ROZHODNUTÍ KOMISE (EU) 2015/454
ze dne 9. července 2014
o státní podpoře SA.34823 (2012/C), SA.36004 (2013/NN), SA.37965 (2013/N), SA.37966 (2013/N), SA.37967 (2013/N), kterou poskytlo Řecko skupině Alpha Bank v souvislosti s:
-
rekapitalizací a restrukturalizací banky Alpha Bank S.A.;
-
řešením problémů banky Cooperative Bank of Western Macedonia prostřednictvím převodu na banku Alpha Bank S.A.;
-
řešením problémů banky Cooperative Bank of Evia prostřednictvím převodu na banku Alpha Bank S.A.;
-
řešením problémů banky Cooperative Bank of Dodecanese prostřednictvím převodu na banku Alpha Bank S.A.
(oznámeno pod číslem C(2014) 4662)
(Pouze anglické znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 první pododstavec této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
poté, co vyzvala členské státy a ostatní zúčastněné strany k podání připomínek v souladu s výše uvedenými ustanoveními,
vzhledem k těmto důvodům:
1. POSTUP
1.1. POSTUP TÝKAJÍCÍ SE BANKY ALPHA BANK
(1)
Rozhodnutím ze dne 19. listopadu 2008 schválila Komise režim s názvem „Opatření podpory pro úvěrové instituce v Řecku“ (Support Measures for the Credit Institutions in Greece) (dále jen „režim podpory řeckých bank“), který měl zajistit stabilitu řeckého finančního systému. Režim podpory řeckých bank umožňuje poskytování podpory v rámci tří opatření, která jsou jeho součástí, a to rekapitalizačního opatření, opatření týkajícího se záruk a opatření týkajícího se půjček státních dluhopisů (1). V květnu 2009 rekapitalizovalo Řecko v rámci rekapitalizačního opatření skupinu Alpha Bank (dále jen „banka“ nebo „banka Alpha“).
(2)
Ve 14. bodě odůvodnění rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 se uvádělo, že pokud jde o příjemce rekapitalizačního opatření, Komisi bude předložen plán restrukturalizace.
(3)
Řecké orgány předložily Komisi plán restrukturalizace banky Alpha dne 2. srpna 2010. Komise tento plán a jeho následné aktualizace a rovněž doplňkové informace poskytnuté řeckými orgány zaevidovala jako věc SA.30342 (PN 26/2010) a poté věc SA.32787 (2011/PN).
(4)
V rámci režimu podpory řeckých bank využívala banka opakovaně státní záruky za dluhové nástroje a půjčky státních dluhopisů (2). Banka měla prospěch rovněž z nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou.
(5)
Dne 20. dubna 2012 poskytl Řecký fond finanční stability (dále jen „HFSF“) bance písemný závazek, že se bude podílet na plánovaném navýšení jejího základního kapitálu. Dne 28. května 2012 provedl fond HFSF ve prospěch banky překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 900 milionů EUR (dále jen „první překlenovací rekapitalizace“).
(6)
V květnu 2012 řecké orgány Komisi oznámily písemný závazek, který fond HFSF poskytl bance. Komise jej zaevidovala jako neoznámenou podporu (věc SA.34823 (2012/NN)), jelikož opatření již bylo provedeno.
(7)
Rozhodnutím ze dne 27. července 2012 zahájila Komise formální vyšetřovací řízení týkající se první překlenovací rekapitalizace (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha“) (3).
(8)
Dne 12. října 2012 udělil fond HFSF bance Alpha souhlas s nabytím banky Emporiki Bank od společnosti Crédit Agricole S.A. (dále jen „Crédit Agricole“). Dne 16. října 2012 podepsaly společnost Crédit Agricole a banka Alpha smlouvu o koupi akcií.
(9)
Před tímto dnem řecké orgány Komisi informovaly o vývoji tohoto procesu a o podmínkách možného nabytí banky Emporiki Bank.
(10)
Dne 23. listopadu 2012 zaslaly útvary Komise řeckým orgánům dopis, který obsahoval jejich předběžné posouzení týkající se nabytí této banky.
(11)
V prosinci 2012 provedl fond HFSF ve prospěch banky Alpha druhou překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 042 milionů EUR (dále jen „druhá překlenovací rekapitalizace“). Dne 21. prosince 2012 poskytl fond HFSF bance písemný závazek týkající se jeho účasti na navýšení základního kapitálu banky a na konvertibilních kapitálových nástrojích, které mají být vydány, a to v celkovém objemu až 1 629 milionů EUR (4). Řecké orgány oznámily Komisi tato opatření dne 27. prosince 2012 (5).
(12)
V květnu 2013 oznámila banka úspěšné ukončení emise s přednostním právem v hodnotě 457,1 milionu EUR a upsání veškerých akcií nabízených v rámci dodatečné soukromě umisťované emise v objemu 92,9 milionu EUR. Dne 3. června 2013 přeměnil fond HFSF první a druhou rekapitalizaci na vlastní kapitál a vložil do banky další kapitál ve výši 1 079 milionů EUR (dále jen „rekapitalizace na jaře 2013“).
(13)
Dne 19. prosince 2013 poskytly řecké orgány Komisi informace týkající se podmínek rekapitalizace na jaře 2013.
(14)
Dne 12. června 2014 předložily řecké orgány Komisi konečný plán restrukturalizace banky (dále jen „plán restrukturalizace“). Téhož dne poskytly i informace o pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou. Řecké orgány uvedly, že v rámci režimu podpory řeckých bank zamýšlejí poskytovat bance i nadále podporu v oblasti likvidity, jakož i státní záruky za dluhové nástroje a půjčky státních dluhopisů (6).
(15)
Komise uskutečnila se zástupci řeckých orgánů a banky řadu schůzek, telefonických konferencí a výměn elektronické pošty.
(16)
Řecko souhlasí s tím, aby výjimečně bylo toto rozhodnutí přijato pouze v angličtině.
1.2. POSTUP V SOUVISLOSTI SE STÁTNÍ PODPOROU POSKYTNUTOU TŘEM DRUŽSTEVNÍM BANKÁM
(17)
Dne 3. prosince 2013 Řecko Komisi informovalo o předpokládaném řešení problémů tří družstevních bank, a to Co-operative Bank of Dodecanese (dále jen „Dodecanese Bank“), Co-operative Bank of Evia (dále jen „Evia Bank“) a Co-operative Bank of Western Macedonia (dále jen „Western Macedonia Bank“).
(18)
Dne 4. prosince 2013 si útvary Komise vyžádaly od Řecka informace týkající se předpokládaného řešení problémů tří družstevních bank.
(19)
Řecko předložilo útvarům Komise požadované údaje dne 5. prosince 2013.
(20)
Dne 8. prosince 2013 přikročila řecká centrální banka k řešení problémů tří družstevních bank a převodu vybraných závazků tří družstevních bank na banku Alpha.
(21)
Dne 17. prosince 2013 oznámilo Řecko státní podporu, která byla poskytnuta v rámci řešení problémů tří družstevních bank.
2. POPIS
2.1. BANKA A JEJÍ POTÍŽE
2.1.1. Obecná situace v řeckém bankovním sektoru
(22)
Reálný hrubý domácí produkt (dále jen „HDP“) Řecka od roku 2008 do roku 2012 klesl o 20 %, jak je uvedeno v tabulce 1. Řecké banky proto u úvěrů pro řecké domácnosti a podniky čelily rychle rostoucímu poměru selhání (7). Tento vývoj měl nepříznivý dopad na výkonnost aktiv řeckých bank a měl za následek potřebu dalšího kapitálu.
Tabulka 1
Růst reálného HDP v Řecku, 2008-2013
Řecko
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Růst reálného HDP, %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-7,0
-3,9
Zdroj:
Eurostat, k dispozici na internetu na adrese: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(23)
V únoru 2012 zavedlo Řecko program výměny dluhopisů ze strany soukromého sektoru, známý jako „program zapojení soukromého sektoru“. Řecké banky se podílely na programu zapojení soukromého sektoru, v jehož rámci nabídla řecká vláda stávajícím soukromým držitelům dluhopisů nové cenné papíry (včetně nových řeckých státních dluhopisů (dále jen „státní dluhopisy“), cenných papírů navázaných na HDP a dluhopisů vydaných Evropským fondem finanční stability (dále jen „EFFS“)) výměnou za stávající státní dluhopisy, a to s nominální diskontní sazbou ve výši 53,5 % a delší splatností (8). Řecké orgány oznámily výsledky této výměny dluhopisů dne 9. března 2012 (9). Výměna měla pro držitele dluhopisů za následek značné ztráty (které řecká centrální banka u řeckých bank odhadla v průměru na 78 % nominální hodnoty starých státních dluhopisů) a kapitálové potřeby, jež byly zpětně vykázány v účetních závěrkách řeckých bank za rok 2011.
Tabulka 2
Celkové ztráty hlavních řeckých bank v důsledku zapojení soukromého sektoru (v milionech EUR)
Banky
Nominální hodnota státních dluhopisů (1)
Nominální hodnota půjček souvisejících se státem (2)
Celková nominální hodnota (3)=(1)+(2)
Ztráty ze státních dluhopisů v důsledku zapojení soukromého sektoru (4)
Ztráty z půjček souvisejících se státem v důsledku zapojení soukromého sektoru (5)
Celkové hrubé ztráty v důsledku zapojení soukromého sektoru (6)=(4)+(5)
Celkové hrubé ztráty v důsledku zapojení soukromého sektoru/kapitál core tier 1 (10) (prosinec 2011) (%)
Celkové hrubé ztráty v důsledku zapojení soukromého sektoru/celková aktiva (prosinec 2011) (%)
NBG
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0
11,0
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5
7,5
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7
8,1
Piraeus
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0
12,0
Emporiki
351
415
766
270
320
590
40,3
2,7
Zdroj:
Řecká centrální banka, zpráva o rekapitalizaci a restrukturalizaci řeckého bankovního sektoru, prosinec 2012, s. 14.
(24)
Jelikož se řecké banky v důsledku programu zapojení soukromého sektoru a přetrvávající recese potýkaly se značným nedostatkem kapitálu, byly na základě memoranda o ekonomické a finanční politice (dále jen „memorandum“) v rámci druhého ozdravného programu pro Řecko dohodnutého dne 11. března 2012 mezi řeckou vládou, Evropskou unií, Mezinárodním měnovým fondem (MMF) a Evropskou centrální bankou (ECB) poskytnuty finanční prostředky na rekapitalizaci těchto bank. Řecké orgány odhadly celkové potřeby v oblasti rekapitalizace bank a náklady na řešení jejich krize, které mají být financovány z tohoto programu, na 50 miliard EUR (11). Tato částka byla vypočítána na základě zátěžového testu, který řecká centrální banka provedla za období od prosince 2011 do prosince 2014 (dále jen „zátěžový test v roce 2012“), a to podle odhadu úvěrových ztrát, jejž provedla společnost Blackrock (12). Finanční prostředky na rekapitalizaci řeckých bank jsou poskytovány prostřednictvím fondu HFSF. V tabulce 3 je shrnut výpočet kapitálových potřeb hlavních řeckých bank na základě zátěžového testu v roce 2012.
Tabulka 3
Zátěžový test v roce 2012: kapitálové potřeby hlavních řeckých bank (v milionech EUR)
Banky
Referenční kapitál core tier 1 (prosinec 2011) (1)
Celkové hrubé ztráty v důsledku zapojení soukromého sektoru (prosinec 2011) (2)
Rezervy v souvislosti se zapojením soukromého sektoru (červen 2011) (3)
Odhady hrubé kumulativní ztráty s ohledem na úvěrové riziko (4)
Rezervy na ztráty z úvěrů (prosinec 2011) (5)
Interní tvorba kapitálu (6)
Cílový kapitál core tier 1 (prosinec 2014) (7)
Kapitálové potřeby (8)=(7)-[(1)+(2)+(3)+(4)+(5)+(6)]
NBG
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Piraeus
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Emporiki
1 462
- 590
71
-6 351
3 969
114
1 151
2 475
Postbank (TT Bank)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Zdroj:
Řecká centrální banka, zpráva o rekapitalizaci a restrukturalizaci řeckého bankovního sektoru, prosinec 2012, s. 8.
(25)
Podle memoranda budou moci „banky, které předloží proveditelné plány získání kapitálu, požádat a obdržet veřejnou podporu, a to způsobem, který zachovává pobídky soukromého sektoru k vkládání kapitálu, a snižuje tudíž zátěž pro daňové poplatníky na minimum“ (13). Řecká centrální banka zjistila, že proveditelné plány získání kapitálu předložily pouze čtyři největší banky (Eurobank, National Bank of Greece, banka Piraeus Bank a banka Alpha Bank) (14). V květnu 2012 provedl fond HFSF první překlenovací rekapitalizaci ve prospěch těchto bank.
(26)
Domácí vklady v bankách v Řecku se v období od konce roku 2009 do června 2012 kvůli recesi a politické nejistotě snížily celkem o 37 %. Ve snaze udržet vklady musely tyto banky platit vyšší úrokové sazby. Náklady na vklady rostly, což snižovalo čisté úrokové rozpětí bank. Jelikož řecké banky ztratily přístup na trhy pro financování z jiných (tržních) zdrojů než klientských vkladů, byly zcela závislé na financování poskytovaném Eurosystémem (15), přičemž stále větší část tohoto financování měla podobu nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou, kterou poskytovala řecká centrální banka.
(27)
Dne 3. prosince 2012 zahájilo Řecko provádění programu zpětného odkupu nových státních dluhopisů, které investoři získali v rámci programu zapojení soukromého sektoru, a to za ceny v rozmezí od 30,2 % do 40,1 % jejich nominální hodnoty (16). Na tomto programu zpětného odkupu se podílely i řecké banky, což mělo za následek další ztráty v jejich rozvaze, jelikož se většina účetních ztrát (tj. rozdíl mezi tržní hodnotou a nominální hodnotou) zaúčtovaných u těchto nových státních dluhopisů v době provedení programu zapojení soukromého sektoru stala konečnými a nevratnými ztrátami (17).
(28)
V prosinci 2012 provedl fond HFSF druhou překlenovací rekapitalizaci ve prospěch čtyř největších řeckých bank.
(29)
Na jaře 2013 byla překlenovací rekapitalizace čtyř bank přeměněna na stálou rekapitalizaci ve formě kmenových akcií, přičemž fond HFSF držel v každé ze čtyř bank více než 80 % podíl. V případě bank, jimž se podařilo přilákat předem stanovený objem soukromého kapitálu (banka Alpha, banka Piraeus Bank S.A. a National Bank of Greece S.A.), získal HFSF akcie bez hlasovacích práv a soukromým investorům byly s ohledem na akcie fondu HFSF vydány opční listy.
(30)
V červenci 2013 zadala řecká centrální banka poradci provedení diagnostické studie týkající se úvěrových portfolií všech řeckých bank. Poradce provedl u veškerých domácích úvěrových portfolií řeckých bank a rovněž u úvěrů zahraničních poboček a dceřiných společností nesoucích řecké riziko odhady úvěrových ztrát za tříapůlleté období a dobu trvání úvěru. Analýza poskytla odhady úvěrových ztrát na základě dvou makroekonomických scénářů, a to základního scénáře a nepříznivého scénáře. Odhady úvěrových ztrát u zahraničních úvěrových portfolií odhadla řecká centrální banka pomocí některých informací poskytnutých poradcem.
(31)
Na základě posouzení odhadů úvěrových ztrát ze strany poradce zahájila řecká centrální banka na podzim 2013 nový zátěžový test (dále jen „zátěžový test v roce 2013“) s cílem posoudit pevnost kapitálové pozice řeckých bank podle základního scénáře i nepříznivého scénáře. Řecká centrální banka posoudila kapitálové potřeby s technickou podporou druhého poradce.
(32)
Hlavními prvky posouzení kapitálových potřeb v rámci zátěžového testu v roce 2013 byly i) odhady úvěrových ztrát (18) u úvěrových portfolií bank na konsolidovaném základě s ohledem na řecké a zahraniční riziko po odečtení stávajících rezerv na úvěry a ii) odhadovaný provozní zisk bank v období od června 2013 do prosince 2016, a to na základě konzervativní úpravy plánů restrukturalizace, které byly řecké centrální bance předloženy ve čtvrtém čtvrtletí roku 2013. V tabulce 4 je shrnut výpočet kapitálových potřeb hlavních řeckých bank na konsolidovaném základě podle základního scénáře v rámci zátěžového testu v roce 2013.
Tabulka 4
Zátěžový test v roce 2013: kapitálové potřeby řeckých bank na konsolidovaném základě podle základního scénáře (v milionech EUR)
Banky
Referenční kapitál core tier 1 (červen 2013) (1)
Rezervy na ztráty z úvěrů (červen 2013) (2)
Odhady úvěrových ztrát s ohledem na řecké riziko (3)
Odhady úvěrových ztrát s ohledem na zahraniční riziko (19) (4)
Interní tvorba kapitálu (5)
Poměr kapitálu core tier 1 v rámci zátěžového testu (prosinec 2016) (6)
Kapitálové potřeby (7)=(6)-(1)-(2)-(3)-(4)-(5)
NBG (20)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (21)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Piraeus
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Attica
225
403
- 888
0
106
243
397
Panellinia
61
66
- 237
0
-26
31
169
Zdroj:
Řecká centrální banka, zátěžový test řeckého bankovního sektoru v roce 2013, březen 2014, s. 42.
(33)
Dne 6. března 2014 oznámila řecká centrální banka výsledky zátěžového testu v roce 2013 a požádala banky, aby do poloviny dubna 2014 předložily plány získání kapitálu k pokrytí kapitálových potřeb podle základního scénáře.
(34)
Banky přistoupily k navýšení kapitálu v období od konce března 2013 do počátku května 2014.
2.1.2. Příjemce podpory
(35)
Banka Alpha poskytuje univerzální bankovní služby především v Řecku a v jihovýchodní Evropě (Kypr, Rumunsko, Bulharsko, Srbsko, Albánie a Bývalá jugoslávská republika Makedonie) a také ve Spojeném království. Banka nabízí domácnostem a podnikům celou škálu bankovních a finančních produktů a služeb. Banka působí v oblasti retailového, korporátního a soukromého bankovnictví, správy majetku, pokladny a investičního bankovnictví. Banka je zaregistrována v Řecku a její akcie jsou kotovány na aténské burze cenných papírů. K 30. září 2012 zaměstnávala banka celkem 17 119 osob, z toho přibližně jedna třetina byla zaměstnána v jihovýchodní Evropě a ve Spojeném království a zbývající dvě třetiny byly zaměstnány v Řecku (22).
(36)
Banka se zúčastnila programu zapojení soukromého sektoru a vyměnila státní dluhopisy a půjčky související se státem v nominální hodnotě ve výši 6 043 milionu EUR. Její celkové náklady související se zapojením soukromého sektoru činily přibližně 4 786 milionů EUR před zdaněním a byly v plné výši zaúčtovány v účetní závěrce za rok 2011 (23). Během programu zpětného odkupu v prosinci 2012 prodala banka nové státní dluhopisy, které obdržela v rámci zapojení soukromého sektoru, s vysokou srážkou z nominální hodnoty. Prodej měl za následek ztráty z nových státních dluhopisů.
(37)
Klíčové údaje banky v prosinci 2010, prosinci 2011, prosinci 2012 a prosinci 2013 (konsolidované údaje) jsou uvedeny v tabulce 5.
Tabulka 5
Klíčové údaje banky Alpha Bank, 2010, 2011, 2012 a 2013
Zisk a ztráta
(v mil. EUR)
2010
2011
2012
2012 pro forma
(včetně Emporiki)
2013
(včetně Emporiki)
Čisté úrokové výnosy
1 819
1 784
1 397
1 755
1 658
Provozní výnosy celkem
2 249
2 283
1 506
1 826
2 344
Celkové provozní náklady
-1 148
-1 096
-1 179
-1 746
-1 426
Výnosy před tvorbou rezerv
1 101
1 187
327
80
918
Ztráty ze znehodnocení v případě krytí úvěrového rizika
- 885
-1 130
-1 669
-2 802
-1 923
Ztráty ze znehodnocení státních dluhopisů a půjček způsobilých pro zapojení soukromého sektoru
-
-4 789
-
-
-
Záporný goodwill
3 283
Čistý zisk/ztráta
86
-3 810
-1 086
nepouž.
2 922
Vybrané údaje o objemu
(v mil. EUR)
2010
2011
2012
2012 pro forma
(včetně Emporiki)
2013
(včetně Emporiki)
Celkové úvěry a zálohy poskytnuté klientům (čisté)
49 305
44 876
40 495
55 459
51 678
Vklady
38 293
29 399
28 451
41 348
42 485
Aktiva celkem
66 798
59 148
58 357
76 518
73 697
Vlastní kapitál celkem (24)
5 784
1 966
773
3 423
8 312
Zdroje:
Rok 2013: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/Deltio_Typou_20140310EN.pdf
Rok 2012 na formálním základě: plán restrukturalizace banky Alpha Bank z června 2014, s. 24
Roky 2012 a 2011: finanční výsledky za rok 2012 - konsolidovaná účetní závěrka: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/IFRS_Alphagroup_FY_2012_en.pdf
Rok 2010: finanční výsledky za rok 2011 - konsolidovaná účetní závěrka: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/IFRS_Alphagroup_FY_2011_en.pdf
(38)
Tabulka 5 ukazuje, že kromě obrovských ztrát, které byly vykázány v roce 2011 v důsledku programu zapojení soukromého sektoru (4 786 milionů EUR (25)), byla banka postižena klesajícími příjmy (mimo jiné kvůli vyšším nákladům na vklady) a vysokými a rostoucími ztrátami ze znehodnocení u úvěrových portfolií v Řecku a v zahraničí. Likvidní pozice banky byla nepříznivě zasažena odlivem vkladů a její poměr úvěrů k vkladům k 31. prosinci 2011 dosáhl 152 % (26), přičemž 34 % její bilanční sumy k tomuto dni financoval Eurosystém (27).
(39)
V rámci zátěžového testu v roce 2013 odhadla řecká centrální banka kapitálové potřeby banky Alpha podle základního scénáře na 262 milionů EUR.
(40)
V březnu 2014 přikročila banka k navýšení kapitálu o 1,2 miliardy EUR v zájmu pokrytí kapitálových potřeb uvedených v 39. bodě odůvodnění a splacení prioritních akcií v držení Řecka ve výši 940 milionů EUR (28). Na rozdíl od navýšení kapitálu banky Eurobank v dubnu 2014 neposkytl fond HFSF bance Alpha závazek týkající se kapitálové injekce v rámci navýšení kapitálu banky v případě nedostatečné poptávky ze strany soukromého sektoru. Navýšení kapitálu banky bylo dosaženo nabídkou vlastního kapitálu bez předkupních práv (tj. navýšení kapitálu se zrušením předkupních práv akcionářů) mezinárodním investorům a prostřednictvím veřejné nabídky v Řecku. Upisovací cena byla stanovena na 0,66 EUR za akcii.
(41)
Po navýšení kapitálu banka dne 17. dubna 2014 oznámila, že od Řecka odkoupila zpět prioritní akcie, a to za celkovou částku ve výši 940 milionů EUR.
2.2. NABYTÍ BANKOVNÍCH ČINNOSTÍ V ŘECKU ZE STRANY BANKY
2.2.1. Nabytí banky Emporiki Bank
(42)
Emporiki Bank byla založena v roce 1882.
(43)
V roce 2000 získala skupina Crédit Agricole v bance Emporiki Bank nejprve 6,7 % podíl. Emporiki Bank se stala dceřinou společností společnosti Crédit Agricole v roce 2006, kdy ta získala kontrolní podíl. V té době navýšila společnost Crédit Agricole svůj podíl v bance Emporiki Bank na 94,99 %.
(44)
Banka Emporiki Bank vykonávala veškeré bankovní činnosti (retailové, korporátní) a působila rovněž v oblasti investičního bankovnictví, správy majetku, správy portfolia a obecných finančních služeb. Banka nabízela v Řecku své služby prostřednictvím sítě 323 poboček a v zahraničí prostřednictvím pobočky na Kypru a prostřednictvím dceřiných společností na Kypru, v Bulharsku, Albánii a Rumunsku (29). K 31. prosinci 2012 zaměstnávala 4 230 osob.
(45)
Banka se zúčastnila programu zapojení soukromého sektoru a vyměnila státní dluhopisy a jiné způsobilé cenné papíry v nominální hodnotě ve výši 766 milionů EUR. Jak dokládá tabulka 2, její celkové náklady v souvislosti se zapojením soukromého sektoru činily 590 milionů EUR před zdaněním a byly v plné výši zachyceny v účetnictví za rok 2011. Jak dokládá tabulka 3, kapitálové potřeby banky Emporiki Bank se odhadovaly na 2 475 milionů EUR a byly vypočítány na základě zátěžového testu v roce 2012, který provedla řecká centrální banka pro období od 31. prosince 2011 do 31. prosince 2014, a to podle odhadu úvěrových ztrát, jejž poskytla společnost Blackrock.
(46)
Dne 12. října 2012 udělil fond HFSF bance Alpha souhlas s nabytím banky Emporiki Bank od společnosti Crédit Agricole.
(47)
Dne 16. října 2012 podepsaly společnost Crédit Agricole a banka Alpha „smlouvu o koupi akcií ze dne 16. října 2012, která byla uzavřena mezi Crédit Agricole S.A. a Alpha Bank S.A. za účelem prodeje a koupě Emporiki Bank of Greece S.A.“. Po provedení hloubkové finanční kontroly vložila společnost Crédit Agricole kapitál v celkové výši 2 893 milionů EUR a upsala v plné výši konvertibilní dluhopis v hodnotě 150 milionů EUR, který vydala banka Alpha (30). Banka Alpha poté získala plně rekapitalizovanou banku Emporiki Bank za jedno euro. Podle smlouvy o koupi akcií nezískala banka Alpha zahraniční dceřiné společnosti banky Emporiki Bank, které zůstaly společnosti Crédit Agricole, s výjimkou kyperské pobočky banky Emporiki Bank, na niž připadala aktiva v hodnotě 0,5 miliardy EUR a která byla součástí činností, které získala banka Alpha.
(48)
K 31. prosinci 2012, po rekapitalizaci ze strany společnosti Crédit Agricole, činil ukazatel kapitálové přiměřenosti banky Emporiki Bank 17,6 % a poměr kapitálu tier 1 činil 13,5 %.
(49)
Dne 1. února 2013 oznámila banka Alpha dokončení převodu celého základního kapitálu banky Emporiki Bank na banku Alpha (31).
(50)
Klíčové údaje banky Emporiki Bank v prosinci 2010, prosinci 2011, prosinci 2012 a lednu 2013 jsou uvedeny v tabulce 6.
Tabulka 6
Klíčové údaje banky Emporiki Bank, 2010, 2011, 2012 a leden 2013
V miliardách EUR
31. prosince 2010
(konsolidované údaje)
31. prosince 2011
(konsolidované údaje)
Prosinec 2012
(rozsah činností získaných bankou Alpha)
Leden 2013
(rozsah činností získaných bankou Alpha)
Aktiva celkem
26,78
21,7
19,5
18,2
Celkové hrubé úvěry a zálohy poskytnuté klientům
24
23,48
19,85
19,8
Rezervy
2,8
4,4
5
5
Splatné klientům
12,2
11,3
12,68
12,9
Financování poskytnuté Eurosystémem
0,3
1,77
1,2
1,2
Vlastní kapitál celkem
0,9
0,9
1,73
2,3
Ztráta po zdanění
-0,87
-1,76
-1,5
Čisté úvěry/vklady
173,8 %
169,1 %
117,2 %
114,1 %
Zdroje:
Leden 2013: výsledky banky Alpha Bank za rok 2012, prezentace ze dne 27. března 2013 (k dispozici na internetu na adrese: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/2012_FY_Financial_Report1.pdf)
Prosinec 2012: klíčové ukazatele bank Alpha Bank a Emporiki Bank, k dispozici na internetu na adrese: http://www.alpha.gr/page/default.asp?id=9&la=2
Roky 2011 a 2010: konsolidovaná účetní závěrka banky Emporiki Bank k 31. prosinci 2011
2.2.2. Nabytí vybraných závazků tří družstevních bank
(51)
Dne 8. prosince 2013 se řecká centrální banka rozhodla přikročit k řešení problémů tří družstevních bank, Dodecanese Bank, Evia Bank a Western Macedonia Bank.
(52)
Řecká centrální banka přistoupila ke koupi a převzetí (32), kdy jsou všechny vklady, včetně mezibankovních vkladů, a pohledávky a závazky vůči Řeckému fondu pro záruky za vklady a investice (nikoli však úvěry) převedeny na nabyvatele. Řecká centrální banka se obrátila na čtyři systémově důležité řecké banky, jelikož podle řecké centrální banky by vklady měly být převedeny na plně rekapitalizované instituce. Závazné nabídky předložily dne 5. prosince 2013 pouze banka Alpha a Eurobank. Řecká centrální banka upřednostnila nabídku banky Alpha. Banka Alpha nabídla jako úplatu částku odpovídající 2,1 % převedených vkladů.
2.2.2.1. Dodecanese Bank
(53)
Dodecanese Bank byla založena v roce 1994.
(54)
Dne 22. července 2013 požádala řecká centrální banka banku Dodecanese Bank, aby obnovila svůj poměr kapitálu core tier 1. Banka Dodecanese Bank přikročila k navýšení kapitálu prostřednictvím veřejné nabídky družstevních akcií. Podle nabídkového oběžníku se poměr kapitálu core tier 1 banky Dodecanese Bank vypočítaný na základě finančních údajů této banky k 30. červnu 2013 odhadoval na 3,5 %, byl proto nižší než minimální požadavky na kapitálovou přiměřenost, které stanovila řecká centrální banka. S ohledem na navýšení kapitálu se však nepodařilo přilákat dostatečnou poptávku ze strany investorů.
(55)
Z tohoto důvodu přikročila řecká centrální banka dne 8. prosince 2013 k řešení krize banky Dodecanese Bank. Licence banky Dodecanese Bank byla odebrána a banka vstoupila do likvidace (33). Vybrané závazky banky Dodecanese Bank byly převedeny na banku Alpha (34). Podle řecké centrální banky (35) činila reálná hodnota převedených aktiv přibližně 6 milionů EUR, zatímco reálná hodnota převedených závazků činila 255 milionů EUR, takže mezera ve financování (36) dosáhla 249 milionů EUR. Mezeru ve financování pokryl fond HFSF podle § 63 písm. D) bodu 13 zákona č. 3601/2007. V prosinci 2013 pokryl fond HFSF dvě třetiny celkové mezery ve financování, to znamená 166 milionů EUR, ve formě dluhopisů (obligací) EFSF a zavázal se, že zbývající částku ve výši 83 milionů EUR uhradí po konečném určení mezery ve financování. Dne 16. června 2014 řecká centrální banka určila, že konečná mezera ve financování banky Dodecanese Bank činí 258,5 milionu EUR. Fond HFSF pokryje neuhrazenou část mezery ve financování.
(56)
K 30. září 2013 zaměstnávala banka Dodecanese Bank 132 osob a měla jedenáct poboček. V rámci řešení problémů nepřevzala banka Alpha žádné pobočky banky Dodecanese Bank, nýbrž uvedla, že zachová fyzickou přítomnost v oblastech, v nichž nedochází k překrývání sítí (tj. na čtyřech ostrovech, na nichž neexistují žádné jiné banky), a pronajme čtyři malé pobočky, které spravuje likvidátor. Zaměstnanci banky Dodecanese Bank byli propuštěni a někteří z nich byli znovu zaměstnáni bankou Alpha.
2.2.2.2. Evia Bank
(57)
Evia Bank byla založena v roce 1995.
(58)
Dne 22. července 2013 požádala řecká centrální banka banku Evia Bank, aby obnovila poměr svého kapitálu core tier 1. Banka Evia Bank přikročila k navýšení kapitálu prostřednictvím veřejné nabídky družstevních akcií. Podle nabídkového oběžníku se poměr kapitálu core tier 1 banky Evia Bank vypočítaný na základě finančních údajů této banky k 30. červnu 2013 odhadoval na 1,8 %, byl tudíž nižší než minimální požadavky na kapitálovou přiměřenost, které stanovila řecká centrální banka. S ohledem na navýšení kapitálu se však nepodařilo přilákat dostatečnou poptávku ze strany investorů.
(59)
Z tohoto důvodu přikročila řecká centrální banka dne 8. prosince 2013 k řešení problémů banky Evia Bank. Licence banky Evia Bank byla odebrána a banka vstoupila do likvidace (37). Vybrané závazky banky Evia Bank byly převedeny na banku Alpha (38). Podle řecké centrální banky (39) činila reálná hodnota převedených aktiv 2 miliony EUR, zatímco reálná hodnota převedených závazků činila 98 milionů EUR, takže mezera ve financování dosáhla 96 milionů EUR. Mezeru ve financování pokryl fond HFSF podle § 63 písm. D) bodu 13 zákona č. 3601/2007. V prosinci 2013 pokryl fond HFSF dvě třetiny celkové mezery ve financování, to znamená 64 milionů EUR, ve formě dluhopisů EFSF a zavázal se, že zbývající částku ve výši 32 milionů EUR uhradí po konečném určení mezery ve financování. Dne 16. června 2014 řecká centrální banka určila, že konečná mezera ve financování banky Evia Bank činí 105 milionů EUR. Fond HFSF pokryje neuhrazenou část mezery ve financování.
K 30. září 2013 zaměstnávala banka Evia Bank 59 osob a měla čtyři pobočky. Banka Alpha nepřevzala žádné pobočky banky Evia Bank. Zaměstnanci banky Evia Bank byli propuštěni a někteří z nich byli znovu zaměstnáni bankou Alpha.
2.2.2.3. Western Macedonia Bank
(60)
V roce 1995 byla založena společnost Development Credit Cooperative Society of Prefecture of Kozani. Od roku 2008 fungovala tato družstevní společnost pod novým názvem „Cooperative Bank of Western Macedonia“.
(61)
Dne 22. července 2013 požádala řecká centrální banka banku Western Macedonia Bank, aby obnovila poměr svého kapitálu core tier 1. Western Macedonia Bank přikročila k navýšení kapitálu prostřednictvím veřejné nabídky družstevních akcií. Podle nabídkového oběžníku se poměr kapitálu core tier 1 banky Western Macedonia Bank vypočítaný na základě finančních údajů této banky k 30. září 2013 odhadoval na -11 %, byl proto nižší než minimální požadavky na kapitálovou přiměřenost, které stanovila řecká centrální banka. S ohledem na navýšení kapitálu se však nepodařilo přilákat dostatečnou poptávku ze strany investorů.
(62)
Z tohoto důvodu přikročila řecká centrální banka dne 8. prosince 2013 k řešení problémů banky Western Macedonia Bank. Licence banky Western Macedonia Bank byla odebrána a banka vstoupila do likvidace (40). Vybrané závazky banky Western Macedonia Bank byly převedeny na banku Alpha (41). Podle řecké centrální banky (42) činila reálná hodnota převedených aktiv 2 miliony EUR, zatímco reálná hodnota převedených závazků činila 84 milionů EUR, takže mezera ve financování dosáhla 82 milionů EUR. Mezeru ve financování pokryl fond HFSF podle § 63 písm. D) bodu 13 zákona č. 3601/2007. V prosinci 2013 pokryl fond HFSF dvě třetiny celkové mezery ve financování, to znamená 55 milionů EUR, ve formě dluhopisů EFSF a zavázal se, že zbývající částku ve výši 27 milionů EUR uhradí po konečném určení mezery ve financování.
(63)
K 30. září 2013 zaměstnávala banka Western Macedonia Bank 36 osob a měla tři pobočky. Banka Alpha nepřevzala žádné pobočky banky Western Macedonia Bank. Zaměstnanci banky Western Macedonia Bank byli propuštěni a někteří z nich byli znovu zaměstnáni bankou Alpha.
(64)
Klíčové údaje tří družstevních bank jsou uvedeny v tabulce 7.
Tabulka 7
Klíčové údaje tří družstevních bank (v mil. EUR)
(A)
(B)
(C)
(D) = (B)-(A)
(E) = 2,1 %* (C)
Reálná hodnota převedených aktiv
Reálná hodnota převedených závazků
Z toho převedené vklady
Počáteční mezera ve financování
Úplata
(2,1 % převedených vkladů)
Dodecanese Bank
6
255
255
249
5
Evia Bank
2
98
95
96
2
Western Macedonia Bank
2
84
82
82
2
Celkem
427
9
Zdroje:
Rozhodnutí výboru pro úvěry a pojištění při řecké centrální bance č. 97/1, 97/2, 97/3 ze dne 8. 2. 2013.
Rozhodnutí výboru pro opatření k řešení problémů při řecké centrální bance č. 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 14/5 14/6, 14/7, 14/8 ze dne 8. 12. 2013.
2.2.3. Nabytí Citibank Greece
(65)
Citibank International byla založena v roce 1812. V Řecku byla Citibank založena v roce 1964, a to především k uspokojování potřeb námořního odvětví a podnikového sektoru. V roce 1980 začala Citibank Greece rozšiřovat svou činnost v oblasti retailového bankovnictví. V současnosti působí Citibank Greece ve spotřebitelské i podnikové oblasti a v celé zemi provozuje síť dvaceti poboček.
(66)
Dne 29. května 2014 obdržel fond HFSF žádost banky Alpha o udělení souhlasu s nabytím banky Citibank Greece, včetně Diners Club Greece (dále jen „Diners“) (43).
(67)
Banka Alpha oznámila záměr odkoupit činnosti banky Citibank Greece, včetně úvěrů klientů (za čistou celkovou částku ve výši 442 milionů EUR a nesplácené půjčky v hodnotě 1 115 milionů EUR měly být plně odepsány), vkladů klientů (v celkové hodnotě 1 067 milionů EUR), spravovaných aktiv (1 186 milionů EUR), maloobchodních poboček, sítě bankomatů (44) a zaměstnanců (45). Banka Alpha rovněž oznámila, že má v úmyslu odkoupit veškerý kmenový akciový kapitál Diners.
(68)
Cena byla stanovena na 2 miliony EUR.
(69)
Dne 5. června 2014 udělil fond HFSF souhlas s nabytím Citibank Greece bankou Alpha.
2.3. OPATŘENÍ PODPORY
2.3.1. Opatření podpory, která byla provedena ve prospěch banky Alpha v rámci režimu podpory řeckých bank (opatření L1 a A)
(70)
V rámci režimu podpory řeckých bank, rekapitalizačního opatření, opatření týkajícího se záruk a opatření týkajícího se půjček státních dluhopisů obdržela banka několik forem podpory.
2.3.1.1. Státní podpora v oblasti likvidity v rámci opatření týkajícího se záruk a opatření týkajícího se půjček státních dluhopisů (opatření L1)
(71)
Banka měla a má i nadále prospěch z podpory v rámci opatření týkajícího se záruk a opatření týkajícího se půjček státních dluhopisů. Na tuto podporu se bude v tomto rozhodnutí odkazovat jako na „opatření L1“. K 30. listopadu 2011 činily záruky poskytnuté bance Alpha přibližně 14,0 miliard EUR. K 30. září 2011 měla banka Alpha prospěch z půjček státních dluhopisů v hodnotě 1,6 miliardy EUR (46).
(72)
V plánu restrukturalizace banky, který řecké orgány předložily Komisi dne 12. června 2014, naznačily řecké orgány záměr pokračovat v období restrukturalizace v poskytování záruk a půjček státních dluhopisů v rámci režimu podpory řeckých bank.
2.3.1.2. Rekapitalizace provedená státem v rámci rekapitalizačního opatření (opatření A)
(73)
V květnu 2009 obdržela banka Alpha na základě rekapitalizačního opatření v rámci režimu podpor řeckých bank kapitálovou injekci v hodnotě 940 milionů EUR (opatření A). Tato kapitálová injekce odpovídala přibližně 2 % rizikově vážených aktiv (47) banky Alpha v té době.
(74)
Rekapitalizace měla podobu prioritních akcií, které upsalo Řecko, a to s 10 % kupónem a pětiletou splatností.
(75)
Banka dne 17. dubna 2014 odkoupila zpět prioritní akcie, jak je popsáno v 41. bodě odůvodnění.
2.3.2. Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2)
(76)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity představuje mimořádné opatření, jež solventní finanční institucí, která čelí dočasným problémům s likviditou, umožňuje získat od Eurosystému financování, přičemž tato operace není součástí jednotné měnové politiky. Úroková sazba, kterou finanční instituce hradí za nouzovou pomoc v oblasti likvidity, je o […] (48) bazických bodů vyšší než úroková sazba, kterou hradí za běžné refinancování poskytnuté centrální bankou.
(77)
Za program nouzové pomoci v oblasti likvidity odpovídá řecká centrální banka, což znamená, že veškeré náklady a rizika spojená s poskytováním této pomoci nese řecká centrální banka. Řecko poskytlo řecké centrální bance státní záruku, která se vztahuje na celou částku nouzové pomoci v oblasti likvidity, kterou řecká centrální banka poskytne (49). Přijetí § 50 odst. 7 zákona č. 3943/2011, kterým se mění § 65 odst. 1 zákona č. 2362/1995, umožnilo ministru financí poskytnout řecké centrální bance jménem státu záruky za účelem zajištění pohledávek řecké centrální banky za úvěrovými institucemi. Banky, které využívají nouzovou pomoc v oblasti likvidity, musí státu hradit za záruku poplatek ve výši […] bazických bodů.
