PROVÁDĚCÍ NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 828/2014
ze dne 30. července 2014
o požadavcích na poskytování informací o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v potravinách spotřebitelům
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1169/2011 ze dne 25. října 2011 o poskytování informací o potravinách spotřebitelům (1), a zejména na čl. 36 odst. 3 písm. d) uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Lidé postižení celiakií trpí trvalou nesnášenlivostí lepku. Pšenice (tj. všechny druhy Triticum, jako jsou pšenice tvrdá, pšenice špalda a pšenice khorasan), žito a ječmen byly označeny jako zrniny, které podle vědeckých zpráv obsahují lepek. Lepek obsažený v těchto zrninách může mít nepříznivé účinky na zdraví osob s nesnášenlivostí lepku, a proto by se jeho konzumaci tyto osoby měly vyhýbat.
(2)
Informace o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v potravinách by měly pomoci osobám s nesnášenlivostí lepku identifikaci a volbu pestré stravy při stravování doma i mimo domov.
(3)
Nařízení Komise (ES) č. 41/2009 (2) stanoví harmonizovaná pravidla pro informace poskytované spotřebitelům o nepřítomnosti lepku (tvrzení „bez lepku“) nebo o sníženém obsahu lepku (tvrzení „velmi nízký obsah lepku“) v potravinách. Pravidla uvedeného nařízení jsou podložena vědeckými údaji a zaručují, aby spotřebitelé nebyli uváděni v omyl nebo mateni na základě informací o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v potravinách, poskytnutých různými způsoby.
(4)
V souvislosti s revizí právních předpisů týkajících se potravin určených pro zvláštní výživu se nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 609/2013 (3) zrušuje nařízení (ES) č. 41/2009 ode dne 20. července 2016. Měloby se zajistit, aby v souladu s požadavky stanovenými v čl. 36 odst. 2 nařízení (EU) č. 1169/2011 bylo poskytování informací o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v potravinách po tomto datu i nadále podloženo příslušnými vědeckými údaji a aby se neuskutečňovalo různými způsoby, což by mohlo spotřebitele uvádět v omyl nebo být pro ně matoucí. Proto je nutné, aby byly v Unii zachovány jednotné podmínky pro uplatňování těchto požadavků na informace o potravinách poskytované provozovateli potravinářských podniků, pokud jde o nepřítomnost či snížený obsah lepku v potravinách, a tyto podmínky by měly vycházet z nařízení (ES) č. 41/2009.
(5)
Některé potraviny byly speciálně vyrobeny, připraveny a/nebo zpracovány tak, aby v nich byl snížen obsah lepku v jedné nebo v několika složkách obsahujících lepek nebo aby v nich byly nahrazeny složky obsahující lepek jinými složkami, jež jsou přirozeně bezlepkové. Jiné potraviny jsou vyrobeny výhradně ze složek, které jsou přirozeně bezlepkové.
(6)
Odstranění lepku ze zrnin obsahujících lepek představuje značné technické těžkosti a ekonomická omezení, a proto je výroba zcela bezlepkových potravin při použití těchto zrnin obtížná. V důsledku toho mnohé potraviny speciálně zpracované tak, aby v nich byl snížen obsah lepku v jedné nebo v několika složkách obsahujících lepek, jež jsou na trhu, mohou obsahovat nízká zbytková množství lepku.
(7)
Většina osob s nesnášenlivostí lepku může do své stravy zařadit oves, aniž by pocítily nepříznivé účinky na své zdraví. Tato otázka je předmětem pokračujícího studia a zkoumání vědců. Velkým problémem je však kontaminace ovsa pšenicí, žitem nebo ječmenem, ke které může dojít během sklizně, přepravy, skladování a zpracování. Proto je třeba přihlédnout k riziku kontaminace výrobků obsahujících oves lepkem, pokud jde o příslušné informace o těchto potravinářských výrobcích poskytované provozovateli potravinářských podniků.
(8)
Různé osoby s nesnášenlivostí lepku mohou snášet různě malá množství lepku ve vymezeném rozsahu. Aby spotřebitelé na trhu nalezli potraviny odpovídající jejich potřebám a citlivosti, měla by existovat nabídka výrobků s různě nízkým obsahem lepku v tomto vymezeném rozsahu. Je nicméně důležité, aby jednotlivé výrobky byly řádně označeny, čímž se současně s pomocí informačních kampaní podporovaných členskými státy zajistí jejich správné užití osobami s nesnášenlivostí lepku.
