ROZHODNUTÍ RADY
ze dne 10. prosince 2013,
kterým se stanoví, že Polsko nepřijalo účinná opatření v reakci na doporučení Rady ze dne 21. června 2013
(2013/758/EU)
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 126 odst. 8 této smlouvy,
s ohledem na doporučení Evropské komise,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Podle článku 126 Smlouvy o fungování Evropské unie se členské státy mají vyvarovat nadměrných schodků veřejných financí.
(2)
Pakt o stabilitě a růstu vychází z cíle zdravých veřejných financí, které jsou prostředkem k posílení podmínek pro cenovou stabilitu a pro silný udržitelný růst, jenž bude přispívat k vytváření nových pracovních míst.
(3)
Dne 7. července 2009 Rada v souladu s čl. 104 odst. 6 Smlouvy o založení Evropského společenství (dále jen „Smlouva o ES“) rozhodla, že v Polsku existuje nadměrný schodek, a v souladu s čl. 104 odst. 7 Smlouvy o ES a článkem 3 nařízení Rady (ES) č. 1467/97 (1) vydala doporučení k jeho odstranění nejpozději do roku 2012. S cílem snížit schodek veřejných financí na hranici nebo pod hranici 3 % HDP důvěryhodným a udržitelným způsobem bylo polským orgánům doporučeno, aby v roce 2009 provedly plánovaná stimulační fiskální opatření, zajišťovaly počínaje rokem 2010 průměrnou roční strukturální korekci rozpočtu přinejmenším ve výši 1¼ % HDP, poskytly podrobná opatření ke snížení schodku pod referenční hodnotu do roku 2012 a zavedly reformy, jež by v nadcházejících letech omezily primární běžné výdaje. Rada stanovila lhůtu pro přijetí účinných opatření na 7. ledna 2010.
(4)
Dne 3. února 2010 Komise dospěla k závěru, že podle její prognózy z podzimu 2009 Polsko přijalo nezbytná opatření v souladu s doporučením Rady ze dne 7. července 2009, aby svůj schodek veřejných financí snížilo na referenční hodnotu stanovenou ve Smlouvě, a tudíž se domnívala, že žádné další kroky v rámci postupu při nadměrném schodku nejsou nutné. Na základě vlastní prognózy z podzimu 2011 dospěla Komise k názoru, že Polsko nesměřuje ke splnění cílů, a vyžádala si dodatečná opatření, která Polsko přijalo a veřejně oznámilo do 10. února 2012. Dne 11. ledna 2012 tak Komise potvrdila, že polské orgány přijaly účinná opatření ke včasnému a udržitelnému odstranění nadměrného schodku a že v případě Polska není aktuálně nezbytné podnikat v rámci postupu při nadměrném schodku další kroky.
(5)
Dne 21. června 2013 dospěla Rada k závěru, že Polsko sice přijalo účinná opatření, ale dolehly na ně nepříznivé hospodářské události se zásadními důsledky pro veřejné finance, pročež vydala revidovaná doporučení (2) (dále jen „doporučení Rady z 21. června 2013“). Polsko tak splňovalo podmínky pro prodloužení lhůty pro odstranění nadměrného schodku veřejných financí podle čl. 3 odst. 5 nařízení (ES) č. 1467/97. Rada doporučila, aby Polsko nadměrný schodek odstranilo do roku 2014. Rovněž doporučila, aby Polsko v roce 2013 dosáhlo cíle celkového schodku veřejných financí ve výši 3,6 % HDP a v roce 2014 ve výši 3,0 % HDP, což podle aktualizované prognózy Komise z jara 2013 odpovídá ročnímu zlepšení strukturálního salda rozpočtu nejméně o 0,8 % HDP v roce 2013 a o 1,3 % HDP v roce 2014. Dále doporučila, aby Polsko důsledně provádělo již přijatá opatření a zároveň je doplnilo o dodatečná opatření dostačující k odstranění nadměrného schodku do roku 2014. Navíc doporučila, aby Polsko ke snižování schodku využilo veškerých neočekávaných zisků. Rada Polsku stanovila lhůtu 1. října 2013 k přijetí účinných opatření a k tomu, aby v souladu s čl. 3 odst. 4a nařízení (ES) č. 1467/97 podrobně informovalo o konsolidační strategii, kterou za účelem dosažení cílů plánuje.
