzení nápravných opatření v průběhu dotyčného programu.
(13)
Finanční zájmy Unie je třeba chránit prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, vymáhání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných sankcí.
(14)
Jelikož cílů tohoto nařízení, zejména pokud jde o zajištění odpovídajících finančních prostředků, aby bezpečné vyřazování z provozu mohlo pokračovat, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich z důvodu rozsahu či účinků činnosti může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(15)
Některá opatření v rámci programu Ignalina mohou vyžadovat vysokou míru financování z Unie, které by mohlo v dobře zdůvodněných výjimečných případech dosáhnout plné částky financování. Mělo by být však vyvinuto veškeré úsilí, aby se pokračovalo v praxi spolufinancování v rámci předvstupní pomoci a pomoci poskytnuté v období let 2007 až 2013 na podporu úsilí Litvy při vyřazování jaderných zařízení z provozu a aby se případně zajistilo spolufinancování z jiných zdrojů.
(16)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci, pokud jde o přijímání ročních pracovních programů a podrobných prováděcích postupů. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (6).
(17)
Nařízení Rady (ES) č. 1990/2006 (7) by mělo být zrušeno.
(18)
Řádně byla zohledněna zvláštní zpráva Účetního dvora č. 16/2011 č. 16/2011 o finanční pomoci EU na vyřazování jaderných elektráren z provozu v Bulharsku, Litvě a na Slovensku, doporučení v ní uvedené a odpověď Komise,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět
Tímto nařízením se zřizuje program pro provádění finanční podpory Unie pro opatření spojená s vyřazováním bloků 1 a 2 jaderné elektrárny Ignalina v Litvě z provozu (dále jen „program Ignalina“).
Článek 2
Cíle
1. Obecným cílem programu Ignalina je pomoci dotčeným členským státům při provádění nezvratného postupu s cílem konečného vyřazení z provozu bloků 1 a 2 jaderné elektrárny Ignalina v souladu s jejich příslušnými plány na vyřazování z provozu při zachování nejvyššího stupně bezpečnosti.
2. V rámci finančního období jsou hlavní specifické cíle programu Ignalina tyto:
a)
odstranění paliva z aktivní zóny reaktoru v bloku 2 a z palivových nádrží bloků 1 a 2 do zařízení pro suché skladování vyhořelého paliva, které se měří podle počtu nenaplněných palivových souborů,
b)
bezpečná údržba bloků reaktoru, která se měří počtem zaznamenaných nehod,
c)
provedení demontáže v turbínové hale a v ostatních pomocných budovách a bezpečné nakládání s odpady při vyřazování z provozu v souladu s podrobným plánem nakládání s odpady, které se měří podle typu a počtu demontovaných pomocných systémů a množství a typu bezpečně upraveného odpadu;
3. Program Ignalina může rovněž zahrnovat opatření k zachování vysoké úrovně bezpečnosti v blocích jaderné elektrárny vyřazovaných z provozu, včetně podpory ohledně pracovníků jaderné elektrárny.
Článek 3
Rozpočet
1. Finanční krytí k provádění programu Ignalina v období 2014 až 2020 činí 229 629 000 EUR v běžných cenách. Tímto nařízením nejsou nijak dotčeny finanční závazky podle budoucích víceletých finančních rámců.
2. Komise přezkoumá účinnost programu Ignalina a posoudí pokrok tohoto programu srovnáním s milníky a lhůtami pro splnění cílů, které jsou uvedeny v článku 7, do konce roku 2017 v rámci hodnocení v polovině období uvedeného v článku 9. Na základě výsledků tohoto posouzení je možno přezkoumat výši prostředků přidělených na program Ignalina, jakož i programové období a rozdělení finančních prostředků mezi program Ignalina a programy Kozloduj a Bohunice zřízené nařízením Rady (Euratom) č. 1368/2013 (8) s cílem zohlednit pokrok dosažený při provádění těchto programů a zajistit, aby plánování a přidělení prostředků vycházelo ze skutečných platebních potřeb a absorpční schopnosti.
