SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2013/40/EU
ze dne 12. srpna 2013
o útocích na informační systémy a nahrazení rámcového rozhodnutí Rady 2005/222/SVV
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 83 odst. 1 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Cílem této směrnice je sblížit ustanovení trestního práva členských států v oblasti útoků na informační systémy prostřednictvím stanovení minimálních pravidel týkajících se definice trestných činů a příslušných sankcí a zlepšit spolupráci mezi příslušnými orgány, včetně policie a dalších specializovaných donucovacích orgánů členských států, jakož i mezi příslušnými specializovanými agenturami a institucemi Unie, jako je Eurojust, Europol a jeho Evropské centrum pro boj proti kyberkriminalitě a Evropská agentura pro bezpečností sítí a informací (ENISA).
(2)
Informační systémy jsou klíčovým prvkem politické, sociální a hospodářské interakce v Unii. Společnost je na takových systémech značně závislá a tato závislost se neustále zvyšuje. Hladké fungování a bezpečnost těchto systémů v Unii jsou nezbytné pro rozvoj vnitřního trhu a konkurenceschopného a inovativního hospodářství. Zajištění odpovídajících úrovní ochrany informačních systémů by mělo být součástí účinného komplexního rámce preventivních opatření doprovázejících kroky v oblasti trestního práva podnikané v reakci na kybernetickou kriminalitu.
(3)
Útoky na informační systémy, zejména útoky spojené s organizovanou trestnou činností, představují rostoucí hrozbu jak v Unii, tak i v celosvětovém měřítku, a zvyšuje se obava z potenciálních teroristických anebo politicky motivovaných útoků na informační systémy, které jsou součástí kritické infrastruktury členských států a Unie. Tato skutečnost ohrožuje vytváření bezpečnější informační společnosti a oblasti svobody, bezpečnosti a práva, a proto je třeba na ni reagovat na úrovni Unie a dosáhnout intenzivnější spolupráce a koordinace na mezinárodní úrovni.
(4)
V Unii existuje řada kritických infrastruktur, jejichž narušení nebo zničení by mělo závažné přeshraniční dopady. Z nutnosti zvýšit schopnost ochrany kritické infrastruktury v Unii je zřejmé, že opatření pro boj proti kybernetickým útokům by měla být doprovázena přísnými trestními sankcemi odpovídajícími závažnosti takových útoků. Kritickou infrastrukturou můžeme rozumět prostředky, systémy a jejich části nacházející se v členském státě, které jsou zásadní pro zachování nejdůležitějších společenských funkcí, zdraví, bezpečnosti, zabezpečení nebo dobrých hospodářských či sociálních podmínek obyvatel, jako jsou elektrárny, dopravní sítě nebo vládní sítě, a jejichž narušení nebo zničení by mělo pro členský stát závažný dopad v důsledku selhání těchto funkcí.
(5)
Existují důkazy o směřování k čím dál tím nebezpečnějším a opakovaným rozsáhlým útokům na informačním systémy, které mají často kritický význam pro členské státy nebo pro konkrétní funkce ve veřejném nebo soukromém sektoru. Tuto tendenci doprovází rozvoj čím dál tím vyspělejších metod, jako je vytváření a používání tzv. „botnetů“, což se vyznačuje několika stádii trestného činu, kdy by každé samotné stádium mohlo představovat vážné nebezpečí pro veřejné zájmy. Tato směrnice usiluje mimo jiné o zavedení trestních sankcí za vytváření „botnetů“, tedy skutku, kdy na základě cílených kybernetických útoků dojde v důsledku napadení škodlivým softwarem k dálkovému ovládání značného počtu počítačů. Jakmile dojde k takovému propojení, může být napadená síť počítačů, která tvoří „botnet“, aktivována bez vědomí uživatelů počítačů s cílem spustit rozsáhlé kybernetické útoky, které jsou obvykle schopné způsobit závažnou škodu, jak je uvedeno v této směrnici. Členské státy by měly mít možnost stanovit, co se rozumí závažnou škodou podle jejich vnitrostátního práva a praxe, jako jsou například narušení systémových služeb značného veřejného významu, nebo vznik velkých finančních nákladů či způsobení ztrát osobních údajů nebo citlivých informací.
(6)
Rozsáhlé kybernetické útoky mohou způsobit závažné hospodářské škody, a to jak v důsledku přerušení informačních systémů a komunikací, tak i v důsledku ztráty nebo pozměnění důvěrných informací nebo jiných údajů důležitých z obchodního hlediska. Zvláštní pozornost je třeba věnovat tomu, aby se v důsledku větší závislosti inovativních malých a středních podniků na řádném fungování a dostupnosti informačních systémů a často omezených zdrojů, jež mají k dispozici pro účely informační bezpečnosti, zvyšovalo jejich povědomí o hrozbách souvisejících s takovými útoky a jejich zranitelnosti vůči těmto útokům.
(7)
Pro zajištění konzistentního přístupu členských států k uplatňování této směrnice jsou v této oblasti důležité společné definice.
(8)
Je třeba dosáhnout společného přístupu k základním prvkům trestných činů zavedením společných trestných činů neoprávněného přístupu k informačním systémům, neoprávněného zasahování do informačních systémů, neoprávněného zasahování do údajů a neoprávněného sledování.
(9)
Sledování zahrnuje mimo jiné poslech, monitorování nebo kontrolu obsahu komunikace a získávání obsahu údajů, a to buď přímo přístupem a využitím informačních systémů, nebo nepřímo pomocí technických prostředků pro elektronický či jiný odposlech.
(10)
Členské státy by měly stanovit sankce za útoky na informační systémy. Tyto sankce by měly být účinné, přiměřené a odrazující a jejich součástí by měl být trest odnětí svobody nebo peněžitý trest.
(11)
Tato směrnice stanoví trestní sankce alespoň pro případy, které se nepovažují za méně závažné. Členské státy by měly mít možnost stanovit, co se rozumí méně závažným případem v souladu s jejich vnitrostátním právem a praxí. Za méně závažný případ lze považovat například situaci, kdy škoda vzniklá v důsledku trestného činu nebo ohrožení veřejných nebo soukromých zájmů nastalé v důsledku trestného činu, jako je například nedotknutelnost počítačového systému nebo počítačových údajů nebo nedotknutelnost osoby, jejích práv či jiných zájmů, jsou zanedbatelné nebo takové povahy, že uložení trestní sankce v rámci zákonné hranice trestních sazeb nebo uložení trestní odpovědnosti není nutné.
(12)
Zjišťování a oznamování hrozeb a rizik vyplývajících z kybernetických útoků a zranitelnost informačních systémů s nimi související představují rozhodný faktor pro účinné předcházení kybernetickým útokům a reakci na ně a pro zdokonalování bezpečnosti informačních systémů. Poskytování pobídek k oznamování bezpečnostních nedostatků by mohlo přispět k tomuto zdokonalování. Členské státy by měly vynaložit úsilí k poskytnutí příležitostí pro zákonné odhalování a oznamování bezpečnostních nedostatků.
(13)
Je vhodné zavést přísnější sankce v případě, že je útok na informační systém spáchán v rámci zločinného spolčení vymezeného v rámcovém rozhodnutí Rady 2008/841/SVV ze dne 24. října 2008 o boji proti organizované trestné činnosti (3), nebo pokud se jedná o rozsáhlý kybernetický útok, který má dopad na velký počet informačních systémů, včetně případu, kdy má útok vytvořit „botnet“, nebo pokud kybernetický útok způsobí závažnou škodu, včetně případu, kdy je útok proveden prostřednictvím „botnetu“. Je rovněž vhodné stanovit přísnější sankce, pokud je útok veden na kritickou infrastrukturu členského státu nebo Unie.
(14)
Dalším důležitým prvkem integrovaného přístupu k boji proti kybernetické kriminalitě je zavedení účinných opatření proti krádeži totožnosti a jiným trestným činům týkajícím se totožnosti. Případnou akci na úrovni Unie proti tomuto druhu trestné činnosti by bylo možné zvážit také v rámci vyhodnocení potřeby existence komplexního horizontálního nástroje Unie.
(15)
V závěrech ze zasedání Rady ve dnech 27. a 28. listopadu 2008 bylo uvedeno, že by se ve spolupráci s členskými státy a Komisí měla vypracovat nová strategie, která by přihlížela k obsahu Úmluvy Rady Evropy o kyberkriminalitě z roku 2001. Tato úmluva představuje právní referenční rámec pro boj s kybernetickou kriminalitou, včetně útoků na informační systémy. Tato směrnice z úmluvy vychází. Bezodkladné dokončení procesu ratifikace uvedené úmluvy ze strany všech členských států by proto mělo být považováno za prioritu.