(6)
Dne 2. října 2013 předložilo Polsko zprávu o účinných opatřeních. Makroekonomický scénář, z něhož zpráva vychází, se podobá scénáři použitému pro sestavení konvergenčního programu na rok 2013. Po průměrném růstu reálného HDP o 4 % ročně v období 2001-2011 tempo hospodářské aktivity v roce 2012 zpomalilo na 1,9 %. Makroekonomický scénář, z něhož vychází zpráva o účinných opatřeních, předpokládá, že v roce 2013 růst reálného HDP ještě dále zpomalí na 1,5 %, avšak poté se vývoj zvrátí a reálný HDP vzroste o 2,5 % v roce 2014 a o 3,8 % v roce 2015. Podle prognózy Komise z podzimu 2013 by měl reálný HDP růst v roce 2013 o 1,3 % a v roce 2014 by tempo jeho růstu mělo zrychlit na 2,5 % a v roce 2015 na 2,9 %. Ve srovnání s polskými orgány je Komise méně optimistická, pokud jde o růst domácí poptávky v posuzovaném období, zejména co se týče soukromé spotřeby a soukromých investic.
(7)
Polské orgány očekávají, že se schodek veřejných financí zvýší z 3,9 % HDP v roce 2012 na 4,8 % HDP v roce 2013. To je horší prognóza než hodnota 3,5 % HDP uvedená v aktualizaci konvergenčního programu z roku 2013, a to vzhledem k tomu, že uvedená prognóza vychází z významného výpadku příjmů ve výši 1,2 % HDP a překročení výdajů o 0,1 % HDP. Polské ministerstvo financí následně předložilo projekci přebytku ve výši 4,5 % HDP v roce 2014, a to na pozadí plánované důchodové reformy, která konkrétně počítá s jednorázovým převodem aktiv v hodnotě 8,5 % HDP. Pro rok 2015 se očekává, že saldo veřejných financí bude opět vykazovat schodek, a sice ve výši 3 % HDP.
(8)
Na roky 2013 a 2014 se prognóza Komise víceméně shoduje s prognózou polských orgánů. I prognóza Komise počítá v roce 2013 se schodkem ve výši 4,8 % HDP. Zhoršení ve srovnání s hodnotou 3,9 % HDP v základním scénáři postupu při nadměrném schodku lze vysvětlit především výpadky příjmů. Pro rok 2014 se očekává, že saldo veřejných financí bude v důsledku plánované důchodové reformy vykazovat přebytek (+4,6 % HDP). Pokud jde o rok 2015, je Komise v porovnání s polskými orgány méně optimistická, neboť očekává schodek veřejných financí ve výši 3,3 % HDP. Rozdíl ve výši 0,3 procentního bodu HDP je dán hlavně nižšími běžnými příjmy založenými na nižší projekci růstu nominálního HDP, jakož i vyššími veřejnými výdaji na mezispotřebu. Cíle schodku podléhají realizačním rizikům.
(9)
Polské orgány i Komise předpokládají, že hrubý veřejný dluh zůstane během celého posuzovaného období pod hranicí 60 %. Prognóza Komise z podzimu 2013 odhaduje, že se poměr dluhu k HDP sníží z 55,6 % v roce 2012 na 51 % v roce 2014, především v důsledku oznámeného převodu aktiv penzijních fondů ve výši 8,5 % HDP, načež se v roce 2015 zvýší na 52,5 %.