3. Z finančního přídělu na program Ignalina lze rovněž hradit výdaje související s činnostmi v rámci přípravy, monitorování, kontroly, auditu a hodnocení, které jsou potřebné pro řízení programu a dosažení jeho cílů. Zejména je možno hradit výdaje na studie, jednání odborníků, informační a komunikační akce včetně sdělování priorit politiky Unie, pokud se týkají obecných cílů tohoto nařízení, výdaje spojené se sítěmi informačních technologií se zaměřením na zpracovávání a výměnu informací, společně se všemi ostatními výdaji na technickou a administrativní pomoc, které Komisi vznikly v souvislosti s řízením programu Ignalina.
Přidělené finanční prostředky na program Ignalina mohou rovněž pokrýt výdaje na technickou a administrativní pomoc nezbytné k zajištění přechodu mezi tímto programem a opatřeními přijatými podle nařízení (ES) č. 1990/2006.
Článek 4
Předběžné podmínky
1. Do 1. ledna 2014 přijme Litva odpovídající opatření ke splnění těchto předběžných podmínek:
a)
zajistit soulad s acquis daným Smlouvou o Euratomu v oblasti jaderné bezpečnosti, zejména pokud jde o provedení směrnic 2009/71/Euratom a 2011/70/Euratom do vnitrostátního práva;
b)
ve vnitrostátním rámci vytvořit plán financování, který stanoví úplné náklady a předpokládané zdroje financování potřebné pro bezpečné dokončení vyřazení bloků jaderných reaktorů z provozu, včetně nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem, v souladu s tímto nařízením;
c)
předložit Komisi revidovaný podrobný plán na vyřazování z provozu rozpracovaný na úroveň činností vyřazování, včetně harmonogramu a odpovídající struktury nákladů založené na mezinárodně uznávaných normách pro odhad nákladů pro vyřazování z provozu.
2. Litva poskytne Komisi nezbytné informace o plnění předběžných podmínek uvedených v odstavci 1, a to nejpozději do rozpočtového závazku v roce 2014.
3. Komise posoudí informace podle odstavce 2 při přípravě ročního pracovního programu na rok 2014 uvedeného v čl. 6 odst. 1. Uvede-li Komise odůvodněné stanovisko ohledně porušení podle článku 258 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o nesplnění předběžných podmínek stanovených v odst. 1 písm. a), nebo pokud nejsou předběžné podmínky stanovené v odst. 1 písm. b) nebo c) splněny dostatečně, rozhodne se o pozastavení celé nebo části finanční pomoci Unie přezkumným postupem podle čl. 11 odst. 2. Takové rozhodnutí se zohlední při přijímání ročního pracovního programu na rok 2014. Výše pozastavené pomoci se stanoví na základě kritérií stanovených v prováděcím aktu uvedeném v článku 7.
Článek 5
Způsoby provádění
1. Program Ignalina se provádí jedním nebo několika způsoby stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (9), zejména prostřednictvím grantů a zadávání veřejných zakázek.
2. Komise může prováděním finanční pomoci Unie v rámci programu Ignalina pověřit subjekty uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Článek 6
Roční pracovní programy
1. Na začátku každého roku Komise přijme prostřednictvím prováděcích aktů přijatých přezkumným postupem podle čl. 11 odst. 2 společný roční pracovní program pro program Ignalina, v němž podrobně uvede cíle, očekávané výsledky, příslušné ukazatele výkonnosti a harmonogram pro využití finančních prostředků v rámci každého ročního finančního závazku.
2. Na konci každého roku vypracuje Komise zprávu o pokroku v provádění prací vykonaných předchozí rok. Tato zpráva se předloží Evropskému parlamentu a Radě a je základem pro přijetí dalšího společného ročního pracovního programu.
