ROZHODNUTÍ KOMISE
ze dne 6. listopadu 2013
o opatřeních přijatých Německem ve prospěch společnosti HoKaWe Eberswalde GmbH SA.34721 (2012/C) (ex 2012/NN)
(oznámeno pod číslem C(2013) 7058)
(Pouze německé znění je závazné)
(Text s významem pro EHP)
(2014/206/EU)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 108 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na Dohodu o Evropském hospodářském prostoru, a zejména na čl. 62 odst. 1 písm. a) této dohody,
po výzvě adresované zúčastněným stranám, aby se k věci vyjádřily v souladu s výše uvedenými ustanoveními (1), a s ohledem na jejich stanoviska,
vzhledem k těmto důvodům:
1. ŘÍZENÍ
(1)
Dne 30. dubna 2012 byla Komisi doručena stížnost dřevozpracujícího podniku s provozovnou ve spolkové zemi Braniborsko, podle níž představuje rámcová dohoda mezi zemí Braniborsko a společností HoKaWe Eberswalde GmbH (dále jen ”HoKaWe”) s dobou trvání 15 let státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie (SFEU).
(2)
Dne 11. května 2012 předala Komise Německu stížnost v nedůvěrném znění a požádala o další informace. Dopisem ze dne 6. června 2012 zaujalo Německo ke stížnosti stanovisko a předalo požadované informace.
(3)
Dne 27. srpna 2012 postoupila Komise stěžovateli tuto odpověď v nedůvěrném znění a požádala o sdělení, zda si stěžovatel v této záležitosti přeje další postup. Stěžovatel sdělil dne 4. září 2012, že žádost zpět nevezme.
(4)
Komise dopisem ze dne 19. prosince 2013 Německo vyrozuměla o svém rozhodnutí zahájit ve vztahu k podpoře formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU.
(5)
Rozhodnutí Komise o zahájení řízení bylo zveřejněno v Úředním věstníku Evropské unie (2). Komise vyzvala všechny zúčastněné strany, aby k opatření zaujaly stanovisko.
(6)
Německo dopisem ze dne 28. února 2013 zaujalo k rozhodnutí stanovisko. Komisi byla dále dne 30. dubna 2013 doručena stanoviska dvou zúčastněných stran a dne 3. května 2013 stanovisko stěžovatele.
(7)
Dne 17. května 2013 byla Německu předána tato stanoviska v nedůvěrném znění. Německo k tomu dne 11. června 2013 zaujalo stanovisko a toto stanovisko doplnilo dopisem ze dne 13. června 2013.
(8)
Dopisy ze dne 2. srpna 2013, 17. září 2013 a 23. září 2013 předala Komise Německu další žádosti o informace, jež Německo zodpovědělo dopisy ze dne 15. srpna 2013, 20. září 2013 a 1. října 2013.
2. POPIS OPATŘENÍ
2.1 Příjemce podpory
(9)
Společnost HoKaWe je společnost s ručením omezeným (GmbH), která provozuje elektrárnu na dřevní biomasu v Eberswalde (Braniborsko). Elektrárna byla postavena v roce 2005 a činnost zahájila v roce 2006. V červnu 2011 zahájil Amtsgericht (okresní soud) ve Frankfurtu nad Odrou vůči společnosti HoKaWe úpadkové řízení. Podnik však doposud svou ekonomickou činnost neukončil.
(10)
Okres Barnim měl zájem získat aktiva HoKaWe s cílem pokračovat v provozu; v květnu 2012 byla přijata smlouva o prodeji aktiv HoKaWe na shromáždění věřitelů a o prodeji byl pořízen notářský zápis. Protože Spolková země Braniborsko nesouhlasila s převodem rámcové dohody o dodávkách dřeva z braniborských zemských lesů (rámcová dohoda je předmětem tohoto rozhodnutí) na nového vlastníka, okres od kupní smlouvy odstoupil.
2.2 Popis opatření
(11)
V červnu 2005 uzavřely spolková země Braniborsko a HoKaWe rámcovou dohodu o dodávkách dřeva z braniborských zemských lesů. V této dohodě byly stanoveny dodací podmínky a dodávaná množství pro dodávky dřeva (3) společnosti HoKaWe na období 15 let (1. června 2006 až 1. června 2021). Přislíbeno bylo 150 000 kubických metrů dřeva ročně ze spádové oblasti (přepravní rádius maximálně 70 km) elektrárny v Eberswalde.
(12)
V dohodě byla na rok 2004 stanovena výchozí základní cena 15,50 EUR/m3. Ve znění dohody byla dále stanovena roční cenová přizpůsobení, jež měla být dohodnuta mezi stranami na základě vývoje cenového indexu pro průmyslové dřevo Spolkového statistického úřadu (4); změny ceny dřeva oproti základní ceně by měli nést z 50 % kupující a z 50 % prodávající (dále jen „doložka o cenovém přizpůsobení“).
(13)
Pro výpočet odpovídajícího cenového přizpůsobení obsahovala nicméně dohoda následující vzorec (dále jen „vzorec cenového přizpůsobení“ nebo „vzorec“):
(14)
Musí se tudíž rozlišovat mezi doložkou o cenovém přizpůsobení podle znění dohody a vzorcem cenového přizpůsobení.
(15)
Podle Německa vyjadřuje úmysl stran doložka o cenovém přizpůsobení. To je podpořeno interním záznamem braniborského ministerstva pro zemědělství, ochranu životního prostředí a územní plánování ze dne 1. října 2003 ke schůzce mezi zástupci spolkové země Braniborsko a zástupci HoKaWe, z něhož jasně vyplývá, že cenové přizpůsobení, o které strany usilovaly v průběhu jednání, odpovídá doložce o cenovém přizpůsobení. Dále je to podpořeno záznamem braniborského ministerstva pro hospodářství a evropské záležitosti ze dne 5. ledna 2011, v němž se doporučuje přizpůsobit resp. vykládat rámcovou dohodu tak, aby se dodržovalo její znění, což by reflektovalo opravdové úmysly stran.
(16)
Pokud jde o vzorec, ten byl chybný, jak potvrzuje Německo a jak je potvrzeno ve dvou odborných posudcích vypracovaných pro spolkovou zemi Braniborsko (5) v roce 2010, a nevedl k výsledku, který by odpovídal úmyslu stran vyjádřenému v doložce o cenovém přizpůsobení.
(17)
Po vstupu dohody v platnost byla cena přizpůsobována na základě vzorce. V rozporu s úmysly vyjádřenými ve znění dohody neodpovídala cenová přizpůsobení vypočítaná podle vzorce skutečnému vývoji cenového indexu průmyslového dřeva, ale ležela výrazně pod úrovní průměrné ceny za dřevo z braniborských zemských lesů. Kromě toho vzorec nevedl k rovnoměrnému rozložení rizika cenových výkyvů mezi spolkovou zemi a společnost HoKaWe, o které usilovaly obě strany.
(18)
Důvodem je, jak je vysvětleno v 16. bodě odůvodnění chybná povaha vzorce, který úmysly stran vyjádřené v doložce o cenovém přizpůsobení neodrážel matematicky přesně (6).
(19)
Z dopisu Německa ze dne 28. února 2013 nadto vyplývá, že ohledně parametrů pro výpočet cenového přizpůsobení podle vzorce strany během doby trvání dohody vícekrát uplatnily své volné uvážení (7). Německo informovalo Komisi, že důvody k tomu už ze spisů nelze vyčíst.
(20)
Oba posudky vypracované pro spolkovou zemi Braniborsko v roce 2010 (srov. 16. bod odůvodnění) poukazují u dohody na možnou relevantnost uplatnění předpisů o státní podpoře a doporučují, aby se dohoda přizpůsobila změnou vzorce. Po jednáních mezi společností HoKaWe a spolkovou zemí Braniborsko podepsaly tudíž strany dne 26. srpna 2011 pozměněné znění dohody, které vstoupilo v platnost dne 1. července 2011. Pozměněné znění odstranilo obtíže popsané ve 12. až 19. bodě odůvodnění, přičemž se stanovilo, že od 1. července 2011 se ceny mají přizpůsobovat v souladu s doložkou o cenovém přizpůsobení, tudíž podle původních úmyslů stran. Od uvedeného dne už proto vzorec nebyl součástí dohody, a tudíž se již nemohl používat.
(21)
Spolková země Braniborsko se dále rozhodla, že s budoucími investory, kteří přebírají aktiva HoKaWe, již v dohodě nebude pokračovat.
2.3 Důvody zahájení řízení
(22)
Dne 19. prosince 2012 rozhodla Komise, že zahájí formální vyšetřovací řízení podle čl. 108 odst. 2 SFEU (dále jen „rozhodnutí o zahájení řízení“).
(23)
Ve svém rozhodnutí Komise zastávala předběžný názor, že provádění rámcové dohody mezi Spolkovou zemí Braniborsko a HoKaWe obsahuje prvek státní podpory.
(24)
Komise vznesla otázku, zda by soukromý prodejce předem akceptoval na trhu takovou odměnu, jež vyplývá z použití popsaného vzorce cenového přizpůsobení.
(25)
Komise dále vážně zpochybnila dokonce i pro případ, že by si smluvní strany nebyly vědomy chybné povahy vzorce, že během výkonu dohody jednalo Německo v souladu s tržními podmínkami. Důvodem byl vývoj ceny dřeva prodaného v rámci dohody, neboť cena vypočítaná podle vzorce byla mnohem nižší než průměrná cena dřeva ve spolkové zemi Braniborsko. Obezřetný soukromý prodávající by v podobné situaci neprodleně využil všechny možnosti, aby metodu přizpůsobení ceny změnil. Německo však až do roku 2011 dále vycházelo z daného vzorce.
(26)
Tyto úvahy vedly Komisi k předběžnému závěru, že za období od vstupu dohody v platnost (1. června 2006) do její změny (30. června 2011) nelze vyloučit zvýhodnění společnosti HoKaWe a tudíž existenci státní podpory. Vzhledem k tomu, že právní základ slučitelnosti podpory není zřejmý a ani nebyl Německem uplatněn, Komise nadto pochybovala o tom, že dané opatření lze považovat za slučitelné s vnitřním trhem.