(9)
Mělo by být možné, aby potraviny, které jsou speciálně vyrobeny, připraveny a/nebo zpracovány tak, aby v nich byl snížen obsah lepku jedné nebo několika složek obsahujících lepek nebo aby v nich byly nahrazeny složky obsahující lepek jinými složkami, jež jsou přirozeně bezlepkové, byly označeny výrazy uvádějícími buď nepřítomnost lepku („bez lepku“) nebo snížený obsah lepku („velmi nízký obsah lepku“) v souladu s ustanoveními tohoto nařízení. Rovněž by mělo být možné, aby na těchto potravinách byl uveden údaj informující spotřebitele o tom, že se jedná o potravinu speciálně připravenou pro osoby s nesnášenlivostí lepku.
(10)
Mělo by být rovněž možné, aby potraviny obsahující složky, jež jsou přirozeně bezlepkové, byly označeny výrazy uvádějícími nepřítomnost lepku, a to v souladu s ustanoveními tohoto nařízení a jsou-li splněny obecné podmínky pro uvádění nezavádějících informací stanovených v nařízení (EU) č. 1169/2011. Informace o potravinách by zejména neměly být zavádějící vyvoláváním dojmu, že dotčená potravina má zvláštní charakteristiky, pokud všechny podobné potraviny mají tyto stejné charakteristiky.
(11)
Směrnice Komise 2006/141/ES (4) zakazuje použití složek obsahujících lepek při výrobě počáteční a pokračovací kojenecké výživy. Použití tvrzení „velmi nízký obsah lepku“ nebo „bez lepku“ při uvádění informací o těchto výrobcích by mělo být zakázáno vzhledem k tomu, že se podle tohoto nařízení tato tvrzení používají pro uvedení obsahu lepku v množství nepřesahujícím 100 mg/kg pro označení „velmi nízký obsah lepku“ a 20 mg/kg pro označení „bez lepku“.
(12)
Pro účely tohoto nařízení by měla být vhodným způsobem zohledněna norma Codex Alimentarius pro potraviny pro zvláštní výživu osob s nesnášenlivostí lepku (5).
(13)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Cíl a předmět
Toto nařízení se použije na poskytování informací o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v potravinách spotřebitelům.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se použijí tyto definice:
a)
„lepkem“ se rozumí bílkovinná frakce z pšenice, žita, ječmene, ovsa nebo jejich kříženců a derivátů, vůči které mají některé osoby nesnášenlivost a která je nerozpustná ve vodě a 0,5 M roztoku chloridu sodného;
b)
„pšenicí“ se rozumí jakýkoli druh Triticum.
Článek 3
Informace pro spotřebitele
1. Jsou-li pro poskytování informací o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v potravinách spotřebitelům použita tvrzení, musí být tyto informace uvedeny pouze prostřednictvím tvrzení a v souladu s podmínkami podle přílohy.
2. Informace o potravinách uvedené v odstavci 1 mohou být doprovázeny tvrzeními „vhodné pro osoby s nesnášenlivostí lepku“ nebo „vhodné pro celiaky“.
3. Informace o potravinách uvedené v odstavci 1 mohou být doprovázeny tvrzeními „speciálně připravená pro osoby s nesnášenlivostí lepku“ nebo „speciálně připravená pro celiaky“, pokud je daná potravina speciálně vyrobena, připravena a/nebo zpracována tak:
a)
aby v ní byl snížen obsah lepku jedné nebo několika složek obsahujících lepek; nebo
b)
aby v ní byly nahrazeny složky obsahující lepek jinými složkami, jež jsou přirozeně bezlepkové.
Článek 4
Počáteční a pokračovací kojenecká výživa
Poskytování informací o nepřítomnosti či sníženém obsahu lepku v počáteční a pokračovací kojenecké výživě podle definice ve směrnici 2006/141/ES se zakazuje.
Článek 5
Vstup v platnost a použitelnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 20. července 2016.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 30. července 2014.