(78)
K 31. prosinci 2011 využívala banka Alpha nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou ve výši 6,7 miliardy EUR (50) a k 31. prosinci 2012 pak ve výši 23,6 miliardy EUR (51).
2.3.3. Opatření podpory provedená ve prospěch banky Alpha prostřednictvím fondu HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4)
(79)
Od roku 2012 měla banka prospěch z několika opatření kapitálové podpory, která provedl fond HFSF. Přehled těchto opatření podpory je uveden v tabulce 8.
Tabulka 8
Opatření podpory, která byla ve prospěch banky Alpha provedena prostřednictvím fondu HFSF
První překlenovací restrukturalizace - květen 2012
Druhá překlenovací restrukturalizace - prosinec 2012
Písemný závazek - prosinec 2012
Účast HFSF na rekapitalizaci na jaře 2013 - květen 2013
Opatření
B1
B2
B3
B4
Částka
(v mil. EUR)
1 900
1 042
1 629
4 021
2.3.3.1. První překlenovací rekapitalizace (opatření B1)
(80)
Podrobný popis první překlenovací rekapitalizace v květnu 2012 (opatření B1) je uveden ve 14. až 32. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha (52). Souvislosti a hlavní prvky tohoto opatření jsou uvedeny v tomto oddíle.
(81)
Dne 20. dubna 2012 poskytl fond HFSF bance písemný závazek týkající se jeho účasti na plánovaném navýšení kapitálu banky s částkou ve výši 1,9 miliardy EUR.
(82)
V rámci opatření B1 převedl fond HFSF dne 28. května 2012 na banku dluhopisy EFSF v hodnotě 1,9 miliardy EUR v souladu s ustanoveními o překlenovací rekapitalizaci obsaženými v zákoně č. 3864/2010 o zřízení fondu HFSF (dále jen „zákon o fondu HFSF“). Dluhopisy EFSF převedenými na banku Alpha byly dluhopisy EFSF s variabilní úrokovou sazbou se splatností šest a deset let, které byly vydány dne 19. dubna 2012. V 48. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha Komise uvedla, že „překlenovací rekapitalizace dokončená dne 28. května 2012 je provedením závazné povinnosti uvedené v písemném závazku, a je tak pokračováním téže podpory“. Částky uvedené v písemném závazku i částky poskytnuté v rámci první překlenovací rekapitalizace byly řeckou centrální bankou vypočítány tak, aby bylo zajištěno, že banka Alpha dosáhne k 31. prosinci 2011, tj. datu zpětného zaúčtování překlenovací rekapitalizace do účetnictví banky, celkového kapitálového poměru ve výši 8 %. Jak je patrné z tabulky 3, opatření B1 pokrylo pouze omezenou část celkových kapitálových potřeb, které byly zjištěny v rámci zátěžového testu v roce 2012. Předpokládalo se, že banka získá další kapitál navýšením kapitálu v budoucnu a překlenovací rekapitalizace měla pouze zachovat způsobilost banky pro financování ECB do doby, než dojde k navýšení kapitálu.
(83)
Pro období ode dne první překlenovací rekapitalizace do dne přeměny první překlenovací rekapitalizace na kmenové akcie a jiné konvertibilní finanční nástroje stanovila dohoda, která byla před úpisem uzavřena mezi bankou a fondem HFSF, že banka bude fondu HFSF hradit roční poplatek z nominální hodnoty dluhopisů EFSF ve výši 1 % a že se výplaty kupónů a vzniklých úroků z dluhopisů EFSF za toto období budou započítávat jako dodatečný kapitálový příspěvek fondu HFSF poskytnutý bance (53).
2.3.3.2. Druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B2)
(84)
Na podzim 2012 vykázala banka další ztráty. Její kapitál se proto opět snížil pod minimální kapitálové požadavky, které se vyžadovaly, aby byla i nadále způsobilá pro refinancování poskytované ECB.
(85)
V důsledku toho byla nezbytná druhá překlenovací rekapitalizace. Dne 21. prosince 2012 provedl fond HFSF druhou překlenovací rekapitalizaci ve výši 1 042 milionů EUR (opatření B2), a to opět převedením dluhopisů EFSF na banku.
2.3.3.3. Písemný závazek ze dne 21. prosince 2012 (opatření B3)
(86)
Kromě druhé překlenovací rekapitalizace poskytl fond HFSF dne 21. prosince 2012 bance písemný závazek týkající se jeho účasti na navýšení základního kapitálu banky a na konvertibilních nástrojích, které mají být vydány, a to s celkovou částkou až do výše 1 629 milionů EUR (opatření B3).
(87)
Dvě překlenovací rekapitalizace (opatření B1 a B2) a dodatečná částka přislíbená v prosinci 2012 (opatření B3) znamenaly, že se fond HFSF zavázal pokrýt celkové kapitálové potřeby, které byly zjištěny během zátěžového testu v roce 2012 (4 571 milionů EUR (54)).
2.3.3.4. Účast fondu HFSF na rekapitalizaci na jaře 2013 (opatření B4)
(88)
Dne 16. dubna 2013 schválila valná hromada akcionářů banky navýšení základního kapitálu banky. Dne 1. května 2013 banka oznámila, že emise s přednostním právem v hodnotě 457 milionů EUR byla upsána v plné výši a že bylo zahájeno soukromé umisťování s částkou ve výši 93 milionů EUR, a to za cenu ve výši 0,44 EUR za jednu novou akcii (55).
(89)
Dne 3. června 2013 oznámila banka ukončení emise s přednostním právem a rovněž úplné přidělení v rámci soukromého umisťování (56). Celková účast soukromého sektoru na navýšení základního kapitálu banky činila 550 milionů EUR.
(90)
K témuž dni banka rovněž oznámila, že fond HFSF upíše 9 138 636 364 akcií za cenu 0,44 EUR za akcii. V rámci rekapitalizace na jaře 2013 proto fond HFSF vložil do banky kapitál ve formě kmenových akcií v celkové výši 4 021 milionů EUR (opatření B4). Tato částka odpovídá součtu opatření B1, B2 a B3 po odečtení hodnoty soukromé účasti. Akcie, které fond HFSF držel, mu přiznávaly omezené hlasovací právo, jelikož celková soukromá účast na navýšení kapitálu dosáhla 12 %. Zákon o fondu HFSF stanovil, že si soukromí investoři ponechají kontrolu nad bankou, pokud vloží více než 10 % kapitálu, který banka potřebuje. Fond HFSF si však ponechá plná hlasovací práva v případě klíčových rozhodnutí společnosti.
(91)
Navýšením základního kapitálu banky Alpha (opatření B4) byly první a druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B1 a B2) přeměněny na stálou rekapitalizaci a částečně byl proveden závazek týkající se poskytnutí další kapitálové podpory (opatření B3).
(92)
Cena nových akcií byla stanovena na 50 % průměrné ceny odpovídající burzovnímu kurzu za posledních 50 obchodních dnů před stanovením ceny nabídky vážené podle příslušných objemů obchodu. V důsledku opačného štěpení akcií (57), o němž rozhodli akcionáři na mimořádné valné hromadě dne 16. dubna 2012 (58), byla cena nových akcií stanovena na 0,44 EUR za akcii.
(93)
Po rekapitalizaci na jaře 2013 se fond HFSF stal největším akcionářem banky s podílem ve výši 83,66 % (59). Fond HFSF vydal 1 233 503 482 opčních listů a poskytl soukromým investorům jeden opční list na každou upsanou akcii, a to bez protiplnění (60). Každý opční list přiznává právo na nákup 7,40 akcií fondu HFSF, a to ve stanovených intervalech a za realizační ceny. Datum prvního uplatnění bylo stanoveno na 10. prosince 2013 a poté mohou být opční listy uplatněny až do 10. prosince 2017 dvakrát ročně. Realizační cena se rovná upisovací ceně ve výši 0,44 EUR navýšené o roční úrokovou sazbu (4 % za první rok, 5 % za druhý rok, 6 % za třetí rok, 7 % za čtvrtý rok a za posledních šest měsíců 8 % ročně) (61).
(94)
Zákon o fondu HFSF, který byl v roce 2014 pozměněn, stanoví, že v případě emise s přednostním právem lze upravit pouze realizační ceny opčních listů. Každá takováto úprava se mimoto musí uskutečnit následně a pouze do výše realizovaných výnosů z prodeje předkupních práv fondu HFSF. V případě navýšení základního kapitálu bez předkupních práv není úprava možná.
2.3.4. Opatření státní podpory ve prospěch tří družstevních bank
(95)
Jak již bylo uvedeno v oddíle 2.2.2, mezera ve financování u Dodecanese Bank, Evia Bank a Western Macedonia Bank byla řeckou centrální bankou odhadnuta na 249 milionů EUR, 96 milionů EUR resp. 82 milionů EUR. Celková výše mezery ve financování byla proto odhadnuta na 427 milionů EUR. Tuto částku uhradil fond HFSF, který bance Alpha poskytl dluhopisy EFSF v odpovídající hodnotě.
2.4. PLÁN RESTRUKTURALIZACE
(96)
Dne 12. června 2014 předložilo Řecko plán restrukturalizace banky Alpha, který objasňuje, jak hodlá banka jakožto subjekt vzniklý po nabytí banky Emporiki Bank a vkladů tří řeckých družstevních bank obnovit svou dlouhodobou životaschopnost.
2.4.1. Domácí operace
(97)
Na základě plánu restrukturalizace se banka zaměří na své hlavní bankovní činnosti v Řecku. Zatímco na mezinárodní operace banky připadalo v prosinci 2009 více než 20 % celkových aktiv a v červnu 2013 pak 15 % celkových aktiv (62), tento podíl by se měl na konci roku 2018 snížit přibližně na […] (63).
(98)
Hlavní prioritou banky je obnovení ziskovosti a životaschopnosti bankovních činností v Řecku. Za tímto účelem zahrnuje plán restrukturalizace řadu opatření, která mají zlepšit provozní efektivitu banky a čisté úrokové rozpětí, a rovněž opatření zlepšující její kapitálovou pozici a strukturu rozvahy.
(99)
Co se týká provozní efektivity, banka zahájila rozsáhlý program racionalizace již před nabytím banky Emporiki Bank a tří řeckých družstevních bank. V období od 31. prosince 2010 do 30. září 2012 omezila banka svou fyzickou přítomnost v Řecku. Banka snížila počet poboček z 458 v roce 2010 na 426 v roce 2012 (64) a v témže období snížila i počet pracovníků v oblasti bankovních a nebankovních činností v Řecku o několik set osob (65).
(100)
Banka plánuje, že v období od prosince 2012 do prosince 2017 počet poboček v Řecku dále sníží z 739 na […]. Počet zaměstnanců v oblasti bankovních a nebankovních činností v Řecku se sníží z 11 435 na […] (66).
(101)
Vyšší efektivnost z hlediska poboček a pracovníků pomůže snížit celkové náklady banky na činnosti v Řecku o […] %, a to z částky ve výši 1 345 milionů EUR na formálním základě v roce 2012 na […] milionů EUR v roce 2017 (67). V důsledku toho klesne předpokládaný poměr nákladů k výnosům u bankovních činností v Řecku na konci období restrukturalizace pod […] %.
(102)
Plán restrukturalizace rovněž popisuje, jak banka sníží své náklady na financování, což představuje hlavní prvek obnovení životaschopnosti. Banka očekává, že v důsledku stabilnějšího prostředí, a zejména očekávané stabilizace a oživení řeckého hospodářství, které má od roku 2014 opět růst, bude moci u vkladů platit nižší úrokové sazby. Úroky hrazené u vkladů (průměr úrokových sazeb u termínovaných vkladů, vkladů na požádání a spořících vkladů) se mají v Řecku podle očekávání snižovat. Tohoto snížení bude dosaženo zejména hrazením mnohem nižších úrokových sazeb u termínovaných vkladů. Stejně tak se sníží závislost banky na nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou a širším financování poskytovaném Eurosystémem, a to z 32 % jejích celkových aktiv v roce 2012 na pouhých […] % v roce 2017 (68).
(103)
V plánu restrukturalizace se předpokládá, že banka posílí rovněž svou rozvahu. Její poměr čistých úvěrů k vkladům v Řecku se v roce 2018 sníží na […] % (ze 131 % v roce 2012 (69)), zatímco kapitálová přiměřenost se bude dále zlepšovat.
(104)
Další prioritou banky je řízení nesplácených půjček. Banka zlepší své úvěrové procesy, a to z hlediska vzniku úvěrů (lepší zajištění kolaterálem, nižší limity) i řízení nesplácených půjček. Míra nesplácených půjček v roce 2014 dosáhne […] % a poté se začne snižovat s očekávanou mírou ve výši přibližně […] % na konci období restrukturalizace (70). Náklady rizika (snížení hodnoty) se sníží z 2 799 milionů EUR v roce 2012 na formálním základě (tj. včetně banky Emporiki Bank) na […] milionů EUR v roce 2018 (71), a to v důsledku oživení řeckého hospodářství.
(105)
Vyšší provozní efektivita, zvýšení čistého úrokového rozpětí a nižší náklady rizika bance umožní dosáhnout v Řecku zisku, a to počínaje od roku 2015. […]. Návratnost vlastního kapitálu v Řecku v roce 2018 dosáhne […] % (72).
2.4.2. Mezinárodní bankovní činnosti
(106)
Banka již začala zmenšovat a restrukturalizovat svou mezinárodní síť. V srpnu 2013 prodala banka svou ukrajinskou dceřinou společnost. Počet poboček v jihovýchodní Evropě se snížil z 622 v roce 2009 na 488 v roce 2012 (73).
(107)
Banka bude svou mezinárodní síť dále restrukturalizovat a zmenšovat. Banka hodlá snížit objem svých mezinárodních aktiv na […] miliard EUR. K dosažení tohoto cíle banka uváží jakoukoli kombinaci odprodejů nebo zmenšení svého portfolia. Předpokládaný objem mezinárodních aktiv banky představuje snížení o […] % v porovnání s jejími zahraničními aktivy k 31. prosinci 2012 […].
(108)
Plán restrukturalizace zdůrazňuje nutnost snížit závislost zahraničních dceřiných společností na mateřské společnosti v Řecku, pokud jde o likvidní pozici. Vnitroskupinové financování zahraničních dceřiných společností se mezi roky 2013 a 2017 sníží z 4 172 milionů EUR na […] milionů EUR (74).
(109)
K zvýšení ziskovosti zahraničních činností plánuje banka provádění programu významného snižování nákladů u mezinárodní sítě se snížením počtu poboček a zaměstnanců. Například v […] bude uzavřeno […] poboček z celkem […] a mezi rokem 2012 a 2018 se počet pracovníků sníží o […] osob (-[…]) (75).
(110)
Návratnost vlastního kapitálu v důsledku toho dosáhne […] (76).
2.4.3. Získání soukromého kapitálu a příspěvek stávajících akcionářů a podřízených věřitelů
(111)
Bance se podařilo získat značné objemy kapitálu na trhu, a snížila tudíž výši státní podpory, kterou potřebovala.
(112)
Banka získala v roce 2009 určitý soukromý kapitál prostřednictvím emise s přednostním právem, a to ve výši 986 milionů EUR (77). Jak je uvedeno v 89. bodě odůvodnění, bance se prostřednictvím rekapitalizace na jaře 2013 rovněž podařilo získat kapitál od soukromých investorů. V důsledku rekapitalizace na jaře 2013 došlo taktéž k významnému zředění podílů dřívějších akcionářů, jelikož po rekapitalizaci na jaře 2013 získal fond HFSF 83,66 % akcií banky, zatímco dřívější akcionáři mají pouze 4,9 % podíl. Od roku 2008 nebyly vyplaceny žádné dividendy v hotovosti.
(113)
V březnu 2014 získala banka na trhu kapitál ve výši 1,2 miliardy EUR k pokrytí svých dodatečných kapitálových potřeb a splacení prioritních akcií v držení Řecka. Tyto nové akcie byly vydány s vyšší cenou za akcii, než byla cena, kterou fond HFSF zaplatil v rámci rekapitalizace na jaře 2013.
(114)
Dne 20. dubna 2012 nabídla banka zpětný odkup cenných papírů zahrnovaných do kapitálu tier 1, cenných papírů zahrnovaných do vyšší třídy tier 2 a cenných papírů zahrnovaných do nižší třídy tier 2 za kupní ceny ve výši 40 %, 60 % resp. 60 % jejich příslušné nominální hodnoty v hotovosti. Tato cena zpětného odkupu byla stanovena na základě tržní hodnoty nástrojů a obsahovala prémii nepřesahující deset procentních bodů, což mělo investory podnítit k účasti na zpětném odkupu. Dne 7. května 2012 oznámila banka výsledky zpětného odkupu (78). Účast dosáhla celkem 66 % a celkový kapitálový zisk činil 333 milionů EUR. Dne 19. dubna 2013 oznámila banka další opatření v rámci řízení závazků v nominální hodnotě 316 milionů EUR. Banka nabídla zpětný odkup cenných papírů zahrnovaných do kapitálu tier 1, cenných papírů zahrnovaných do vyšší třídy tier 2 a cenných papírů zahrnovaných do nižší třídy tier 2 za kupní ceny ve výši 35 %, 55 % resp. 55 % jejich příslušné nominální hodnoty v hotovosti. Cena zpětného odkupu byla stanovena na základě tržní hodnoty nástrojů a obsahovala prémii nepřesahující deset procentních bodů, což mělo investory podnítit k účasti na zpětném odkupu. Míra účasti dosáhla 58 % a kapitálový zisk činil 103 milionů EUR.
(115)
V důsledku těchto dvou zpětných odkupů se částka nesplacených podřízených a hybridních dluhových nástrojů snížila z 985 milionů EUR na 134 milionů EUR.
2.5. ZÁVAZKY ŘECKÝCH ORGÁNŮ
(116)
Dne 12. června 2014 přijalo Řecko závazek, že banka a její přidružené společnosti provedou plán restrukturalizace, který byl předložen téhož dne, a poskytlo další závazky týkající se provádění plánu restrukturalizace. V tomto oddíle jsou shrnuty závazky, které jsou uvedeny v příloze.
(117)
Řecko se za prvé zavázalo, že banka bude restrukturalizovat své obchodní činnosti v Řecku, a stanovilo maximální počet poboček a zaměstnanců a rovněž maximální výši celkových nákladů, kterých má být dosaženo k 31. prosinci 2017 (79).
(118)
Řecko se rovněž zavázalo, že banka sníží své náklady na vklady získané v Řecku a k 31. prosinci 2017 bude splňovat maximální poměr čistých úvěrů k vkladům (80).
(119)
Co se týká zahraničních dceřiných společností banky, Řecko přijalo závazek, že jim banka nebude poskytovat další kapitálovou podporu, nebudou-li splněny předem stanovené podmínky. Řecko se rovněž zavázalo, že do 30. června 2018 banka významně sníží svá mezinárodní aktiva (81).
(120)
Řecko se zavázalo, že banka odprodá řadu cenných papírů a sníží velikost portfolia soukromého kapitálu. Až na omezené výjimky nebude banka mimoto nakupovat cenné papíry spekulativního stupně (82).
(121)
Řecko přijalo řadu závazků týkajících se správy a řízení banky. Řecko se zavázalo omezit odměny zaměstnanců a vedoucích pracovníků banky a zajistit, aby banka dodržovala řecké právní předpisy týkající se správy a řízení společností a vytvořila efektivní a přiměřenou organizační strukturu (83).
(122)
Řecko přijalo rovněž závazek, že banka bude prosazovat vysoce kvalitní úvěrovou politiku s cílem zajistit, aby byla rozhodnutí o poskytnutí úvěrů a jejich restrukturalizaci zaměřena na dosažení co nejvyšší životaschopnosti a ziskovosti banky. Řecko se zavázalo, že banka bude splňovat vysoké standardy, pokud jde o sledování úvěrového rizika a restrukturalizaci úvěrů (84).
(123)
Řada závazků se týká operací banky se spřízněnými dlužníky. Tyto závazky mají zajistit, aby se banka neodchylovala od obezřetných bankovních postupů při poskytování nebo restrukturalizaci úvěrů pro zaměstnance, vedoucí pracovníky a akcionáře, jakož i pro veřejné subjekty, politické strany a mediální společnosti (85).
(124)
Řecko se také zavázalo, že banka bude dodržovat některá omezení týkající se chování, jako je zákaz výplaty kupónů a dividend, zákaz akvizic a zákaz odkazování na státní podporu v reklamě (86).
(125)
Tyto závazky bude do 31. prosince 2018 sledovat kontrolní správce.
(126)
Řecko uvedlo, že před případným zpětným odkupem opčních listů ze strany banky nebo jiného státního subjektu včetně fondu HFSF požádá Komisi o souhlas (87).
3. DŮVODY PRO ZAHÁJENÍ FORMÁLNÍHO VYŠETŘOVACÍHO ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍHO SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
(127)
Dne 27. července 2012 zahájila Komise formální vyšetřovací řízení s cílem ověřit, zda byly splněny podmínky sdělení o bankovnictví z roku 2008 (88) týkající se vhodnosti, nezbytnosti a přiměřenosti první překlenovací rekapitalizace, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky Alpha (opatření B1).
(128)
Co se týká vhodnosti opatření, vzhledem ke skutečnosti, že podpora byla poskytnuta po předchozí rekapitalizaci a pomoci v oblasti likvidity, a vzhledem k dlouhému období záchrany vyslovila Komise pochybnosti, zda banka přijala veškerá možná opatření, aby zamezila potřebě podpory v budoucnu (89). Komisi mimoto nebylo jasné, kdo bude banku kontrolovat, jakmile první překlenovací rekapitalizaci nahradí stálá rekapitalizace (90), jelikož se banka mohla dostat buď pod kontrolu státu, nebo pod kontrolu menšinových soukromých vlastníků. Komise podotkla, že chce zajistit, aby se v žádném případě nezhoršila kvalita řízení banky, a zejména jejího úvěrového procesu.
(129)
Co se týká nezbytnosti první překlenovací rekapitalizace, v 66. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha Komise zpochybnila, zda byla přijata veškerá možná opatření, aby banka zamezila potřebě opětovné podpory v budoucnu. Jelikož nebyla jistá doba trvání překlenovací rekapitalizace, nemohla Komise vyvodit závěr, zda je dostatečná a zda vyhovuje zásadám týkajícím se protiplnění a sdílení nákladů podle pravidel státní podpory. Jelikož v době přijetí rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha nebyly známy podmínky přeměny první překlenovací rekapitalizace na stálou rekapitalizaci, nemohla je Komise posoudit.
(130)
Co se týká přiměřenosti opatření, Komise vyslovila pochybnosti, zda byla ve vztahu k první překlenovací rekapitalizaci přijata dostatečná ochranná opatření (zákaz odkazování na státní podporu v reklamě, zákaz výplaty kupónů a dividend, zákaz uplatňování opcí a zákaz zpětného odkupu, jak bylo popsáno v 71. bodě rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha). V 72. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha Komise mimoto uvedla, že neexistence pravidel bránících fondu HFSF v koordinaci čtyř největších bank (tj. banky Alpha, Eurobank, National Bank of Greece a Piraeus Bank) a neexistence přiměřených záruk, které zabrání sdílení obchodně citlivých informací, může vést k narušení hospodářské soutěže. Komise proto navrhla jmenování kontrolního správce, který bude v bance fyzicky přítomen.
4. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍMU SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
4.1. PŘIPOMÍNKY BANKY
(131)
Dne 30. srpna 2012 obdržela Komise připomínky banky Alpha k rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se této banky.
(132)
Co se týká vhodnosti opatření, banka uvedla, že je systémově významnou bankou jak v Řecku, tak i na bankovních trzích, na nichž působí. Banka dodala, že její obchodní model je životaschopný, jak prokazuje její dlouhá a slavná historie.
(133)
Banka taktéž poznamenala, že obě vlny rekapitalizace byly důsledkem významně zhoršeného ekonomického prostředí a že si další opatření podpory vyžádala prohlubující se finanční krize. Banka Alpha uvedla, že z velkých řeckých bank byla dosud příjemcem s nejnižším podílem státní podpory. Banka rovněž podotkla, že pokud jde o to, zda banka přijala neprodleně veškerá možná opatření, aby se zamezilo potřebě další podpory v budoucnu, plán restrukturalizace poskytuje zevrubné informace o opatřeních k sdílení nákladů, která již byla provedena, která probíhají a která se plánují. Banka také uvedla, že tato opatření zajistila, aby žádný akcionář nezůstal nedotčen. Spolu s existující silnou obchodní základnou a důkladností procesu posuzování kapitálu tato opatření přispějí k zajištění dostatečné kapitalizace banky vedoucí k obnovení životaschopnosti a k ukončení státní podpory.
(134)
Banka mimoto uvítala jasnost podmínek stálé kapitalizace, které by podle jejího názoru měly plně zohledňovat důvody, proč potřebovala státní podporu. Banka rovněž uvedla, že rekapitalizace řeší ztrátu kapitálu v důsledku její účasti v programu zapojení soukromého sektoru, což byla mimořádná a nepředvídatelná událost. Banka podpořila názor, že při nabývání státních dluhopisů podle řeckých a evropských standardů nepodstupovala nadměrná rizika. Banka uvedla, že v případě neúčasti na programu zapojení soukromého sektoru by nebyla rekapitalizace v roce 2012 zapotřebí a banka by byla s to splácet prioritní akcie v souladu se smluvními podmínkami. Banka rovněž podotkla, že i po zaznamenání významných ztrát kapitálu v důsledku účasti banky na programu zapojení soukromého sektoru vykazovala kladnou hodnotu čistých aktiv.
(135)
Banka dodala, že působí na velmi pevném základě a je mimořádně aktivní při provádění opatření k úspěšnému fungování v situaci, kdy čelila extrémní zátěži. Banka rovněž uvedla, že se od začátku krize nepodílela na agresivních obchodních strategiích ani nepřiměřeném riskování a zaměřovala se na řízení úvěrových rizik, zabývala se nerovnováhou v profilu financování náležitým snižováním pákového efektu a aktivně řídila svou nákladovou základnu, a to racionalizací provozní platformy a optimalizací výdajů na zakázky.
(136)
Banka mimoto vyzdvihla značné sdílení nákladů ze strany akcionářů. Poukázala rovněž na významné záruky, které byly poskytnuty oficiálnímu sektoru s cílem zamezit přílišnému riskování ze strany rekapitalizovaných bank a podrobně sledovat řádné provádění plánů restrukturalizace, jako je jmenování zástupců ministerstva financí a fondu HFSF do správní rady a příslušných výborů banky. Banka také zdůraznila, že fond HFSF bude sledovat provádění plánu restrukturalizace a že pozastavení výkonu hlasovacích práv fondu HFSF bude zrušeno v případě významného porušení uložených podmínek.
(137)
Z těchto důvodů se banka domnívala, že by struktura a podmínky stálé rekapitalizace měly stávajícím a novým akcionářům poskytnout silné pobídky k účasti na nadcházejícím navýšení kapitálu.
(138)
Co se týká nezbytnosti opatření, banka uvedla, že opatření podpory řeší nedostatek kapitálu způsobený programem zapojení soukromého sektoru, aby banka splňovala minimální ukazatele kapitálové přiměřenosti, které stanovila řecká centrální banka, měla i nadále přístup k refinančním operacím ECB a byla s to podpořit své klienty a řecké hospodářství ve složité situaci.
(139)
Pokud jde o přiměřenost opatření, banka oznámila, že nemá v úmyslu využít podporu k narušení hospodářské soutěže. Banka rovněž zdůraznila, že se od obdržení státní podpory nepodílela na agresivních obchodních strategiích. Banka také podotkla, že jelikož všechny velké řecké banky byly příjemci podpory a jelikož se ochota zahraničních účastníků na řeckém trhu podstupovat řecké riziko snižovala, byla schopnost jakéhokoli příjemce podpory narušit hospodářskou soutěž na úkor soutěžitele, který podporu neobdržel, omezena na minimum.
4.2. PŘIPOMÍNKY JINÉ ŘECKÉ BANKY
(140)
Dne 3. ledna 2013 obdržela Komise připomínky jedné řecké banky k rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha. Tato řecká banka uvedla, že rekapitalizace řeckých bank ze strany fondu HFSF představovala v zásadě vítaný krok směrem k zdravějšímu a životaschopnějšímu bankovnímu systému, a nevyslovila vůči rekapitalizaci banky Alpha žádné námitky.
(141)
Ačkoli tato řecká banka vyslovila plnou podporu zásadě rekapitalizace řeckých bank fondem HFSF, rovněž uvedla, že v zájmu omezení narušení hospodářské soutěže na minimum a zamezení diskriminaci očekávala, že rekapitalizace fondem HFSF bude pro všechny banky působící v Řecku dostupná za stejných podmínek.
5. PŘIPOMÍNKY ŘECKA K FORMÁLNÍMU VYŠETŘOVACÍMU ŘÍZENÍ TÝKAJÍCÍMU SE PRVNÍ PŘEKLENOVACÍ REKAPITALIZACE
(142)
Dne 5. září 2012 předložilo Řecko připomínky, které s ohledem na rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha vypracovaly řecká centrální banka a fond HFSF.
5.1. PŘIPOMÍNKY ŘECKÉ CENTRÁLNÍ BANKY
(143)
Co se týká vhodnosti první překlenovací rekapitalizace, řecká centrální banka uvedla, že první překlenovací rekapitalizace byla dočasná, jelikož proces rekapitalizace bude ukončen navýšením základního kapitálu ze strany čtyř dotčených bank.
(144)
Řecká centrální banka taktéž podotkla, že rekapitalizace největších řeckých bank je součástí dlouhodobější restrukturalizace řeckého bankovního sektoru. Dále uvedla, že pokud by banka zůstala v soukromém vlastnictví, vedení by se s největší pravděpodobností nezměnilo, zatímco v případě, že by se banka dostala do vlastnictví státu (tj. vlastnil by ji fond HFSF), mohl by fond HFSF jmenovat nové vedení, které by každopádně bylo posouzeno řeckou centrální bankou. Řecká centrální banka uvedla, že průběžně hodnotí rámec správy a řízení společnosti, přiměřenost vedení a rizikový profil každé banky s cílem zajistit, aby nebyla podstupována nadměrná rizika. Řecká centrální banka rovněž uvedla, že fond HFSF již jmenoval zástupce ve správních radách rekapitalizovaných bank.
(145)
Co se týká nezbytnosti první překlenovací rekapitalizace, řecká centrální banka uvedla, že rekapitalizace banky byla omezena s cílem zajistit dodržení tehdy platných minimálních kapitálových požadavků (8 %). Řecká centrální banka také uvedla, že dlouhé období před rekapitalizací bylo nezbytné kvůli náhlému zhoršení prostředí, v němž banky působí, v Řecku a dopadu programu zapojení soukromého sektoru, složitosti celého projektu a nutnosti maximalizovat účast soukromých investorů na navýšení základního kapitálu.
(146)
Pokud jde o přiměřenost první překlenovací rekapitalizace, řecká centrální banka poukázala na skutečnost, že úplné provedení plánu restrukturalizace předloženého Komisí bude zajištěno tím, že pozastavení hlasovacích práv fondu HFSF bude v případě významného porušení plánu restrukturalizace zrušeno. Řecká centrální banka rovněž uvedla, že potíže banky Alpha nebyly způsobeny podceněním rizik ze strany vedení banky ani agresivními obchodními praktikami.
5.2. PŘIPOMÍNKY FONDU HFSF
(147)
Co se týká vhodnosti první překlenovací rekapitalizace, ohledně otázky možného státního zásahu v případě, že stát poskytne prostřednictvím fondu HFSF vysoké částky státní podpory a fond HFSF má plná hlasovací práva, fond HFSF uvedl, že se banky financované fondem HFSF nepokládají za veřejné subjekty ani podniky pod kontrolou státu a že po provedení stálé rekapitalizace fondem HFSF nebudou ovládány státem. Fond HFSF uvedl, že je zcela nezávislým subjektem soukromého práva, který může rozhodovat nezávisle. Fond HFSF nepodléhá kontrole ze strany vlády podle § 16 písm. C) bodu 2 zákona o fondu HFSF, podle něhož nejsou úvěrové instituce, jímž fond HFSF poskytl kapitálovou podporu, součástí širšího veřejného sektoru. Fond HFSF rovněž poukázal na strukturu řízení fondu.
(148)
Pokud jde o zásah fondu HFSF do vedení banky, fond HFSF podotkl, že bude respektovat autonomii banky a nebude zasahovat do jejího každodenního řízení, jelikož jeho úloha je omezena na to, co je stanoveno v zákoně o fondu HFSF. Fond HFSF uvedl, že nedojde ke státním zásahům ani koordinaci a že rozhodnutí banky ohledně úvěrového procesu (mimo jiné ohledně kolaterálu, úročení a solventnosti dlužníků) budou přijímána na základě obchodních kritérií.
(149)
Fond HFSF uvedl, že zákon o fondu HFSF a dohoda uzavřená před úpisem obsahují náležitá ochranná opatření, která mají současným soukromým akcionářům zabránit v přílišném riskování. Fond HFSF poukázal například na tyto skutečnosti: i) jmenování zástupců fondu HFSF jako nezávislých nevýkonných členů správní rady banky a jejich přítomnost ve výborech, ii) to, že fond HFSF provedl v bance hloubkovou kontrolu, a iii) to, že po konečné rekapitalizaci budou jeho hlasovací práva omezena pouze potud, pokud bude banka dodržovat podmínky plánu restrukturalizace.
(150)
Fond HFSF uvedl, že byla zavedena vhodná opatření s cílem zajistit, aby si banky, v nichž má fond HFSF účast, nevyměňovaly obchodně citlivé informace. Tato opatření zahrnují jmenování různých zástupců fondu HFSF do těchto bank, pověření těchto zástupců, jež výslovně zabraňuje toku informací mezi jednotlivými zástupci, a jednoznačné interní pokyny určené těmto zástupcům, aby nepředávali obchodně citlivé informace bank. Fond HFSF mimoto uvedl, že ve vztahu k bankám nevykonává svá práva způsobem, který by mohl zamezit účinné hospodářské soutěži nebo ji omezit, narušit či významně snížit nebo ztížit. Fond HFSF taktéž poukázal na skutečnost, že se na členy jeho správní rady a zaměstnance vztahují přísná pravidla týkající se zachovávání důvěrnosti údajů a fiduciární povinnosti a že jsou vázáni předpisy týkajícími se profesního tajemství, pokud jde o jeho záležitosti.
6. POSOUZENÍ STÁTNÍ PODPORY V SOUVISLOSTI S NABYTÍM VYBRANÝCH ZÁVAZKŮ TŘÍ DRUŽSTEVNÍCH BANK
(151)
Komise musí za prvé posoudit, zda státní podpora v souvislosti s řešením problémů tří družstevních bank (to znamená poskytnutí finančních prostředků k odstranění mezer ve financování, což umožnilo převod vkladů, včetně mezibankovních závazků, a pohledávek a závazků vůči fondu HDIGF) představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Podle tohoto ustanovení představují státní podporu podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy.
(152)
Komise nejprve posoudí, zda mohli být zvýhodněni tito potenciální příjemci: i) družstevní banky a případně „činnosti“ převedené na banku Alpha a ii) banka Alpha.
i) Existence podpory pro družstevní banky a případně „činnosti“ převedené na banku Alpha
(153)
Co se týká družstevních bank, Komise bere na vědomí, že Dodecanese Bank, Evia Bank a Western Macedonia Bank vstoupily do likvidace a jejich bankovní licence byly odebrány. Tyto banky již proto nebudou vykonávat hospodářskou činnost na bankovním trhu.
(154)
Státní podpora, tj. finanční prostředky k odstranění mezer ve financování, by představovala podporu pro převedené pohledávky a závazky ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy pouze tehdy, pokud by společně tvořily podnik. Pojem podnik zahrnuje jakýkoli subjekt vykonávající hospodářskou činnost, a to nezávisle na jeho právním postavení a způsobu financování. Za hospodářskou činnost se považuje jakákoli činnost spočívající v nabízení zboží nebo poskytování zboží na daném trhu. Aby bylo proto možno vyvodit závěr, zda se jedná o podporu pro určitý podnik, je třeba posoudit, zda převod pohledávek a závazků znamená i převod hospodářské činnosti.
(155)
Jak je uvedeno v oddíle 2.2.2, po řešení problémů družstevních bank byly na banku Alpha převedeny pouze vklady, mezibankovní závazky a pohledávky a závazky vůči fondu HDIGF. Tři družstevní banky zaměstnávaly 227 osob a měly celkem osmnáct poboček. Je třeba uvést, že mezi třemi družstevními bankami a bankou Alpha nedošlo k automatickému převodu poboček, pracovních smluv ani úvěrů. Skutečnost, že na banku Alpha nebyly převedeny úvěry, nýbrž že zůstaly ve třech družstevních bankách v likvidaci, a skutečnost, že nebyly převedeny žádné pobočky a že nedošlo k automatickému převodu pracovních smluv, přispívají (91) k závěru, že nedošlo k převodu hospodářské činnosti. Převedené závazky (tj. vklady) nelze považovat za příjemce státní podpory, jelikož nepředstavují „podnik“.
(156)
Tři stávající právní subjekty vstoupily do likvidace a již nevykonávají bankovní činnosti. Převedená aktiva a závazky současně nepředstavují hospodářskou činnost.
(157)
Vyvozuje se proto závěr, že poskytnutí dluhopisů EFSF bance Alpha ze strany fondu HFSF za účelem pokrytí mezery ve financování u nabytých aktiv a závazků tří družstevních bank neumožnilo, aby tyto družstevní banky vykonávaly nadále hospodářskou činnost. Podpora ze strany fondu HFSF proto nepředstavuje podporu pro subjekty v likvidaci ani podporu pro převedená aktiva a závazky.
ii) Existence podpory pro banku Alpha
(158)
Co se týká otázky, zda prodej aktiv a závazků tří družstevních bank znamenal státní podporu pro banku Alpha, Komise musí posoudit, zda jsou splněny určité požadavky, a zejména zda i) proces prodeje je otevřený, bezpodmínečný a nediskriminační; ii) prodej probíhá za tržních podmínek a iii) stát stanovil co nejvyšší prodejní cenu dotčených aktiv a pasiv (92).
(159)
Jak je uvedeno v 52. bodě odůvodnění, řecká centrální banka se za účelem vydražení vybraných aktiv a závazků tří družstevních bank obrátila pouze na čtyři systémové řecké banky, jelikož se domnívala, že by vklady měly být převedeny na plně rekapitalizované instituce. Závazné nabídky předložily pouze banka Alpha a Eurobank. Banka Alpha Bank byla vybrána jako nejvhodnější uchazeč v konkurenčním nabídkovém řízení uspořádaném orgánem příslušným k řešení, který zohlednil navrhovanou cenu a schopnost nabyté vklady hladce a rychle převzít a začlenit.
160)
Balíček nabízený k prodeji zahrnoval pouze vklady bez infrastruktury. Kupujícím proto mohla být pouze banka s potřebnou infrastrukturou a sítí poboček v Řecku, aby bylo možno obsluhovat vkladatele.
(161)
Jelikož Komise nemá důvod domnívat se, že se prodej neuskutečnil za tržních podmínek, vyvozuje závěr, že v souladu s bodem 80 sdělení o bankovnictví z roku 2013, bodem 20 sdělení o restrukturalizaci a rozhodovací praxí Komise (93) lze podporu pro banku Alpha vyloučit.
iii) Závěr ohledně existence podpory
(162)
Státní podpora poskytnutá při prodeji tří družstevních bank nezvýhodňuje žádnou hospodářskou činnost ani podnik. Opatření proto nepředstavuje státní podporu podle čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
7. POSOUZENÍ PODPORY, KTERÁ BYLA POSKYTNUTA BANCE ALPHA
7.1. EXISTENCE STÁTNÍ PODPORY A JEJÍ VÝŠE
(163)
Komise musí zjistit existenci státní podpory pro banku ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
7.1.1. Existence podpory v opatřeních, která byla provedena v rámci režimu podpory řeckých bank (opatření L1 a A)
7.1.1.1. Státní podpora v oblasti likvidity v rámci opatření týkajícího se záruk a opatření týkajícího se půjček státních dluhopisů (opatření L1)
(164)
Komise již v rozhodnutích o schválení a prodloužení platnosti režimu podpory řeckých bank (94) zjistila, že podpora likvidity, která byla poskytnuta na základě režimu, představuje státní podporu. Budoucí podpora likvidity poskytnutá na základě režimu bude rovněž představovat státní podporu.
7.1.1.2. Rekapitalizace provedená státem v rámci rekapitalizačního opatření (opatření A)
(165)
Komise již v rozhodnutí ze dne 19. listopadu 2008 o režimu podpory řeckých bank zjistila, že rekapitalizace, které byly provedeny v rámci rekapitalizačního opatření, představují podporu. Banka Alpha obdržela prostřednictvím prioritních akcií částku ve výši 940 milionů EUR, což představovalo 2 % rizikově vážených aktiv banky v té době.
7.1.2. Existence podpory obsažené v nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2)
(166)
Komise v bodě 51 sdělení o bankovnictví z roku 2008 objasnila, že poskytnutí finančních prostředků centrálních bank finančním institucím nepředstavuje podporu, pokud jsou splněny čtyři kumulativní podmínky týkající se solventnosti finanční instituce, zajištění facility, úrokové sazby účtované finanční instituci a neexistence protizáruky státu. Jelikož nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou poskytnutá bance Alpha tyto čtyři kumulativní podmínky nesplňuje, zejména z důvodu existence státní záruky a skutečnosti, že byla poskytnuta spolu s dalšími opatřeními podpory, představuje státní podporu.