3. PŘIPOMÍNKY ZÚČASTNĚNÝCH STRAN
(27)
V průběhu formálního vyšetřovacího řízení obdržela Komise připomínky od stěžovatele a dvě připomínky od jiných zúčastněných stran.
(28)
Stěžovatel předložil interní záznamy braniborského ministerstva pro zemědělství, ochranu životního prostředí a územní plánování z prosince 2003 a března 2004. Podle stěžovatele tyto záznamy ukazují, že již před uzavřením dohody existovaly obavy ohledně řady aspektů dohody: Tak bylo v záznamu z prosince 2003 ve vztahu k tehdejším dopadům dohody konstatováno, že dohoda by již za rok 2004 vedla k ceně, která by byla podstatně nižší než tehdejší úroveň ceny průmyslového dřeva. Podobně bylo v interním záznamu z března 2004 poukázáno na to, že metoda přizpůsobení ceny by vedla k nepřiměřeným cenovým ústupkům spolkové země Braniborsko; z toho důvodu bylo výslovně doporučeno, aby se dohoda přehodnotila resp. v některých bodech sjednala znovu.
(29)
Stěžovatel tvrdil, že žádný soukromý prodejce by za takové situace takovou dohodu neuzavřel a že soukromý prodejce by neprodleně přijal opatření, jakmile bylo zřejmé, že ceny byly nižší než tržní ceny, a nevyčkával by pět let. Stěžovatel dále v souvislosti s cenovým přizpůsobením uvedl, že dohodnuté ceny neodrážely skutečný vývoj na trhu se dřevem, ale vytvářely společnosti HoKaWe nepatřičnou výhodu. Výši podpory poskytované od roku 2006 do roku 2011 odhaduje stěžovatel na 7,3 milionu EUR (tento odhad je založen na průměrné ceně dřeva dohodnuté mezi stěžovatelem a ostatními dodavateli).
(30)
Komise mimoto obdržela připomínky od dvou dřevozpracujících závodů ve spolkové zemi Braniborsko. Podle těchto podniků se podstatná část dřeva z braniborských zemských lesů v důsledku dlouhodobé dohody vůbec nejprve nedostala na regionální trh se dřevem, což mělo vést k nepatřičnému narušení hospodářské soutěže a k existenčnímu ohrožení malých dřevozpracujících závodů ve spolkové zemi Braniborsko.
4. VYJÁDŘENÍ NĚMECKA
(31)
Německo trvalo na svém názoru, že rámcová dohoda byla v souladu s tržními podmínkami, a proto neobsahovala podporu.
(32)
Podle informací poskytnutých Německem neexistoval k datu podpisu dohody trh se dřevem určeným k výrobě energie (dále jen „palivové (energetické) dřevo“); proto se měly strany dohodnout, že cena, kterou měla uhradit společnost HoKaWe, by se měla orientovat podle ceny průmyslového dřeva, a cenová přizpůsobení by se měla orientovat podle cenového indexu pro průmyslové dřevo. Německo dále uvedlo, že znění dohody odráželo zamýšlenou metodu cenového přizpůsobení, avšak zároveň přiznalo, že výsledky dosažené vzorcem nebyly v souladu se zamýšleným rozdělením rizika cenových výkyvů mezi obě strany.
(33)
Německo tudíž argumentovalo, že výchozí základní cena a doložka o cenovém přizpůsobení, které byly stanoveny ve znění dohody, tj. cenová přizpůsobení na základě cenového indexu pro průmyslové dřevo v Německu a rovnoměrné rozložení rizika cenových výkyvů mezi stranami, je třeba v okamžiku podpisu dohody považovat za odpovídající tržním podmínkám.
(34)
Podle Německa zjistila správa braniborských zemských lesů až při reorganizaci v lednu 2009, že použití vzorce vedlo k tomu, že společnost HoKaWe platila nižší ceny než ostatní podniky. V důsledku toho zadaly příslušné braniborské orgány v roce 2010 u kanceláře RAUE LLP odborný posudek dohody a rovněž provedly interní právní analýzu dohody. Z obou odborných posudků vyplynula možná relevance uplatnění předpisů o státní podpoře na ustanovení dohody. Dále prý ministerstvo pro hospodářství a evropské záležitosti dospělo v záznamu ze dne 5. ledna 2011 k závěru, že doložka o cenovém přizpůsobení sice odpovídá tržním podmínkám, avšak cenové přizpůsobení podle vzorce představuje státní podporu; dohodu je prý tudíž třeba změnit tak, aby vzorec po změně odrážel skutečnou vůli stran. Spolková země Braniborsko tomuto doporučení v srpnu 2011 vyhověla.
(35)
Německo argumentuje tím, Spolková země Braniborsko jednala v souladu s tržními podmínkami tím, že dohoda byla v roce 2011 přizpůsobena; dřívější zásah prý nebyl možný, neboť bylo třeba dodržovat stávající smlouvy a dohodu bylo možno změnit pouze na základě vzájemné shody stran.
(36)
Německo se dále dovolává toho, že dohoda nepředstavuje státní podporu ani nenarušuje hospodářskou soutěž nebo obchod mezi členskými státy.
5. POSOUZENÍ OPATŘENÍ Z HLEDISKA USTANOVENÍ O PODPOŘE
5.1 Existence podpory
(37)
Podle čl. 107 odst. 1 SFEU „podpory poskytované v jakékoli formě státem nebo ze státních prostředků, které narušují nebo mohou narušit hospodářskou soutěž tím, že zvýhodňují určité podniky nebo určitá odvětví výroby, jsou, pokud ovlivňují obchod mezi členskými státy, neslučitelné s vnitřním trhem“.
(38)
Aby bylo možno zjistit, zda obchodní transakce mezi veřejným orgánem a ekonomickou jednotkou představuje podporu, je podle zavedené praxe Komise, jak je potvrzeno Soudním dvorem, třeba uplatnit zásadu investora v tržním hospodářství. Podle této zásady musí stát, když působí na trhu jako obchodní podnikatel, jednat jako soukromý hospodářský subjekt, jinak by mohlo docházet ke státní podpoře. Rozhodující pro existenci podpory je tedy, zda by se soukromý hospodářský subjekt v podobné situaci choval stejně, tj. zda by aktiva, zboží nebo služby prodal za stejnou cenu (zásada prodejce v rámci tržního hospodářství). Podle toho nejsou nehospodářské ohledy přípustné jako důvod pro schválení nižší ceny. Tuto zásadu opakovaně použila Komise a pokaždé ji potvrdil Soudní dvůr (8).
(39)
Proto v dané věci musí Komise vyjasnit, zda by soukromý prodejce byl ochoten uzavřít dohodu na srovnatelnou dobu trvání, se srovnatelnou výchozí základní cenou a srovnatelným mechanismem cenového přizpůsobení.
(40)
Jak je uvedeno v 11. a 12. bodě odůvodnění, rámcová dohoda stanovila na dobu 15 let, že ceny se mají každoročně přizpůsobovat v souladu s vývojem cenového indexu pro průmyslové dřevo a odpovídající změny oproti stanovené výchozí základní ceně 15,50 EUR/m3 ponesou rovným dílem stát a společnost HoKaWe. Dohoda nadto obsahovala vzorec pro výpočet tohoto cenového přizpůsobení.
Dlouhá doba trvání dohody
(41)
Stěžovatel uvádí, doba trvání dohody v délce 15 let neodpovídá běžné tržní praxi.
(42)
Komise však nemá žádné důkazy, které by opravňovaly k závěru, že tato doba trvání není v souladu s trhem. Patnáctiletá doba trvání se sice jeví poměrně dlouhou, avšak prodejce se přesto může zcela vázat na jednoho odběratele, pokud si takto jak je tomu v předmětné dohodě může být jist odbytem stejných objemů dřeva, které nadto minimálně zčásti nesplňovalo kvalitativní požadavky na průmyslové dřevo.
(43)
Z tohoto důvodu a s ohledem plánované rozložení rizika cenových výkyvů nelze vyloučit, že by soukromý prodejce uzavřel dohodu se srovnatelnou dobou trvání.
Sjednaná výchozí základní cena
(44)
Podobně ani k výchozí základní ceně 15,50 EUR/m3 nemá Komise žádné náznaky, že by tato cena nebyla v souladu s trhem.
(45)
Jak uvedlo Německo, v okamžiku podpisu dohody neexistovala zavedená tržní cena pro palivové (energetické) dřevo. Z tohoto důvodu použily strany dohody jako základ pro rámcovou dohodu dřevo průmyslové. Podle přehledu tržních cen průmyslového dřeva, který předložil stěžovatel, lze pro rok 2004 považovat za odpovídající tržním podmínkám ceny mezi 15,50 EUR/m3 a 17,50 EUR/m3 a pro rok 2005 ceny mezi 15,00 EUR/m3 a 17,00 EUR/m3. Rovněž vzhledem ke skutečnosti, že se jedná se o dlouhodobou dohodu, zůstala dohodnutá výchozí základní cena ve výši 15,50 EUR/m3 v rámci cen odpovídajících trhu s průmyslovým dřevem.
(46)
Záznam braniborského ministerstva pro zemědělství, ochranu životního prostředí a územní plánování ze dne 1. října 2003 dále ukazuje, že zástupci spolkové země Braniborsko během jednání navrhovali výchozí základní cenu ve výši 15,50 EUR/m3, naproti tomu společnost HoKaWe usilovala o cenu 15,00 EUR/m3. Strany se nakonec dohodly na vyšší ceně, tj. na 15,50 EUR/m3.
