ROZHODNUTÍ RADY 2013/668/SZBP
ze dne 18. listopadu 2013
na podporu činností Světové zdravotnické organizace týkajících se biologické bezpečnosti a ochrany v rámci strategie Evropské unie proti šíření zbraní hromadného ničení
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o Evropské unii, a zejména na čl. 26 odst. 2 a čl. 31 odst. 1 této smlouvy,
s ohledem na návrh vysoké představitelky Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská rada přijala dne 12. prosince 2003 strategii EU proti šíření zbraní hromadného ničení (dále jen „strategie EU“), jejíž kapitola III obsahuje seznam opatření pro boj proti tomuto šíření.
(2)
Unie aktivně provádí výše uvedenou strategii EU a uplatňuje opatření uvedená v kapitole III této strategie, zejména opatření související s posílením, prováděním a univerzální platností Úmluvy o zákazu vývoje, výroby a hromadění zásob bakteriologických (biologických) a toxinových zbraní a o jejich zničení (dále jen „úmluva“).
(3)
Na šesté (2006) a sedmé (2011) hodnotící konferenci úmluvy prosazovala Unie plné dodržování všech ustanovení této úmluvy všemi smluvními státy a případné posílení vnitrostátních prováděcích opatření, včetně trestněprávních předpisů, a kontrolu patogenních mikroorganismů a toxinů v rámci úmluvy.
(4)
Dne 14. dubna 2008 přijala Rada společnou akci 2008/307/SZBP (1). Světová zdravotnická organizace (WHO) tuto společnou akci úspěšně provedla do 31. prosince 2011.
(5)
Dne 11. prosince 2008 přijala Rada „nové pokyny pro činnost“ za účelem posílení strategie EU. Kapitola IV strategie EU vyjadřuje podporu Unie koordinovanému a vzájemně se doplňujícímu přístupu k otázkám biologické bezpečnosti a biologického zabezpečení, který zaručí optimální řízení, zejména biologických rizik a hrozeb.
(6)
Dne 18. července 2011 přijala Rada rozhodnutí 2011/429/SZBP (2), v kterém vyjádřila podporu Unie vypracovávání vnitrostátních regulačních rámců, zejména pro biologickou bezpečnost a ochranu.
(7)
Sedmá hodnotící konference znovu zdůraznila závazek smluvních států přijmout nezbytná vnitrostátní opatření podle článků I, III a IV úmluvy za účelem zajištění bezpečnosti a ochrany mikrobiálních či jiných biologických činitelů nebo toxinů v laboratořích a jiných zařízeních i během přepravy, jakož i za účelem zabránění neoprávněnému přístupu k těmto činitelům a toxinům a jejich neoprávněnému odstranění. Konference rovněž naléhavě vyzvala smluvní státy, které mají odpovídající zkušenosti s právními předpisy a správními opatřeními v oblasti provádění ustanovení úmluvy, aby poskytly pomoc jiným státům, jež jsou stranami úmluvy, pokud o to požádají. Konference podpořila tuto pomoc na regionálním základě.
(8)
V souvislosti s článkem VII úmluvy sedmá hodnotící konference rovněž poznamenala, že vnitrostátní připravenost smluvních států přispívá k mezinárodním kapacitám pro reakci na výskyt nemocí, včetně těch, jež jsou způsobeny údajným použitím biologických a toxinových zbraní, a k vyšetřování a zmírnění těchto výskytů.
(9)
V souvislosti s článkem X úmluvy sedmá hodnotící konference vybídla smluvní státy, aby i nadále posilovaly stávající mezinárodní organizace a sítě, zejména ty, jež patří ke Světové zdravotnické organizaci (WHO), Organizaci OSN pro výživu a zemědělství (FAO), Světové organizaci pro zdraví zvířat (OIE) a Mezinárodní úmluvě o ochraně rostlin (IPPC).
(10)
Dne 15. června 2007 vstoupily v platnost Mezinárodní zdravotnické předpisy (dále jen „MZP“). Upravují pohyb a kontrolu výskytu infekčních nemocí a reakci na ně, bez ohledu na jejich původ, a vyžadují od států, jež jsou členy WHO, aby vybudovaly klíčové kapacity v laboratořích a zajistily dozor, který umožní provádění MZP. Sekretariát WHO je odhodlán podporovat členské státy WHO v provádění jejich vnitrostátních plánů týkajících se MZP prostřednictvím svého ústředí a regionálních úřadů WHO. Program WHO pro snižování biologických rizik poskytuje pokyny k tomu, jak by laboratoře měly fungovat, a to prostřednictvím normativních předpisů, pracovních seminářů a školení o postupech pro biologickou bezpečnost, biologickou ochranu v laboratořích a kodexech chování pro odpovědný výzkum v oblasti biologických věd. Tento program hraje rovněž roli v procesu vytváření pokynů OSN o přenosu infekčních látek. Podle MZP mají v oblasti připravenosti na biologické, chemické, radiační a jaderné hrozby svou roli laboratoře veřejného zdravotnictví. Definice biologické bezpečnosti a ochrany v laboratořích jsou obsaženy v příručce Světové zdravotnické organizace WHO „Laboratory Bio-safety Manual, 3. vyd. (2004)“ a v pokynech „Bio-risk Management, Laboratory Bio-security Guidance (2006)“.