Článek 7
Podrobné prováděcí postupy
Do 31. prosince 2014 přijme Komise prostřednictvím prováděcích aktů přijatých přezkumným postupem podle čl. 11 odst. 2 podrobné prováděcí postupy pro celou dobu trvání programu Ignalina. Tyto prováděcí akty určí pro program Ignalina cíle, očekávané výsledky, milníky, lhůty pro splnění cílů a odpovídající ukazatele výkonnosti. Zahrnou rovněž revidované podrobné plány vyřazování z provozu, jak je uvedeno v čl. 4 odst. 1 písm. c), které vytvoří základ pro monitorování pokroku a včasné dosažení očekávaných výsledků.
Článek 8
Ochrana finančních zájmu Evropské unie
1. Komise přijme vhodná opatření k zajištění toho, aby byly při provádění akcí financovaných podle tohoto nařízení finanční zájmy Unie chráněny prostřednictvím preventivních opatření proti podvodům, korupci a jiným nezákonným činnostem, účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět na základě kontroly dokumentů i na místě audit u všech příjemců grantů, dodavatelů nebo poskytovatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie.
Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět kontroly a inspekce na místě u hospodářských subjektů, jichž se financování Unií přímo nebo nepřímo týká, v souladu s postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (10) a nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (11) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou o financování Unií nedošlo k podvodu, korupci nebo jiné protiprávní činnosti ohrožující finanční zájmy Unie.
3. Aniž jsou odstavce 1 a 2, dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, grantové dohody, rozhodnutí o grantu a smlouvy vyplývající z provádění tohoto nařízení obsahují ustanovení výslovně zmocňující Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění auditů, kontrol a inspekcí na místě podle uvedených odstavců v souladu s jejich pravomocemi.
Článek 9
Hodnocení v polovině období
1. Do 31. prosince 2017 vypracuje Komise v úzké spolupráci s členskými státy hodnotící zprávu v polovině období o dosažených cílech u všech opatřeních týkajících se programu Ignalina na úrovni výsledků a dopadů, účinnosti využívání zdrojů a jejich přidané hodnoty Unie s cílem přijmout rozhodnutí o změně či zrušení těchto opatření. Hodnocení se rovněž zabývá možností změn specifických cílů uvedených v čl. 2 odst. 2 a podrobných prováděcích postupů uvedených v článku 7.
2. Hodnocení v polovině období zohlední pokrok srovnáním s ukazateli výkonnosti, jak je uvedeno v čl. 2 odst. 2.
3. Komise sdělí závěry hodnocení uvedeného v odstavci 1 Evropskému parlamentu a Radě.
Článek 10
Závěrečné hodnocení
1. Komise provede v úzké spolupráci s členskými státy následné hodnocení účinnosti a účelnosti programu Ignalina, jakož i účinnosti financovaných opatření, pokud jde o dopad, využití zdrojů a přidanou hodnotu pro Unii.
2. Závěrečné hodnocení zohlední pokrok srovnáním s ukazateli výkonnosti, jak je uvedeno v čl. 2 odst. 2.
3. Komise sdělí závěry hodnocení uvedeného v odstavci 1 Evropskému parlamentu a Radě.
Článek 11
Výbor
1. Komisi je nápomocen výbor. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Má-li být stanovisko výboru získáno písemným postupem, je tento postup ukončen bez výsledku, pokud tak o tom ve lhůtě stanovené pro vydání stanoviska rozhodne předseda výboru nebo pokud o to požádá prostá většina členů výboru.
Článek 12
Přechodná ustanovení
Tímto nařízením nejsou dotčeny pokračování ani změny, včetně úplného nebo částečného zrušení dotčených projektů až do jejich ukončení nebo finanční pomoci udělené Komisí na základě nařízení (ES) č. 1990/2006 nebo jiného právního předpisu, jenž se na tuto pomoc vztahuje ke dni 31. prosince 2013, jež se na dotyčná opatření použijí i nadále až do jejich ukončení.
Článek 13
Zrušení
Nařízení (ES) č. 1990/2006 se zrušuje s účinkem ode dne 1. ledna 2014.
Článek 14
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 13. prosince 2013.