(47)
Výchozí základní cenu 15,50 EUR/m3 tudíž lze považovat za odpovídající tržním podmínkám. Jelikož neexistovala žádná tržní cena, které by se mohla použít pro účely srovnání, a kvalitativní požadavky na palivové (energetické) dřevo přinejmenším nejsou vyšší než na průmyslové dřevo, bylo ze strany spolkové země Braniborsko obhajitelné uzavřít dohodu, podle níž bude cena založena na ceně průmyslového dřeva (základní cena). Dohodnutá cena byla výsledkem jednání stran a ležela v rozmezí tržní ceny pro průmyslové dřevo ve spolkové zemi Braniborsko. Byla dohodnuta při znalosti kvality dřeva, které bylo k dispozici z braniborských zemských lesů (9), a odpovídá tedy ceně, kterou by soukromý prodávající považoval za přijatelnou u dodávek dřeva dané kvality.
Cenové přizpůsobení
(48)
Pokud jde o cenové přizpůsobení, je třeba, jak je vysvětleno ve 14. bodě odůvodnění, rozlišovat mezi doložkou o cenovém přizpůsobení a skutečně provedenými cenovými přizpůsobeními provedenými na základě vzorce.
(49)
Komise nemá žádné důkazy o tom, že by doložka o cenovém přizpůsobení nebyla v souladu s trhem. Podle výkladů k výchozí základní ceně ve 45. bodě odůvodnění neexistoval žádný index pro vývoj cen palivového (energetického) dřeva. Bylo tedy obhajitelné, že se nejenom použila cena průmyslového dřeva jakožto základ pro výchozí základní cenu, nýbrž dohodla se také cenová přizpůsobení sledující cenový index pro průmyslové dřevo.
(50)
Ve znění dohody bylo navíc stanoveno rozložení rizika cenových výkyvů rovným dílem na obě strany. Protože v době podpisu této dohody nebyl cenový vývoj jednoznačně předvídatelný, došlo v důsledku tohoto mechanismu k tomu, že obě strany sdílely jak riziko, tak i (potenciální) zisky, což mohlo mít rovněž příznivý dopad na spolkovou zemi Braniborsko. S ohledem na tuto nejistotu by s takovou doložkou mohl souhlasit i soukromý prodávající. Tuto doložku je tudíž třeba považovat za doložku, která je v souladu s trhem.
(51)
Z toho plyne, že doložka o cenovém přizpůsobení, která stanovila vývoj ceny souběžně s cenovým indexem pro průmyslové dřevo a rozložení rizika cenových výkyvů rovným dílem na obě strany, byla v souladu s trhem a obezřetný soukromý prodávající by býval takovou dohodu uzavřel.
(52)
Jak již bylo uvedeno, prováděla se skutečná cenová přizpůsobení na základě vzorce. Z následující souhrnné tabulky vyplývá, že ceny vyplývající z uplatňování vzorce byly zřetelně nižší než ceny, které by bývaly vyplynuly z použití doložky o cenovém přizpůsobení:
(v EUR/m3)
Cena skutečně zaplacená (na základě použití vzorce)
Cena vyplývající z doložky o cenové m přizpůsobení (10)
Průměrná cena u dřeva všeho druhu ve spolkové zemi Braniborsko
2006
13,00
15,42
17,72
2007
13,21
15,95
21,02
2008
16,55
20,96
22,76
2009
16,42
20,76
19,20
2010
16,14
20,03
24,50
2011
15,79
19,33
neuvedeno
(53)
Tabulka také ukazuje, že ceny vypočtené podle vzorce nejen byly podstatně nižší než ceny, které by byly vyplývaly z použití doložky o cenovém přizpůsobení, ale také podstatně nižší než průměrné ceny ve spolkové zemi Braniborsko.
(54)
Tyto dopady vzorce byly nadto předvídatelné již před podpisem dohody. Tato skutečnost je obzvláště významná, neboť k vyjasnění toho, zda by soukromý prodávající na trhu býval jednal stejně nebo podobně jako spolková země Braniborsko, je třeba vyhodnocení dohody provedené předem (11).
(55)
Jak je uvedeno v 16. a 18. bodě odůvodnění, byl vzorec chybné povahy a neodrážel úmysly stran vyjádřené v doložce o cenovém přizpůsobení. Tyto úmysly se, jak také potvrdil odborný posudek kanceláře RAUE LLP, bývaly daly matematicky vyjádřit následujícím vzorcem:
(56)
Namísto indexun však strany odečetly pevnou částku. Odečtení pevné částky může být sice za určitých okolností opodstatněné, ale mělo by alespoň ve výsledku vést k dohodnuté výchozí základní ceně za rok, ve kterém se dohoda uzavírá. V daném případě si ale strany zvolily odečet tak, že z něj již za rok podpisu dohody vyplynula cena, která byla zřetelně nižší než dohodnutá, tržním podmínkám odpovídající výchozí základní cena 15,50 EUR/m3.
(57)
V důsledku toho se v době podpisu dohody dalo objektivně předpokládat, že vzorec je chybné povahy a nevede k cenám dohodnutým v doložce o cenovém přizpůsobení.
(58)
V takové situaci by býval soukromý prodávající použil jiný vzorec nebo by se alespoň zasazoval za změnu vzorce, zvlášť když strany ve znění dohody stanovily, že k cenovým přizpůsobením musí docházet podle indexu průmyslového dřeva a že riziko cenových výkyvů ponesou rovným dílem stát a společnost HoKaWe (jak je vyjádřeno v doložce o cenovém přizpůsobení).
(59)
Je třeba poznamenat, že vývoj cen v rámci dohody nevyplynul zcela automaticky z matematického výpočtu stanoveného předem podle vzorce. Jak je uvedeno v 19. bodě odůvodnění, vyplývá z informací poskytnutých během formálního vyšetřovacího řízení Německem, že během doby trvání dohody byl vzorec několikrát přizpůsoben (12).
(60)
Jak jasně vyplývá z přehledu v 52. bodě odůvodnění, tyto předvídatelné negativní dopady vzorce skutečně nastaly, neboť cena zaplacená společností HoKaWe byla zřetelně nižší než cena, která by byla vyplývala z doložky o cenovém přizpůsobení. Cena byla nadto zřetelně nižší než průměrná cena za dřevo z braniborských zemských lesů, tj. než cena, za kterou spolková země Braniborsko prodávala dřevo jiným podnikům (13).
(61)
Z toho vyplývá, že státu bylo známo, že použití vzorce nevedlo k zamýšlenému vývoji cen na základě indexu průmyslového dřeva s odpovídajícím rozložením rizika cenových výkyvů na obě strany, a že tato skutečnost byla akceptována.
Závěr
(62)
Je tudíž přípustný závěr, že doložka o cenovém přizpůsobení by sice pro spolkovou zemi Braniborsko vedla k cenám nižším, než byla cena průměrná, ale tyto ceny by byly přesto v souladu s trhem. Byly založeny na obhajitelných úvahách a jednáních mezi zúčastněnými stranami, takže nelze vyloučit, že i soukromý hospodářský subjekt by uzavřel dohodu za stejných či srovnatelných podmínek.
(63)
Cenová přizpůsobení, která strany skutečně prováděly na základě vzorce, naproti tomu neodrážela takové podmínky odpovídající trhu a vedla k cenám, které byly zřetelně nižší než ceny, které by vyplývaly z použití doložky o cenovém přizpůsobení (a ve zvýšené míře byly zřetelně nižší než průměrná cena pro dřevo ve spolkové zemi Braniborsko).
(64)
Zatímco vývoj ceny na základě doložky o cenovém přizpůsobení odpovídá rozumnému podnikatelskému rozhodnutí a odráží spravedlivé rozložení rizika cenových výkyvů mezi stranami, byly ceny vyplývající z uplatňování vzorce zřetelně nižší a neodrážely nadto takovéto rozložení rizika. Na rozdíl od věci SA. 19045 (údajná státní podpora Bavorska (Bayerische Staatsforstverwaltung) ve formě dlouhodobých smluv o dodávkách dřeva s podnikem Klausner) (14), kde Komise považovala za prosté podpory ceny pod tržním průměrem, neboť na trhu byly nadbytečné kapacity a svobodný stát Bavorsko usiloval o získání dlouhodobého pravidelného velkoodběratele, nejsou v dané věci ceny nižší než ceny, jež by bývaly vyplývaly z doložky o cenovém přizpůsobení, opodstatněné skutkovým stavem. Doložka o cenovém přizpůsobení dohodnutá stranami zohledňovala dlouhodobou povahu dohody a kvalitu dřeva, které se prodávalo, a vedla již k cenám nižší, než byla průměrná cena ve spolkové zemi Braniborsko. Nic nenasvědčuje tomu, že soukromý hospodářský subjekt by býval souhlasil s cenami ještě nižšími.
(65)
To je potvrzeno rovněž podáním Německa, z něhož vyplývá, že doložka o cenovém přizpůsobení odrážela skutečné úmysly stran. Poté, co dva právní posudky z roku 2010 uvedené v 16. bodu odůvodnění poukázaly na relevantnost uplatnění předpisů o státní podpoře na dohodu v důsledku používání vzorce, sjednala spolková země Braniborsko roku 2011 změnu dohody, kterou byl chybný vzorec zrušen. Spolková země Braniborsko sjednala tudíž změnu této dohody bez vzorce, aby se prosadily skutečné úmysly stran a aby se ukončily obavy z relevantnosti uplatnění předpisů o státní podpoře.
(66)
Z toho vyplývá, že provádění dohody, zejména cenová přizpůsobení pomocí vzorce, by soukromý prodávající býval neakceptoval a není v souladu s trhem.
(67)
Německo argumentovalo tím, že braniborská vláda se až v průběhu reorganizace lesní správy v roce 2009 poprvé dozvěděla, že ceny, které společnost HoKaWe skutečně platila, neodpovídaly zamýšlenému vývoji cen podle doložky o cenovém přizpůsobení, nýbrž byly zřetelně nižší než ceny, za které dostávaly dodávky dřeva jiné podniky; spolková země Braniborsko tudíž jednala v souladu s tržními podmínkami, když zadala oba znalecké posudky uvedené v 16. bodě odůvodnění a potom sjednala dohodu znovu, což vedlo v roce 2011 ke změně dohody.