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 828/2014
z dnia 30 lipca 2014 r.
w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (1), w szczególności jego art. 36 ust. 3 lit. d),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Osoby chore na celiakię cierpią na trwałą nietolerancję glutenu. Obecność glutenu została naukowo potwierdzona w następujących zbożach: pszenicy (tj. we wszystkich gatunkach Triticum, takich jak pszenica durum, orkisz i pszenica khorasan), w życie oraz w jęczmieniu. Gluten obecny w tych zbożach może mieć szkodliwy wpływ na zdrowie osób nietolerujących glutenu i dlatego osoby takie powinny unikać spożywania tych zbóż.
(2)
Informacja na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności powinna pomóc osobom nietolerującym glutenu w ustaleniu i wyborze zróżnicowanej diety obejmującej żywienie się w domu i poza domem.
(3)
W rozporządzeniu Komisji (WE) nr 41/2009 (2) określono zharmonizowane zasady dotyczące przekazywanych konsumentom informacji na temat nieobecności („produkt bezglutenowy”) lub zmniejszonej zawartości glutenu („produkt o bardzo niskiej zawartości glutenu”) w żywności. Przepisy zawarte w tym rozporządzeniu opierają się na danych naukowych i gwarantują, że konsumenci nie zostaną wprowadzeni w błąd ani nie będą zdezorientowani informacjami na temat nieobecności lub ograniczonej zawartości glutenu w żywności przekazywanymi na różnych podstawach.
(4)
W kontekście przeglądu przepisów dotyczących środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 (3) uchylono rozporządzenie (WE) nr 41/2009 z dniem 20 lipca 2016 r. Należy zapewnić, aby po tej dacie przekazywanie informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności, zgodnie z wymogami art. 36 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, było nadal oparte na odpowiednich danych naukowych i nie było przekazywane na różnych podstawach, co mogłoby wprowadzać w błąd lub dezorientować konsumentów. Niezbędne jest zatem utrzymanie w Unii jednolitych warunków stosowania wspomnianych wymogów do informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności, przekazywanych przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze, oraz oparcie tych warunków na rozporządzeniu (WE) nr 41/2009.
(5)
Niektóre rodzaje żywności wyprodukowano, przygotowano lub przetworzono specjalnie w taki sposób, aby ograniczyć zawartość glutenu w jednym lub w kilku składnikach zawierających gluten lub aby zastąpić składniki zawierające gluten innymi składnikami naturalnie bezglutenowymi. Inne rodzaje żywności zostały wyprodukowane wyłącznie ze składników naturalnie bezglutenowych.
(6)
Usuwanie glutenu z zawierających gluten zbóż jest skomplikowane ze względu na trudności techniczne oraz ograniczenia ekonomiczne. Z tego powodu produkcja całkowicie bezglutenowej żywności z takich zbóż jest utrudniona. W związku z powyższym wiele obecnych na rynku rodzajów żywności przetworzonej specjalnie w celu zmniejszenia zawartości glutenu w jednym lub w kilku składnikach zawierających gluten może zawierać małe pozostałości glutenu.
(7)
Większość osób nietolerujących glutenu może włączyć owies do swojej diety bez negatywnych skutków dla zdrowia. Kwestia ta jest wciąż badana przez środowisko naukowe. Głównym powodem do niepokoju jest natomiast zanieczyszczenie owsa pszenicą, żytem lub jęczmieniem, które może mieć miejsce podczas zbiorów, transportu, przechowywania i przetwarzania. Dlatego też ryzyko zanieczyszczenia glutenem produktów zawierających owies należy uwzględnić przy przekazywaniu stosownych informacji dotyczących takich produktów żywnościowych przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze.
(8)
Niektóre osoby nietolerujące glutenu mogą w granicach określonych wartości tolerować małe zmienne ilości glutenu. Aby konsumenci mogli odnaleźć na rynku środki spożywcze odpowiadające ich potrzebom i indywidualnym progom wrażliwości, dostępny powinien być szeroki wybór produktów o różnej niskiej zawartości glutenu, w granicach takich wartości. Produkty takie powinny być jednak odpowiednio oznaczane, tak aby osoby nietolerujące glutenu mogły z nich prawidłowo korzystać, przy wsparciu w formie kampanii informacyjnych w państwach członkowskich.