(167)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou je v souladu s požadavky stanovenými v čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Za prvé, jelikož opatření zahrnuje státní záruku ve prospěch řecké centrální banky, případné ztráty ponese stát. Opatření proto zahrnuje státní prostředky. Nouzová pomoc v oblasti likvidity umožňuje bankám získat financování v době, kdy nemají přístup na trh pro financování z jiných (tržních) zdrojů než klientských vkladů a k běžným refinančním operacím Eurosystému. Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou proto poskytuje bance výhodu. Jelikož je nouzová pomoc v oblasti likvidity omezena na bankovní sektor, opatření je selektivní. Jelikož nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou umožňuje bance pokračovat v činnosti na trhu a zabraňuje jejímu úpadku a nutnosti odejít z trhu, narušuje hospodářskou soutěž. Jelikož banka působí v ostatních členských státech a jelikož finanční instituce z ostatních členských států působí nebo se případně zajímají o působení v Řecku, ovlivňuje výhoda, která byla bance poskytnuta, obchod mezi členskými státy.
(168)
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2) představuje státní podporu. Výše nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou se v průběhu času měnila. K 31. prosinci 2012 činila přibližně 23,6 miliardy EUR.
7.1.3. Existence podpory v opatřeních, která byla provedena prostřednictvím fondu HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4)
7.1.3.1. První překlenovací rekapitalizace (opatření B1)
(169)
V oddíle 5.1 rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha již Komise dospěla k závěru, že první překlenovací rekapitalizace představuje státní podporu. Obdržený kapitál činil přibližně 1,9 miliardy EUR.
7.1.3.2. Druhá překlenovací rekapitalizace (opatření B2)
(170)
Opatření B2 bylo provedeno ze zdrojů fondu HFSF, které (jak je objasněno v 47. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha) zahrnují státní prostředky.
(171)
Co se týká existence výhody, opatření B2 zvýšilo kapitálový poměr banky na úroveň, která bance umožnila pokračovat v činnosti na trhu a získat přístup k financování poskytovanému Eurosystémem. Protiplnění za opatření B2 mimoto představovaly vzniklé úroky z dluhopisů EFSF a dodatečný poplatek ve výši 1 %. Jelikož je toto protiplnění zjevně nižší než protiplnění za podobné kapitálové nástroje na trhu, banka by zcela jistě nebyla schopna získat za takovýchto podmínek tento kapitál na trhu. Opatření B2 proto poskytlo bance výhodu ze státních prostředků. Jelikož opatření měla k dispozici pouze banka Alpha, bylo toto opatření selektivní.
(172)
V důsledku opatření B2 bylo posíleno postavení banky Alpha, jelikož bance byly poskytnuty finanční zdroje, aby mohla nadále splňovat kapitálové požadavky, což vedlo k narušení hospodářské soutěže. Jelikož banka Alpha působí na ostatních bankovních trzích v Evropské unii a jelikož finanční instituce z ostatních členských států působí v Řecku, ovlivňuje opatření B2 pravděpodobně rovněž obchod mezi členskými státy.
(173)
Komise má za to, že opatření B2 představuje státní podporu. Vnitrostátní orgány toto opatření oznámily jako podporu. Obdržený kapitál činil 1 042 milionů EUR.
7.1.3.3. Písemný závazek (opatření B3)
(174)
Opatřením B3 se fond HFSF zavázal, že poskytne další kapitál nezbytný k provedení rekapitalizace banky, a to do výše požadované řeckou centrální bankou v rámci zátěžového testu v roce 2012. Fond HFSF získává své zdroje od státu. Komise proto vyvozuje závěr, že závazek využívá státní prostředky. Okolnosti, za nichž může fond HFSF poskytnout finančním institucím podporu, jsou přesně stanoveny a omezeny v právních předpisech. Použití těchto státních prostředků lze proto přičíst státu. Fond HFSF přijal závazek, že poskytne další kapitál ve výši 1 629 milionů EUR.
(175)
Písemný závazek banku Alpha zvýhodnil, jelikož vkladatele ujistil, že banka bude schopna získat celý objem kapitálu, který musí získat, to znamená, že fond HFSF poskytne kapitál, pokud by se jej bance nepodařilo získat na trhu. Tento závazek usnadnil rovněž získání soukromého kapitálu na trhu, jelikož investoři byli ujištěni, že pokud se bance nepodaří získat část kapitálu na trhu, poskytne jej fond HFSF. Žádný soukromý investor by závazek týkající se kapitálové injekce nepřijal dříve, než jsou známy podmínky rekapitalizace, a banka neměla v té době přístup na kapitálový trh. Výhoda je selektivní, jelikož nebyla poskytnuta všem bankám, které v Řecku působí.
(176)
Jelikož banka působí na ostatních bankovních trzích v Evropské unii a jelikož finanční instituce z ostatních členských států působí v Řecku, ovlivňuje opatření B3 pravděpodobně obchod mezi členskými státy a narušuje hospodářskou soutěž.
(177)
Opatření B3 proto představuje podporu a řecké orgány je oznámily jako státní podporu dne 27. prosince 2012.
7.1.3.4. Účast fondu HFSF na rekapitalizaci na jaře 2013 (opatření B4)
(178)
Účast fondu HFSF na rekapitalizaci na jaře 2013 (opatření B4) představuje přeměnu první a druhé překlenovací rekapitalizace (opatření B1 a B2) a částečné provedení závazku (opatření B3) na stálou rekapitalizaci ve výši 4 021 milionů EUR v podobě kmenových akcií. Skutečnost, že nebylo nutno vložit celý kapitál přislíbený prostřednictvím opatření B3, je zapříčiněna tím, že od soukromých investorů byl získán kapitál ve výši 550 milionů EUR. Jelikož opatření B4 představuje přeměnu již poskytnuté podpory, zahrnuje státní prostředky, nezvyšuje však nominální výši podpory. Zvyšuje však výhodu pro banku (a tudíž narušení hospodářské soutěže), jelikož se jedná o stálou rekapitalizaci, a nikoli dočasnou rekapitalizaci, jak tomu bylo v případě opatření B1 a B2. V porovnání s opatřením B3, které představuje pouze závazek, a nikoli vlastní rekapitalizaci, zvýšilo opatření B4 kapitálovou přiměřenost banky Alpha, a je proto výhodnější.
(179)
Komise podotýká, že tato podpora nebyla poskytnuta všem bankám působícím v Řecku. Výhoda poskytnutá bance Alpha je proto selektivní. Co se týká narušení hospodářské soutěže a ovlivnění obchodu, Komise například uvádí, že podpora bance umožnila vykonávat činnost v ostatních členských státech. Likvidace banky by vedla k ukončení jejích činností v zahraničí prostřednictvím jejich likvidace nebo prodeje. Opatření proto narušuje hospodářskou soutěž a ovlivňuje obchod mezi členskými státy. Opatření představuje státní podporu.
7.1.3.5. Závěr ohledně opatření B1, B2, B3 a B4
(180)
Opatření B1, B2, B3 a B4 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy. Výše státní podpory obsažené v opatřeních B1, B2, B3 a B4 činí 4 571 milionů EUR. Jak je uvedeno v oddíle 7.1.3.4, na skutečnou kapitálovou injekci (opatření B4) byla přeměněna pouze část částky přislíbené v prosinci 2012 (opatření B3). Výše státní podpory, která byla skutečně vyplacena, proto činí pouze 4 021 milionů EUR.
(181)
V bodě 31 sdělení o restrukturalizaci je uvedeno, že kromě výše podpory v absolutním vyjádření vezme Komise v úvahu podporu „ve vztahu k rizikově váženým aktivům banky“. Opatření B1, B2, B3 a B4 byla prováděna po dobu jednoho roku, od dubna 2012 do května 2013. Během tohoto období se rizikově vážená aktiva banky Alpha změnila, jelikož po nabytí banky Emporiki bank vzrostla. Vzniká tudíž otázka, která úroveň rizikově vážených aktiv by se měla použít, konkrétně to, zda je nutno státní podporu posoudit s ohledem na rizikově vážená aktiva, která existovala na začátku období, nebo na konci období. Opatření B1, B2. B3 a B4 mají pokrýt kapitálovou potřebu, kterou řecká centrální banka zjistila v březnu 2012 (zátěžový test v roce 2012). Jinými slovy, kapitálové potřeby, které mají tato opatření státní podpory řešit, existovala již v březnu 2012. Komise se proto domnívá, že výši podpory obsažené v opatřeních B1, B2, B3 a B4 je nutno porovnat s rizikově váženými aktivy banky k 31. březnu 2012. Skutečnost, že banka Alpha získala banku Emporiki Bank, a to se značným časovým odstupem od března 2012, by neměla vést k snížení poměru „podpory k rizikově váženým aktivům“. Podpora nenarušuje méně hospodářskou soutěž, jelikož banka provedla akvizici, která zvyšuje její rizikově vážená aktiva. Rovněž se připomíná, že od března 2012 do rekapitalizace na jaře 2013 nebrala řecká centrální banka v úvahu akvizice uskutečněné řeckými bankami za účelem úpravy jejich kapitálových potřeb směrem nahoru nebo dolů. Tento prvek dále prokazuje, že opatření B1, B2, B3 a B4 představovala opatření podpory související s rozsahem činnosti banky, jaká existovala k 31. březnu 2012.
(182)
První a druhá překlenovací rekapitalizace a závazek společně činily 4 571 milionů EUR. Tato částka představuje 10,3 % rizikově vážených aktiv banky Alpha k 31. březnu 2012 (95).
(183)
Jelikož se bance podařilo přilákat soukromý kapitál, činila částka, kterou fond HFSF nakonec do banky vložil, pouze 4 021 milionů EUR, což představuje 9,1 % rizikově vážených aktiv banky k 31. březnu 2012.
7.1.4. Závěr ohledně existence a celkové výše podpory, kterou banka Alpha získala
(184)
Opatření B1, B2, B3 a B4 představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
Č.
Opatření
Druh opatření
Výše podpory
Podpora na rekapitalizaci/rizikově vážená aktiva
A
Prioritní akcie
Kapitálová podpora
940 milionů EUR
2 %
B1 B2 B3 B4
První překlenovací rekapitalizace
Druhá překlenovací rekapitalizace
Písemný závazek
Účast fondu HFSF na rekapitalizaci na jaře 2013
Kapitálová podpora
4 571 milionů EUR
(částka, kterou vyplatil fond HFSF: 4 021 milionů EUR)
10,3 %
(částka, kterou vyplatil fond HFSF: 9,1 %)
Celková kapitálová podpora, která byla bance poskytnuta
5 511 milionů EUR
(částka, kterou vyplatil fond HFSF: 4 961 milionů EUR)
12,3 %
(částka, kterou vyplatil fond HFSF: 11,1 %)
Č.
Opatření
Druh opatření
Nominální výše podpory
L1
Podpora likvidity
Záruka
Půjčka dluhopisů
Záruky: 14 miliard EUR k 30. listopadu 2011
Půjčka dluhopisů: 1,6 miliardy EUR k 30. září 2011
L2
Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou
Financování a záruka
23,6 miliardy EUR k 31. prosinci 2012
Celková podpora likvidity, která byla bance poskytnuta
39,2 miliardy EUR
7.2. PRÁVNÍ ZÁKLAD PRO POSOUZENÍ SLUČITELNOSTI
(185)
Ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. b) Komisi zmocňují, aby rozhodla o slučitelnosti podpory s vnitřním trhem, má-li tato podpora „napravit vážnou poruchu v hospodářství některého členského státu“.
(186)
Komise uznává, že světová finanční krize může vyvolat vážnou poruchu v hospodářství členského státu a že k nápravě této poruchy mohou být vhodná opatření na podporu bank. To bylo potvrzeno ve sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o restrukturalizaci. Vzhledem k opětovně nepříznivému vývoji na finančních trzích je Komise i nadále názoru, že předpoklady pro schválení podpory na základě čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy jsou splněny. Komise tento názor potvrdila přijetím sdělení o prodloužení z roku 2011 (96) a sdělení o bankovnictví z roku 2013.
(187)
Co se týká řeckého hospodářství, ve svých rozhodnutích o schválení a prodloužení platnosti režimu podpory řeckých bank a rovněž při schválení opatření státní podpory, která provedlo Řecko ve prospěch jednotlivých bank (97), uznala Komise hrozbu vážné poruchy v řeckém hospodářství a to, že k nápravě této poruchy je vhodná státní podpora bank. Právním základem posouzení opatření podpory by proto měla být ustanovení čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy.
(188)
Během finanční krize vypracovala Komise kritéria slučitelnosti pro různé druhy opatření podpory. Zásady pro posuzování opatření podpory byly poprvé stanoveny ve sdělení o bankovnictví z roku 2008.
(189)
Podle bodu 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí podpora splňovat níže uvedená obecná kritéria slučitelnosti, aby se považovala za slučitelnou podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy:
a)
Vhodnost: Podpora musí být dobře cílená, aby mohla účinně dosáhnout cíle, jenž spočívá v nápravě vážné poruchy v hospodářství. Toho by nebylo dosaženo, pokud by opatření nebylo pro nápravu této poruchy vhodné.
b)
Nezbytnost: Výše a podoba podpory musí být nezbytné k dosažení cíle. Výše podpory musí představovat minimum nezbytné k dosažení cíle a podpora musí mít podobu, která je k nápravě poruchy nejvhodnější.
c)
Přiměřenost: Kladné účinky opatření a narušení hospodářské soutěže je třeba náležitě vzájemně vyvážit a zajistit, aby bylo narušení omezeno na minimum nezbytné k dosažení cílů opatření.
(190)
Pokyny k rekapitalizačním opatřením jsou obsaženy ve sdělení o rekapitalizaci a ve sdělení o prodloužení z roku 2011.
(191)
Sdělení o restrukturalizaci stanoví přístup, který Komise přijme při posuzování plánů restrukturalizace, zejména potřebu obnovení životaschopnosti, zajištění náležitého příspěvku ze strany příjemce a omezení narušení hospodářské soutěže.
(192)
Tento rámec byl doplněn sdělením o bankovnictví z roku 2013, které se vztahuje na opatření podpory, jež byla oznámena po 31. červenci 2013.
7.2.1. Právní základ pro posouzení slučitelnosti podpory likvidity, která byla poskytnuta bance Alpha (opatření L1)
(193)
Podpora likvidity, kterou banka Alpha již obdržela, byla s konečnou platností schválena v postupných rozhodnutích, kterými byla povolena opatření v rámci režimu podpory řeckých bank a jeho změny a prodloužení platnosti (98) Jakoukoli budoucí podporu likvidity pro banku bude nutno poskytnout na základě režimu řádně schváleného Komisí. Podmínky této podpory musí být Komisí schváleny před jejím poskytnutím, a nemusí být proto blíže posouzeny v tomto rozhodnutí.
7.2.2. Právní základ pro posouzení slučitelnosti prioritních akcií (opatření A)
(194)
Rekapitalizace provedená v roce 2009 ve formě prioritních akcií (opatření A) se uskutečnila na základě rekapitalizačního opatření, které bylo schváleno v roce 2008 v rámci režimu podpory řeckých bank podle sdělení o bankovnictví z roku 2008. Není proto nutné posoudit ji znovu podle sdělení o bankovnictví z roku 2008, nýbrž je třeba ji posoudit pouze podle sdělení o restrukturalizaci.
7.2.3. Právní základ pro posouzení slučitelnosti nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2)
(195)
Slučitelnost nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou (opatření L2) by měla být posouzena nejprve na základě sdělení o bankovnictví z roku 2008 a sdělení o prodloužení z roku 2011. Nouzová pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou, která byla poskytnuta po 1. srpnu 2013, spadá do oblasti působnosti sdělení o bankovnictví z roku 2013.
7.2.4. Právní základ pro posouzení slučitelnosti rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4)
(196)
Slučitelnost rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4), zejména co se týká protiplnění, je nutno posoudit nejprve na základě sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011. V rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha vyslovila Komise pochybnosti ohledně slučitelnosti opatření B1 s těmito sděleními. Jelikož tato opatření byla provedena před 31. červencem 2013, nespadají do oblasti působnosti sdělení o bankovnictví z roku 2013. Slučitelnost rekapitalizací provedených fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) je třeba posoudit rovněž na základě sdělení o restrukturalizaci.
7.3. SOULAD OPATŘENÍ L2 SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2008, SDĚLENÍM O PRODLOUŽENÍ Z ROKU 2011 A SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2013
(197)
Aby byla podpora slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy, musí splňovat obecná kritéria slučitelnosti: vhodnost, nezbytnost a přiměřenost.
(198)
Jelikož řecké banky ztratily přístup na velkoobchodní trhy a byly zcela závislé na financování poskytovaném centrální bankou (jak je uvedeno v 26. bodě odůvodnění) a jelikož si banka Alpha nemohla vypůjčit dostatečné finanční prostředky prostřednictvím běžných refinančních operací, potřebovala banka při získávání dostatečné likvidity nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou, což zamezilo jejímu úpadku. Komise považuje opatření L2 za vhodný mechanismus k nápravě vážné poruchy, která by byla způsobena úpadkem banky.
(199)
Jelikož nouzová pomoc v oblasti likvidity znamená pro banku poměrně vysoké náklady na financování, má banka dostatečnou pobídku k tomu, aby se při rozvíjení svých činností nespoléhala na tento zdroj financování. Banka musela hradit úrokovou sazbu o […] b.b. vyšší než v případě běžných refinančních operací s Eurosystémem. Banka mimoto musela státu hradit poplatek za záruku ve výši […] b.b. V důsledku toho jsou celkové náklady banky na nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou mnohem vyšší než běžné náklady na refinancování poskytované ECB. Rozdíl mezi prvními a posledně uvedenými náklady je vyšší než výše poplatku za záruku, jenž se vyžaduje ve sdělení o prodloužení z roku 2011. Celkové protiplnění poskytnuté státu lze proto považovat za dostatečné. Co se týká výše nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou, ta je pravidelně řeckou centrální bankou a ECB revidována podle skutečných potřeb banky. Řecká centrální banka a ECB podrobně sledují její využití a zajišťují, aby byla omezena na nezbytné minimum. Opatření L2 proto neposkytuje bance nadměrnou likviditu, kterou by bylo možno použít k financování činností narušujících hospodářskou soutěž. Toto opatření je omezeno na nezbytné minimum.
(200)
Takovéto podrobné sledování využití nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou a pravidelné ověřování, zda je její využívání omezeno na minimum, rovněž zajišťuje, aby byla likvidita přiměřená a aby nevedla k nepřiměřenému narušení hospodářské soutěže. Komise bere rovněž na vědomí závazek Řecka, že banka provede restrukturalizační opatření, která snižují její závislost na financování poskytovaném centrální bankou, a že banka bude dodržovat omezení týkající se chování, která jsou projednána v oddíle 7.6. Tyto faktory zajišťují, že spoléhání se na podporu likvidity bude co nejdříve ukončeno a že tato podpora je přiměřená.
(201)
Opatření L2 je proto v souladu se sdělením o bankovnictví z roku 2008 a sdělením o prodloužení z roku 2011. Jelikož sdělení o bankovnictví z roku 2013 nezavedlo další požadavky ohledně záruk, je opatření L2 v souladu rovněž se sdělením o bankovnictví z roku 2013.
7.4. SOULAD OPATŘENÍ B1, B2, B3 A B4 SE SDĚLENÍM O BANKOVNICTVÍ Z ROKU 2008, SDĚLENÍM O REKAPITALIZACI A SDĚLENÍM O PRODLOUŽENÍ Z ROKU 2011
(202)
Jak je uvedeno v 189. bodě odůvodnění, podpora musí v souladu s bodem 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008 splňovat níže uvedená obecná kritéria slučitelnosti, aby byla slučitelná podle čl. 107 odst. 3 písm. b) Smlouvy (99): vhodnost, nezbytnost a přiměřenost.
(203)
Sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011 obsahují bližší údaje ohledně výše protiplnění, jež se vyžaduje u státní kapitálové podpory.
7.4.1. Vhodnost opatření
(204)
Co se týká vhodnosti rekapitalizací, které provedl fond HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4), Komise je považuje za vhodné, jelikož bance umožnily splnit kapitálové požadavky. Bez rekapitalizací provedených fondem HFSF by banka nemohla vykonávat činnost a ztratila by přístup k refinančním operacím ECB.
(205)
V tomto ohledu Komise v rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha uvedla, že banka je jednou z největších bankovních institucí v Řecku, a to z hlediska poskytování úvěrů i přijímání vkladů. Jako taková má banka Alpha pro Řecko systémový význam. Úpadek banky by proto měl za následek vážnou poruchu v řeckém hospodářství. Za tehdejší situace měly finanční instituce v Řecku potíže při získávání financování. Nedostatečné financování omezovalo jejich schopnost poskytovat úvěry řeckému hospodářství. V této souvislosti by se porucha v hospodářství v případě úpadku banky zhoršila. Opatření B1, B2, B3 a B4 byla provedena především v důsledku programu zapojení soukromého sektoru, což byla mimořádná a nepředvídatelná událost, která nevyplývala ze špatného řízení nebo podstupování přílišného rizika ze strany banky. Opatření se proto měla zabývat především výsledky programu zapojení soukromého sektoru a přispět k udržení finanční stability v Řecku.
(206)
V rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha vyslovila Komise pochybnosti, zda byla neprodleně přijata veškerá možná opatření, která by zamezila tomu, že banka bude v budoucnu opět potřebovat podporu. Jak je uvedeno ve 121. a 122. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí, Řecko se zavázalo, že provede řadu opatření týkajících se správy a řízení společnosti a obchodních činností banky. Jak je popsáno v 99. a 106. bodě odůvodnění, banka rovněž významně restrukturalizovala své činnosti a již bylo dosaženo významného snížení nákladů. Pochybnosti Komise byly proto rozptýleny.
(207)
V rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha vyslovila Komise rovněž pochybnosti, zda existují dostatečné záruky v případě, že se banka dostane pod kontrolu státu, nebo pokud si kontrolu ponechají soukromí akcionáři, zatímco většinovým vlastníkem bude stát. Závazky popsané v 121. a 122. bodě odůvodnění tohoto rozhodnutí zajišťují, že úvěrové operace banky budou prováděny podle komerčních zásad a každodenní řízení bude chráněno před zásahy státu. Rámec vztahů, který byl dohodnut mezi fondem HFSF a bankou, rovněž zajišťuje, aby byly zájmy státu jako hlavního akcionáře chráněny před přílišným riskováním ze strany vedení banky.
(208)
Opatření B1, B2, B3 a B4 proto zajistila zachování finanční stability v Řecku. Jsou přijata významná opatření s cílem omezit budoucí ztráty na minimum a zajistit, aby činnosti banky nebyly ohroženy nevhodnou správou a řízením. Na základě těchto skutečností Komise konstatuje, že opatření B1, B2, B3 a B4 jsou vhodná.
7.4.2. Nezbytnost - omezení podpory na minimum
(209)
Podle sdělení o bankovnictví z roku 2008 musí být výše a podoba podpory nezbytná k dosažení jejího cíle. To znamená, že kapitálová injekce musí představovat minimální částku, která je nezbytná k dosažení cíle.
(210)
Výše kapitálové podpory byla vypočítána řeckou centrální bankou v rámci zátěžového testu, aby bylo zajištěno, že kapitál core tier 1 bude v období 2012-2014 přesahovat určitou úroveň, jak je uvedeno v tabulce 3. Bance proto nebyl poskytnut nadměrný kapitál. Jak je objasněno v 206. bodě odůvodnění, byla přijata opatření s cílem snížit riziko, že banka bude v budoucnu potřebovat další podporu.
(211)
Co se týká protiplnění za první a druhou překlenovací rekapitalizaci (opatření B1 a B2), Komise připomíná, že rekapitalizace byly provedeny v květnu 2012 resp. prosinci 2012, a to formou věcného plnění prostřednictvím dluhopisů EFSF. Fond HFSF obdržel ode dne vydání dluhopisů EFSF do rekapitalizace na jaře 2013 jako protiplnění vzniklé úroky z dluhopisů EFSF s připočtením poplatku ve výši 1 % (100). Jak je zdůrazněno v rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha, toto protiplnění je nižší než rozmezí od 7 % do 9 %, které je stanoveno ve sdělení o rekapitalizaci. Doba poskytování nízkého protiplnění je však v případě opatření B1 omezena na jeden rok a v případě opatření B2 na pět měsíců (tj. do přeměny překlenovací rekapitalizace na běžnou rekapitalizaci ve formě kmenových akcií, a to opatření B4). Zatímco první a druhá překlenovací restrukturalizace nevedly k zředění podílů současných akcionářů, rekapitalizace na jaře 2013, což byla přeměna první a druhé překlenovací rekapitalizace, významně zředila podíly dřívějších akcionářů, jelikož se jejich podíl na vlastním kapitálu banky snížil na 4,9 %. Poté skončila mimořádná situace, která existovala ode dne provedení první překlenovací rekapitalizace. Pochybnosti, které byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha, byly proto rozptýleny.
(212)
Za druhé, vzhledem k neobvyklým příčinám potíží banky, kdy ztráty vyplývaly především z prominutí dluhu ve prospěch státu (program zapojení soukromého sektoru a zpětný odkup dluhu, což státu poskytlo značnou výhodu, tj. snížení dluhu) a z důsledků dlouhého období recese v domácím hospodářství, může Komise souhlasit s takovouto dočasnou odchylkou od běžných požadavků na protiplnění, které jsou stanoveny ve sdělení o rekapitalizaci (101).
(213)
Co se týká opatření B3, tím byl závazek poskytnout kapitál. Tento závazek, který byl přijat v prosinci 2012, byl proveden skutečným vložením kapitálu v květnu-červnu 2013, tj. pouze o pět měsíců později. Z tohoto důvodu a z důvodů uvedených v 212. bodě odůvodnění lze souhlasit s tím, že za tento závazek nebylo poskytnuto žádné protiplnění.
(214)
Pokud jde o opatření B4, podle bodu 8 sdělení o prodloužení z roku 2011 by kapitálové vklady měly být upsány s dostatečnou slevou z ceny akcií, a to po úpravě vzhledem k efektu zředění, tak, aby měl stát jistotu přiměřené odměny. Ačkoli rekapitalizace nezajistila značnou slevu z ceny akcií po úpravě vzhledem k efektu zředění, ve skutečnosti nebylo možné dosáhnout významné slevy z teoretické ceny bez upisovacího práva (102). Před rekapitalizací na jaře 2013 představovala tržní kapitalizace banky pouze několik stovek milionů eur. Za této situace vyvstává otázka, zda by současní akcionáři měli být zcela vytěsněni. Komise bere na vědomí, že emisní cena byla stanovena s 50 % slevou z průměrné tržní ceny za období padesáti dnů předcházejících stanovení emisní ceny. Komise bere rovněž na vědomí, že došlo k obrovskému zředění podílů současných akcionářů, jelikož po rekapitalizaci drželi v bance pouze 4,9 % podíl. Uplatnění další slevy z tržní ceny by proto mělo na odměnu fondu HFSF jen malý dopad. Vzhledem k zvláštní situaci řeckých bank (jak bylo objasněno v 212. bodě odůvodnění) a vzhledem ke skutečnosti, že potřeba podpory vyplývala z prominutí dluhu ve prospěch státu, se Komise domnívá, že emisní cena akcií upsaných státem byla dostatečně nízká.
(215)
Fond HFSF vydal rovněž opční listy a poskytl jeden opční list na každou novou akcii upsanou soukromým investorem, který se zúčastnil rekapitalizace na jaře 2013. Fond HFSF vydal tyto opční listy bezúplatně. Jak je objasněno v 93. bodě odůvodnění, každý opční list zahrnuje právo na nákup 7,40 akcií fondu HFSF ve zvolených intervalech a za realizační cenu. Realizační cena se rovná upisovací ceně fondu HFSF navýšené o roční a kumulované rozpětí (4 % za první rok, 5 % za druhý rok, 6 % za třetí rok, 7 % za čtvrtý rok a poté za posledních šest měsíců 8 % ročně). Odměna, kterou fond HFSF obdržel za akcie, které vlastní, je fakticky omezena na tyto úrovně. Tato odměna je nižší než rozmezí od 7 % do 9 %, které je stanoveno ve sdělení o rekapitalizaci. Jelikož však tyto opční listy představovaly klíčový faktor úspěchu emise s přednostním právem a soukromého umisťování, jež banka zahájila před rekapitalizací na jaře 2013, má Komise za to, že tyto opční listy umožnily bance snížit výši podpory o 550 milionů EUR. Kvůli nízkému kapitálovému poměru banky před rekapitalizací a vysoké nejistotě, která v té době panovala, simulace, jež byly k dispozici, prokázaly, že bez opčních listů by soukromí investoři nedosáhli dostatečné výnosnosti a rekapitalizace by se nezúčastnili. Z důvodů objasněných v 205. a 212. bodě odůvodnění by vzhledem k tomu, že by fond HFSF získal minimální kladnou odměnu, pokud by byly opční listy uplatněny, a že cílem memoranda o ekonomické a finanční politice bylo přilákat soukromé investory v zájmu udržení některých bank v soukromé správě a zamezit situaci, kdy by celý bankovní sektor kontroloval fond HFSF, může Komise přijmout takovouto odchylku od běžných požadavků na protiplnění, které jsou stanoveny ve sdělení o rekapitalizaci. Tento souhlas vychází rovněž ze skutečnosti, že zákon o fondu HFSF, který byl v březnu 2014 pozměněn, neumožňuje úpravu opčních listů v případě navýšení základního kapitálu bez předkupních práv a že v případě emise s přednostním právem lze upravit pouze realizační cenu opčních listů a k úpravě může dojít teprve následně a pouze do výše výnosů dosažených z prodeje předkupních práv fondu HFSF. Závazek Řecka, že si před zpětným odkupem opčních listů, které vydal fond HFSF, vyžádá souhlas Komise, umožní Komisi zajistit, aby případný zpětný odkup v budoucnu dále nesnížil odměnu fondu HFSF a nezvýšil odměnu držitelů opčních listů.
(216)
Co se týká skutečnosti, že akcie fondu HFSF nejsou spojeny s hlasovacími právy, Komise připomíná, že potřeba podpory nevyplývá především z přílišného riskování. Cílem memoranda bylo mimoto udržet některé banky v soukromé správě. Rámec vztahů a automatické znovuzavedení hlasovacích práv v případě neprovedení plánu restrukturalizace poskytuje záruky s ohledem na přílišné riskování ze strany soukromých správců v budoucnu. Určitý druh odměny pro stát mimoto představuje zapojení soukromého sektoru a zpětný odkup v prosinci 2012, jelikož se dluh státu vůči bance snížil o několik miliard eur. Ze všech těchto důvodů může Komise souhlasit s tím, že fond HFSF získal akcie bez hlasovacích práv. Komise proto dospěla k závěru, že opatření B4 bylo nezbytné.
Závěrem se uvádí, že opatření B1, B2, B3 a B4 jsou z hlediska jejich výše i podoby nezbytná jako podpora na záchranu.
7.4.3. Přiměřenost - opatření omezující negativní vedlejší účinky
(217)
Komise podotýká, že banka Alpha obdržela velmi vysokou částku státní podpory. Tato situace proto může vést k vážnému narušení hospodářské soutěže. Řecko však přijalo závazek týkající se provedení řady opatření, která mají negativní vedlejší účinky omezit. Závazky zejména stanoví, že operace banky budou i nadále prováděny podle komerčních zásad, jak je objasněno v 121. a 122. bodě odůvodnění, a Řecko přijalo rovněž závazek týkající se zákazu akvizic a řady odprodejů, jak je popsáno v 123. a 124. bodě odůvodnění. Omezení narušení hospodářské soutěže bude blíže posouzeno v oddíle 7.6.
(218)
Do banky byl rovněž dosazen kontrolní správce, který bude sledovat řádné plnění závazků týkajících se správy a řízení společnosti a obchodních činností. To zamezí případným škodlivým změnám obchodní praxe banky, a omezí tudíž možné negativní vedlejší účinky.
(219)
Dne 12. června 2014 byl Komisi mimoto předložen nový komplexní plán restrukturalizace. Tento plán restrukturalizace bude posouzen v oddíle 7.6.
(220)
Závěrem se uvádí, že pochybnosti, které byly uvedeny v rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha, byly rozptýleny. Opatření B1, B2, B3 a B4 jsou na základě bodu 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008 přiměřená.
7.4.4. Závěr ohledně souladu rekapitalizací provedených fondem HFSF se sdělením o bankovnictví z roku 2008, sdělením o rekapitalizaci a sdělením o prodloužení z roku 2011
(221)
Vyvozuje se tudíž závěr, že rekapitalizace provedené fondem HFSF (opatření B1, B2, B3 a B4) jsou vhodné, nezbytné a přiměřené, a to podle bodu 15 sdělení o bankovnictví z roku 2008, sdělení o rekapitalizaci a sdělení o prodloužení z roku 2011.
7.5. SOULAD AKVIZIC SE SDĚLENÍM O RESTRUKTURALIZACI
(222)
V bodě 23 sdělení o restrukturalizaci je objasněno, že nabytí podílů v jiných podnicích bankami, kterým byla poskytnuta podpora, nemůže být financováno prostřednictvím státní podpory, pokud to nemá zásadní význam pro obnovení životaschopnosti podniku. V bodech 40 a 41 sdělení o restrukturalizaci se mimoto uvádí, že by banky neměly použít státní podporu na akvizice konkurenčních podniků, pokud nejsou součástí konsolidačního procesu nezbytného pro obnovení finanční stability nebo zajištění účinné hospodářské soutěže. Akvizice mimoto nesmí ohrozit nebo ztížit obnovení životaschopnosti. Komise musí proto posoudit, zda jsou akvizice, které banka provedla, v souladu se sdělením o restrukturalizaci.
7.5.1. Soulad nabytí banky Emporiki Bank se sdělením o restrukturalizaci
7.5.1.1. Dopad nabytí banky Emporiki Bank na dlouhodobou životaschopnost banky Alpha
(223)
Pokud jde o provozní zisk, nabytí banky Emporiki Bank zlepší obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Alpha, jelikož spojení dvou bank na stejném zeměpisném trhu bance Alpha umožní dosáhnout významných synergií, například ve formě snížení počtu pracovníků, uzavření poboček a nižších režijních nákladů. Banka Alpha získá klienty a vklady, což významně sníží distribuční náklady. Kromě racionalizace funkcí ústředí banka uzavírá značný poboček subjektu vzniklého spojením.
(224)
Pokud jde o likvidní pozici, akvizice má na banku Alpha pozitivní vliv. Poměr úvěrů k vkladům činil u nabytého subjektu přibližně 115 %, což je podstatně méně než velmi vysoký poměr úvěrů k vkladům u banky Alpha (103). To proto významně přispěje k snížení poměru úvěrů k vkladům u banky Alpha.
(225)
Ze statického hlediska má transakce kladný dopad rovněž na kapitálový poměr banky Alpha, jelikož banka Alpha získala za jedno euro vysoce kapitalizovanou banku. K 31. březnu 2012 činil pro forma ukazatel kapitálové přiměřenosti subjektu vzniklého spojením 11,8 %, zatímco ukazatel kapitálové přiměřenosti banky Alpha činil pouze 8,8 %. Obdobně pro forma poměr kapitálu core tier 1 subjektu vzniklého spojením činil 11,1 %, zatímco tentýž ukazatel banky Alpha činil 7,9 %. Vysoký objem kapitálu banky Emporiki Bank poskytuje ochranu před budoucími ztrátami, které by se mohly projevit podle zátěžového testu, jak je uvedeno v tabulce 3. Zvýšení kapitálového poměru banky ze statického hlediska nadhodnotilo pozitivní dopad na její dlouhodobou kapitálovou pozici. Akvizice má tudíž pozitivní dopad na obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Alpha.
7.5.1.2. Dopad akvizic na výši podpory, kterou banka Alpha potřebovala
(226)
Podle bodu 23 sdělení o restrukturalizaci by pomoc na restrukturalizaci neměla být použita k nabytí podílů v jiných podnicích, nýbrž pouze k uhrazení restrukturalizačních nákladů, které jsou nezbytné k obnovení životaschopnosti banky. V tomto případě má sice akvizice pozitivní dopad na životaschopnost banky Alpha, není však nezbytná k obnovení její životaschopnosti ve smyslu bodu 23 sdělení o restrukturalizaci.
(227)
Banka Alpha zaplatila za nákup banky Emporiki Bank pouze jedno euro. Kupní cena nebyla proto financována ze státní podpory. Tato skutečnost rovněž znamená, že uhrazení kupní ceny nevyvolalo u banky Alpha potřebu kapitálu. Banka Emporiki Bank měla mimoto dostatečný kapitál (tj. ve výši požadované v rámci zátěžového testu v roce 2012, jak je uvedeno v tabulce 3). Akvizice proto pravděpodobně nevyvolá u banky Alpha potřebu dalšího kapitálu v budoucnu.
(228)
Závěrem se uvádí, že kvůli neobvyklým podmínkám (koupě plně kapitalizované banky k splnění požadavků zátěžového testu pouze za jedno euro) není nabytí banky Emporiki Bank výjimečně v rozporu s požadavkem, že by podpora měla být omezena na minimum.
7.5.1.3. Narušující účinek akvizic na hospodářskou soutěž
(229)
Podle bodů 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci nesmí být státní podpora použita na úkor soutěžitelů, kteří podporu nedostávají, a zejména na akvizice konkurenčních podniků. V bodě 41 sdělení o restrukturalizaci je rovněž uvedeno, že akvizice mohou být povoleny, pokud jsou součástí konsolidačního procesu nezbytného pro obnovení finanční stability a zajištění účinné hospodářské soutěže. Za této situace by průběh akvizice měl být spravedlivý a akvizice by měla zajistit podmínky účinné hospodářské soutěže na příslušném trhu.
(230)
Řecká centrální banka nepovažovala banku Emporiki Bank za životaschopnou jako samostatný subjekt, a to na základě přezkumu životaschopnosti, který počátkem roku 2012 provedl externí konzultant. Banka Emporiki Bank vytvářela velké ztráty pro společnost Crédit Agricole, která ji proto chtěla prodat. Pokud by prodej nebyl možný, mohla společnost Crédit Agricole uvážit její úpadek. Transakci lze proto pokládat za součást konsolidačního procesu nezbytného pro obnovení finanční stability, jak je popsáno v bodě 41 sdělení o restrukturalizaci.
(231)
Žádný uchazeč, který nedostává podporu, nepodal platnou nabídku na získání banky Emporiki Bank a proces prodeje byl otevřený, transparentní a nediskriminační. Nedošlo proto k vytěsnění žádného uchazeče, který nedostává podporu, ze strany banky Alpha. Jelikož akvizici schválil řecký orgán pro hospodářskou soutěž, výsledek procesu prodeje neohrozí podmínky účinné hospodářské soutěže v Řecku.
(232)
Potřeba podpory v případě banky Alpha mimoto nevyplývala ze špatného řízení nebo podstupování přílišného rizika. Jak bylo vyvozeno v 227. bodě odůvodnění, k financování této akvizice nebyla použita státní podpora (koupě banky, jejíž kapitál dosahuje potřebné úrovně, aby prošla zátěžovým testem řecké centrální banky, za jedno euro).
(233)
Vzhledem k těmto prvkům lze vyvodit závěr, že nabytí banky Emporiki Bank je v souladu s oddílem 4 sdělení o restrukturalizaci.
7.5.1.4. Závěr ohledně nabytí banky Emporiki Bank
(234)
Vzhledem k mimořádné situaci řeckých bank a specifikům nabytí banky Emporiki Bank se vyvozuje závěr, že tato akvizice je v souladu s požadavky stanovenými ve sdělení o restrukturalizaci.
7.5.2. Soulad nabytí vybraných aktiv a závazků tří družstevních bank se sdělením o restrukturalizaci
7.5.2.1. Dopad akvizic na dlouhodobou životaschopnost banky Alpha
(235)
Nabytí vybraných aktiv a závazků tří družstevních bank zlepší dlouhodobou životaschopnost banky Alpha.
(236)
Začlenění vkladů tří družstevních bank do rozvahy banky Alpha zlepšilo její profil likvidity. Poměr čistých úvěrů k vkladům u banky Alpha Bank S.A. klesl přibližně o 1,5 % a snížila se její závislost na Eurosystému.
(237)
Akvizice mimoto bance Alpha umožnily zvýšit příjmy, a to zvýšením počtu klientů v řadě zeměpisných oblastí. Banka Alpha nepřevzala nákladnou infrastrukturu ani nákladnou síť poboček. Banka nepřevzala ani žádné úvěry. Nezvýšilo se proto její riziko ani kapitálové požadavky.
7.5.2.2. Dopad akvizice na výši podpory, kterou banka Alpha potřebovala
(238)
Podle bodu 23 sdělení o restrukturalizaci by pomoc na restrukturalizaci neměla být použita k nabytí podílů v jiných podnicích, nýbrž pouze k uhrazení restrukturalizačních nákladů, které jsou nezbytné k obnovení životaschopnosti banky. V tomto případě má sice akvizice pozitivní dopad na životaschopnost banky Alpha, není však nezbytná k obnovení její životaschopnosti ve smyslu bodu 23 sdělení o restrukturalizaci.