(16)
S ohledem na různé způsoby, jimiž lze útoky provést, a na rychlý vývoj hardwaru a softwaru odkazuje tato směrnice na nástroje, které lze používat k páchání trestných činů stanovených v této směrnici. Tyto nástroje by mohly zahrnovat škodlivý software, včetně softwaru schopného vytvářet botnety, používaný k páchání kybernetických útoků. I pokud je takový nástroj vhodný nebo obzvláště vhodný k páchání trestných činů stanovených v této směrnici, je možné, že byl vyroben pro zákonný účel. Je potřeba zabránit kriminalizaci v případech, kdy jsou tyto prostředky vyrobeny a uvedeny na trh pro zákonný účel, jako je testování spolehlivosti výrobků informačních technologií nebo bezpečnosti informačních systémů, a proto musí být kromě požadavku obecného úmyslu splněn také požadavek přímého úmyslu použít tyto prostředky pro účely spáchání některého z trestných činů stanovených v této směrnici.
(17)
Cílem této směrnice není stanovit trestní odpovědnost v případech, kdy jsou naplněny znaky skutkové podstaty trestných činů stanovených v této směrnici, avšak tyto činy jsou spáchány bez protiprávního úmyslu, například pokud určitá osoba nevěděla, že se jedná o neoprávněný přístup, nebo v případě nařízeného testování či ochrany informačních systémů, například svěřila-li společnost či prodejce určité osobě úkol provést test odolnosti jejich bezpečnostního systému. V rámci této směrnice smluvní závazky nebo dohody o omezení přístupu k informačním systémům prostřednictvím uživatelské politiky nebo služebních podmínek, jakož i pracovněprávní spory ohledně přístupu k informačním systémům zaměstnavatele a jejich využívání k soukromým účelům by neměly vést ke vzniku trestní odpovědnosti v případech, kdy by přístup za těchto podmínek byl považován za neoprávněný, a představoval by tak jediný základ pro trestní řízení. Touto směrnicí není dotčeno právo na přístup k informacím, jak je stanoveno ve vnitrostátním právu a v právu Unie, toto právo však zároveň nesmí sloužit jako odůvodnění neoprávněného nebo svévolného přístupu k informacím.
(18)
Kybernetické útoky by mohly být usnadněny různými okolnostmi, například pokud má pachatel v rámci svého zaměstnání přístup k bezpečnostním systémům spojeným se zasaženými informačními systémy. V rámci vnitrostátního práva by tyto okolnosti měly být v průběhu trestního řízení odpovídajícím způsobem zohledněny.
(19)
Členské státy by ve svém vnitrostátním právu měly v souladu s příslušnými pravidly týkajícími se přitěžujících okolností danými jejich právním řádem stanovit přitěžující okolnosti. Měly by zajistit, aby soudci mohli k těmto přitěžujícím okolnostem přihlédnout při stanovení druhu trestu a jeho výměry pachateli. Je na uvážení soudce, aby tyto okolnosti posoudil spolu s ostatními skutečnostmi daného případu.
(20)
Tato směrnice neupravuje, pokud jde o trestné činy v ní uvedené, podmínky pro provádění trestního stíhání, jako je oznámení oběti učiněné v místě, kde byl trestný čin spáchán, oznámení ze strany státu, na jehož území byl trestný čin spáchán, nebo nestíhání pachatele v místě, kde byl trestný čin spáchán.
(21)
V rámci této směrnice musí státy a veřejnoprávní subjekty plně zajišťovat respektování lidských práv a základních svobod v souladu se stávajícími mezinárodními závazky.
(22)
Tato směrnice posiluje význam sítí, jako je síť G8 nebo síť kontaktních míst Rady Evropy s nepřetržitým provozem. Tato kontaktní místa by měla být schopna poskytovat účinnou pomoc, a usnadňovat tak například výměnu příslušných dostupných informací poskytování technické pomoci či právních informací pro účely vyšetřování nebo soudních řízení ohledně trestných činů týkajících se informačních systémů a souvisejících údajů dožadujícího členského státu. Za účelem zajištění bezproblémového fungování sítí by mělo být každé kontaktní místo schopno urychleně komunikovat s kontaktním místem jiného členského státu za podpory mimo jiné vyškoleného a technicky vybaveného personálu. Vzhledem k rychlosti, kterou lze provést rozsáhlé kybernetické útoky, by členské státy měly mít možnost rychle reagovat na naléhavé žádosti z této sítě kontaktních míst. V těchto případech se může jevit účelné, aby žádost o informace obsahovala kontaktní telefonní číslo, díky němuž může dožadovaný členský stát zajistit, že žádost bude zpracována okamžitě a že do osmi hodin bude poskytnuta odpověď.
(23)
Pro předcházení útokům na informační systémy a boj proti nim je velmi důležitá spolupráce veřejných orgánů na jedné straně a soukromého sektoru a občanské společnosti na straně druhé. Je nezbytné upevnit a zlepšit spolupráci mezi poskytovateli služeb, výrobci, donucovacími orgány a justičními orgány, a to při plném dodržování právních norem. Taková spolupráce by mohla zahrnovat podporu ze strany poskytovatelů služeb úsilí o zajištění potenciálních důkazů, při poskytování prvků přispívajících k identifikaci pachatelů a v krajním případě při úplném nebo částečném přerušení fungování informačních systémů nebo funkcí, jež byly ohroženy nebo zneužity pro protiprávní účely, provedeném v souladu s vnitrostátním právem a praxí. Členské státy by měly rovněž uvážit zřízení sítí pro spolupráci a partnerství, do nichž by byli zapojeni poskytovatelé služeb a výrobci za účelem výměny informací týkajících se trestných činů v oblasti působnosti této směrnice.
(24)
Je třeba shromažďovat srovnatelné údaje o trestných činech stanovených v této směrnici. Pro získání ucelenější představy o problému kybernetické kriminality a o bezpečnosti sítí a informací na úrovni Unie a pro nalezení účinnějších forem reakce, by relevantní údaje měly být zpřístupněny příslušným specializovaným agenturám a institucím Unie, jako je Europol a agentura ENISA, v souladu s jejich úkoly a informačními potřebami. Členské státy by měly předávat informace o způsobu, jímž pachatelé páchají trestnou činnost, Europolu a jeho Evropskému centru pro boj proti kyberkriminalitě za účelem provedení posouzení hrozeb a strategických analýz kybernetické kriminality v souladu s rozhodnutím Rady 2009/371/SVV ze dne 6. dubna 2009 o zřízení Evropského policejního úřadu (Europol) (4). Poskytování informací může napomoci lepšímu porozumění stávajících budoucích hrozeb, a přispět tak k vhodnějšímu a cílenému rozhodování o boji proti útokům zaměřeným na informační systémy a k jejich předcházení.
(25)
Komise by měla předložit zprávu o uplatňování této směrnice a připojit nezbytné legislativní návrhy, jež by mohly vést k rozšíření její oblasti působnosti, přičemž zohlední vývoj v oblasti kybernetické činnosti kriminality. Tento vývoj by mohl zahrnovat technologický vývoj, který například umožní účinnější prosazování práva v oblasti útoků na informační systémy či usnadní prevenci nebo zmírňování dopadů těchto útoků. Komise by za tímto účelem měla zohlednit dostupné analýzy a zprávy vypracované příslušnými aktéry a zejména Europolem a agenturou ENISA.
(26)
Má-li být boj proti kybernetické kriminalitě účinný, je nutné zvýšit odolnost informačních systémů přijetím vhodných opatření s cílem účinněji je chránit před kybernetickými útoky. Členské státy by měly přijmout opatření nezbytná k ochraně své kritické infrastruktury před kybernetickými útoky, přičemž by v daném rámci měly zvážit ochranu svých informačních systémů a souvisejících údajů. Základní součástí komplexního přístupu účinnému boji proti kybernetické kriminalitě je zajištění odpovídající úrovně ochrany bezpečnosti informačních systémů právnickými osobami, například v souvislosti poskytováním veřejně dostupných služeb elektronických komunikací v souladu se stávajícími právními předpisy Unie v oblasti ochrany soukromí a elektronických komunikací a ochrany údajů. Je třeba poskytnout dostatečnou úroveň ochrany před přiměřeně rozpoznatelnými hrozbami a ochranu zranitelným místům v souladu se stavem techniky v konkrétním odvětví a s ohledem na konkrétní situaci zpracování údajů. Náklady a zátěž vzniklé v souvislosti s touto ochranou by měly odpovídat pravděpodobné výši škody, která by dotčeným subjektům v důsledku kybernetického útoku vznikla. Členské státy se vybízí, aby pro případy, kdy právnická osoba jednoznačně nezajistila odpovídající úroveň ochrany proti kybernetickým útokům, stanovily příslušná opatření k zajištění odpovědnosti podle jejich vnitrostátního práva.