(68)
Tyto argumenty však při prošetření neobstály. Za prvé, jak je vysvětleno v 54. až 57. bodě odůvodnění, byly dopady vzorce předvídatelné již v okamžiku podpisu dohody. Za druhé by soukromý prodávající na trhu, který usiluje o provádění dohodnutého řešení ve formě doložky o cenovém přizpůsobení a v souladu s tím pečlivě sleduje cenová přizpůsobení, požadoval nové sjednání ceny neprodleně. Jak je vysvětleno v 65. bodě odůvodnění, potvrzuje úspěšné nové sjednání dohody ze strany spolkové země Braniborsko spíše to, že vzorec skutečné úmysly stran (jak jsou zachyceny v doložce o cenovém přizpůsobení) neodrážel. Ukazuje nadto, že se společnost HoKaWe nemohla vzepřít zrušení vzorce.
(69)
Z toho vyplývá, že pro společnost HoKaWe byla od okamžiku uzavření dohody (1. června 2006) a do její změny (30. června 2011) vytvářena hospodářská výhoda.
(70)
Rovněž veškerá ostatní kritéria existence podpory podle čl. 107 odst. 1 SFEU jsou splněna. Výhoda byla selektivní, neboť dohoda výslovně zvýhodňovala určitý podnik. Výhoda byla poskytnuta orgány členského státu, totiž spolkovou zemí Braniborsko. Průměrné množství dřeva, které bylo podle dohody prodáno společnosti HoKaWe, bylo značné; dodávání dřeva za příznivých podmínek vylepšovalo tržní postavení příjemce ve srovnání s jeho konkurenty a narušovalo tak hospodářskou soutěž. Na trhu s dřevem jsou podniky v hospodářské soutěži s podniky z jiných členských států. Dohoda o dodávkách se sice vztahovala pouze na dřevo z lesů v okruhu 70 km od Eberswalde, avšak Eberswalde se nachází velmi blízko hranice s Polskem (30 km). V důsledku toho je podporou dotčen i obchod mezi členskými státy. Proto lze dojít k závěru, že provádění dohody, jež vedlo k tomu, že zaplacené ceny vycházely ze vzorce, představovalo státní podporu.
(71)
Uvedenou změnu dohody, která vstoupila v platnost dne 1. července 2011, je třeba považovat za ukončení opatření podpory. Podle změny muselo od 1. července 2011 docházet k cenovým přizpůsobením podle doložky o cenovém přizpůsobení, čímž se potvrdily a správně provedly původní záměry stran. Dohoda je ve změněné podobě v souladu s trhem, takže Komise dospěla k závěru, že společnosti HoKaWe po 30. červnu 2011 už platbami v rámci dohody nebyla poskytována hospodářská výhoda.
5.2 Slučitelnost s vnitřním trhem
(72)
Právní základ pro slučitelnost podpory není zřejmý, ani se jej Německo nedovolávalo. Výhoda pro společnost HoKaWe, která vyplývá z provádění dohody v období od června 2006 do června 2011, tedy představuje státní podporu neslučitelnou s vnitřním trhem.
5.3 Výpočet prvku podpory
(73)
Jak je uvedeno ve 43. až 51. bodě odůvodnění, lze doložku o cenovém přizpůsobení považovat za odpovídající tržním podmínkám. Proto podle názoru Komise sestává prvek podpory z rozdílu mezi cenou, která by bývala musela být zaplacena podle doložky o cenovém přizpůsobení, a cenou, která byla na základě vzorce skutečně zaplacena (15).
a)
Skutečně zaplacená cena
(v EUR/m3) (16)
b)
Cena podle doložky o cenovém přizpůsobení
(v EUR/m3)
c)
Rozdíl mezi a) a b) (16)
d)
Skutečně dodaný objem dřeva
(v m3)
e)
Prvek podpory: c) × d)
(v EUR) (16)
2006
13,00
15,42
2,42
13 115,73
31 794
2007
13,21
15,95
2,74
142 792,67
391 452
2008
16,55
20,96
4,41
137 683,00
607 291
2009
16,42
20,76
4,34
141 273,68
613 128
2010
16,14
20,03
3,89
139 045,38
540 699
2011
15,79
19,33
3,54
62 680,29
222 051
Celkem
2 406 415
(74)
Výše podpory, která byla poskytnuta společnosti HoKaWe, tudíž činí 2 406 415 EUR.
6. NAVRÁCENÍ PODPORY
(75)
Podle SFEU a ustálené judikatury Soudního dvora má Komise, pokud zjistila, že je určitá podpora neslučitelná s vnitřním trhem, pravomoc rozhodnout, že dotčený členský stát musí tuto podporu zrušit nebo změnit (17). Soudní dvůr rovněž opakovaně rozhodl, že povinnost státu zrušit podporu, kterou Komise prohlásila za neslučitelnou s vnitřním trhem, slouží k obnovení dřívějšího stavu (18). V tomto směru Soudní dvůr rozhodl, že cíle bude dosaženo, jakmile příjemce podpory vrátí poskytnutou částku považovanou za protiprávní podporu a zřekne se tak výhody, které se těšil oproti svým konkurentům, a jakmile se obnoví situace panující před vyplacením podpory (19).
(76)
Podle judikatury je v čl. 14 odst. 1 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (20) obsaženo toto: „Je-li v případech protiprávní podpory přijato záporné rozhodnutí, Komise rozhodne, že dotyčný členský stát učiní všechna nezbytná opatření, aby příjemce podporu navrátil […].“
(77)
Jelikož dotčené opatření v rozporu s článkem 108 SFEU nebylo oznámeno Komisi, a představuje tudíž protiprávní podporu neslučitelnou s vnitřním trhem, musí být k obnovení situace na trhu před poskytnutím této podpory tato podpora navrácena. Navrácení podpory by se tudíž mělo vztahovat na období, ve kterém příjemci výhody dosahoval, tj. na období mezi okamžikem, kdy byla příjemci podpora poskytnuta, a jejího skutečného navrácení; částky, které mají být navráceny, zahrnují úroky až do data skutečného navrácení.
7. ZÁVĚR
(78)
Provádění rámcové dohody mezi spolkovou zemí Braniborsko a společností HoKaWe od jejího podpisu (1. června 2006) do její změny (30. června 2011) zahrnovalo státní podporu neslučitelnou s vnitřním trhem. Tuto podporu včetně úroků z ní je třeba od společnosti HoKaWe získat zpět.
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
Státní podpora ve výši 2 406 415 EUR, kterou protiprávně poskytlo Německo porušením čl. 108 odst. 3 SFEU společnosti HoKaWe Eberswalde GmbH, není slučitelná s vnitřním trhem.
Článek 2
1. Německo zajistí, aby příjemce vrátil podporu uvedenou v článku 1.
2. Částka, která má být vrácena, je úročena od data, kdy byla podpora dána příjemci k dispozici, až do dne jejího skutečného vrácení.
3. Úroky se vypočítají jako složený úrok v souladu s kapitolou V nařízení Komise (ES) č. 794/2004 (21) a nařízením Komise (ES) č. 271/2008 (22), kterým se mění nařízení (ES) č. 794/2004.
Článek 3
1. Navrácení podpory uvedené v článku 1 se zajistí okamžitě a účinně.
2. Německo zajistí, aby toto rozhodnutí bylo provedeno do čtyř měsíců ode dne jeho oznámení.
Článek 4
1. Do dvou měsíců od oznámení tohoto rozhodnutí poskytne Německo Komisi následující informace:
a)
celkovou částku (jistinu a úroky), kterou má příjemce vrátit;
b)
podrobný popis již přijatých nebo plánovaných opatření pro splnění tohoto rozhodnutí;
c)
dokumenty prokazující, že příjemci byli vyzváni k navrácení podpory.
2. Německo informuje Komisi o průběhu vnitrostátních opatření přijatých k provádění tohoto rozhodnutí, dokud není podpora uvedená v článku 1 zcela navrácena. Na žádost Komise Německo neprodleně poskytne informace o opatřeních již přijatých, resp. plánovaných k provedení tohoto rozhodnutí. Německo dále předloží podrobné údaje o částkách podpory a o úrocích, které příjemce dosud uhradil.
Článek 5
Toto rozhodnutí je určeno Spolkové republice Německo.
V Bruselu dne 6. listopadu 2013.
DECYZJA KOMISJI
z dnia 6 listopada 2013 r.
w sprawie pomocy państwa SA.34721 (2012/C) (ex 2012/NN) wdrożonej przez Niemcy na rzecz HoKaWe Eberswalde GmbH
(notyfikowana jako dokument nr C(2013)7058)
(Jedynie tekst w języku niemieckim jest autentyczny)
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
(2014/206/EU)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 108 ust. 2,
uwzględniając Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym, w szczególności jego art. 62 ust. 1 lit. a),
po wezwaniu zainteresowanych stron do przedstawienia uwag zgodnie z przywołanymi artykułami (1) i uwzględniając otrzymane odpowiedzi,
a także mając na uwadze, co następuje:
1. PROCEDURA
(1)
Dnia 30 kwietnia 2012 r. Komisja otrzymała skargę przedsiębiorstwa prowadzącego obróbkę drewna z siedzibą w kraju związkowym Brandenburgia, w której zarzuca się, że umowa ramowa zawarta na okres 15 lat między krajem związkowym Brandenburgia a spółką HoKaWe Eberswalde GmbH (zwaną dalej „HoKaWe”) stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.
(2)
Dnia 11 maja 2012 r. Komisja przekazała Niemcom nieopatrzoną klauzulą poufności wersję skargi i zwróciła się o przekazanie dalszych informacji. W piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r. Niemcy zajęły stanowisko w przedmiocie złożonej skargi i udzieliły wymaganych informacji.
(3)
Dnia 27 sierpnia 2012 r. Komisja przekazała nieopatrzoną klauzulą poufności wersję tej odpowiedzi skarżącemu i zwróciła się do skarżącego z pytaniem, czy chce kontynuować dochodzenie tej sprawy. Dnia 4 września 2012 r. skarżący poinformował, że podtrzymuje skargę.
