NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1287/2013
ze dne 11. prosince 2013,
kterým se zavádí Program pro konkurenceschopnost podniků a malých a středních podniků (COSME) (2014-2020) a zrušuje rozhodnutí č. 1639/2006/ES
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na články 173 a 195 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Komise v březnu roku 2010 přijala sdělení nazvané „Evropa 2020 - Strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“(dále jen „strategie Evropa 2020“). Toto sdělení v červnu 2010 schválila Evropská rada. Strategie Evropa 2020 reaguje na hospodářskou krizi a jejím záměrem je připravit Unii na příští desetiletí. Vytyčuje pět ambiciózních cílů v oblasti klimatu a energetiky, zaměstnanosti, inovací, vzdělávání a sociálního začlenění, jichž má být dosaženo do roku 2020, a identifikuje klíčové hybatele růstu, jež mají dodat Unii větší dynamiku a větší konkurenceschopnost. Zdůrazňuje také význam posílení růstu evropského hospodářství při současném zajištění vysoké míry zaměstnanosti, nízkouhlíkového a energeticky účinného hospodářství účinně využívajícího zdroje a sociální soudržnosti. Zásadní úlohu při dosahování cílů strategie Evropa 2020 by měly hrát malé a střední podniky. Vypovídá o tom skutečnost, že malé a střední podniky jsou zmiňovány v šesti ze sedmi stěžejních iniciativ strategie Evropa 2020.
(2)
Jednou z nejvyšších priorit je, aby ústřední roli při generování hospodářského růstu v Unii měly podniky, zejména podniky malé a střední, a proto přijala Komise v říjnu 2010 sdělení nazvané „Integrovaná průmyslová politika pro éru globalizace - Konkurenceschopnost a udržitelnost ve středu zájmu“, ke kterému se přihlásila Rada v prosinci roku 2010. Jedná se o jednu ze stěžejních iniciativ strategie Evropa 2020. Sdělení stanoví strategii, jejímž cílem je podpořit růst a pracovní místa zachováním a podporou silné, diverzifikované a konkurenceschopné průmyslové základny v Evropě, zejména zlepšováním rámcových podmínek pro podniky a posilováním některých aspektů vnitřního trhu, včetně služeb souvisejících s podnikáním.
(3)
V červnu roku 2008 přijala Komise sdělení nazvané „Zelenou malým a středním podnikům - „Small Business Act“ pro Evropu“, které Rada uvítala na zasedání v prosinci roku 2008. Small Business Act (dále jen „iniciativa SBA“) poskytuje komplexní politický rámec pro malé a střední podniky, podporuje podnikání a právně a politicky zakotvuje zásadu „zelenou malým a středním podnikům“, aby se posílila konkurenceschopnost malých a středních podniků. Iniciativa SBA stanoví deset zásad a vytyčuje politická a legislativní opatření na podporu potenciálu malých a středních podniků pro růst a vytváření pracovních míst. Provádění iniciativy SBA přispívá k dosažení cílů strategie Evropa 2020. Některá opatření pro malé a střední podniky již byla stanovena ve stěžejních iniciativách.
(4)
Iniciativa SBA byla mezitím podrobena přezkumu, který byl zveřejněn v únoru roku 2011 a na jehož základě byly Radou přijaty závěry na zasedání ve dnech 30. a 31. května 2011. Tento přezkum obsahuje přehled o provádění iniciativy SBA a posuzuje potřeby malých a středních podniků, pro něž je za současných hospodářských podmínek stále obtížnější získávat přístup k financování a na trhy. Uvedený přezkum poskytuje přehled o pokroku dosaženém během prvních dvou let uplatňování iniciativy SBA, vytyčuje nová opatření, jež mají umožnit vyrovnat se s problémy plynoucími z hospodářské krize, na něž poukázaly zúčastněné subjekty, navrhuje způsoby, jak zlepšit využití a provádění iniciativy SBA, a jasně stanoví úlohu zúčastněných subjektů a podnikatelských organizací hrajících důležitou úlohu v praxi. Specifické cíle programu pro konkurenceschopnost podniků a malých a středních podniků by měly zohledňovat priority stanovené v uvedeném přezkumu. Je důležité zajistit, aby bylo provádění programu koordinováno s prováděním iniciativy SBA.
Zejména je třeba, aby opatření v rámci specifických cílů přispívala k naplňování výše uvedených deseti zásad a k provádění nových akcí vymezených během přezkumu iniciativy SBA.
(5)
Nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (3) stanoví víceletý finanční rámec na období 2014-2020. Tento víceletý finanční rámec popisuje, jak bude dosaženo politických cílů zvyšování růstu a vytváření většího počtu pracovních míst v Evropě, vytváření nízkouhlíkového hospodářství, která bere větší ohled na životní prostředí, a Unie hrající významnou úlohu na mezinárodní scéně.
(6)
Aby se přispělo k posílení konkurenceschopnosti a udržitelnosti podniků Unie, zejména malých a středních podniků, k podpoře stávajících malých a středních podniků, k povzbuzení podnikatelské kultury a podpoře růstu malých a středních podniků, k pokroku ve vytváření znalostní společnosti a k rozvoji založenému na vyváženém hospodářském růstu, by měl být zaveden Program pro konkurenceschopnost podniků a malých a středních podniků (dále jen „program COSME“).
(7)
V souladu se sdělením Komise ze dne 8. února roku 2012 nazvaným „Agenda pro zjednodušení víceletého finančního rámce na období 2014-2020“ by se měl program COSME přednostně zabývat problematikou tohoto zjednodušení. Vynakládání finančních prostředků Unie a členských států na podporu konkurenceschopnosti podniků a malých a středních podniků by mělo být lépe koordinováno, aby byla zajištěna doplňkovost, větší účinnost a viditelnost a rovněž aby bylo dosaženo lepší rozpočtové součinnosti.
(8)
Komise se zavázala, že téma klimatu bude mít významné místo ve výdajových programech Unie a že nejméně 20 % rozpočtu Unie bude směřovat na cíle související s touto problematikou. Je důležité zajistit, aby zmírňování změny klimatu a přizpůsobení se jejím dopadům, jakož i prevence rizik hrály důležitou úlohu při přípravě, koncipování a provádění programu COSME. Opatření obsažená v tomto nařízení by měla přispět k prosazování přechodu k nízkouhlíkovému hospodářství a společnosti, které se dokáží vyrovnat se změnou klimatu.
(9)
Z rozhodnutí Rady 2001/822/ES (4) vyplývá, že subjekty a orgány zámořských zemí a území jsou způsobilé pro účast na programu COSME.
(10)
Smyslem politiky Unie v oblasti konkurenceschopnosti je takové nasměrování politiky a vytvoření institucionálního uspořádání, které vytvoří podmínky pro udržitelný růst podniků, zejména malých a středních podniků. Dosažení konkurenceschopnosti a udržitelnosti vyžaduje schopnost dosáhnout hospodářské konkurenceschopnosti a růstu podniků v souladu s cíli udržitelného rozvoje a tuto konkurenceschopnost a růst udržet. Vyšší produktivita, včetně produktivity zdrojů a energetické produktivity, je hlavním zdrojem udržitelného růstu příjmu. Konkurenceschopnost rovněž závisí na schopnosti firem plně využívat příležitostí, které nabízí například vnitřní trh. Zvláště důležité je to pro malé a střední podniky, které představují 99 % podniků v Unii, aktuálně poskytují dvě ze tří pracovních míst v soukromém sektoru a 80 % nově vytvořených pracovních míst a přispívají více než polovinou k celkové přidané hodnotě, kterou vytvářejí podniky v Unii. Malé a střední podniky jsou zásadním hybatelem hospodářského růstu, zaměstnanosti a sociální integrace.
(11)
Podle sdělení Komise ze dne 18. dubna 2012 nazvaném „Na cestě k hospodářské obnově vedoucí k intenzivnímu růstu pracovních míst“ by politiky podporující přechod k ekologickému hospodářství, jako je politika účinného využívání zdrojů, politika energetické účinnosti a politika v oblasti změny klimatu, mohly do roku 2020 vytvořit více než pět milionů pracovních míst, a to zejména v odvětví malých a středních podniků. S ohledem na tuto skutečnost by specifické akce v rámci programu COSME mohla zahrnovat podporu vývoje udržitelných produktů, služeb, technologií a postupů, jakož i účinného využívání zdrojů a energetické účinnosti a sociální odpovědnosti podniků.
(12)
Konkurenceschopnost se dostala v posledních letech do ohniska tvorby politiky Unie, neboť selhání trhu a politická a institucionální selhání snižují konkurenceschopnost podniků v Unii, zejména malých a středních podniků.
(13)
Program COSME by se proto měl zaměřit na selhání trhu, jež ovlivňují konkurenceschopnost ekonomiky Unie v celosvětovém měřítku a jež oslabují schopnost podniků, zejména malých a středních podniků, soutěžit se svými protějšky v jiných částech světa.
(14)
Program COSME by měl být věnován především malým a středním podnikům, jak jsou definovány v doporučení Komise 2003/361/ES (5). Při uplatňování tohoto nařízení by měla Komise konzultovat všechny příslušné zúčastněné subjekty, včetně organizací zastupujících malé a střední podniky. Zvláštní pozornost je třeba věnovat mikropodnikům, podnikům, které se zabývají řemeslnými činnostmi, samostatně výdělečně činným osobám, svobodným povoláním a sociálním podnikům. Pozornost je třeba věnovat rovněž potenciálním, novým a mladým podnikatelům a podnikatelkám a také dalším specifickým cílovým skupinám, jako jsou starší lidé, migranti a podnikatelé, kteří jsou příslušníky sociálně znevýhodněných nebo zranitelných skupin, například zdravotně postiženým, a dále podpoře převádění podniků, zakládání podniků za účelem komercializace výsledků výzkumu, zakládání podniků na základě oddělení od mateřského podniku a druhých šancí pro podnikatele.
(15)
Mnohé z problémů Unie v oblasti konkurenceschopnosti souvisejí s tím, že malé a střední podniky obtížně získávají přístup k financování, protože zápasí s prokazováním své úvěruschopnosti a obtížně se dostávají k rizikovému kapitálu. Tyto obtíže mají nepříznivý dopad na úroveň a kvalitu nově zakládaných podniků a na růst a míru přežití podniků i na ochotu nových podnikatelů převzít životaschopné podniky v rámci jejich převodu nebo přechodu. Finanční nástroje Unie zavedené na základě rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1639/2006/ES (6) prokázaly svůj pozitivní přínos a pomohly nejméně 220 000 malých a středních podniků. Větší přínos navrhovaných finančních nástrojů pro Unii spočívá mimo jiné v posílení vnitřního trhu z hlediska rizikového kapitálu, v rozvoji celoevropského finančního trhu pro malé a střední podniky a v řešení selhání trhu, která nemohou členské státy vyřešit. Akce Unie by měly být soudržné a konzistentní, měly by doplňovat finanční nástroje členských států pro malé a střední podniky, poskytovat pákový efekt a zamezit narušení trhu v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (7). Subjekty, které budou pověřeny prováděním akcí, by měly zajistit, že se akce budou vzájemně doplňovat, a zabránit dvojímu financování z prostředků Unie.
(16)
Komise by měla věnovat pozornost viditelnosti financování poskytovaného prostřednictvím finančních nástrojů podle tohoto nařízení, aby se zajistilo, že se o dostupnosti podpory Unie bude vědět a že poskytnutá podpora bude v rámci trhu uznávána. Za tímto účelem by finanční zprostředkovatelé měli mít rovněž povinnost konečným příjemcům výslovně zdůraznit, že financování bylo umožněno prostřednictvím podpory obdržené z finančních nástrojů podle tohoto nařízení. Komise a členské státy by měly přijmout vhodná opatření, a to i prostřednictvím uživatelsky vstřícných on-line systémů, s cílem informovat malé a střední podniky a zprostředkovatele o dostupných finančních nástrojích. Tyto systémy, jejichž součástí by mohl být i jediný portál, by neměly zdvojovat systémy již existující.
(17)
Síť Enterprise Europe Network (dále jen „síť“) prokázala svůj přínos pro evropské malé a střední podniky jako jediné správní či kontaktní místo pro podporu podniků tím, že pomáhá podnikům zlepšovat jejich konkurenceschopnost a využívat obchodní příležitosti na vnitřním trhu i na jiných trzích. Zlepšení účinnosti metodik a pracovních metod a poskytnutí evropského rozměru službám na podporu podnikání může být dosaženo pouze na úrovni Unie. Síť zejména pomáhá malým a středním podnikům nalézt partnery pro spolupráci nebo pro transfery technologií na vnitřním trhu i ve třetích zemích, získat poradenství týkající se zdrojů financování v Unii, právních předpisů Unie a práv duševního vlastnictví a programů Unie na podporu ekologických inovací a udržitelné výroby. Získává také zpětnou vazbu pro potřeby právních předpisů a norem Unie. Její jedinečné odborné poznatky jsou zvlášť důležité pro překonání informačních asymetrií a ke snížení transakčních nákladů spojených s přeshraničními transakcemi.
(18)
Je třeba pokračovat v úsilí s cílem dále optimalizovat kvalitu služeb a výkonnost sítě, zejména pokud jde o informovanost malých a středních podniků a následné využívání nabízených služeb, a to další integrací služeb v oblasti internacionalizace a inovací, posílením spolupráce mezi sítí a regionálními a místními zúčastněnými subjekty z řad malých a středních podniků, konzultacemi s hostitelskými organizacemi a jejich lepším zapojením, snížením byrokracie, zlepšením podpory v oblasti informačních technologií a zviditelněním sítě a jejích služeb v zeměpisných oblastech spadajících do její působnosti.
(19)
Konkurenceschopnost nepříznivě ovlivňuje omezená internacionalizace malých a středních podniků v rámci Evropy i mimo Evropu. Podle některých odhadů v současnosti vyváží nebo v posledních třech letech uskutečnilo vývoz 25 % malých a středních podniků v Unii, a pouze 13 % malých a středních podniků v Unii vyváží pravidelně mimo Unii a pouze 2 % investovaly za hranicemi své domovské země. Průzkum Eurobarometr z roku 2012 navíc prokázal nevyužitý potenciál malých a středních podniků v oblasti růstu na „zelených“ trzích v Unii i mimo ni, pokud jde o internacionalizaci a přístup k veřejným zakázkám. V souladu s iniciativou SBA, která Unii a členské státy vyzvala, aby podporovaly a povzbuzovaly malé a střední podniky k tomu, aby využívaly rostoucích trhů mimo Unii, Unie poskytuje finanční pomoc několika iniciativám, například Středisku pro průmyslovou spolupráci mezi Unií a Japonskem a Poradenskému centru pro malé a střední podniky a práva duševního vlastnictví v Číně. Přidaná hodnota Unie se vytváří podporou spolupráce a nabízením služeb na evropské úrovni, jež doplňují hlavní služby členských států na podporu obchodu, aniž by tyto služby zdvojovaly, a posilují společné úsilí veřejných a soukromých poskytovatelů služeb v této oblasti. Tyto služby by měly zahrnovat informace o právech duševního vlastnictví, normách a pravidlech a příležitostech v oblasti veřejných zakázek. Je třeba plně zohlednit část II závěrů Rady ze dne 6. prosince 2011 nazvaných „Posílení provádění průmyslové politiky v celé EU“ a reagujících na sdělení Komise nazvané „Integrovaná průmyslová politika pro éru globalizace: Konkurenceschopnost a udržitelnost ve středu zájmu“. V tomto ohledu by jasně vymezená evropská strategie v oblasti klastrů měla doplňovat vnitrostátní a regionální úsilí zaměřené na pobízení klastrů k dosažení excelence a k mezinárodní spolupráci a současně zohledňovat skutečnost, že vytváření seskupení malých a středních podniků může být jedním z klíčových nástrojů umožňujících posílit jejich schopnost zavádět inovace a začít působit na zámořských trzích.