(27)
Výrazné nedostatky a rozdíly v právu a v trestních řízeních členských států v oblasti útoků na informační systémy mohou bránit boji s organizovanou trestnou činností a terorismem a mohou komplikovat efektivní policejní a justiční spolupráci v této oblasti. Z nadnárodní hranicemi neomezené povahy moderních informačních systémů vyplývá, že útoky na tyto systémy mají přeshraniční rozměr, což podtrhuje naléhavou potřebu dalších opatření na sbližování ustanovení trestního práva v této oblasti. Kromě toho by koordinace stíhání případů útoků na informační systémy měla být usnadněna odpovídajícím prováděním uplatňováním rámcového rozhodnutí Rady 2009/948/SVV ze dne 30. listopadu 2009 předcházení kompetenčním sporům při výkonu pravomoci v trestním řízení a jejich řešení (5). Členské státy by ve spolupráci s Unií měly také usilovat o zlepšení mezinárodní spolupráce týkající se bezpečnosti informačních systémů, počítačových sítí a počítačových údajů. V případě jakékoli mezinárodní dohody zahrnující výměnu údajů by měla být věnována řádná pozornost bezpečnosti předávání a uchovávání údajů.
(28)
Lepší spolupráce mezi příslušnými donucovacími orgány a justičními orgány v celé Unii je pro efektivitu boje proti kybernetické kriminalitě nezbytná. V této souvislosti je třeba podpořit zvýšení úsilí s cílem poskytnout příslušným orgánům odpovídající odbornou přípravu v zájmu většího povědomí o kybernetické kriminalitě a jejím dopadu a posílit spolupráci a výměnu osvědčených postupů, například prostřednictvím příslušných specializovaných agentur a institucí Unie. Tato odborná příprava by měla být mimo jiné zaměřena na zvyšování povědomí o odlišnostech jednotlivých vnitrostátních právních řádů, možných právních a technických výzvách v rámci vyšetřování v trestních věcech a o rozdělení pravomocí mezi příslušné vnitrostátní orgány.
(29)
Tato směrnice respektuje lidská práv a základní svobody a ctí zásady uznané zejména Listinou základních práv Evropské unie a Evropskou úmluvou o ochraně lidských práv a základních svobod, včetně ochrany osobních údajů, práva na soukromí, svobody projevu a informací, práva na spravedlivý proces, presumpce neviny a práva na obhajobu i zásady zákonnosti a přiměřenosti trestných činů a trestů. Cílem této směrnice je zejména zajistit plné dodržování těchto práv a zásad a v souladu s nimi musí být provedena.
(30)
Ochrana osobních údajů je jedním ze základních práv podle čl. 16 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie a článku 8 Listiny základních práv Evropské unie. Veškeré zpracovávání osobních údajů v souvislosti s prováděním této směrnice by proto mělo být plně v souladu s příslušnými právními předpisy Unie v oblasti ochrany údajů.
(31)
V souladu s článkem 3 Protokolu o postavení Spojeného království a Irska s ohledem na prostor svobody, bezpečnosti a práva, připojeného ke Smlouvě o Evropské unii a ke Smlouvě o fungování Evropské unie, oznámily tyto členské státy své přání účastnit se přijímání a používání této směrnice.
(32)
V souladu s články 1 a 2 Protokolu o postavení Dánska, připojeného ke Smlouvě o Evropské unii a ke Smlouvě o fungování Evropské unie, se Dánsko neúčastní přijímání této směrnice, a tato směrnice pro ně není závazná ani použitelná.
(33)
Jelikož cílů této směrnice, totiž zajistit, aby se na útoky na informační systémy ve všech členských státech vztahovaly účinné, přiměřené a odrazující trestní sankce, a zlepšit a podpořit spolupráci mezi justičními a jinými příslušnými orgány, nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, a proto jich může být z důvodu jejich rozsahu účinků, lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(34)
Cílem této směrnice je pozměnit a rozšířit působnost ustanovení rámcového rozhodnutí Rady 2005/222/SVV ze dne 24. února 2005 o útocích proti informačním systémům (6). Vzhledem k tomu, že změn, které je třeba provést, je značný počet a jsou podstatné, mělo by být rámcové rozhodnutí 2005/222/SVV v zájmu přehlednosti nahrazeno v plném rozsahu ve vztahu k členským státům, které se účastní přijímání této směrnice,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Předmět
Tato směrnice stanoví minimální pravidla týkající se vymezení trestných činů a sankcí ve vztahu k útokům na informační systémy. Jejím cílem je rovněž usnadnit předcházení těmto trestným činům a zlepšit spolupráci mezi justičními a jinými příslušnými orgány.
Článek 2
Definice
Pro účely této směrnice se rozumí:
a)
„informačním systémem“ jakýkoli přístroj nebo skupina vzájemně propojených nebo přidružených přístrojů, z nichž jeden nebo více provádí na základě programu automatické zpracování počítačových údajů, jakož i počítačové údaje uložené, zpracované, opětovně vyhledané nebo přenesené tímto přístrojem či skupinou přístrojů za účelem jeho či jejich provozu, použití, ochrany a údržby;
b)
„počítačovými údaji“ jakékoli zachycení skutečností, informací nebo pojmů ve formě vhodné ke zpracování informačním systémem, včetně programu vhodného k zajištění provedení některé funkce informačním systémem;
c)
„právnickou osobou“ každý subjekt, který má postavení právnické osoby podle příslušného práva, avšak nejedná se o státy, nebo veřejnoprávní subjekty při výkonu veřejné moci nebo organizace mezinárodního práva veřejného;
d)
„neoprávněným“ jednání uvedené v této směrnici včetně přístupu, zásahu nebo sledování, které není povoleno majitelem či jiným držitelem práv k systému nebo k jeho části nebo které není povoleno vnitrostátním právem.
Článek 3
Neoprávněný přístup k informačním systémům
Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby neoprávněný přístup k celému informačnímu systému nebo k některé jeho části je-li spáchán úmyslně, byl trestným činem, je-li tím porušeno bezpečnostního opatření, a to alespoň tehdy, pokud se nejedná o méně závažný případ.
Článek 4
Neoprávněné zasahování do informačních systémů
Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby úmyslné a neoprávněné závažné narušení nebo přerušení fungování informačního systému vložením počítačových údajů či jejich přenosem, poškozením, vymazáním, znehodnocením, pozměněním, potlačením nebo znepřístupněním bylo trestným činem, a to alespoň tehdy, pokud se nejedná o méně závažný případ.
Článek 5
Neoprávněné zasahování do údajů
Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby úmyslné a neoprávněné vymazání, poškození, znehodnocení, pozměnění nebo potlačení počítačových údajů v informačním systému, nebo jejich znepřístupnění bylo trestným činem, a to alespoň tehdy, pokud se nejedná o méně závažný případ.
Článek 6
Neoprávněné sledování údajů
Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby úmyslné a neoprávněné sledování neveřejných přenosů počítačových údajů do, z nebo uvnitř informačního systému prováděné technickými prostředky, včetně elektromagnetického záření z informačního systému nesoucího takové počítačové údaje, bylo trestným činem, a to alespoň tehdy, pokud se nejedná o méně závažný případ.
Článek 7
Nástroje použité k páchání trestných činů
Členské státy přijmou nezbytná opatření k zajištění toho, aby úmyslná výroba, prodej, opatření si k užití, dovoz, distribuce nebo jiné formy zpřístupnění některého z následujících nástrojů byly trestným činem, jsou-li provedeny neoprávněně a se záměrem použít tyto nástroje pro účely spáchání některého z trestných činů uvedených v článcích 3 až 6, a to alespoň tehdy, pokud se nejedná o méně závažný případ:
a)
počítačového programu, který byl vytvořen nebo přizpůsoben prvotně pro účely spáchání některého z trestných činů uvedených v článcích 3 až 6;
b)
počítačového hesla, přístupového kódu nebo obdobných údajů, které umožňují přístup k celému informačnímu systému nebo k jeho části.
Článek 8
Návod, pomoc nebo jiná forma účastenství a pokus
1. Členské státy zajistí trestnost návodu, pomoci či jiné formy účastenství na spáchání trestných činů uvedených v článcích 3 až 7.
2. Členské státy zajistí trestnost pokusu trestných činů uvedených v článcích 4 až 5.
