ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 28. ledna 2014
o existenci nadměrného schodku v Chorvatsku
(2014/56/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 126 odst. 6 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
s ohledem na připomínky Chorvatska,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle článku 126 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“) se členské státy mají vyvarovat nadměrných schodků veřejných financí.
(2)
Pakt o stabilitě a růstu vychází z cíle zdravých veřejných financí, které jsou prostředkem k posílení podmínek pro cenovou stabilitu a pro silný udržitelný růst, jenž bude přispívat k vytváření nových pracovních míst.
(3)
Postup při nadměrném schodku podle článku 126 Smlouvy o fungování EU, upřesněný v nařízení Rady (ES) č. 1467/97 (1), které je součástí Paktu o stabilitě a růstu, předpokládá rozhodnutí Rady o existenci nadměrného schodku. Další ustanovení k provádění postupu při nadměrném schodku obsahuje Protokol č. 12 o postupu při nadměrném schodku, připojený ke Smlouvě o Evropské unii a Smlouvě o fungování EU. Podrobná pravidla a definice pro použití ustanovení uvedeného protokolu stanoví nařízení Rady (ES) č. 479/2009 (2).
(4)
Podle čl. 126 odst. 5 Smlouvy o fungování EU usoudí-li Komise, že v členském státě existuje nebo může vzniknout nadměrný schodek, předloží stanovisko dotyčnému členskému státu a informuje o tom Radu.
(5)
Komise je s ohledem na svou zprávu podle čl. 126 odst. 3 Smlouvy o fungování EU a na stanovisko Hospodářského a finančního výboru podle čl. 126 odst. 4 Smlouvy o fungování EU toho názoru, že v Chorvatsku existuje nadměrný schodek. Komise proto dne 10. prosince 2013 předložila Chorvatsku takové stanovisko a informovala o tom Radu (3).
(6)
V čl. 126 odst. 6 Smlouvy o fungování EU se stanoví, že Rada má zvážit všechny připomínky, které dotyčný členský stát případně učiní, předtím než po celkovém zhodnocení rozhodne, zda nadměrný schodek existuje. V případě Chorvatska vede toto celkové zhodnocení k následujícím závěrům.
(7)
Na základě revize rozpočtu na rok 2013 a návrhu rozpočtu na rok 2014 (4), který chorvatská vláda přijala a zaslala chorvatskému parlamentu dne 14. listopadu 2013, plánují chorvatské orgány celkový schodek veřejných financí ve výši 5,5 % HDP za rok 2013 oproti 5 % HDP za rok 2012 a očekávají, že míra zadlužení se v roce 2014 nezmění a že se v letech 2015 a 2016 pouze mírně sníží. Podle prognózy útvarů Komise z podzimu 2013, vydané 5. listopadu 2013, se celkový schodek veřejných financí pohybuje výrazně nad referenční hodnotou ve výši 3 % HDP stanovenou ve Smlouvě již v roce 2013, a pokud nebudou přijata vyrovnávací opatření, přesáhne v letech 2013-2015 úroveň 6 % HDP. Jak ukazuje zpráva vypracovaná Komisí na základě čl. 126 odst. 3 Smlouvy o fungování EU, plánované a předpokládané schodky jsou nad referenční hodnotou stanovenou ve Smlouvě, a nikoli na úrovni, která by se jí blížila. Překročení referenční hodnoty lze považovat za výjimečné ve smyslu Paktu o stabilitě a růstu. Částečně zejména vyplývá z prudkého hospodářského propadu ve smyslu Paktu o stabilitě a růstu. Odhaduje se, že hospodářská aktivita od roku 2008, kdy dosahovala nejvyšší úrovně, poklesla téměř o 12 %. Podle odhadů reálný HDP v roce 2013 dále poklesne a teprve v roce 2014 se očekává mírné oživení. Na základě odhadu útvarů Komise vypočteného podle společně dohodnuté metodiky růst potenciálního produktu zaznamenal v roce 2009 stagnaci, v roce 2010 se dostal do záporných hodnot a od té doby se pohybuje v záporných číslech. Předpokládá se, že vypočtená mezera výstupu, jež je od roku 2009 záporná, se bude v posuzovaném období postupně zmenšovat, i když až do roku 2015 zůstane záporná, což potvrzuje hloubku a rozsah recese. Plánované překročení referenční hodnoty však nemůže být ve smyslu Paktu o stabilitě a růstu považováno za dočasné. Na základě projekcí chorvatských orgánů a prognózy útvarů Komise z podzimu 2013 zůstane schodek veřejných financí výrazně nad referenční hodnotou jak v roce 2014, tak v roce 2015. Požadavek týkající se kritéria schodku stanoveného ve Smlouvě o fungování EU tak není splněn.