(20)
Aby se zlepšila konkurenceschopnost podniků v Unii, zejména malých a středních podniků, musí členské státy a Komise vytvářet příznivé podmínky pro podnikání. Pozornost vyžadují zejména zájmy malých a středních podniků a odvětví, ve kterých jsou malé a střední podniky nejaktivnější. Iniciativy na úrovni Unie jsou rovněž nezbytné za účelem výměny informací a znalostí v evropském měřítku, přičemž zvláště nákladově efektivní mohou v této oblasti být digitální služby. Tato opatření mohou přispět k vytvoření rovných podmínek pro malé a střední podniky.
(21)
Nedostatky, roztříštěnost a zbytečná byrokracie na vnitřním trhu brání občanům, spotřebitelům a podnikům, zejména malým a středním podnikům, naplno využívat jeho přínosů. Proto je naléhavě nutné, aby členské státy, Evropský parlament, Rada a Komise společně usilovaly o řešení nedostatků v oblasti provádění právních předpisů, přijímání právních předpisů a informovanosti. V souladu se zásadami subsidiarity a proporcionality by měly členské státy, Evropský parlament, Rada a Komise spolupracovat rovněž na snižování nadbytečné administrativní a regulační zátěže malých a středních podniků a zamezování jejímu vzniku. Akce v rámci programu COSME, který je jediným programem Unie specificky zaměřeným na malé a střední podniky, by měly přispívat k naplňování těchto cílů, a to zejména tím, že budou napomáhat ke zlepšování rámcových podmínek pro podniky. Součástí tohoto úsilí by měly být i kontroly účelnosti a posuzování dopadu financované v rámci programu COSME.
(22)
Dalším faktorem, který ovlivňuje konkurenceschopnost, je poměrně slabý podnikatelský duch v Unii. Samostatně výdělečně činnými by chtělo být pouze 45 % občanů Unie (a méně než 40 % žen) v porovnání s 55 % obyvatel ve Spojených státech a 71 % v Číně (podle průzkumu Eurobarometr o podnikání provedeného v roce 2009). Podle iniciativy SBA by měla být pozornost věnována všem situacím, jimž jsou podnikatelé vystaveni, včetně počáteční fáze, růstové fáze, fáze převodu a úpadku (druhá šance). Vysokou přidanou hodnotu Unie zajišťuje podpora vzdělávání zaměřeného na rozvoj podnikatelských dovedností, jakož i opatření k posílení soudržnosti a konzistentnosti, jako je referenční srovnávání a výměna osvědčených postupů.
(23)
Program Erasmus pro mladé podnikatele byl zahájen s cílem dát novým nebo budoucím podnikatelům příležitost získávat podnikatelské zkušenosti v jiném členském státě než jejich vlastním, a umožnit jim tak rozvíjet svůj podnikatelský talent. Ve spojitosti s cílem zlepšování rámcových podmínek pro podporu podnikání a podnikatelské kultury by Komise měla mít možnost přijímat opatření, která mají pomoci novým podnikatelům zlepšovat jejich schopnosti rozvíjet své podnikatelské know-how, dovednosti a přístupy a zdokonalovat své technologické kapacity a řízení podniků.
(24)
Celosvětová hospodářská soutěž, demografické změny, omezené zdroje a nově vznikající sociální trendy přinášejí výzvy a příležitosti pro různá odvětví, která jsou vystavena globálním výzvám a pro které je typický vysoký podíl malých a středních podniků. Například designérská odvětví se musí přizpůsobovat, aby mohla využívat dosud nevyužitého potenciálu vysoké poptávky po individualizovaných, kreativních a komplexních produktech. Protože se tyto výzvy vztahují na všechny malé a střední podniky v Unii působící v těchto odvětvích, je nezbytné vyvinout jednotné úsilí na úrovni Unie v zájmu dosažení dalšího růstu prostřednictvím iniciativ, které urychlují vývoj nových produktů a služeb.
(25)
Na podporu akcí přijatých v členských státech může program COSME podporovat iniciativy v odvětvových i meziodvětvových oblastech s významným potenciálem pro růst a podnikatelskou činnost, a to zejména oblastech s vysokým podílem malých a středních podniků, urychlující vznik konkurenceschopných a udržitelných odvětví založených na vysoce konkurenceschopných obchodních modelech, zdokonalených produktech a postupech, organizačních strukturách nebo na modifikovaných hodnotových řetězcích. Jak bylo uvedeno ve sdělení Komise ze dne 30. června 2010 nazvaném „Evropa jako přední světová destinace cestovního ruchu - nový politický rámec pro evropský cestovní ruch“, které Rada uvítala v říjnu roku 2010, je cestovní ruch jedním z důležitých odvětví ekonomiky Unie. Podniky v tomto odvětví přímo vytvářejí 5 % hrubého domácího produktu (HDP) Unie. Význam cestovního ruchu uznává i Smlouva o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“), která stanoví pravomoci Unie v této oblasti. Evropské iniciativy v oblasti cestovního ruchu mohou doplnit akce členských států tím, že povzbudí vytváření příznivého prostředí a podpoří spolupráci mezi členskými státy, zejména formou výměny osvědčených postupů. Akce mohou zahrnovat zlepšení znalostní základny cestovního ruchu prostřednictvím poskytování údajů a analýzy a vypracování nadnárodních projektů spolupráce v úzké spolupráci s členskými státy, aniž by byly podnikům v Unii ukládány závazné požadavky.
(26)
Program COSME vymezuje akce pro splnění stanovených cílů, celkové finanční krytí pro dosažení těchto cílů, minimální finanční krytí pro finanční nástroje, různé druhy prováděcích opatření a transparentní opatření pro sledování a hodnocení a na ochranu finančních zájmů Unie.
(27)
Program COSME doplňuje další programy Unie, přičemž každý z nástrojů by se měl řídit vlastními postupy. Nemělo by tak docházet k dvojímu financování týchž způsobilých nákladů. V zájmu dosažení přidané hodnoty a výrazného dopadu unijního financování by se měla rozvíjet úzká součinnost mezi programem COSME a nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1291/2013 (8) (dále jen „Horizont 2020“), nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1303/2013 (9) (dále jen „strukturálními fondy“) a s ostatními programy Unie.
(28)
Ve všech příslušných iniciativách a akcích, které jsou součástí programu COSME, by měly být brány v úvahu zásady transparentnosti a rovných příležitostí pro ženy a muže. Při těchto iniciativách a akcích je třeba také dbát na dodržování lidských práv a základních svobod pro všechny občany.
(29)
Granty by měly být malým a středním podnikům poskytovány na základě transparentních postupů. Udělení grantů a jejich vyplácení by měly být transparentní, nebyrokratické a v souladu se společnými pravidly.
(30)
Toto nařízení stanoví finanční krytí na celou dobu trvání programu COSME, které má během ročního rozpočtového procesu představovat pro Evropský parlament a Radu hlavní referenční částku ve smyslu bodu 17 Interinstitucionální dohody mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (10).
(31)
Aby bylo zajištěno, že se financování omezí na řešení selhání trhu, politiky a institucí, a s cílem zamezit narušením trhu, mělo by poskytování finančních prostředků z programu COSME být v souladu s pravidly Unie pro poskytování státní podpory.
(32)
Dohoda o Evropském hospodářském prostoru a protokoly k dohodám o přidružení zajišťují účast příslušných zemí v programech Unie. Účast třetích zemí by měla být možná, pokud to stanoví dohody a postupy.
(33)
Je důležité zajistit řádné finanční řízení programu COSME a jeho provádění co nejefektivnějším a uživatelsky nejvstřícnějším způsobem a současně rovněž zaručit právní jistotu a dostupnost programu COSME pro všechny účastníky.
(34)
Program COSME je třeba sledovat a vyhodnocovat, aby bylo možné provádět úpravy. Každý rok by měla být vypracována zpráva o jeho provádění podávající informace o dosaženém pokroku a plánovaných činnostech.
(35)
Provádění programu COSME by mělo být každoročně sledováno pomocí klíčových ukazatelů pro posuzování výsledků a dopadů. Tyto ukazatele, včetně příslušných referenčních úrovní, by měly poskytnout minimální základ pro posouzení míry dosažení cílů programu COSME.
(36)
Průběžná zpráva o dosahování cílů všech akcí podporovaných v rámci programu COSME, kterou vypracuje Komise, by měla rovněž obsahovat hodnocení nízké míry účasti malých a středních podniků, bude-li tato situace zjištěna ve významném počtu členských států. Členské státy by případně mohly výsledky této průběžné zprávy zohlednit ve svých příslušných politikách.
(37)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, zpětného získávání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných správních a finančních sankcí, v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012.
(38)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci, pokud jde o přijímání ročních pracovních programů k provádění programu COSME. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (11). Součástí některých akcí zahrnutých do ročního pracovního programu je koordinace akcí na vnitrostátní úrovni. V této souvislosti by se měl použít čl. 5 odst. 4 uvedeného nařízení.
(39)
Na Komisi by měla být přenesena pravomoc přijímat akty v souladu se článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o doplnění ukazatelů, změny některých specifických podrobností týkajících se finančních nástrojů a změny orientačních částek, na jejichž základě by se tyto částky zvýšily o více než 5 % hodnoty tohoto finančního krytí v jednotlivých případech. Je zvláště důležité, aby Komise v rámci své přípravné činnosti vedla potřebné konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracování aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(40)
Z důvodu právní jistoty a přehlednosti by mělo být rozhodnutí č. 1639/2006/ES zrušeno,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
KAPITOLA I
Předmět
Článek 1
Zavedení programu
Na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020 se zavádí program pro akce Unie zaměřené na zlepšení konkurenceschopnosti podniků, se zvláštním důrazem na malé a střední podniky (dále jen „program COSME“).
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se „malými a středními podniky“ rozumí mikropodniky a malé a střední podniky, jak jsou definovány v doporučení 2003/361/ES.
Článek 3
Obecné cíle
1. Program COSME přispívá ke splnění níže uvedených obecných cílů, přičemž zvláštní pozornost věnuje specifickým potřebám malých a středních podniků usazených v Unii a malých a středních podniků usazených ve třetích zemích účastnících se programu COSME podle článku 6:
a)
posilování konkurenceschopnosti a udržitelnosti podniků v Unii, zejména malých a středních podniků;
b)
povzbuzování podnikatelské kultury a podpora zakládání a růstu malých a středních podniků.
2. Dosahování cílů uvedených v odstavci 1 se měří těmito ukazateli:
a)
výsledky malých a středních podniků, pokud jde o udržitelnost;
b)
změnami v nadbytečné administrativní a regulační zátěži jak pro nové, tak stávající malé a střední podniky;
c)
změnami v podílu malých a středních podniků vyvážejících v rámci Unie nebo mimo ni;
d)
změnami v růstu malých a středních podniků;
e)
změnami v podílu občanů Unie, kteří by chtěli být samostatně výdělečně činní.
3. Podrobný seznam ukazatelů a cílů programu COSME je uveden v příloze.
4. Program COSME podporuje provádění strategie Evropa 2020 a přispívá k dosažení cíle „inteligentního a udržitelného růstu podporujícího začlenění“. Program COSME zejména přispívá k dosažení hlavního cíle, který se týká zaměstnanosti.
KAPITOLA II
Specifické cíle a oblasti činnosti
Článek 4
Specifické cíle
1. Specifickými cíli programu COSME jsou:
a)
zlepšit přístup k financování pro malé a střední podniky ve formě vlastního a vypůjčeného kapitálu;
b)
zlepšit přístup na trhy, zejména uvnitř Unie, ale také na celosvětové úrovni;
c)
zlepšit rámcové podmínky pro konkurenceschopnost a udržitelnost podniků v Unii, zejména malých a středních podniků, včetně podniků v odvětví cestovního ruchu;
d)
podporovat podnikání a podnikatelskou kulturu.
2. Při provádění programu COSME má být podporována potřeba podniků přizpůsobit se hospodářství, které je nízkouhlíkové, odolné vůči změně klimatu a účinně využívá zdroje a energii.
3. K měření účinku programu COSME při dosahování specifických cílů, které jsou uvedeny v odstavci 1, se použijí ukazatele stanovené v příloze.
4. Roční pracovní programy uvedené v článku 13 podrobně stanoví veškeré akce, které mají být prováděny v rámci programu COSME.
Článek 5
Rozpočet
1. Finanční krytí na provádění programu COSME se stanoví ve výši 2 298,243 milionů EUR v běžných cenách, z nichž se 60 % vyčlení na finanční nástroje.
Roční rozpočtové prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
2. Finanční krytí stanovené podle tohoto nařízení se může vztahovat také na náklady vzniklé při přípravných, sledovacích, kontrolních, auditních a hodnotících činnostech, které jsou nutné pro řízení programu COSME a k dosažení jeho cílů. Zejména musí nákladově efektivním způsobem pokrývat studie, schůzky odborníků, informační a komunikační akce včetně komunikační činnosti týkající se politických priorit Unie, vztahují-li se k obecným cílům programu COSME, náklady spojené s informačními sítěmi s důrazem na zpracování a výměnu informací, jakož i všechny ostatní náklady na technickou a správní pomoc, které Komisi vzniknou v souvislosti s řízením programu COSME.
Tyto náklady nepřekročí 5 % hodnoty finančního krytí.
3. V rámci finančního krytí pro program COSME se orientační částky ve výši 21,5 % hodnoty finančního krytí přidělí na specifické cíle uvedené v čl. 4 odst. 1 písm. b), 11 % na specifické cíle uvedené v čl. odst. 1 písm. c) a 2,5 % na specifické cíle uvedené v čl. 4 odst. 1 písm. d). Komise se může od těchto orientačních částek odchýlit, avšak nesmí je v jednotlivých případech překročit o více než 5 % hodnoty finančního krytí. V případě, že je nezbytné tento limit překročit, je Komisi svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 23, pokud jde o změny těchto orientačních částek.
4. Finanční příděl smí být použit rovněž na výdaje technické a správní pomoci nezbytné pro zajištění přechodu mezi programem COSME a opatřeními přijatými podle rozhodnutí č. 1639/2006/ES. V případě potřeby mohou být vyčleněné prostředky zapsány do rozpočtu na období po roce 2020 za účelem pokrytí podobných výdajů, aby se umožnilo řízení akcí, které do 31. prosince 2020 nebudou ještě dokončeny.
Článek 6
Účast třetích zemí
1. Programu COSME se mohou účastnit:
a)
země Evropského sdružení volného obchodu (ESVO), které jsou členy Evropského hospodářského prostoru (EHP), v souladu s podmínkami stanovenými v Dohodě o EHP, a další evropské země, jestliže to dohody a postupy dovolují;
b)
přistupující země, kandidátské země a potenciální kandidáti, v souladu s obecnými zásadami a obecnými podmínkami pro účast těchto zemí v programech Unie, jež jsou stanoveny v příslušných rámcových dohodách a v rozhodnutích příslušných rad přidružení nebo obdobných dohodách;
c)
země, jež spadají do oblasti působnosti evropských politik sousedství, jestliže to dohody a postupy dovolují, a v souladu s obecnými zásadami a obecnými podmínkami pro účast těchto zemí v programech Unie, jež jsou stanoveny v příslušných rámcových dohodách, protokolech k dohodám o přidružení a v rozhodnutích příslušných rad přidružení.