(10)
Jelikož se podle prognózy Komise z podzimu 2013 předpokládá, že schodek veřejných financí v roce 2013 dosáhne 4,8 % HDP, Polsko nepochybně překročí cíl celkového schodku ve výši 3,6 % HDP doporučený Radou. Také roční očištěné strukturální úsilí v roce 2013 (0,3 % HDP) je výrazně nižší než doporučené roční fiskální úsilí (0,8 % HDP). Analýza zdola nahoru provedená u nových diskrečních opatření a doplněná o posouzení vývoje výdajů, jež je upraveno s ohledem na přečerpané a nedočerpané výdaje, které nejsou pod kontrolou vlády, ukazuje na celkové fiskální úsilí ve výši 0,2 % HDP. To zaostává za požadovanými dodatečnými opatřeními ve výši 0,4 % HDP, která jsou základem fiskálního úsilí stanoveného v doporučení Rady, a potvrzuje, že Polsko nerealizovalo fiskální úsilí v roce 2013 tak, jak Rada doporučila.
(11)
V roce 2014 Komise očekává přebytek veřejných financí ve výši 4,6 % HDP. Tím má být cíl celkového schodku splněn pouze díky jednorázovému převodu aktiv penzijních fondů. Předpokládané roční očištěné strukturální úsilí ve výši 1,4 % HDP v roce 2014 se pohybuje nad ročním fiskálním úsilím ve výši 1,3 % HDP.
(12)
Celkově lze shrnout, že Polsko nedodrželo fiskální cíle doporučené na rok 2013, přestože cíle na rok 2014 uvedené v doporučení Rady ze dne 21. června 2013 mají být podle prognóz splněny. Podle projekce Komise na rok 2015 však nelze očekávat, že náprava nadměrného schodku v roce 2014 bude udržitelná, neboť uvedený schodek má dosáhnout 3,3 % HDP,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Polsko v roce 2013 nepřijalo účinná opatření v reakci na doporučení Rady z 21. června 2013.
Článek 2
Toto rozhodnutí je určeno Polské republice.
V Bruselu dne 10. prosince 2013.
DECYZJA RADY
z dnia 10 grudnia 2013 r.
stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.
(2013/758/UE)
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 126 ust. 8,
uwzględniając zalecenie Komisji Europejskiej,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) państwa członkowskie mają unikać nadmiernego deficytu budżetowego.
(2)
Pakt stabilności i wzrostu opiera się na dążeniu do zapewnienia dobrego stanu finansów państwa jako środka służącego umocnieniu warunków stabilności cen oraz silnego, trwałego wzrostu gospodarczego, sprzyjającego tworzeniu nowych miejsc pracy.
(3)
W dniu 7 lipca 2009 r., zgodnie z art. 104 ust. 6 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), Rada podjęła decyzję, w której stwierdziła istnienie nadmiernego deficytu w Polsce, i wydała zalecenie skorygowania nadmiernego deficytu do 2012 r., zgodnie z art. 104 ust. 7 TWE oraz art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 (1). W celu obniżenia deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej 3 % PKB w sposób wiarygodny i trwały władzom Polski zalecono: planowe wdrożenie w 2009 r. budżetowych środków stymulacyjnych; zapewnienie średniego rocznego dostosowania strukturalnego o co najmniej 1¼ % PKB począwszy od 2010 r.; szybkie określenie szczegółowych środków mających na celu sprowadzenie deficytu poniżej wartości referencyjnej do 2012 r. oraz wprowadzenie reform służących ograniczeniu bieżących wydatków pierwotnych w kolejnych latach. Rada wyznaczyła dzień 7 stycznia 2010 r. jako termin na podjęcie skutecznych działań w tym celu.
(4)
W dniu 3 lutego 2010 r. Komisja stwierdziła, opierając się na swojej prognozie z jesieni 2009 r., że Polska podjęła skuteczne działania zgodnie z zaleceniem Rady z dnia 7 lipca 2009 r. w celu sprowadzenia deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych poniżej wartości referencyjnej określonej w Traktacie, oraz uznała, że nie ma potrzeby podjęcia kolejnych kroków przewidzianych w ramach procedury nadmiernego deficytu. Na podstawie swojej prognozy z jesieni 2011 r. Komisja stwierdziła jednak, że Polska nie jest na dobrej drodze do skorygowania nadmiernego deficytu i zwróciła się o podjęcie dodatkowych działań, które władze Polski uchwaliły i podały do publicznej wiadomości do dnia 10 stycznia 2012 r. W związku z tym w dniu 11 stycznia 2012 r. Komisja potwierdziła, że władze Polski podjęły skuteczne działania zmierzające do terminowej i trwałej korekty nadmiernego deficytu, a dalsze kroki wobec Polski w ramach procedury nadmiernego deficytu nie są potrzebne.