(239)
Částka, kterou banka Alpha zaplatila za nabytí převedených aktiv a závazků všech tří družstevních bank, byla stanovena na 2,1 % hodnoty převedených vkladů a činila přibližně 9 milionů EUR, což odpovídá 0,01 % celkové bilanční sumy banky v době akvizice. Tuto částku lze proto považovat za velmi nízkou. Během rekapitalizace na jaře 2013 banka mimoto již získala soukromý kapitál ve výši 550 milionů EUR.
(240)
Vyvozuje se závěr, že cena za nabytí převedených aktiv a závazků (převážně vkladů) tří družstevních bank byla natolik nízká, že nebrání tomu, aby byla podpora omezena na nezbytné minimum.
7.5.2.3. Narušující účinek akvizic na hospodářskou soutěž
(241)
Jak je uvedeno v 229. bodě odůvodnění, podle bodů 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci nesmí být státní podpora použita na úkor soutěžitelů, kteří podporu nedostávají, a zejména na akvizice konkurenčních podniků, s výjimkou zvláštních podmínek.
(242)
Řecká centrální banka nepovažovala tři družstevní banky za životaschopné a měla za to, že k zachování finanční stability je nutné přijmout opatření k řešení problémů. Akvizice lze proto pokládat za součást konsolidačního procesu nezbytného pro obnovení finanční stability, jak je popsáno v bodě 41 sdělení o restrukturalizaci.
(243)
Žádný uchazeč, který nedostává podporu, mimoto nepodal platnou nabídku na získání aktiv a závazků tří družstevních bank a jediná další nabídka přišla od banky, která obdržela ještě vyšší podporu. Objem nabytých aktiv a závazků byl navíc malý a nezměnil strukturu trhu (104).
(244)
Komise se domnívá, že tyto výjimečné okolnosti odůvodňují povolení akvizic v souladu s bodem 41 sdělení o restrukturalizaci.
7.5.2.4. Závěr ohledně nabytí vybraných aktiv a závazků tří družstevních bank
(245)
Vyvozuje se závěr, že vzhledem k specifikům nabytí vybraných aktiv a závazků tří družstevních bank jsou tyto akvizice v souladu s požadavky stanovenými ve sdělení o restrukturalizaci.
7.5.3. Soulad nabytí banky Citibank Greece se sdělením o restrukturalizaci
7.5.3.1. Dopad akvizice na dlouhodobou životaschopnost banky Alpha
(246)
Nabytí banky Citibank Greece, včetně Diners, zlepší dlouhodobou životaschopnost banky Alpha. Banka Alpha získala úvěrovou banku s vysokými rezervami. Portfolio čistých úvěrů je navíc mnohem menší než získané vklady.
(247)
Začlenění vkladů banky Citibank Greece do rozvahy banky Alpha zlepší střednědobý a dlouhodobý profil financování banky Alpha, přičemž současně zvýší její ziskovost.
(248)
Prostřednictvím akvizice se mimoto zvýší schopnost a kapacity banky Alpha přijímat vklady, banka tudíž dosáhne vyváženějšího a udržitelnějšího obchodního modelu.
(249)
Očekávané významné synergie - z hlediska centrálních funkcí, služeb informačních technologií a provozních výdajů - přispějí k dlouhodobé životaschopnosti banky Alpha.
(250)
Akvizice má tudíž pozitivní dopad na obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky Alpha.
7.5.3.2. Dopad akvizice na výši podpory, kterou banka Alpha potřebovala
(251)
Podle bodu 23 sdělení o restrukturalizaci by pomoc na restrukturalizaci neměla být použita k nabytí podílů v jiných podnicích, nýbrž pouze k uhrazení restrukturalizačních nákladů, které jsou nezbytné k obnovení životaschopnosti banky. V tomto případě má sice akvizice pozitivní dopad na životaschopnost banky Alpha, není však nezbytná k obnovení její životaschopnosti ve smyslu bodu 23 sdělení o restrukturalizaci.
(252)
Banka Alpha zaplatila za nákup banky Citibank Greece a Diners částku ve výši pouze 2 milionů EUR (105).
(253)
Nabyté portfolio zahrnuje vysoký počet úvěrů, které jsou zcela odepsány. Ocenění nového portfolia úvěrů by mohlo vyrovnat omezenou potřebu kapitálu vyplývající z jejich začlenění do rozvahy banky Alpha.
(254)
Banka Alpha mimoto získala soukromý kapitál ve výši 1,2 miliardy EUR, a to za cenu za akcii vyšší, než byla cena, za kterou fond HFSF upsal akcie v rámci rekapitalizace na jaře 2013.
(255)
Za této zvláštní situace nelze tvrdit, že akvizice byla financována ze státní podpory. Akvizice nezvýší potřebu podpory ani nesníží protiplnění za existující podporu.
7.5.3.3. Narušující účinek akvizice na hospodářskou soutěž
(256)
Jak je uvedeno v 241. bodě odůvodnění, státní podpora nesmí být použita na úkor soutěžitelů, kteří podporu nedostávají, a zejména na akvizice konkurenčních podniků.
(257)
Kupní cena uhrazená za banku Citibank Greece byla mimořádně nízká a banka Alpha získala velký objem soukromého kapitálu za vysokou cenu za akcii. Nelze tudíž mít za to, že k financování akvizice byla využita podpora.
(258)
Jelikož žádný uchazeč, který nedostává podporu, nepodal nabídku na nabytí rozsahu činností, které získala banka Alpha, nedošlo k vytěsnění investorů, kteří podporu neobdrželi.
(259)
Závěrem se uvádí, že vzhledem k prvkům uvedeným v 257. a 258. bodě odůvodnění se na akvizici nevztahuje zákaz uvedený v bodech 39 a 40 sdělení o restrukturalizaci. Komise mimoto připomíná, že potřeba podpory v případě banky Alpha nevyplývá ze špatného řízení nebo podstupování přílišného rizika.
7.5.3.4. Závěr ohledně nabytí banky Citibank Greece
(260)
Vyvozuje se závěr, že vzhledem k jedinečné situaci banky Alpha (106) a specifikům nabytí banky Citibank Greece je tato akvizice v souladu s požadavky stanovenými ve sdělení o restrukturalizaci.
7.6. SOULAD OPATŘENÍ A, B1, B2, B3 A B4 SE SDĚLENÍM O RESTRUKTURALIZACI
7.6.1. Příčiny potíží a důsledky pro posouzení podle sdělení o restrukturalizaci
(261)
Jak je uvedeno v oddílech 2.1.1 a 2.1.2, potíže, jimž banka čelila, vyplývají především z řecké dluhové krize a hluboké recese v Řecku a jižní Evropě. Co se týká prvně uvedeného faktoru, řecká vláda ztratila přístup na finanční trhy a nakonec musela se svými domácími a mezinárodními věřiteli sjednat dohodu, program zapojení soukromého sektoru, což vedlo k srážce z pohledávek vůči státu o 53,3 %. 31,5 % pohledávek bylo mimoto vyměněno za nové státní dluhopisy s nižšími úrokovými sazbami a delší splatností. Tyto nové státní dluhopisy stát od řeckých bank odkoupil zpět v prosinci 2012 za cenu v rozmezí od 30,2 % do 40,1 % jejich nominální hodnoty, což vedlo k dalším ztrátám řeckých bank. Kromě dopadu programu zapojení soukromého sektoru a zpětného odkupu dluhu na kapitálovou pozici banky Alpha zaznamenala banka od roku 2010 do poloviny roku 2012 rovněž velký odliv vkladů kvůli riziku, že by v důsledku neudržitelného veřejného dluhu a hospodářské recese mohlo Řecko vystoupit z eurozóny.
(262)
Opatření B1, B2, B3 a B4 činí 4 571 milionů EUR, což je méně než výše ztrát vykázaných v důsledku programu zapojení soukromého sektoru (4 786 milionů EUR). V tomto případě umožňuje bod 14 sdělení o prodloužení z roku 2011, aby Komise zmírnila své požadavky, pokud potíže nevyplývají především z přílišného riskování.
(263)
Největší část kapitálových potřeb vyplývá z běžné expozice finanční instituce riziku spojenému se státními dluhopisy domovské země. Tato skutečnost byla uvedena rovněž v 58. a 69. bodě rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha. Komise rovněž poznamenává, že expozice banky Alpha riziku spojenému s řeckými státními dluhopisy byla nižší než u ostatních hlavních řeckých bank, nelze tudíž usuzovat, že expozice banky vůči státním dluhopisům byla nadměrná. V důsledku toho je potřeba, aby se banka ve svém plánu restrukturalizace zabývala otázkami morálního hazardu, nižší než u ostatních finančních institucí, jimž je poskytována podpora a které nahromadily nadměrná rizika. Jelikož opatření podpory méně narušují hospodářskou soutěž, měla by se úměrně zmírnit i opatření k omezení narušení hospodářské soutěže. Jelikož program zapojení soukromého sektoru a zpětný odkup dluhu představují prominutí dluhu ve prospěch státu, může být odměna státu za rekapitalizaci bank nižší.
(264)
Jelikož však řecké hospodářství zaznamenalo od roku 2008 pokles o přibližně 25 % a jelikož banka Alpha získala méně životaschopnou banku v podobě banky Emporiki Bank, musela přizpůsobit svou organizaci, strukturu nákladů a obchodní síť tomuto novému prostředí, aby byla opět zisková. Bez ohledu na neexistenci morálního hazardu musí proto banka Alpha racionalizovat své činnosti v Řecku, aby zajistila svou dlouhodobou životaschopnost.
(265)
Druhou důležitou příčinou ztrát banky byly její úvěry poskytnuté řeckým domácnostem a podnikům. Komise se domnívá, že tyto ztráty jsou zapříčiněny především mimořádně hlubokou a dlouhou recesí a snížením HDP přibližně o 25 % během pěti let, a nikoli rizikovými úvěrovými praktikami banky. Podpora na pokrytí těchto ztrát proto nevytváří morální hazard, což nastává tehdy, pokud podpora banku chrání před důsledky rizikového jednání v minulosti. Podpora proto méně narušuje hospodářskou soutěž (107).
(266)
Část kapitálových potřeb a úvěrových ztrát banky však pochází od některých mezinárodních dceřiných společností. V roce 2012 byly například činnosti na Kypru, v Rumunsku, Srbsku, Bývalé jugoslávské republice Makedonii a Bulharsku ztrátové, zatímco činnosti v Albánii dosáhly pouze hranice rentability. Zátěžové testy, které byly provedeny v roce 2012 s cílem určit kapitálové potřeby banky, ukázaly, že odhady ztrát ze zahraničních úvěrů činily v případě základního scénáře 921 milionů EUR a v případě nepříznivého scénáře 1 201 milionů EUR. Zahraniční aktiva znamenala rovněž odliv likvidity, jelikož vnitroskupinové financování dosahovalo několika miliard eur.
(267)
Jelikož ze čtyř největších řeckých bank držela banka Alpha v době programu zapojení soukromého sektoru nejmenší objem státních dluhopisů a jelikož ztráta plynoucí ze zapojení soukromého sektoru byla vyšší než podpora, kterou tato banka obdržela prostřednictvím opatření B1, B2, B3 a B4, lze vyvodit závěr, že většina ztrát a potřeby podpory spadá do oblasti působnosti bodu 14 sdělení o prodloužení z roku 2011, jež Komisi umožňuje zmírnit požadavky. Potřeba podpory vyplývala částečně ze ztrát z řeckých úvěrů v důsledku mimořádně hluboké a dlouhodobé recese, a nikoli z poskytování rizikových úvěrů. Tato podpora nevytváří morální hazard, a proto méně narušuje hospodářskou soutěž.
(268)
Omezená část potřeby podpory vyplývá z podstupování rizika ze strany banky vzhledem k jejím zahraničním dceřiným společnostem.
7.6.2. Životaschopnost
(269)
Plán restrukturalizace musí zajistit, aby byla finanční instituce schopna do konce období restrukturalizace obnovit svou dlouhodobou životaschopnost (oddíl 2 sdělení o restrukturalizaci). V daném případě je období restrukturalizace vymezeno jako období ode dne přijetí tohoto rozhodnutí do dne 31. prosince 2018.
(270)
V souladu s bodem 9, 10 a 11 sdělení o restrukturalizaci předložilo Řecko komplexní a podrobný plán restrukturalizace, který obsahuje úplné informace o obchodním modelu banky. Plán uvádí rovněž příčiny obtíží banky a opatření, která byla přijata k vyřešení všech problémů souvisejících se životaschopností, kterým banka čelila. Plán restrukturalizace popisuje zejména zvolenou strategii k zachování provozní efektivity banky a k řešení velkého objemu nesplácených půjček, nestabilní likvidní a kapitálové pozice a jejích zahraničních podniků, které byly v minulých letech závislé na své mateřské společnosti, pokud jde o financování a kapitál.
7.6.2.1. Bankovní činnosti v Řecku
(271)
Co se týká likvidity a závislosti banky na financování poskytovaném Eurosystémem, plán restrukturalizace předpokládá omezený růst bilanční sumy v Řecku a opětovný růst vkladové základny. Spoléhání se na nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou, které se již snížilo, se bude snižovat i nadále, což bance pomůže omezit náklady na financování.
(272)
Závazek týkající se poměru úvěrů k vkladům zmíněný v 118. bodě odůvodnění zajišťuje, aby do konce období restrukturalizace byla struktura rozvahy banky udržitelná. Likvidní pozici banky posílí rovněž prodej cenných papírů a jiných vedlejších činností. Vzhledem k přetrvávajícímu nepříznivému vývoji likvidní pozice banky může Komise souhlasit se žádostí řeckých orgánů o povolení poskytovat bance likviditu v rámci opatření týkajícího se záruk a opatření týkajícího se půjčky státních dluhopisů na základě režimu podpory řeckých bank a v rámci nouzové pomoci v oblasti likvidity se státní zárukou.
(273)
K snížení nákladů na financování se Řecko rovněž zavázalo, že banka bude nadále snižovat úrokové sazby, které platí u vkladů v Řecku, jak je popsáno ve 118. bodě odůvodnění. Dosažení tohoto snížení nákladů na vklady bude představovat klíčový příspěvek k zvýšení zisku banky před rezervami.
(274)
Od začátku krize začala banka racionalizovat svou obchodní síť v Řecku snižováním počtu poboček a zaměstnanců (108). Do roku 2017 se celkové náklady banky v porovnání s rokem 2013 sníží o dalších […] %. K dosažení tohoto cíle se Řecko zavázalo, že banka sníží počet svých poboček a zaměstnanců v Řecku na […], resp. […] k 31. prosinci 2017, s maximálními celkovými náklady (109) v Řecku ve výši […] miliónů EUR. Předpokládaný poměr nákladů k výnosům bude na konci období restrukturalizace nižší než […] %. Komise se proto domnívá, že plán restrukturalizace zachovává efektivnost banky v novém tržním prostředí.
(275)
Další klíčovou oblastí je řešení nesplácených půjček, jelikož ty k 31. prosinci 2013 představovaly 32,4 % portfolia (110). Banka hodlá zlepšit svou úvěrovou politiku (limity, zajištění kolaterálem) a zaměřit se na hlavní činnost s cílem omezit ztráty na minimum. Řecko se rovněž zavázalo, že banka bude splňovat vysoké standardy, co se týká její úvěrové politiky, s cílem řídit rizika a v každé fázi úvěrového procesu dosáhnout pro banku co nejvyšší hodnoty, jak je popsáno v 122. bodě odůvodnění.
7.6.2.2. Správa a řízení společnosti
(276)
Dalším bodem, jemuž je věnována pozornost, je správa a řízení banky, jelikož po navýšení kapitálu v roce 2014 vlastní fond HFSF 69,9 % (111) akcií banky, má však omezená hlasovací práva. Někteří soukromí investoři, kteří banku ovládají, vlastní rovněž opční listy, a měli by tudíž plný prospěch z případného růstu ceny akcií během období restrukturalizace. Jelikož by tato situace mohla vytvářet morální hazard, byl mezi bankou a fondem HFSF v roce 2013 dohodnut zvláštní rámec vztahů. Dohoda chrání každodenní činnost banky před zásahy ze strany jejích hlavních akcionářů a současně zajišťuje, že fond HFSF může prostřednictvím náležitých konzultačních postupů sledovat provádění plánu restrukturalizace a zamezit přílišnému riskování ze strany vedení banky. Banka se rovněž zavázala podrobně sledovat svou expozici vůči spřízněným dlužníkům. Komise hodnotí kladně skutečnost, že fond HFSF získá automaticky zpět hlasovací práva, pokud banka plán restrukturalizace neprovede.
7.6.2.3. Mezinárodní činnosti
(277)
Některé mezinárodní činnosti banky vedly v minulosti k odčerpání kapitálu a likvidity banky a snížení její ziskovosti, jak je objasněno v 266. bodě odůvodnění.
(278)
V plánu restrukturalizace se předpokládá, že se banka přeorientuje na svůj domácí trh. Banka již prodala neziskovou dceřinou společnost na Ukrajině. Banka začala rovněž racionalizovat ostatní dceřiné společnosti s cílem posílit proces schvalování úvěrů a snížit nedostatek financování v dceřiných společnostech. Banka plánuje další racionalizaci své sítě dceřiných společností, které si ponechá, jak je popsáno v 109. bodě odůvodnění.
(279)
Celkový objem zahraničních aktiv bude do 31. prosince 2017 omezen nejméně o dalších […] % (v porovnání se stavem k 31. prosinci 2012).
(280)
Mezinárodní činnosti budou celkově ziskové od roku […].
(281)
Komise se proto domnívá, že banka tyto zahraniční podniky dostatečně restrukturalizuje a omezí jejich velikost s cílem zamezit potřebě dalšího kapitálu a nedostatečné likviditě v budoucnu. Závazek popsaný ve 119. bodě odůvodnění, který se týká upuštění od vkládání vysokých částek kapitálu do mezinárodních dceřiných společností banky, rovněž zajišťuje, že zahraniční dceřiné společnosti nebudou představovat hrozbu pro kapitál nebo likviditu.
7.6.2.4. Závěr ohledně životaschopnosti
(282)
Základní scénář popsaný v oddíle 2.4 ukazuje, že na konci období restrukturalizace bude banka s to dosáhnout výnosů, které jí umožní pokrýt veškeré náklady a zajistí náležitou návratnost vlastního kapitálu s přihlédnutím k jejímu rizikovému profilu. Podle předpokladů má současně kapitálová pozice banky zůstat na uspokojivé úrovni.
(283)
Komise bere na vědomí nepříznivý scénář popsaný v plánu restrukturalizace banky, který předložily řecké orgány. Nepříznivý scénář vychází ze souboru předpokladů, které byly dohodnuty s fondem HFSF. Tento scénář bere v úvahu delší a hlubší recesi a rovněž větší deflaci cen nemovitostí (112). Plán restrukturalizace ukazuje, že banka je s to čelit přiměřené zátěži v případě nepříznivého vývoje, jelikož i podle nepříznivého scénáře bude na konci období restrukturalizace zisková a bude mít dostatek kapitálu.
(284)
Výše dodatečného kapitálu, který byl získán v roce 2014, a to 1,2 miliardy EUR, postačuje k zvládnutí základního scénáře v rámci zátěžového testu v roce 2013 v období restrukturalizace a k splacení prioritních akcií, což banka učinila v dubnu 2014 (113). Banka Alpha předloží řecké centrální bance rovněž kapitálový plán pro nepředvídané události, který bude obsahovat opatření, jež budou provedena v případě, že se ekonomické prostředí dále zhorší. Komise připomíná, že při posuzování kapitálových potřeb v rámci základního scénáře již řecká centrální banka provedla řadu úprav, které vedly k zvýšení odhadovaných kapitálových potřeb v porovnání s kapitálovými potřebami, které banka odhadla ve vlastním základním scénáři. Komise se proto domnívá, že kapitálové potřeby podle základního scénáře, jak je odhadla řecká centrální banka, předpokládají do určité míry nepříznivý vývoj. Aby bylo možno vyvodit závěr, že banka je životaschopná, Komise nevyžaduje, aby měla banka předem dostatek kapitálu na pokrytí kapitálových potřeb v případě scénáře nepříznivého vývoje, jak je odhadla řecká centrální banka, jelikož tato odhadovaná výše odpovídá značně nepříznivému vývoji a jelikož získání kapitálu v březnu 2014 ukazuje, že banka má opět přístup na kapitálové trhy.
(285)
Kladně se mimoto hodnotí skutečnost, že banka nebude investovat do cenných papírů spekulativního stupně, což pomůže udržet její kapitálovou a likvidní pozici.
(286)
Vyvozuje se proto závěr, že banka přijala dostatečná opatření k obnovení dlouhodobé životaschopnosti.
7.6.3. Vlastní příspěvek a sdílení nákladů
(287)
Podle sdělení o restrukturalizaci se musí banky a držitelé jejího kapitálu v maximální možné míře podílet na restrukturalizaci s cílem zajistit, že podpora bude omezena na nezbytné minimum. Banky by tak k financování restrukturalizace měly použít své vlastní zdroje pocházející například z prodeje aktiv, zatímco držitelé kapitálu dle možností převezmou ztráty finanční instituce.
7.6.3.1. Vlastní příspěvek banky: odprodeje a snížení nákladů
(288)
Banka již odprodala některé malé zahraniční podniky (na Ukrajině) a u části svého portfolia snížila pákový efekt s cílem zlepšit kapitálovou přiměřenost a likvidní pozici. V období od roku 2009 do roku 2013 banka například snížila svá zahraniční aktiva o 1,9 miliardy EUR (114).
(289)
Plán restrukturalizace předpokládá prodej dalších aktiv v jihovýchodní Evropě, jak je popsáno v 107. bodě odůvodnění. Vzhledem k omezení činnosti a odprodejům, které již byly provedeny, a po provedení těchto závazků banka významně omezí své zeměpisné působení v jihovýchodní Evropě. Zmenšení mezinárodních aktiv banky rovněž významně sníží možné riziko toho, že v budoucnu bude zapotřebí další podpora. Pomáhá proto omezit výši podpory na minimum.
(290)
V roce 2007 odprodala banka své činnosti v oblasti pojištění. Na tomto trhu proto nemá žádnou významnou činnost, kterou by bylo možno prodat za účelem vytvoření zdrojů.
(291)
V zájmu omezení kapitálových potřeb nebude banka používat kapitál k podpoře či růstu svých zahraničních dceřiných společností, jak je popsáno ve 119. bodě odůvodnění. Závazky, které Řecko přijalo, mimoto zajišťují, že banka nebude provádět další akvizice.
(292)
Banka rovněž provádí rozsáhlý program snižování nákladů, jak je uvedeno v oddíle 2.4.2. Banka bude své náklady dále snižovat až do roku 2017. Banka snižuje počet pracovníků a upravuje jejich platy směrem dolů. Řecko se rovněž zavázalo omezit odměny pro vedoucí pracovníky banky, […].
7.6.3.2. Sdílení nákladů ze strany bývalých akcionářů a nový kapitál získaný na trhu
(293)
Podíly bývalých akcionářů banky byly zředěny emisí s přednostním právem v roce 2009 (115) a posléze rekapitalizací ze strany fondu HFSF (opatření B4) a získáním soukromého kapitálu v roce 2013 a v březnu 2014. Podíl v držení akcionářů banky, k nimž v té době patřili investoři, kteří vložili finanční prostředky v roce 2009, se například snížil ze 100 % před rekapitalizací na jaře 2013 na pouze 4,9 % po této rekapitalizaci. Banka mimoto od roku 2008 nevyplatila žádné dividendy v hotovosti. Kromě tohoto sdílení nákladů ze strany bývalých akcionářů získala banka od začátku krize v roce 2008 značný objem soukromého kapitálu, tj. 986 milionů EUR v roce 2009, 550 milionů EUR v roce 2013 a 1 200 milionů EUR v roce 2014.
7.6.3.3. Sdílení nákladů ze strany držitelů podřízeného dluhu
(294)
Držitelé podřízených dluhových nástrojů banky přispěli na restrukturalizační náklady banky. Banka provedla řadu opatření v oblasti řízení závazků s cílem vytvořit kapitál. Celková výše vyměněných závazků dosáhla 828 milionů EUR, přičemž kapitálový zisk činil 436 milionů EUR, jak je popsáno ve 114. bodě odůvodnění.
(295)
Na dosud nesplacené nástroje se vztahuje zákaz výplaty kupónů, jak je uvedeno ve 124. bodě odůvodnění. Komise je tedy názoru, že je zajištěno přiměřené sdílení nákladů ze strany soukromých držitelů hybridního kapitálu banky a že požadavky sdělení o restrukturalizaci v tomto ohledu jsou splněny.
7.6.3.4. Závěr ohledně vlastního příspěvku a sdílení nákladů
(296)
V porovnání s celkovou rekapitalizací ze strany státu je vlastní příspěvek a sdílení nákladů, zejména v podobě prodeje aktiv a zmenšení úvěrového portfolia, mnohem menší, než co Komise obvykle považuje za dostatečné. Zmenšení se týká pouze zahraničních činností (116), na něž připadá omezená část banky (117), a restrukturalizace nepředpokládá snížení velikosti portfolia úvěrů a vkladů v Řecku. Vzhledem k prvkům projednaným v oddíle 7.6.1, a zejména skutečnosti, že z velkých řeckých bank obdržela banka Alpha Bank nejnižší podporu a že obdržená podpora je plně způsobilá pro výjimku stanovenou v bodě 14 sdělení o prodloužení z roku 2011, podle něhož může Komise přijmout nižší vlastní příspěvek a sdílení nákladů, lze mít za to, že plán restrukturalizace obsahuje dostatečná opatření k zajištění vlastního příspěvku a sdílení nákladů.
7.6.4. Opatření k omezení narušení hospodářské soutěže
(297)
Sdělení o restrukturalizaci vyžaduje, aby plán restrukturalizace obsahoval opatření omezující narušení hospodářské soutěže a zajišťující konkurenceschopnost bankovního sektoru. Tato opatření musí mimoto vyřešit problém morálního hazardu a zaručit, že státní podpora nebude použita k financování protisoutěžního chování.
(298)
Podle bodu 31 sdělení o restrukturalizaci musí Komise při posuzování výše podpory a narušení hospodářské soutěže přihlédnout jak k absolutní, tak relativní částce státní podpory, jakož i rozsahu sdílení nákladů a postavení finanční instituce na trhu po restrukturalizaci. V této souvislosti Komise připomíná, že banka obdržela od státu kapitálovou podporu odpovídající 12 % jejích rizikově vážených aktiv (118). Banka mimoto získala dne 30. listopadu 2011 záruky týkající se likvidity ve výši 14 miliard EUR a dne 30. září 2011 půjčky státních dluhopisů v hodnotě 1,6 miliardy EUR, což společně představuje 25 % bilanční sumy banky v té době. Banka mimoto získala nouzovou pomoc v oblasti likvidity se státní zárukou. Vzhledem k velkému objemu podpory jsou proto odůvodněná opatření k omezení možného narušení hospodářské soutěže. Podíl banky Alpha na trhu v Řecku je mimoto vysoký a k 31. prosinci 2012 činil u úvěrů 15 % a u vkladů 13 %. Nabytí banky Emporiki Bank a v mnohem menším rozsahu i nabytí tří družstevních bank a činností banky Citibank v Řecku zvýšilo podíly banky Alpha na trhu. Po nabytí banky Emporiki Bank podíl banky Alpha na trhu vkladů v Řecku k 30. červnu 2013 činil 21 %, zatímco její podíl na trhu úvěrů na bydlení, spotřebitelských úvěrů a podnikových úvěrů činil 23 %, 20 % resp. 21 % (119). Po nabytí činností banky Citibank v Řecku vzrostl podíl banky Alpha na trhu vkladů o méně než 1 %.
(299)
Komise připomíná, že potíže banky vyplývaly především z vnějších šoků, jako je řecká dluhová krize a dlouhá recese, která narušovala řecké hospodářství od roku 2008, jak již bylo uvedeno v 69. bodě odůvodnění rozhodnutí o zahájení řízení týkajícího se banky Alpha. Potřeba zabývat se otázkami morálního hazardu je omezená, jelikož banka nepodstupovala nadměrná rizika. Jak je projednáno v oddíle 7.6.1 tohoto rozhodnutí, narušující účinek opatření podpory je vzhledem k těmto faktorům nižší stejně jako potřeba opatření k omezení narušení hospodářské soutěže. Z těchto důvodů může Komise výjimečně souhlasit s tím, že navzdory vysoké částce podpory a vysokému podílu na trhu nepředpokládá plán restrukturalizace snížení bilanční sumy a omezení poskytování úvěrů v Řecku.
(300)
Komise však podotýká, že rekapitalizace ze strany státu bance umožnila pokračovat v bankovních činnostech na zahraničních trzích.
(301)
V této souvislosti bere Komise na vědomí, že kromě již provedených opatření k snížení a restrukturalizaci zahraničních aktiv bude banka pokračovat v restrukturalizaci a snižování těchto aktiv až do 30. června 2018 (120), a to navíc k závazku, že podporu nevyužije k financování růstu těchto činností. Podpora proto nebude použita k narušení hospodářské soutěže na těchto zahraničních trzích.
(302)
Řecko se rovněž zavázalo k zákazu akvizic, což zajistí, že banka nepoužije státní podporu, kterou obdržela, na získání nových podniků. Uvedený zákaz přispěje k zajištění toho, že podpora je důsledně použita k obnovení životaschopnosti bankovních činností v Řecku, a nikoli například k rozšiřování činnosti na zahraničních trzích.
(303)
Závazek týkající se snížení úroků hrazených u řeckých vkladů z neudržitelně vysokých úrovní rovněž zajišťuje, že podpora nebude použita na financování neudržitelných strategií přijímání vkladů, které narušují hospodářskou soutěž na řeckém trhu. Stejně tak závazek týkající se uplatňování přísných pokynů, pokud jde o úročení nových úvěrů, a to na základě náležitého posouzení úvěrového rizika, zabrání bance v narušování hospodářské soutěže na řeckém trhu nevhodnými strategiemi úročení úvěrů pro klienty.
(304)
Vzhledem k zvláštní situaci, která byla popsána v oddíle 7.6.1, a opatřením uvedeným v plánu restrukturalizace se Komise domnívá, že s ohledem na omezení narušení hospodářské soutěže existují dostatečná ochranná opatření.
7.7. KONTROLA
(305)
Podle oddílu 5 sdělení o restrukturalizaci musí být pravidelně předkládány zprávy, aby mohla Komise ověřit, že je plán restrukturalizace řádně prováděn. Jak je uvedeno v závazcích, které Řecko přijalo (121), Řecko zajistí, aby do konce období restrukturalizace, tj. do 31. prosince 2018, sledoval kontrolní správce, kterého jmenovala banka se souhlasem Komise, závazky přijaté Řeckem ohledně restrukturalizace činností v Řecku a v zahraničí a ohledně správy a řízení společnosti a obchodních činností. Lze proto vyvodit závěr, že provádění plánu restrukturalizace bude náležitě kontrolováno.
8. ZÁVĚR
(306)
Vyvozuje se závěr, že Řecko provedlo protiprávně opatření B1, B2, B3 a B4 v rozporu s čl. 108 odst. 3 Smlouvy, jelikož tato opatření byla provedena před jejich oficiálním schválením Komisí. Komise však konstatuje, že plán restrukturalizace spolu se závazky uvedenými v příloze zajišťuje obnovení dlouhodobé životaschopnosti banky, je dostačující, pokud jde o sdílení nákladů a vlastní příspěvek, je vhodný k vyrovnání účinků opatření podpory, která byla posouzena v tomto rozhodnutí, narušujících hospodářskou soutěž a je přiměřený. Předložený plán restrukturalizace a závazky splňují kritéria stanovená ve sdělení o restrukturalizaci, opatření podpory lze proto považovat za slučitelná s vnitřním trhem,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Níže uvedená opatření, která provedlo Řecko, představují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy:
a)
nouzová pomoc v oblasti likvidity, kterou bance Alpha Bank S.A. poskytla řecká centrální banka a s ohledem na niž poskytlo Řecko záruku (opatření L2);
b)
druhá překlenovací rekapitalizace v objemu 1 042 milionů EUR, kterou ve prospěch banky Alpha Bank S.A. provedl Řecký fond finanční stability („HFSF“) v prosinci 2012 (opatření B2);
c)
písemný závazek týkající se částky ve výši 1 629 milionů EUR, který fond HFSF poskytl bance Alpha Bank S.A. dne 21. prosince 2012 (opatření B3);
d)
rekapitalizace v objemu 4 021 milionů EUR, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky Alpha Bank S.A. na jaře 2013 (opatření B4).
2. Finanční prostředky v celkové výši 427 milionů EUR, které fond HFSF poskytl na pokrytí mezery ve financování v souvislosti s převodem vybraných aktiv a závazků bank Cooperative Bank of Dodecanese, Evia Cooperative Bank a Cooperative Bank of Western Macedonia na banku Alpha Bank S.A. v prosinci 2013, nepředstavují státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy.
3. Na základě plánu restrukturalizace skupiny Alpha Bank (banka Alpha Bank a veškeré její dceřiné společnosti a pobočky) předloženého dne 12. června 2014 a na základě závazků, které k tomuto dni přijalo Řecko, je níže uvedená státní podpora slučitelná s vnitřním trhem:
a)
kapitálová injekce ve výši 940 milionů EUR, kterou Řecko poskytlo bance Alpha Bank S.A. v květnu 2009 v rámci rekapitalizačního opatření (opatření A);
b)
nouzová pomoc v oblasti likvidity, kterou od července 2011 bance Alpha Bank S.A. poskytuje řecká centrální banka a s ohledem na niž poskytlo Řecko záruku, a to ve výši 23,6 miliardy EUR k 31. prosinci 2012 (opatření L2);
c)
první překlenovací rekapitalizace v objemu 1 900 milionů EUR, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky Alpha Bank S.A. v květnu 2012 (opatření B1);
d)
druhá překlenovací rekapitalizace v objemu 1 042 milionů EUR, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky Alpha Bank S.A. v prosinci 2012 (opatření B2);
e)
písemný závazek týkající se částky ve výši 1 629 milionů EUR, který fond HFSF poskytl bance Alpha Bank S.A. dne 21. prosince 2012 (opatření B3);
f)
rekapitalizace v objemu 4 021 milionů EUR, kterou fond HFSF provedl ve prospěch banky Alpha Bank S.A. v květnu 2013 (opatření B4).
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Řecké republice.
V Bruselu dne 9. července 2014.
DECYZJA KOMISJI (UE) 2015/454
z dnia 9 lipca 2014 r.
w sprawie pomocy państwa SA.34823 (2012/C), SA.36004 (2013/NN), SA.37965 (2013/N), SA.37966 (2013/N), SA.37967 (2013/N) wdrożonej przez Grecję na rzecz Alpha Bank Group związanej z:
-
dokapitalizowaniem i restrukturyzacją Alpha Bank SA,
-
restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Banku Spółdzielczego Macedonii Zachodniej przez zlecenie rozrachunku na rzecz Alpha Bank SA,
-
restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Banku Spółdzielczego Ewii przez zlecenie rozrachunku na rzecz Alpha Bank SA,
-
restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją Banku Spółdzielczego Dodekanezu przez zlecenie rozrachunku na rzecz Alpha Bank SA
(notyfikowana jako dokument nr C(2014) 4662)
(Jedynie tekst w języku angielskim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2 akapit pierwszy,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu państw członkowskich i innych zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
1.1. PROCEDURA DOTYCZĄCA ALPHA BANK
(1)
Decyzją z dnia 19 listopada 2008 r. Komisja zatwierdziła program zatytułowany „Środki wsparcia na rzecz instytucji kredytowych w Grecji” („program wsparcia na rzecz greckich banków”), opracowany w celu zapewnienia stabilności greckiego systemu finansowego. Program wsparcia na rzecz greckich banków pozwala na przyznanie pomocy w ramach trzech środków składowych: dokapitalizowania, gwarancji i rządowej pożyczki obligacyjnej (1). W maju 2009 r. Grecja dokapitalizowała Alpha Bank Group („bank”) w ramach środka dokapitalizowania.
(2)
W motywie 14 decyzji z dnia 19 listopada 2008 r. wskazuje się, że w odniesieniu do beneficjentów środka dokapitalizowania Komisji zostanie zgłoszony plan restrukturyzacji.
(3)
Dnia 2 sierpnia 2010 r. władze greckie przedłożyły Komisji plan restrukturyzacji w odniesieniu do banku. Komisja zarejestrowała ten plan i jego późniejsze aktualizacje oraz dodatkowe informacje przedłożone przez władze greckie jako sprawę SA.30342 (PN 26/2010), a następnie sprawę SA.32786 (2011/PN).
(4)
Bank wielokrotnie korzystał z gwarancji państwowych dotyczących instrumentów dłużnych i z rządowych pożyczek obligacyjnych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (2). Skorzystał także z awaryjnego wsparcia płynnościowego gwarantowanego przez państwo.
(5)
Dnia 20 kwietnia 2012 r. grecki fundusz stabilności finansowej (Hellenic Financial Stability Fund, „HFSF”) udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego udziału w planowanym podwyższeniu kapitału podstawowego banku. Dnia 28 maja 2012 r. HFSF przyznał bankowi dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 900 mln EUR („pierwsze dokapitalizowanie pomostowe”).
(6)
W maju 2012 r. władze greckie zgłosiły Komisji pisemne zobowiązanie, które bank otrzymał od HFSF. W związku z tym, że środek został już wdrożony, Komisja zarejestrowała go jako pomoc niezgłoszoną (sprawa SA.34823 (2012/NN)).
(7)
Decyzją z dnia 27 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające dotyczące pierwszego dokapitalizowania pomostowego („decyzja o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank”) (3).
(8)
Dnia 12 października 2012 r. HFSF udzielił bankowi swojej zgody na nabycie Emporiki Bank od Crédit Agricole SA („Crédit Agricole”). Dnia 16 października 2012 r. Crédit Agricole i bank podpisały umowę o zakupie udziałów.
(9)
Przed tą datą władze greckie poinformowały służby Komisji o przebiegu tego procesu i warunkach możliwego nabycia Emporiki Bank.
(10)
Dnia 23 listopada 2012 r. służby Komisji wysłały pismo do władz greckich, w którym przedstawiły swoją wstępną ocenę nabycia.
(11)
W grudniu 2012 r. HFSF przyznał bankowi drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 042 mln EUR („drugie dokapitalizowanie pomostowe”). Dnia 21 grudnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego swojego udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku i w emitowanych instrumentach kapitału zamiennego na całkowitą kwotę 1 629 mln EUR (4). Dnia 27 grudnia 2012 r. władze greckie zgłosiły powyższe środki do Komisji (5).
(12)
W maju 2013 r. bank ogłosił skuteczne zakończenie emisji praw poboru o wartości 457,1 mln EUR i przydział wszystkich akcji zaoferowanych w ramach dodatkowej oferty na rynku niepublicznym o wartości 92,9 mln EUR. Dnia 3 czerwca 2013 r. HFSH dokonał konwersji pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego na kapitał własny oraz dokonał na rzecz banku zastrzyku kapitałowego w dodatkowej kwocie 1 079 mln EUR („dokapitalizowanie z wiosny 2013 r.”).
(13)
Dnia 19 grudnia 2013 r. władze greckie przedłożyły Komisji informację dotyczącą warunków dokapitalizowania z wiosny 2013 r.
(14)
Dnia 12 czerwca 2014 r. władze greckie przedłożyły Komisji końcowy plan restrukturyzacji banku („plan restrukturyzacji”). Tego samego dnia przedstawiły informację o gwarantowanym przez państwo awaryjnym wsparciu płynnościowym. Wskazały, że mają zamiar nadal udzielać bankowi pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz gwarancji państwowych w odniesieniu do instrumentów dłużnych oraz rządowych pożyczek obligacyjnych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (6).
(15)
Komisja odbyła szereg spotkań i telekonferencji oraz uczestniczyła w wymianie korespondencji elektronicznej z przedstawicielami władz greckich i banku.
(16)
Grecja zgadza się, aby - w drodze wyjątku - niniejszą decyzję przyjęto wyłącznie w języku angielskim.
1.2. PROCEDURA DOTYCZĄCA WSPARCIA ZE STRONY PAŃSTWA PRZYZNANEGO NA RZECZ TRZECH BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH
(17)
Dnia 3 grudnia 2013 r. Grecja poinformowała Komisję o przewidywanej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji trzech banków spółdzielczych („trzy banki spółdzielcze”), tj. Banku Spółdzielczego Dodekanezu („Dodecanese Bank”), Banku Spółdzielczego Ewii („Evia Bank”) i Banku Spółdzielczego Macedonii Zachodniej („Western Macedonia Bank”).
(18)
Dnia 4 grudnia 2013 r. służby Komisji zwróciły się do Grecji o przedłożenie informacji dotyczących przewidywanej restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji trzech banków spółdzielczych.
(19)
Dnia 5 grudnia 2013 r. Grecja przedłożyła służbom Komisji wymagane informacje.
(20)
Dnia 8 grudnia 2013 r. narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji trzech banków spółdzielczych i przekazania wybranych zobowiązań trzech banków spółdzielczych do banku.
(21)
Dnia 17 grudnia 2013 r. Grecja zgłosiła wsparcie ze strony państwa przyznane w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji trzech banków spółdzielczych.