(4)
Pismem z dnia 19 grudnia 2013 r. Komisja poinformowała Niemcy o swojej decyzji w sprawie wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE.
(5)
Decyzja Komisji w sprawie wszczęcia postępowania została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2). Komisja wezwała wszystkie zainteresowane strony do przedstawienia uwag dotyczących przedmiotowego środka.
(6)
W piśmie z dnia 28 lutego 2013 r. Niemcy przedstawiły swoje uwagi dotyczące przedmiotowej decyzji. Następnie dnia 30 kwietnia 2013 r. Komisja otrzymała uwagi od dwóch zainteresowanych stron, a dnia 3 maja 2013 r. - uwagi przedstawione przez skarżącego.
(7)
Dnia 17 maja 2013 r. przekazano Niemcom nieopatrzone klauzulą poufności wersje tych uwag. Dnia 11 czerwca 2013 r. Niemcy ustosunkowały się do nich, uzupełniając swoje uwagi pismem z dnia 13 czerwca 2013 r.
(8)
Pismami z dni 2 sierpnia 2013 r., 17 września 2013 r. i 23 września 2013 r. Komisja przekazała Niemcom kolejne wnioski o udzielenie informacji, na które Niemcy odpowiedziały pismami z dni 15 sierpnia 2013 r., 20 września 2013 r. i 1 października 2013 r.
2. OPIS ŚRODKA
2.1. Przedsiębiorstwo będące beneficjentem
(9)
HoKaWe jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH), która prowadzi elektrownię zasilaną biomasą drzewną w Eberswalde w kraju związkowym Brandenburgia. Elektrownia została zbudowana w 2005 r. i rozpoczęła działalność w 2006 r. W czerwcu 2011 r. sąd rejonowy we Frankfurcie nad Odrą wszczął postępowanie upadłościowe dotyczące majątku HoKaWe. Do tej pory przedsiębiorstwo nie wstrzymało jednak swojej działalności gospodarczej.
(10)
Powiat Barnim wyraził zainteresowanie zakupem aktywów HoKaWe w celu kontynuowania działalności przedsiębiorstwa; w maju 2012 r. podczas zgromadzenia wierzycieli przyjęto umowę dotyczącą zbycia aktywów HoKaWe oraz notarialnie poświadczono sprzedaż. Ponieważ kraj związkowy Brandenburgia nie zgodził się na przeniesienie umowy ramowej w sprawie dostawy drewna z lasów kraju związkowego Brandenburgia (umowa ramowa jest przedmiotem niniejszej decyzji) na nowego właściciela, powiat Barnim odstąpił od umowy kupna-sprzedaży.
2.2. Opis środka
(11)
W czerwcu 2005 r. kraj związkowy Brandenburgia i spółka HoKaWe zawarły umowę ramową w sprawie dostawy drewna z lasów kraju związkowego Brandenburgia. W przedmiotowej umowie określone zostały ilości i warunki dostaw drewna (3) do HoKaWe przez okres wynoszący 15 lat (od 1 czerwca 2006 r. do 1 czerwca 2021 r.). Przewidziano w niej dostawę 150 000 metrów przestrzennych (mp) rocznie z okolicy (w promieniu do 70 km) elektrowni w Eberswalde.
(12)
W umowie tej ustalona została początkowa cena referencyjna w wysokości 15,50 EUR/metr przestrzenny dla roku 2004. Poza tym przewidziano w niej coroczne korekty cen, które miały być uzgadniane między stronami w zależności od rozwoju wskaźnika cen drewna przemysłowego Federalnego Urzędu Statystycznego (4); koszty związane ze zmianami cen drewna względem ceny początkowej miały być pokrywane w 50 % przez nabywcę i w 50 % przez sprzedawcę (dalej: „klauzula dotycząca korekty cen”).
(13)
Do obliczania właściwej korekty cen w przedmiotowej umowie określono następujący wzór (dalej zwany „wzorem korekty cen” lub „wzorem”):
(14)
W rezultacie należy dokonać rozróżnienia pomiędzy klauzulą dotyczącą korekty cen zgodnie z treścią przedmiotowej umowy a wzorem korekty cen.
(15)
Według Niemiec klauzula dotycząca korekty cen oddaje zamiary stron umowy. Opinia ta bazuje na wewnętrznej nocie brandenburskiego Ministerstwa Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Zagospodarowania Przestrzennego sporządzonej dnia 1 października 2003 r. ze spotkania przedstawicieli kraju związkowego Brandenburgia i przedstawicieli HoKaWe, z której jasno wynika, że korekta cen, do której dążyły strony w trakcie negocjacji, odpowiada klauzuli dotyczącej korekty cen. Opiera się ona również na nocie brandenburskiego Ministerstwa Gospodarki i Spraw Europejskich z dnia 5 stycznia 2011 r., w które zalecono, aby umowę ramową dostosować lub zinterpretować w taki sposób, aby zapewnić zgodność z jej treścią i w ten sposób odzwierciedlić prawdziwe zamiary stron.
(16)
Jak w 2010 r. potwierdziły Niemcy i stwierdzono w dwóch ekspertyzach sporządzonych na zlecenie kraju związkowego Brandenburgia (5), wzór był błędny i nie prowadził do odzwierciedlenia zamiarów stron wyrażonych w klauzuli dotyczącej korekty cen.
(17)
Po wejściu w życie przedmiotowej umowy cena została skorygowana na podstawie wzoru. Wbrew zamiarom wyrażonym w treści umowy korekty cen obliczone według wzoru nie odpowiadały faktycznemu rozwojowi wskaźnika cen drewna przemysłowego, lecz były znacznie niższe od średniej ceny drewna z lasów kraju związkowego Brandenburgia. Ponadto zastosowanie tego wzoru nie doprowadziło do równomiernego podziału ryzyka związanego z fluktuacją cen między krajem związkowym a HoKaWe, do którego dążyły strony.
(18)
Powodem tego jest, jak wyjaśniono w motywie 16, błędny wzór, który niewłaściwie - z perspektywy matematycznej - odzwierciedlał zamiary stron wyrażone w klauzuli dotyczącej korekty cen (6).
(19)
Ponadto z pisma Niemiec z dnia 28 lutego 2013 r. wynika, że jeśli chodzi o parametry obliczania korekty cen, w czasie trwania umowy strony wielokrotnie działały w oparciu o uznanie wzoru (7). Niemcy poinformowały Komisję, że nie da się wyjaśnić przyczyn takiego działania na podstawie akt.
(20)
Dwie ekspertyzy sporządzone na zlecenie kraju związkowego Brandenburgia w 2010 r. (zob. motyw 16) wskazują na możliwe problemy związane z pomocą państwa oraz zalecono w nich dostosowanie umowy poprzez zmianę wzoru. Po zakończeniu negocjacji pomiędzy HoKaWe i krajem związkowym Brandenburgia w dniu 26 sierpnia 2011 r. strony podpisały zmienioną wersję umowy, która weszła w życie dnia 1 lipca 2011 r. W zmienionej wersji wyjaśniono trudności opisane w motywach 12-19 oraz ustalono, że ceny obowiązujące od dnia 1 lipca 2011 r. należy skorygować zgodnie z klauzulą dotyczącą korekty cen oraz odpowiednio do pierwotnych zamiarów stron. Od tej pory wzór przestał być elementem umowy i w związku z tym nie można go już było stosować.
(21)
Ponadto kraj związkowy Brandenburgia podjął decyzję o niekontynuowaniu umowy z przyszłymi inwestorami przejmującymi aktywa HoKaWe.
2.3. Przyczyny wszczęcia postępowania
(22)
Dnia 19 grudnia 2012 r. Komisja podjęła decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego zgodnie z art. 108 ust. 2 TFUE (zwaną dalej „decyzją o wszczęciu postępowania”).
(23)
Przyjęła w niej wstępne stanowisko, że realizacja umowy ramowej zawartej między krajem związkowym Brandenburgia i HoKaWe obejmuje element pomocy.
(24)
Komisja zapytała, czy z perspektywy ex ante prywatny sprzedawca na przedmiotowym rynku zgodziłby się na takie wynagrodzenie, które wynika z zastosowania opisanego wzoru korekty cen.
(25)
Ponadto Komisja wyraziła wątpliwości co do tego, że strony umowy nie były świadome, iż metoda obliczania jest błędna, i poważnie poddała w wątpliwość to, że w trakcie realizacji umowy władze niemieckie działały zgodnie z zasadami rynkowymi. Wątpliwości te wynikały ze zmiany ceny drewna sprzedawanego w ramach umowy, ponieważ obliczana w ten sposób cena była znacznie niższa od średniej ceny drewna w kraju związkowym Brandenburgia. Ostrożny prywatny sprzedawca znajdujący się w podobnej sytuacji niezwłocznie skorzystałby z wszelkich możliwości dokonania zmiany metody korekty cen. Jednak Niemcy nadal stosowały ten wzór aż do 2011 r.
(26)
Na podstawie tych rozważań Komisja wstępnie doszła do wniosku, że nie można wykluczyć korzyści na rzecz HoKaWe, a zatem również istnienia pomocy państwa w okresie od dnia wejścia w życie umowy (1 czerwca 2006 r.) do czasu wprowadzenia zmian w umowie (30 czerwca 2011 r.). Ponieważ podstawa prawna zgodności przedmiotowej pomocy z prawem nie była oczywista ani władze niemieckie nie powołały się na nią, Komisja miała nadal wątpliwości, czy środek pomocy można uznać za zgodny z rynkiem wewnętrznym.
3. UWAGI PRZEKAZANE PRZEZ ZAINTERESOWANE STRONY
(27)
W trakcie formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja otrzymała uwagi od skarżącego oraz od dwóch innych zainteresowanych stron.