(8)
V návrhu rozpočtu na rok 2014 předpokládá vláda nárůst míry veřejného dluhu z 58,1 % v roce 2013 na 62 % v roce 2014 a dále na 64,1 % v roce 2015 a 64,7 % v roce 2016. Tyto údaje jsou mírně vyšší než údaje uvedené v pokynech pro hospodářskou a fiskální politiku Chorvatska ze září 2013, v nichž vláda předpokládala míru veřejného dluhu ve výši 56,6 % v roce 2013 a 60,6 % v roce 2014, 63,4 % v roce 2015 a 65,3 % v roce 2016. V prognóze útvarů Komise z podzimu 2013 se předpokládá poměr veřejného dluhu za rok 2013 na úrovni 59,7 %. Nedojde-li ke změně politiky, lze očekávat, že míra veřejného dluhu v roce 2014 bude vyšší než 60 %, z čehož vyplývá, že bude překročena referenční hodnota 60 % HDP stanovená ve Smlouvě. Podle aktuálně dostupných informací emise dluhopisů v USD z listopadu 2013 zvýší míru veřejného dluhu nad 60% hranici již do konce roku 2013. Podle čl. 2 odst. 1a nařízení (ES) č. 1467/97 se má požadavek týkající se kritéria dluhu rovněž považovat za splněný, pokud rozpočtové prognózy Komise naznačují, že k požadovanému snížení rozdílu dojde během tříletého období zahrnujícího dva roky následující po posledním roce, za který jsou údaje k dispozici. Prognózy chorvatských orgánů a útvarů Komise ukazují, že míra veřejného dluhu má vzhledem k pokračujícím vysokým schodkům a slabé hospodářské aktivitě vzestupnou tendenci, a očekává se, že tomu tak bude po celé posuzované období. Referenční hodnota pro dluh, a tím i kritérium dluhu stanovené ve Smlouvě o fungování EU nejsou tudíž splněny.
(9)
Komise v souladu s ustanoveními Smlouvy o fungování EU ve své zprávě podle čl. 126 odst. 3 Smlouvy o fungování EU rovněž analyzovala „rozhodující faktory“. Jak je uvedeno v čl. 2 odst. 4 nařízení (ES) č. 1467/97, v případě zemí s mírou veřejného dluhu převyšující referenční hodnotu je možné tyto faktory zohlednit pouze v rámci postupu vedoucího k rozhodnutí o souladu s kritériem schodku, pokud schodek veřejných financí zůstane blízko referenční hodnotě a překročení této hodnoty je dočasné, což není případ Chorvatska. Rozhodující faktory, zejména hluboká a dlouhotrvající recese na pozadí nepříznivých vnějších podmínek, byly při posuzování souladu s kritériem dluhu vzaty v úvahu. Rozhodující faktory nic nemění na závěru, že kritérium dluhu stanovené ve Smlouvě o fungování EU není splněno,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Z celkového zhodnocení vyplývá, že v Chorvatsku existuje nadměrný schodek.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Chorvatské republice.
V Bruselu dne 28. ledna 2014.
DECYZJA RADY
z dnia 28 stycznia 2014 r.
w sprawie istnienia nadmiernego deficytu w Chorwacji
(2014/56/UE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 126 ust. 6,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
uwzględniając uwagi przedstawione przez Chorwację,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) państwa członkowskie mają unikać nadmiernego deficytu budżetowego.
(2)
Pakt stabilności i wzrostu opiera się na dążeniu do zapewnienia dobrego stanu finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu gospodarczego, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy.