2. Subjekt usazený v některé ze zemí uvedených v odstavci 1 se může zúčastnit těch částí programu COSME, kterých se daná země účastní za podmínek stanovených v příslušných dohodách podle odstavce 1.
Článek 7
Účast subjektů ze zemí neúčastnících se programu
1. Subjekty usazené v zemi uvedené v článku 6 se mohou účastnit těch částí programu COSME, kterých se daná třetí země neúčastní. Akcí v rámci programu COSME se mohou zúčastnit i subjekty usazené v jiných třetích zemích.
2. Subjekty uvedené v odstavci 1 nemají nárok na získávání finančních příspěvků Unie s výjimkou případů, kdy je to pro program COSME zásadní, zejména z hlediska konkurenceschopnosti podniků v Unii a jejich přístupu na trhy. Uvedená výjimka se nevztahuje na ziskové subjekty.
Článek 8
Akce zaměřené na zlepšení přístupu malých a středních podniků k financování
1. Komise podporuje akce, jejichž cílem je usnadnit a zlepšit přístup malých a středních podniků k financování v jejich počáteční a růstové fázi a ve fázi převodu a která doplňují použití finančních nástrojů členských států pro malé a střední podniky na vnitrostátní a regionální úrovni. Aby se zajistila doplňkovost, jsou tyto akce úzce koordinovány s akcemi v rámci politiky soudržnosti, programu Horizont 2020 a na vnitrostátní či regionální úrovni. Cílem těchto akcí je povzbudit využívání a nabídku kapitálového i dluhového financování, které může zahrnovat financování předstartovní a kvazikapitálové a financování ze strany „podnikatelských andělů“ („business angels“), avšak s vyloučením spekulativních rozprodejů částí majetku.
2. Kromě akcí uvedených v odstavci 1 může být podpora Unie poskytována v závislosti na tržní poptávce rovněž akcím na zlepšení přeshraničního financování a financování, na kterém se podílí více zemí, což malým a středním podnikům pomůže dát své činnosti mezinárodní rozměr v souladu s právními předpisy Unie.
Komise může v závislosti na tržní poptávce přezkoumat rovněž možnost vytvoření inovativních finančních mechanismů, jako je například sdružené kofinancování.
3. Podrobné informace o akcích uvedených v odstavci 1 jsou stanoveny v článku 17.
Článek 9
Akce zaměřené na zlepšení přístupu na trhy
1. V zájmu pokračujícího zlepšování konkurenceschopnosti podniků v Unii a jejich přístupu na trhy může Komise podporovat akce zaměřené na zlepšení přístupu malých a středních podniků na vnitřní trh, jako je například poskytování informací (i prostřednictvím digitálních služeb) a zlepšování informovanosti mimo jiné ohledně programů Unie, právních předpisů a norem.
2. Cílem specifických opatření je usnadnění přístupu malých a středních podniků na trhy mimo Unii. Tato opatření mohou zahrnovat poskytování informací o stávajících překážkách vstupu na trh a podnikatelských příležitostech, veřejných zakázkách a celních postupech a dále zlepšování podpůrných služeb v oblasti norem a práv duševního vlastnictví v prioritních třetích zemích. Tato opatření doplňují, avšak nezdvojují základní činnosti členských států v oblasti podpory obchodu.
3. Akce v rámci programu COSME mohou být zaměřeny na posilování mezinárodní spolupráce, včetně průmyslových dialogů a dialogů ohledně regulace vedených se třetími zeměmi. Specifická opatření mohou být zaměřena na snižování rozdílů mezi Unií a jinými zeměmi v regulačních rámcích pro produkty, podporu rozvoje politiky podnikání a průmyslové politiky a přispívání ke zlepšení podmínek pro podnikání.
Článek 10
Síť Enterprise Europe Network
1. Komise podporuje síť Enterprise Europe Network (dále jen „síť“) s cílem poskytovat integrované služby na podporu podnikání malým a středním podnikům v Unii, které usilují o využití příležitostí na vnitřním trhu a ve třetích zemích. Mezi akce uskutečňované v rámci této sítě mohou patřit:
a)
poskytování informačních a poradenských služeb o iniciativách a právních předpisech Unie; podpora posilování řídících kapacit s cílem zvýšit konkurenceschopnost malých a středních podniků; podpora zaměřená na zlepšování finančních znalostí malých a středních podniků, včetně informačních a poradenských služeb týkajících se možností financování, přístupu k financování a souvisejících systémů poradenství a školení; opatření ke zlepšení přístupu malých a středních podniků k odborným poznatkům v oblasti energetické účinnosti, klimatu a životního prostředí; a podpora programů financování a finančních nástrojů Unie (včetně programu Horizont 2020 ve spolupráci s vnitrostátními kontaktními místy a strukturálními fondy);
b)
usnadňování přeshraniční spolupráce mezi podniky, výzkumu a vývoje, přenosu technologií a znalostí a partnerství v oblasti technologií a inovací;
c)
zajišťování komunikační vazby mezi malými a středními podniky a Komisí.
2. Síť může být rovněž využívána k poskytování služeb v rámci jiných programů Unie, například programu Horizont 2020; včetně specificky zaměřených poradenských služeb na podporu účasti malých a středních podniků v jiných programech Unie. Komise zajistí, aby byly jednotlivé finanční zdroje pro síť efektivně koordinovány a aby služby poskytované sítí pro jiné programy Unie byly prostřednictvím těchto programů financovány.
3. Fungování sítě je úzce koordinováno s členskými státy, aby se v souladu se zásadou subsidiarity zabránilo zdvojování činností.
Komise posoudí síť z hlediska efektivity jejího řízení a poskytování vysoce kvalitních služeb v celé Unii.
Článek 11
Akce zaměřené na zlepšení rámcových podmínek pro konkurenceschopnost a udržitelnost podniků Unie, zejména malých a středních podniků
1. Komise podporuje akce zaměřené na zlepšení rámcových podmínek pro zajištění konkurenceschopnosti a udržitelnosti podniků v Unii, zejména malých a středních podniků, s cílem zvýšit efektivitu, soudržnost, koordinaci a soulad vnitrostátních a regionálních politik na podporu konkurenceschopnosti, udržitelnosti a růstu podniků v Unii.
2. Komise může podporovat specifické akce ke zlepšení rámcových podmínek pro podniky, zejména malé a střední podniky, prostřednictvím snižování nadbytečné administrativní a regulační zátěže a zamezování jejímu vzniku. Tyto akce mohou zahrnovat pravidelné posuzování dopadu příslušných právních předpisů Unie na malé a střední podniky, zajišťované případně prostřednictvím srovnávacího přehledu, podporu skupin nezávislých odborníků a výměnu informací a osvědčených postupů, včetně systematického uplatňování testu dopadů na malé a střední podniky prováděného na úrovni Unie a členských států.
3. Komise může podpořit akce, jejichž cílem je vypracovat nové strategie konkurenceschopnosti a podnikového rozvoje. Takové akce mohou zahrnovat:
a)
opatření zaměřená na zlepšení koncepce, provádění a hodnocení politik ovlivňujících konkurenceschopnost a udržitelnost podniků, realizované mimo jiné sdílením osvědčených postupů týkajících se rámcových podmínek a řízení klastrů světové úrovně a sítí podniků; a podporou nadnárodní spolupráce mezi klastry a sítěmi podniků, vývoje udržitelných produktů, služeb, technologií a postupů a podporou účinného využívání zdrojů a energetické účinnosti a sociální odpovědnosti podniků;
b)
opatření zaměřená na mezinárodní aspekty politik v oblasti konkurenceschopnosti, zejména na politickou spolupráci mezi členskými státy, dalšími zeměmi účastnícími se programu COSME a globálními obchodními partnery Unie;
c)
opatření zaměřená na zlepšení vývoje politik pro malé a střední podniky, spolupráce mezi tvůrci politik, vzájemných hodnocení a výměny osvědčených postupů mezi členskými státy, s případným zohledněním dostupných údajů a názorů zúčastněných subjektů a zejména s cílem usnadnit malým a středním podnikům přístup k programům a akcím Unie, v souladu s akčním plánem v rámci iniciativy SBA.
4. Komise může prostřednictvím podpory koordinace podpořit akce přijaté v členských státech s cílem urychlit vznik konkurenceschopných odvětví s tržním potenciálem. Tato podpora může zahrnovat akce zaměřené na podporu výměny osvědčených postupů a určení požadavků různých odvětví, především malých a středních podniků, na pracovníky a odbornou přípravu, zejména v dovednosti počítačové gramotnosti. Může rovněž zahrnovat akce zaměřené na podporu zavádění nových podnikatelských modelů a spolupráci malých a středních podniků v rámci nových hodnotových řetězců, jakož i komerční využívání vhodných nápadů týkajících se nových produktů a služeb.
5. Komise může doplnit akce členských států s cílem zvýšit konkurenceschopnost a udržitelnost malých a středních podniků v Unii v oblastech vyznačujících se značným růstovým potenciálem, zejména těch s vysokým podílem malých a středních podniků, jako je například odvětví cestovního ruchu. Součástí těchto činností může být podpora spolupráce mezi členskými státy zajišťovaná zejména prostřednictvím výměny osvědčených postupů.
Článek 12
Akce zaměřené na podporu podnikání
1. Komise přispívá k podpoře podnikání a podnikatelské kultury zlepšováním rámcových podmínek, jež ovlivňují rozvoj podnikání, mimo jiné odstraňováním překážek bránících zakládání podniků. Komise podporuje podnikatelské prostředí a kulturu, jež jsou příznivé pro udržitelné podniky, zakládání a růst podniků, převody podniků, opětovné zahajování činnosti (tzv. „druhou šanci“), jakož i zakládání podniků za účelem komercializace výsledků výzkumu a zakládání podniků na základě oddělení se od mateřského podniku.
2. Zvláštní pozornost bude věnována potenciálním, novým, mladým podnikatelům a podnikatelkám a rovněž dalším specifickým cílovým skupinám.
3. Komise může přijímat akce jako například programy mobility pro nové podnikatele s cílem zlepšovat jejich schopnost rozvíjet své podnikatelské know-how, dovednosti a přístupy a zdokonalovat své technologické kapacity a řízení podniků.
4. Komise může podpořit opatření členských států zaměřené na zavádění a podporu vzdělávání a odborné přípravy pro podnikání, podnikatelských dovedností a podnikatelských přístupů, zejména u potenciálních a nových podnikatelů.
KAPITOLA III
Provádění programu COSME
Článek 13
Roční pracovní programy
1. Komise přijme roční pracovní programy k provádění programu COSME přezkumným postupem podle čl. 21 odst. 2. Každý roční pracovní program provádí cíle vytyčené v tomto nařízení a podrobně stanoví:
a)
popis akcí, které mají být financovány, sledované cíle u jednotlivých akcí, které jsou v souladu s obecnými a specifickými cíli uvedenými v článcích 3 a 4, předpokládané výsledky, způsob provádění, s uvedením částky vyčleněné na jednotlivé akce, celkové částky na všechny akce, orientačního harmonogramu provádění a platebního profilu;
b)
pro jednotlivé akce vhodné kvalitativní a kvantitativní ukazatele za účelem analýzy a sledování efektivity při dosahování výsledků a plnění cílů dotčené akce;
c)
pro granty a související akce základní hodnotící kritéria, která se stanoví tak, aby bylo možno co nejlépe dosáhnout cílů sledovaných programem COSME, a maximální míru spolufinancování;
d)
samostatnou podrobnou kapitolu týkající se finančních nástrojů, která v souladu s článkem 17 tohoto nařízení zohledňuje informační povinnosti podle nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, včetně předpokládaného rozdělení finančního krytí mezi nástrojem pro kapitálové investice pro růst uvedeným v článku 18 tohoto nařízení nástrojem pro úvěrové záruky uvedeným v článku 19 tohoto nařízení, a informací, jako je výše záruky a vztah s programem Horizont 2020.
2. Komise provádí program COSME v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012.
3. Program COSME se provádí tak, aby se zajistilo, že podporované akce zohledňují budoucí vývoj a budoucí potřeby, zejména po průběžném hodnocení uvedeném v čl. 12 odst. 3, a že jsou relevantní pro vyvíjející se trhy, ekonomiku a změny ve společnosti.
Článek 14
Podpůrná opatření
1. Kromě opatření obsažených v ročních pracovních programech uvedených v článku 13 přijímá Komise pravidelně podpůrná opatření, včetně:
a)
zlepšování analýzy a sledování problematiky odvětvové a meziodvětvové konkurenceschopnosti;
b)
identifikace a šíření osvědčených postupů a politických přístupů a jejich další rozvíjení;
c)
kontrol účelnosti stávajících právních předpisů a posuzování dopadů nových opatření Unie, která jsou zvláště významná pro konkurenceschopnost podniků, s cílem určit oblasti, v nichž je třeba stávající právní předpisy zjednodušit, a zajistit minimalizaci zátěže pro malé a střední podniky v oblastech, v nichž jsou navrhována nová legislativní opatření;
d)
hodnocení právních předpisů ovlivňujících podniky, zejména malé a střední podniky, průmyslové politiky a opatření souvisejících s konkurenceschopností;
e)
podpory integrovaných a uživatelsky vstřícných on-line systémů, které by poskytovaly informace o programech relevantních pro malé a střední podniky, přičemž současně zajistí, aby nedocházelo ke zdvojení již existujících portálů.
2. Celkové náklady na tato podpůrná opatření nepřekročí 2,5 % finančního krytí programu COSME.
Článek 15
Sledování a hodnocení
1. Komise sleduje provádění a řízení programu COSME.
2. Komise vypracuje výroční zprávu o sledování, v níž zhodnotí účelnost a efektivitu podporovaných akcí z hlediska finančního plnění, výsledků, nákladů a pokud možno i dopadu. Zpráva musí obsahovat informace o příjemcích, pokud možno pro každou výzvu k předkládání návrhů, informace o výši výdajů souvisejících s klimatem a o účinku podpory cílů souvisejících se změnou klimatu a příslušné údaje týkající se úvěrů v objemu nad 150 000 EUR a v objemu nižším než 150 000 EUR, které byly poskytnuty v rámci nástroje pro úvěrové záruky, v takovém rozsahu, aby sběr těchto informací nevytvářel neopodstatněnou administrativní zátěž pro podniky, a to zejména malé a střední podniky. Součástí zprávy o sledování je výroční zpráva týkající se jednotlivých finančních nástrojů v souladu s požadavky podle čl. 140 odst. 8 nařízení (EU, Euratom) č. 996/2012.
3. Nejpozději do roku 2018 vypracuje Komise průběžnou hodnotící zprávu o dosahování cílů všech akcí podpořených z programu COSME z hlediska úrovně výsledků a dopadů, účinnosti využití zdrojů a jejich evropské přidané hodnoty, aby bylo možné rozhodnout o prodloužení, úpravě nebo zrušení těchto opatření. Tato průběžná hodnotící zpráva se bude zabývat také rozsahem zjednodušení, jeho vnitřní a vnější soudržností, stálou platností všech cílů a také přínosem opatření z hlediska priorit Unie, tedy k inteligentnímu a udržitelnému růstu podporujícímu začlenění. Vezme v úvahu výsledky posouzení dlouhodobého dopadu předchozích opatření a přispěje k rozhodnutí o případném prodloužení, úpravě nebo zrušení následného opatření.
4. Komise sestaví závěrečnou hodnotící zprávu o dlouhodobějších dopadech a o udržitelnosti účinků těchto opatření.
5. Všichni příjemci grantů a další zúčastněné strany, které obdržely finanční prostředky Unie podle tohoto nařízení, poskytnou Komisi vhodné údaje a informace nezbytné pro sledování a hodnocení příslušných opatření.