(28)
Skarżący przekazał wewnętrzne noty brandenburskiego Ministerstwa Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Zagospodarowania Przestrzennego z grudnia 2003 r. i z marca 2004 r. Według skarżącego noty te pokazują, że jeszcze przed zawarciem umowy istniały wątpliwości odnośnie do wielu aspektów umowy: w nocie z grudnia 2003 r. dotyczącej ówczesnego wpływu umowy stwierdzono, że już w 2004 r. umowa ta doprowadzi do ukształtowania się takiej ceny, która będzie znacznie niższa od obowiązującego poziomu cenowego dla drewna przemysłowego. Podobnie w wewnętrznej nocie z marca 2004 r. zwrócono uwagę, że metoda obliczania cen doprowadzi do niewłaściwych ustępstw cenowych ze strony kraju związkowego Brandenburgia; dlatego wyraźnie zalecono, aby jeszcze raz przemyśleć lub renegocjować umowę.
(29)
Skarżący wysunął argument mówiący, że żaden prywatny sprzedawca znajdujący się w podobnej sytuacji nie zawarłby takiej umowy i że prywatny sprzedawca podjąłby działania niezwłocznie po tym, jak dowiedział się, że ceny są niższe od cen rynkowych, i nie czekałby pięć lat. W odniesieniu do korekty cen skarżący stwierdził również, że ustalone ceny nie odzwierciedliły faktycznego rozwoju na rynku drzewnym, lecz w dużo większym stopniu przyniosły nieuzasadnioną korzyść HoKaWe. Skarżący szacuje wysokość pomocy przyznanej od 2006 do 2011 r. na 7,3 mln EUR (podstawą tych szacunków jest średnia cena drewna ustalona pomiędzy skarżącym i innymi dostawcami).
(30)
Poza tym Komisja otrzymała uwagi od dwóch zakładów obróbki drewna z kraju związkowego Brandenburgia. Według tych zakładów znaczna część drewna pochodzącego z lasów kraju związkowego Brandenburgia, dostarczanego na podstawie długoterminowej umowy, w ogóle nie dotarła na regionalny rynek drzewny, co doprowadziło do niewłaściwych zakłóceń konkurencji i zagroziło istnieniu małych zakładów obróbki drewna w kraju związkowym Brandenburgia.
4. UWAGI PRZEKAZANE PRZEZ NIEMCY
(31)
Niemcy podtrzymują swoje stanowisko, że przedmiotowa umowa ramowa jest zgodna z rynkiem i że nie zawiera żadnego elementu pomocy.
(32)
Według danych dostępnych Niemcom w momencie podpisania umowy nie istniał rynek drewna energetycznego; dlatego strony ustaliły, że cena, którą ma płacić HoKaWe, powinna bazować na cenie drewna przemysłowego, a korekty cen - na rozwoju wskaźnika cen drewna przemysłowego. Ponadto Niemcy stwierdziły, że treść umowy odzwierciedla zamierzoną metodę korekty cen, jednak jednocześnie wyjaśniły, że wyniki uzyskane w związku z zastosowaniem wzoru nie były zgodne z podziałem ryzyka związanego z fluktuacją cen, do którego dążyły strony.
(33)
W związku z tym Niemcy wysunęły argument, że początkową cenę referencyjną oraz klauzulę dotyczącą korekty cen, które ustalono w treści umowy, tzn. dokonywanie korekt cen na podstawie wskaźnika cen drewna przemysłowego obowiązującego w Niemczech oraz równomierny podział ryzyka związanego z fluktuacją cen między strony, należy uznać za zgodne z zasadami rynkowymi w momencie podpisania umowy.
(34)
Według Niemiec zarząd lasów kraju związkowego Brandenburgia dopiero w trakcie reorganizacji w styczniu 2009 r. zauważył, że stosowanie wzoru doprowadziło do tego, że HoKaWe płaciła niższe ceny niż inne przedsiębiorstwa. Na skutek tego w 2010 r. właściwe organy brandenburskie zleciły kancelarii RAUE LLP sporządzenie ekspertyzy w sprawie przedmiotowej umowy i przeprowadziły wewnętrzną kontrolę tej umowy pod kątem prawnym. W obydwu ekspertyzach wskazano na możliwe problemy związane z pomocą państwa. Ponadto w nocie z dnia 5 stycznia 2011 r. Ministerstwo Gospodarki i Spraw Europejskich doszło do wniosku, że klauzula dotycząca korekty cen jest zgodna z zasadami rynkowymi, natomiast korekta cen na podstawie wzoru stanowi pomoc państwa; w związku z tym zalecono zmianę umowy w ten sposób, aby poprzez zmianę wzoru odzwierciedlała ona faktyczną wolę stron. W sierpniu 2011 r. kraj związkowy Brandenburgia zastosował się do tego zalecenia.
(35)
Niemcy argumentują, że dostosowując umowę w 2011 r., kraj związkowy Brandenburgia postąpił zgodnie z zasadami rynkowymi; wcześniejsza interwencja nie była możliwa, ponieważ trzeba było dotrzymać warunków istniejących umów, a przedmiotową umowę strony mogły zmienić wyłącznie w drodze wzajemnego porozumienia.
(36)
Ponadto Niemcy stwierdzają, że przedmiotowa umowa nie stanowi pomocy państwa, nie zakłóca konkurencji ani wymiany handlowej między państwami członkowskimi.
5. OCENA ŚRODKÓW POMOCY
5.1. Istnienie pomocy
(37)
Zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
(38)
Aby zbadać, czy transakcja handlowa pomiędzy jednostką państwową a podmiotem gospodarczym stanowi pomoc, należy przeprowadzić test prywatnego inwestora, jak pokazuje utrwalona praktyka Komisji i jak potwierdza Trybunał Sprawiedliwości. Opiera się on na zasadzie, że jeżeli państwo prowadzi na rynku działalność gospodarczą, musi działać jak prywatny uczestnik rynku, ponieważ w innym razie może zaistnieć pomoc państwa. Zasadniczy wpływ na istnienie takiej pomocy ma zatem to, czy prywatny podmiot gospodarczy w podobnej sytuacji zachowałby się tak samo, tzn. czy sprzedałby aktywa, towary lub usługi po podobnej cenie (zasada sprzedawcy kierującego się regułami rynkowymi). Zgodnie z tą zasadą przesłanki o charakterze nieekonomicznym nie mogą uzasadniać zaakceptowania niższej ceny. Zasada ta była wielokrotnie stosowana przez Komisję i zawsze potwierdzana przez Trybunał Sprawiedliwości (8).
(39)
Podsumowując, w przedmiotowej sprawie Komisja musi zbadać, czy prywatny sprzedawca byłby gotowy zawrzeć umowę na porównywalny czas trwania oraz z uwzględnieniem porównywalnej początkowej ceny referencyjnej i porównywalnego mechanizmu korekty cen.
(40)
Jak określono w motywach 11 i 12, zawarta na okres 15 lat umowa ramowa przewidywała, że ceny będą corocznie korygowane zgodnie z rozwojem wskaźnika cen drewna przemysłowego i że koszty wynikające z odnośnych zmian podstawowej ceny referencyjnej ustalonej na poziomie 15,50 EUR/mp będą po równo ponosić państwo i HoKaWe. Ponadto umowa zawierała wzór na obliczenie korekty cen.
Długi czas trwania umowy
(41)
Skarżący argumentuje, że 15-letni czas trwania umowy nie jest powszechnie stosowany na rynku.
(42)
Komisja nie zna jednak żadnych przesłanek, które uzasadniałyby wysunięty wniosek, że taki czas trwania umowy jest niezgodny z zasadami rynkowymi. Co prawda 15-letni czas trwania umowy wydaje się stosunkowo długi, ale sprzedawca może jak najbardziej związać się z odbiorcą, jeśli zapewni mu to w ten sposób - jak w przypadku przedmiotowej umowy - możliwość sprzedaży stałej ilości drewna, które oprócz tego przynajmniej częściowo nie spełniało wymogów jakościowych dotyczących drewna przemysłowego.
(43)
Z tego powodu i wobec przewidzianego podziału ryzyka związanego z fluktuacją cen nie należy wykluczać, że prywatny sprzedawca zawarłby umowę o porównywalnym czasie trwania.
Ustalona początkowa cena referencyjna
(44)
Również w odniesieniu do początkowej ceny referencyjnej wynoszącej 15,50 EUR/mp Komisja nie zna żadnych przesłanek, które uzasadniałyby wniosek, że cena ta nie jest zgodna z zasadami rynkowymi.
(45)
Jak wspomniały Niemcy, w momencie podpisania umowy nie obowiązywała ustalona cena rynkowa dla drewna energetycznego. W związku z tym strony umowy za podstawę umowy ramowej wzięły cenę drewna przemysłowego. Zgodnie z przeglądem cen rynkowych drewna przemysłowego przedstawionym przez skarżącego za ceny zgodne z zasadami rynkowymi uznaje się dla roku 2004 ceny w przedziale od 15,50 EUR/mp do 17,50 EUR/mp, a dla roku 2005 - ceny w przedziale od 15,00 EUR/mp do 17,00 EUR/mp. Również mając na uwadze to, że chodziło o umowę długoterminową, ustalona początkowa cena referencyjna wynosząca 15,50 EUR/mp utrzymała się w przedziale cen drewna przemysłowego zgodnych z zasadami rynkowymi.
(46)
Nota brandenburskiego Ministerstwa Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Zagospodarowania Przestrzennego z dnia 1 października 2003 r. pokazuje ponadto, że w trakcie negocjacji przedstawiciele kraju związkowego Brandenburgia zaproponowali początkową cenę referencyjną na poziomie 15,50 EUR/mp, podczas gdy HoKaWe opowiadało się za ceną wynoszącą 15,00 EUR/mp. Ostatecznie strony uzgodniły wyższą cenę, tj. 15,50 EUR/mp.