Článek 9
Sankce
1. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby pro trestné činy uvedené v článcích 3 až 8 byly stanoveny účinné, přiměřené a odrazující trestní sankce.
2. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby pro trestné činy uvedené v článcích 3 až 7 byl stanoven trest odnětí svobody s horní hranicí trestní sazby nejméně dva roky, a to alespoň tehdy, pokud se nejedná o méně závažný případ.
3. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby byl pro trestné činy uvedené v článcích 4 a 5 stanoven trest odnětí svobody s horní hranici trestní sazby nejméně tři roky, jsou-li spáchány úmyslně a pokud došlo k útoku s dopadem na velký počet informačních systémů za použití nástroje uvedeného v článku 7, vytvořeného nebo přizpůsobeného prvotně pro tento účel.
4. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby pro trestné činy uvedené v článcích 4 a 5 byl stanoven trest odnětí svobody s horní hranicí trestní sazby nejméně pět let, pokud:
a)
byly spáchány v rámci zločinného spolčení vymezeného v rámcovém rozhodnutí Rady 2008/841/SVV bez ohledu na trestní sazbu stanovenou v uvedeném rozhodnutí;
b)
jejich spácháním byla způsobena závažná škoda, nebo
c)
byly spáchány proti informačnímu systému kritické infrastruktury.
5. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby v případě, že trestné činy uvedené v článcích 4 a 5 byly spáchány prostřednictvím zneužití osobních údajů jiné osoby s cílem získat důvěru třetí strany, čímž vznikla újma skutečnému nositeli totožnosti, mohla být tato skutečnost v souladu s vnitrostátním právem považována za přitěžující okolnost, není-li takováto okolnost již zahrnuta ve skutkové podstatě jiného činu, který je podle vnitrostátního práva trestný.
Článek 10
Odpovědnost právnických osob
1. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby právnické osoby mohly být činěny odpovědnými za trestné činy uvedené v článcích 3 až 8, spáchané v jejich prospěch osobou jednající samostatně nebo jako člen orgánu dané právnické osoby, která v rámci této právnické osoby působí ve vedoucím postavení na základě oprávnění:
a)
jednat jménem této právnické osoby;
b)
přijímat rozhodnutí jménem této právnické osoby;
c)
vykonávat kontrolu v rámci této právnické osoby.
2. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby právnické osoby mohly být činěny odpovědnými v případech, kdy nedostatek dohledu nebo kontroly ze strany osoby uvedené v odstavci 1 umožnil spáchání trestných činů uvedených v článcích 3 až 8 ve prospěch této právnické osoby osobou jí podřízenou.
3. Odpovědnost právnických osob podle odstavců 1 a 2 nevylučuje trestní stíhání fyzických osob, které jsou pachateli, návodci, pomocníky či podílníky trestných činů uvedených v článcích 3 až 8.
Článek 11
Sankce vůči právnickým osobám
1. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby právnické osoby odpovědné podle čl. 10 odst. 1 podléhaly účinným, přiměřeným a odrazujícím sankcím, které zahrnují pokuty trestní nebo jiné povahy, a které mohou zahrnovat i jiné sankce, jako například:
a)
zbavení oprávnění pobírat veřejné výhody nebo podpory;
b)
dočasný nebo trvalý zákaz provozování obchodní činnosti;
c)
uložení soudního dohledu;
d)
zrušení této právnické osoby rozhodnutím soudu;
e)
dočasné nebo trvalé uzavření provozoven použitých ke spáchání trestného činu.
2. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby právnické osoby odpovědné podle čl. 10 odst. 2 podléhaly účinným, přiměřeným a odrazujícím sankcím nebo jiným opatřením.
Článek 12
Soudní příslušnost
1. Členské státy stanoví svou soudní příslušnost ve vztahu k trestným činům uvedeným v článcích 3 až 8, které byly spáchány:
a)
zcela nebo částečně na jejich území nebo
b)
jejich státními příslušníky, alespoň v případech, kdy je daný skutek trestným činem v místě, kde byl spáchán.
2. Při stanovení své soudní příslušnosti podle odst. 1 písm. a) členský stát zajistí, aby tato příslušnost zahrnovala případy, kdy:
a)
pachatel spáchal trestný čin v době své fyzické přítomnosti na jeho území, a to bez ohledu na to, zda byl trestný čin namířen proti informačnímu systému na jeho území či nikoli, nebo
b)
trestný čin byl namířen proti informačnímu systému na jeho území, a to bez ohledu na to, zda pachatel spáchal trestný čin v době své fyzické přítomnosti na jeho území či nikoli.
3. Členský stát informuje Komisi, pokud se rozhodne rozšířit soudní příslušnost ve vztahu k trestným činům uvedeným v článcích 3 až 8, které byly spáchány mimo jeho území, mimo jiné pokud:
a)
má pachatel obvyklé bydliště na jeho území nebo
b)
je trestný čin spáchán ve prospěch právnické osoby usazené na jeho území.
Článek 13
Výměna informací
1. Za účelem výměny informací týkajících se trestných činů uvedených v článcích 3 až 8 členské státy zajistí, aby měly k dispozici funkční národní kontaktní místo, a aby využívaly stávající síť funkčních kontaktních míst s nepřetržitým provozem. Členské státy rovněž zajistí, aby byly zavedeny postupy, které příslušnému orgánu v případě naléhavých žádostí o pomoc umožní podat nejpozději osm hodin od obdržení žádosti informaci alespoň o tom, zda bude na žádost o pomoc reagovat, a dále uvést formu a předpokládaný termín této reakce.
2. Členské státy informují Komisi o kontaktních místech uvedených v odstavci 1, která určily. Komise tyto informace předá ostatním členským státům a příslušným specializovaným agenturám a institucím Unie.
3. Členské státy přijmou opatření nezbytná k zajištění toho, aby měly za účelem usnadnění neprodleného oznamování trestných činů uvedených v článcích 3 až 6 příslušné vnitrostátní orgány k dispozici vhodné informační kanály.
Článek 14
Sledování a statistika
1. Členské státy zajistí, aby byl zaveden systém pro záznam, produkci a poskytování statistických údajů o trestných činech uvedených v článcích 3 až 7.
2. Statistické údaje uvedené v odstavci 1 musí zahrnovat alespoň stávající údaje o počtu trestných činů uvedených v článcích 3 až 7 zaznamenaných členskými státy a o počtu osob stíhaných a odsouzených za spáchání trestných činů uvedených v článcích 3 až 7.
3. Údaje shromážděné podle tohoto článku předávají členské státy Komisi. Komise zajistí, že komplexní přehled těchto statistických zpráv bude zveřejněn a předložen příslušným specializovaným agenturám a institucím Unie.
Článek 15
Nahrazení rámcového rozhodnutí 2005/222/SVV
Rámcové rozhodnutí 2005/222/SVV se nahrazuje ve vztahu k členským státům, které se účastní přijímání této směrnice, aniž jsou dotčeny povinnosti členských států týkající se lhůt pro provedení rámcového rozhodnutí ve vnitrostátním právu.
Ve vztahu k členským státům, které se účastní přijímání této směrnice, se odkazy na rámcové rozhodnutí 2005/222/SVV považují za odkazy na tuto směrnici.
Článek 16
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 4. září 2015.
2. Členské státy předloží Komisi znění vnitrostátních právních předpisů, kterými ve svém vnitrostátním právu provádějí povinnosti, jež pro ně vyplývají z této směrnice.
3. Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
Článek 17
Podávání zpráv
Do 4. září 2017 předloží Komise Evropskému parlamentu a Radě zprávu, ve které zhodnotí, do jaké míry členské státy přijaly opatření nezbytná k dosažení souladu s touto směrnicí, a případně připojí legislativní návrhy. Komise v této souvislosti rovněž zohlední technický a právní vývoj v oblasti kybernetické kriminality, a to zejména s ohledem na oblast působnosti této směrnice.
Článek 18
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 19
Určení
Tato směrnice je určena členským státům v souladu se Smlouvami.
V Bruselu dne 12. srpna 2013.
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2013/40/UE
z dnia 12 sierpnia 2013 r.
dotycząca ataków na systemy informatyczne i zastępująca decyzję ramową Rady 2005/222/WSiSW
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 83 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Celami niniejszej dyrektywy są: zbliżenie prawa karnego państw członkowskich w dziedzinie ataków na systemy informatyczne, przez ustanowienie zasad minimalnych dotyczących definicji przestępstw i odpowiednich kar, oraz poprawa współpracy między właściwymi organami, w tym policją i innymi wyspecjalizowanymi organami ścigania w państwach członkowskich, a także właściwymi wyspecjalizowanymi agencjami i organami Unii takimi jak Eurojust, Europol i należące do niego Europejskie Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością oraz Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA).