(3)
Procedura nadmiernego deficytu określona w art. 126 TFUE oraz wyjaśniona w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1467/97 (1), które jest częścią paktu stabilności i wzrostu, przewiduje podjęcie przez Radę decyzji o istnieniu nadmiernego deficytu. Załączony do Traktato o Unii Europejskiej i TFUE Protokół nr 12 w sprawie procedury dotyczącej nadmiernego deficytu zawiera dalsze postanowienia dotyczące stosowania procedury nadmiernego deficytu. Szczegółowe przepisy i definicje w zakresie stosowania tych postanowień określono w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2009 (2).
(4)
Zgodnie z art. 126 ust. 5 TFUE, jeżeli Komisja uzna, że w państwie członkowskim istnieje nadmierny deficyt lub że taki deficyt może wystąpić, ma skierować opinię do danego państwa członkowskiego i poinformować o tym odpowiednio Radę.
(5)
Uwzględniwszy swoje sprawozdanie sporządzone zgodnie z art. 126 ust. 3 TFUE oraz opinię Komitetu Ekonomiczno-Finansowego wydaną zgodnie z art. 126 ust. 4 TFUE, Komisja stwierdziła, że w Chorwacji istniał nadmierny deficyt. W związku z tym Komisja skierowała do Chorwacji stosowną opinię i odpowiednio poinformowała o tym Radę w dniu 10 grudnia 2013 r. (3).
(6)
Zgodnie z art. 126 ust. 6 TFUE Rada ma rozważyć ewentualne uwagi danego państwa członkowskiego przed podjęciem decyzji o istnieniu nadmiernego deficytu, którą powinno poprzedzać dokonanie ogólnej oceny. W przypadku Chorwacji ta ogólna ocena prowadzi do poniższych wniosków.
(7)
Zgodnie ze zmianą budżetu na 2013 r. i projektem budżetu na 2014 r. (4) przyjętym przez rząd Chorwacji i przesłanym do chorwackiego parlamentu w dniu 14 listopada 2013 r., władze Chorwacji przewidują, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 5,5 % PKB w 2013 r., po tym gdy w 2012 r. wyniósł 5 % PKB, i oczekują następnie, że utrzyma się na niezmienionym poziomie w 2014 r., a w latach 2015 i 2016 będzie się stopniowo obniżał. Opublikowana w dniu 5 listopada prognoza służb Komisji z jesieni 2013 r. przewiduje, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych ma przekroczyć znacznie wartość referencyjną określoną w Traktacie na poziomie 3 % PKB już w 2013 r., a w latach 2013-2015 wzrośnie do ponad 6 % PKB, o ile nie zostaną podjęte środki zaradcze. Jak wskazano w sprawozdaniu Komisji sporządzonym zgodnie z art. 126 ust. 3 TFUE, zarówno deficyt planowany przez rząd, jak i deficyt prognozowany przez Komisję przekraczają wartość referencyjną i nie są zbliżone do tej wartości. Przekroczenie wartości referencyjnej może być uznane za wyjątkowe w rozumieniu paktu na rzecz stabilności i wzrostu. W szczególności, wynika ono ze znacznego pogorszenia koniunktury gospodarczej w rozumieniu paktu stabilności i wzrostu. Szacuje się, że poziom działalności gospodarczej obniżył się o niemal 12 % od szczytowego poziomu, który odnotowano w 2008 r. Prognozy przewidują, że realny PKB będzie w dalszym ciągu spadał w 2013 r., a trend ten zacznie się powoli odwracać dopiero w 2014 r. Wzrost produktu potencjalnego - szacowany przez służby Komisji zgodnie ze wspólnie uzgodnioną metodyką - zatrzymał się w 2009 r., a w 2010 roku przyjął wartość ujemną i od tej pory pozostaje ujemny. Obliczona luka produktowa, która odnotowywała wartość ujemną od 2009 r., ma się stopniowo domykać w okresie objętym prognozą, ale pozostanie ujemna jeszcze przez cały rok 2015, co potwierdza, że recesja ma głęboki charakter i przedłuża się. Planowane przekroczenie wartości referencyjnej nie może być jednak uznane za tymczasowe w rozumieniu paktu na rzecz stabilności i wzrostu. Zgodnie z prognozami władz Chorwacji i prognozą służb Komisji z jesieni 2013 r., deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostanie na poziomie znacznie przekraczającym wartość referencyjną także w latach 2014 i 2015. Przewidziane w TFUE kryterium dotyczące deficytu nie jest zatem spełnione.