ROZPORZĄDZENIE RADY (EURATOM) NR 1369/2013
z dnia 13 grudnia 2013 r.
w sprawie wsparcia unijnego dla programu pomocy dotyczącego likwidacji obiektu jądrowego na Litwie oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1990/2006
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Akt przystąpienia z 2003 r., w szczególności jego art. 56 i protokół nr 4 do niego,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z Protokołem nr 4 w sprawie elektrowni jądrowej Ignalina na Litwie (1) dołączonym do Aktu przystąpienia z 2003 r. (zwanym dalej „protokołem nr 4”), uznając w 2004 r. gotowość Unii do zapewnienia odpowiedniej dodatkowej pomocy unijnej na rzecz starań Litwy w zakresie likwidacji elektrowni jądrowej Ignalina i podkreślając ten wyraz solidarności, Litwa zobowiązała się do zamknięcia bloku 1 elektrowni jądrowej Ignalina przed 2005 r. i bloku 2 tej elektrowni najpóźniej do dnia 31 grudnia 2009 r., a następnie do likwidacji tych bloków. Zgodnie z tymi zobowiązaniami Litwa zamknęła oba wskazane bloki w odpowiednich terminach.
(2)
Zgodnie z zobowiązaniami zapisanymi w traktacie akcesyjnym oraz przy wsparciu ze strony Unii, Litwa zamknęła elektrownię jądrową Ignalina i poczyniła znaczne postępy w jej likwidacji. Aby osiągnąć dalsze postępy w konkretnych działaniach na rzecz oczyszczania, demontażu oraz zarządzania zużytym paliwem i odpadami promieniotwórczymi oraz aby nieprzerwanie realizować proces zmierzający do końcowego stadium likwidacji, zgodnie z planem likwidacji, konieczne są dalsze prace, przy zapewnieniu stosowania najwyższych norm bezpieczeństwa. Z dostępnych oszacowań wynika, że ukończenie prac likwidacyjnych będzie wymagało znacznych dodatkowych środków finansowych.
(3)
Uznając, że przedwczesne wygaszenie i następnie likwidacja elektrowni jądrowej Ignalina z dwoma blokami reaktorów typu RBMK o mocy 1 500 MW pozostawionymi przez Związek Radziecki nie mają precedensu i stanowią dla Litwy wyjątkowo duże obciążenie finansowe niewspółmierne w stosunku do rozmiaru i potencjału gospodarczego tego państwa, w protokole nr 4 stwierdza się, że pomoc Unii w ramach programu Ignalina będzie nieprzerwanie kontynuowana i zostanie przedłużona na okres po 2006 r. na czas kolejnych perspektyw finansowych.
(4)
Unia zobowiązała się do udzielenia pomocy Litwie, aby mogła udźwignąć wyjątkowo duże obciążenie finansowe związane z procesem likwidacji. Od okresu przedakcesyjnego Litwa otrzymała znaczną pomoc finansową od Unii, zwłaszcza za pośrednictwem programu Ignalina ustanowionego na lata 2007-2013. Pomoc finansowa Unii w ramach tego programu zakończy się w 2013 r.
(5)
Uznając zobowiązanie Unii na mocy protokołu nr 4 i w związku z wnioskiem Bułgarii, Litwy i Słowacji o dalsze finansowanie, we wniosku Komisji dotyczącym kolejnych wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020: Budżet z perspektywy „Europy 2020” wydzielono kwotę 700 mln EUR z ogólnego budżetu Unii z przeznaczeniem na bezpieczeństwo jądrowe i likwidację obiektów jądrowych. Z tej kwoty 500 mln EUR w cenach z 2011 r., czyli około 553 mln EUR w cenach bieżących, jest przewidziane na nowy program dalszego wsparcia likwidacji bloków 1 i 2 elektrowni jądrowej Bohunice V1, bloków 1 i 2 elektrowni jądrowej Ignalina oraz bloków 1-4 elektrowni jądrowej Kozłoduj w okresie od 2014 do 2020 r.
(6)
Kwota środków przydzielonych do programów Kozłoduj, Ignalina i Bohunice, a także okres programowania i podział środków pomiędzy te programy mogą zostać poddane przeglądowi na podstawie wyników sprawozdań z oceny śródokresowej i z oceny końcowej.