(2)
Systemy informatyczne stanowią podstawowy element relacji politycznych, społecznych i gospodarczych w Unii. Zależność społeczeństwa od tego typu systemów jest bardzo wysoka i stale rośnie. Dobre funkcjonowanie i bezpieczeństwo tych systemów w Unii są niezbędne dla rozwoju rynku wewnętrznego oraz konkurencyjnej i innowacyjnej gospodarki. Zapewnianie odpowiedniego poziomu ochrony systemów informatycznych powinno być realizowane w ramach ogółu skutecznych i kompleksowych środków profilaktycznych, jakie towarzyszą działaniom wobec cyberprzestępczości podejmowanym w obszarze prawa karnego.
(3)
Zarówno na obszarze Unii, jak i globalnie, rośnie zagrożenie atakami na systemy informatyczne, a zwłaszcza atakami dokonywanymi w ramach przestępczości zorganizowanej; narastają również obawy o możliwość ataków o charakterze terrorystycznym lub mających podłoże polityczne, ukierunkowanych na systemy informatyczne stanowiące element infrastruktury krytycznej państw członkowskich i Unii. Zagraża to dążeniom do zapewnienia bezpieczniejszego społeczeństwa informacyjnego oraz przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, dlatego też wymaga reakcji na szczeblu Unii, a także lepszej współpracy i koordynacji na szczeblu międzynarodowym.
(4)
Na obszarze Unii znajduje się szereg infrastruktur krytycznych, których zakłócenie lub zniszczenie miałoby istotne transgraniczne skutki. Z potrzeby wzmocnienia zdolności ochrony infrastruktury krytycznej w Unii jasno wynika, że środkom wymierzonym przeciw atakom cybernetycznym powinny towarzyszyć surowe sankcje karne odzwierciedlające wagę tych ataków. Infrastrukturę krytyczną można rozumieć jako składnik, system lub część infrastruktury zlokalizowane na terytorium państw członkowskich, które mają podstawowe znaczenie dla utrzymania niezbędnych funkcji społecznych, zdrowia, bezpieczeństwa, ochrony, dobrobytu materialnego lub społecznego ludności, jak na przykład elektrownie, sieci transportowe lub sieci rządowe, a których zakłócenie lub zniszczenie miałoby istotny wpływ na dane państwo członkowskie w wyniku niezdolności do utrzymania tych funkcji.
(5)
Istnieją dowody wskazujące na tendencję do coraz bardziej niebezpiecznych i ponawianych ataków na wielką skalę dokonywanych na systemy informatyczne, które często mają zasadnicze znaczenie dla państw członkowskich lub poszczególnych funkcji w sektorze publicznym lub prywatnym. Tendencja ta występuje wraz z opracowywaniem coraz bardziej wyrafinowanych metod takich jak tworzenie i wykorzystywanie tzw. „botnetów”, co odbywa się na kilku etapach działania przestępczego, przy czym każdy z tych etapów z osobna może stanowić poważne ryzyko dla interesu publicznego. Niniejsza dyrektywa ma na celu m.in. wprowadzenie sankcji karnych za tworzenie „botnetów” - tj. działań polegających na uzyskaniu zdalnej kontroli nad znaczną liczbą komputerów przez wprowadzenie do nich złośliwego oprogramowania za pomocą ukierunkowanych cyberataków. Następnie zainfekowaną sieć komputerów stanowiącą „botnet” można uruchomić bez wiedzy użytkowników komputerów, aby rozpocząć cyberataki na wielką skalę, które zazwyczaj mogą spowodować poważne szkody, o czym mowa w niniejszej dyrektywie. Państwa członkowskie mogą określić, co, zgodnie z ich prawem krajowym oraz praktykami krajowymi, stanowi poważną szkodę, np. zakłócenie usług systemowych o dużym znaczeniu publicznym lub spowodowanie znacznych kosztów finansowych lub też utrata danych osobowych lub informacji szczególnie chronionych.
(6)
Cyberataki na dużą skalę mogą powodować znaczne szkody w gospodarce zarówno przez zakłócanie pracy systemów informatycznych i łączności, jak i przez utratę lub modyfikację istotnych z handlowego punktu widzenia informacji poufnych lub innych danych. Szczególną uwagę należy zwrócić na uświadamianie innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw o zagrożeniach związanych z takimi atakami i ich podatności na nie z racji ich wzrastającego uzależnienia od właściwego funkcjonowania i dostępności systemów informatycznych oraz często ograniczonych zasobów przeznaczanych na bezpieczeństwo informatyczne.
(7)
Wspólne definicje w tej dziedzinie mają istotne znaczenie dla zagwarantowania przyjęcia przez państwa członkowskie spójnego podejścia do stosowania niniejszej dyrektywy.
(8)
Zachodzi potrzeba zapewnienia wspólnego podejścia do kwestii znamion przestępstwa poprzez powszechne wprowadzenie pojęcia przestępstw polegających na bezprawnym dostępie do systemu informatycznego, bezprawnym ingerowaniu w system, bezprawnym ingerowaniu w dane oraz bezprawnym przechwytywaniu.
(9)
Przechwytywanie odnosi się między innymi, lecz nie wyłącznie, do słuchania, monitorowania lub nadzorowania treści komunikatów, do pozyskiwania treści danych bezpośrednio poprzez dostęp do systemu informatycznego i korzystanie z niego albo pośrednio poprzez stosowanie - przy użyciu środków technicznych - elektronicznego podsłuchu lub urządzeń podsłuchowych.
(10)
Państwa członkowskie powinny przewidzieć kary za ataki na systemy informatyczne. Kary te powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające i powinny obejmować karę pozbawienia wolności lub karę grzywny.
(11)
Niniejsza dyrektywa przewiduje kary co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi. Państwa członkowskie mogą określić, co stanowi przypadek mniejszej wagi zgodnie ze swoimi przepisami krajowymi i praktyką krajową. Można uznać, że przypadek ma mniejszą wagę, jeżeli na przykład szkody wyrządzone w wyniku przestępstwa lub zagrożenie w odniesieniu do interesów publicznych lub prywatnych, takich jak integralność systemu komputerowego lub danych komputerowych lub nienaruszalność praw lub innych dóbr danej osoby, są nieznaczne lub mają taki charakter, że nałożenie sankcji karnej w przewidzianych prawnie granicach lub pociągnięcie do odpowiedzialności karnej nie jest konieczne.
(12)
Stwierdzanie i zgłaszanie zagrożeń i ryzyka stwarzanych przez cyberataki oraz związanych z tym słabych punktów systemów informatycznych jest istotnym elementem skutecznego zapobiegania cyberatakom i reakcji na nie oraz polepszania bezpieczeństwa systemów informatycznych. Lepszą skuteczność zapewnić można przez zachęcanie do zgłaszania luk w systemach ochrony. Państwa członkowskie powinny czynić starania w celu stwarzania możliwości legalnego wykrywania i zgłaszania luk w systemach ochrony.
(13)
Należy przewidzieć surowsze kary za ataki na systemy informatyczne popełniane przez organizację przestępczą, w rozumieniu decyzji ramowej Rady 2008/841/WSiSW z dnia 24 października 2008 r. w sprawie zwalczania przestępczości zorganizowanej (3), za cyberataki przeprowadzane na wielką skalę, wpływające zatem na dużą liczbę systemów informatycznych, w tym mające na celu stworzenie „botnetu”, lub za cyberataki powodujące poważne szkody, w tym przeprowadzane z wykorzystaniem „botnetu”. Właściwe jest także przewidzenie surowszych kar w przypadkach gdy atak został przypuszczony na infrastrukturę krytyczną państwa członkowskiego lub Unii.
(14)
Tworzenie skutecznych środków przeciwko kradzieży tożsamości i innym przestępstwom związanym z tożsamością stanowi kolejny ważny element zintegrowanego podejścia do walki z cyberprzestępczością. Każdą potrzebę działania ze strony Unii przeciw tego rodzaju przestępczości można byłoby rozważać także w kontekście oceniania potrzeby utworzenia kompleksowego, horyzontalnego instrumentu unijnego.
(15)
W konkluzjach Rady z dnia 27-28 listopada 2008 r. zaznaczono, że Komisja powinna wraz z państwami członkowskimi opracować nową strategię z uwzględnieniem treści Konwencji Rady Europy z 2001 r. o cyberprzestępczości. Konwencja ta wyznacza prawne ramy odniesienia dla zwalczania cyberprzestępczości, w tym ataków na systemy informatyczne. Niniejsza dyrektywa opiera się na tej konwencji. Możliwie najszybsze zakończenie procesu ratyfikacji konwencji przez wszystkie państwa członkowskie powinno być uważane za kwestię priorytetową.