(47)
Początkową cenę referencyjną wynoszącą 15,50 EUR/mp można więc uznać za zgodną z zasadami rynkowymi. Ponieważ nie istniała cena rynkowa, którą można by wykorzystać do celów porównawczych, a wymogi jakościowe dotyczące drewna energetycznego nie są wyższe od tych dotyczących drewna przemysłowego, uzasadnione było dla kraju związkowego Brandenburgia zawarcie umowy, na podstawie której uzgodniona cena opierałaby się na cenie drewna przemysłowego (cena referencyjna). Uzgodniona cena była wynikiem negocjacji między stronami i znajdowała się w przedziale ceny rynkowej dla drewna przemysłowego w kraju związkowym Brandenburgia. Została ona uzgodniona z uwzględnieniem jakości drewna w lasach brandenburskich (9) i w związku z tym odpowiada cenie, jaką prywatny sprzedawca uznałby za akceptowalną dla takiej jakości dostarczanego drewna.
Korekta cen
(48)
Jak wyjaśniono w motywie 14, w odniesieniu do korekty cen należy rozróżnić pomiędzy klauzulą dotyczącą korekty cen a korektami cen faktycznie dokonanymi na podstawie wzoru.
(49)
Komisja nie zna żadnych przesłanek, które uzasadniałyby, że klauzula dotycząca korekty cen nie jest zgodna z zasadami rynkowymi. Zgodnie z informacjami przedstawionymi w motywie 45 odnośnie do początkowej ceny referencyjnej nie istniał żaden wskaźnik zmiany cen drewna energetycznego. W związku z tym uzasadnione było nie tylko przyjęcie ceny drewna przemysłowego za podstawę początkowej ceny referencyjnej, lecz także uzgodnienie korekt cen, które byłyby dokonywane zgodnie ze zmianą indeksu cen dla drewna przemysłowego.
(50)
Oprócz tego w treści umowy przewidziano równy podział ryzyka związanego z fluktuacją cen między strony. Ponieważ w momencie podpisywania umowy nie można było jednoznacznie przewidzieć tendencji zmiany cen, mechanizm ten skutkował tym, że obydwie strony dzieliłyby się zarówno ryzykiem, jak i (potencjalnymi) zyskami, co również mogłoby przynieść korzyści krajowi związkowemu Brandenburgia. W obliczu takiej niepewności również prywatny sprzedawca mógłby się zgodzić na taką klauzulę. Klauzulę tę należy więc uznać za zgodną z zasadami rynkowymi.
(51)
Z powyższego wynika, że klauzula dotycząca korekty cen, która przewidywała rozwój ceny zgodnie ze zmianą indeksu cen dla drewna przemysłowego oraz równomierny podział ryzyka związanego z fluktuacją cen między strony, była zgodna z zasadami rynkowymi i że ostrożny prywatny sprzedawca zawarłby taką umowę.
(52)
Jak wspomniano powyżej, faktyczne korekty cen zostały przeprowadzone na podstawie wzoru. Niżej przedstawiona tabela pokazuje, że ceny wynikające z zastosowania wzoru były znacznie niższe od cen, które wynikałyby z zastosowania klauzuli dotyczącej korekty cen:
(w EUR za mp)
Cena faktycznie zapłacona (na podstawie zastosowania wzoru)
Cena wynikająca z klauzuli dotyczącej korekty cen (10)
Średnia cena dla wszystkich gatunków drewna w kraju związkowym Brandenburgia
2006
13,00
15,42
17,72
2007
13,21
15,95
21,02
2008
16,55
20,96
22,76
2009
16,42
20,76
19,20
2010
16,14
20,03
24,50
2011
15,79
19,33
Brak danych
(53)
Z tabeli ponadto wynika, że ceny obliczone na podstawie wzoru nie tylko były znacznie niższe od cen, które wynikałyby z zastosowania klauzuli dotyczącej korekty cen, lecz także były znacznie niższe od średnich cen w kraju związkowym Brandenburgia.
(54)
Poza tym takie konsekwencje zastosowania wzoru można było przewidzieć już w trakcie podpisywania umowy. Fakt ten ma szczególne znaczenie, ponieważ w celu wyjaśnienia, czy prywatny sprzedawca działający na przedmiotowym rynku postąpiłby tak samo lub w podobny sposób co kraj związkowy Brandenburgia, należy przeprowadzić ocenę ex ante umowy (11).
(55)
Jak przedstawiono w motywach 16 i 18, wzór był błędny i nie odzwierciedlał zamiarów stron określonych w klauzuli dotyczącej korekty cen. Jak potwierdzono również w ekspertyzie sporządzonej przez kancelarię RAUE LLP, zamiary te można było przedstawić matematycznie w formie następującego wzoru:
(56)
Zamiast indeksun strony umowy potrąciły jednak stałą kwotę. Co prawda potrącenie stałej kwoty można uzasadnić w pewnych okolicznościach, ale w rezultacie powinno ono doprowadzić do uzyskania co najmniej początkowej ceny referencyjnej ustalonej dla roku, w którym zawierana jest umowa. W omawianym przypadku strony wybrały jednak potrącenie, które doprowadziło do uzyskania dla roku zawarcia umowy takiej ceny, która była znacznie niższa od ustalonej i zgodnej z zasadami rynkowymi początkowej ceny referencyjnej wynoszącej 15,50 EUR/mp.
(57)
W rezultacie w momencie podpisania umowy można było obiektywnie przewidzieć, że wzór jest błędny i że jego zastosowanie nie prowadzi do uzyskania cen ustalonych w klauzuli dotyczącej korekty cen.
(58)
W takiej sytuacji prywatny sprzedawca zastosowałby inny wzór lub przynajmniej dążyłby do zmiany wzoru, zwłaszcza że strony w treści umowy określiły, że korekty cen powinny przebiegać zgodnie z indeksem ceny drewna przemysłowego oraz że ryzyko związane z fluktuacją cen należy podzielić po równo między państwo i HoKaWe (jak wyrażono w klauzuli dotyczącej korekty cen).
(59)
Należy zwrócić uwagę na to, że zmiany cen w ramach umowy nie wynikały w pełni automatycznie z obliczenia matematycznego na podstawie wzoru. Jak przedstawiono w motywie 19, z informacji przedłożonych przez Niemcy w trakcie formalnego postępowania wyjaśniającego wynika raczej, że wzór był wielokrotnie dostosowywany w okresie obowiązywania umowy (12).
(60)
Jak wyraźnie wynika z przeglądu przedstawionego w motywie 52, te możliwe do przewidzenia negatywne konsekwencje zastosowania wzoru faktycznie wystąpiły, ponieważ cena zapłacona przez HoKaWe była znacznie niższa od tej, która wynikałyby z klauzuli dotyczącej korekty cen. Ponadto cena ta była również znacznie niższa od średniej ceny drewna z lasów kraju związkowego Brandenburgia, tzn. od ceny, po jakiej kraj związkowy Brandenburgia sprzedawał drewno innym zakładom (13).
(61)
Wynika z tego, że państwo wiedziało, że zastosowanie wzoru nie doprowadzi do zamierzonej zmiany cen na podstawie indeksu dla drewna przemysłowego wraz z odpowiednim podziałem ryzyka związanego z fluktuacją cen między strony, oraz że fakt ten został przyjęty.
Wniosek
(62)
Niniejszym można wysunąć wniosek, że klauzula dotycząca korekty cen co prawda doprowadziłaby kraj związkowy Brandenburgia do uzyskania cen niższych od ceny średniej, ale ceny te byłyby jednak zgodne z rynkiem. Opierały się one na uzasadnionych przesłankach i negocjacjach między poszczególnymi stronami, a więc nie należy wykluczać, że również prywatny uczestnik rynku zawarłby umowę na takich samych lub porównywalnych warunkach.
(63)
Korekty cen faktycznie dokonywane przez strony na podstawie wzoru nie odzwierciedlały jednak takich warunków zgodnych z zasadami rynkowymi i doprowadziły do uzyskania cen znacznie niższych od tych, które wynikałyby z zastosowania klauzuli dotyczącej korekty cen (oraz, w większym stopniu, znacznie niższych od średniej ceny drewna z lasów kraju związkowego Brandenburgia).
(64)
Chociaż zmiana cen na podstawie klauzuli dotyczącej korekty cen odpowiada rozsądnej decyzji przedsiębiorczej oraz odzwierciedla sprawiedliwy podział ryzyka związanego z fluktuacją cen między strony umowy, ceny wynikające z zastosowania wzoru były znacznie niższe i nie odzwierciedlały takiego podziału ryzyka. Inaczej niż w sprawie SA.19045 (Ewentualna pomoc Bawarii (Bayerische Staatsforstverwaltung) w formie długoterminowych umów o dostawę drewna z przedsiębiorstwem Klausner) (14), w której Komisja uznała ceny niższe od średniej rynkowej za wolne od pomocy, ponieważ na rynku były dostępne nadwyżki i Republika Bawarska zabiegała o dużego klienta, z którym mogłaby utrzymywać regularne relacje handlowe w perspektywie długoterminowej, stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie uzasadnia cen niższych od tych, które wynikałyby z klauzuli dotyczącej korekty cen. Uzgodniona przez strony klauzula dotycząca korekty cen uwzględniała długoterminowy charakter umowy i jakość drewna na sprzedaż oraz doprowadziła do uzyskania cen niższych od średniej ceny w kraju związkowym Brandenburgia. Nic nie wskazuje na to, że prywatny uczestnik rynku zgodziłby się na jeszcze niższe ceny.
(65)
Potwierdzają to również informacje przekazane przez Niemcy, z których wynika, że klauzula dotycząca korekty cen odzwierciedlała prawdziwe zamiary stron. Po tym, jak w dwóch ekspertyzach prawnych z 2010 r., o których mowa w motywie 16, wskazano na możliwe problemy związane z pomocą państwa ze względu na stosowanie wzoru, w 2011 r. kraj związkowy Brandenburgia wynegocjował zmianę umowy, na mocy której zlikwidowano błędny wzór. Kraj związkowy Brandenburgia wynegocjował więc zmianę umowy bez wzoru, aby wdrożyć prawdziwe zamiary stron i położyć kres wątpliwościom odnośnie do zgodności pomocy z rynkiem.