(7)
Pomoc udzielona na podstawie niniejszego rozporządzenia powinna zapewnić bezproblemową kontynuację likwidacji i koncentrować się na działaniach na rzecz nieprzerwanej realizacji procesu zmierzającego do końcowego stadium likwidacji przy zapewnieniu stosowania najwyższych norm bezpieczeństwa, ponieważ działania takie przynoszą Unii największą wartość dodaną, podczas gdy ostateczna odpowiedzialność za bezpieczeństwo jądrowe spoczywa na przedmiotowym państwie członkowskim. Niniejsze rozporządzenie nie przesądza o wynikach jakichkolwiek przyszłych procedur dotyczących pomocy przyznawanej przez państwa, które mogą zostać wszczęte zgodnie z art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).
(8)
Niniejsze rozporządzenie pozostaje bez uszczerbku dla praw i obowiązków danego państwa członkowskiego na mocy traktatu akcesyjnego, w szczególności na mocy protokołu nr 4.
(9)
Likwidację elektrowni jądrowej objętej niniejszym rozporządzeniem należy przeprowadzić z wykorzystaniem najlepszej dostępnej fachowej wiedzy technicznej oraz z należytym uwzględnieniem charakteru i specyfikacji technicznych bloków, które mają zostać wygaszone, w celu zagwarantowania jak największej skuteczności działania, tak więc przy uwzględnieniu najlepszych praktyk międzynarodowych.
(10)
Działania objęte niniejszym rozporządzeniem oraz operacje wspierane w ramach takich działań powinny być zgodne z obowiązującym prawem unijnym i krajowym. Likwidację elektrowni jądrowej objętej niniejszym rozporządzeniem należy przeprowadzić zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa jądrowego, a mianowicie z dyrektywą Rady 2009/71/Euratom (2), gospodarowania odpadami, a mianowicie z dyrektywą Rady 2011/70/Euratom (3) oraz ochrony środowiska, w szczególności z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE (4) i dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE (5).
(11)
Działania objęte niniejszym rozporządzeniem oraz operacje wspierane w ramach takich działań powinny być oparte na aktualnym planie likwidacji obejmującym działania likwidacyjne, ich harmonogram, koszty i wymagane do nich zasoby ludzkie. Koszty należy ustalić zgodnie z międzynarodowo uznanymi standardami szacowania kosztów likwidacji, takimi jak np. międzynarodowa struktura kalkulacji kosztów likwidacji opublikowana wspólnie przez Agencję Energii Jądrowej, Międzynarodową Agencję Energii Atomowej i Komisję Europejską.
(12)
Komisja powinna zapewnić skuteczną kontrolę nad przebiegiem procesu likwidacji w celu uzyskania przez Unię jak największej wartości dodanej ze środków przydzielonych na podstawie niniejszego rozporządzenia, chociaż ostateczna odpowiedzialność za likwidację spoczywa na danym państwie członkowskim. Obejmuje to skuteczny pomiar efektywności oraz ocenę działań naprawczych podczas realizacji programu Ignalina.
(13)
Należy chronić interesy finansowe Unii poprzez podejmowanie w całym cyklu wydatkowania proporcjonalnych działań, w tym obejmujących zapobieganie nieprawidłowościom, ich wykrywanie i badanie, dochodzenie utraconych środków - nienależnie wypłaconych lub nieprawidłowo wykorzystanych - oraz, w stosownych przypadkach, nakładanie sankcji.
(14)
Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a zwłaszcza zapewnienie wystarczających środków finansowych na kontynuację bezpiecznej likwidacji obiektów jądrowych, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, lecz mogą, ze względu na rozmiary lub skutki działania, zostać osiągnięte w lepszym stopniu na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(15)
Niektóre środki w ramach programu Ignalina mogą wymagać wysokiego poziomu finansowania ze strony Unii, który w dobrze uzasadnionych wyjątkowych przypadkach może dojść do wysokości pełnej kwoty finansowania. Należy jednak podjąć wszelkie wysiłki w celu kontynuowania praktyki współfinansowania ustanowionej w ramach wsparcia przedakcesyjnego i wsparcia udzielonego w okresie 2007-2013 na działania likwidacyjne podejmowane przez Litwę, a także w celu angażowania, w stosownych przypadkach, innych źródeł współfinansowania.