2. OPIS
2.1. BANK I JEGO TRUDNOŚCI
2.1.1. Ogólna sytuacja greckiego sektora bankowego
(22)
Jak pokazano w tabeli 1, realny produkt krajowy brutto („PKB”) Grecji spadł o 20 % w okresie 2008-2012. W związku z tym greckie banki odnotowały szybki wzrost współczynnika niewykonania zobowiązania w przypadku kredytów udzielonych greckim gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom (7). Sytuacja ta miała negatywny wpływ na korzyści z aktywów uzyskiwane przez greckie banki i doprowadziła do powstania potrzeb kapitałowych.
Tabela 1
Realny wzrost PKB Grecji, 2008-2013
Grecja
2008
2009
2010
2011
2012
2013
Realny wzrost PKB, %
-0,2
-3,1
-4,9
-7,1
-7,0
-3,9
Źródło:
Eurostat, dane dostępne w internecie pod adresem: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115
(23)
Ponadto w lutym 2012 r. Grecja wdrożyła program wymiany obligacji w sektorze prywatnym, znany jako program udziału sektora prywatnego. W program udziału sektora prywatnego zaangażowane były greckie banki; w trakcie tego programu rząd grecki zaoferował obecnym prywatnym obligatariuszom nowe papiery wartościowe (w tym greckie obligacje skarbowe (GGBs), papiery wartościowe powiązane z PKB i noty obciążeniowe programu udziału sektora prywatnego wyemitowane przez Europejski Instrument Stabilności Finansowej („EFSF”)) w zamian za istniejące greckie obligacje skarbowe z nominalnym dyskontem na poziomie 53,5 % i dłuższymi okresami zapadalności (8). Władze greckie ogłosiły wyniki tej wymiany obligacji dnia 9 marca 2012 r. (9). Wymiana spowodowała znaczne straty dla obligatariuszy (które w odniesieniu do banków greckich narodowy bank Grecji oszacował średnio na poziomie 78 % bazowej wartości nominalnej starych greckich obligacji skarbowych) i potrzeby kapitałowe, które zostały wstecznie zaksięgowane w sprawozdaniach finansowych greckich banków za 2011 r.
Tabela 2
Całkowite straty głównych banków greckich w związku z programem udziału sektora prywatnego (w mln EUR)
Banki
Bazowa wartość nominalna Bazowa wartość nominalna greckich obligacji skarbowych (1)
Bazowa wartość nominalna pożyczek państwowych (2)
Całkowita bazowa wartość nominalna (3) = (1) + (2)
Strata greckich obligacji skarbowych w programie udziału sektora prywatnego (4)
Strata dotycząca pożyczek państwowych w związku z udziałem sektora prywatnego (5)
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego (6) =( 4) + (5)
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego /kapitał podstawowy Tier 1 (10) (grudzień 2011 r.) (%)
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego /aktywa razem (grudzień 2011 r.) (%)
NBG
13 748
1 001
14 749
10 985
751
11 735
161,0 %
11,0 %
Eurobank
7 001
335
7 336
5 517
264
5 781
164,5 %
7,5 %
Alpha
3 898
2 145
6 043
3 087
1 699
4 786
105,7 %
8,1 %
Piraeus
7 063
280
7 343
5 686
225
5 911
226,0 %
12,0 %
Emporiki
351
415
766
270
320
590
40,3 %
2,7 %
Źródło:
Bank of Greece, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector, grudzień 2012, s. 14.
(24)
W związku z tym, że greckie banki doświadczyły znaczących niedoborów kapitału w wyniku programu udziału sektora prywatnego i trwającej recesji, na podstawie protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej zawartego w ramach drugiego programu dostosowawczego dla Grecji przez rząd grecki, Unię Europejską, Międzynarodowy Fundusz Walutowy („MFW”) i Europejski Bank Centralny (EBC) dnia 11 marca 2012 r. udostępniono fundusze na dokapitalizowanie tych banków. Władze greckie oszacowały całkowite zapotrzebowanie banków na dokapitalizowanie oraz koszty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji finansowane w ramach tego programu na kwotę 50 mld EUR (11). Kwota ta została oszacowana na podstawie testu warunków skrajnych przeprowadzonego przez narodowy bank Grecji w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się w grudniu 2011 r. i kończącego się w grudniu 2014 r. („test warunków skrajnych z 2012 r.”), który opierał się na prognozie strat kredytowych wykonanej przez Blackrock (12). Fundusze na dokapitalizowanie greckich banków są dostępne poprzez HFSF. Tabela 3 przedstawia podsumowanie obliczeń dotyczących potrzeb kapitałowych głównych banków greckich wynikających z testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2012 r.
Tabela 3
Test warunków skrajnych z 2012 r.: Potrzeby kapitałowe głównych banków greckich (w mln EUR)
Banki
Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 (grudzień 2011 r.) (1)
Całkowite straty związane z udziałem sektora prywatnego (grudzień 2011 r.) (2)
Rezerwy związane z udziałem sektora prywatnego (czerwiec 2011 r.) (3)
Skumulowane straty brutto Prognozy ryzyka kredytowego (4)
Rezerwa na straty kredytowe (grudzień 2011 r.) (5)
Generowanie kapitału wewnętrznego (6)
Docelowy kapitał podstawowy Tier 1 (grudzień 2014 r.) (7)
Potrzeby kapitałowe (8) = (7) - [(1) + (2) + (3) + (4) + (5) + (6)]
NBG
7 287
-11 735
1 646
-8 366
5 390
4 681
8 657
9 756
Eurobank
3 515
-5 781
830
-8 226
3 514
2 904
2 595
5 839
Alpha
4 526
-4 786
673
-8 493
3 115
2 428
2 033
4 571
Piraeus
2 615
-5 911
1 005
-6 281
2 565
1 080
2 408
7 335
Emporiki
1 462
- 590
71
-6 351
3 969
114
1 151
2 475
Postbank (TT Bank)
557
-3 444
566
-1 482
1 284
- 315
903
3 737
Źródło:
Bank of Greece, Report on the Recapitalisation and the Restructuring of the Greek Banking Sector, grudzień 2012, s. 8
(25)
Zgodnie z protokołem dotyczącym polityki gospodarczej i finansowej „banki, które przedstawią rentowne plany pozyskania kapitału, uzyskają możliwość ubiegania się o publiczne wsparcie i otrzymania go w sposób pozwalający na utrzymanie zachęt dla sektora prywatnego do dokonywania zastrzyków kapitałowych, a tym samym na zminimalizowanie obciążenia podatników” (13). Narodowy bank Grecji uznał, że tylko cztery największe banki (Eurobank, National Bank of Greece, Piraeus Bank i Alpha Bank) przedstawiły rentowne plany pozyskania kapitału (14). Otrzymały one pierwsze dokapitalizowanie pomostowe z HFSF w maju 2012 r.
(26)
W związku z recesją i niepewnością polityczną wartość depozytów krajowych w bankach greckich zmniejszyła się w sumie o 37 % od końca 2009 r. i do czerwca 2012 r. Banki te musiały płacić wyższe stopy procentowe, aby zatrzymać depozyty. Koszty depozytów zwiększyły się, powodując zmniejszenie marży odsetkowej netto tych banków. Ponieważ banki greckie zostały pozbawione dostępu do rynków finansowania międzybankowego, stały się całkowicie zależne od finansowania w ramach Eurosystemu (15), którego coraz większa część była udzielana przez narodowy bank Grecji w formie gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego.
(27)
Dnia 3 grudnia 2012 r. Grecja rozpoczęła program wykupu nowych greckich obligacji skarbowych otrzymanych przez inwestorów w ramach programu udziału sektora prywatnego po cenach wynoszących od 30,2 % do 40,1 % ich wartości nominalnej (16). Greckie banki wzięły udział w tym programie wykupu, w wyniku czego zrealizowały się dalsze straty w ich bilansach, ponieważ większość straty księgowej (tj. różnica między wartością rynkową a wartością nominalną) zaksięgowanej na tych nowych greckich obligacjach skarbowych w czasie trwania programu udziału sektora prywatnego stała się ostateczna i nieodwracalna (17).
(28)
W grudniu 2012 r. cztery największe banki greckie otrzymały drugie dokapitalizowanie pomostowe z HFSF.
(29)
Wiosną 2013 r. dokonano konwersji dokapitalizowania pomostowego czterech banków na trwałe dokapitalizowanie w akcjach zwykłych, przy czym HFSF objął ponad 80 % udziału w każdym z czterech banków. W przypadku banków, którym udało się uzyskać wcześniej określoną kwotę prywatnego kapitału (bank, Piraeus Bank SA i National Bank of Greece SA), HFSF otrzymał akcje bez prawa głosu, a inwestorom prywatnym przyznano warranty na akcje HFSF.
(30)
W lipcu 2013 r. narodowy bank Grecji zlecił przeprowadzenie przez doradcę zewnętrznego badania diagnostycznego portfeli kredytowych wszystkich greckich banków. Doradca ten przeprowadził prognozy straty kredytowej w odniesieniu do wszystkich krajowych portfeli kredytowych w greckich bankach oraz kredytów obciążonych greckim ryzykiem w zagranicznych oddziałach i spółkach zależnych w horyzoncie trzech i pół roku i całego okresu kredytowania. Analiza dostarczyła prognozy straty kredytowej w ramach dwóch scenariuszy makroekonomicznych - podstawowego i niekorzystnego. Prognozy straty kredytowej dla zagranicznych portfeli kredytowych zostały oszacowane przez narodowy bank Grecji z wykorzystaniem niektórych danych dostarczonych przez doradcę.
(31)
Na podstawie dokonanej przez doradcę oceny prognoz straty kredytowej jesienią 2013 r. narodowy bank Grecji rozpoczął nowy test warunków skrajnych („test warunków skrajnych z 2013 r.”), aby ocenić stabilność pozycji kapitałowej greckich banków zarówno w scenariuszu podstawowym, jak i w scenariuszu niekorzystnym. Narodowy bank Grecji przeprowadził ocenę potrzeb kapitałowych, korzystając z pomocy technicznej drugiego doradcy.
(32)
Główne komponenty oceny potrzeb kapitałowych w ramach testu warunków skrajnych z 2013 r. obejmowały (i) prognozy straty kredytowej (18) dla portfeli kredytowych banków na zasadzie skonsolidowanej w odniesieniu do ryzyka greckiego i zagranicznego w ujęciu pomniejszonym o istniejące rezerwy na ryzyko kredytowe; oraz (ii) szacunkową zyskowność operacyjną banków w okresie od czerwca 2013 r. do grudnia 2016 r. w oparciu o zachowawczą korektę planów restrukturyzacji, która została przedłożona narodowemu bankowi Grecji w czwartym kwartale 2013 r. Tabela 4 przedstawia podsumowanie obliczeń dotyczących potrzeb kapitałowych głównych banków greckich na podstawie scenariusza podstawowego testu warunków skrajnych z 2013 r.
Tabela 4
Test warunków skrajnych z 2013 r.: Potrzeby kapitałowe głównych banków greckich w scenariuszu podstawowym (w mln EUR)
Banki
Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 (czerwiec 2013 r.) (1)
Rezerwa na straty kredytowe (czerwiec 2013 r.) (2)
Prognozy straty kredytowej w odniesieniu do ryzyka greckiego (3)
Prognozy straty kredytowej w odniesieniu do ryzyka zagranicznego (19) (4)
Generowanie kapitału wewnętrznego (5)
Referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 w teście warunków skrajnych (grudzień 2016 r.) (6)
Potrzeby kapitałowe (7) = (6) - (1) - (2) - (3) - (4) - (5)
NBG (20)
4 821
8 134
-8 745
-3 100
1 451
4 743
2 183
Eurobank (21)
2 228
7 000
-9 519
-1 628
2 106
3 133
2 945
Alpha
7 380
10 416
-14 720
-2 936
4 047
4 450
262
Piraeus
8 294
12 362
-16 132
-2 342
2 658
5 265
425
Attica
225
403
- 888
0
106
243
397
Panellinia
61
66
- 237
0
-26
31
169
Źródło:
Bank of Greece, 2013 Stress Test of the Greek Banking Sector, marzec 2014, s. 42.
(33)
Dnia 6 marca 2014 r. narodowy bank Grecji przedstawił wyniki testu warunków skrajnych z 2013 r. i zwrócił się do banków o przedłożenie ich planów pozyskania kapitału do połowy kwietnia 2014 r. w celu pokrycia potrzeb kapitałowych w scenariuszu podstawowym.
(34)
Od końca marca 2013 r. do początku maja 2014 r. banki dokonały podwyższeń kapitału.
2.1.2. Beneficjent
(35)
Bank świadczy uniwersalne usługi bankowe, głównie w Grecji oraz Europie Południowo-Wschodniej (na Cyprze, w Rumunii, Bułgarii, Serbii, Albanii i byłej jugosłowiańskiej republice Macedonii (FYROM)), a także w Zjednoczonym Królestwie. Oferuje pełny zakres produktów i usług bankowych i finansowych dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Prowadzi działalność w zakresie bankowości detalicznej, korporacyjnej i prywatnej, zarządzania aktywami, zasobów finansowych i bankowości inwestycyjnej. Bank ma siedzibę w Grecji, a jego akcje są notowane na giełdzie papierów wartościowych w Atenach. Całkowita liczba pracowników zatrudnionych w banku na dzień 30 września 2012 r. wynosiła 17 119 osób, z których około jedna trzecia była zatrudniona w Europie Południowo-Wschodniej i Zjednoczonym Królestwie, zaś pozostałe dwie trzecie były zatrudnione w Grecji (22).
(36)
Bank uczestniczył w programie udziału sektora prywatnego, wymieniając greckie obligacje skarbowe i pożyczki państwowe o wartości nominalnej 6 043 mln EUR. Jego całkowite obciążenie związane z udziałem sektora prywatnego wyniosło około 4 786 mln EUR przed opodatkowaniem i zostało w całości zaksięgowane w księgach rachunkowych za 2011 r. (23). Podczas programu wykupu w grudniu 2012 r. bank sprzedał nowe greckie obligacje skarbowe, które otrzymał w ramach programu udziału sektora prywatnego ze znacznym dyskontem w stosunku do wartości nominalnej. W wyniku sprzedaży zrealizowały się jego straty na nowych greckich obligacjach skarbowych.
(37)
Główne dane finansowe banku na grudzień 2010 r., grudzień 2011 r., grudzień 2012 r. i grudzień 2013 r. (dane skonsolidowane) przedstawiono w tabeli 5.
Tabela 5
Główne dane finansowe Alpha Bank - 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r.
Zysk i strata
(mln EUR)
2010
2011
2012
Pro forma 2012
(w tym Emporiki)
2013
(w tym Emporiki)
Przychody operacyjne ogółem
1 819
1 784
1 397
1 755
1 658
Koszty operacyjne ogółem
2 249
2 283
1 506
1 826
2 344
Dochód przed odpisem na rezerwy
-1 148
-1 096
-1 179
-1 746
-1 426
Straty z tytułu ryzyka kredytowego
1 101
1 187
327
80
918
Odpisy aktualizujące na pokrycie ryzyka kredytowego
- 885
-1 130
-1 669
-2 802
-1 923
Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości greckich obligacji skarbowych i kredyty kwalifikowalne do programu udziału sektora prywatnego
-
-4 789
-
-
-
Ujemna wartość firmy
3 283
Zysk/strata netto
86
-3 810
-1 086
nd.
2 922
Wybrane dane ilościowe
(mln EUR)
2010
2011
2012
Pro forma 2012
(w tym Emporiki)
2013
(w tym Emporiki)
Wartość kredytów i zaliczek na rzecz klientów ogółem (netto)
49 305
44 876
40 495
55 459
51 678
Depozyty
38 293
29 399
28 451
41 348
42 485
Aktywa razem
66 798
59 148
58 357
76 518
73 697
Kapitał własny razem (24)
5 784
1 966
773
3 423
8 312
Źródła:
2013: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/Deltio_Typou_20140310EN.pdf
Pro forma 2012 r.: Plan restrukturyzacji Alpha Bank, czerwiec 2014 r., s. 24
2012 i 2011: Wyniki finansowe 2012 - Consolidated financial statements: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/IFRS_Alphagroup_FY_2012_en.pdf
2010: Wyniki finansowe 2011 - Consolidated financial statements: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/IFRS_Alphagroup_FY_2011_en.pdf
(38)
Tabela 5 pokazuje, że oprócz ogromnych strat, zaksięgowanych w 2011 r. w związku z programem udziału sektora prywatnego (4 786 mln EUR (25)), bank ucierpiał z powodu spadku dochodów (między innymi z powodu wyższych kosztów depozytów) oraz wysokich i stale zwiększających się odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości portfeli kredytowych w Grecji i za granicą. Poziom płynności banku pogorszył się znacznie z powodu odpływu depozytów, a dnia 31 grudnia 2011 r. (26) relacja kredytów do depozytów osiągnęła poziom 152 %, zaś 34 % bilansu banku w tym czasie było finansowane przez Eurosystem (27).
(39)
Na podstawie testu warunków skrajnych z 2013 r. narodowy bank Grecji oszacował potrzeby kapitałowe banku na kwotę 262 mln EUR w scenariuszu podstawowym.
(40)
W marcu 2014 r. bank przystąpił do podwyższenia kapitału o 1,2 mld EUR w celu pokrycia potrzeb kapitałowych wymienionych w motywie 39 i spłacenia akcji uprzywilejowanych posiadanych przez Grecję o wartości 940 mln EUR (28). W przeciwieństwie do podwyższenia kapitału Eurobanku w kwietniu 2014 r. HFSF nie zobowiązał się do dokonania zastrzyku kapitałowego w ramach podwyższenia kapitału banku w przypadku niewystarczającego popytu ze strony inwestorów prywatnych. Podwyższenie kapitału w kwietniu 2014 r. osiągnięto poprzez emisję akcji bez prawa pierwszeństwa (to znaczy w formie podwyższenia kapitału przy uchyleniu praw pierwszeństwa akcjonariuszy) skierowaną do inwestorów międzynarodowych i poprzez publiczną emisję w Grecji. Cena subskrypcji została ustalona na kwotę 0,66 EUR za akcję.
(41)
W następstwie podwyższenia kapitału bank ogłosił w dniu 17 kwietnia 2014 r., że wykupił akcje uprzywilejowane od Grecji na łączną kwotę 940 mln EUR.
2.2. TRANSAKCJE NABYCIA PRZEPROWADZANE PRZEZ BANK W SEKTORZE GRECKIEJ DZIAŁALNOŚCI BANKOWEJ
2.2.1. Nabycie Emporiki Bank
(42)
Emporiki Bank został założony w 1882 r.
(43)
W 2000 r. Crédit Agricole Group pierwotnie nabyła 6,7 % udziałów Emporiki Bank. Emporiki Bank stał się spółką zależną Crédit Agricole w 2006 r., w momencie nabycia udziałów kontrolujących. Crédit Agricole zwiększył wówczas swój udział w Emporiki Bank do 94,99 %.
(44)
Emporiki Bank prowadził działalność we wszystkich sektorach działalności bankowej (sektorze detalicznym, sektorze przedsiębiorstw), a także w obszarze bankowości inwestycyjnej, zarządzania aktywami, zarządzania portfelem oraz ogólnych usług finansowych. Oferował on swoje usługi w Grecji za pośrednictwem swojej sieci 323 oddziałów i za granicą za pośrednictwem swojego oddziału na Cyprze, a także za pośrednictwem spółek zależnych na Cyprze, w Bułgarii, Albanii i Rumunii (29). Na dzień 31 grudnia 2012 r. zatrudniał on 4 230 pracowników.
(45)
Bank uczestniczył w programie udziału sektora prywatnego, wymieniając greckie obligacje skarbowe i inne uznane papiery wartościowe o wartości nominalnej 766 mln EUR. Jak przedstawiono w tabeli 2, jego całkowite obciążenie związane z udziałem sektora prywatnego wyniosło około 590 mln EUR przed opodatkowaniem i zostało w całości zaksięgowane w księgach rachunkowych za 2011 r. Jak przestawiono w tabeli 3, potrzeby kapitałowe Emporiki Bank oszacowano na 2 475 mln EUR i obliczono na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r., który został przeprowadzony przez narodowy bank Grecji w odniesieniu do okresu rozpoczynającego się w dniu 31 grudnia 2011 r. i kończącego się w dniu 31 grudnia 2014 r. i który opierał się na prognozie strat kredytowych wykonanej przez Blackrock.
(46)
Dnia 12 października 2012 r. HFSF udzielił bankowi swojej zgody na nabycie Emporiki Bank od Crédit Agricole.
(47)
Dnia 16 października 2012 r. Crédit Agricole i bank podpisały „umowę o zakupie udziałów z dnia 16 października 2012 r. między Crédit Agricole SA i Alpha Bank SA dotyczącą sprzedaży i zakupu Emporiki Bank of Greece SA”. Po zakończeniu finansowego badania due diligence Crédit Agricole wniósł na poczet kapitału łączną kwotę 2 893 mln EUR, subskrybując jednocześnie w całości obligacje zamienne wyemitowane przez bank na kwotę 150 mln EUR (30). Bank miał wtedy nabyć całkowicie dokapitalizowany Emporiki Bank za jedno euro. W ramach umowy o zakupie udziałów bank nie nabył zagranicznych spółek zależnych Emporiki Bank, które pozostały własnością Crédit Agricole, z wyjątkiem cypryjskiego oddziału Emporiki Bank, którego aktywa miały wartość 0,5 mld EUR i który był częścią obszaru nabytego przez bank.
(48)
Na dzień 31 grudnia 2012 r., w następstwie dokapitalizowania przez Crédit Agricole, współczynnik adekwatności kapitałowej Emporiki Bank wynosił 17,6 %, a jego referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 wynosił 13,5 %.
(49)
W dniu 1 lutego 2013 r. bank ogłosił zakończenie transferu całego kapitału podstawowego Emporiki Bank do banku (31).
(50)
Główne dane finansowe Emporiki Bank na grudzień 2010 r., grudzień 2011 r., grudzień 2012 r. i styczeń 2013 r. przedstawiono w tabeli 6.
Tabela 6
Główne dane finansowe Emporiki Bank - 2010 r., 2011 r., 2012 r. i styczeń 2013 r.
W mld EUR
31 grudnia 2010 r.
(skonsolidowane)
31 grudnia 2011 r.
(skonsolidowane)
Grudzień 2012 r.
(obszar nabyty przez bank)
Styczeń 2013 r.
(obszar nabyty przez bank)
Aktywa razem
26,78
21,7
19,5
18,2
Wartość kredytów brutto i zaliczek na rzecz klientów ogółem
24
23,48
19,85
19,8
Środki tymczasowe
2,8
4,4
5
5
Należności wobec klientów
12,2
11,3
12,68
12,9
Finansowanie w ramach Eurosystemu
0,3
1,77
1,2
1,2
Kapitał własny razem
0,9
0,9
1,73
2,3
Straty po opodatkowaniu
-0,87
-1,76
-1,5
Kredyty/depozyty netto
173,8 %
169,1 %
117,2 %
114,1 %
Źródła:
Styczeń 2013 r.: Alpha Bank FY 2012 Results, prezentacja z dnia 27 marca 2013 r. (dostępna w internecie pod adresem: http://www.alpha.gr/files/investorrelations/2012_FY_Financial_Report1.pdf)
Grudzień 2012 r.: Kluczowe wskaźniki Alpha Bank i Emporiki Bank, dostępne w internecie pod adresem: http://www.alpha.gr/page/default.asp?id=9&la=2
2011 r. i 2010 r.: Skonsolidowane sprawozdania finansowe Emporiki Bank na dzień 31 grudnia 2011 r.
2.2.2. Nabycie wybranych zobowiązań trzech banków spółdzielczych
(51)
Dnia 8 grudnia 2013 r. narodowy bank Grecji podjął decyzję o przystąpieniu do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji trzech banków spółdzielczych: Dodecanese Bank, Evia Bank i Western Macedonia Bank.
(52)
Narodowy bank Grecji dokonał zakupu i przejęcia (32), w ramach którego na nabywcę przeniesione zostaną wszystkie depozyty, w tym depozyty międzybankowe, wierzytelności i zobowiązania wobec Greckiego Funduszu Depozytów i Gwarancji Inwestycyjnych, ale nie kredyty. Narodowy bank Grecji skontaktował się z czterema greckimi bankami o znaczeniu systemowym, ponieważ według narodowego banku Grecji depozyty należało przenieść do całkowicie dokapitalizowanych instytucji. Jedynie bank i Eurobank przedstawiły wiążące oferty w dniu 5 grudnia 2013 r. Narodowy bank Grecji uznał ofertę banku za najlepszą. Bank zaoferował tytułem zapłaty kwotę wynoszącą 2,1 % przeniesionych depozytów.
2.2.2.1. Dodecanese Bank
(53)
Dodecanese Bank został założony w 1994 r.
(54)
W dniu 22 lipca 2013 r. narodowy bank Grecji wezwał Dodecanese Bank do przywrócenia jego referencyjnego kapitału podstawowego Tier 1. Dodecanese Bank przystąpił do podwyższenia kapitału przez publiczną emisję udziałów w spółdzielni. Zgodnie z memorandum informacyjnym referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 Dodecanese Bank, obliczony na podstawie danych finansowych banku na dzień 30 czerwca 2013 r., oszacowany został na 3,5 % i nie spełniał w związku z tym minimalnych wymogów adekwatność kapitałowej określonych przez narodowy bank Grecji. Przy pozyskaniu kapitału nie udało się jednak zapewnić wystarczającego popytu ze strony inwestorów prywatnych.
(55)
Z tego powodu dnia 8 grudnia 2013 r. narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Dodecanese Bank. Cofnięto zezwolenie na prowadzenie działalności bankowej dla Dodecanese Bank, stawiając go w stan likwidacji (33). Wybrane zobowiązania Dodecanese Bank zostały przeniesione do banku (34). Według narodowego banku Grecji (35) wartość godziwa przeniesionych aktywów wynosiła około 6 mln EUR, natomiast wartość godziwa przeniesionych zobowiązań wynosiła 255 mln EUR, a zatem różnica stanowi niedopasowanie poziomu płynności (36) wynoszące 249 mln EUR. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte przez HFSF zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007. W grudniu 2013 r. HFSF wypłacił dwie trzecie łącznego niedopasowania poziomu płynności, tj. 166 mln EUR, w formie obligacji EFSF oraz zobowiązał się do wpłacenia pozostałej kwoty 83 mln EUR w momencie ostatecznego ustalenia niedopasowania poziomu płynności. Dnia 16 czerwca 2014 r. narodowy bank Grecji określił, że niedopasowanie poziomu płynności Dodecanese Bank wynosi 258,5 mln EUR. HFSF pokryje niewpłaconą część niedopasowania poziomu płynności.
(56)
Na dzień 30 września 2013 r. Dodecanese Bank zatrudniał 132 osoby i posiadał 11 oddziałów. W ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji bank nie przejął żadnych oddziałów Dodecanese Bank, ale wskazał, że utrzyma fizyczną obecność na obszarach, na których nie występuje nakładanie się sieci (mianowicie na czterech wyspach bez alternatyw bankowych) poprzez wynajęcie czterech małych oddziałów zarządzanych przez likwidatora. Pracownicy Dodecanese Bank zostali zwolnieni i wybiórczo ponownie zatrudnieni przez bank.
2.2.2.2. Evia Bank
(57)
Evia Bank został założony w 1995 r.
(58)
W dniu 22 lipca 2013 r. narodowy bank Grecji wezwał Evia Bank do przywrócenia jego referencyjnego kapitału podstawowego Tier 1. Evia Bank przystąpił do podwyższenia kapitału przez publiczną emisję udziałów w spółdzielni. Zgodnie z memorandum informacyjnym referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 Evia Bank, obliczony na podstawie danych finansowych banku na dzień 30 czerwca 2013 r., oszacowany został na 1,8 % i nie spełniał w związku z tym minimalnych wymogów adekwatność kapitałowej określonych przez narodowy bank Grecji. Przy pozyskaniu kapitału nie udało się jednak zapewnić wystarczającego popytu ze strony inwestorów prywatnych.
(59)
Z tego powodu dnia 8 grudnia 2013 r. narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Evia Bank. Cofnięto zezwolenie na prowadzenie działalności bankowej dla Evia Bank, stawiając Evia Bank w stan likwidacji (37). Wybrane zobowiązania Evia Bank zostały przeniesione do banku (38). Według narodowego banku Grecji (39) wartość godziwa przeniesionych aktywów wynosiła około 2 mln EUR, natomiast wartość godziwa przeniesionych zobowiązań wynosiła 98 mln EUR, a zatem różnica stanowi niedopasowanie poziomu płynności wynoszące 96 mln EUR. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte przez HFSF zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007. W grudniu 2013 r. HFSF wypłacił dwie trzecie łącznego niedopasowania poziomu płynności, tj. 64 mln EUR, w formie obligacji EFSF oraz zobowiązał się do wpłacenia pozostałej kwoty 32 mln EUR w momencie ostatecznego ustalenia niedopasowania poziomu płynności. Dnia 16 czerwca 2014 r. narodowy bank Grecji określił, że niedopasowanie poziomu płynności Evia Bank wynosi 105 mln EUR. HFSF pokryje niewpłaconą część niedopasowania poziomu płynności.
Na dzień 30 września 2013 r. Evia Bank zatrudniał 59 osób i posiadał 4 oddziały. Bank nie przejął żadnych oddziałów Evia Bank. Pracownicy Evia Bank zostali zwolnieni i wybiórczo ponownie zatrudnieni przez bank.
2.2.2.3. Western Macedonia Bank
(60)
W 1995 r. założona została spółdzielnia kredytowa na rzecz rozwoju prefektury Kozani. W 2008 r. bank spółdzielczy działał pod nową nazwą „Banku Spółdzielczego Macedonii Zachodniej”.
(61)
W dniu 22 lipca 2013 r. narodowy bank Grecji wezwał Western Macedonia Bank do przywrócenia jego referencyjnego kapitału podstawowego Tier 1. Western Macedonia Bank przystąpił do podwyższenia kapitału przez publiczną emisję udziałów w spółdzielni. Zgodnie z memorandum informacyjnym referencyjny kapitał podstawowy Tier 1 Western Macedonia Bank, obliczony na podstawie danych finansowych banku na dzień 30 września 2013 r., oszacowany został na -11 % i nie spełniał w związku z tym minimalnych wymogów adekwatność kapitałowej określonych przez narodowy bank Grecji. Przy pozyskaniu kapitału nie udało się jednak zapewnić wystarczającego popytu ze strony inwestorów prywatnych.
(62)
Z tego powodu dnia 8 grudnia 2013 r. narodowy bank Grecji przystąpił do restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Western Macedonia Bank. Cofnięto zezwolenie na prowadzenie działalności bankowej dla Western Macedonia Bank, stawiając bank w stan likwidacji (40). Wybrane zobowiązania Western Macedonia Bank zostały przeniesione do banku (41). Według narodowego banku Grecji (42) wartość godziwa przeniesionych aktywów wynosiła około 2 mln EUR, natomiast wartość godziwa przeniesionych zobowiązań wynosiła 84 mln EUR, a zatem różnica stanowi niedopasowanie poziomu płynności wynoszące 82 mln EUR. Niedopasowanie poziomu płynności zostało pokryte przez HFSF zgodnie z art. 63D ust. 13 ustawy 3601/2007. W grudniu 2013 r. HFSF wypłacił dwie trzecie łącznego niedopasowania poziomu płynności, tj. 55 mln EUR, w formie obligacji EFSF oraz zobowiązał się do wpłacenia pozostałej kwoty 27 mln EUR w momencie ostatecznego ustalenia niedopasowania poziomu płynności.
(63)
Na dzień 30 września 2013 r. Western Macedonia Bank zatrudniał 36 osób i posiadał 3 oddziały. Bank nie przejął żadnych oddziałów Western Macedonia Bank. Pracownicy Western Macedonia Bank zostali zwolnieni i wybiórczo ponownie zatrudnieni przez bank.
(64)
Główne dane finansowe dotyczące trzech banków spółdzielczych przedstawiono w tabeli 7.
Tabela 7
Główne dane finansowe dotyczące trzech banków spółdzielczych (w mln EUR)
(A)
(B)
(C)
(D) = (B) - (A)
(E) = 2,1 %* (C)
Wartość godziwa przeniesionych aktywów
Wartość godziwa przeniesionych zobowiązań
W tym przeniesione depozyty
Początkowe niedopasowanie poziomu płynności
Zapłata
(2,1 % przeniesionych depozytów)
Dodecanese Bank
6
255
255
249
5
Evia Bank
2
98
95
96
2
Western Macedonia Bank
2
84
82
82
2
Ogółem
427
9
Źródła:
Decyzje 97/1, 97/2, 97/3 z dnia 8 lutego 2013 r. komisji ds. kredytu i ubezpieczeń narodowego banku Grecji.
Decyzje 14/1, 14/2, 14/3, 14/4, 14/5 14/6, 14/7, 14/8 z dnia 8 grudnia 2013 r. komisji ds. środków naprawczych w sektorze bankowym narodowego banku Grecji.
2.2.3. Nabycie Citibank Greece
(65)
Citibank International został założony w 1812 r. W Grecji Citibank został założony w 1964 r. głównie w celu służenia potrzebom sektora morskiego i sektora przedsiębiorstw. W 1980 r. Citibank Greece zaczął rozwijać się w kierunku bankowości detalicznej. Citibank Greece prowadzi obecnie aktywną działalność zarówno w sektorze klientów korporacyjnych, jak i klientów indywidualnych oraz zarządza siecią 20 oddziałów w całym kraju.
(66)
W dniu 29 maja 2014 r. HFSF otrzymał od banku wniosek o wyrażenie zgody na nabycie Citibank Greece, w tym Diners Club Greece („Diners”) (43).
(67)
Bank wyraził zamiar zakupu działalności Citibank Greece, w tym kredytów klientów (na całkowitą kwotę netto 442 mln EUR i kwotę 1 115 mln EUR w całości odpisanych kredytów zagrożonych), depozytów klientów (w całkowitej kwocie 1 067 mln EUR), aktywów objętych zarządzaniem (1 186 mln EUR), oddziałów prowadzących transakcje klientów detalicznych, sieci bankomatów (44) oraz pracowników (45). Ponadto bank wyraził swój zamiar zakupu 100 % kapitału zakładowego Diners.
(68)
Cena została ustalona na kwotę 2 mln EUR.
(69)
W dniu 5 czerwca 2014 r. HFSF wyraził zgodę na nabycie Citibank Greece przez bank.
2.3. ŚRODKI POMOCY
2.3.1. Środki pomocy przyznane bankowi w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (środki L1 i A)
(70)
W ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków bank otrzymał szereg rodzajów pomocy, w ramach środka dotyczącego dokapitalizowania, środka dotyczącego gwarancji i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej.
2.3.1.1. Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach środka dotyczącego gwarancji i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej (środek L1)
(71)
Bank skorzystał i nadal korzysta z pomocy w ramach środka dotyczącego dokapitalizowania i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej. Pomoc ta będzie określana w niniejszej decyzji jako „środek L1”. Na dzień 30 listopada 2011 r. gwarancje udzielone bankowi wynosiły około 14,0 mld EUR. W dniu 30 września 2011 r. bank otrzymał pożyczki w formie obligacji rządowych na kwotę 1,6 mld EUR (46).
(72)
W planie restrukturyzacji banku przedłożonym Komisji przez władze greckie dnia 12 czerwca 2014 r. władze greckie zasygnalizowały swój zamiar dalszego przyznawania gwarancji i udzielania pożyczek w formie obligacji rządowych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków w okresie restrukturyzacji.
2.3.1.2. Dokapitalizowanie przez państwo przyznane w ramach środka dokapitalizowania (środek A)
(73)
W maju 2009 r. bank uzyskał zastrzyk kapitałowy w wysokości 940 mln EUR (środek A) w ramach środka dokapitalizowania stanowiącego część programu wsparcia na rzecz greckich banków. Wspomniany zastrzyk kapitałowy stanowił równowartość około 2 % aktywów ważonych ryzykiem (47) posiadanych przez bank w tamtym czasie.
(74)
Dokapitalizowanie przeprowadzono w formie subskrypcji przez Grecję akcji uprzywilejowanych o kuponie 10 % i pięcioletnim terminie zapadalności.
(75)
Bank wykupił akcje uprzywilejowane w dniu 17 kwietnia 2014 r., jak opisano w motywie 41.
2.3.2. Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe (środek L2)
(76)
Awaryjne wsparcie płynnościowe stanowi wyjątkowy środek umożliwiający wypłacalnej instytucji finansowej, która doświadcza tymczasowych problemów z płynnością, otrzymanie finansowania w ramach Eurosystemu, przy czym operacja taka nie stanowi elementu jednolitej polityki pieniężnej. Stopa procentowa, jaką instytucja finansowa płaci za awaryjne wsparcie płynnościowe, wynosi o […] (48) punktów bazowych więcej niż stopa procentowa, którą płaci ona za zwykłe refinansowanie z banku centralnego.
(77)
Narodowy bank Grecji jest odpowiedzialny za program awaryjnego wsparcia płynnościowego, co znaczy, że wszelkie koszty i ryzyko związane z udzielaniem awaryjnego wsparcia płynnościowego ponosi narodowy bank Grecji. Grecja przyznała narodowemu bankowi Grecji gwarancję państwową, która odnosi się do całkowitej kwoty awaryjnego wsparcia płynnościowego udzielanego przez narodowy bank Grecji (49). Przyjęcie art. 50 ust. 7 ustawy 3943/2011, którym zmieniono art. 65 ust. 1 ustawy 2362/1995, pozwoliło Ministrowi Finansów na przyznanie narodowemu bankowi Grecji gwarancji w imieniu państwa, aby zabezpieczyć wierzytelności narodowego banku Grecji wobec instytucji kredytowych. Banki korzystające z awaryjnego wsparcia płynnościowego muszą wnieść opłatę gwarancyjną na rzecz państwa wynoszącą […] punktów bazowych.
(78)
Do dnia 31 grudnia 2011 r. bank skorzystał z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 6,7 mld EUR (50), zaś do dnia 31 grudnia 2012 r. bank skorzystał z gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w wysokości 23,6 mld EUR (51).
2.3.3. Środki pomocy przyznane bankowi poprzez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4)
(79)
Od 2012 r. bank skorzystał z szeregu środków wsparcia kapitałowego przyznanych mu przez HFSF. Tabela 8 przedstawia przegląd tych środków pomocy.
Tabela 8
Środki pomocy przyznane bankowi poprzez HFSF
1. dokapitalizowanie pomostowe - maj 2012 r.
2. dokapitalizowanie pomostowe - grudzień 2012 r.
Pisemne zobowiązanie - grudzień 2012 r.
Udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. - maj 2013 r.
Środek
B1
B2
B3
B4
Kwota
(mln EUR)
1 900
1 042
1 629
4 021
2.3.3.1. Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe (środek B1)
(80)
W motywach 14-32 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank (52) szczegółowo opisano pierwsze dokapitalizowanie pomostowe z maja 2012 r. (środek B1). Kontekst i główne cechy tego środka zostały przedstawione w niniejszej sekcji.
(81)
Dnia 20 kwietnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego udziału w planowanym podwyższeniu kapitału podstawowego banku w kwocie do 1,9 mld EUR.
(82)
Dnia 28 maja 2012 r. HFSF przekazał bankowi obligacje EFSF o wartości 1,9 mld EUR w ramach środka B1 zgodnie z przepisami dotyczącymi dokapitalizowania pomostowego określonymi w ustawie 3864/2010 ustanawiającej HFSF („ustawa o HFSF”). Obligacje EFSF przekazane bankowi były obligacjami EFSF o zmiennym oprocentowaniu z terminami zapadalności wynoszącymi sześć i dziesięć lat oraz datą emisji dnia 19 kwietnia 2012 r. W motywie 48 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja stwierdziła, że „dokapitalizowanie pomostowe sfinalizowane w dniu 28 maja 2012 r. stanowi wykonanie zobowiązania podjętego w pisemnym zobowiązaniu i tym samym kontynuację tej samej pomocy”. Zarówno kwoty zapewnione w pisemnym zobowiązaniu, jak i w ramach dokapitalizowania pomostowego zostały obliczone przez narodowy bank Grecji, aby zapewnić osiągnięcie przez bank łącznego współczynnika kapitałowego na poziomie 8 % na dzień 31 grudnia 2011 r., który był dniem wstecznego zaksięgowania dokapitalizowania pomostowego w dokumentacji księgowej banku. Jak pokazuje tabela 3, środek B1 pokrywał tylko ograniczoną część całkowitych potrzeb kapitałowych ustalonych na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. Bank miał dalej zwiększać swój kapitał w drodze przyszłego podwyższenia kapitału, a dokapitalizowanie pomostowe miało na celu zachowanie kwalifikowalności banku do finansowania przez EBC do czasu dokonania tego podwyższenia kapitału.
(83)
W odniesieniu do okresu między datą pierwszego dokapitalizowania pomostowego i datą konwersji pierwszego dokapitalizowania pomostowego na akcje zwykłe i inne instrumenty kapitału zamiennego umowa poprzedzająca subskrypcję zawarta między bankiem i HFSF przewidywała, że bank zapłaci HFSF roczną opłatę w wysokości 1 % wartości nominalnej obligacji EFSF i że wszelkie wypłaty kuponu oraz odsetki naliczone z tytułu obligacji EFSF za ten okres będą zaliczone jako dodatkowe wpłaty na poczet kapitału ze strony HFSF na rzecz banku (53).