(8)
W projekcie budżetu na 2014 r. rząd przewiduje wzrost wskaźnika długu sektora instytucji rządowych i samorządowych z 58,1 % w 2013 r. do 62 % w 2014 r., a następnie do 64,1 % w 2015 r. i 64,7 % w 2016 r. Dane te są nieznacznie wyższe od danych prognozowanych przez rząd Chorwacji w wytycznych dotyczących polityki gospodarczej i budżetowej z września 2013 r., zgodnie z którymi wskaźnik długu sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 56,6 % w 2013 r., 60,6 % w 2014 r., 63,4 % w 2015 r. i 65,3 % w 2016 r. W prognozie służb Komisji z jesieni 2013 r. poziom wskaźnika długu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2013 r. przewidziano na 59,7 %. Przy założeniu kontynuacji dotychczasowego kursu polityki przewiduje się, że w 2014 r. wskaźnik długu sektora instytucji rządowych i samorządowych będzie wyższy niż 60 %, przekraczając tym samym wartość referencyjną określoną w Traktacie na poziomie 60 % PKB. Zgodnie z obecnie dostępnymi informacjami, za sprawą przeprowadzonej w listopadzie 2013 r. emisji obligacji denominowanych w USD wskaźnik długu sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy próg 60 % PKB jeszcze przed końcem 2013 r. Art. 2 ust. 1a rozporządzenia (WE) 1467/97 przewiduje, że wymóg w ramach kryterium długu ma zostać również uznany za spełniony, jeżeli prognozy budżetowe Komisji wskazują na to, że wymagane zmniejszenie różnicy względem wartości referencyjnej będzie miało miejsce na przestrzeni trzech lat obejmujących dwa lata następujące po ostatnim roku, dla którego są dostępne dane. Prognozy władz Chorwacji, a także prognozy służb Komisji wskazują na tendencję wzrostową wskaźnika długu sektora instytucji rządowych i samorządowych; wzrost ten wynika z utrzymującego się wysokiego deficytu i słabej koniunktury gospodarczej i przewiduje się, że tendencja ta utrzyma się przez cały okres objęty prognozą. Oznacza to, że nie osiągnięto zgodności z wartością odniesienia dotyczącą długu ani z zapisanym w TFUE wymogiem dotyczącym kryterium długu.
(9)
Zgodnie z postanowieniami TFUE, w swoim sprawozdaniu przygotowanym zgodnie z art. 126 ust. 3 TFUE Komisja przeanalizowała także „istotne czynniki”. Zgodnie z art. 2 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1467/97, w przypadku krajów, których wskaźnik dlugu sektora instytucji rządowych i samorządowych przekracza wartość referencyjną, czynniki te mają zostać uwzględnione w procesie podejmowania decyzji w sprawie spełnienia kryterium deficytu wyłącznie wtedy, gdy deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych pozostaje bliski wartości referencyjnej i gdy przekroczenie przez niego tej wartości ma charakter tymczasowy - w przypadku Chorwacji warunek ten nie jest spełniony. Istotne czynniki, w szczególności głęboka i trwająca od dłuższego czasu recesja w powiązaniu z niesprzyjającymi warunkami zewnętrznymi, zostały uwzględnione przy ocenie dotyczącej zgodności z kryterium dotyczącym długu. Jednak, odpowiednie czynniki nie wpłynęły na wniosek, zgodnie z którym określone w TFUE kryterium dotyczące długu nie jest spełnione,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Z ogólnej oceny wynika, że w Chorwacji istnieje nadmierny deficyt.
Artykuł 2
Niniejsza decyzja jest skierowana do Republiki Chorwacji.
Sporządzono w Brukseli dnia 28 stycznia 2014 r.