(16)
Aby zapewnić jednolite warunki wykonywania niniejszego rozporządzenia, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze w zakresie przyjmowania rocznych programów prac i szczegółowych procedur wykonawczych. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (6).
(17)
Należy uchylić rozporządzenie Rady (WE) nr 1990/2006 (7).
(18)
Należy odpowiednio uwzględnić sprawozdanie specjalne Trybunału Obrachunkowego nr 16/2011 w sprawie pomocy finansowej Unii Europejskiej na rzecz likwidacji obiektów jądrowych w Bułgarii, na Litwie i Słowacji, jak również jego zalecenia i odpowiedź Komisji,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ustanawia program dotyczący udzielania przez Unię pomocy finansowej na działania związane z likwidacją bloków 1 i 2 elektrowni jądrowej Ignalina na Litwie („program Ignalina”).
Artykuł 2
Cele
1. Ogólnym celem programu Ignalina jest pomoc danemu państwu członkowskiemu w nieprzerwanej realizacji procesu zmierzającego do końcowego stadium likwidacji bloków 1 i 2 elektrowni jądrowej Ignalina, zgodnie z jej planem likwidacji, przy zachowaniu najwyższego stopnia bezpieczeństwa.
2. Główne cele szczegółowe programu Ignalina w okresie finansowania to:
a)
usunięcie paliwa z rdzenia reaktora w bloku 2 oraz z basenów paliwowych reaktorów w blokach 1 i 2 do suchego przechowalnika wypalonego paliwa jądrowego, rozliczane na podstawie liczby opróżnionych zespołów paliwowych;
b)
bezpieczne utrzymanie bloków reaktorów, rozliczane na podstawie liczby odnotowanych incydentów;
c)
przeprowadzenie prac demontażowych w turbinowni i w pozostałych budynkach pomocniczych oraz bezpieczne zagospodarowanie odpadów z likwidacji zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania odpadów, rozliczane na podstawie typu i liczby zdemontowanych systemów pomocniczych oraz ilości i rodzaju bezpiecznie unieszkodliwionych odpadów.
3. Program Ignalina może również obejmować działania służące utrzymaniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa w blokach podlegających likwidacji, w tym służące wsparciu dotyczącemu personelu elektrowni jądrowej.
Artykuł 3
Budżet
1. Pula środków finansowych na realizację programu Ignalina na lata 2014-2020 wynosi 229 629 000 EUR w cenach bieżących. Niniejsze rozporządzenie nie przesądza w żaden sposób o zobowiązaniach finansowych w ramach przyszłych wieloletnich ram finansowych.
2. Komisja dokona przeglądu realizacji programu Ignalina oraz oceni jego postępy względem etapów kluczowych i terminów, o których mowa w art. 7, do końca 2017 r. w ramach oceny śródokresowej, o której mowa w art. 9. Na podstawie wyników tej oceny kwota środków przydzielonych na program Ignalina, a także okres programowania i podział środków pomiędzy program Ignalina i programy Kozłoduj i Bohunice określone w rozporządzeniu Rady (Euratom) nr 1368/2013 (8) może zostać poddana przeglądowi, aby uwzględnić postępy w realizacji tych programów i zapewnić, aby programowanie i przydział środków były oparte na rzeczywistych potrzebach w zakresie płatności i zdolnościach absorpcyjnych.