6. Komise předloží Evropskému parlamentu a Radě zprávy uvedené v odstavcích 2, 3 a 4 a zveřejní je.
KAPITOLA IV
Finanční ustanovení a formy finanční pomoci
Článek 16
Formy finanční pomoci
Finanční pomoc Unie v rámci programu COSME může být provedena nepřímo přenesením úkolů spojených s plněním rozpočtu na subjekty uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Článek 17
Finanční nástroje
1. Finanční nástroje v rámci programu COSME, zavedené v souladu s hlavou VIII nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, jsou využívány s cílem usnadnit malým a středním podnikům přístup k financování v jejich počáteční a růstové fázi a ve fázi jejich převodu. Finanční nástroje sestávají z kapitálového nástroje a nástroje pro úvěrové záruky. Při rozdělování finančních prostředků mezi tyto nástroje se zohlední poptávka ze strany finančních zprostředkovatelů.
2. Finanční nástroje pro malé a střední podniky se mohou případně kombinovat a doplňovat s:
a)
jinými finančními nástroji zavedenými členskými státy a jejich řídícími orgány financovanými z vnitrostátních či regionálních fondů nebo financovanými v kontextu operací strukturálních fondů v souladu s čl. 38 odst. 1 písm. a) nařízení (EU) č. 1303/2013;
b)
jinými finančními nástroji zavedenými členskými státy a jejich řídícími orgány a financovanými z vnitrostátních či regionálních programů mimo operace strukturálních fondů;
c)
granty financovanými Unií včetně grantů podle tohoto nařízení,
3. Nástroj pro kapitálové investice pro růst uvedený v článku 18 a nástroj pro úvěrové záruky uvedený v článku 19 mohou doplňovat finanční nástroje pro malé a střední podniky používané členskými státy v rámci politiky soudržnosti Unie.
4. Nástroj pro kapitálové investice a nástroj pro úvěrové záruky mohou ve vhodných případech dovolovat spojení finančních zdrojů s členskými státy nebo regiony, které jsou ochotny přispět částí strukturálních fondů, které jim byly přiděleny v souladu s čl. 38 odst. 1 písm. a nařízení (EU) č. 1303/2013
5. Finanční nástroje mohou vytvářet přijatelnou návratnost, aby splňovaly cíle jiných partnerů nebo investorů. V druhé řadě může být využíván nástroj pro kapitálové investice pro růst, avšak jeho cílem je zachovat hodnotu aktiv poskytnutých z rozpočtu Unie.
6. Nástroj pro kapitálové investice pro růst a nástroj pro úvěrové záruky se provádějí v souladu s hlavou VIII nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a nařízením Komise v přenesené pravomoci (EU, Euratom) č. 1268/2012 (12).
7. Finanční nástroje v rámci programu COSME se vypracují a provádějí doplňkově a v souladu s nástroji stanovenými v rámci programu Horizont 2020 pro malé a střední podniky.
8. V souladu s čl. 60 odst. 1 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 subjekty pověřené prováděním finančních nástrojů zajistí při správě finančních prostředků Unie viditelnost jejích akcí. Za tímto účelem je pověřený subjekt povinen zajistit, aby finanční zprostředkovatelé výslovně informovali konečné příjemce o tom, že financování bylo umožněno prostřednictvím podpory poskytnuté finančními nástroji v rámci programu COSME. Komise zajistí, aby následné zveřejňování informací o příjemcích v souladu s čl. 60 odst. 2 písm. e) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 bylo snadno dostupné pro potenciální konečné příjemce.
9. Splátky vyplývající z druhého nástroje mechanismu pro inovativní malé a střední podniky a malé a střední podniky s vysokým růstem zřízeného podle rozhodnutí č. 1639/2006/ES a obdržené po dni 31. prosince 2013 se v souladu s čl. 21 odst. 4 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 účelově váží k nástroji pro kapitálové investice pro růst uvedenému v článku 18 tohoto nařízení.
10. Finanční nástroje se provádějí v souladu s příslušnými pravidly Unie pro státní podporu.
Článek 18
Nástroj pro kapitálové investice pro růst
1. Nástroj pro kapitálové investice pro růst (EFG) se provádí jako součást jednotného finančního kapitálového nástroje Unie podporujícího růst podniků v Unii a jimi realizovaný výzkum a inovace od rané fáze, včetně předstartovní fáze, až po růstovou fázi. Jednotný finanční kapitálový nástroj Unie je finančně podporován z programu Horizont 2020 a z programu COSME.
2. EFG se zaměřuje na fondy, které poskytují: rizikový kapitál a mezaninové financování, např. podřízené a účastnické půjčky, podnikům ve fázi expanze a růstu, zejména těm se zahraničním působením, přičemž může investovat do fondů pro ranou fázi spolu s kapitálovým nástrojem pro výzkum a inovace spadajícím pod program Horizont 2020 a poskytovat mechanismy společného investování pro investory typu „business angels“. V případě investic v rané fázi nesmí investice z EFG přesáhnout 20 % celkové investice Unie s výjimkou víceetapových fondů a fondů fondů, kde se financování z EFG a z kapitálového nástroje pro výzkum a inovace v rámci programu Horizont 2020 poskytuje poměrně na základě investiční strategie daných fondů. Na základě vývoje tržních podmínek může Komise rozhodnout o změně 20 % hranice. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 21 odst. 2
3. EFG používá stejný prováděcí mechanismus jako kapitálový nástroj pro výzkum a inovace zřízený v rámci programu Horizont 2020.
4. Podpora z EFG se provádí formou jedné z následujících investic:
a)
přímo Evropským investičním fondem nebo jinými subjekty, které jsou pověřeny prováděním EFG jménem Komise; nebo
b)
fondy fondů nebo investičními nástroji investujícími v zahraničí, jež zřídil Evropský investiční fond nebo jiné subjekty (včetně správců ze soukromého či veřejného sektoru), které jsou pověřeny prováděním EFG jménem Komise, společně s investory ze soukromých nebo veřejných finančních institucí.
5. EFG investuje do zprostředkovatelských fondů rizikového kapitálu, včetně subjektů typu fondu fondů, které poskytují investice pro malé a střední podniky zpravidla ve fázích expanze a růstu. Investice v rámci EFG jsou dlouhodobé, tj. obvykle zahrnují pozice na 5 až 15 let ve fondech rizikového kapitálu. Doba trvání investice v rámci mechanismu EFG nepřekročí v žádném případě 20 let ode dne podpisu dohody mezi Komisí a subjektem pověřeným jeho prováděním.
Článek 19
Nástroj pro úvěrové záruky
1. Nástroj pro úvěrové záruky (LGF) poskytuje:
a)
protizáruky a jiná ujednání o sdílení rizik pro záruční systémy, případně včetně společných záruk;
b)
přímé záruky a jiná ujednání o sdílení rizik pro ostatní finanční zprostředkovatele, kteří splňují kritéria způsobilosti uvedená v odstavci 5.
2. LGF se provádí jako součást jednotného úvěrového finančního nástroje Unie pro růst podniků Unie a výzkum a inovace, přičemž používá stejný prováděcí mechanismus jako z poptávky vycházející složka pro malé a střední podniky v rámci dluhového nástroje v programu Horizont 2020 (RSI II).
3. LGF se skládá ze:
a)
záruk za dluhové financování (včetně podřízených a účastnických půjček, leasingu nebo bankovních záruk), které zmírní zvláštní obtíže, s nimiž se setkávají životaschopné malé a střední podniky usilující o přístup k financování, a to buď v důsledku toho, že jsou vnímány jako vysoce rizikové nebo proto, že nemají k dispozici dostatečné zajištění;
b)
sekuritizace portfolií dluhového financování malých a středních podniků, která zmobilizuje dodatečné dluhové financování pro malé a střední podniky na základě příslušných ujednání o sdílení rizik s dotčenými institucemi. Podpora těchto sekuritizací závisí na tom, zda se emitující instituce zavážou použít významnou část vzniklé likvidity nebo mobilizovaného kapitálu pro další úvěrování malých a středních podniků v přiměřené lhůtě. Objem tohoto nového dluhového financování se vypočte ve vztahu k částce zaručeného portfoliového rizika. Tato částka a lhůta se sjednají s každou emitující institucí jednotlivě.
4. Správu LGF vykonávají jménem Komise Evropský investiční fond nebo jiné subjekty, které jsou pověřeny prováděním LGF jménem Komise. Jednotlivé záruky v rámci LGF mohou mít splatnost až 10 let.
5. Způsobilost v rámci LGF se určí pro každého zprostředkovatele na základě jeho činností a podle toho, jak efektivně pomáhá malým a středním podnikům získávat přístup k financování pro životaschopné projekty. LGF může být využíván zprostředkovateli podporujícími podnikání mimo jiné při financování nabývání hmotných a nehmotných aktiv, provozního kapitálu a pro převody podniků. Kritéria týkající se sekuritizace portfolií dluhového financování malých a středních podniků zahrnují transakce s jedním i více prodávajícími a také transakce s více zúčastněnými zeměmi. Způsobilost je založena na osvědčených tržních postupech, zejména na bonitě a diverzifikaci rizik sekuritizovaného portfolia.
6. S výjimkou půjček v rámci sekuritizovaného portfolia se LGF vztahuje na úvěry do 150 000 EUR a s minimální dobou splatnosti 12 měsíců. LGF se vztahuje rovněž na úvěry nad 150 000 EUR v případě, že malé a střední podniky, které splňují kritéria způsobilosti v rámci programu COSME, nesplňují kritéria způsobilosti v rámci složky úvěrového nástroje pro malé a střední podniky podle programu Horizont 2020 a minimální doba splatnosti činí 12 měsíců.
Při překročení této hranice jsou za prokázání způsobilosti či nezpůsobilosti malého a středního podniku v rámci složky úvěrového nástroje určené pro malé a střední podniky podle programu Horizont 2020 odpovědni finanční zprostředkovatelé.
7. LGF je koncipován takovým způsobem, aby bylo možné podávat zprávy o malých a středních podnicích, které byly podpořeny, a to jak z hlediska počtu, tak i objemu půjček.
Článek 20
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření k zajištění toho, aby v případě provádění činností financovaných podle tohoto nařízení byly chráněny finanční zájmy Unie přijetím preventivních opatření proti podvodům, úplatkářství a jinému protiprávnímu jednání, pomocí účinných kontrol a v případě zjištění nesrovnalostí pomocí navracení neoprávněně vyplacených částek a případně též pomocí účinných a přiměřených správních a finančních sankcí s odrazujícím účinkem.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr jsou zmocněni k auditu na základě dokladů a ke kontrole na místě všech příjemců grantů, dodavatelů a subdodavatelů a jiných třetích stran, kteří obdrželi prostředky Unie podle tohoto nařízení.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (dále jen „OLAF“) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, v souladu s ustanoveními a postupy uvedenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (13) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (14), aby se zjistilo, zda nedošlo k podvodu, úplatkářství nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie, pokud jde o grantovou dohodu, rozhodnutí o grantu nebo smlouvu financované podle tohoto nařízení.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, dohody o spolupráci se třetími zeměmi a s mezinárodními organizacemi, smlouvy, grantové dohody a rozhodnutí o grantu vyplývající z provádění tohoto nařízení obsahují ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění takových auditů a vyšetřování v souladu s jejich příslušnými pravomocemi.
KAPITOLA V
Výbor a závěrečná ustanovení
Článek 21
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen výbor. Tímto výborem je výbor ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011. Pokud výbor nevydá žádné stanovisko, Komise navrhovaný prováděcí akt nepřijme a použije se čl. 5 odst. 4 třetí pododstavec nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 22
Akty v přenesené pravomoci
1. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 23, pokud jde o doplnění ukazatelů uvedených v příloze, pokud by tyto ukazatele mohly přispět k měření pokroku v dosahování obecných a specifických cílů programu COSME.
2. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 23, pokud jde o změny některých specifických podrobností týkajících se finančních nástrojů. Jedná se o podíl investic z EFG na celkových investicích Unie do fondů rizikového kapitálu v rané fázi a o složení sekuritizovaných úvěrových portfolií.
3. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 23, pokud kde o změny orientačních částek uvedených v čl. 5 odst. 3, na jejichž základě by se uvedené částky v jednotlivých případech zvýšily o více než 5 % hodnoty finančního krytí, v případě, že je nezbytné tento limit překročit.
Článek 23
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v článku 22 je svěřena Komisi na dobu sedmi let od 23. prosince 2013
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v článku 22 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle článku 22 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 24
Zrušení a přechodná ustanovení
1. Rozhodnutí č. 1639/2006/ES se zrušuje s účinkem ode dne 1. ledna 2014.
2. Akce zahájené podle rozhodnutí č. 1639/2006/ES a finanční závazky související s těmito akcemi se však až do svého ukončení nadále řídí uvedeným rozhodnutím.
3 Finanční příděl uvedený v článku 5 může pokrývat také výdaje na technickou a administrativní pomoc nezbytné pro zajištění přechodu mezi programem COSME a opatřeními přijatými podle rozhodnutí č. 1639/2006/ES.
Článek 25
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. prosince 2013.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1287/2013
z dnia 11 grudnia 2013 r.
ustanawiające program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw (COSME) (2014-2020) i uchylające decyzję nr 1639/2006/WE
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 173 i art. 195,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W marcu 2010 roku Komisja przyjęła komunikat zatytułowany „Europa 2020 - Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” („strategia »Europa 2020« ”). W czerwcu 2010 roku komunikat został zatwierdzony przez Radę Europejską. Strategia „Europa 2020” stanowi reakcję na kryzys gospodarczy i ma przygotować Unię na następne dziesięciolecie. Wytyczono w niej pięć ambitnych celów dotyczących klimatu i energii, zatrudnienia, innowacji, edukacji i włączenia społecznego, które mają zostać osiągnięte do roku 2020, jak również określono kluczowe czynniki pobudzające wzrost, w dążeniu do zwiększenia dynamiki i konkurencyjności Unii. Podkreślono również znaczenie przyspieszenia wzrostu europejskiej gospodarki, przy jednoczesnym osiągnięciu wysokich wskaźników zatrudnienia, gospodarki niskoemisyjnej, zasobo- i energooszczędnej oraz spójności społecznej. Małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) powinny odegrać kluczową rolę w realizowaniu celów strategii „Europa 2020”. Na ich rolę wskazuje to, że MŚP zostały wspomniane w sześciu z siedmiu inicjatyw przewodnich strategii „Europa 2020”.
(2)
W celu zapewnienia, by przedsiębiorstwa - w szczególności MŚP - odgrywały centralną rolę w osiąganiu wzrostu gospodarczego w Unii, który jest głównym priorytetem, w październiku 2010 r. Komisja przyjęła komunikat zatytułowany „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji. Konkurencyjność i zrównoważony rozwój na pierwszym planie”, zatwierdzony przez Radę w konkluzjach z grudnia 2010 r. Jest to przewodnia inicjatywa w ramach strategii „Europa 2020”. W komunikacie sformułowano strategię mającą na celu pobudzenie wzrostu i zatrudnienia poprzez utrzymanie i wpieranie silnej, zróżnicowanej i konkurencyjnej bazy przemysłowej w Europie, zwłaszcza poprzez ulepszenie ramowych warunków dla przedsiębiorstw, jak również poprzez wzmocnienie kilku aspektów rynku wewnętrznego, w tym usług dla przedsiębiorstw.