(16)
Ze względu na to, że ataki mogą być przeprowadzane na różne sposoby oraz uwzględniając szybki rozwój sprzętu i oprogramowania, w niniejszej dyrektywie mowa jest o narzędziach, które mogą zostać wykorzystane do popełnienia przestępstw w niej ustanowionych. Narzędziami tymi są przykładowo złośliwe oprogramowanie, w tym oprogramowanie zdolne do tworzenia botnetów, wykorzystywanych do przeprowadzania cyberataków. Nawet jeśli tego rodzaju narzędzie jest zdatne lub szczególnie zdatne do dokonania jednego z przestępstw ustanowionych w niniejszej dyrektywie, mogło ono jednak zostać produkowane w celach legalnych. Aby nie dopuścić do kryminalizacji przypadków produkowania takich narzędzi i wprowadzania ich na rynek w celach zgodnych z prawem - takich jak testowanie niezawodności produktów informatycznych lub bezpieczeństwa systemów informatycznych - musi być spełniony wymóg istnienia ogólnego, lecz także bezpośredniego zamiaru wykorzystania tych narzędzi do popełnienia jednego lub więcej przestępstw, ustanowionych w niniejszej dyrektywie.
(17)
Celem niniejszej dyrektywy nie jest przypisanie odpowiedzialności karnej, w przypadku gdy zostały spełnione obiektywne kryteria przestępstw ustanowionych w niniejszej dyrektywie, ale czyny te popełnione zostały bez przestępczego zamiaru, np. gdy dana osoba nie wie, że dostęp jest niedozwolony lub w przypadku uzasadnionego testowania lub zabezpieczania systemów informatycznych, np. w przypadku gdy danej osobie spółka lub sprzedający zleca testowanie wytrzymałości swego systemu zabezpieczeń. W ramach niniejszej dyrektywy zobowiązania lub uzgodnienia umowne mające na celu ograniczenie dostępu do systemów informatycznych w drodze polityki użytkowników lub zasad świadczenia usługi, a także spory między pracodawcą a pracownikami co do dostępu do systemów informatycznych pracodawcy i ich użytkowania do celów prywatnych nie powinny pociągać za sobą odpowiedzialności karnej, gdy dostęp w takich sytuacjach byłby uznawany za nieupoważniony, a zatem stanowiłby wyłączną podstawę do wszczęcia postępowania karnego. Niniejsza dyrektywa nie narusza prawa dostępu do informacji określonego w ustawodawstwie krajowym i unijnym, nie może jednak służyć jako uzasadnienie bezprawnego lub arbitralnego dostępu do informacji.
(18)
Dokonywanie cyberataków może być ułatwione przez różne okoliczności, takie jak sytuacja, w której sprawca w ramach stosunku pracy ma dostęp do systemów zabezpieczeń wkomponowanych w systemy informatyczne. Na podstawie prawa krajowego takie okoliczności należy odpowiednio brać pod uwagę w trakcie postępowania karnego.
(19)
Państwa członkowskie powinny wprowadzić do swego prawa krajowego okoliczności obciążające - zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi okoliczności obciążających istniejącymi w ich systemie prawnym. Państwa członkowskie powinny zapewnić, aby sędziowie mogli rozważyć te okoliczności obciążające przy skazywaniu przestępców. Ocena tych okoliczności wraz z innymi faktami danej sprawy należy do zakresu uznania sędziego.
(20)
Niniejsza dyrektywa nie reguluje warunków sprawowania jurysdykcji w sprawie któregokolwiek z przestępstw w niej wymienionych, jak np. zawiadomienia złożonego przez pokrzywdzonego w miejscu popełnienia przestępstwa lub powiadomienia z państwa miejsca popełnienia przestępstwa, lub odstąpienie od ścigania sprawcy w miejscu popełnienia przestępstwa.
(21)
W ramach niniejszej dyrektywy państwa i organy publiczne są w pełni zobowiązane do zagwarantowania poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, zgodnie z aktualnymi zobowiązaniami międzynarodowymi.
(22)
Niniejsza dyrektywa zwiększa znaczenie sieci, takich jak G8 lub sieć całodobowych punktów kontaktowych Rady Europy działających siedem dni w tygodniu. Takie punkty kontaktowe powinny być w stanie udzielać skutecznej pomocy, ułatwiając tym samym np. wymianę dostępnych istotnych informacji oraz udzielanie porad technicznych lub informacji prawnych do celów dochodzenia lub postępowania w sprawach przestępstw związanych z systemami informatycznymi i powiązanymi danymi dotyczącymi państwa członkowskiego występującego z wnioskiem. Aby zapewnić niezakłócone działanie sieci, każdy punkt kontaktowy powinien być w stanie nawiązać łączność z podobnym punktem w innym państwie członkowskim szybko i z pomocą m.in. wyszkolonego i odpowiednio wyposażonego personelu. Ze względu na to, że cyberataki na wielką skalę można przeprowadzić bardzo szybko, państwa członkowskie powinny być zdolne do szybkiego reagowania na wnioski składane w trybie pilnym w ramach tej sieci punktów kontaktowych. W takich przypadkach może być zasadne, by wniosek o informacje był poparty kontaktem telefonicznym w celu zagwarantowania szybkiego przetworzenia wniosku przez państwo członkowskie, do którego wystąpiono, oraz przekazania informacji zwrotnych w ciągu ośmiu godzin.
(23)
Ogromne znaczenie dla zapobiegania atakom na systemy informatyczne i zwalczania takich ataków ma współpraca organów publicznych, z jednej strony, z sektorem prywatnym i społeczeństwem obywatelskim, z drugiej. Konieczne jest wspieranie i polepszanie współpracy między dostawcami usług, producentami, organami ścigania i organami sądowymi, jednocześnie przestrzegając zasady praworządności. Współpraca taka mogłaby obejmować np. pomoc ze strony dostawców usług w zabezpieczaniu potencjalnych dowodów, w przekazywaniu informacji pomocnych w identyfikacji sprawców oraz, jako ostateczność, w wyłączaniu w całości lub w części, zgodnie z prawem krajowym i krajową praktyką w tym zakresie, systemów informatycznych lub funkcji, które zostały naruszone lub wykorzystane w celach niezgodnych z prawem. Państwa członkowskie powinny także rozważyć utworzenie sieci współpracy i partnerstwa z dostawcami usług i producentami w celu wymiany informacji związanych z przestępstwami ujętymi w niniejszej dyrektywie.
(24)
Istnieje potrzeba gromadzenia porównywalnych danych o przestępstwach ustanowionych w niniejszej dyrektywie. Dane te powinny być udostępniane właściwym wyspecjalizowanym agencjom i organom Unii, takim jak Europol oraz ENISA, zgodnie z ich zakresem zadań i potrzebami informacyjnymi, by uzyskać bardziej kompletny obraz problemu cyberprzestępczości oraz poziomu bezpieczeństwa sieci i informacji na szczeblu Unii, a tym samym przyczynić się do opracowania skuteczniejszych reakcji. Państwa członkowskie powinny przekazywać Europolowi i należącemu do niego Europejskiemu Centrum ds. Walki z Cyberprzestępczością informacje o metodach działania stosowanych przez przestępców, by organy te mogły prowadzić oceny zagrożeń i strategiczne analizy cyberprzestępczości zgodnie z decyzją Rady 2009/371/WSiSW z dnia 6 kwietnia 2009 r. ustanawiającą Europejski Urząd Policji (Europol) (4). Przekazywanie informacji może ułatwić lepsze zrozumienie obecnych i przyszłych zagrożeń, a tym samym przyczynić się do lepszego i ukierunkowanego podejmowania decyzji dotyczących zwalczania ataków na systemy informatyczne i zapobiegania takim atakom.
(25)
Zgodnie z niniejszą dyrektywą Komisja powinna przedłożyć sprawozdanie z jej stosowania oraz przedstawić wszelkie niezbędne wnioski ustawodawcze, które powodowałyby rozszerzenie zakresu stosowania niniejszej dyrektywy, uwzględniając rozwój sytuacji w dziedzinie cyberprzestępczości. Rozwój ten mógłby obejmować wszelki rozwój technologii, np. umożliwiający skuteczniejsze egzekwowanie prawa w przypadku ataków na systemy informatyczne, względnie ułatwiający zapobieganie takim atakom lub minimalizację ich skutków. W tym celu Komisja powinna wziąć pod uwagę dostępne analizy i sprawozdania opracowywane przez właściwe podmioty, zwłaszcza przez Europol i ENISA.