3. Ze środków finansowych przyznanych na program Ignalina można również pokrywać wydatki związane z działaniami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytem i oceną, które są niezbędne do zarządzania tym programem i osiągnięcia jego celów. W szczególności dotyczy to wydatków na badania, spotkania ekspertów, działania informacyjne i komunikacyjne, w tym komunikację instytucjonalną dotyczącą priorytetów politycznych Unii w zakresie, w jakim są one związane z ogólnymi celami niniejszego rozporządzenia, oraz wydatków związanych z sieciami informatycznymi służącymi do przetwarzania i wymiany informacji, wraz z wszelkimi innymi wydatkami związanymi z pomocą techniczną i administracyjną poniesionymi przez Komisję w ramach zarządzania programem Ignalina.
Środki finansowe przyznane na program Ignalina mogą także obejmować wydatki związane z pomocą techniczną i administracyjną niezbędną do tego, aby zapewnić przejście między tym programem a środkami przyjętymi na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1990/2006.
Artykuł 4
Warunki ex ante
1. Do dnia 1 stycznia 2014 r. Litwa podejmie odpowiednie działania, aby spełnić następujące warunki ex ante:
a)
zgodność z dorobkiem traktatu Euratom w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, w szczególności w odniesieniu do transpozycji do prawa krajowego dyrektywy 2009/71/Euratom i dyrektywy 2011/70/Euratom;
b)
ustanowienie w krajowych ramach planu finansowania określającego pełne koszty i przewidywane źródła finansowania wymagane do bezpiecznego ukończenia likwidacji bloków reaktorów jądrowych, w tym gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi, zgodnie z niniejszym rozporządzeniem;
c)
przekazanie Komisji zmienionego szczegółowego planu likwidacji w podziale na poziomie działań likwidacyjnych, w tym harmonogramu i odpowiadającej struktury kosztów na podstawie międzynarodowych uznanych standardów szacowania kosztów likwidacji.
2. Najpóźniej do czasu zobowiązania budżetowego w 2014 r. Litwa przekaże Komisji niezbędne informacje dotyczące spełnienia warunków ex ante, o których mowa w ust. 1.
3. Komisja ocenia informacje, o których mowa w ust. 2, podczas opracowywania rocznego programu prac na 2014 r., o którym mowa w art. 6 ust. 1. Jeżeli Komisja wyda uzasadnioną opinię w sprawie naruszenia na mocy art. 258 TFUE dotyczącą niespełnienia warunku ex ante określonego w ust.1 lit. a) lub jeżeli warunki ex ante określone w ust.1 lit. b) lub c) nie są spełnione w sposób wystarczający, podejmowana jest - zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2 - decyzja o zawieszeniu całości lub części unijnej pomocy finansowej. Taka decyzja zostaje odzwierciedlona w przyjęciu rocznego programu prac na 2014 r. Kwota zawieszonej pomocy jest określana na podstawie kryteriów zawartych w aktach wykonawczych, o których mowa w art. 7.
Artykuł 5
Formy realizacji
1. Program Ignalina jest realizowany w jednej lub kilku spośród form przewidzianych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (9), w szczególności w formie dotacji i zamówień.
2. Komisja może zlecić realizację unijnej pomocy finansowej w ramach programu Ignalina organom określonym w art. 58 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
Artykuł 6
Roczne programy prac
1. Na początku każdego roku Komisja przyjmuje w drodze aktów wykonawczych roczny program prac dla programu Ignalina, określając cele, oczekiwane rezultaty, związane z nimi wskaźniki wykonania oraz horyzont czasowy wykorzystania środków w ramach poszczególnych rocznych zobowiązań finansowych, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2.
2. Na koniec każdego roku Komisja sporządza sprawozdanie z postępów w zakresie realizacji prac prowadzonych w latach poprzednich. To sprawozdanie z postępów prac jest przekazywane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie oraz stanowi podstawę przyjęcia kolejnego rocznego programu prac.
Artykuł 7
Szczegółowe procedury wykonawcze
Do dnia 31 grudnia 2014 r. Komisja przyjmie w drodze aktów wykonawczych szczegółowe procedury wykonawcze dla programu Ignalina na cały okres jego trwania, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 11 ust. 2. Te akty wykonawcze określą w odniesieniu do programu Ignalina bardziej szczegółowo cele, oczekiwane rezultaty, etapy kluczowe i terminy, a także odpowiadające im wskaźniki wykonania. Będą one również zawierać poddany przeglądowi szczegółowy plan likwidacji, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c), który posłuży za punkt odniesienia do monitorowania postępów i terminowego osiągnięcia oczekiwanych rezultatów.