(3)
W czerwcu 2008 r. Komisja przyjęła komunikat zatytułowany „ »Najpierw myśl na małą skalę« Program »Small Business Act« dla Europy”, z zadowoleniem przyjęty przez Radę w grudniu 2008 r. Program „Small Business Act” przewiduje kompleksowe ramy polityczne dla MŚP, zakłada promocję przedsiębiorczości oraz ugruntowuje zasadę „najpierw myśl na małą skalę” w sferze prawa i polityki, w celu wzmocnienia konkurencyjności MŚP. Program „Small Business Act” określa 10 zasad oraz przedstawia zarys działań politycznych i legislacyjnych wspierających zdolność MŚP do wzrostu i tworzenia miejsc pracy. Wdrożenie programu „Small Business Act” przyczynia się do osiągnięcia celów strategii „Europa 2020”. Kilka działań na rzecz MŚP już zostało określonych w treści inicjatyw przewodnich.
(4)
Program „Small Business Act” został od tego czasu poddany przeglądowi, którego wyniki opublikowano w lutym 2011 roku, co stało się podstawą konkluzji przyjętych w dniach 30 i 31 maju 2011 r. Przegląd ten podsumował wdrożenie programu SBA i ocenił potrzeby MŚP działających w obecnej sytuacji gospodarczej, w której coraz trudniej mogą uzyskać dostęp do finansowania i do rynków. Zawiera on prezentację postępów poczynionych w ciągu dwóch pierwszych lat realizacji programu SBA, określa nowe działania, by stawić czoła wyzwaniom wynikającym z kryzysu gospodarczego zgłaszanym przez zainteresowane strony, i wskazuje sposoby poprawy realizacji programu SBA, przy jasno określonej roli zainteresowanych stron i bezpośrednim zaangażowaniu organizacji przedsiębiorców. Szczegółowe cele programu na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP powinny odzwierciedlać priorytety przedstawione w tym przeglądzie. Istotne jest zapewnienie, aby wdrożenie takiego programu było skoordynowane z realizacją programu SBA.
W szczególności działania objęte zakresem celów szczegółowych powinny przyczyniać się do realizacji powyższych dziesięciu zasad i nowych działań określonych w procesie przeglądu SBA.
(5)
Rozporządzenie Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 (3) ustanawia wieloletnie ramy finansowe na lata 2014-2020. Wieloletnie ramy finansowe zawierają opis sposobów osiągnięcia celów polityki, którymi są: zwiększenie wzrostu gospodarczego oraz stworzenie większej liczby miejsc pracy w Europie, utworzenie niskoemisyjnej oraz bardziej świadomej na kwestie środowiskowe gospodarki, a także zwiększenie międzynarodowego znaczenia Unii.
(6)
Aby przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności i trwałości przedsiębiorstw Unii, a zwłaszcza MŚP, wspierać istniejące MŚP, sprzyjać kulturze przedsiębiorczości i propagować wzrost MŚP, dążyć do społeczeństwa opartego na wiedzy oraz rozwoju opartego na wyważonym wzroście gospodarczym, należy ustanowić Program na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw oraz MŚP („program COSME”).
(7)
Za priorytetowy powinien zostać uznany w programie COSME plan uproszczeń, zgodnie z komunikatem Komisji z dnia 8 lutego 2012 r. zatytułowanym „Program uproszczeń dotyczący wieloletnich ram finansowych na lata 2014-2020”. Wydatki ponoszone przez Unię i państwa członkowskie na propagowanie konkurencyjności przedsiębiorstw i MŚP należy lepiej koordynować w celu zagwarantowania komplementarności, większej skuteczności i widoczności, a także w celu osiągnięcia większej synergii budżetowej.
(8)
Komisja zobowiązała się do włączenia działań na rzecz klimatu do głównego nurtu unijnych programów wydatków publicznych oraz do przeznaczenia co najmniej 20 % budżetu Unii na cele związane z klimatem. Należy zapewnić, aby łagodzenie zmiany klimatu i dostosowywanie się do niej, a także przeciwdziałanie zagrożeniom, było uwzględniane przy przygotowywaniu, opracowywaniu i realizacji programu COSME. Środki objęte niniejszym rozporządzeniem powinny przyczyniać się do przechodzenia do gospodarki niskoemisyjnej i odpornej na zmianę klimatu i do takiego społeczeństwa.
(9)
Z decyzji Rady 2001/822/WE (4) wynika, że podmioty i organy z krajów i terytoriów zamorskich kwalifikują się do udziału w programie COSME.
(10)
Zamierzeniem unijnej polityki w zakresie konkurencyjności jest wprowadzenie rozwiązań instytucjonalnych i politycznych, które stworzą warunki dla trwałego wzrostu przedsiębiorstw, w szczególności MŚP. Osiągnięcie konkurencyjności i trwałości działania wiąże się ze zdolnością do osiągnięcia i utrzymania konkurencyjności gospodarczej i wzrostu gospodarczego przedsiębiorstw zgodnie z celami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju. Zwiększona wydajność, także w zakresie wydajności zasobów i energii, stanowi główne źródło trwałego wzrostu dochodów. Konkurencyjność jest również zależna od zdolności przedsiębiorstw do pełnego wykorzystania szans, takich jak rynek wewnętrzny. Jest to szczególnie istotne dla MŚP, które stanowią 99 % przedsiębiorstw w Unii, zapewniają dwie trzecie istniejących miejsc pracy w sektorze prywatnym oraz 80 % nowo powstałych miejsc pracy, jak również generują ponad połowę całości wartości dodanej tworzonej przez przedsiębiorstwa w Unii. MŚP to kluczowy czynnik pobudzający wzrost gospodarczy, zatrudnienie i integrację społeczną.
(11)
W komunikacie Komisji z dnia 18 kwietnia 2012 r. zatytułowanym „W kierunku odnowy gospodarczej sprzyjającej zatrudnieniu” szacowano, że strategie polityczne propagujące przejście na ekologiczną gospodarkę, takie jak strategie polityczne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, efektywności energetycznej i zmiany klimatu, mogłyby doprowadzić do stworzenia do 2020 r. ponad pięciu milionów miejsc pracy, w szczególności w sektorze MŚP. W związku z tym konkretne działania w ramach programu COSME mogłyby obejmować wspieranie rozwoju zrównoważonych produktów, usług, technologii i procesów, a także efektywnego gospodarowania zasobami i energią oraz wspieranie społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw.
(12)
W ostatnich latach konkurencyjność znalazła się na pierwszym planie unijnych działań politycznych z uwagi na niedoskonałości rynkowe, polityczne i instytucjonalne osłabiające konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw, zwłaszcza MŚP.
(13)
Program COSME powinien zatem pomóc w uporaniu się z niedoskonałościami rynku mającymi wpływ na konkurencyjność gospodarki Unii w skali globalnej, co upośledza zdolność przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, do konkurowania z przedsiębiorstwami w innych częściach świata.
(14)
Program COSME powinien być ukierunkowany przede wszystkim na MŚP, jak określono w zaleceniu Komisji 2003/361/WE (5). Stosując niniejsze rozporządzenie, Komisja powinna konsultować się ze wszystkimi właściwymi podmiotami, także z organizacjami reprezentującymi MŚP. Szczególną uwagę należy zwrócić na mikroprzedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa rzemieślnicze, osoby samozatrudnione, wolne zawody oraz przedsiębiorstwa społeczne. Należy również uwzględnić potencjalnych, nowych i młodych przedsiębiorców oraz przedsiębiorców-kobiety, a także inne konkretne grupy docelowe, takie jak osoby starsze, migranci i przedsiębiorcy należący do defaworyzowanych lub szczególnie wrażliwych grup społecznych, np. osoby niepełnosprawne oraz promowanie przenoszenia własności przedsiębiorstw, firm typu spin-off i spin-out i dawanie drugiej szansy przedsiębiorcom.
(15)
Wiele unijnych problemów z konkurencyjnością wiąże się z trudnościami MŚP w uzyskaniu dostępu do finansowania - mają one kłopoty z wykazaniem zdolności kredytowej oraz uzyskaniem dostępu do kapitału wysokiego ryzyka. Trudności te negatywnie wpływają na poziom i jakość nowo powstających przedsiębiorstw oraz na wzrost i wskaźnik przetrwania przedsiębiorstw, jak też na gotowość nowych przedsiębiorców do przejmowania rentownych przedsiębiorstw w kontekście przenoszenia własności lub sukcesji. Instrumenty finansowe Unii uruchomione na podstawie decyzji nr 1639/2006/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (6) stanowią widoczną wartość dodaną i do tej pory zapewniły pozytywny wkład co najmniej 220 000 MŚP. Zwiększona wartość dodana dla Unii proponowanych instrumentów finansowych polega między innymi na wzmocnieniu rynku wewnętrznego kapitału wysokiego ryzyka, rozwoju ogólnoeuropejskiego rynku finansowego dla MŚP oraz na zaradzeniu niedoskonałościom rynku, których nie mogą wyeliminować państwa członkowskie. Działania podejmowane na poziomie unijnym powinny być spójne, stałe i uzupełniać instrumenty finansowe państw członkowskich adresowane do MŚP, zapewniać efekt dźwigni i unikać tworzenia zakłóceń na rynku zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (7). Podmioty, którym powierzona zostanie realizacja działań, powinny zapewnić dodatkowość i uniknąć podwójnego finansowania ze środków unijnych.
(16)
Komisja powinna przywiązywać wagę do widoczności finansowania zapewnianego przez instrumenty finansowe niniejszego rozporządzenia, tak aby zapewnić, by wsparcie Unii było znane i by zapewniane wsparcie było rozpoznawane na rynku. W tym celu pośrednicy finansowi powinni być zobowiązani do bezpośredniego wskazywania ostatecznym odbiorcom, że finansowanie zostało udostępnione dzięki wsparciu z instrumentów finansowych w ramach niniejszego rozporządzenia. Komisja i państwa członkowskie powinny przyjąć odpowiednie środki, w tym przyjazne dla użytkownika systemy on-line, mające na celu rozpowszechnianie wśród MŚP i pośredników informacji dotyczących dostępnych instrumentów finansowych. Takie systemy, które mogą obejmować pojedynczy portal, nie powinny powielać istniejących systemów.
(17)
Europejska Sieć Przedsiębiorczości („Sieć”) wykazała swoją wartość dodaną dla Europejskich MŚP jako punkt kompleksowej obsługi w zakresie wsparcia przedsiębiorstw, pomagając im w podnoszeniu konkurencyjności oraz poszukiwaniu możliwości biznesowych na rynku wewnętrznym i poza jego granicami. Usprawnienie metodologii oraz metod pracy, jak również regulacji o wymiarze europejskim odnoszących się usług dla przedsiębiorstw można osiągnąć wyłącznie na szczeblu Unii. W szczególności Sieć okazała się pomocna dla MŚP w wyszukiwaniu partnerów do współpracy biznesowej lub transferu technologii na rynku wewnętrznym i w państwach trzecich, a także uzyskiwaniu porad dotyczących źródeł finansowania Unii, prawa Unii i jej praw własności intelektualnej oraz programów Unii zachęcających do ekoinnowacji i zrównoważonej produkcji. Umożliwiła również uzyskanie opinii zwrotnych na temat prawa Unii i norm unijnych. Wyjątkowa baza wiedzy zgromadzona w tej sieci jest szczególnie istotna dla usunięcia asymetrii informacyjnych oraz obniżenia kosztów związanych z transakcjami transgranicznymi.
(18)
Potrzebne są ciągłe wysiłki, by dalej optymalizować jakość usług i funkcjonowanie Sieci, w szczególności w odniesieniu do świadomości MŚP i wynikającego z niej korzystania przez nie z oferowanych usług, dzięki dalszemu integrowaniu usług w zakresie umiędzynarodowienia i innowacji, zacieśnianiu współpracy Sieci z podmiotami z regionalnych i lokalnych MŚP, konsultacjom z organizacjami przyjmującymi i ich większemu zaangażowaniu w działania, ograniczeniu biurokracji, ulepszeniu wsparcia IT i zwiększeniu widoczności Sieci oraz jej usług w odnośnych regionach geograficznych.
(19)
Wpływ na konkurencyjność MŚP ma również ograniczone umiędzynarodowienie ich działalności na obszarze Europy i poza nią. Według niektórych szacunków obecnie 25 % unijnych MŚP prowadzi bądź prowadziło eksport w ciągu ostatnich trzech lat, podczas gdy zaledwie 13 % unijnych MŚP eksportowało regularnie poza granice Unii i tylko 2 % przedsiębiorstw inwestowało poza krajem pochodzenia. Ponadto w badaniu Eurobarometru z 2012 r. wykazano niewykorzystany potencjał w zakresie wzrostu MŚP - na rynkach ekologicznych w Unii i poza jej granicami - pod względem umiędzynarodowienia i dostępu do zamówień publicznych. Zgodnie z programem SBA wzywającym Unię oraz państwa członkowskie do wsparcia MŚP i zachęcania ich do korzystania ze wzrostu rynków poza Unią, Unia zapewnia pomoc finansową wielu inicjatywom, takim jak Centrum UE-Japonia ds. Współpracy Przemysłowej oraz centrum pomocy dla MŚP na temat praw własności intelektualnej w Chinach. Wartość dodana Unii jest tworzona dzięki promowaniu współpracy i oferowaniu działań służących wspieraniu handlu na poziomie europejskim, lecz niepowielających podstawowych działań państw członkowskich służących wspieraniu handlu, a także wzmacniających połączone wysiłki publicznych i prywatnych usługodawców w tym obszarze. Takie usługi powinny obejmować dostarczanie informacji dotyczących praw własności intelektualnej, norm oraz zasad i możliwości w zakresie zamówień publicznych. Należy w pełni uwzględnić część II konkluzji Rady z dnia 6 grudnia 2011 r. zatytułowanych „Wzmocnienie realizacji polityki przemysłowej w UE” w sprawie komunikatu Komisji zatytułowanego „Zintegrowana polityka przemysłowa w erze globalizacji. Konkurencyjność i zrównoważony rozwój na pierwszym planie”. W związku z tym dobrze przygotowana europejska strategia dotycząca klastrów powinna uzupełniać krajowe i regionalne wysiłki na rzecz wzmocnienia klastrów, by zapewnić doskonałość i współpracę międzynarodową, z uwzględnieniem tego, że tworzenie klastrów MŚP może być kluczowym środkiem zwiększenia ich zdolności w zakresie wprowadzania innowacji i rozpoczynania działalności na rynkach zagranicznych.
(20)
Aby zwiększyć konkurencyjność unijnych przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, państwa członkowskie oraz Komisja muszą stworzyć sprzyjające otoczenie biznesowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na interesy MŚP oraz sektory, w których są one najaktywniejsze. Inicjatywy na poziomie Unii są również potrzebne, by wymieniać informacje i wiedzę w skali europejskiej; w tym obszarze szczególnie opłacalne mogą być usługi cyfrowe. Takie działania mogą pomóc wyrównać warunki funkcjonowania MŚP.
(21)
Luki, rozdrobnienie i niepotrzebna biurokracja w obrębie rynku wewnętrznego uniemożliwiają obywatelom, konsumentom i przedsiębiorstwom, a w szczególności MŚP, czerpanie z niego pełnych korzyści. Dlatego też nieodzowne są wspólne działania państw członkowskich, Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, aby zaradzić brakom wdrożeniowym, legislacyjnym i informacyjnym. Zgodnie z zasadami pomocniczości i proporcjonalności państwa członkowskie, Parlament Europejski, Rada i Komisja, powinny też współpracować w celu zmniejszenia i unikania nadmiernych obciążeń administracyjnych i regulacyjnych dla MŚP. Działania w ramach programu COSME - będącego jedynym programem Unii skoncentrowanym właśnie na MŚP - powinny przyczyniać się do realizacji tych celów, w szczególności dzięki wsparciu ulepszania warunków ramowych dla przedsiębiorstw. Kontrole przydatności i oceny skutków w ramach programu COSME powinny odegrać rolę w tych działaniach.