(9)
Należy zezwolić, aby żywności, którą wyprodukowano, przygotowano lub przetworzono specjalnie w taki sposób, aby ograniczyć zawartość glutenu w jednym lub w kilku składnikach zawierających gluten lub aby zastąpić składniki zawierające gluten innymi składnikami naturalnie bezglutenowymi, można było nadawać oznaczenia wskazujące na nieobecność („bezglutenowy”) lub zmniejszoną zawartość („o bardzo niskiej zawartości glutenu”) glutenu zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym rozporządzeniu. Należy również zezwolić, aby żywność ta mogła być opatrzona sformułowaniem informującym konsumentów, że została opracowana specjalnie dla osób nietolerujących glutenu.
(10)
Należy również zezwolić, aby żywności zawierającej składniki naturalnie bezglutenowe można było nadawać oznaczenia wskazujące na nieobecność glutenu zgodnie z przepisami określonymi w niniejszym rozporządzeniu pod warunkiem spełnienia ogólnych warunków dotyczących rzetelnego informowania, określonych w rozporządzeniu (UE) nr 1169/2011. W szczególności informacje na temat żywności nie powinny wprowadzać konsumenta w błąd, sugerując, że dana żywność posiada szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne rodzaje żywności posiadają takie właściwości.
(11)
Dyrektywą Komisji 2006/141/WE (4) zakazano stosowania składników zawierających gluten w produkcji preparatów do początkowego żywienia niemowląt i preparatów do dalszego żywienia niemowląt. Dlatego też stosowanie sformułowań „o bardzo niskiej zawartości glutenu” lub „bezglutenowy” przy przekazywaniu informacji o takich produktach powinno zostać zabronione, biorąc pod uwagę, że na podstawie niniejszego rozporządzenia sformułowania takie są stosowane do wskazywania na zawartość glutenu nieprzekraczającą odpowiednio 100 mg/kg i 20 mg/kg.
(12)
Do celów niniejszego rozporządzenia należy odpowiednio uwzględnić normę kodeksu żywnościowego dotyczącą środków spożywczych specjalnego przeznaczenia dietetycznego dla osób nietolerujących glutenu (5) (Codex Standard for Foods for Special Dietary Use for Persons Intolerant to Gluten).
(13)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Cel i przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ma zastosowanie do przekazywania konsumentom informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a)
„gluten” oznacza frakcję białka znajdującą się w pszenicy, życie, jęczmieniu, owsie lub w ich odmianach krzyżowych oraz ich pochodnych, której niektóre osoby nie tolerują oraz która nie rozpuszcza się w wodzie ani roztworze chlorku sodu 0,5 M;
b)
„pszenica” oznacza wszystkie gatunki Triticum.
Artykuł 3
Informacje dla konsumentów
1. Jeżeli informacje dla konsumentów na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w żywności przekazywane są w postaci sformułowań, informacje takie są podawane wyłącznie w formie sformułowań zawartych w załączniku oraz zgodnie z warunkami określonymi w tym załączniku.
2. Informacjom na temat żywności, o których mowa w ust. 1, mogą towarzyszyć sformułowania: „odpowiednie dla osób nietolerujących glutenu” lub „odpowiednie dla osób cierpiących na celiakię”.
3. Informacjom na temat żywności, o których mowa w ust. 1, mogą towarzyszyć sformułowania: „opracowane specjalnie dla osób nietolerujących glutenu” lub „opracowane specjalnie dla osób cierpiących na celiakię”, jeżeli żywność tę wyprodukowano, przygotowano lub przetworzono specjalnie w taki sposób, aby:
a)
zmniejszyć zawartość glutenu w jednym lub większej liczbie składników zawierających gluten; lub
b)
zastąpić składniki zawierające gluten innymi składnikami naturalnie bezglutenowymi.
Artykuł 4
Preparaty do początkowego żywienia niemowląt i preparaty do dalszego żywienia niemowląt
Zakazuje się przekazywania informacji na temat nieobecności lub zmniejszonej zawartości glutenu w preparatach do początkowego żywienia niemowląt i w preparatach do dalszego żywienia niemowląt zdefiniowanych w dyrektywie 2006/141/WE.
Artykuł 5
Wejście w życie i stosowanie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 20 lipca 2016 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 30 lipca 2014 r.