2.3.3.2. Drugie dokapitalizowanie pomostowe (środek B2)
(84)
Jesienią 2012 r. bank zaksięgował dalsze straty. W związku z tym jego kapitał ponownie spadł poniżej minimalnych wymogów kapitałowych, które musi spełniać, aby kwalifikować się do refinansowania przez EBC.
(85)
W związku z tym konieczne stało się drugie dokapitalizowanie pomostowe. W dniu 21 grudnia 2012 r. HFSF zrealizował drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 042 mln EUR (środek B2), które ponownie zostało wpłacone przez przekazanie bankowi obligacji EFSF.
2.3.3.3. Pisemne zobowiązanie z dnia 21 grudnia 2012 r. (środek B3)
(86)
Oprócz drugiego dokapitalizowania pomostowego dnia 21 grudnia 2012 r. HFSF udzielił bankowi pisemnego zobowiązania dotyczącego swojego udziału w podwyższeniu kapitału podstawowego banku i w planowanej emisji instrumentów zamiennych na całkowitą kwotę do 1 629 mln EUR (środek B3).
(87)
Dwukrotne dokapitalizowanie pomostowe (środki B1 i B2) i dodatkowa kwota zobowiązania z grudnia 2012 r. (środek B3) oznaczały łącznie, że zobowiązanie HFSF wobec banku odpowiada całkowitym potrzebom kapitałowym ustalonym na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. (4 571 mln EUR (54)).
2.3.3.4. Udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. (środek B4)
(88)
Dnia 16 kwietnia 2013 r. walne zgromadzenie akcjonariuszy banku zatwierdziło podwyższenie kapitału podstawowego banku. Dnia 1 maja 2013 r. bank ogłosił pełne zabezpieczenie emisji praw poboru o wartości 457 mln EUR i otwarcie oferty na rynku niepublicznym o wartości do 93 mln EUR w cenie 0,44 EUR za nową akcję (55).
(89)
Bank ogłosił zakończenie emisji praw poboru oraz pełny przydział oferty na rynku niepublicznym dnia 3 czerwca 2013 r. (56). W związku z tym całkowity udział inwestorów prywatnych w podwyższeniu kapitału podstawowego banku osiągnął kwotę 550 mln EUR.
(90)
Tego samego dnia bank ogłosił, że HFSF subskrybuje 9 138 636 364 akcji w cenie 0,44 EUR za akcję. W związku z tym poprzez dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. HFSF dokonał na rzecz banku zastrzyku kapitałowego w łącznej kwocie 4 021 mln EUR w formie akcji zwykłych (środek B4). Kwota ta jest równa sumie środków B1, B2 i B3 po odliczeniu kwoty odpowiadającej udziałowi inwestorów prywatnych. W związku z tym, że całkowity udział inwestorów prywatnych osiągnął 12 % podwyższenia kapitału, akcje będące w posiadaniu HFSF zapewniły mu ograniczone prawo głosu. Ustawa o HFSF przewidywała, że inwestorzy prywatni zachowają kontrolę nad bankiem, jeżeli dokonają zastrzyku kapitałowego przewyższającego potrzeby kapitałowe banku o 10 %. HFSF zachował jednak pełne prawa głosu w odniesieniu do kluczowych decyzji korporacyjnych.
(91)
Przez podwyższenie kapitału podstawowego banku (środek B4) dokonano konwersji pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego (środki B1 i B2) na trwałe dokapitalizowanie oraz częściowo wykonano zobowiązanie do udzielenia dodatkowej pomocy kapitałowej (środek B3).
(92)
Cenę nowych akcji ustalono na 50 % średniej ceny akcji ważonej wolumenem z ostatnich 50 dni sesyjnych poprzedzających ustalenie ceny ofertowej. W związku z odwróceniem podziału akcji (57), o którym nadzwyczajne walne zgromadzenie akcjonariuszy zdecydowało dnia 16 kwietnia 2012 r. (58), cena nowych akcji została ustalona na kwotę 0,44 EUR za akcję.
(93)
Natychmiast po dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. HFSF został głównym akcjonariuszem banku z udziałem wynoszącym 83,66 % (59). HFSF wyemitował 1 233 503 482 warrantów i przyznał prywatnym inwestorom po jednym warrancie na każdą subskrybowaną akcję bez żadnej zapłaty (60). Każdy warrant uprawnia do zakupu 7,40 akcji HFSF w wybranych odstępach czasu i po wybranych kursach wykonania. Pierwszy termin realizacji przypadał na dzień 10 grudnia 2013 r., przy czym warranty mogą być realizowane dwa razy w roku do dnia 10 grudnia 2017 r. Kurs wykonania jest równy cenie subskrypcji wynoszącej 0,44 EUR powiększonej o roczną stopę procentową (4 % w roku pierwszym, 5 % w roku drugim, 6 % w roku trzecim, 7 % w roku czwartym, a następnie 8 % w ujęciu rocznym za okres ostatnich sześciu miesięcy) (61).
(94)
Zmieniona w 2014 r. ustawa o HFSF stanowi, że w przypadku emisji praw poboru można dostosować tylko kursy wykonania warrantów. Ponadto każde takie dostosowanie zostanie przeprowadzone ex post i tylko do kwoty zrealizowanych zysków ze sprzedaży praw pierwszeństwa HFSF. W przypadku podwyższenia kapitału podstawowego bez prawa pierwszeństwa nie przewiduje się dostosowania.
2.3.4. Środki wsparcia ze strony państwa przyznane trzem bankom spółdzielczym
(95)
Jak wspomniano już w sekcji 2.2.2, narodowy bank Grecji oszacował niedopasowanie poziomu płynności Dodecanese Bank, Evia Bank i Western Macedonia Bank odpowiednio na kwotę 249 mln EUR, 96 mln EUR i 82 mln EUR. W związku z tym całkowitą wartość niedopasowania poziomu płynności oszacowano na 427 mln EUR. Zostało ono pokryte przez HFSF, który przyznał bankowi odpowiednią ilość obligacji EFSF.
2.4. PLAN RESTRUKTURYZACJI
(96)
Dnia 12 czerwca 2014 r. Grecja przedłożyła plan restrukturyzacji banku, w którym wyjaśnia się, w jaki sposób bank, jako połączony podmiot powstały w wyniku nabycia Emporiki Bank i depozytów trzech banków spółdzielczych, zamierza przywrócić swoją długoterminową rentowność.
2.4.1. Działalność krajowa
(97)
Dzięki planowi restrukturyzacji bank skoncentruje się na swojej podstawowej działalności bankowej w Grecji. W grudniu 2009 r. ponad 20 % aktywów pochodziło z działalności międzynarodowej, natomiast w czerwcu 2013 r. (62) udział ten spadł do 15 % i powinien obniżyć się do około […] % na koniec 2018 r. (63).
(98)
Głównym priorytetem banku jest przywrócenie zyskowności i rentowności jego działalności bankowej w Grecji. W związku z tym plan restrukturyzacji przedstawia szereg środków, mających na celu poprawę efektywności operacyjnej i marży odsetkowej netto banku, jak również środki wzmacniające jego pozycję kapitałową i strukturę bilansu.
(99)
Jeżeli chodzi o efektywność operacyjną, bank rozpoczął już obszerny program racjonalizacji na długo przed transakcjami nabycia Emporiki Bank i trzech banków spółdzielczych. Od dnia 31 grudnia 2010 r. do dnia 30 września 2012 r. bank ograniczył swoją fizyczną obecność w Grecji. Zmniejszył liczbę oddziałów z 458 w 2010 r. do 426 w 2012 r. (64), a także ograniczył liczebność siły roboczej zaangażowanej w działalność bankową i niebankową w Grecji o kilkuset pracowników w tym samym okresie (65).
(100)
Od grudnia 2012 r. do grudnia 2017 r. bank zamierza nadal zmniejszać liczbę oddziałów w Grecji z 739 do […]. Liczba pracowników zaangażowanych w działalność bankową i niebankową w Grecji zmniejszy się z 11 435 do […] (66).
(101)
Zwiększona wydajność oddziałów i personelu pomoże zmniejszyć całkowity koszt działalności banku w Grecji o […] %, z 1 345 mln EUR w ujęciu pro forma w 2012 r. do […] mln EUR w 2017 r. (67). W wyniku tych działań oczekiwany wskaźnik kosztów do dochodów jego działalności bankowej w Grecji spadnie do poniżej […] % na koniec okresu restrukturyzacji.
(102)
Plan restrukturyzacji opisuje również sposób ograniczenia przez bank jego kosztów finansowania, co ma kluczowe znaczenie dla przywrócenia rentowności. Bank oczekuje, że będzie mógł wypłacać niższe odsetki z depozytów w związku z bardziej stabilnym otoczeniem oraz w szczególności przewidywaną stabilizacją i ożywieniem greckiej gospodarki, która ma powrócić na ścieżkę wzrostu od 2014 r. Oczekuje się, że odsetki wypłacane od depozytów (średnia z depozytów terminowych, depozytów à vista i oprocentowania oszczędności) obniżą się w Grecji. Zmniejszenie to zostałoby osiągnięte głównie dzięki znacznemu obniżeniu stóp na depozytach terminowych. Podobnie zależność banku od gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego i szerszego finansowania z Eurosystemu zmniejszy się z poziomu 32 % jego całkowitych aktywów w 2012 r. do zaledwie […] % w 2017 r. (68).
(103)
Plan restrukturyzacji zakłada, że bank wzmocni również swój bilans. Jego relacja kredytów do depozytów w Grecji obniży się do […] % w 2018 r. (ze 131 % w 2012 r. (69)), podczas gdy jego adekwatność kapitałowa będzie się dalej poprawiać.
(104)
Kolejnym priorytetem banku jest zarządzanie kredytami zagrożonymi. Bank wzmocni swoje procesy kredytowe związane zarówno z momentem początkowym kredytów (lepsze pokrycie zabezpieczeniem, zmniejszone limity), jak i z zarządzaniem kredytami zagrożonymi. Wskaźnik kredytów zagrożonych osiągnie […] % w 2014 r., a następnie zacznie spadać do przewidywanego poziomu […] % na koniec okresu restrukturyzacji (70). Koszty ryzyka (utrata wartości) zmniejszą się z 2 799 mln EUR w 2012 r. w ujęciu pro forma (tj. uwzględniając Emporiki Bank) do […] mln EUR w 2018 r. (71) w wyniku ożywienia w greckiej gospodarce.
(105)
Poprawa efektywności operacyjnej, zwiększenie marży odsetkowej netto i zmniejszające się koszty ryzyka pozwolą bankowi odzyskać rentowność w zakresie jego działalności w Grecji od 2015 r. […]. Jego stopa zwrotu z kapitału własnego w Grecji osiągnie […] % w 2018 r. (72).
2.4.2. Międzynarodowa działalność bankowa
(106)
Bank rozpoczął już eliminację dźwigni finansowej i restrukturyzację swojej sieci międzynarodowej. W sierpniu 2013 r. sprzedał swoją ukraińską spółkę zależną. Liczba oddziałów w Europie Południowo-Wschodniej zmniejszyła się z 622 w 2009 r. do 488 w 2012 r. (73).
(107)
Bank będzie kontynuował restrukturyzację i eliminację dźwigi finansowej swojej sieci międzynarodowej. Bank zamierza ograniczyć wartość swoich aktywów międzynarodowych do […] mld EUR. Aby osiągnąć ten cel, bank rozważy wszelkie połączenie transakcji zbycia lub eliminację dźwigi finansowej w ramach swojego portfela. Docelowa wartość aktywów międzynarodowych banku stanowi zmniejszenie o […] % jego zagranicznych aktywów na dzień 31 grudnia 2012 r. […].
(108)
W planie restrukturyzacji podkreśla się potrzebę zmniejszenia stopnia zależności zagranicznych spółek zależnych od greckiej spółki dominującej w zakresie poziomu płynności. Finansowanie wewnątrzgrupowe zagranicznych spółek zależnych zmniejszy się z 4 172 mln EUR do […] mln EUR w latach 2013-2017 (74).
(109)
Aby poprawić zyskowność swojej działalności zagranicznej, bank planuje wdrożenie programu znaczącej redukcji kosztów w sieci międzynarodowej, wraz ze zmniejszeniem liczby oddziałów i pracowników. Na przykład w […] planuje się zamknięcie […] spośród […] oddziałów, a siła robocza zmniejszy się o […] pracowników (-[…]) w latach 2012-2018 (75).
(110)
W związku z tym stopa zwrotu z kapitału własnego banku osiągnie […] (76).
2.4.3. Pozyskiwanie kapitału prywatnego i wkład ze strony obecnych akcjonariuszy i wierzycieli nieuprzywilejowanych
(111)
Bank z powodzeniem zgromadził znaczące kwoty kapitału na rynku, ograniczając w ten sposób potrzebną mu kwotę pomocy państwa.
(112)
Po pierwsze bank zgromadził pewną ilość prywatnego kapitału w 2009 r. w drodze emisji praw poboru o wartości 986 mln EUR (77). Jak wspomniano w motywie 89, bank pozyskał również kapitał od inwestorów prywatnych w ramach dokapitalizowania z wiosny 2013 r. Dokapitalizowanie z wiosny 2013 r. spowodowało znaczne rozmycie wcześniej istniejącego akcjonariatu, ponieważ po tym dokapitalizowaniu HFSF otrzymał 83,66 % akcji banku, zostawiając wcześniejszym akcjonariuszom tylko 4,9 % akcji w spółce. Od 2008 r. nie wypłacono żadnej dywidendy w gotówce.
(113)
W marcu 2014 r. bank pozyskał z rynku kapitał w wysokości 1,2 mld EUR w celu pokrycia dodatkowych potrzeb kapitałowych i spłacania akcji uprzywilejowanych posiadanych przez Grecję. Nowe akcje zostały wyemitowane po wyższej cenie za akcję niż cena, którą HFSF zapłacił w ramach dokapitalizowania z wiosny 2013 r.
(114)
Dnia 20 kwietnia 2012 r. bank zaoferował wykup papierów wartościowych kapitału Tier 1, upper Tier 2 i lower Tier 2 po cenach nabycia wynoszących odpowiednio 40 %, 60 % i 60 % ich wartości nominalnej w gotówce. Cena wykupu została ustalona na podstawie wartości rynkowej instrumentów i zawierała premię nie wyższą niż dziesięć punktów procentowych, którą dodano w celu zachęcenia inwestorów do wzięcia udziału w wykupie. Dnia 7 maja 2012 r. bank ogłosił wyniki wykupu (78). Całkowity udział wyniósł 66 % przy łącznym zysku kapitałowym w wysokości 333 mln EUR. Dnia 19 kwietnia 2013 r. bank zapowiedział przeprowadzenie kolejnego procesu zarządzania zobowiązaniami dotyczącego pozostającej kwoty nominalnej wynoszącej 316 mln EUR. Bank zaoferował wykup papierów wartościowych kapitału Tier 1, upper Tier 2 i lower Tier 2 po cenach nabycia wynoszących odpowiednio 35 %, 55 % i 55 % ich wartości nominalnej w gotówce. Oferowana cena wykupu została ustalona na podstawie wartości rynkowej instrumentów i zawierała premię nie wyższą niż dziesięć punktów procentowych, którą dodano w celu zachęcenia inwestorów do wzięcia udziału w wykupie. Wskaźnik akceptacji wyniósł 58 %, a zysk kapitałowy wyniósł 103 mln EUR.
(115)
W wyniku dwóch wykupów pozostająca kwota długu podporządkowanego i hybrydowego spadła z 985 mln EUR do 134 mln EUR.
2.5. ZOBOWIĄZANIA WŁADZ GRECKICH
(116)
Dnia 12 czerwca 2014 r. Grecja zobowiązała się, że bank i podmioty z nim powiązane wykonają plan restrukturyzacji przedłożony tego samego dnia i przedstawiła dalsze zobowiązania dotyczące realizacji planu restrukturyzacji. W niniejszej sekcji podsumowuje się te dalsze zobowiązania wymienione w załączniku.
(117)
Po pierwsze, Grecja zobowiązała się, że bank przeprowadzi restrukturyzację swojej działalności komercyjnej w Grecji, ustalając maksymalną liczbę oddziałów i pracowników oraz maksymalną kwotę całkowitych kosztów, które zostaną osiągnięte do dnia 31 grudnia 2017 r. (79).
(118)
Grecja zobowiązała się również, że bank zmniejszy koszty depozytów zebranych w Grecji i spełni wymóg dotyczący maksymalnej relacji kredytów do depozytów netto do dnia 31 grudnia 2017 r. (80).
(119)
W odniesieniu do zagranicznych spółek zależnych banku, Grecja zobowiązała się, że bank nie udzieli dodatkowego wsparcia kapitałowego, o ile nie zostaną spełnione z góry określone warunki. Ponadto Grecja zobowiązała się, że bank w znacznym stopniu wyeliminuje dźwignię finansową swoich aktywów międzynarodowych do dnia 30 czerwca 2018 r. (81).
(120)
Grecja zobowiązała się, że bank dokona zbycia określonej liczby papierów wartościowych oraz zmniejszy wielkość portfela niepublicznych instrumentów kapitałowych. Ponadto bank nie będzie kupował papierów wartościowych o ratingu nieinwestycyjnym poza ograniczonymi wyjątkami (82).
(121)
Grecja podjęła szereg zobowiązań dotyczących ładu korporacyjnego banku. Zobowiązała się do ograniczenia wynagrodzeń pracowników i kadry kierowniczej banku, doprowadzenia do przestrzegania przez bank greckiego prawa dotyczącego ładu korporacyjnego oraz ustanowienia efektywnej i odpowiedniej struktury organizacyjnej (83).
(122)
Ponadto Grecja zobowiązała się, że bank wprowadzi politykę kredytową wysokiej jakości w celu zapewnienia, aby decyzje o przyznaniu i restrukturyzacji kredytów miały na celu maksymalizację rentowności i zyskowności banku. Grecja zobowiązała się do przestrzegania przez bank wysokich standardów monitorowania ryzyka kredytowego oraz restrukturyzacji kredytów (84).
(123)
Szereg zobowiązań odnosi się do działań banku w odniesieniu do powiązanych kredytobiorców. Zobowiązania te mają na celu zapewnienie, aby bank nie odstąpił od ostrożnych praktyk bankowych podczas przyznawania lub restrukturyzacji kredytów dla swoich pracowników, członków kadry kierowniczej i akcjonariuszy, jak również jednostek publicznych, partii politycznych i spółek mediowych (85).
(124)
Ponadto Grecja podjęła zobowiązanie dotyczące przestrzegania przez bank ograniczeń w zakresie zachowania na rynku, takich jak zakaz wypłacania kuponów i dywidend, zakaz nabywania innych przedsiębiorstw i zakaz reklamy odnoszącej się do wsparcia ze strony państwa (86).
(125)
Zobowiązania te będą monitorowane przez pełnomocnika ds. monitorowania do dnia 31 grudnia 2018 r.
(126)
Oprócz tego Grecja wskazała, że wystąpi o zatwierdzenie ze strony Komisji przed jakimkolwiek wykupem warrantów przez bank lub jakikolwiek podmiot państwowy, w tym HFSF (87).
3. POWODY WSZCZĘCIA FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO DOTYCZĄCEGO PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO
(127)
Dnia 27 lipca 2012 r. Komisja wszczęła formalne postępowanie wyjaśniające w celu sprawdzenia, czy spełniono warunki komunikatu bankowego z 2008 r. (88) w odniesieniu do stosowności, konieczności i proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego udzielonego bankowi przez HFSF (środek B1).
(128)
Jeżeli chodzi o stosowność środka, biorąc pod uwagę fakt, że pomoc została przyznana po uprzednim dokapitalizowaniu i udzieleniu pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz uwzględniając przedłużenie okresu na ratowanie, Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy bank podjął wszystkie możliwe działania, aby zapobiec potrzebie otrzymywania pomocy w przyszłości (89). Ponadto Komisja nie mogła stwierdzić wyraźnie, kto będzie kontrolował bank po zastąpieniu pierwszego dokapitalizowania pomostowego trwałym dokapitalizowaniem (90), ponieważ kontrolę nad bankiem mogłoby uzyskać albo państwo, albo mniejszościowi właściciele prywatni. Komisja zaznaczyła, że chciałaby zapewnić, aby jakość zarządzania bankiem, a w szczególności jakość jego procesu udzielania kredytów, nie uległa pogorszeniu w żadnym przypadku.
(129)
Jeżeli chodzi o konieczność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w motywie 66 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja rozważała, czy podjęto wszystkie możliwe środki, aby uniknąć sytuacji, w której bank ponownie będzie potrzebował pomocy w przyszłości. Ponadto, ponieważ nie było pewności w kwestii długości okresu dokapitalizowania pomostowego, Komisja nie mogła stwierdzić, czy było ono wystarczające i zgodne z zasadami wynagrodzenia i podziału obciążenia w ramach zasad pomocy państwa. Dodatkowo warunki konwersji pierwszego dokapitalizowania pomostowego na trwałe dokapitalizowanie nie były znane w czasie przyjęcia decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank, w związku z czym Komisja nie mogła ich ocenić.
(130)
Jeżeli chodzi o proporcjonalność środka Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy zabezpieczenia (zakaz reklamy odnoszącej się do wsparcia ze strony państwa, zakaz wypłacania kuponów i dywidend, zakaz wykonywania opcji kupna oraz zakaz wykupu, zgodnie z motywem 71 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank) były wystarczające w odniesieniu do pierwszego dokapitalizowania pomostowego. Ponadto w motywie 72 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja stwierdziła, że zakłócenia konkurencji mogą być spowodowane brakiem reguł zapobiegających koordynacji czterech największych greckich banków (tj. banku, Eurobank, National Bank of Greece i Piraeus Bank) przez HFSF i brakiem odpowiednich zabezpieczeń, które zapobiegłyby dzieleniu się przez te banki szczególnie chronionymi informacjami handlowymi. W związku z tym Komisja zaproponowała wyznaczenie pełnomocnika ds. monitorowania, który będzie fizycznie obecny w banku.
4. UWAGI ZAINTERESOWANYCH STRON DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO
4.1. UWAGI BANKU
(131)
Dnia 30 sierpnia 2012 r. Komisja otrzymała uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank przedłożone przez bank.
(132)
W odniesieniu do stosowności środka bank zauważył, że ma on znaczenie systemowe zarówno dla Grecji, jak dla rynków bankowych na których bank prowadzi działalność. Dodał również, że jego model biznesowy jest rentowny, czego dowodzi jego długa wyróżniająca się historia.
(133)
Bank zauważył również, że obie fale dokapitalizowania stanowiły produkt uboczny poważnie pogarszającego się środowiska gospodarczego i że dodatkowe środki pomocy zostały udzielone w wyniku pogłębiania się kryzysu finansowego. Stwierdził, że do chwili obecnej był beneficjentem proporcjonalnie najniższej pomocy państwa wśród dużych greckich banków. Bank zauważył, że jeżeli chodzi o to, czy natychmiast podjęto wszystkie możliwe środki, aby uniknąć dalszej potrzeby korzystania z pomocy przez bank w przyszłości, plan restrukturyzacji będzie zawierał obszerne informacje na temat środków związanych z podziałem obciążenia, które zostały już wdrożone, są wdrażane lub są planowane. Bank zauważył również, że środki te zapewniały, aby żaden z akcjonariuszy nie został pominięty. Wraz z istniejącą silną bazą działalności i solidnym charakterem procesu oceny kapitałowej środki te przyczynią się do zapewnienia odpowiedniego dokapitalizowania banku, prowadząc do przywrócenia rentowności i ostatecznego zaprzestania z korzystania ze wsparcia państwa.
(134)
Ponadto bank z zadowoleniem przyjął wyraźne określenie warunków trwałego dokapitalizowania, które w jego opinii powinny w pełni odzwierciedlać powody, dla których potrzebował on wsparcia ze strony państwa. Zauważył również, że dokapitalizowanie uwzględnia utratę kapitału wynikającą z jego uczestnictwa w programie udziału sektora prywatnego, co stanowiło wysoce nadzwyczajne i nieprzewidywalne zdarzenie. Bank poparł opinię, że nie podejmował nadmiernego ryzyka w zakresie nabywania długu publicznego według norm greckich i europejskich. Stwierdził, że gdyby nie program udziału sektora prywatnego, uniknąłby potrzeby dokapitalizowania w 2012 r. i byłby w stanie spłacić akcje uprzywilejowane zgodnie z dotyczącymi ich warunkami określonymi w umowie. Ponadto zauważył, że nawet po odnotowaniu znacznych strat kapitałowych w wyniku uczestnictwa banku w programie udziału sektora prywatnego nadal posiadał dodatnią wartość aktywów netto.
(135)
Bank dodał, że prowadzi on działalność na bardzo silnej podstawie i był bardzo aktywny we wdrażaniu środków mających na celu skuteczne przejście przez okres skrajnych trudności. Zwrócił on uwagę, że ponieważ od początku kryzysu nie zaangażował się w żadną agresywną strategię handlową lub podejmowanie nadmiernego ryzyka, skupiając się na zarządzaniu ryzykiem kredytowym, zajął się problemem zakłóceń równowagi swojego profilu finansowania poprzez uporządkowaną eliminację dźwigni finansowej oraz aktywnie zarządzał swoją podstawą kosztów poprzez racjonalizowanie platformy operacyjnej i optymalizację wydatków na zamówienia.
(136)
Ponadto podkreślił znaczący podział obciążenia między akcjonariuszami. Wskazał on również na ważne zabezpieczenia dostępne dla sektora oficjalnego, mające na celu zapobieganie podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez dokapitalizowane banki oraz ścisłe monitorowanie właściwego wdrażania planów restrukturyzacji, w szczególności poprzez wyznaczanie przedstawicieli Ministerstwa Finansów oraz HFSF w radach dyrektorów i odnośnych komitetach. Podkreślił również, że HFSF będzie monitorował wdrażanie planu restrukturyzacji i że zawieszenie prawa głosu HFSF zostanie zniesione w przypadku istotnego uchybienia.
(137)
Z tych powodów bank uważał, że struktura i warunki trwałego dokapitalizowania zapewniać powinny silne środki zachęty dla istniejących i nowych akcjonariuszy, aby uczestniczyli oni w przyszłych podwyższeniach kapitału.
(138)
W odniesieniu do konieczności środków bank zauważył, że środek pomocy ukierunkowany był na deficyt kapitałowy spowodowany programem udziału sektora prywatnego, tak aby bank osiągnął minimalne współczynniki adekwatności kapitałowej nałożone przez narodowy bank Grecji, miał ciągły dostęp do operacji refinansujących EBC oraz był w stanie wspierać swoich klientów i grecką gospodarkę w trudnej sytuacji.
(139)
W odniesieniu do proporcjonalności środka bank zadeklarował zamiar niestosowania pomocy w celu zakłócenia konkurencji. Podkreślił również, że od momentu otrzymania pomocy państwa nie angażował się w żadną agresywną strategię handlową. Zauważył również, że ponieważ wszystkie duże greckie banki były beneficjentami pomocy oraz ponieważ zainteresowanie podmiotów zagranicznych na rynku greckim podejmowaniem ryzyka w Grecji zmniejszało się, zdolność jakiegokolwiek beneficjenta pomocy do zakłócenia konkurencji ze szkodą dla podmiotu, który nie otrzymał pomocy, została zminimalizowana.
4.2. UWAGI INNEGO GRECKIEGO BANKU
(140)
Dnia 3 stycznia 2013 r. Komisja otrzymała uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank przedłożone przez grecki bank. Bank ten stwierdził, że dokapitalizowanie greckich banków przez HFSF stanowiło zasadniczo pożądany krok w kierunku zdrowszego i rentowniejszego systemu bankowego i nie wyraził żadnego sprzeciwu wobec dokapitalizowania banku.
(141)
Wyrażając pełne poparcie dla zasady dokapitalizowania greckich banków przez HFSF, wspomniany grecki bank wyjaśnił jednak, że aby ograniczyć zakłócenia konkurencji do minimum i uniknąć dyskryminacji, oczekuje, że dokapitalizowanie przez HFSF będzie dostępne dla wszystkich banków działających w Grecji na podobnych warunkach.
5. UWAGI GRECJI DOTYCZĄCE FORMALNEGO POSTĘPOWANIA WYJAŚNIAJĄCEGO W SPRAWIE PIERWSZEGO DOKAPITALIZOWANIA POMOSTOWEGO
(142)
Dnia 5 września 2012 r. Grecja przedstawiła uwagi dotyczące decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank, które zostały przygotowane przez narodowy bank Grecji i HFSF.
5.1. UWAGI NARODOWEGO BANKU GRECJI
(143)
W odniesieniu do stosowności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji zauważył, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe było tymczasowe, biorąc pod uwagę, że proces dokapitalizowania miał zakończyć się podwyższeniem kapitału podstawowego w czterech przedmiotowych bankach.
(144)
Narodowy bank Grecji wskazał również, że dokapitalizowanie największych greckich banków stanowi część długoterminowej restrukturyzacji greckiego sektora bankowego. Zauważył on, że w przypadku gdyby bank pozostał w rękach prywatnych, kierownictwo najprawdopodobniej pozostałoby to samo, zaś w przypadku gdyby bank stał się własnością państwa (to znaczy, własnością HFSF), HFSF mógłby wyznaczyć nowe kierownictwo, które w każdym przypadku musiałoby być oceniane przez narodowy bank Grecji. Narodowy bank Grecji zwrócił uwagę, że na bieżąco ocenia ramy ładu korporacyjnego, adekwatność zarządzania i profil ryzyka każdego banku w celu zapewnienia, aby nie podejmowano nadmiernego ryzyka. Wskazał on również, że HFSF wyznaczył już swoich przedstawicieli w radach dyrektorów dokapitalizowanych banków.
(145)
W odniesieniu do konieczności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji zauważył, że dokapitalizowanie banku było ograniczone, tak aby zapewnić spełnienie obowiązujących wówczas minimalnych wymogów kapitałowych (8 %). Stwierdził również, że przedłużony okres poprzedzający dokapitalizowanie wynikał z gwałtownego pogorszenia środowiska operacyjnego w Grecji i wpływu programu udziału sektora prywatnego, złożoności całego projektu i potrzeby maksymalizacji uczestnictwa inwestorów prywatnych w podwyższeniach kapitału podstawowego.
(146)
W odniesieniu do proporcjonalności pierwszego dokapitalizowania pomostowego narodowy bank Grecji wskazał, że pełna realizacja planu restrukturyzacji, który zostanie przedłożony Komisji, była zabezpieczona przez fakt, że zawieszenie praw głosu HFSF zostałoby uchylone w przypadku bezpośredniego naruszenia planu restrukturyzacji. Narodowy bank Grecji zauważył także, że trudności banku nie wynikały ani z niedoszacowania czynników ryzyka przez kierownictwo banku, ani z agresywnych działań handlowych.
5.2. UWAGI HFSF
(147)
Jeżeli chodzi o stosowność pierwszego dokapitalizowania pomostowego, w odniesieniu do ewentualnej ingerencji państwa, w przypadku gdy państwo udziela pomocy w znacznej wysokości poprzez HFSF, a HFSF posiada pełne prawa głosu, HFSF stwierdził, że banki finansowane przez HFSF nie są uważane za podmioty publiczne ani za podmioty kontrolowane przez państwo i że nie będą kontrolowane przez państwo po trwałym dokapitalizowaniu przez HFSF. HFSF wskazał, że jest całkowicie niezależnym podmiotem prawnym prawa prywatnego posiadającym autonomię podejmowania decyzji. Nie podlega kontroli rządowej zgodnie z art. 16C ust. 2 ustawy o HFSF, który stanowi, że instytucje kredytowe, które otrzymały wsparcie kapitałowe od HFSF nie należą do szeroko rozumianego sektora publicznego. HFSF wskazał również na swoją strukturę zarządczą.
(148)
Jeżeli chodzi o interwencję HFSF w zarządzanie bankiem, HFSF zwrócił uwagę, że będzie przestrzegał autonomii banku i nie będzie ingerował w jego codzienne zarządzanie, biorąc pod uwagę, że jego rola jest ograniczona przepisami ustawy o HFSF. Stwierdził, że nie będzie żadnej ingerencji ani koordynacji ze strony państwa i że decyzje banku dotyczące procesu udzielania kredytów (między innymi w odniesieniu do zabezpieczenia, ustalania ceny i wypłacalności kredytobiorców) będą podejmowane na podstawie kryteriów komercyjnych.
(149)
HFSF wskazał, że ustawa o HFSF i umowa poprzedzająca subskrypcję zawierały właściwe zabezpieczenia, aby zapobiegać podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez obecnych prywatnych akcjonariuszy. Wskazał na elementy takie, jak (i) wyznaczenie przedstawicieli HFSF na niezależnych niewykonawczych członków rady dyrektorów banku i ich obecność podczas posiedzeń komisji; (ii) przeprowadzenie badania due diligence w banku przez HFSF; i (iii) fakt, że po ostatecznym dokapitalizowaniu jego prawa głosu będą ograniczone tylko dopóty, dopóki bank będzie przestrzegał warunków planu restrukturyzacji.
(150)
HFSF stwierdził, że wprowadzono właściwe środki w celu zapewnienia, aby banki, w których udziały ma HFSF, nie dzieliły się szczególnie chronionymi informacjami handlowymi. Środki te obejmują wyznaczanie różnych przedstawicieli HFSF do tych banków, mandaty dotyczące tych przedstawicieli, które stanowią specjalne zabezpieczanie przez przepływem informacji między przedstawicielami, oraz wyraźne wewnętrzne instrukcje dla tych przedstawicieli, aby nie przekazywali chronionych informacji handlowych tych banków. HFSF stwierdził również, że nie wykonuje swoich praw w odniesieniu do tych banków w sposób, który mógłby uniemożliwiać, ograniczać, zniekształcać lub istotnie zmniejszać lub utrudniać efektywną konkurencję. Ponadto HFSF wskazał, że członkowie jego rady dyrektorów i jego pracownicy podlegają surowym zasadom poufności i obowiązkom powierniczym oraz są związani przepisami dotyczącymi tajemnicy służbowej w stosunku do jego spraw.
6. OCENA WSPARCIA ZE STRONY PAŃSTWA DOTYCZĄCEGO NABYCIA WYBRANYCH ZOBOWIĄZAŃ TRZECH BANKÓW SPÓŁDZIELCZYCH
(151)
Komisja musi najpierw ocenić, czy wsparcie ze strony państwa związane z restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją trzech banków spółdzielczych (czyli finansowanie niedopasowań poziomu płynności, które umożliwiło umożliwiające przeniesienie depozytów, w tym zobowiązań międzybankowych, wierzytelności i zobowiązań wobec HDIGF) stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Zgodnie z powyższym przepisem pomoc państwa oznacza wszelką pomoc przyznawaną przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(152)
Komisja rozpocznie od dokonania oceny, czy następujący potencjalni beneficjenci odnieśli korzyść: (i) banki spółdzielcze i „działalność” ewentualnie przeniesiona do banku; oraz (ii) bank.
(i) Istnienie pomocy na rzecz banków spółdzielczych i „działalności” ewentualnie przeniesionej do banku
(153)
Jeżeli chodzi o banki spółdzielcze, Komisja zauważa, że Dodecanese Bank, Evia Bank i Western Macedonia Bank zostały postawione w stan likwidacji, a ich zezwolenia na prowadzenie działalności bankowej zostały cofnięte. W związku z tym nie będą one dłużej prowadziły działalności gospodarczej na rynku bankowym.
(154)
Wsparcie ze strony państwa, czyli finansowanie niedopasowań poziomu płynności, stanowiłoby pomoc w odniesieniu do przeniesionych wierzytelności i zobowiązań w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu, jedynie jeżeli wspólnie stanowiłyby one przedsiębiorstwo. Pojęcie przedsiębiorstwa obejmuje każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, niezależnie od jego statusu prawnego i sposobu jego finansowania. Działalność gospodarczą stanowi wszelka działalność polegająca na oferowaniu dóbr lub usług na danym rynku. W związku z tym w celu stwierdzenia, czy pomoc została udzielona przedsiębiorstwu, należy ocenić, czy przeniesienie wierzytelności i zobowiązań wiąże się z przeniesieniem działalności gospodarczej.
(155)
Jak wspomniano w sekcji 2.2.2, w następstwie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków spółdzielczych do banku przeniesione zostały jedynie depozyty, zobowiązania międzybankowe, wierzytelności i zobowiązania wobec HDIGF. Trzy banki spółdzielcze łącznie zatrudniały 227 pracowników i posiadały 18 oddziałów. Należy zauważyć, że nie odbyło się automatyczne przeniesienie oddziałów lub umów o pracę lub kredytów między trzema bankami spółdzielczymi i bankiem. W związku z tym fakt, że kredyty nie są przenoszone do banku, lecz pozostają w trzech bankach spółdzielczych w stanie likwidacji, brak przeniesienia oddziałów i brak automatycznego przeniesienia umów o pracę prowadzą (91) do wniosku, że nie zachodzi przeniesienie działalności gospodarczej. Przeniesione zobowiązania (tj. depozyty) nie mogą zostać uznane za beneficjenta wsparcia ze strony państwa, ponieważ nie stanowią one „przedsiębiorstwa”.
(156)
Podsumowując, trzy istniejące podmioty prawne postawione zostały w stan likwidacji i nie prowadzą już żadnej działalności bankowej. Jednocześnie przeniesione aktywa i zobowiązania nie stanowią działalności gospodarczej.
(157)
Stwierdza się zatem, że przyznanie bankowi obligacji EFSF przez HFSF w celu pokrycia niedopasowania poziomu płynności nabytych aktywów i zobowiązań trzech banków spółdzielczych nie pozwala na kontynuowanie ich działalności gospodarczej. W związku z tym wsparcie HFSF nie stanowi pomocy na rzecz zlikwidowanych podmiotów, ani pomocy na rzecz przeniesionych aktywów i zobowiązań.
(ii) Istnienie pomocy na rzecz banku
(158)
W odniesieniu do tego, czy sprzedaż aktywów i pasywów trzech banków spółdzielczych wiąże się z pomocą państwa na rzecz banku, Komisja musi ocenić, czy są spełnione pewne wymogi, a w szczególności czy: (i) proces sprzedaży ma charakter otwarty, bezwarunkowy i niedyskryminujący; (ii) sprzedaż odbywa się na warunkach rynkowych; i (iii) państwo dąży do uzyskania jak najwyższej ceny sprzedaży za odnośne aktywa i zobowiązania (92).
(159)
Jak wspomniano w motywie 52, narodowy bank Grecji skontaktował się tylko z czterema greckimi bankami o znaczeniu systemowym w celu przeprowadzenia aukcji wybranych aktywów i zobowiązań trzech banków spółdzielczych, ponieważ uważał, że depozyty należało przenieść do całkowicie dokapitalizowanych instytucji. Jedynie bank i Eurobank przedstawiły wiążące oferty. Alpha Bank wybrany został jako najlepszy oferent w konkurencyjnym przetargu zorganizowanym przez organ ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, który uwzględniał zaproponowaną cenę oraz zdolność do przejęcia i zintegrowania zakupionych depozytów w spójny i szybki sposób.
(160)
Sprzedawany pakiet obejmował tylko depozyty bez jakiejkolwiek infrastruktury. Nabywcą może zatem być tylko bank posiadający infrastrukturę i sieć oddziałów w Grecji w celu obsługi deponentów.
(161)
Ponieważ Komisja nie ma powodu, aby sądzić, że sprzedaż nie odbyła się na warunkach rynkowych, stwierdza ona, że można wykluczyć pomoc na rzecz banku, zgodnie z pkt 80 komunikatu bankowego z 2013 r., pkt 20 komunikatu w sprawie restrukturyzacji i praktyką decyzyjną Komisji (93).
(iii) Wniosek dotyczący istnienia pomocy
(162)
Wsparcie ze strony państwa związane ze sprzedażą trzech banków spółdzielczych nie przynosi korzyści żadnej działalności gospodarczej ani żadnemu przedsiębiorstwu. Środek nie stanowi więc pomocy w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
7. OCENA POMOCY PRZYZNANEJ BANKOWI
7.1. ISTNIENIE I KWOTA POMOCY
(163)
Komisja musi ustalić istnienie pomocy państwa na rzecz banku w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
7.1.1. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków (środki L1 i A)
7.1.1.1. Pomoc państwa na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach środka dotyczącego gwarancji i środka dotyczącego rządowej pożyczki obligacyjnej (środek L1)
(164)
Komisja stwierdziła już w decyzjach zatwierdzających i przedłużających program wsparcia na rzecz greckich banków (94), że pomoc na utrzymanie płynności finansowej przyznana w ramach tego programu stanowi pomoc. Przyszła pomoc na utrzymanie płynności finansowej udzielona w ramach tego programu również będzie stanowiła pomoc.
7.1.1.2. Dokapitalizowanie przez państwo przyznane w ramach środka dokapitalizowania (środek A)
(165)
Komisja stwierdziła już w decyzji z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie programu wsparcia na rzecz greckich banków, że dokapitalizowanie przewidziane w ramach jej środka dokapitalizowania stanowiłoby pomoc. Bank otrzymał 940 mln EUR w formie akcji uprzywilejowanych, które stanowiły w tym czasie 2 % aktywów ważonych ryzykiem banku.