(22)
Kolejnym czynnikiem wpływającym na konkurencyjność jest stosunkowo słaby duch przedsiębiorczości w Unii. Tylko 45 % obywateli Unii (i mniej niż 40 % kobiet) chciałoby pracować na własny rachunek, w Stanach Zjednoczonych jest to 55 %, a w Chinach - 71 % (według badania Eurobarometru na temat przedsiębiorczości z 2009 roku). Zgodnie z programem SBA należy zwrócić uwagę na wszystkie sytuacje, z którymi konfrontują się przedsiębiorcy, w tym na etapie powstawania, wzrostu i przenoszenia własności oraz w przypadku upadłości (druga szansa). Promowanie edukacji w zakresie przedsiębiorczości, a także środków zwiększających spójność i zgodność, takich jak analizy porównawcze i wymiana dobrych praktyk, zapewnia wysoką wartość dodaną Unii.
(23)
Uruchomiono program „Erasmus” dla młodych przedsiębiorców, by umożliwić nowym albo przyszłym przedsiębiorcom zdobywanie doświadczenia biznesowego w państwie członkowskim innym niż ich państwo i by w ten sposób ułatwić im wzmocnienie ich zdolności w zakresie przedsiębiorczości. W związku z celem, jakim jest ulepszanie warunków ramowych propagowania przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości, Komisja powinna być w stanie przyjąć środki zmierzające do ułatwiania nowym przedsiębiorcom zwiększania ich zdolności w zakresie rozwijania wiedzy związanej z przedsiębiorczością, takich umiejętności i podejść oraz zwiększania ich zdolności w zakresie technologii i zarządzania przedsiębiorstwem.
(24)
Ogólnoświatowa konkurencja, przemiany demograficzne, ograniczenie zasobów oraz pojawiające się tendencje społeczne tworzą wyzwania i możliwości dla różnych sektorów, które zmagają się z globalnymi wyzwaniami i które charakteryzuje wysoki odsetek MŚP. Dla przykładu sektory wytwórczości opartej na wzornictwie muszą się dostosować, aby czerpać korzyści z niewykorzystanego potencjału wysokiego popytu na spersonalizowane, kreatywne, kompleksowe produkty. Ponieważ wyzwania te dotyczą wszystkich unijnych MŚP w tych sektorach, niezbędny jest wzmożony wysiłek na szczeblu Unii, by zapewnić dodatkowy wzrost gospodarczy dzięki inicjatywom przyspieszającym pojawianie się nowych produktów i usług.
(25)
Wspierając działania podejmowane przez państwa członkowskie, program COSME może wspierać inicjatywy, zarówno sektorowe, jak i międzysektorowe, mające znaczny potencjał dla wzrostu gospodarczego i działalności przedsiębiorców, w szczególności inicjatywy zakładające istotny udział MŚP, przyspieszające pojawianie się gałęzi konkurencyjnych i zrównoważonych, w oparciu o najbardziej konkurencyjne modele biznesowe, ulepszone produkty i procesy, struktury organizacyjne lub zmienione łańcuchy wartości. Jak podano w komunikacie Komisji z dnia 30 czerwca 2010 r. zatytułowanym „Europa - najpopularniejszy kierunek turystyczny na świecie - nowe ramy polityczne dla europejskiego sektora turystycznego”, z którym Rada zapoznała się w październiku 2010 roku, turystyka jest istotnym sektorem gospodarki Unii. Przedsiębiorstwa tego sektora bezpośrednio wytwarzają 5 % produktu krajowego brutto (PKB) Unii. Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej („TFUE”) uznaje znaczenie turystyki i określa kompetencje Unii w tym obszarze. Europejskie inicjatywy turystyczne mogą uzupełniać działania państw członkowskich, ułatwiając tworzenie korzystnego otoczenia i promując współpracę między państwami członkowskimi, w szczególności poprzez wymianę dobrych praktyk. Działania mogą obejmować zwiększanie bazy wiedzy turystycznej dzięki zapewnieniu danych i analiz oraz rozwijanie ponadnarodowych projektów współpracy w ścisłym współdziałaniu z państwami członkowskimi, unikając obowiązkowych wymogów, którym podlegają przedsiębiorstwa Unii.
(26)
Program COSME pokazuje, jakie działania służą osiąganiu konkretnych celów, całość koperty finansowej przeznaczonej na ich osiągnięcie, minimalną kopertę finansową na instrumenty finansowe, różne typy środków wykonawczych oraz przejrzyste ustalenia dotyczące monitorowania i oceny, a także ochrony finansowych interesów Unii.
(27)
Program COSME uzupełnia inne programy unijne, z zastrzeżeniem, że każdy instrument powinien funkcjonować według własnych szczególnych procedur. W ten sposób nie dojdzie do podwójnego finansowania tych samych kosztów kwalifikowalnych. By osiągnąć wartość dodaną i znaczny wpływ na finansowanie Unii, należy dążyć do osiągnięcia efektu synergii między programem COSME, rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1291/2013 (8) („program horyzont 2020”), rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 (9) („fundusze strukturalne”) i innymi programami Unii.
(28)
We wszystkich odpowiednich inicjatywach i działaniach objętych programem COSME należy uwzględniać zasady przejrzystości i równości szans dla obu płci. Poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności dla wszystkich obywateli również powinno być uwzględnione w tych inicjatywach i działaniach.
(29)
Dotacje dla MŚP powinny być przyznawane w drodze przejrzystych procedur. Przyznawanie wsparcia i jego wypłata powinny odbywać się w sposób przejrzysty, niebiurokratyczny i zgodny z powszechnymi zasadami.
(30)
Niniejsze rozporządzenie ustanawia, na cały czas trwania programu COSME, kopertę finansową mającą stanowić główną kwotę odniesienia, w rozumieniu pkt 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją o dyscyplinie budżetowej oraz należytym zarządzaniu finansami (10), dla Parlamentu Europejskiego i Rady podczas rocznej procedury budżetowej.
(31)
Aby zapewnić ograniczenie zakresu finansowania do usunięcia niedoskonałości rynkowych, politycznych i instytucjonalnych, oraz mając na względzie uniknięcie zakłóceń na rynku, finansowanie w ramach programu COSME powinno być zgodne z unijnymi zasadami pomocy państwa.
(32)
Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz protokoły do umów o stowarzyszeniu przewidują uczestnictwo określonych państw trzecich w programach Unii. Uczestnictwo innych państw trzecich powinno być możliwe, jeśli zostało przewidziane w porozumieniach oraz procedurach.
(33)
Istotne jest zapewnienie należytego zarządzania finansami programu COSME oraz jego realizacji w sposób możliwie najbardziej efektywny i przyjazny dla użytkownika, przy równoczesnym zagwarantowaniu pewności prawa i dostępu do programu COSME dla wszystkich uczestników.
(34)
Program COSME powinien być monitorowany i poddawany ocenie w celu ewentualnych dostosowań. Należy sporządzać roczne sprawozdanie z jego wdrażania, w którym przedstawiane będą poczynione postępy i planowane działania.
(35)
Realizacja programu COSME powinna być co roku monitorowana z wykorzystaniem kluczowych wskaźników w celu oceny wyników i wpływu. Wskaźniki te, w tym odpowiednie punkty odniesienia, powinny zapewniać minimalną podstawę oceny stopnia, w jakim osiągnięto cele programu COSME.
(36)
Sprawozdanie okresowe z osiągania celu wszystkich działań wspartych w ramach programu COSME, przygotowane przez Komisję, powinno także obejmować ocenę niskich wskaźników udziału MŚP, jeśli sytuacja taka wystąpi w znacznej liczbie państw członkowskich. W stosownych przypadkach państwa członkowskie mogłyby uwzględniać wyniki sprawozdania okresowego w swoich odpowiednich politykach.
(37)
Interesy finansowe Unii powinny być chronione przez cały cykl wydatkowania za pomocą proporcjonalnych środków, w tym środków w zakresie zapobiegania nieprawidłowościom, ich wykrywania i analizy, a także odzyskiwania środków straconych, niewłaściwie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar administracyjnych i finansowych zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012.
(38)
By zapewnić jednolite warunki wdrażania niniejszego rozporządzenia, uprawnienia wykonawcze do przyjmowania rocznych programów COSME prac w zakresie wdrażania programu powinny być przyznane Komisji. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (11) Niektóre działania zawarte w rocznym programie prac obejmują koordynację działań na szczeblu krajowym. W związku z tym zastosowanie powinien mieć art. 5 ust. 4 rozporządzenia.
(39)
Należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjmowania aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do dodatków do wskaźników, zmian pewnych konkretnych szczegółów w zakresie instrumentów finansowych oraz zmian orientacyjnych kwot, które przekroczyłyby je o więcej niż 5 % wartości koperty finansowej w każdym z przypadków. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym również z ekspertami. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(40)
Dla zapewnienia pewności i jasności prawnej, decyzję nr 1639/2006/WE należy uchylić,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
ROZDZIAŁ I
Przedmiot
Artykuł 1
Ustanowienie programu
Niniejszym ustanawia się program działań Unii na rzecz konkurencyjności przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) („program COSME”), na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.
Artykuł 2
Definicja
Do celów niniejszego rozporządzenia „MŚP” oznaczają mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa w rozumieniu zalecenia 2003/361/WE.
Artykuł 3
Cele ogólne
1. Program COSME przyczynia się do realizacji następujących celów ogólnych, z szczególnym uwzględnieniem konkretnych potrzeb MŚP mających siedzibę w Unii i MŚP mających siedzibę w państwach trzecich uczestniczących w programie COSME, zgodnie z art. 6:
a)
wzmocnienie konkurencyjności i trwałości unijnych przedsiębiorstw, szczególnie MŚP;
b)
krzewienie kultury przedsiębiorczości i wspieranie tworzenia miejsc pracy oraz wzrostu MŚP.
2. Do oceny stanu realizacji celów, o których mowa w ust. 1 służą następujące wskaźniki:
a)
wyniki MŚP w dziedzinie trwałości;
b)
zmiany zbędnych obciążeń administracyjnych i regulacyjnych zarówno dla nowych, jak i wcześniej istniejących MŚP;
c)
zmiany odsetka MŚP w eksporcie w ramach Unii lub eksporcie poza nią
d)
zmiany w rozwoju MŚP;
e)
zmiany odsetka obywateli Unii zainteresowanych samozatrudnieniem.
3. Szczegółowy wykaz wskaźników i celów programu COSME znajduje się w załączniku.
4. Program COSME przyczynia się do realizacji strategii „Europa 2020” oraz do osiągnięcia celu inteligentnego i trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu. W szczególności program COSME przyczynia się do osiągnięcia celu podstawowego związanego z zatrudnieniem.
ROZDZIAŁ II
Cele szczegółowe oraz sfery działania
Artykuł 4
Cele szczegółowe
1. Celami szczegółowymi programu COSME są:
a)
poprawa dostępu MŚP zarówno do finansowania kapitałem własnym jak i finansowania dłużnego;
b)
poprawa dostępu do rynków, szczególnie unijnych, lecz także na poziomie globalnym;
c)
poprawa ramowych warunków konkurencyjności i trwałość przedsiębiorstw unijnych, w szczególności MŚP, w tym w sektorze turystyki;
d)
krzewienie przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości.
2. W toku realizacji programu COSME propagowana będzie wiedza o konieczności dostosowania się przez przedsiębiorstwa do gospodarki niskoemisyjnej, odpornej na zmiany klimatu, zasobo- i energooszczędnej.
3. Do oceny skutków programu COSME polegających na osiągnięciu celów szczegółowych, o których mowa w ust. 1, służą wskaźniki określone w załączniku.
4. Roczne programy prac, o których mowa w art. 13, określają ze szczegółami wszystkie działania, które należy realizować w ramach programu COSME.
Artykuł 5
Budżet
1. Koperta finansowa na wdrożenie programu COSME wynosi 2 298,243 mln EUR według cen aktualnych, z czego co najmniej 60 % EUR przeznacza się na instrumenty finansowe.
Roczne środki zatwierdzane są przez Parlament Europejski i Radę w granicach wieloletnich ram finansowych
2. Kopertę finansową utworzoną na podstawie niniejszego rozporządzenia można również wykorzystać do pokrycia wydatków związanych z pracami w zakresie przygotowania, monitorowania, kontroli, audytu i oceny, które są niezbędne do zarządzania programem COSME i osiągania jego celów. W szczególności pokryje ona - w sposób racjonalny z punktu widzenia kosztów - wydatki poniesione z tytułu badań, spotkań ekspertów, działań informacyjnych i komunikacyjnych - obejmujących między innymi informowanie przedsiębiorstw o priorytetach politycznych Unii, w zakresie, w jakim są one związane z ogólnymi celami programu COSME- wydatki związane z sieciami informatycznymi służącymi przede wszystkim wymianie i przetwarzaniu informacji, wraz z wszelkimi innymi wydatkami na pomoc techniczną i administracyjną poniesionymi przez Komisję w związku z zarządzaniem programem COSME.
Wydatki te nie przekraczają 5 % wartości koperty finansowej.
3. W ramach koperty finansowej programu COSME przyznaje się orientacyjne kwoty równe 21,5 % wartości koperty finansowej na konkretny cel, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. b), 11 % na konkretny cel, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. c) i 2,5 % na konkretny cel, o którym mowa w art.43 ust. 1 lit. d). Komisja może odejść od tych orientacyjnych kwot, jednakże o nie więcej, niż 5 % wartości koperty finansowej w każdym z przypadków. Jeżeli przekroczenie tego limitu okazałoby się konieczne, Komisja jest upoważniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 23, zmieniających te orientacyjne kwoty.
4. Przydzielone środki finansowe mogą również pokrywać wydatki na wsparcie techniczne i administracyjne służące zapewnieniu przejścia między programem COSME a środkami przyjętymi na mocy decyzji nr 1639/2006/WE. W razie konieczności środki można wpisać do budżetu po roku 2020 na pokrycie podobnych wydatków, aby umożliwić zarządzanie działaniami, które nie zostały zakończone przed dniem 31 grudnia 2020 r.
Artykuł 6
Udział państw trzecich
1. W programie COSME mogą brać udział:
a)
państwa Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), na warunkach ustanowionych w Porozumieniu EOG, oraz pozostałe państwa europejskie, jeżeli dopuszczają to umowy oraz procedury;
b)
kraje przystępujące, kraje kandydujące i potencjalni kandydaci, zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami udziału tych państw w programach Unii ustanowionymi w odpowiednich umowach ramowych i decyzjach rady stowarzyszenia lub podobnych porozumieniach.
c)
państwa objęte zakresem europejskiej polityki sąsiedztwa, jeżeli dopuszczają to umowy i procedury, oraz zgodnie z ogólnymi zasadami i ogólnymi warunkami uczestnictwa tych państw w programach Unii, ustanowionymi w odpowiednich porozumieniach ramowych, protokołach do umów o stowarzyszeniu oraz decyzjach Rady o stowarzyszeniu.
2. Podmiot mający siedzibę w państwie, o którym mowa w ust. 1, może uczestniczyć w częściach programu COSME, w których państwo to uczestniczy na warunkach określonych w stosownych umowach opisanych w ust. 1.