(5)
W dniu 21 czerwca 2013 r. Rada stwierdziła, że Polska podjęła skuteczne działania, ale wystąpiły niekorzystne zdarzenia gospodarcze, niosące poważne negatywne konsekwencje dla finansów publicznych, i podjęła decyzję o wydaniu zmienionego zalecenia (2). Tym samym Polska spełniała warunki przedłużenia terminu skorygowania nadmiernego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych określone w art. 3 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1467/97. Rada zaleciła, aby Polska zlikwidowała nadmierny deficyt do 2014 r. Zaleciła również, aby Polska osiągnęła wartości docelowe nominalnego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych wynoszące 3,6 % PKB w 2013 r. oraz 3,0 % PKB w 2014 r., co odpowiada rocznej poprawie strukturalnego salda budżetowego wynoszącej co najmniej 0,8 % PKB oraz 1,3 % PKB odpowiednio w latach 2013 i 2014, biorąc za podstawę zaktualizowaną prognozę Komisji z wiosny 2013 r. Zaleciła, aby Polska rygorystycznie wdrożyła już uchwalone środki, uzupełniając je o dodatkowe środki, które pozwolą na skorygowanie nadmiernego deficytu najpóźniej w 2014 r. Ponadto zaleciła, aby Polska przeznaczyła wszystkie nadzwyczajne dochody na obniżenie deficytu. Rada wyznaczyła dzień 1 października 2013 r. jako termin na podjęcie przez Polskę skutecznych działań oraz, zgodnie z art. 3 ust. 4a rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, na przedstawienie szczegółowego sprawozdania na temat planowanej strategii konsolidacji budżetowej, która ma służyć osiągnięciu wyznaczonych wartości docelowych.
(6)
W dniu 2 października 2013 r. Polska przedłożyła sprawozdanie dotyczące skutecznych działań podjętych w odpowiedzi na zalecenie Rady. Scenariusz makroekonomiczny stanowiący podstawę tego sprawozdania jest podobny do scenariusza wykorzystanego na potrzeby programu konwergencji z 2013 r. Po tym jak w latach 2001-2011 Polska odnotowywała średnią stopę wzrostu realnego PKB na poziomie 4 % rocznie, w 2012 r. tempo wzrostu gospodarczego spadło do 1,9 %. Scenariusz makroekonomiczny zakłada, że w 2013 r. stopa wzrostu realnego PKB obniży się jeszcze do poziomu 1,5 %, zanim w latach 2014 i 2015 ponownie wzrośnie do poziomu odpowiednio 2,5 % i 3,8 %. Według prognozy Komisji z jesieni 2013 r. realny PKB powinien w 2013 r. zwiększyć się o 1,3 %, a następnie tempo jego wzrostu powinno przyspieszyć do poziomu 2,5 % w 2014 r. i 2,9 % w 2015 r. W porównaniu z władzami polskimi Komisja jest mniej optymistyczna jeśli chodzi o perspektywy wzrostu popytu krajowego w okresie objętym prognozą, zwłaszcza w odniesieniu do spożycia prywatnego i inwestycji prywatnych.
(7)
Władze polskie przewidują deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych na poziomie 4,8 % PKB w 2013 r., w porównaniu z 3,9 % PKB w roku 2012. Oznacza to pogorszenie prognozy w stosunku do 3,5 % PKB zakładanych w aktualizacji programu konwergencji z 2013 r. i wynika ze znaczącego spadku dochodów o 1,2 % PKB oraz przekroczenia wydatków o 0,1 % PKB. W odniesieniu do 2014 r. polskie Ministerstwo Finansów zakłada osiągnięcie nadwyżki budżetowej w wysokości 4,5 % PKB w związku z planowaną reformą systemu emerytalnego, która w szczególności spowoduje jednorazowe przeniesienie aktywów o wartości 8,5 % PKB. W 2015 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych ma ponownie wykazywać deficyt, tym razem na poziomie 3 % PKB.