7.1.2. Istnienie pomocy państwa w przypadku gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego (środek L2)
(166)
Komisja wyjaśniała w pkt 51 komunikatu bankowego z 2008 r., że zasilanie instytucji finansowych funduszami przez banki centralne nie stanowi pomocy, jeżeli spełnione są cztery łączne warunki dotyczące wypłacalności instytucji finansowej, zabezpieczenia instrumentu, stopy procentowej nakładanej na instytucję finansową i braku kontrgwarancji państwowej. Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe na rzecz banku stanowi pomoc, ponieważ nie spełnia ono tych czterech łącznych warunków, szczególnie dlatego, że jest gwarantowane przez państwo i jest przyznane w połączeniu z innymi środkami wsparcia.
(167)
Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe jest zgodne z wymogami określonymi w art. 107 ust. 1 Traktatu. Po pierwsze, ponieważ środek ten obejmuje gwarancję państwową na rzecz narodowego banku Grecji, wszelkie straty zostaną poniesione przez państwo. W związku z tym środek wiąże się z zasobami państwowymi. Awaryjne wsparcie płynnościowe umożliwia bankom uzyskanie finansowania wtedy, gdy nie mają dostępu do rynków finansowania międzybankowego i do zwykłych operacji refinansujących Eurosystemu. W związku z tym gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe stanowi korzyść dla banku. Ponieważ awaryjne wsparcie płynnościowe jest ograniczone do sektora bankowego, środek ma charakter selektywny. Ponieważ gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe pozwala bankowi na prowadzenie działalności na rynku i uniknięcie niewykonania zobowiązań oraz konieczności wycofania się z rynku, zakłóca ono konkurencję. Jako że bank prowadzi działalność w innych państwach członkowskich, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich prowadzą działalność lub mogłyby być zainteresowane prowadzeniem działalności w Grecji, korzyść przyznana bankowi wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(168)
Gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe (środek L2) stanowi pomoc państwa. Kwota gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego zmieniała się w czasie. Zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosiła ona 23,6 mld EUR.
7.1.3. Istnienie pomocy w przypadku środków przyznanych przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4)
7.1.3.1. Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe (środek B1)
(169)
W sekcji 5.1 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja stwierdziła już, że pierwsze dokapitalizowanie pomostowe stanowi pomoc państwa. Otrzymany kapitał wynosił 1,9 mld EUR.
7.1.3.2. Drugie dokapitalizowanie pomostowe (środek B2)
(170)
Środek B2 wdrożono przy użyciu zasobów HFSF, które, jak wyjaśniono w motywie 47 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank, wiążą się z zasobami państwowymi.
(171)
Jeśli chodzi o istnienie korzyści, środek B2 spowodował zwiększenie współczynnika kapitałowego do poziomu pozwalającego na kontynuację działalności na rynku i dostęp do finansowania w ramach Eurosystemu. Ponadto wynagrodzenie za środek B2 składało się z odsetek naliczonych od obligacji EFSF i dodatkowej opłaty w wysokości 1 %. Ponieważ wynagrodzenie jest znacznie niższe niż wynagrodzenie za podobne instrumenty kapitałowe na rynku, bank z pewnością nie byłby w stanie zebrać takiego kapitału na takich warunkach na rynku. W związku z tym w ramach środka B2 przyznano bankowi korzyść z zasobów państwowych. Ponieważ środek udostępniono tylko bankowi, miał on charakter selektywny.
(172)
W wyniku zastosowania środka B2 poprawiła się sytuacja banku, ponieważ uzyskał on środki finansowe pozwalające na dalsze spełnianie wymogów kapitałowych w sposób prowadzący do zakłóceń konkurencji. Jako że bank prowadzi działalność na innych rynkach bankowych Unii Europejskiej, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich prowadzą działalność w Grecji, środek B2 może również wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(173)
Komisja uważa, że środek B2 stanowi pomoc państwa. Został on zgłoszony jako pomoc przez organy krajowe. Otrzymany kapitał wynosił 1 042 mln EUR.
7.1.3.3. Pisemne zobowiązanie (środek B3)
(174)
W ramach środka B3 HFSF zobowiązał się do zapewnienia dodatkowego kapitału koniecznego, aby dokończyć dokapitalizowanie banku do kwoty wymaganej przez narodowy bank Grecji w ramach testu warunków skrajnych z 2012 r. HFSF otrzymuje swojej zasoby od państwa. Komisja stwierdza zatem, że pisemne zobowiązanie dotyczy zasobów państwowych. Okoliczności, w jakich HFSF może udzielać wsparcia instytucjom finansowym, są dokładnie określone i ograniczone przez prawo. W związku z tym korzystanie z tych zasobów państwowych można przypisać państwu. HFSF zobowiązał się zapewnić dodatkowy kapitał w kwocie 1 629 mln EUR.
(175)
Pisemne zobowiązanie stanowiło korzyść dla banku, ponieważ upewniło deponentów, że bank będzie w stanie zgromadzić całą konieczną kwotę kapitału, tzn. HFSF zapewni kapitał, w przypadku gdyby bankowi nie udało się zgromadzić go na rynku. Zobowiązanie to ułatwiło także gromadzenie prywatnego kapitału z rynku, ponieważ inwestorzy mieli pewność, że gdyby bankowi nie udało się pozyskać części kapitału z rynku, kapitał ten zostałby zapewniony przez HFSF. Żaden prywatny inwestor nie zgodziłby się na zobowiązanie się do dokonania zastrzyku kapitałowego przed poznaniem warunków dokapitalizowania, a w tamtym czasie bank nie miał dostępu do rynku kapitałowego. Korzyść ma charakter selektywny, ponieważ nie została przyznana wszystkim bankom prowadzącym działalność w Grecji.
(176)
Jako że bank prowadzi działalność na innych unijnych rynkach bankowych, a instytucje finansowe z innych państw członkowskich działają w Grecji, środek B3 może również wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi i zakłócić konkurencję.
(177)
Środek B3 stanowi zatem pomoc i został zgłoszony jako pomoc państwa przez władze greckie w dniu 27 grudnia 2012 r.
7.1.3.4. Udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. (środek B4)
(178)
Udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. (środek B4) stanowi konwersję pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego (środki B1 i B2) oraz częściowej realizacji pisemnego zobowiązania (środek B3) na trwałe dokapitalizowanie w wysokości 4 021 mln EUR w akcjach zwykłych. Fakt, że nie cała kwota kapitału będąca przedmiotem zobowiązania w ramach środka B3 musiała zostać faktycznie wniesiona, wynika z pozyskania kapitału od inwestorów prywatnych w kwocie 550 mln EUR. Ponieważ środek B4 stanowi konwersję przyznanej już pomocy, nadal wiąże się on z zasobami państwowymi, jednak nie zwiększa nominalnej kwoty pomocy. Zwiększa on jednak korzyść banku (i w związku z tym zakłócenie konkurencji), ponieważ stanowi trwałe dokapitalizowanie, a nie tymczasowe, jak ma to miejsce w przypadku środków B1 i B2. W porównaniu ze środkiem B3, który stanowi tylko zobowiązanie, a nie faktyczne dokapitalizowanie, środek B4 spowodował zwiększenie adekwatności kapitałowej banku i w związku z tym przynosi większe korzyści.
(179)
Komisja zauważa, że takiego wsparcia nie przyznano wszystkim bankom prowadzącym działalność w Grecji. W związku z tym korzyść przyznana bankowi ma charakter selektywny. W odniesieniu do zakłócenia konkurencji i wpływu na handel Komisja zauważa na przykład, że pomoc umożliwiła bankowi wykonywanie jego operacji w innych państwach członkowskich. Likwidacja banku wiązałaby się z zaprzestaniem jego działalności za granicą, w wyniku likwidacji tej działalności lub jej sprzedaży. W związku z tym środek zakłóca konkurencję i wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Powyższy środek stanowi pomoc państwa.
7.1.3.5. Wniosek dotyczący środków B1, B2, B3 i B4
(180)
Środki B1, B2, B3 i B4 stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu. Kwota pomocy państwa w ramach środków B1, B2, B3 i B4 wynosi 4 571 mln EUR. Jak wskazano w sekcji 7.1.3.4, tylko część kwoty zobowiązania z grudnia 2012 r. (środek B3) objęto konwersją na faktyczny zastrzyk kapitałowy (środek B4). Faktycznie wypłacona kwota wsparcia ze strony państwa wynosiła zatem jedynie 4 021 mln EUR.
(181)
Punkt 31 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi, że poza bezwzględną kwotą pomocy, Komisja musi wziąć pod uwagę pomoc „w stosunku do aktywów banku ważonych ryzykiem”. Środki B1, B2, B3 i B4 zostały przyznane w okresie jednego roku, od kwietnia 2012 r. do maja 2013 r. Podczas tego okresu aktywa ważone ryzykiem banku uległy zmianie, zwiększając się po nabyciu Emporiki Bank. Nasuwa się zatem pytanie, który poziom aktywów ważonych ryzykiem należy zastosować, a w szczególności czy pomoc państwa należy oceniać w odniesieniu do tych aktywów ważonych ryzykiem, które istniały na początku okresu, czy też do tych, które istniały na końcu tego okresu. Środki B1, B2, B3 i B4 mają na celu pokrycie potrzeb kapitałowych określonych przez narodowy bank Grecji w marcu 2012 r. (test warunków skrajnych z 2012 r.). Innymi słowy, potrzeby kapitałowe, którym zaradzić mają te środki wsparcia ze strony państwa, istniały już w marcu 2012 r. Komisja uważa zatem, że kwotę pomocy w ramach środków B1, B2, B3 i B4 należy porównywać z aktywami ważonymi ryzykiem banku na dzień 31 marca 2012 r. Fakt nabycia Emporiki Bank przez bank długo po marcu 2012 r. nie powinien prowadzić do zmniejszenia wskaźnika „pomoc w relacji do aktywów ważonych ryzykiem”. Pomoc bowiem nie wywołuje zakłóceń konkurencji w mniejszym stopniu ze względu na to, że bank dokonał nabycia, które zwiększa jego aktywa ważone ryzykiem. Przypomniała ona również, że narodowy bank Grecji, po dokapitalizowaniu z marca 2012 r. i do czasu dokapitalizowania z wiosny 2013 r., nie brał pod uwagę nabycia dokonanego przez banki greckie w celu dostosowania, w górę lub w dół, ich potrzeb kapitałowych. Czynnik ten wykazuje również, że środki B1, B2, B3 i B4 były środkami pomocy związanymi z sytuacją w obszarze działalności banku na dzień 31 marca 2012 r.
(182)
Pierwsze i drugie dokapitalizowanie pomostowe oraz pisemne zobowiązanie wyniosły łącznie 4 571 mln EUR. Kwota ta stanowi 10,3 % aktywów ważonych ryzykiem banku na dzień 31 marca 2012 r. (95).
(183)
W związku z tym, że bank zdołał przyciągnąć kapitał prywatny, faktyczna kwota zastrzyku kapitałowego dokonanego przez HFSF na rzecz banku wyniosła tylko 4 021 mln EUR, co stanowi 9,1 % aktywów ważonych ryzykiem banku na dzień 31 marca 2012 r.
7.1.4. Wniosek dotyczący istnienia pomocy i łącznej kwoty otrzymanej pomocy
(184)
Środki A, B1, B2, B3 i B4 stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
Oznaczenie środka
Środek
Rodzaj środka
Kwota pomocy
Dokapitalizowanie/aktywa ważone ryzykiem
A
Akcje uprzywilejowane
Wsparcie kapitałowe
940 mln EUR
2 %
B1 B2 B3 B4
Pierwsze dokapitalizowanie pomostowe
Drugie dokapitalizowanie pomostowe
Pisemne zobowiązanie
Udział HFSF w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r.
Wsparcie kapitałowe
4 571 mln EUR
(kwota wypłacona przez HFSF: 4 021 mln EUR)
10,3 %
(kwota wypłacona przez HFSF: 9,1 %)
Łączna pomoc kapitałowa udzielona bankowi
5 511 mln EUR
(kwota wypłacona przez HFSF: 4 961 mln EUR)
12,3 %
(kwota wypłacona przez HFSF: 11,1 %)
Oznaczenie środka
Środek
Rodzaj środka
Nominalna kwota pomocy
L1
Pomoc na utrzymanie płynności finansowej
Gwarancja
Pożyczka obligacyjna
Gwarancje: 14 mld EUR na dzień 30 listopada 2011 r.
Pożyczka obligacyjna: 1,6 mld EUR na dzień 30 września 2011 r.
L2
Awaryjne wsparcie płynnościowe gwarantowane przez państwo
Finansowanie i gwarancja
23,6 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r.
Całkowita pomoc na utrzymanie płynności finansowej udzielona bankowi
39,2 mld EUR
7.2. PODSTAWA PRAWNA OCENY ZGODNOŚCI
(185)
W art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu upoważnia się Komisję do stwierdzenia zgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym, jeżeli ma ona na celu „zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego”.
(186)
Komisja uznała, że globalny kryzys finansowy może powodować poważne zaburzenie w gospodarce państwa członkowskiego i że środki wsparcia dla banków mogą zaradzić temu zaburzeniu. Potwierdzono to w komunikacie bankowym z 2008 r., komunikacie w sprawie dokapitalizowania i komunikacie w sprawie restrukturyzacji. Komisja nadal uważa, że wymogi w zakresie pomocy państwa, która ma zostać zatwierdzona na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, są spełnione w świetle wystąpienia warunków skrajnych na rynkach finansowych. Komisja potwierdziła ten pogląd, przyjmując komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. (96) i komunikat bankowy z 2013 r.
(187)
W odniesieniu do gospodarki Grecji w decyzji zatwierdzającej i przedłużającej program wsparcia na rzecz greckich banków oraz w swoich decyzjach zatwierdzających środki pomocy państwa przyznane przez Grecję poszczególnym bankom (97) Komisja uznała, że istnieje zagrożenie poważnym zaburzeniem w gospodarce Grecji i że wsparcie państwa dla banków stanowi właściwy środek zaradczy wobec tego zaburzenia. Z tego powodu podstawę prawną oceny środków pomocy powinien stanowić art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu.
(188)
W okresie kryzysu finansowego Komisja opracowała kryteria zgodności w odniesieniu do różnych rodzajów środków pomocy. Zasady oceny środków pomocy zostały po raz pierwszy określone w komunikacie bankowym z 2008 r.
(189)
Zgodnie z punktem 15 komunikatu bankowego z 2008 r., aby pomoc była zgodna z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności:
a)
stosowności: pomoc musi być ściśle ukierunkowana, aby umożliwić skuteczne osiągnięcie celu, jakim jest zaradzenie poważnemu zaburzeniu gospodarki. Nie zostałoby to osiągnięte, gdyby środek nie był stosowny do zaburzenia, któremu ma zaradzić;
b)
konieczności: zastosowanie środka pomocy o określonej kwocie i postaci musi być konieczne do osiągnięcia danego celu. Dlatego kwota środka pomocy musi stanowić minimalną kwotę niezbędną do osiągnięcia tego celu, a jego forma musi być najbardziej odpowiednia do zaradzenia zakłóceniu;
c)
proporcjonalności: konieczne jest zachowanie właściwej równowagi między pozytywnymi skutkami środka a zakłóceniami konkurencji, tak aby zakłócenia te ograniczały się do minimum niezbędnego do osiągnięcia celów środka.
(190)
Wytyczne dotyczące środków dokapitalizowania można znaleźć w komunikacie w sprawie dokapitalizowania i komunikacie w sprawie przedłużenia z 2011 r.
(191)
Komunikat w sprawie restrukturyzacji określa podejście przyjęte przez Komisję w odniesieniu do oceny planów restrukturyzacji, w szczególności konieczność przywrócenia rentowności, zapewnienia odpowiedniego wkładu beneficjenta oraz ograniczenia zakłócenia konkurencji.
(192)
Te ramy zostały uzupełnione komunikatem bankowym z 2013 r., który ma zastosowanie do środków pomocy zgłoszonych po dniu 31 lipca 2013 r.
7.2.1. Podstawa prawna oceny zgodności pomocy na utrzymanie płynności finansowej banku (środek L1)
(193)
Pomoc na utrzymanie płynności finansowej otrzymana już przez bank została ostatecznie zatwierdzona na podstawie kolejnych decyzji zatwierdzających środki w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków oraz jego zmiany i przedłużenia (98). Jakakolwiek przyszła pomoc na utrzymanie płynności finansowej banku będzie musiała zostać przyznana w ramach programu należycie zatwierdzonego przez Komisję. Warunki takiej pomocy będą musiały zostać zatwierdzone przez Komisję zanim zostanie ona przyznana i w związku z tym nie ma potrzeby ich dalszej oceny w niniejszej decyzji.
7.2.2. Podstawa prawna oceny zgodności akcji uprzywilejowanych (środek A)
(194)
Dokapitalizowanie przyznane w 2009 r. w formie akcji uprzywilejowanych (środek A), zostało przyznane w ramach środka dokapitalizowania zatwierdzonego w 2008 r. jako część programu wsparcia na rzecz greckich banków zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. W związku z tym nie musi ono być ponownie oceniane na podstawie komunikatu bankowego z 2008 r., musi natomiast zostać ocenione wyłącznie na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.2.3. Podstawa prawna oceny zgodności gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego (środek L2)
(195)
Zgodność gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego (środek L2) należy w pierwszej kolejności ocenić w oparciu o komunikat bankowy z 2008 r. i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. Wszelkie gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe przyznane po dniu 1 sierpnia 2013 r. jest objęte komunikatem bankowym z 2013 r.
7.2.4. Podstawa prawna oceny zgodności dokapitalizowania przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4)
(196)
Zgodność środków dokapitalizowania udzielonych przez HFSF (środków B1, B2, B3 i B4), w szczególności w odniesieniu do wynagrodzenia, należy w pierwszej kolejności ocenić w oparciu o komunikat bankowy z 2008 r., komunikat w sprawie dokapitalizowania i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii zgodności środka B1 z tymi komunikatami. Ponieważ środki te zostały wdrożone przed dniem 31 lipca 2013 r., nie są one objęte komunikatem bankowym z 2013 r. Zgodność środków dokapitalizowania udzielonych przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4) należy również ocenić na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.3. ZGODNOŚĆ ŚRODKA L2 Z KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2008 r. Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE PRZEDŁUŻENIA Z 2011 r. I KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2013 r.
(197)
Aby pomoc była zgodna z art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności: stosowności, konieczności i proporcjonalności.
(198)
Ponieważ banki greckie zostały pozbawione dostępu do rynków hurtowych i stały się całkowicie zależne od finansowania z banku centralnego, jak wskazano w motywie 26, i ponieważ bank nie mógł pożyczyć wystarczającej kwoty funduszy w ramach zwykłych operacji refinansujących, potrzebował on gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego w celu uzyskania wystarczającej płynności, aby uniknąć niewykonania zobowiązań. Komisja stwierdza, że środek L2 jest odpowiednim mechanizmem w celu zaradzenia poważnym zaburzeniom, które powstałyby, jeżeli bank nie wykonywałby zobowiązań.
(199)
Ponieważ gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe wiąże się ze stosunkowo wysokimi kosztami finansowania dla banku, bank uzyskuje wystarczającą zachętę, aby unikać opierania się na tym źródle finansowania w celu rozwijania jego działalności. Bank musiałby zapłacić odsetki według stopy oprocentowania wynoszącej […] punktów bazowych więcej niż ma to miejsce w przypadku zwykłych operacji refinansujących w ramach Eurosystemu. Ponadto musiałby zapłacić na rzecz państwa opłatę gwarancyjną wynoszącą […] punktów bazowych. W rezultacie całkowity koszt gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego jest dużo wyższy niż zwykłe koszty refinansowania przez EBC. W szczególności różnica między nimi jest większa niż poziom opłaty gwarancyjnej wynikającej z komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r. W związku z tym całkowite wynagrodzenie pobierane przez państwo możne zostać uznane za wystarczające. Jeżeli chodzi o kwotę gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego, jest ona regularnie weryfikowana przez narodowy bank Grecji i EBC na podstawie faktycznych potrzeb banku. Ściśle monitorują one jego wykorzystanie i zapewniają jego ograniczenie do niezbędnego minimum. W związku z tym środek L2 nie zapewnia bankowi nadmiernej płynności, która mogłaby zostać wykorzystana w celu finansowania działalności zakłócającej konkurencję. Pomoc ograniczona jest do niezbędnej kwoty minimalnej.
(200)
Taka dokładna kontrola wykorzystania gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego i regularna weryfikacja mająca na celu ograniczenie jego wykorzystania do minimum zapewnia również proporcjonalność płynności i nie doprowadza do nadmiernego zakłócenia konkurencji. Komisja zauważa również, że Grecja zobowiązała się do wdrożenia przez bank środków restrukturyzacyjnych ograniczających jego uzależnienie od finansowania z banku centralnego i przestrzegania przez bank ograniczeń dotyczących zachowania na rynku, jak wynika z analizy zawartej w sekcji 7.6. Czynniki te zapewniają jak najszybsze zakończenie opierania się na pomocy na utrzymanie płynności finansowej oraz proporcjonalność takiej pomocy.
(201)
Środek L2 jest w związku z tym zgodny z komunikatem bankowym z 2008 r. i z komunikatem w sprawie przedłużenia z 2011 r. Ponieważ komunikat bankowy z 2013 r. nie wprowadził żadnych dodatkowych wymogów w odniesieniu do gwarancji, środek L2 jest również zgodny z komunikatem bankowym z 2013 r.
7.4. ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW B1, B2, B3 I B4 Z KOMUNIKATEM BANKOWYM Z 2008 r., KOMUNIKATEM W SPRAWIE DOKAPITALIZOWANIA I KOMUNIKATEM W SPRAWIE PRZEDŁUŻENIA Z 2011 r.
(202)
Jak wskazano w motywie 189 i zgodnie z punktem 15 komunikatu bankowego z 2008 r., aby pomoc była zgodna z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) Traktatu, musi ona spełniać ogólne kryteria zgodności (99): stosowności, konieczności i proporcjonalności.
(203)
Komunikat w sprawie dokapitalizowania i komunikat w sprawie przedłużenia z 2011 r. określają dalsze zasady dotyczące poziomu wynagrodzenia wymaganego w przypadku zastrzyków kapitałowych dokonywanych przez państwo.
7.4.1. Stosowność środków
(204)
Jeżeli chodzi o stosowność operacji dokapitalizowania przeprowadzonych przez HFSF (środki B1, B2, B3 i B4), Komisja uznaje je za stosowne, ponieważ umożliwiają one bankowi spełnianie wymogów kapitałowych. Bez dokapitalizowania ze strony HFSF bank nie byłby w stanie kontynuować swojej działalności i straciłby dostęp do operacji refinansujących EBC.
(205)
W tym względzie Komisja zauważyła w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank, że bank jest jedną z największych instytucji bankowych w Grecji, zarówno pod względem udzielania kredytów, jak i gromadzenia depozytów. W związku z tym bank jest bankiem o znaczeniu systemowym dla Grecji. W rezultacie niewykonanie zobowiązań przez bank mogłoby spowodować poważne zakłócenia w gospodarce Grecji. W istniejących wówczas okolicznościach instytucje finansowe w Grecji miały trudności z pozyskaniem finansowania. Ten brak możliwości pozyskania finansowania ograniczał ich zdolność do udzielania kredytów greckiej gospodarce. W tym kontekście zaburzenia w gospodarce zostałyby spotęgowane przez niewykonanie zobowiązań przez bank. Ponadto środki B1, B2, B3 i B4 wynikają głównie z uczestnictwa w programie udziału sektora prywatnego, tj. wydarzenia nadzwyczajnego i bardzo nieprzewidywalnego, a nie z niewłaściwego zarządzania lub podejmowania nadmiernego ryzyka przez bank. Tym samym środki mają na celu głównie poradzenie sobie ze skutkami uczestnictwa w programie udziału sektora prywatnego i przyczynienie się do utrzymania stabilności finansowej w Grecji.
(206)
W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja wyraziła wątpliwości w kwestii tego, czy podjęto natychmiast wszystkie możliwe środki zapobiegawcze w celu uniknięcia potrzeby ponownej pomocy na rzecz banku w przyszłości. Jak wskazano w motywach 121 i 122 niniejszej decyzji, Grecja zobowiązała się do wdrożenia szeregu działań związanych z ładem korporacyjnym i działalnością komercyjną banku. Jak opisano w motywach 99 i 106, bank przeprowadził również znaczącą restrukturyzację swojej działalności, przy czym wdrożono już liczne obniżki kosztów. W związku z czym wątpliwości Komisji zostały rozwiane.
(207)
W decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank Komisja wyraziła również wątpliwości w kwestii tego, czy istniały odpowiednie środki bezpieczeństwa na wypadek, gdyby państwo przejęło kontrolę nad bankiem lub gdyby prywatni akcjonariusze zachowali kontrolę, podczas gdy państwo posiadałoby udziały większościowe. Zobowiązania opisane w motywach 121 i 122 niniejszej decyzji zapewniają prowadzenie działalności kredytowej banku na zasadach komercyjnych oraz ochronę codziennej działalności przed ingerencją ze strony państwa. Ramy stosunków uzgodnione między HFSF i bankiem zapewniają także ochronę interesów państwa jako głównego akcjonariusza przed podejmowaniem nadmiernego ryzyka przez kierownictwo banku.
(208)
Środki B1, B2, B3 i B4 zapewniają więc utrzymanie stabilności finansowej w Grecji. Podejmuje się znaczące działania w celu zminimalizowania przyszłych strat i zapewnienie, aby działalność banku nie była zagrożona przez niewłaściwe zarządzanie. Na tej podstawie Komisja stwierdza, że środki B1, B2, B3 i B4 są stosowne.
7.4.2. Konieczność - ograniczenie pomocy do minimum
(209)
Zgodnie z komunikatem bankowym z 2008 r. środek pomocy musi być konieczny pod względem kwoty i formy do osiągnięcia celu. Oznacza to, że zastrzyk kapitałowy musi być dokonany w minimalnej kwocie niezbędnej do osiągnięcia tego celu.
(210)
Kwota wsparcia kapitałowego została obliczona przez narodowy bank Grecji w ramach testu warunków skrajnych, tak aby zapewnić, że kapitał podstawowy Tier 1 utrzyma się powyżej pewnego poziomu w okresie 2012-2014, co odzwierciedlono w tabeli 3. W związku z tym nie zapewnia on bankowi żadnej nadwyżki kapitału. Jak wyjaśniono w motywie 206, podjęto działania mające na celu zmniejszenie ryzyka konieczności dodatkowej pomocy na rzecz banku w przyszłości.
(211)
Jeżeli chodzi o wynagrodzenie z tytułu pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego (środki B1 i B2) Komisja przypomina, że przyznano je odpowiednio w maju 2012 r. i grudniu 2012 r. oraz wniesiono jako wkład niepieniężny w formie obligacji EFSF. HFSF otrzymał jako wynagrodzenie odsetki od obligacji EFSF naliczone od dnia wypłaty obligacji EFSF do dnia dokapitalizowania z wiosny 2013 r. oraz opłatę w wysokości 1 % (100). Jak podkreślono w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank, wynagrodzenie to mieści się poniżej przedziału 7-9 % określonego w komunikacie w sprawie dokapitalizowania. Okres niskiego wynagrodzenia był jednak ograniczony do jednego roku w przypadku środka B1 i pięciu miesięcy w przypadku środka B2 (tzn. do czasu konwersji dokapitalizowania pomostowego na dokapitalizowanie standardowe w akcjach zwykłych, tj. do czasu zastosowania środka B4). Podczas gdy pierwsze i drugie dokapitalizowanie pomostowe nie spowodowało rozmycia istniejącego akcjonariatu, dokapitalizowanie z wiosny 2013 r., które stanowiło konwersję pierwszego i drugiego dokapitalizowania pomostowego, spowodowało znaczne rozmycie wcześniej istniejącego akcjonariatu, ponieważ jego udział w kapitale własnym banku spadł do 4,9 %. Anormalna sytuacja, która trwała od dnia pierwszego dokapitalizowania pomostowego, została wtedy zakończona. W związku z powyższym wątpliwości wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank zostały rozwiane.
(212)
Po drugie, biorąc pod uwagę nietypową przyczynę trudności banku, a mianowicie fakt, że straty wynikały głównie z umorzenia długu z korzyścią dla państwa (program udziału sektora prywatnego i wykup długu, które zapewniają istotną korzyść państwu, czyli zmniejszenie zadłużenia) i ze skutków przedłużającej się recesji w gospodarce krajowej, Komisja może zaakceptować takie tymczasowe odejście od zwykłych wymogów dotyczących wynagrodzenia określonych w komunikacie w sprawie dokapitalizowania (101).
(213)
Jeżeli chodzi o środek B3, stanowił on zobowiązanie zapewnienia kapitału. Zobowiązanie podjęte w grudniu 2012 r. zostało wdrożone jako faktyczny zastrzyk kapitałowy w maju-czerwcu 2013 r., jedynie pięć miesięcy później. Z tego względu i z powodów określonych w motywie 212 brak wynagrodzenia z tytułu tego zobowiązania jest dopuszczalny.
(214)
W odniesieniu do środka B4, zgodnie z pkt 8 komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r., zastrzyki kapitałowe powinny być subskrybowane z uwzględnieniem wystarczającego dyskonta cen akcji po dostosowaniu do efektu rozmycia, aby udzielić państwu wystarczającego zapewnienia w zakresie odpowiedniego wynagrodzenia. Podczas gdy dokapitalizowanie to nie zapewniło znacznego dyskonta cen akcji, z uwzględnieniem dostosowania do efektu rozmycia, faktycznie niemożliwe było osiągnięcie znacznego dyskonta teoretycznej ceny bez prawa poboru (102). Przed dokapitalizowaniem z wiosny 2013 r. kapitalizacja rynkowa banku wynosiła jedynie kilkaset milionów euro. W związku z tym pojawia się pytanie, czy należało całkowicie wyłączyć istniejących akcjonariuszy. Komisja zauważa, że cena emisyjna została określona przy dyskoncie na poziomie 50 % w stosunku do średniej ceny rynkowej w ciągu pięćdziesięciu dni poprzedzających ustalenie ceny emisyjnej. Komisja zauważa również, że rozmycie istniejącego akcjonariatu jest znaczne, ponieważ po dokapitalizowaniu akcjonariusze ci posiadali jedynie 4,9 % akcji banku. W związku z tym zastosowanie kolejnego dyskonta ceny rynkowej miałoby niewielki wpływ na wynagrodzenie HFSF. Ze względu na szczególną sytuację greckich banków wyjaśnioną w motywie 212 oraz biorąc pod uwagę fakt, że potrzeba pomocy wynika z umorzenia długu z korzyścią dla państwa, Komisja uważa, że cena emisyjna akcji subskrybowanych przez państwo jest wystarczająco niska.
(215)
HFSF wyemitował również warranty i przydzielił po jednym warrancie na każdą nową akcję subskrybowaną przez inwestora prywatnego biorącego udział w dokapitalizowaniu z wiosny 2013 r. HFSF przydzielił te warranty bez żadnej zapłaty. Jak wyjaśniono w motywie 93, każdy warrant uprawnia do zakupu 7,40 akcji HFSF w wybranych odstępach czasu i po wybranych kursach wykonania. Kurs wykonania jest równy cenie subskrypcji przez HFSF powiększonej o roczną i skumulowaną marżę (4 % w roku pierwszym, 5 % w roku drugim, 6 % w roku trzecim, 7 % w roku czwartym, a następnie 8 % w ujęciu rocznym za okres ostatnich sześciu miesięcy). Poziom ten jest faktycznie górnym pułapem wynagrodzenia otrzymywanego przez HFSF za posiadane akcje. Wynagrodzenie to mieści się poniżej przedziału 7-9 % określonego w komunikacie w sprawie dokapitalizowania. Ponieważ wspomniane warranty stanowiły główny czynnik powodzenia emisji praw poboru i oferty na rynku niepublicznym rozpoczętej przez bank przed dokapitalizowaniem z wiosny 2013 r., Komisja uznaje jednak, że umożliwiły one bankowi zmniejszenie kwoty pomocy o 550 mln EUR. Ze względu na niski współczynnik kapitałowy banku przed dokapitalizowaniem i znaczną niepewność panującą w tamtym czasie, dostępne wówczas symulacje wskazywały, że bez warrantów inwestorzy prywatni nie osiągnęliby wystarczającego zwrotu i nie wzięliby udziału w dokapitalizowaniu. Z powodów przedstawionych w motywach 205 i 212, biorąc pod uwagę, że HFSF otrzymałby minimalne dodatnie wynagrodzenie, jeżeli warranty zostałyby wykonane, oraz że przyciągnięcie inwestorów prywatnych, aby utrzymać prywatne zarządzanie w niektórych bankach i zapobiec sytuacjom, w których cały sektor bankowy byłby kontrolowany przez HFSF, było celem protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej, Komisja może zaakceptować takie odejście od zwykłych wymogów dotyczących wynagrodzenia określonych w komunikacie w sprawie dokapitalizowania. Akceptacja ta opiera się również na fakcie, że ustawa o HFSF, zmieniona w marcu 2014 r., nie przewiduje żadnego dostosowania warrantów w przypadku podwyższenia kapitału podstawowego bez prawa pierwszeństwa oraz że w przypadku emisji praw poboru dostosować można tylko cenę wykonania warrantu, a dostosowanie może być przeprowadzone wyłącznie ex post i tylko do kwoty zrealizowanych zysków ze sprzedaży praw pierwszeństwa HFSF. Ponadto zobowiązanie Grecji do wystąpienia o zawiedzenie ze strony Komisji przed wykupem warrantów wyemitowanych przez HFSF umożliwi Komisji zapewnienie, aby jakikolwiek wykup przeprowadzony w przyszłości nie zmniejszał dodatkowo wynagrodzenia HFSF i nie zwiększał wynagrodzenia posiadaczy warrantów.
(216)
Jeżeli chodzi o fakt, że akcje HFSF są akcjami bez prawa głosu, Komisja przypomina, że potrzeba pomocy nie wynika przede wszystkim z podejmowania nadmiernego ryzyka. Dodatkowo celem protokołu dotyczącego polityki gospodarczej i finansowej było utrzymanie prywatnego zarządzania w niektórych bankach. Co więcej, ramy stosunków i automatyczne przywrócenie praw głosu w przypadku niezrealizowania planu restrukturyzacji stanowią zabezpieczenie przed podejmowaniem nadmiernego ryzyka przez prywatne podmioty zarządzające. Ponadto program udziału sektora prywatnego i wykup z grudnia 2012 r. stanowią swego rodzaju wynagrodzenie dla państwa, ponieważ jego dług wobec banku zmniejszył się o kilka miliardów euro. Z tych wszystkich powodów Komisja może zaakceptować fakt, że HFSF otrzymuje akcje bez prawa głosu. W związku z tym Komisja stwierdza, że środek B4 był konieczny.
Podsumowując, środki B1, B2, B3 i B4 są konieczne jako pomoc na ratowanie zarówno pod względem kwoty, jak i formy.
7.4.3. Proporcjonalność - środki ograniczające negatywne efekty zewnętrzne
(217)
Komisja zauważa, że Bank otrzymał bardzo wysoką kwotę pomocy państwa. Sytuacja ta może zatem prowadzić do poważnego zakłócenia konkurencji. Grecja zobowiązała się jednak do wdrożenia szeregu środków mających na celu ograniczenie negatywnych efektów zewnętrznych. W szczególności zobowiązania przewidują, że działalność banku będzie nadal prowadzona na zasadach komercyjnych, jak wyjaśniono w motywach 121 i 122. Grecja zobowiązała się także do wprowadzenia zakazu przeprowadzania transakcji nabycia oraz do przeprowadzenia szeregu transakcji zbycia, jak określono w motywach 123-124. Ograniczenia zakłócenia konkurencji omawia się w sekcji 7.6.
(218)
W banku został również minowany pełnomocnik ds. monitorowania w celu monitorowania prawidłowego wdrażania zobowiązań dotyczących ładu korporacyjnego i działalności komercyjnej. Pozwoli to zapobiec wszelkim szkodliwym zmianom w praktykach handlowych banku, a tym samym ograniczyć ewentualne negatywne efekty zewnętrzne.
(219)
Ponadto dnia 12 czerwca 2014 r. przedłożono Komisji nowy kompleksowy plan restrukturyzacji. Ten plan restrukturyzacji omawia się w sekcji 7.6.
(220)
Podsumowując, wątpliwości wyrażone w decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank zostały rozwiane. Środki B1, B2, B3 i B4 są proporcjonalne w świetle pkt 15 komunikatu bankowego z 2008 r.
7.4.4. Wniosek dotyczący zgodności dokapitalizowania HFSF z komunikatem bankowym z 2008 r., z komunikatem w sprawie dokapitalizowania i z komunikatem w sprawie przedłużenia z 2011 r.
(221)
Stwierdza się zatem, że dokapitalizowanie HFSF (środki B1, B2, B3 i B4) jest stosowne, konieczne i proporcjonalne w świetle pkt 15 komunikatu bankowego z 2008 r., komunikatu w sprawie dokapitalizowania i komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r.
7.5. ZGODNOŚĆ TRANSAKCJI NABYCIA Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE RESTRUKTURYZACJI
(222)
W pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji wyjaśnia się, że transakcje nabycia przedsiębiorstw przez banki otrzymujące pomoc nie mogą być finansowane ze środków pomocy państwa, chyba że jest to niezbędne do przywrócenia rentowności przedsiębiorstwa. Ponadto pkt 40 i 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowią, że banki nie powinny wykorzystywać pomocy państwa w celu nabycia konkurencyjnych przedsiębiorstw, chyba że nabycie stanowi część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej lub zapewnienia skutecznej konkurencji. Dodatkowo transakcje nabycia mogą zagrażać przywróceniu rentowności lub utrudniać ten proces. Komisja musi zatem ocenić, czy można pogodzić transakcje nabycia dokonane przez bank z komunikatem w sprawie restrukturyzacji.
7.5.1. Zgodność nabycia Emporiki Bank z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
7.5.1.1. Wpływ nabycia Emporiki Bank na długoterminową rentowność banku
(223)
Jeżeli chodzi o możliwość generowania zysku operacyjnego, nabycie Emporiki Bank przyspiesza powrót banku do stanu długoterminowej rentowności, ponieważ połączenie dwóch banków na tym samym rynku geograficznym umożliwia bankowi znaczną synergię, np. w formie zmniejszenia liczby pracowników, zamknięcia oddziałów i zmniejszenia kosztów ogólnych. Bank przejmuje klientów i depozyty, jednocześnie znacznie obniżając koszty dystrybucji. Poza racjonalizacją funkcjonowania centrali zamyka on znaczną liczbę oddziałów połączonego podmiotu.
(224)
Nabycie ma korzystny wpływ na bank pod względem poziomu płynności. Relacja kredytów do depozytów nabytego podmiotu wynosiła bowiem około 115 %, znacznie poniżej bardzo wysokiej relacji kredytów do depozytów banku (103). Nabycie przyczynia się więc do znacznej poprawy relacji kredytów do depozytów banku.
(225)
Ze statycznego punktu widzenia transakcja ta ma również korzystny wpływ na współczynnik kapitałowy banku, ponieważ bank nabywa wysoko skapitalizowany bank za zapłatę wynoszącą jedno euro. Na dzień 31 marca 2012 r. współczynnik adekwatności kapitałowej pro forma połączonego podmiotu wynosił 11,8 %, podczas gdy współczynnik adekwatności kapitałowej banku wynosił tylko 8,8 %. Podobnie kapitał podstawowy Tier 1 pro forma połączonego podmiotu wynosił 11,1 %, podczas gdy kapitał podstawowy Tier 1 banku wynosił 7,9 %. Wysoki kapitał Emporiki Bank stanowi ochronę przed przyszłymi stratami, które mogą wystąpić w teście warunków skrajnych, jak pokazano w tabeli 3. Statyczna obserwacja wzrostu współczynnika kapitałowego banku zawyżyła korzystny wpływ na jego długoterminową pozycję kapitałową. W związku z tym nabycie ma pozytywny wpływ na przywrócenie długoterminowej rentowności banku.
7.5.1.2. Wpływ transakcji nabycia na kwotę pomocy potrzebną bankowi
(226)
Zgodnie z pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc restrukturyzacyjna nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia innych przedsiębiorstw, a jedynie w celu pokrycia kosztów restrukturyzacji, które są konieczne do przywrócenia rentowności banku. W tym przypadku, chociaż nabycie ma pozytywny wpływ na rentowność banku, nie jest niezbędne dla jego rentowności w rozumieniu pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(227)
Zapłata banku za zakup Emporiki Bank wyniosła tylko jedno euro. W związku z tym cena nabycia nie była finansowana ze środków pomocy państwa. Z tego faktu wynika również, że zapłata ceny nabycia nie spowodowała żadnych potrzeb kapitałowych banku. Dodatkowo Emporiki Bank był odpowiednio skapitalizowany (tzn. do poziomu wymaganego na podstawie testu warunków skrajnych z 2012 r. przedstawionego w tabeli 3). W związku z tym jest mało prawdopodobne, że nabycie spowoduje jakiekolwiek potrzeby kapitałowe banku w przyszłości.
(228)
Podsumowując, w związku z nietypowymi warunkami (zakup w pełni skapitalizowanego banku za 1 EUR w celu spełnienia wymogów testu warunków skrajnych) nabycie Emporiki Bank wyjątkowo nie jest sprzeczne z wymogiem ograniczenia pomocy do minimum.