Artykuł 7
Udział podmiotów z państw nieuczestniczących
1. Podmioty mające siedzibę w państwie trzecim, o którym mowa w art. 6, mogą uczestniczyć w częściach programu COSME, w których nie uczestniczy to państwo. Podmioty mające siedzibę w innych państwach trzecich mogą także uczestniczyć w działaniach realizowanych w ramach programu COSME.
2. Podmioty, o których mowa w ust. 1, nie są uprawnione do otrzymywania wkładów finansowych Unii, z wyjątkiem przypadków, gdy jest to nieodzowne dla programu COSME, zwłaszcza w zakresie konkurencyjności oraz dostępu do rynku dla przedsiębiorstw unijnych. Wyjątek ten nie dotyczy podmiotów nastawionych na zysk.
Artykuł 8
Działania służące poprawie dostępu MŚP do finansowania
1. Komisja wspiera działania mające na celu ułatwienie i poprawę dostępu MŚP do finansowania na etapie powstawania, wzrostu i przenoszenia własności, w uzupełnieniu instrumentów finansowych na rzecz MŚP stosowanych przez państwa członkowskie na szczeblu krajowym i regionalnym. Aby zachować uzupełniający charakter, działania te są ściśle koordynowane z działaniami podejmowanymi w ramach polityki spójności, programu „Horyzont 2020” oraz na szczeblu krajowym. Takie działania powinny mieć na celu pobudzenie absorbowania i zapewniania finansowania zarówno w formie kredytowej, jak i kapitałowej, co może obejmować fundusz kapitału zalążkowego, finansowanie przez „aniołów biznesu”, finansowanie w formie kapitałowej czy quasi-kapitałowej, w zależności od popytu na rynku, wykluczając jednak wyprzedaż aktywów.
2. Oprócz działań, o których mowa w ust. 1 Unia może też udzielać wsparcia działaniom usprawniającym finansowanie transgraniczne i międzynarodowe, zgodnie z popytem na rynku, wspierając w ten sposób umiędzynarodowienie działalności gospodarczej MŚP zgodnie z przepisami Unii.
Komisja może również zbadać możliwość opracowania innowacyjnych instrumentów finansowych, takich jak finansowanie społecznościowe, w zależności od popytu na rynku.
3. Szczegóły dotyczące działań, których mowa w ust. 1, są zawarte w art. 17.
Artykuł 9
Działania służące poprawie dostępu do rynków
1. W celu dalszej poprawy konkurencyjności przedsiębiorstw Unii oraz ich dostępu do rynków Komisja może wspierać działania służące poprawie dostępu MŚP do rynku wewnętrznego, takie jak działania informacyjne (również za pomocą usług cyfrowych) i zwiększające świadomość w zakresie miedzy innymi programów, prawa i norm Unii.
2. Konkretne środki mają na celu ułatwienie MŚP dostępu do rynków poza Unią. Takie środki mogą obejmować dostarczanie informacji na temat barier utrudniających wejście na rynek oraz możliwości biznesowych, zamówień publicznych oraz procedur celnych i doskonalenie usług wsparcia w zakresie standardów oraz praw własności intelektualnej w priorytetowych państwach trzecich. Środki te uzupełniają kluczowe działania służące wspieraniu handlu prowadzone przez państwa członkowskie, ale ich nie powielają.
3. Działania w ramach programu COSME mogą służyć rozwojowi międzynarodowej współpracy, w tym dialogów z państwami trzecimi na temat przemysłu oraz regulacji. Poszczególne środki mogą służyć zmniejszeniu różnic pomiędzy Unią a innymi państwami w zakresie ram regulacyjnych dla produktów, tak aby przyczynić się do rozwoju polityki w zakresie przedsiębiorstw i polityki przemysłowej, jak również poprawy otoczenia biznesowego.
Artykuł 10
Europejska Sieć Przedsiębiorczości
1. Komisja wspiera Europejską Sieć Przedsiębiorczości („Sieć”) w celu zapewniania unijnym MŚP poszukującym możliwości biznesowych na rynku wewnętrznym i w państwach trzecich zintegrowanych usług wsparcia przedsiębiorstw. Działania prowadzone w ramach Sieci mogą obejmować:
a)
świadczenie usług informacyjnych i doradczych w zakresie unijnych inicjatyw i prawa; zapewnianie wsparcia w zakresie podnoszenia umiejętności zarządczych w celu zwiększania konkurencyjności MŚP; wsparcie mające na celu zwiększenie wiedzy MŚP w zakresie finansów, w tym usługi informacyjne i doradcze w zakresie możliwości finansowania, dostęp do finansowania oraz powiązane systemy coachingu i wsparcia mentorskiego; przyjmowanie środków mających na celu zwiększenie dostępu MŚP do fachowej wiedzy z zakresu efektywności energetycznej, klimatu i środowiska naturalnego; a także propagowanie unijnych programów finansowych i instrumentów finansowych (w tym programu „Horyzont 2020” we współpracy z krajowymi punktami kontaktowymi i funduszami strukturalnymi);
b)
usprawnianie transgranicznej współpracy biznesowej, transferu w zakresie badań i rozwoju, technologii i innowacji oraz partnerstw w zakresie technologii i innowacji;
c)
zapewnienie kanału komunikacji między MŚP a Komisją.
2. Sieć może być również stosowana do świadczenia usług w ramach innych programów unijnych, takich jak program „Horyzont 2020”, w tym do specjalnych usług doradczych ułatwiających MŚP branie udziału w innych programach unijnych. Komisja zapewnia, aby różne zasoby finansowe w ramach Sieci były skutecznie skoordynowane i by usługi świadczone w ramach Sieci dotyczące innych programów unijnych były finansowane z tych programów.
3. Sieć będzie tworzona w ścisłej koordynacji z państwami członkowskimi, aby uniknąć powielania już prowadzonych działań zgodnie z zasadą pomocniczości.
Komisja ocenia funkcjonowanie Sieci w odniesieniu do skuteczności zarządzania i świadczenia w całej Unii usług wysokiej jakości.
Artykuł 11
Działania służące poprawie ramowych warunków dla konkurencyjności oraz trwałości przedsiębiorstw unijnych, szczególnie MŚP
1. Komisja wspiera działania służące poprawie warunków ramowych konkurencyjności oraz trwałości przedsiębiorstw Unii, zwłaszcza MŚP, mając na celu zwiększenie skuteczności, spójności, koordynacji i zbliżenia krajowych i regionalnych kierunków polityki promujących konkurencyjność, trwałość oraz wzrost unijnych przedsiębiorstw.
2. Komisja może wspierać konkretne działania służące poprawie warunków ramowych dla przedsiębiorstw, w szczególności MŚP, dzięki zmniejszeniu zbędnych obciążeń administracyjnych i regulacyjnych oraz dzięki unikaniu takich obciążeń. Takie działania mogą obejmować regularne pomiary wpływu odpowiedniego prawa Unii na MŚP, w stosownych warunkach z wykorzystaniem tabeli wyników, wspieranie niezależnej grupy ekspertów oraz wymianę informacji i dobrych praktyk, w tym tych dotyczących systematycznego stosowania testu MŚP na szczeblu Unii i na szczeblu państw członkowskich.
3. Komisja może wspierać działania służące rozwojowi nowych strategii rozwoju konkurencyjności i biznesu. Takie działania mogą obejmować:
a)
środki służące ulepszeniu projektów, realizacji i oceny polityk wpływających na konkurencyjność i trwałość przedsiębiorstw, w tym poprzez wymianę dobrych praktyk dotyczących warunków ramowych i zarządzania światowej klasy klastrami oraz sieciami biznesowymi, i poprzez propagowanie ponadkrajowej współpracy klastrów i sieci biznesowych, rozwój trwałych produktów, usług, technologii i procesów, a także efektywne gospodarowanie zasobami i efektywność energetyczną oraz odpowiedzialność społeczną przedsiębiorstw;
b)
środki ukierunkowane na międzynarodowe aspekty polityki konkurencyjności, ze szczególnym naciskiem na współpracę polityczną między państwami członkowskimi, innymi państwami uczestniczącymi w programie COSME oraz światowymi partnerami handlowymi Unii;
c)
środki ukierunkowane na ulepszanie rozwoju polityki na rzecz MŚP, współpracę pomiędzy decydentami politycznymi, wzajemną ocenę oraz wymianę dobrych praktyk między państwami członkowskimi, z uwzględnieniem w stosownych wypadkach dostępnych dowodów i opinii zainteresowanych podmiotów, a także w dążeniu w szczególności do ułatwienia dostępu MŚP do unijnych programów i środków, zgodnie z programem działania SBA.
4. Komisja może, dzięki ułatwianiu koordynacji, wspierać państwa członkowskie w działaniach przyspieszających powstawanie konkurencyjnych branż przemysłu o potencjale rynkowym. Takie wsparcie może obejmować działania na rzecz wymiany dobrych praktyk i określania wymogów poszczególnych sektorów w zakresie umiejętności i szkoleń, w szczególności wymogów MŚP, zwłaszcza w zakresie umiejętności cyfrowych. Mogą one również obejmować działania służące wspieraniu wykorzystywania nowych modeli biznesowych oraz zachęcaniu do współpracy MŚP w nowych łańcuchach wartości, a także komercyjne stosowanie właściwych koncepcji dotyczących nowych produktów i usług.
5. Komisja może uzupełniać działania państw członkowskich zmierzające do zwiększania konkurencyjności i trwałości unijnych MŚP w obszarach charakteryzujących się znacznym potencjałem w zakresie wzrostu gospodarczego, w szczególności tych, w których odsetek MŚP jest znaczny, takich jak sektor turystyczny. Takie działania mogą obejmować propagowanie współpracy między państwami członkowskimi, w szczególności poprzez wymianę dobrych praktyk.
Artykuł 12
Działania służące promocji przedsiębiorczości
1. Komisja wnosi wkład w promocję przedsiębiorczości i kultury przedsiębiorczości poprzez ulepszanie ramowych warunków wpływających na rozwój przedsiębiorczości, w tym poprzez zmniejszanie przeszkód w tworzeniu przedsiębiorstw. Komisja wspiera otoczenie biznesowe i kulturę sprzyjające trwałym przedsiębiorstwom oraz przedsiębiorstwom nowym, a także ich wzrostowi, przenoszeniu własności przedsiębiorstw, dawaniu drugiej szansy (na ponowne rozpoczęcie działalności), jak również firmom typu spin-off i spin-out.
2. Szczególną uwagę przywiązuje się do potencjalnych, nowych i młodych przedsiębiorców oraz przedsiębiorców-kobiet, jak również innych konkretnych grup docelowych.
3. Komisja może podejmować działania takie jak programy wspierania mobilności nowych przedsiębiorców, by zwiększyć ich zdolności rozwijania wiedzy na temat przedsiębiorczości, takich umiejętności i podejść oraz by zwiększać ich umiejętności technologiczne i umiejętności w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem.
4. Komisja może wspierać działania państw członkowskich służące rozwojowi i ułatwianiu edukacji, szkoleniom, wykształcaniu umiejętności oraz postaw w dziedzinie przedsiębiorczości, zwłaszcza wśród potencjalnych i nowych przedsiębiorców.
ROZDZIAŁ III
Realizacja programu COSME
Artykuł 13
Roczne programy prac
1. Aby realizować program COSME, Komisja przyjmuje roczne programy prac, zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 21 ust. 2. Każdy roczny program pracy realizuje cele ustanowione w niniejszym rozporządzeniu i przedstawia szczegółowo:
a)
opis działań, które mają być finansowane, celów, które mają być osiągane w ramach każdego działania, co ma być zgodne z celami ogólnymi i szczegółowymi ustanowionymi w art. 3 i 4, spodziewane rezultaty, metody realizacji, wskazanie kwot przeznaczonych na każde działanie, kwotę ogółem na wszystkie działania i wstępny harmonogram realizacji oraz profil płatności;
b)
odpowiednie wskaźniki ilościowe i jakościowe dla każdego działania, pozwalające analizować i monitorować skuteczność w uzyskiwaniu wyników i osiąganiu celów danego działania;
c)
w przypadku dotacji i środków powiązanych: najważniejsze kryteria oceny środków, które powinny być ustanowione tak, aby jak najbardziej przyczyniać się do osiągania celów programu COSME, oraz maksymalny poziom współfinansowania;
d)
odrębny szczegółowy rozdział poświęcony instrumentom finansowym, który - zgodnie z art. 17 niniejszego rozporządzenia - przedstawia zobowiązania informacyjne nakładane przez rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012, w tym spodziewany podział koperty finansowej pomiędzy Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego i Instrument gwarancji kredytowych, o których mowa odpowiednio w art. 18 i w art. 19 takie informacje jak poziom gwarancji i związki z programem „Horyzont 2020”.
2. Komisja realizuje program COSME zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012.
3. Program COSME jest realizowany w sposób zapewniający uwzględnianie przez wspierane działania przyszłych wydarzeń oraz potrzeb, zwłaszcza wynikłych po przeprowadzeniu oceny okresowej, o której mowa w art. 15 ust. 3, oraz ich adekwatność do zmieniających się rynków, gospodarki i przemian społecznych.
Artykuł 14
Środki wsparcia
1. Oprócz środków objętych rocznymi programami prac, o których mowa w art. 13, Komisja regularnie przyjmuje środki wsparcia, w tym:
a)
doskonalenie analiz i usprawnianie monitorowania sektorowych i międzysektorowych aspektów konkurencyjności;
b)
identyfikację i rozpowszechnianie dobrych praktyk i podejść politycznych oraz prace nad ich dalszym rozwojem;
c)
przeprowadzanie kontroli „przydatności” istniejącego prawa i ocen skutków nowych unijnych środków szczególnie istotnych dla konkurencyjności przedsiębiorstw, w dążeniu do wyodrębnienia obszarów istniejącego prawa wymagających uproszczenia oraz zapewnienia zmniejszenia obciążeń dla MŚP w obszarach, w których przedstawiane są projekty nowych środków legislacyjnych;
d)
przeprowadzanie oceny ustawodawstwa wywierającego wpływ na przedsiębiorstwa, zwłaszcza MŚP, kierunków polityki przemysłowej oraz środków związanych z konkurencyjnością;
e)
propagowanie zintegrowanych i przyjaznych dla użytkownika systemów on-line, dostarczających informacji na temat programów istotnych dla MŚP, przy jednoczesnym zapewnieniu, by systemy te nie powielały działań już istniejących portali.
2. Całkowity koszt tych środków wsparcia nie może przekraczać 2,5 % koperty finansowej programu COSME.
Artykuł 15
Monitorowanie i ocena
1. Komisja monitoruje realizowanie programu COSME i zarządzanie nim.
2. Komisja sporządza roczne sprawozdanie z monitorowania, w którym bada skuteczność i wydajność wspieranych działań pod względem realizacji finansowej, wyników, kosztów, a ilekroć to możliwe - skutków. Sprawozdanie zawiera informacje dotyczące beneficjentów, o ile to możliwe - w odniesieniu do każdego zaproszenia do składania wniosków - informacje dotyczące kwoty wydatków związanych z klimatem oraz wpływu działań przyczyniających się do osiągnięcia celów w zakresie zmian klimatu, odnośne dane dotyczące kredytów udzielonych w ramach instrumentu gwarancji kredytowych powyżej i poniżej 150 000 EUR, o ile gromadzenie takich informacji nie stanowi nieuzasadnionego obciążenia administracyjnego dla przedsiębiorstw, a zwłaszcza MŚP. Sprawozdanie z monitorowania obejmuje roczne sprawozdanie dotyczące każdego instrumentu finansowego zgodnie z wymogami art. 140 ust. 8 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
3. Nie później niż do końca 2018 r., w celu podjęcia decyzji o wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu środków, Komisja sporządza okresowe sprawozdanie z oceny na temat osiągnięcia celów wszystkich działań wspieranych w ramach programu COSME, pod względem wyników i skutków, skuteczności wykorzystania zasobów i europejskiej wartości dodanej. Okresowe sprawozdanie z oceny dotyczy ponadto zakresu uproszczenia, wewnętrznej i zewnętrznej spójności, dalszej adekwatności wszystkich celów, a także wkładu środków w realizację unijnych priorytetów na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Uwzględnia się także wyniki oceny skutków długoterminowych poprzednich środków i bierze je pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o ewentualnym wznowieniu, zmianie lub zawieszeniu wszelkich późniejszych środków.