(26)
W celu skutecznego zwalczania cyberprzestępczości konieczne jest zwiększenie odporności systemów informatycznych przez ich lepsze zabezpieczenie przed cyberatakami, co wymaga przyjęcia odpowiednich środków. Państwa członkowskie powinny podejmować odpowiednie środki, by chronić ich krytyczną infrastrukturę przed cyberatakami; w ramach tej ochrony państwa członkowskie powinny rozważyć zabezpieczenie swoich systemów informatycznych i zawartych w nich danych. Zapewnianie dostatecznego poziomu ochrony i bezpieczeństwa systemów informatycznych przez osoby prawne - na przykład w związku z dostarczaniem publicznie dostępnych usług łączności elektronicznej zgodnie z obecnym ustawodawstwem Unii dotyczącym prywatności oraz łączności elektronicznej i ochrony danych - stanowi podstawową część kompleksowego podejścia do skutecznego zwalczania cyberprzestępczości. Należy zapewnić odpowiedni poziom ochrony przed racjonalnie dającymi się określić zagrożeniami i słabymi punktami zgodnie ze stanem technologii w poszczególnych sektorach oraz konkretnymi okolicznościami przetwarzania danych. Koszty i obciążenia z tytułu takiej ochrony powinny być proporcjonalne do prawdopodobnej szkody, jaką spowodowałby cyberatak. Państwa członkowskie zachęca się do zapewnienia stosownych środków w prawie krajowym, nakładających odpowiedzialność w przypadkach gdy osoba prawna wyraźnie nie zapewniła odpowiedniego poziomu ochrony przeciwko cyberatakom.
(27)
Znaczące luki i różnice w przepisach państw członkowskich i ich procedurach karnych w dziedzinie ataków na systemy informatyczne mogą utrudniać walkę z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem oraz komplikować skuteczną współpracę sądową i policyjną w tej dziedzinie. Międzynarodowy i ponadgraniczny charakter współczesnych systemów informatycznych nadaje atakom na takie systemy wymiar transgraniczny, przez co jeszcze pilniejsza staje się potrzeba dalszych działań na rzecz zbliżenia prawa karnego w tej dziedzinie. Ponadto koordynacja ścigania przypadków ataków na systemy informatyczne powinna zostać ułatwiona dzięki odpowiedniemu wdrożeniu i stosowaniu decyzji ramowej Rady 2009/948/WSiSW z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie zapobiegania konfliktom jurysdykcji w postępowaniu karnym i w sprawie rozstrzygania takich konfliktów (5). Państwa członkowskie we współpracy z Unią powinny także dążyć do poprawienia międzynarodowej współpracy związanej z bezpieczeństwem systemów informatycznych, sieci komputerowych i danych komputerowych. W każdej umowie międzynarodowej dotyczącej wymiany danych powinno się należycie uwzględnić bezpieczeństwo przekazywania i przechowywania danych.
(28)
Lepsza współpraca między właściwymi organami ścigania a organami sądowymi w całej Unii ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego zwalczania cyberprzestępczości. W związku z tym należy zachęcać do intensyfikacji starań na rzecz odpowiedniego szkolenia właściwych organów, by ulepszyć ich wiedzę na temat cyberprzestępczości i jej skutków oraz by wspierać współpracę i wymianę sprawdzonych rozwiązań - na przykład za pośrednictwem wyspecjalizowanych agencji i organów Unii. Szkolenie takie powinno mieć na celu m.in. podnoszenie wiedzy na temat różnych krajowych systemów prawnych, ewentualnych problemów prawnych i technicznych napotykanych podczas dochodzeń karnych oraz podziału kompetencji między organami krajowymi.
(29)
Niniejsza dyrektywa respektuje poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności oraz jest zgodna z zasadami uznanymi w szczególności w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej oraz europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym z zasadami ochrony danych osobowych, poszanowania życia prywatnego, swobody wypowiedzi i informacji, prawem do rzetelnego procesu, domniemaniem niewinności i prawem do obrony, jak również zasadami legalizmu i proporcjonalności przestępstw i kar. W szczególności niniejsza dyrektywa zmierza do pełnego zagwarantowania poszanowania tych praw i zasad oraz musi być odpowiednio do tego wdrażana.
(30)
Ochrona danych osobowych jest prawem podstawowym zgodnie z art. 16 ust. 1 TFUE i art. 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Zatem wszelkie przetwarzanie danych osobowych w ramach wprowadzania w życie niniejszej dyrektywy powinno odbywać się w pełnej zgodności z odnośnym ustawodawstwem Unii dotyczącym ochrony danych.
(31)
Zgodnie z art. 3 Protokołu w sprawie stanowiska Zjednoczonego Królestwa i Irlandii w odniesieniu do przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, te dwa państwa członkowskie powiadomiły o chęci uczestniczenia w przyjęciu i stosowaniu niniejszej dyrektywy.
(32)
Zgodnie z art. 1 i 2 Protokołu w sprawie stanowiska Danii załączonego do Traktatu o Unii Europejskiej i do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dania nie uczestniczy w przyjęciu niniejszej dyrektywy i nie jest nią związana, ani jej nie stosuje.
(33)
Ponieważ cele niniejszej dyrektywy, mianowicie zagwarantowanie, by ataki na systemy informatyczne były karane we wszystkich państwach członkowskich skutecznymi, proporcjonalnymi i odstraszającymi sankcjami karnymi, oraz poprawa współpracy pomiędzy organami wymiaru sprawiedliwości i innymi właściwymi organami, a także propagowanie tej współpracy, nie mogą zostać wystarczająco osiągnięte przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na ich rozmiary i skutki możliwe jest lepsze ich osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może przyjąć środki zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(34)
Niniejsza dyrektywa ma na celu zmianę i rozszerzenie przepisów decyzji ramowej Rady 2005/222/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie ataków na systemy informatyczne (6). Ponieważ proponowane zmiany są liczne i mają istotny charakter, dla precyzji należy zastąpić w całości decyzję ramową 2005/222/WSiSW w odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsza dyrektywa ustanawia minimalne normy dotyczące określania przestępstw i kar w dziedzinie ataków na systemy informatyczne. Ma ona również na celu ułatwienie zapobiegania takim przestępstwom i usprawnienie współpracy między organami sądowymi i innymi właściwymi organami.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszej dyrektywy stosuje się następujące definicje:
a)
„system informatyczny” oznacza urządzenie lub grupę wzajemnie połączonych lub powiązanych ze sobą urządzeń, z których jedno lub więcej, zgodnie z programem, dokonuje automatycznego przetwarzania danych komputerowych, jak również danych komputerowych przechowywanych, przetwarzanych, odzyskanych lub przekazanych przez to urządzenie lub tę grupę urządzeń, w celach ich eksploatacji, użycia, ochrony lub utrzymania;
b)
„dane komputerowe” oznaczają przedstawienie faktów, informacji lub pojęć w formie nadającej się do przetwarzania w systemie informatycznym, włącznie z programem umożliwiającym wykonanie funkcji przez system informatyczny;
c)
„osoba prawna” oznacza podmiot mający status osoby prawnej na mocy właściwego prawa, z wyjątkiem państw lub organów publicznych działających w ramach sprawowania przez nie władzy lub publicznych organizacji międzynarodowych;
d)
„bezprawnie” oznacza działanie, o którym mowa w niniejszej dyrektywie, w tym dostęp, ingerencje lub przechwycenie, na które właściciel lub inny uprawniony do systemu lub jego części nie udzielił zgody, lub które nie jest dozwolone na mocy prawa krajowego.
Artykuł 3
Niezgodny z prawem dostęp do systemów informatycznych
Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by umyślne i bezprawne uzyskiwanie dostępu do całości lub jakiejkolwiek części systemu informatycznego, było karalne jako przestępstwo w przypadku, gdy zostało ono popełnione z naruszeniem środków bezpieczeństwa, co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi.
Artykuł 4
Niezgodna z prawem ingerencja w systemy
Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by umyślne i bezprawne poważne utrudnienie lub zakłócenie funkcjonowania systemu informatycznego poprzez wprowadzenie, przekazywanie, uszkadzanie, usuwanie, pogarszanie, zmienianie lub eliminowanie danych komputerowych lub czynienie ich niedostępnymi, było karalne jako przestępstwo, co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi.
Artykuł 5
Niezgodna z prawem ingerencja w dane
Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by umyślne i bezprawne usuwanie, uszkadzanie, pogarszanie, zmienianie lub eliminowanie danych komputerowych w systemie informatycznym lub czynienie ich niedostępnymi, było karalne jako przestępstwo, co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi.