(8)
W odniesieniu do lat 2013 i 2014, prognoza Komisji jest podobna do prognozy przedstawionej przez władze polskie. W niej również zakłada się deficyt w wysokości 4,8 % PKB w 2013 r. Pogorszone - w stosunku do deficytu na poziomie 3,9 % PKB zakładanego w scenariuszu odniesienia w ramach procedury nadmiernego deficytu - prognozy wynikają głównie z oczekiwanych niższych dochodów. W 2014 r. saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych powinno według Komisji odnotować nadwyżkę (+ 4,6 % PKB) w wyniku planowanej reformy emerytalnej. W odniesieniu do 2015 r. Komisja jest mniej optymistyczna niż władze polskie i zakłada, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie 3,3 % PKB. Różnica w wysokości 0,3 punktu procentowego PKB wynika głównie z niższych dochodów bieżących będących skutkiem niższego prognozowanego wzrostu nominalnego PKB, jak również wyższych wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych na zużycie pośrednie. Osiągnięcie docelowych wartości deficytu jest obarczone ryzykiem.
(9)
Zarówno władze polskie, jak i Komisja przewidują, że dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych utrzyma się poniżej progu 60 % w całym analizowanym okresie. Według prognozy Komisji z jesieni 2013 r. wskaźnik zadłużenia powinien obniżyć się z poziomu 55,6 % w 2012 r. do 51 % w 2014 r., głównie w wyniku zapowiedzianego transferu aktywów funduszy emerytalnych o wartości 8,5 % PKB, a następnie osiągnie poziom 52,5 % PKB w 2015 r.
(10)
Ponieważ - według prognozy Komisji z jesieni 2013 r. - deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2013 r. wyniesie 4,8 % PKB, przewiduje się, że Polska nie osiągnie zaleconej przez Radę wartości docelowej deficytu nominalnego na poziomie 3,6 % PKB. Również skorygowany roczny wysiłek strukturalny w 2013 r. (0,3 % PKB) pozostaje znacznie poniżej zalecanej wartości rocznego wysiłku fiskalnego (0,8 % PKB). Oddolna analiza nowych działań dyskrecjonalnych, uzupełniona oceną rozwoju sytuacji po stronie wydatków, skorygowanych o będące poza kontrolą rządu przekroczenia wydatków i wydatki niższe od planowanych, pozwala stwierdzić łączny wysiłek fiskalny w wysokości 0,2 % PKB. Jest to mniej niż wymagane środki dodatkowe w wysokości 0,4 % PKB leżące u podstawy wartości wysiłku fiskalnego wskazanej w zaleceniu Rady i potwierdza to, że Polska nie osiągnęła w 2013 r. wysiłku fiskalnego zgodnego z zaleceniem Rady.
(11)
W odniesieniu do 2014 r. Komisja oczekuje, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych wykaże nadwyżkę w wysokości 4,6 % PKB. W związku z tym przewiduje się, że docelowa wartość deficytu nominalnego zostanie osiągnięta wyłącznie dzięki jednorazowemu transferowi aktywów funduszy emerytalnych. Prognozowany skorygowany roczny wysiłek strukturalny na poziomie 1,4 % PKB w 2014 r. przekracza zalecany roczny wysiłek fiskalny w wysokości 1,3 % PKB.
(12)
Ogólnie rzecz biorąc, Polska nie osiągnęła celów budżetowych zalecanych w odniesieniu do 2013 r., podczas gdy przewiduje się, że w 2014 r. wartości docelowe określone w zaleceniu Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. zostaną osiągnięte. Korekta nadmiernego deficytu w 2014 r. będzie jednak nietrwała, gdyż według prognoz Komisji na 2015 r. spodziewać się można, że w roku tym deficyt osiągnie 3,3 % PKB,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Polska nie podjęła w 2013 r. skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r..
Artykuł 2
Niniejsza decyzja skierowana jest do Rzeczypospolitej Polskiej.
Sporządzono w Brukseli dnia 10 grudnia 2013 r.