Artykuł 8
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki, aby zapewnić ochronę interesów finansowych Unii w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia poprzez stosowanie środków zapobiegawczych w odniesieniu do oszustw finansowych, korupcji i innych nielegalnych działań, poprzez skuteczne kontrole, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - poprzez odzyskiwanie nienależnie wypłaconych kwot oraz, w stosownych przypadkach, poprzez zastosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji.
2. Komisja lub jej przedstawiciele i Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do przeprowadzania audytów, na podstawie dokumentów oraz na miejscu, w przypadku wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali unijne środki finansowe.
Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) jest uprawniony do przeprowadzania kontroli na miejscu i inspekcji u podmiotów gospodarczych korzystających bezpośrednio lub pośrednio z finansowania unijnego, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (10) oraz w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (11), aby ustalić, czy doszło do oszustw, korupcji lub jakichkolwiek innych nielegalnych działań godzących w interesy finansowe Unii w związku z umową w sprawie przyznania dotacji, decyzją w sprawie przyznania dotacji lub zamówieniem obejmującym finansowanie unijne.
3. Bez uszczerbku dla ust. 1 i 2, umowy o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowy w sprawie przyznania dotacji, decyzje w sprawie przyznania dotacji i zamówienia wynikające z wykonywania niniejszego rozporządzenia zawierają wyraźne upoważnienie dla Komisji, Trybunału Obrachunkowego i OLAF do przeprowadzania audytów, kontroli na miejscu i inspekcji, o których mowa w tych ustępach, zgodnie z ich odpowiednimi kompetencjami.
Artykuł 9
Ocena śródokresowa
1. Do dnia 31 grudnia 2017 r. Komisja sporządzi w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi sprawozdanie z oceny śródokresowej dotyczące osiągnięcia celów wszystkich działań związanych z programem Ignalina, na poziomie rezultatów i skutków, skuteczności wykorzystania środków oraz ich wartości dodanej dla Unii, z myślą o przyjęciu decyzji zmieniającej lub zawieszającej te działania. W ramach oceny należy również rozpatrzyć możliwości zmiany celów szczegółowych i szczegółowych procedur wykonawczych opisanych, odpowiednio, w art. 2 ust. 2 i art. 7.
2. W ocenie śródokresowej uwzględnia się postępy w odniesieniu do wskaźników wykonania, o których mowa w art. 2 ust. 2.
3. Komisja przekazuje wnioski z oceny, o której mowa w ust. 1, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
Artykuł 10
Ocena końcowa
1. W ścisłej współpracy z państwami członkowskimi Komisja przeprowadza ocenę ex post dotyczącą efektywności i skuteczności programu Ignalina, a także efektywności finansowanych działań w odniesieniu do skutków, wykorzystania środków i wartości dodanej dla Unii.
2. W ocenie końcowej uwzględnia się postępy w odniesieniu do wskaźników wykonania, o których mowa w art. 2 ust. 2.
3. Komisja przekazuje wnioski z oceny, o której mowa w ust. 1, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
Artykuł 11
Komitet
1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
W przypadku gdy opinia komitetu ma być uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, gdy przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniesie o to zwykła większość członków komitetu.
Artykuł 12
Przepisy przejściowe
Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację lub modyfikację, łącznie z całkowitym lub częściowym anulowaniem, przedmiotowych projektów - aż do ich zakończenia - ani pomocy finansowej przyznanej przez Komisję na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1990/2006 lub jakichkolwiek innych przepisów mających zastosowanie do tej pomocy w dniu 31 grudnia 2013 r., które mają być stosowane do przedmiotowych działań aż do ich zakończenia.
Artykuł 13
Uchylenie
Rozporządzenie (WE) nr 1990/2006 traci moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r.
Artykuł 14
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli 13 grudnia 2013 r.