(11)
WHO je jedinou provádějící organizací, jež disponuje odborností, hlubokými znalostmi, personálem, strukturou a zdroji umožňujícími provádět projekty a činnosti stanovené v tomto rozhodnutí Rady.
(12)
Dohledem nad řádným řízením finančního příspěvku Unie je pověřena Komise,
PŘIJALA TOTO ROZHODNUTÍ:
Článek 1
1. Za účelem okamžitého a praktického uplatňování významných prvků strategie EU přispívá Unie k provádění rozhodnutí učiněných smluvními státy na sedmé hodnotící konferenci úmluvy, a to s těmito cíli:
-
zajistit bezpečnost a ochranu mikrobiálních či jiných biologických činitelů či toxinů v laboratořích a jiných zařízeních, případně i během přepravy, za účelem zabránění neoprávněnému přístupu k těmto činitelům a toxinům a jejich neoprávněnému odstranění,
-
prosazovat postupy pro snižování biologických rizik a informovanost o nich, včetně biologické bezpečnosti a ochrany, bioetiky a připravenosti na úmyslné zneužití biologických činitelů a toxinů, a to prostřednictvím mezinárodní spolupráce v této oblasti.
2. Projekty, které odpovídají opatřením strategie EU, jsou projekty, jejichž cílem je:
-
prosazování řízení biologických rizik v laboratořích prostřednictvím celostátních a subregionálních informačních činností,
-
vytvoření vnitrostátních strategií pro řízení biologických rizik v laboratořích zaměřených na odvrácení těchto rizik (ukázkový vzor pro země).
Podrobný popis těchto projektů je obsažen v příloze.
Článek 2
1. Za provádění tohoto rozhodnutí odpovídá vysoký představitel Unie pro zahraniční věci a bezpečnostní politiku (dále jen „vysoký představitel“).
2. Technickým prováděním činností uvedených v článku 1 je pověřena WHO. Tento úkol vykonává na odpovědnost vysokého představitele. Za tímto účelem uzavře vysoký představitel s WHO nezbytná ujednání.
Článek 3
1. Finanční referenční částka na provádění projektů uvedených v čl. 1 odst. 2 činí 1 727 000 EUR.
2. Výdaje financované částkou stanovenou v odstavci 1 jsou spravovány v souladu s postupy a pravidly, kterými se řídí souhrnný rozpočet Unie.
3. Komise dohlíží nad řádnou správou výdajů uvedených v odstavci 1. Za tímto účelem uzavře s WHO dohodu o financování. V této dohodě o financování se stanoví, že WHO zajistí viditelnost příspěvku Unie úměrnou jeho výši.
4. Komise usiluje o uzavření finanční dohody uvedené v odstavci 3 co nejdříve po vstupu tohoto rozhodnutí v platnost. Informuje Radu o veškerých obtížích v tomto procesu a o dni uzavření uvedené dohody o financování.
Článek 4
Vysoký představitel podává Radě zprávy o provádění tohoto rozhodnutí na základě pravidelných zpráv vypracovávaných WHO. Na základě těchto zpráv provádí Rada hodnocení. Komise poskytuje informace o finančních aspektech projektů uvedených v čl. 1 odst. 2.
Článek 5
1. Toto rozhodnutí vstupuje v platnost dnem přijetí.
2. Toto rozhodnutí pozbývá platnosti 24 měsíců ode dne uzavření dohody o financování uvedené v čl. 3 odst. 3. Pozbývá však platnosti šest měsíců ode dne přijetí, nebude-li v této lhůtě uzavřena uvedená dohoda o financování.
V Bruselu dne 18. listopadu 2013.
DECYZJA RADY 2013/668/WPZiB
z dnia 18 listopada 2013 r.
wspierająca działania Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie bezpieczeństwa biologicznego i ochrony biologicznej w ramach strategii Unii Europejskiej przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 26 ust. 2 i art. 31 ust. 1,
uwzględniając wniosek Wysokiego Przedstawiciela Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W dniu 12 grudnia 2003 r. Rada Europejska przyjęła strategię UE przeciw rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia (zwaną dalej „strategią UE”), której rozdział III zawiera wykaz środków służących zwalczaniu tego rozprzestrzeniania.