4. Komisja sporządza końcowe sprawozdanie z oceny w zakresie długoterminowych skutków oraz trwałego wpływu środków.
5. Wszyscy beneficjenci dotacji i inne zaangażowane strony, które otrzymały finansowanie unijne na podstawie niniejszego rozporządzenia, dostarczają Komisji odpowiednich danych i informacji koniecznych do monitorowania i oceny przedmiotowych środków.
6. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdania, o których mowa w ust. 2, 3 i 4 oraz podaje je do publicznej wiadomości.
ROZDZIAŁ IV
Przepisy finansowe oraz formy wsparcia finansowego
Artykuł 16
Formy wsparcia finansowego
Wsparcie finansowe Unii w ramach programu COSME może być realizowane pośrednio poprzez delegację zadań z zakresu wykonywania budżetu podmiotom wymienionym w art. 58 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
Artykuł 17
Instrumenty finansowe
1. Instrumenty finansowe w ramach programu COSME ustanowione zgodnie z tytułem VIII rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 są stosowane w celu ułatwienia MŚP - dostępu do finansowania - na etapach powstawania, wzrostu i przenoszenia własności. Do instrumentów finansowych zalicza się instrument kapitałowy oraz instrument gwarancji kredytowej. Przydział środków dla tych instrumentów uwzględnia zapotrzebowanie ze strony pośredników finansowych.
2. Instrumenty finansowe dla MŚP mogą w stosownych przypadkach być łączone z, oraz uzupełniać:
a)
innymi instrumentami finansowymi ustanowionymi przez państwa członkowskie i organy nimi zarządzające finansowanymi przez fundusze krajowe lub regionalne lub w związku z działaniami funduszy strukturalnych, zgodnie z art. 38 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013;
b)
innymi instrumentami finansowymi ustanowionymi przez państwa członkowskie i ich organy zarządzające, finansowanymi przez programy krajowe lub regionalne poza ramami działania funduszy strukturalnych;
c)
dotacjami finansowanymi przez Unię, w tym na mocy niniejszego rozporządzenia.
3. Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego i instrument gwarancji kredytowych, o których mowa, odpowiednio, w art. 18 i 19, mogą uzupełniać instrumenty finansowe wykorzystywane przez państwa członkowskie na rzecz MŚP w ramach unijnej polityki spójności.
4. Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego i instrument gwarancji kredytowych mogą w odpowiednich przypadkach dopuszczać łączenie zasobów finansowych z zasobami państw członkowskich lub regionów, które pragną przekazać część przyznanych im funduszy strukturalnych zgodnie z art. 38 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 1303/2013.
5. Instrumenty finansowe mogą generować zyski na akceptowalnym poziome, aby realizować cele innych partnerów lub inwestorów. Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego może funkcjonować na zasadzie podporządkowania, ma jednak na celu zachowanie wartości aktywów przekazanych z budżetu Unii.
6. Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego i instrument gwarancji kredytowych są wykorzystywane zgodnie z tytułem VIII rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 i rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE, Euratom) nr 1268/2012 (12).
7. Instrumenty finansowe na mocy programu COSME opracowuje się i wdraża spójnie z tymi ustanowionymi dla MŚP na mocy programu „Horyzont 2020” i jako ich uzupełnienie.
8. Zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 podmioty, którym powierzono wdrożenie instrumentów finansowych, zapewniają podczas zarządzania środkami Unii, by działania Unii były widoczne. W tym celu podmioty, którym powierzono wdrożenie instrumentów, zapewniają, by pośrednicy finansowi bezpośrednio informowali ostatecznych odbiorców, że finansowanie zostało udostępnione dzięki wsparciu w ramach instrumentów finansowych na mocy programu COSME. Komisja zapewnia, by publikacja ex post informacji o odbiorcach zgodnie z art. 60 ust. 2 lit. e) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 była łatwo dostępna potencjalnym ostatecznym odbiorcom.
9. Kwoty spłacone w ramach drugiego elementu instrumentu na rzecz szybko rozwijających się innowacyjnych MŚP ustanowionego decyzją nr 1639/2006/WE i otrzymane po dniu 31 grudnia 2013 r. są przypisywane zgodnie z art. 21 ust. 4 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 do instrumentu kapitałowego na rzecz wzrostu gospodarczego ustanowionego na mocy art. 18 niniejszego rozporządzenia.
10. Instrumenty finansowe są realizowane zgodnie z odpowiednimi przepisami unijnymi w zakresie pomocy państwa.
Artykuł 18
Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego
1. Instrument kapitałowy na rzecz wzrostu gospodarczego (EFG), wdraża się jako zapowiedź jednego unijnego instrumentu kapitałowego wspierającego wzrost przedsiębiorstw Unii oraz działalność badawczą, rozwojową i innowacyjną od wczesnego etapu, w tym od fazy zalążkowej do fazy wzrost. Jeden unijny instrument kapitałowy jest finansowo wspierany przez program „Horyzont 2020” oraz program COSME.
2. EFG ukierunkowany jest na fundusze oferujące: kapitał wysokiego ryzyka oraz finansowanie typu mezzanine, takie jak pożyczki podporządkowane lub partycypacyjne, faz ekspansji i wzrostu przedsiębiorstw, w szczególności działających na skalę międzynarodową, przy jednoczesnej możliwości inwestowania w fundusze znajdujące się we wczesnej fazie rozwoju w połączeniu z instrumentem kapitałowym dla działalności badawczej i innowacyjnej w ramach programu „Horyzont 2020”, oraz zapewniające instrumenty współinwestowania dla „aniołów biznesu”. W przypadku inwestowania w fazach początkowych inwestycje z EFG nie mogą przekroczyć 20 % całości inwestycji Unii, z wyjątkiem finansowania wieloetapowego i funduszy, w przypadku których finansowanie z EFG i instrumentu kapitałowego na rzecz działalności badawczej i innowacyjnej w ramach programu „Horyzontu 2020” jest przekazywane proporcjonalnie, w oparciu o politykę inwestycyjną funduszy. Komisja może zdecydować o zmianie progu 20 %, w świetle zmieniających się warunków rynkowych. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 21 ust. 2.
3. EFG oraz instrument kapitałowy na rzecz działalności badawczej i innowacyjnej, w ramach programu „Horyzont 2020”, wykorzystują ten sam mechanizm realizacji.
4. Wsparcie w ramach EFG ma formę jednej z poniższych inwestycji:
a)
bezpośrednio przez Europejski Fundusz Inwestycyjny lub inne organy, którym Komisja powierzy realizację EFG; lub
b)
przez fundusze funduszy lub instrumenty inwestycyjne działające na skalę międzynarodową utworzone przez Europejski Fundusz Inwestycyjny lub inne organy (w tym zarządzających w sektorze prywatnym lub publicznym), którym Komisja powierzy realizację EFG, oraz inwestorów prywatnych lub publiczne instytucje finansowe.
5. EFG inwestuje w pośredniczące fundusze kapitału podwyższonego ryzyka, w tym fundusze funduszy, zapewniając inwestycje dla MŚP standardowo w fazie ich ekspansji i wzrostu. Inwestycje prowadzone za pomocą EFG są długoterminowe, tj. obejmują zwykle pozycje w funduszach kapitału podwyższonego ryzyka na okres od 5 do 15 lat. W każdym przypadku czas trwania inwestycji w ramach EFG nie przekracza 20 lat, licząc od momentu podpisania porozumienia pomiędzy Komisją a organem, któremu powierzono jego realizację.
Artykuł 19
Instrument gwarancji kredytowych
1. Instrument gwarancji kredytowych (LGF) zapewnia:
a)
kontrgwarancje oraz inne rozwiązania w zakresie podziału ryzyka dla systemów gwarancyjnych, w tym w stosownych przypadkach współgwarancje;
b)
gwarancje bezpośrednie oraz inne rozwiązania w zakresie podziału ryzyka dla wszystkich innych pośredników finansowych spełniających kryteria kwalifikowalności, o których mowa w ust. 5.
2. LGF realizowany jest jako element jednego unijnego instrumentu dłużnego na rzecz wzrostu przedsiębiorstw Unii i działalności badawczej i innowacyjnej z wykorzystaniem tego samego mechanizmu realizacji jak w przypadku uruchamianej na żądanie sekcji instrumentu dłużnego służący celom badań naukowych i innowacji, dla MŚP w ramach programu „Horyzont 2020” (RSI II).
3. LGF składa się z następujących elementów:
a)
finansowania dłużnego poprzez pożyczki (w tym pożyczki podporządkowane i partycypacyjne, leasing lub gwarancje bankowe), które zmniejszają szczególne trudności, na jakie napotykają rentowne MŚP w dostępie do finansowania, ze względu na przewidywane wysokie ryzyko lub brak wystarczających dostępnych zabezpieczeń;
b)
sekurytyzacji portfeli dłużnych MŚP, która pozwala na pozyskanie dodatkowych środków na pokrycie długu dla MŚP zgodnie z właściwymi uzgodnieniami dotyczącymi podziału ryzyka z docelowymi instytucjami. Wsparcie dla tych transakcji sekurytyzacyjnych zależy od tego, czy instytucja zobowiąże się przeznaczyć znaczną część uzyskanej płynności lub uruchomionego kapitału na pożyczki dla nowych MŚP w rozsądnym okresie. Kwota nowych środków na pokrycie długu jest obliczana w stosunku do kwoty gwarantowanego ryzyka portfela. Kwota ta oraz okres jest przedmiotem negocjacji prowadzonych indywidualnie z każdą instytucją inicjującą.
4. LGF jest obsługiwany przez Europejski Fundusz Inwestycyjny lub inne organy, którym Komisja powierzy realizację LGF. Poszczególne gwarancje mogą zabezpieczać zobowiązania do terminu ich wymagalności wynoszącego do 10 lat.
5. Kwalifikowalność w ramach LGF określa się dla każdego pośrednika na podstawie jego działalności oraz tego, jak skutecznie pomaga MŚP w dostępie do finansowania na rzecz rentownych projektów. Z LGF mogą korzystać pośrednicy wspierający przedsiębiorstwa w, między innymi, finansowaniu nabywania rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, kapitału obrotowego, a także do celów przenoszenia własności przedsiębiorstw. Kryteria dotyczące sekurytyzacji długu MŚP z danego portfela obejmują transakcje indywidualne oraz dokonywane przez kilku partnerów, jak również transakcje obejmujące kilka krajów. Kryteria kwalifikowalności określane są na podstawie dobrych praktyk rynkowych, w szczególności dotyczących jakości kredytu oraz zróżnicowania ryzyka w odniesieniu do zróżnicowania zabezpieczonego portfela.
6. LFG obejmuje pożyczki do wysokości 150 000 EUR i z terminem wymagalności wynoszącym co najmniej 12 miesięcy, z wyjątkiem pożyczek w ramach sekurytyzowanych portfeli dłużnych. LFG obejmuje także pożyczki powyżej 150 000 EUR, jeżeli MŚP, które spełniają kryteria wymagane do otrzymania finansowania w ramach programu COSME, nie spełniają kryteriów kwalifikowalności instrumentu dłużnego odpowiadającego na zapotrzebowanie MŚP w ramach programu „Horyzont 2020” i z terminem wymagalności wynoszącym co najmniej 12 miesięcy.
Powyżej tego progu do pośredników finansowych należy wykazanie, czy dane MŚP spełnia kryteria kwalifikowalności instrumentu dłużnego odpowiadającego na zapotrzebowanie MŚP w ramach programu „Horyzont 2020”, czy nie.
7. LFG umożliwia takie opracowanie sprawozdań, by możliwe było opisanie wspieranych MŚP zarówno pod kątem liczby, jak i wolumenu pożyczek.
Artykuł 20
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary administracyjne i finansowe.
2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do przeprowadzania audytu, na podstawie dokumentacji, i kontroli na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców oraz innych stron trzecich, którzy otrzymują środki od Unii na podstawie niniejszego rozporządzenia.
3. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać dochodzenia, w tym kontrole i inspekcje na miejscu, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (EU, Euratom) nr 883/2013 (13) i w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (14), w celu określenia, czy zaszło nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne bezprawne działanie, które wywiera wpływ na interesy finansowe Unii w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem finansowanym na mocy niniejszego rozporządzenia.
4. Nie naruszając przepisów ust. 1, 2 i 3, w umowach o współpracy z państwami trzecimi i z organizacjami międzynarodowymi, zamówieniach, umowach o udzielenie dotacji i decyzjach o udzieleniu dotacji wynikających z wdrożenia niniejszego rozporządzenia zamieszcza się przepisy wyraźnie upoważniające Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów i dochodzeń zgodnie z ich odpowiednimi uprawnieniami.
ROZDZIAŁ V
Komitet i przepisy końcowe
Artykuł 21
Procedura komitetowa
1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odniesienia do niniejszego ustępu zastosowanie ma art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. W przypadku gdy komitet nie wyda żadnej opinii, Komisja nie przyjmuje projektu aktu wykonawczego i zastosowanie ma art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 22
Akty delegowane
1. W kwestii uzupełnień wskaźników określonych w wykazie znajdującym się w załączniku Komisja ma prawo przyjmować akty delegowane zgodnie z art. 23, jeżeli wskaźniki te mogłyby pomóc w mierzeniu postępów w osiąganiu ogólnych i szczegółowych celów programu COSME.
2. Komisja ma prawo przyjmować akty delegowane zgodnie z art. 23 w odniesieniu do zmian konkretnych szczegółów dotyczących instrumentów finansowych. Szczegóły te dotyczą udziału inwestycji ze środków EFG w całości inwestycji Unii w funduszach kapitału wysokiego ryzyka finansujących wczesne stadium rozwoju przedsiębiorstwa, jak również zabezpieczonych portfeli dłużnych.
3. Komisja ma prawo przyjmować akty delegowane zgodnie z art. 23 dotyczące zmian orientacyjnych kwot określonych w art. 5 ust. 3, które przekroczyłyby te kwoty o więcej niż 5 % wartości koperty finansowej w każdym z przypadków, jeżeli przekroczenie tego limitu okazałoby się konieczne.
Artykuł 23
Wykonanie przekazywanych uprawnień
1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.
2. Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 22, powierza się Komisji na okres siedmiu lat od dnia 23 grudnia 2013 r.
3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 22, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych.
4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 22 wchodzi w życie, tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.
Artykuł 24
Uchylenie i przepisy przejściowe
1. Decyzja nr 1639/2006/WE traci moc z dniem 1 stycznia 2014 r.
2. Działania rozpoczęte na mocy decyzji nr 1639/2006/WE i wynikające z nich zobowiązania finansowe nadal podlegają przepisom tej decyzji, aż do ich wykonania.
3. Przydzielone środki, o których mowa w art. 5, mogą obejmować także wydatki związane ze wsparciem technicznym i administracyjnym koniecznym do zapewnienia przejścia między niniejszym programem COSME a środkami przyjętymi na podstawie decyzji nr 1639/2006/WE.
Artykuł 25
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 11 grudnia 2013 r.