7.5.1.3. Efekt zakłócenia konkurencji spowodowany transakcjami nabycia
(229)
Zgodnie z pkt 39 i 40 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc nie powinna być wykorzystywana ze szkodą dla przedsiębiorstw nieotrzymujących pomocy, w szczególności w celu nabycia konkurencyjnych przedsiębiorstw. Punkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji stanowi również, że transakcje kupna mogą zostać zatwierdzone, jeśli stanowią one część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej lub do zapewnienia skutecznej konkurencji. W takich okolicznościach transakcja kupna powinna być uczciwa oraz powinna zapewniać warunki skutecznej konkurencji na właściwych rynkach.
(230)
Narodowy bank Grecji nie uznał Emporiki Bank za samodzielnie rentowny bank zgodnie z oceną rentowności przeprowadzoną przez zewnętrznego doradcę na początku 2012 r. Przynosił znaczne straty dla Crédit Agricole, który chciał sprzedać go właśnie z tego powodu. Gdyby sprzedaż nie była możliwa, Crédit Agricole mógłby rozważyć dopuszczenie do jego bankructwa. Transakcję można zatem uznać za część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej, o którym mowa w pkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(231)
Żaden oferent nieotrzymujący pomocy nie przedstawił ważnej oferty nabycia Emporiki Bank, a proces sprzedaży był otwarty, przejrzysty i niedyskryminacyjny. W związku z tym nie doszło do wyparcia oferentów nieotrzymujących pomocy. Ponieważ ta transakcja nabycia została zatwierdzona przez grecki urząd ds. konkurencji, wynik procesu sprzedaży nie zagraża warunkom efektywnej konkurencji w Grecji.
(232)
Dodatkowo potrzeba otrzymania pomocy przez bank nie wynika z niewłaściwego zarządzania lub podejmowania nadmiernego ryzyka. Ponadto, jak stwierdzono w motywie 227, w celu sfinansowania tego nabycia nie wykorzystano pomocy państwa (nabycie za 1 EUR banku skapitalizowanego do poziomu wymaganego do przejścia testu warunków skrajnych przeprowadzanego przez narodowy bank Grecji).
(233)
W tym kontekście można stwierdzić, że nabycie Emporiki Bank jest zgodnie z sekcją 4 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.5.1.4. Wnioski dotyczące nabycia Emporiki Bank
(234)
W świetle wyjątkowej sytuacji greckich banków oraz szczególnych warunków nabycia Emporiki Bank, stwierdza się, że nabycie to jest zgodne z wymogami określonymi w komunikacje w sprawie restrukturyzacji.
7.5.2. Zgodność nabycia wybranych aktywów i pasywów trzech banków spółdzielczych z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
7.5.2.1. Wpływ transakcji nabycia na długoterminową rentowność banku
(235)
Nabycie wybranych aktywów i pasywów trzech banków spółdzielczych wzmocni długoterminową rentowność banku.
(236)
Ściślej rzecz ujmując włączenie depozytów trzech banków spółdzielczych do bilansu banku spowodowało poprawę profilu płynności banku. Relacja kredytów do depozytów netto Alpha Bank SA zmniejszyła się o około 1,5 %, zmniejszyła się również zależność Alpha Bank SA od Eurosystemu.
(237)
Ponadto transakcje nabycia umożliwiły bankowi zwiększenie jego dochodów poprzez rozszerzenie bazy klientów w kilku obszarach geograficznych. Bank nie przejął żadnej kosztownej infrastruktury ani kosztownej sieci oddziałów. Bank nie przejął również żadnych kredytów. W związku z tym nie zwiększył ryzyka ani wymogów kapitałowych.
7.5.2.2. Wpływ nabycia na kwotę pomocy potrzebną bankowi
(238)
Zgodnie z pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia innych przedsiębiorstw, a jedynie w celu pokrycia kosztów restrukturyzacji, które są konieczne do przywrócenia rentowności banku. W tym przypadku, chociaż nabycie ma pozytywny wpływ na rentowność banku, nie jest niezbędne dla jego rentowności w rozumieniu pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(239)
Zapłata dokonana przez bank za nabycie przeniesionych aktywów i pasywów wszystkich trzech banków spółdzielczych została ustalona na poziomie 2,1 % wartości przenoszonych depozytów i wynosiła około 9 mln EUR, co stanowi 0,01 % całkowitego bilansu banku w momencie nabycia. Zapłatę tę można zatem uznać za bardzo małą. Ponadto bank zgromadził już 550 mln EUR kapitału prywatnego podczas dokapitalizowania z wiosny 2013 r.
(240)
Stwierdza się, że cena nabycia przeniesionych aktywów i pasywów (głównie depozytów) trzech banków spółdzielczych była tak niska, że nie uniemożliwiła ograniczenia pomocy do niezbędnego minimum.
7.5.2.3. Efekt zakłócenia konkurencji spowodowany transakcjami nabycia
(241)
Jak stwierdzono w motywie 229, zgodnie z pkt 39 i 40 komunikatu w sprawie restrukturyzacji, pomoc nie powinna być wykorzystywana ze szkodą dla przedsiębiorstw nieotrzymujących pomocy, w szczególności w celu nabycia konkurencyjnych przedsiębiorstw, z wyjątkiem szczególnych okoliczności.
(242)
Narodowy bank Grecji uznał, że trzy banki spółdzielcze nie są rentowne i że utrzymanie stabilności finansowej wymaga przyjęcia środków restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Transakcje nabycia można zatem uznać za część procesu konsolidacyjnego koniecznego do przywrócenia stabilności finansowej, o którym mowa w pkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(243)
Ponadto żaden oferent nieotrzymujący pomocy nie przedstawił ważnej oferty nabycia aktywów i pasywów trzech banków spółdzielczych, a jedyna inna oferta pochodziła od banku, który otrzymał jeszcze większą pomoc. Ponadto wielkość nabytych aktywów i pasywów była mała i nie spowodowała zmiany w strukturze rynku (104).
(244)
Podsumowując, Komisja uznaje, że te wyjątkowe okoliczności uzasadniają zatwierdzenie transakcji nabycia zgodnie z pkt 41 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
7.5.2.4. Wniosek dotyczący nabycia wybranych aktywów i pasywów trzech banków spółdzielczych.
(245)
W świetle szczególnych warunków nabycia wybranych aktywów i pasywów trzech banków spółdzielczych stwierdza się, że przedmiotowe transakcje nabycia są zgodne z wymogami określonymi w komunikacje w sprawie restrukturyzacji.
7.5.3. Zgodność nabycia Citibank Greece z komunikatem w sprawie restrukturyzacji
7.5.3.1. Wpływ nabycia na długoterminową rentowność banku
(246)
Nabycie Citibank Greece, w tym Diners, wzmocni długoterminową rentowność banku. Bank nabył bank kredytowy posiadający wysokie rezerwy. Ponadto wartość netto portfela kredytowego jest znacznie mniejsza niż wartość nabytych depozytów.
(247)
Włączenie depozytów Citibank Greece do bilansu banku poprawi średnio- i długoterminowy profil finansowania banku, zwiększając jednocześnie jego rentowność.
(248)
Dodatkowo poprzez nabycie bank wzmocni swoją franczyzę działalności depozytowej i zdolności gromadzenia depozytów, osiągając tym samym zrównoważony i trwały model biznesowy.
(249)
Ponadto oczekiwane znaczące synergie - pod względem funkcji centralnych, usług IT i kosztów operacyjnych - przyczynią się do długoterminowej rentowności banku.
(250)
W związku z tym nabycie ma pozytywny wpływ na przywrócenie długoterminowej rentowności banku.
7.5.3.2. Wpływ nabycia na kwotę pomocy potrzebną bankowi
(251)
Zgodnie z pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji pomoc restrukturyzacyjna nie powinna być wykorzystywana w celu nabycia innych przedsiębiorstw, a jedynie w celu pokrycia kosztów restrukturyzacji, które są konieczne do przywrócenia rentowności banku. W tym przypadku, chociaż nabycie ma pozytywny wpływ na rentowność banku, nie jest niezbędne dla jego rentowności w rozumieniu pkt 23 komunikatu w sprawie restrukturyzacji.
(252)
Zapłata (105) banku za zakup Citibank Greece i Diners wyniosła tylko 2 mln EUR.
(253)
Nabyty portfel zawiera dużą liczbę całkowicie odpisanych kredytów. Wycena nowego portfela kredytów może bowiem zrekompensować ograniczone potrzeby kapitałowe wynikające z ich włączenia do bilansu banku.
(254)
Ponadto bank zgromadził 1,2 mld EUR prywatnego kapitału po cenie za akcję wyższej niż cena za akcję, za którą HFSF subskrybował akcje w ramach dokapitalizowania z wiosny 2013 r.
(255)
W tych szczególnych okolicznościach nie można twierdzić, że nabycie zostało sfinansowane ze środków pomocy państwa. Nabycie nie zwiększy zapotrzebowania na pomoc i nie zmniejszy wynagrodzenia istniejącej pomocy.
7.5.3.3. Efekt zakłócenia konkurencji spowodowany nabyciem
(256)
Jak wskazano w motywie 241, pomoc państwa nie powinna być wykorzystywana ze szkodą dla przedsiębiorstw nieotrzymujących pomocy, w szczególności w celu nabycia konkurencyjnych przedsiębiorstw.
(257)
Cena nabycia zapłacona za Citibank Greece była wyjątkowo niska, a bank zgromadził dużą ilość kapitału prywatnego po wysokiej cenie za akcję. Nie można w związku z tym uznać, że pomoc została wykorzystana do sfinansowania tego nabycia.
(258)
Ponadto, skoro żaden oferent nieotrzymujący pomocy nie przedstawił oferty nabycia obszaru działalności nabytego przez bank, nie doszło do wyparcia inwestorów nieotrzymujących pomocy.
(259)
Podsumowując, w kontekście motywów 257 i 258, przedmiotowe nabycie nie podlega zakazowi określonemu w pkt 39 i 40 komunikatu w sprawie restrukturyzacji. Ponadto Komisja przypomina, że potrzeba otrzymania pomocy przez bank nie wynika z niewłaściwego zarządzania lub podejmowania nadmiernego ryzyka.
7.5.3.4. Wnioski dotyczące nabycia Citibank Greece
(260)
W świetle wyjątkowej sytuacji banku (106) oraz szczególnych warunków nabycia Citibank Greece, stwierdza się, że nabycie to jest zgodne z wymogami określonymi w komunikacje w sprawie restrukturyzacji.
7.6. ZGODNOŚĆ ŚRODKÓW A, B1, B2, B3 I B4 Z KOMUNIKATEM W SPRAWIE RESTRUKTURYZACJI
7.6.1. Źródła trudności i ich wpływ na ocenę na podstawie komunikatu w sprawie restrukturyzacji
(261)
Jak wskazano w sekcjach 2.1.1 i 2.1.2, trudności, z jakimi zmaga się bank, wynikają głównie z greckiego kryzysu zadłużeniowego i głębokiej recesji w Grecji i w południowej Europie. Jeżeli chodzi o pierwszy czynnik, grecki rząd stracił dostęp do rynków finansowych i ostatecznie musiał negocjować porozumienie z krajowymi i międzynarodowymi wierzycielami, program udziału sektora prywatnego, którego rezultatem było zmniejszenie wierzytelności państwa o 53,3 %. Dodatkowo 31,5 % wierzytelności wymieniono na nowe greckie obligacje skarbowe z niższą stopą procentową i z dłuższymi okresami zapadalności. Te nowe greckie obligacje skarbowe zostały odkupione przez państwo od greckich banków w grudniu 2012 r. po cenie na poziomie 30,2 %-40,1 % ich wartości nominalnej, co doprowadziło do realizacji dalszych strat greckich banków. Poza wpływem programu udziału sektora prywatnego i wykupu długu na sytuację kapitałową banku odnotował on również znaczny odpływ depozytów od 2010 r. do połowy 2012 r., ze względu na ryzyko wyjścia Grecji ze strefy euro spowodowane wysokim długiem publicznym i recesją gospodarczą.
(262)
Środki B1, B2, B3 i B4 odpowiadają kwocie 4 571 mln EUR, co stanowi mniej niż kwota straty zaksięgowanej w następstwie programu udziału sektora prywatnego (4 786 mln EUR). W przypadku gdy trudności nie są spowodowane podejmowaniem nadmiernego ryzyka, pkt 14 komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r. przewiduje, że Komisja złagodzi te wymogi.
(263)
Największa część potrzeb kapitałowych wynika ze zwykłej ekspozycji instytucji finansowej na ryzyko długu państwowego jej państwa. Fakt ten został również wskazany w motywach 58 i 69 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank. Komisja zauważa również, że ekspozycja banku na ryzyko długu państwowego była mniejsza niż w przypadku innych głównych banków w Grecji, nie można więc uznać, że bank nadmiernie skumulował ryzyko długu państwowego. W związku z tym konieczność uwzględnienia przez bank w jego planie restrukturyzacji kwestii pokusy nadużyć występuje w mniejszym stopniu niż w przypadku innych instytucji finansowych, które nadmiernie skumulowały ryzyko. Jako że środki pomocy w mniejszym stopniu zakłócają konkurencję, należy proporcjonalnie złagodzić środki podjęte w celu ograniczenia zakłóceń konkurencji. Ponieważ program udziału sektora prywatnego i wykup długu stanowią umorzenie zadłużenia z korzyścią dla państwa, wynagrodzenie dla państwa z tytułu dokapitalizowania banku może być niższe.
(264)
Ponieważ jednak recesja greckiej gospodarki wyniosła około 25 % od 2008 r., a bank nabył mniej rentowny bank, którym był Emporiki Bank, w celu przywrócenia rentowności, bank musiał dostosować swoją organizację, strukturę kosztów i sieć handlową do tego nowego otoczenia. W związku z tym, niezależnie od braku kwestii pokusy nadużyć, bank musi zracjonalizować swoją działalność w Grecji w celu zapewnienia długoterminowej rentowności.
(265)
Drugą ważną przyczyną strat banku były kredyty udzielane gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom. Komisja uważa, że straty te są głównie spowodowane wyjątkowo głęboką i przedłużającą się recesją ze spadkiem PKB o około 25 % w ciągu 5 lat, a nie ryzykownymi praktykami w zakresie udzielania kredytów przez bank. W związku z tym pomoc przyznana w celu pokrycia tych strat nie stwarza pokusy nadużyć, co ma miejsce w przypadku, gdy celem pomocy jest ochrona banku przed konsekwencjami ryzykownych zachowań z przeszłości. W związku z tym pomoc w mniejszym stopniu zakłóca konkurencję (107).
(266)
Część potrzeb kapitałowych i strat kredytowych banku pochodzi z międzynarodowych spółek zależnych banku. Na przykład w 2012 r. działalność na Cyprze, w Rumunii, Serbii, FYROM i Bułgarii przynosiła straty, natomiast działalność w Albanii osiągnęła próg rentowności. Testy warunków skrajnych przeprowadzone w 2012 r. w celu określenia potrzeb kapitałowych banku wykazały, że prognozy straty kredytowej w odniesieniu do kredytów zagranicznych wskazywały na kwotę 921 mln EUR w przypadku scenariusza podstawowego i 1 201 mln EUR w przypadku scenariusza niekorzystnego. Biorąc pod uwagę, że finansowanie wewnątrzgrupowe wyniosło kilka miliardów euro, aktywa zagraniczne również przyczyniały się do obniżenie płynności.
(267)
Podsumowując, ponieważ wśród czterech największych greckich banków bank posiadał najmniej greckich obligacji skarbowych w czasie trwania programu udziału sektora prywatnego, a strata wynikająca z programu udziału sektora prywatnego była większa niż pomoc otrzymana w ramach środków B, B2, B3 i B4, można stwierdzić, że większość strat i potrzeba pomocy podlegają pkt 14 komunikatu o przedłużeniu z 2011 r., co pozwala Komisji złagodzić określone w nim wymogi. Częściowo potrzeba pomocy, której przyczyną są straty kredytowe w Grecji, wynika z głębokiej i długiej recesji, a nie z ryzykownego udzielania kredytów. Pomoc taka nie stwarza pokusy nadużycia i w związku z tym w mniejszym stopniu zakłóca konkurencję.
(268)
Ponadto ograniczona część potrzeby pomocy wynika z podejmowania ryzyka przez bank w odniesieniu do zagranicznych spółek zależnych.
7.6.2. Rentowność
(269)
Plan restrukturyzacji musi zapewnić zdolność instytucji finansowej do przywrócenia jej długoterminowej rentowności pod koniec okresu restrukturyzacji (sekcja 2 komunikatu w sprawie restrukturyzacji). W przedmiotowym przypadku okres restrukturyzacji jest określony jako okres od daty przyjęcia niniejszej decyzji do dnia 31 grudnia 2018 r.
(270)
Grecja przedstawiła kompleksowy i szczegółowy plan restrukturyzacji zawierający pełne informacje na temat modelu biznesowego banku zgodnie z pkt 9, 10 i 11 komunikatu w sprawie restrukturyzacji. Plan restrukturyzacji określa przyczyny trudności banku oraz środki podjęte w celu zaradzenia wszystkim problemom związanym z rentownością. Plan restrukturyzacji opisuje w szczególności strategię wybraną w celu zachowania efektywności operacyjnej banku oraz poradzenia sobie z wysokim poziomem zagrożonych kredytów, niskim poziomem płynności i słabą pozycją kapitałową oraz przedsiębiorstwami zagranicznymi, które w ostatnich latach były uzależnione od spółki dominującej, jeżeli chodzi o ich finansowanie i kapitał.
7.6.2.1. Grecka działalność bankowa
(271)
W odniesieniu do płynności i zależności banku od finansowania w ramach Eurosystemu plan restrukturyzacji przewiduje ograniczony wzrost bilansu w Grecji, podczas gdy baza depozytowa powinna ponownie wzrosnąć. Zależność od gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego, która już się zmniejszyła, będzie się nadal obniżała, co pomoże bankowi zmniejszyć koszty jego finansowania.
(272)
Zobowiązanie dotyczące wskaźnika kredytów do depozytów, o którym mowa w motywie 118, zapewnia stabilność struktury bilansu banku pod koniec okresu restrukturyzacji. Sprzedaż papierów wartościowych i działalności niezwiązanej z działalnością podstawową wzmocni również poziom płynności banku. Ze względu na wciąż zagrożony poziom płynności banku, Komisja może zgodzić się na wniosek władz greckich o zezwolenie na zapewnienie bankowi płynności poprzez gwarancję i rządową pożyczkę obligacyjną w ramach programu wsparcia na rzecz greckich banków i gwarantowanego przez państwo awaryjnego wsparcia płynnościowego.
(273)
Aby zmniejszyć koszty finansowania, Grecja zobowiązała się również, że bank będzie dalej zmniejszał stopy procentowe, które płaci od depozytów w Grecji, jak opisano w motywie 118. Uzyskanie takiego zmniejszenia kosztów depozytów znacząco przyczyni się do poprawy rentowności banku przed tworzeniem rezerw.
(274)
Na początku kryzysu Bank rozpoczął proces racjonalizacji swojej sieci handlowej w Grecji poprzez redukcję liczby oddziałów i pracowników (108). Do 2017 r. całkowite koszty banku zmniejszą się o kolejne […] % w porównaniu z 2013 r. Aby osiągnąć ten cel, Grecja zobowiązała się, że bank zmniejszy liczbę swoich oddziałów i pracowników w Grecji do odpowiednio […] i […] na dzień 31 grudnia 2017 r., przy maksymalnych kosztach całkowitych (109) w Grecji wynoszących […] mln EUR. Oczekiwany wskaźnik kosztów do dochodów spadnie poniżej […] % na koniec okresu restrukturyzacji. Komisja uważa, że plan restrukturyzacji umożliwia utrzymanie efektywności banku w nowym otoczeniu rynkowym.
(275)
Inny kluczowy obszar stanowi obsługa kredytów zagrożonych, ponieważ stanowiły one 32,4 % portfela na dzień 31 grudnia 2013 r. (110). Bank zamierza wzmocnić swoją politykę kredytową (limity, pokrycie zabezpieczeniem) i skoncentrować się na działalności podstawowej, aby zminimalizować straty. Grecja zobowiązała się również, że bank będzie przestrzegał wysokich standardów w odniesieniu do polityki kredytowej w celu zarządzania ryzykiem i maksymalizacji wartości banku na każdym etapie procesu kredytowego zgodnie z opisem zawartym w motywie 122.
7.6.2.2. Ład korporacyjny
(276)
Kolejną istotną kwestią jest ład korporacyjny banku, biorąc pod uwagę, że po podwyższeniu kapitału podstawowego, którego dokonano w 2014 r., HFSF jest właścicielem 69,9 % (111) akcji banku, ale posiada ograniczone prawo głosu. Ponadto niektórzy prywatni inwestorzy kontrolujący bank również posiadają warranty i w związku z tym uzyskaliby pełną korzyść, jeżeli w trakcie okresu restrukturyzacji doszłoby do wzrostu cen akcji. Ponieważ sytuacja ta mogłaby stwarzać pokusę nadużycia, w 2013 r. uzgodniono szczególne ramy stosunków między bankiem a HFSF. Porozumienie to zapewnia ochronę codziennej działalności banku przed jakąkolwiek ingerencją ze strony głównych akcjonariuszy, zapewniając jednocześnie możliwość monitorowania przez HFSF wdrażania planu restrukturyzacji oraz zapobiegając podejmowaniu nadmiernego ryzyka przez kierownictwo banku dzięki odpowiednim procedurom konsultacji. Bank zobowiązał się również do ścisłego monitorowania ekspozycji związanej z kredytobiorcami powiązanymi. Komisja z zadowoleniem odnotowuje fakt, że HFSF automatycznie odzyskuje prawa głosu, jeżeli bank nie wdroży planu restrukturyzacji.
7.6.2.3. Działalność międzynarodowa
(277)
Niektóre części międzynarodowej działalności banku zmniejszały w przeszłości kapitał, płynność i rentowność banku, jak wyjaśniono w motywie 266.
(278)
Plan restrukturyzacji zakłada, że bank nadal będzie się skupiał na swoim rynku krajowym. Bank sprzedał już swoją nierentowną spółkę zależną na Ukrainie. Rozpoczął on także proces racjonalizacji innych spółek zależnych w celu wzmocnienia procesu zabezpieczenia kredytów i redukcji niedopasowania poziomu płynności między spółkami zależnymi. Planuje on dalszą racjonalizację swojej sieci w ramach utrzymanych spółek zależnych, jak opisano w motywie 109.
(279)
Łączna wartość aktywów zagranicznych zmniejszy się do dnia 31 grudnia 2017 r. co najmniej o kolejne […] % (w porównaniu z dniem 31 grudnia 2012 r.).
(280)
Ogólna rentowność działalności międzynarodowej zostanie przywrócona począwszy od […].
(281)
W związku z tym Komisja uważa, że bank przeprowadzi w wystarczającym stopniu restrukturyzację i zmniejszenie wielkości tych zagranicznych przedsiębiorstw w celu uniknięcia narażenia na dodatkowe potrzeby kapitałowe i niedobory płynności w przyszłości. Zobowiązanie opisane w motywie 119 dotyczące zaprzestania zastrzyków kapitałowych dużych kwot kapitału do międzynarodowych spółek zależnych banku zapewni także brak zagrożenia dla płynności lub kapitału ze strony zagranicznych spółek zależnych.
7.6.2.4. Wniosek dotyczący rentowności
(282)
Scenariusz podstawowy opisany w sekcji 2.4 pokazuje, że na koniec okresu restrukturyzacji bank będzie w stanie pokryć wszystkie swoje koszty oraz wypracować odpowiedni zwrot z kapitału własnego z uwzględnieniem profilu ryzyka banku. Jednocześnie przewiduje się, że pozycja kapitałowa banku pozostanie na zadowalającym poziomie.
(283)
Ponadto Komisja zwróciła uwagę na niekorzystny scenariusz opisany w planie restrukturyzacji banku przedłożonym przez władze greckie. Ten niekorzystny scenariusz opiera się na szeregu założeń uzgodnionych z HFSF. Uwzględnia on dłuższą i głębszą recesję, jak również poważniejszą deflację cen nieruchomości (112). Plan restrukturyzacji pokazuje, że bank jest w stanie wytrzymać w rozsądnym zakresie funkcjonowanie w warunkach skrajnych, ponieważ w niekorzystnym scenariuszu bank pozostaje rentowny i dobrze skapitalizowany na koniec okresu restrukturyzacji.
(284)
Kwota dodatkowego kapitału, która została pozyskana w 2014 r., tj. 1,2 mld EUR, wystarczy, aby bank poradził sobie ze scenariuszem podstawowym testu warunków skrajnych z 2013 r. w okresie restrukturyzacji oraz spłacił akcje uprzywilejowane, co bank uczynił w kwietniu 2014 r. (113). Bank przedłoży również narodowemu bankowi Grecji plan dotyczący kapitału warunkowego wraz ze środkami, które należy wdrożyć, jeżeli sytuacja gospodarcza będzie się dalej pogarszać. Komisja przypomina, że w ocenie potrzeb kapitałowych w oparciu o scenariusz podstawowy narodowy bank Grecji wprowadził już kilka dostosowań, których rezultatem był wzrost szacowanych potrzeb kapitałowych w porównaniu z potrzebami kapitałowymi oszacowanymi przez bank w jego własnym scenariuszu podstawowym. W związku z tym Komisja uważa, że podstawowe potrzeby kapitałowe oszacowane przez narodowy bank Grecji zakładają pewien poziom warunków skrajnych. W celu stwierdzenia rentowności banku Komisja nie wymaga, aby bank posiadał z góry kapitał wystarczający do pokrycia potrzeb kapitałowych oszacowanych w ramach scenariusza warunków skrajnych przez narodowy bank Grecji, ponieważ ten oszacowany poziom odzwierciedla wyższy poziom warunków skrajnych oraz ponieważ pozyskanie kapitału, do którego doszło w marcu 2014 r., pokazuje, że bank odzyskał dostęp do rynków kapitałowych.
(285)
Ponadto czynnikiem pozytywnym jest niedokonywanie przez bank dodatkowych inwestycji w papiery wartościowe o ratingu nieinwestycyjnym, co pomoże utrzymać jego pozycję kapitałową i poziom płynności.
(286)
Stwierdza się zatem, że bank podjął wystarczające środki w celu przywrócenia swojej długoterminowej rentowności.
7.6.3. Wkład własny i podział obciążenia
(287)
Jak stwierdzono w komunikacie w sprawie restrukturyzacji, banki i ich udziałowcy muszą w jak największym stopniu uczestniczyć w restrukturyzacji w celu ograniczenia pomocy do niezbędnego minimum. Banki powinny więc wykorzystywać własne środki do finansowania restrukturyzacji, np. poprzez sprzedaż aktywów, podczas gdy udziałowcy powinni w miarę możliwości absorbować straty banku.
7.6.3.1. Wkład własny banku: zbycie aktywów i cięcie kosztów
(288)
Bank zbył już niektóre małe spółki zagraniczne (Ukraina) i wyeliminował dźwignię finansową w odniesieniu do części swojego portfela w celu zwiększenia zarówno swojej adekwatności kapitałowej, jak i poziomu płynności. Przykładowo w latach 2009-2013 bank wyeliminował dźwignię finansową w odniesieniu do 1,9 mld EUR aktywów zagranicznych (114).
(289)
Plan restrukturyzacji przewiduje sprzedaż dalszych aktywów w Europie Południowo-Wschodniej, jak opisano w motywie 107. Biorąc pod uwagę już wdrożone procesy eliminacji dźwigi finansowej i zbywania aktywów oraz w następstwie realizacji tych zobowiązań, bank w sposób znaczący zmniejszy swój zasięg geograficzny w Europie Południowo-Wschodniej. Ograniczenie aktywów międzynarodowych banku zmniejszy również znacząco dodatkowe ryzyko dotyczące konieczności uzyskania pomocy w przyszłości. W związku z tym jest ono pomocne w zmniejszeniu kwoty pomocy do minimum.
(290)
Bank sprzedał swoją działalność ubezpieczeniową w 2007 r. Nie posiada zatem żadnej znaczącej działalności na tym rynku, którą mógłby sprzedać w celu pozyskania środków finansowych.
(291)
W celu ograniczenia swoich potrzeb kapitałowych bank nie będzie wykorzystywał kapitału, aby wspierać lub powiększać swoje zagraniczne spółki zależne, jak opisano w motywie 119. Ponadto zobowiązania podjęte przez Grecję przewidują, że bank nie będzie dokonywał kolejnych transakcji nabycia.
(292)
Bank zaangażował się również w zakrojony na szeroką skalę program redukcji kosztów, jak wskazano w sekcji 2.4.2. Jego koszty będą się w dalszym ciągu zmniejszały do 2017 r. Bank zmniejsza swoją siłę roboczą oraz redukuje wynagrodzenia. Grecja zobowiązała się również do ograniczenia wynagrodzenia kierownictwa banku, […].
7.6.3.2. Podział obciążenia między dotychczasowych akcjonariuszy i nowy kapitał pozyskany na rynku
(293)
Dotychczasowy akcjonariat banku został rozmyty w wyniku emisji praw poboru zakończonej w 2009 r. (115), a następnie w wyniku dokapitalizowania przez HFSF (środek B4) i pozyskania kapitału prywatnego w 2013 r. i w marcu 2014 r. Na przykład liczba akcji znajdujących się w posiadaniu akcjonariuszy banku, w tym inwestorzy, który dokonali zastrzyku kapitałowego w 2009 r., zmniejszyła się ze 100 % przed dokapitalizowaniem z wiosny 2013 r. do jedynie 4,9 % po tym dokapitalizowaniu. Ponadto od 2008 r. bank nie wypłacił żadnej dywidendy w gotówce. Oprócz tego podziału obciążenia między dotychczasowych akcjonariuszy, od momentu rozpoczęcia kryzysu w 2008 r. bank zgromadził znaczącą kwotę prywatnego kapitału, tj. 986 mln EUR w 2009 r., 550 mln EUR w 2013 r. oraz 1 200 mln EUR w 2014 r.
7.6.3.3. Podział obciążenia między właścicieli podporządkowanych papierów dłużnych
(294)
Właściciele podporządkowanych papierów dłużnych banku uczestniczyli w kosztach restrukturyzacji banku. Bank przeprowadził kilka procesów zarządzania zobowiązaniami w celu wygenerowania kapitału. Całkowita kwota wymiany zobowiązań wyniosła 828 mln EUR z zyskiem kapitałowym wynoszącym 436 mln EUR, jak opisano w motywie 114.
(295)
Nadal niespłacone instrumenty podlegają zakazowi wypłacania kuponów, o którym mowa w motywie 124. W związku z tym Komisja uważa, że zapewniono adekwatny podział obciążeń w odniesieniu do prywatnych inwestorów hybrydowych banku, tym samym spełniając wymogi określone w komunikacie w sprawie restrukturyzacji.
7.6.3.4. Wniosek dotyczący wkładu własnego i podziału obciążenia
(296)
W porównaniu z całkowitym dokapitalizowaniem otrzymanym od państwa poziom wkładu własnego i podziału obciążenia, w szczególności w formie sprzedaży aktywów i ograniczenia portfela kredytowego, jest dużo niższy niż poziom zwykle uznawany przez Komisję za wystarczający. Ograniczenie dotyczy jedynie działalności zagranicznej (116), która stanowi niewielką część działalności banku (117), a restrukturyzacja nie przewiduje żadnego zmniejszenia rozmiarów portfeli kredytów i depozytów w Grecji. Biorąc jednak pod uwagę elementy opisane w sekcji 7.6.1 oraz w szczególności fakt, że Alpha Bank jest bankiem, który otrzymał najmniejszą pomoc spośród dużych greckich banków, i że pomoc, którą otrzymał, w pełni kwalifikuje się do wyłączenia określonego w pkt 14 komunikatu w sprawie przedłużenia z 2011 r., na podstawie którego Komisja może zaakceptować niższy wkład własny i podział obciążenia, można uznać, że plan restrukturyzacji przewiduje wystarczające środki dotyczące wkładu własnego i podziału obciążenia.
7.6.4. Środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji
(297)
W komunikacie w sprawie restrukturyzacji wymaga się, aby plan restrukturyzacji zawierał propozycje środków służących ograniczeniu zakłóceń konkurencji i zapewnieniu konkurencyjnego sektora bankowego. Co więcej, środki te powinny uwzględniać również kwestię pokusy nadużyć oraz zapewniać, aby pomoc państwa nie została wykorzystana do finansowania zachowań antykonkurencyjnych.
(298)
Zgodnie z pkt 31 komunikatu w sprawie restrukturyzacji przy ocenie kwoty pomocy i związanych z nią zakłóceń konkurencji Komisja musi uwzględnić zarówno bezwzględną i względną kwotę pomocy otrzymaną od państwa, jak i stopień podziału obciążeń i pozycję instytucji finansowej na rynku po restrukturyzacji. W tym względzie Komisja przypomina, że bank otrzymał od państwa wsparcie kapitałowe o wartości równej 12 % aktywów ważonych ryzykiem (118). Dodatkowo bank otrzymał gwarancje zachowania płynności w wysokości 14 mld EUR na dzień 30 listopada 2011 r. oraz rządowe pożyczki obligacyjne w wysokości 1,6 mld EUR na dzień 30 września 2011 r., co stanowi łącznie 25 % bilansu banku na ten dzień. Ponadto bank otrzymał gwarantowane przez państwo awaryjne wsparcie płynnościowe. Środki mające na celu ograniczenie ewentualnych zakłóceń konkurencji są uzasadnione, w szczególności ze względu na tę dużą kwotę pomocy. Ponadto udział banku w rynku greckim jest znaczny i na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosi 15 % rynku w zakresie kredytów i 13 % w zakresie depozytów. Nabycie Emporiki Bank oraz w dużo mniejszym stopniu trzech banków spółdzielczych i działalności Citibank w Grecji zwiększyło udziały banku w rynku. Po nabyciu Emporiki Bank udziały banku w rynku w zakresie depozytów w Grecji wynosiły 21 % na dzień 30 czerwca 2013 r., podczas gdy jego udziały w rynku w zakresie kredytów hipotecznych, kredytów konsumenckich i kredytów korporacyjnych wynosiły odpowiednio 23 %, 20 % i 21 % (119). W następstwie nabycia działalności Citibank w Grecji udział banku w rynku w zakresie depozytów wzrósł o mniej niż 1 %.
(299)
Komisja przypomina, że trudności banku wynikały głównie z zewnętrznych wstrząsów, takich jak grecki kryzys zadłużeniowy i przedłużająca się recesja, które zaburzały funkcjonowanie greckiej gospodarki od 2008 r., jak zauważono już w motywie 69 decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie Alpha Bank. Konieczność uwzględnienia kwestii pokusy nadużyć jest ograniczona, ponieważ wydaje się, że bank nie podejmował nadmiernego ryzyka. Jak opisano w sekcji 7.6.1 niniejszej decyzji, skutki środków pomocy zakłócające konkurencję są mniejsze w świetle tych czynników, tym samym środki mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji są konieczne w mniejszym stopniu. Z tych względów Komisja może wyjątkowo przyjąć, że pomimo wysokiej kwoty pomocy i wysokiego udziału w rynku, plan restrukturyzacji nie przewiduje żadnego ograniczenia rozmiarów bilansu i kredytów w Grecji.
(300)
Komisja zauważa jednak, że dokapitalizowanie przez państwo umożliwiło bankowi kontynuacje działalności bankowej na rynkach zagranicznych.
(301)
W tym kontekście Komisja zauważa, że oprócz wdrożonych już procesów eliminacji dźwigni finansowej i restrukturyzacji bank będzie kontynuował do dnia 30 czerwca 2018 r. (120) procesy eliminacji dźwigni finansowej i restrukturyzacji w odniesieniu do swoich aktywów zagranicznych, oprócz zobowiązania do niewykorzystywania pomocy w celu finansowania rozwoju tych działalności. Pomoc nie zostanie zatem wykorzystana w celu zakłócenia konkurencji na tych rynkach zagranicznych.
(302)
Grecja zobowiązała się do zakazu nabywania, który zapewnia, że bank nie wykorzystywał otrzymanej pomocy państwa w celu nabycia nowych działalności. Zakaz ten przyczynia się do zapewnienia wykorzystywania pomocy wyłącznie w celu wspierania przywrócenia rentowności działalności bankowej w Grecji, a nie na przykład do celów rozwoju na rynkach zagranicznych.
(303)
Zobowiązanie zmniejszenia odsetek płaconych od greckich depozytów z niezwykle wysokiego poziomu zapewnia również niewykorzystywanie pomocy do finansowania niezrównoważonych strategii gromadzenia depozytów, które zakłócają konkurencję na rynku greckim. Podobnie zobowiązanie dotyczące wdrożenia ścisłych wytycznych w zakresie wyceny nowych kredytów na podstawie odpowiedniej oceny ryzyka kredytowego zapobiegnie zakłóceniu przez bank konkurencji na rynku greckim poprzez nieodpowiednie strategie wyceny kredytów dla klientów.
(304)
Biorąc pod uwagę szczególną sytuację opisaną w sekcji 7.6.1 oraz środki przewidziane w planie restrukturyzacji, Komisja uznaje, że istnieją wystarczające zabezpieczenia mające na celu ograniczenie zakłóceń konkurencji.
7.7. MONITOROWANIE
(305)
Zgodnie z sekcją 5 komunikatu w sprawie restrukturyzacji wymaga się sporządzania regularnych sprawozdań w celu umożliwienia Komisji weryfikacji, czy plan restrukturyzacji jest właściwie wdrażany. Zgodnie ze swoimi zobowiązaniami Grecja (121) zapewni, aby do końca okresu restrukturyzacji, tj. do dnia 31 grudnia 2018 r., pełnomocnik ds. monitorowania, który został już mianowany przez bank i zatwierdzony przez Komisję, monitorował wykonanie zobowiązań podjętych przez Grecję w odniesieniu do restrukturyzacji działalności banku w Grecji i zagranicą, ładu korporacyjnego i działalności komercyjnej. Można zatem stwierdzić, że wdrażanie planu restrukturyzacji będzie właściwie monitorowane.
8. WNIOSEK
(306)
Stwierdza się, że środki pomocy B1, B2, B3 i B4 zostały wdrożone przez Grecję niezgodnie z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 Traktatu, ponieważ zostały one wdrożone przed ich formalnym zatwierdzeniem przez Komisję. Komisja stwierdza jednak, że plan restrukturyzacji łącznie ze zobowiązaniami zawartymi w załączniku zapewnia przywrócenie długoterminowej rentowności banku, jest wystarczający w odniesieniu do podziału obciążeń i wkładu własnego oraz jest stosowny i proporcjonalny, aby zrekompensować skutki zakłóceń konkurencji wywołane przez środki pomocy będące przedmiotem badania w niniejszej decyzji. Przedstawiony plan restrukturyzacji i zobowiązania spełniają kryteria określone w komunikacie w sprawie restrukturyzacji i w związku z tym środki pomocy można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. Następujące środki wdrożone przez Grecję stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej:
a)
awaryjne wsparcie płynnościowe udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez narodowy bank Grecji i objęte gwarancją Grecji (środek L2);
b)
drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 042 mln EUR udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez grecki fundusz stabilności finansowej (Hellenic Financial Stability Fund, „HFSF”) w grudniu 2012 r. (środek B2);
c)
pisemne zobowiązanie w wysokości 1 629 mln udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez HFSF w dniu 21 grudnia 2012 r. (środek B3);
d)
dokapitalizowanie w wysokości 4 021 mln EUR udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez HFSF wiosną 2013 r. (środek B4).
2. Finansowanie przez HFSF łącznego niedopasowania poziomu płynności w wysokości 427 mln EUR w ramach przeniesienia wybranych aktywów i pasywów Banku Spółdzielczego Dodekanezu, Banku Spółdzielczego Ewii i Banku Spółdzielczego Macedonii Zachodniej do Alpha Bank SA w grudniu 2013 r. nie stanowi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu.
3. W świetle planu restrukturyzacji dotyczącego Alpha Bank Group (Alpha Bank i wszystkich jego spółek zależnych i oddziałów) przedłożonego w dniu 12 czerwca 2014 r. oraz zobowiązań przedstawionych w tym dniu przez Grecję następujące środki pomocy państwa są zgodne z rynkiem wewnętrznym:
a)
zastrzyk kapitałowy w wysokości 940 mln EUR dokonany na rzecz Alpha Bank SA przez Grecję w maju 2009 r. w ramach środka dokapitalizowania (środek A);
b)
awaryjne wsparcie płynnościowe udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez narodowy bank Grecji i objęte gwarancją Grecji od lipca 2011 r. w wysokości 23,6 mld EUR na dzień 31 grudnia 2012 r. (środek L2);
c)
pierwsze dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 900 mln EUR udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez HFSF w maju 2012 r. (środek B1);
d)
drugie dokapitalizowanie pomostowe w wysokości 1 042 mln EUR udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez HFSF w grudniu 2012 r. (środek B2);
e)
pisemne zobowiązanie w wysokości 1 629 mln udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez HFSF w dniu 21 grudnia 2012 r. (środek B3);
f)
dokapitalizowanie w wysokości 4 021 mln EUR udzielone na rzecz Alpha Bank SA przez HFSF w maju 2013 r. (środek B4).
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Greckiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 9 lipca 2014 r.