(66)
Wynika z tego, że realizacja umowy, a zwłaszcza korekt cen na podstawie wzoru, nie zostałaby zaakceptowana przez prywatnego sprzedawcę i że nie jest zgodna z rynkiem.
(67)
Niemcy stwierdziły, że rząd brandenburski dopiero w trakcie reorganizacji zarządu lasów w 2009 r. dowiedział się, że ceny faktycznie zapłacone przez HoKaWe nie odpowiadały rozwojowi cen oczekiwanemu na podstawie klauzuli dotyczącej zmiany cen, lecz były znacznie niższe od cen, jakie inne zakłady płaciły za dostawy drewna; na tej podstawie kraj związkowy Brandenburgia podjął działania zgodne z zasadami rynkowymi, obejmujące zlecenie sporządzenia ekspertyz, o których mowa w motywie 16, i następnie zdecydował się na ponowne negocjacje umowy, które doprowadziły do zmiany umowy w 2011 r.
(68)
Argumenty te nie wydają się jednak przekonujące. Po pierwsze, jak wyjaśniono w motywach 54-57, można było przewidzieć konsekwencje zastosowania wzoru już w momencie podpisywania umowy. Po drugie, prywatny sprzedawca działający na przedmiotowym rynku, który dąży do wdrożenia ustalonego rozwiązania w formie klauzuli dotyczącej zmiany cen i odpowiednio do tego dokładnie kontroluje korekty cen, niezwłocznie zażądałby ponownej negocjacji ceny. Jak przedstawiono w motywie 65, skuteczna ponowna negocjacja umowy przez kraj związkowy Brandenburgia raczej potwierdza, że wzór nie odzwierciedlał prawdziwych zamiarów stron (określonych w klauzuli dotyczącej korekty cen). Poza tym pokazuje, że HoKaWe nie mogła odmówić zniesienia wzoru.
(69)
Wynika z tego, że w ten sposób HoKaWe czerpała korzyści gospodarcze od daty wejścia w życie umowy (1 czerwca 2006 r.) do jej zmiany (30 czerwca 2011 r.).
(70)
Również inne kryteria istnienia pomocy zgodnie z art. 107 ust. 1 TFUE zostały spełnione. Korzyści te miały charakter selektywny, ponieważ umowa wyraźnie faworyzowała konkretne przedsiębiorstwo. Korzyści te przyznały organy państwa członkowskiego, a mianowicie kraj związkowy Brandenburgia. Średnie ilości drewna sprzedane HoKaWe na warunkach umownych były znaczne; dostawy drewna na korzystnych warunkach poprawiły pozycję rynkową odbiorcy względem jego konkurencji i w ten sposób zakłóciły konkurencję. Na rynku drzewnym konkurują ze sobą przedsiębiorstwa z różnych państw członkowskich. Co prawda umowa dotyczyła wyłącznie dostawy drewna z lasów znajdujących się w promieniu 70 km od Eberswalde, ale należy mieć na uwadze to, że Eberswalde leży bardzo blisko polskiej granicy (30 km). W rezultacie pomoc zakłóca również wymianę handlową między państwami członkowskimi. Na tej podstawie można wyciągnąć wniosek, że realizacja umowy, która doprowadziła do tego, że zapłacone ceny opierały się na wzorze, stanowiła pomoc państwa.
(71)
Wspomnianą zmianę umowy, która weszła w życie w dniu 1 lipca 2011 r., należy uznać za zakończenie istnienia środka pomocy. Stosownie do tej zmiany, od dnia 1 lipca 2011 r. korekty cen musiały być dokonywane na podstawie klauzuli dotyczącej korekty cen, aby zapewnić potwierdzenie pierwotnych zamiarów stron oraz ich prawidłową realizację. W zmienionej formie umowa jest zgodna z rynkiem, w związku z czym Komisja doszła do wniosku, że po dniu 30 czerwca 2011 r. HoKaWe nie czerpała już żadnej korzyści gospodarczej związanej z płatnościami w ramach umowy.
5.2. Zgodność z rynkiem wewnętrznym
(72)
Podstawa prawna zgodności przedmiotowej pomocy z prawem nie jest oczywista ani władze niemieckie nie powołały się na nią. Uprzywilejowanie HoKaWe, które wynika z realizacji umowy od czerwca 2006 r. do czerwca 2011 r., stanowi więc pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym.
5.3. Obliczanie elementu pomocy
(73)
Jak wyjaśniono w motywach 49-51, klauzulę dotyczącą korekty cen można uznać za zgodną z zasadami rynkowymi. Według Komisji element pomocy wynika z różnicy pomiędzy ceną, którą trzeba było zapłacić na podstawie klauzuli dotyczącej korekty cen, a ceną faktycznie zapłaconą na podstawie wzoru (15).
a)
Cena faktycznie zapłacona
(w EUR za mp) (16)
b)
Cena zgodna z klauzulą dotyczącą korekty cen
(w EUR za mp)
c)
Różnica między a) a b) (16)
d)
Faktycznie dostarczona ilość drewna
(w mp)
e)
Element pomocy: c) × d)
(w EUR) (16)
2006
13,00
15,42
2,42
13 115,73
31 794
2007
13,21
15,95
2,74
142 792,67
391 452
2008
16,55
20,96
4,41
137 683,00
607 291
2009
16,42
20,76
4,34
141 273,68
613 128
2010
16,14
20,03
3,89
139 045,38
540 699
2011
15,79
19,33
3,54
62 680,29
222 051
Łącznie
2 406 415
(74)
Wysokość pomocy udzielonej HoKaWe wynosi zatem 2 406 415 EUR.
6. ODZYSKANIE POMOCY
(75)
W przypadku stwierdzenia przez Komisję niezgodności pomocy z rynkiem wewnętrznym Komisja musi - zgodnie z TFUE i utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości - podjąć decyzję, czy dane państwo członkowskie winno zmienić lub znieść taką pomoc (17). Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości wynika również, że obowiązek nałożony na państwo członkowskie na mocy decyzji Komisji służy do zniesienia pomocy niezgodnej z rynkiem wewnętrznym w celu przywrócenia wcześniejszego stanu (18). W związku z tym Trybunał Sprawiedliwości uznał, że cel ten zostanie osiągnięty, jak tylko beneficjent zwróci kwoty otrzymane w ramach pomocy niezgodnej z prawem, ponieważ w ten sposób utraci on przewagę, jaką miał na rynku nad swoimi konkurentami, oraz jak tylko stan sprzed wypłaty pomocy zostanie przywrócony (19).
(76)
Na podstawie przedmiotowego orzecznictwa w art. 14 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (20) określono, co następuje: „W przypadku gdy podjęte zostały decyzje negatywne w sprawach pomocy przyznanej bezprawnie, Komisja podejmuje decyzję, że zainteresowane państwo członkowskie podejmie wszelkie konieczne środki w celu windykacji pomocy od beneficjenta […]”.
(77)
Ponieważ przedmiotowy środek nie został - z naruszeniem art. 108 TFUE - zgłoszony Komisji i w rezultacie stanowi pomoc niezgodną z prawem i z rynkiem wewnętrznym, pomoc tę należy odzyskać w celu przywrócenia sytuacji rynkowej sprzed przyznania pomocy. Kwota pomocy do odzyskania obejmuje okres od dnia odniesienia korzyści przez beneficjenta, to jest począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do jego dyspozycji, do dnia jej faktycznego odzyskania, i musi być powiększona o kwotę odsetek naliczanych do dnia jej faktycznego odzyskania.
7. WNIOSEK
(78)
Realizacja umowy ramowej zawartej między krajem związkowym Brandenburgia a HoKaWe od dnia jej podpisania (1 czerwca 2006 r.) do jej zmiany (30 czerwca 2011 r.) obejmowała pomoc państwa niezgodną z rynkiem wewnętrznym. W związku z tym od HoKaWe należy odzyskać pomoc wraz z odpowiednimi odsetkami.
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
Pomoc państwa w wysokości 2 406 415 EUR, która została w sposób niezgodny z prawem i z naruszeniem art. 108 ust. 3 TFUE przyznana przez Niemcy na rzecz HoKaWe Eberswalde GmbH, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym.
Artykuł 2
1. Niemcy odzyskują od beneficjenta pomoc, o której mowa w art. 1.
2. Do kwot podlegających zwrotowi dolicza się odsetki za cały okres począwszy od dnia, w którym pomoc została przekazana do dyspozycji beneficjenta, do dnia jej faktycznego odzyskania.
3. Odsetki nalicza się narastająco zgodnie z przepisami rozdziału V rozporządzenia Komisji (WE) nr 794/2004 (21) oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 271/2008 (22) zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 794/2004.
Artykuł 3
1. Odzyskanie pomocy, o której mowa w art. 1, odbywa się w sposób bezzwłoczny i skuteczny.
2. Niemcy zapewniają wykonanie niniejszej decyzji w terminie czterech miesięcy od daty jej notyfikacji.
Artykuł 4
1. W terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji niniejszej decyzji Niemcy przekazują Komisji następujące informacje:
a)
łączną kwotę (kwota główna i odsetki od zwracanej pomocy), do odzyskania od beneficjenta;
b)
szczegółowy opis środków już podjętych oraz środków planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji;
c)
dokumenty potwierdzające, że beneficjentowi nakazano zwrot pomocy.
2. Do momentu całkowitego odzyskania pomocy, o której mowa w art. 1, Niemcy na bieżąco informują Komisję o kolejnych środkach podejmowanych na szczeblu krajowym w celu wykonania niniejszej decyzji. Na wniosek Komisji Niemcy bezzwłocznie przedstawiają informacje o środkach już podjętych oraz środkach planowanych w celu wykonania niniejszej decyzji. Niemcy dostarczają również szczegółowe informacje o kwocie pomocy oraz odsetkach już odzyskanych od beneficjenta.
Artykuł 5
Niniejsza decyzja skierowana jest do Republiki Federalnej Niemiec.
Sporządzono w Brukseli dnia 6 listopada 2013 r.