(2)
Unia czynnie realizuje strategię UE i wprowadza w życie środki wymienione w jej rozdziale III, zwłaszcza dotyczące ulepszania, realizacji i upowszechniania Konwencji o zakazie prowadzenia badań, produkcji i gromadzenia zapasów broni bakteriologicznej (biologicznej) i toksycznej oraz o ich zniszczeniu (BTWC).
(3)
Na szóstej i siódmej konferencji przeglądowej, które odbyły się, odpowiednio, w 2006 i 2011 r., Unia zachęcała do pełnego przestrzegania postanowień BTWC wszystkie państwa strony tej konwencji, do wzmacniania - w miarę potrzeby - krajowych środków realizacji obejmujących także ustawodawstwo karne oraz do kontroli nad drobnoustrojami chorobotwórczymi i toksynami w ramach BTWC.
(4)
W dniu 14 kwietnia 2008 r. Rada przyjęła wspólne działanie 2008/307/WPZiB (1). Światowa Organizacja Zdrowia (dalej zwana „WHO”) skutecznie wdrożyła to wspólne działanie do dnia 31 grudnia 2011 r.
(5)
W dniu 11 grudnia 2008 r. Rada przyjęła „Nowe kierunki działania UE”, by wzmocnić strategię UE. Rozdział IV strategii UE stanowi, że Unia wspiera skoordynowane i uzupełniające podejście do problemów w zakresie bezpieczeństwa biologicznego i ochrony biologicznej, zapewniające optymalne zarządzanie w szczególności w przypadku ryzyka biologicznego lub zagrożeń biologicznych.
(6)
W dniu 18 lipca 2011 r. Rada przyjęła decyzję 2011/429/WPZiB (2) określającą wsparcie Unii dla rozwoju krajowych ram regulacyjnych, w szczególności dotyczących bezpieczeństwa biologicznego i ochrony biologicznej.
(7)
Na siódmej konferencji przeglądowej potwierdzono, że państwa strony są zobowiązane do stosowania niezbędnych środków na szczeblu krajowym w ramach art. I, III i IV BTWC, aby zapewnić bezpieczeństwo i ochronę w odniesieniu do drobnoustrojów lub innych czynników biologicznych lub toksyn w laboratoriach i innych obiektach oraz podczas ich transportu, a także aby uniemożliwić osobom nieuprawnionym dostęp do takich czynników i toksyn oraz ich niedozwolone przemieszczanie. Na konferencji zwrócono się także do państw stron, które mają odpowiednie doświadczenie w stosowaniu środków prawnych i administracyjnych podczas realizacji postanowień BTWC, aby udzieliły pomocy na wniosek innego państwa strony. Na konferencji zachęcano do oferowania pomocy na szczeblu regionalnym.
(8)
Na siódmej konferencji przeglądowej odnotowano także - w odniesieniu do art. VII BTWC - że wewnętrzna gotowość państw stron w przypadku wystąpienia ognisk choroby, również w sytuacjach spowodowanych domniemanym zastosowaniem broni biologicznej lub toksycznej, przyczynia się do zwiększenia zdolności w zakresie reagowania w przypadku wystąpienia ognisk choroby, ich badania i działań łagodzących.
(9)
Na siódmej konferencji przeglądowej zachęcano państwa strony - w ramach art. X BTWC - do dalszego wzmacniania istniejących organizacji i sieci międzynarodowych, w szczególności tych w ramach WHO, Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE) i Międzynarodowej konwencji ochrony roślin (IPPC).
(10)
W dniu 15 czerwca 2007 r. weszły w życie międzynarodowe przepisy zdrowotne (zwane dalej „IHR”). Regulują one obserwację ognisk chorób zakaźnych oraz ich kontrolę i reagowanie na nie bez względu na ich pochodzenie i wymagają od państw członkowskich WHO utworzenia podstawowych zdolności laboratoryjnych i obserwacyjnych w zakresie ochrony zdrowia publicznego przed chorobami zakaźnymi w celu umożliwienia wdrażania IHR. Sekretariat WHO wspiera państwa członkowskie WHO we wdrażaniu ich krajowych planów w zakresie IHR, za pośrednictwem biur głównych i regionalnych WHO. W ramach programu WHO dotyczącego kontroli zmniejszania ryzyka biologicznego określono sposób działania laboratoriów poprzez przedstawienie wytycznych normatywnych, zapewnienie warsztatów i szkoleń w zakresie praktycznych działań w dziedzinie bezpieczeństwa biologicznego i ochrony biologicznej w laboratoriach oraz w zakresie odpowiednich sposobów postępowania podczas prowadzenia odpowiedzialnych badań w dziedzinie nauk biologicznych. Sekretariat uczestniczy również w ustalaniu wskazówek ONZ dotyczących transportu substancji zakaźnych. IHR wymagają, by laboratoria będące placówkami sektora zdrowia publicznego były przygotowane do reakcji na zagrożenia biologiczne, chemiczne, radiologiczne i jądrowe. Definicje bezpieczeństwa biologicznego oraz ochrony biologicznej w laboratoriach znajdują się w instrukcji bezpieczeństwa biologicznego WHO, wydanie trzecie (2004) oraz wskazówkach dotyczących kontroli ryzyka biologicznego oraz ochrony biologicznej w laboratoriach (2006).
(11)
WHO jest jedynym podmiotem wdrażającym, który dysponuje odpowiednią wiedzą fachową, personelem, strukturą i zasobami umożliwiającymi realizację projektów i działań przewidzianych w niniejszej decyzji Rady.
(12)
Nadzór nad właściwą realizacją wkładu finansowego Unii powierza się Komisji,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DECYZJĘ:
Artykuł 1
1. W celu niezwłocznego i praktycznego zastosowania odpowiednich elementów strategii UE, Unia uczestniczy w realizacji decyzji podjętych przez państwa strony na siódmej konferencji przeglądowej BTWC, mając następujące cele:
-
zapewnianie bezpieczeństwa i ochrony w odniesieniu do drobnoustrojów i innych czynników biologicznych lub toksyn w laboratoriach i innych obiektach, a także w odpowiednich przypadkach podczas transportu, aby uniemożliwić osobom nieuprawnionym dostęp do takich czynników i toksyn oraz ich niedozwolone przemieszczanie,
-
propagowanie działań praktycznych w zakresie zmniejszania ryzyka biologicznego i rozpowszechnianie odnośnej wiedzy - w tym w zakresie bezpieczeństwa biologicznego, ochrony biologicznej, bioetyki oraz gotowości do przeciwdziałania umyślnemu niewłaściwemu wykorzystywaniu czynników biologicznych i toksyn - dzięki międzynarodowej współpracy na tym polu.
2. Projekty związane ze środkami strategii UE mają na celu:
-
propagowanie zarządzania ryzykiem biologicznym w laboratoriach poprzez krajowe i regionalne działania popularyzatorskie,
-
rozwijanie krajowych strategii zarządzania ryzykiem biologicznym w laboratoriach, by przeciwdziałać ryzyku biologicznemu (model pokazowy dla różnych krajów).
Szczegółowy opis tych projektów znajduje się w załączniku.
Artykuł 2
1. Za wykonanie niniejszej decyzji odpowiada Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa (zwany dalej „WP”).
2. Techniczną realizację działań, o których mowa w art. 1, powierza się WHO. Wykonuje ono to zadanie pod kierunkiem WP. W tym celu WP dokonuje niezbędnych ustaleń z WHO.
Artykuł 3
1. Finansowa kwota odniesienia na realizację projektów, o których mowa w art. 1 ust. 2, wynosi 1 727 000 EUR.
2. Wydatkami pokrywanymi z kwoty określonej w ust. 1 zarządza się zgodnie z procedurami i zasadami mającymi zastosowanie do budżetu ogólnego Unii.
3. Komisja nadzoruje właściwe zarządzanie wydatkami, o których mowa w ust. 1. W tym celu Komisja zawiera umowę finansową z WHO. Umowa finansowa zobowiązuje WHO do zapewnienia wyeksponowania wkładu Unii stosownie do jego wielkości.
4. Komisja dąży do zawarcia umowy finansowej, o której mowa w ust. 3, w możliwie jak najkrótszym terminie od wejścia w życie niniejszej decyzji. Informuje ona Radę o wszelkich związanych z tym trudnościach oraz o dacie zawarcia umowy finansowej.
Artykuł 4
WP składa Radzie sprawozdania z realizacji niniejszej decyzji na podstawie regularnych sprawozdań przygotowywanych przez WHO. Na podstawie tych sprawozdań Rada dokonuje oceny. Komisja przedstawia informacje na temat finansowych aspektów projektów, o których mowa w art. 1 ust. 2.
Artykuł 5
1. Niniejsza decyzja wchodzi w życie z dniem jej przyjęcia.
2. Niniejsza decyzja wygasa 24 miesiące od dnia zawarcia umowy finansowej, o której mowa w art. 3 ust. 3. Niniejsza decyzja wygasa jednak 6 miesięcy po jej przyjęciu, jeżeli umowa finansowa nie zostanie zawarta do tego czasu.
Sporządzono w Brukseli dnia 18 listopada 2013 r.