Artykuł 6
Niezgodne z prawem przechwytywanie
Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by umyślne i bezprawne przechwytywanie środkami technicznymi niepublicznych przekazów danych komputerowych do, z lub w ramach systemu informatycznego, w tym emisji elektromagnetycznych z systemu informatycznego zawierającego takie dane komputerowe, było karalne jako przestępstwo, co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi.
Artykuł 7
Narzędzia do popełniania przestępstw
Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by umyślne wytwarzanie, sprzedaż, dostarczanie w celu użycia, przywóz, rozpowszechnianie lub udostępnianie w inny sposób jednego z następujących narzędzi było karalne jako przestępstwo, jeżeli zostało dokonane bezprawnie i umyślnie w celu popełnienia któregokolwiek z przestępstw, o których mowa w art. 3-6, co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi:
a)
programu komputerowego, zaprojektowanego lub przystosowanego głównie do celu popełniania przestępstw, o których mowa w art. 3-6;
b)
hasła komputerowego, kodu dostępu lub podobnych danych umożliwiających dostęp do całości lub części systemu informatycznego.
Artykuł 8
Podżeganie, pomocnictwo oraz usiłowanie
1. Państwa członkowskie zapewniają, aby podżeganie do przestępstw, o których mowa w art. 3-7, oraz pomocnictwo w tych przestępstwach było karalne jako przestępstwo.
2. Państwa członkowskie zapewniają, aby usiłowanie popełnienia przestępstw, o których mowa w art. 4 i 5, było karalne jako przestępstwo.
Artykuł 9
Sankcje
1. Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do zagwarantowania, by przestępstwa, o których mowa w art. 3-8, podlegały skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom karnym.
2. Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do zagwarantowania, by przestępstwa, o których mowa w art. 3-7, podlegały karze w maksymalnym wymiarze nie mniejszym niż dwa lata pozbawienia wolności, co najmniej w przypadkach, które nie są przypadkami mniejszej wagi.
3. Państwa członkowskie przyjmują środki niezbędne do zagwarantowania, by przestępstwa, o których mowa w art. 4 i 5, jeżeli zostały dokonane umyślnie, podlegały karze w maksymalnym wymiarze co najmniej trzech lat pozbawienia wolności, w przypadku gdy działaniem przy wykorzystaniu jednego z narzędzi, o których mowa w art. 7, zaprojektowanego lub dostosowanego głównie do tego celu, dotknięta została znaczna liczba systemów informatycznych.
4. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by przestępstwa, o których mowa w art. 4 i 5, podlegały karze w maksymalnym wymiarze co najmniej pięciu lat pozbawienia wolności, w przypadku gdy:
a)
zostały popełnione w ramach organizacji przestępczej, w rozumieniu decyzji ramowej 2008/841/WSiSW, niezależnie od tego, jaki wymiar kary w niej przewidziano;
b)
powodują poważne szkody; lub
c)
zostały popełnione przeciwko systemowi informatycznemu o charakterze infrastruktury krytycznej.
5. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, by w przypadkach gdy przestępstwa, o których mowa w art. 4 i 5, są popełniane przez niewłaściwe użytkowanie danych osobowych innej osoby w celu uzyskania zaufania osoby trzeciej, tym samym powodując szkodę dla prawowitego posiadacza tej tożsamości, można było to uznać, zgodnie z przepisami prawa krajowego, za okoliczności obciążające, o ile okoliczności te nie są już objęte zakresem innych przestępstw karalnych na mocy ustawodawstwa krajowego.
Artykuł 10
Odpowiedzialność osób prawnych
1. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by osoby prawne mogły zostać pociągnięte do odpowiedzialności za przestępstwa, o których mowa w art. 3-8, popełnione na ich korzyść przez jakąkolwiek osobę działającą indywidualnie albo jako członek organu osoby prawnej i pełniącą funkcje kierownicze w ramach tej osoby prawnej, w oparciu o jedną z poniższych podstaw:
a)
upoważnienie do reprezentowania osoby prawnej;
b)
upoważnienie do podejmowania decyzji w imieniu osoby prawnej;
c)
upoważnienie do sprawowania kontroli w ramach tej osoby prawnej.
2. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by osoby prawne mogły podlegać odpowiedzialności, gdy brak nadzoru lub kontroli przez osobę, o której mowa w ust. 1, umożliwił popełnienie przez osobę jej podlegającą któregokolwiek z przestępstw, o których mowa w art. 3-8, na korzyść tej osoby prawnej.
3. Odpowiedzialność osoby prawnej na podstawie ust. 1 i 2 nie wyklucza postępowania karnego przeciw osobom fizycznym, które są sprawcami przestępstw określonych w art. 3-8, osobami podżegającymi do popełnienia tych przestępstw lub pomocnikami w tych przestępstwach.
Artykuł 11
Kary nakładane na osoby prawne
1. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by osoba prawna pociągnięta do odpowiedzialności na mocy art. 10 ust. 1 podlegała skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym karom, które obejmują grzywny o charakterze karnym lub innym oraz które mogą obejmować inne kary, takie jak:
a)
pozbawienie prawa do korzystania ze świadczeń publicznych lub pomocy publicznej;
b)
czasowy lub stały zakaz prowadzenia działalności gospodarczej;
c)
poddanie nadzorowi sądowemu;
d)
likwidację sądową;
e)
czasowe lub stałe zamknięcie zakładów wykorzystanych w celu popełnienia przestępstwa.
2. Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne do zagwarantowania, by osoba prawna pociągnięta do odpowiedzialności na mocy art. 10 ust. 2 podlegała skutecznym, proporcjonalnym i odstraszającym karom lub innym środkom.
Artykuł 12
Jurysdykcja
1. Państwa członkowskie ustanawiają swoją jurysdykcję w odniesieniu do przestępstw, o których mowa w art. 3-8, popełnionych:
a)
w całości lub w części na ich terytorium; lub
b)
przez jednego z jego obywateli, co najmniej w przypadkach, gdy dany czyn stanowi przestępstwo w miejscu, w którym został popełniony.
2. Ustanawiając swoją jurysdykcję zgodnie z ust. 1 lit. a), dane państwo członkowskie zapewnia, aby obejmowała ona przypadki, w których:
a)
sprawca popełnia przestępstwo, znajdując się na jego terytorium, niezależnie od tego, czy przestępstwo jest skierowane przeciwko systemowi informatycznemu na jego terytorium; lub
b)
przestępstwo jest skierowane przeciwko systemowi informatycznemu na jego terytorium, niezależnie od tego, czy sprawca popełnia przestępstwo, znajdując się na jego terytorium.
3. Państwo członkowskie informuje Komisję, w przypadku gdy podejmie decyzję o ustanowieniu jurysdykcji w odniesieniu do jednego z przestępstw, o których mowa w art. 3-8, popełnionego poza jego terytorium, w tym również, jeżeli:
a)
miejsce zwykłego pobytu sprawcy znajduje się na jego terytorium; lub
b)
przestępstwo zostało popełnione na korzyść osoby prawnej mającej swą siedzibę na jego terytorium.
Artykuł 13
Wymiana informacji
1. Do celów wymiany informacji odnoszących się do przestępstw, o których mowa w art. 3-8, państwa członkowskie zapewniają istnienie funkcjonujących krajowych punktów kontaktowych i korzystają z istniejącej sieci operacyjnych punktów kontaktowych, dostępnych 24 godziny na dobę oraz przez siedem dni w tygodniu. Państwa członkowskie zapewniają również istnienie procedur, dzięki którym w przypadku pilnych wniosków o pomoc właściwy organ w ciągu ośmiu godzin od otrzymania wniosku informuje co najmniej, czy na wniosek zostanie udzielona odpowiedź, oraz wskazuje jej formę i przewidywany czas jej udzielenia.
2. Państwa członkowskie informują Komisję o swoich wyznaczonych punktach kontaktowych, o których mowa w ust. 1. Komisja przekazuje te informacje pozostałym państwom członkowskim oraz właściwym wyspecjalizowanym agencjom i organom Unii.
3. Państwa członkowskie podejmują niezbędne środki, by zagwarantować udostępnienie odpowiednich kanałów informacyjnych, w celu ułatwienia niezwłocznego zgłaszania właściwym organom krajowym przestępstw, o których mowa w art. 3-6.
Artykuł 14
Monitorowanie i statystyki
1. Państwa członkowskie zapewniają istnienie systemu umożliwiającego rejestrowanie, tworzenie i dostarczanie danych statystycznych o przestępstwach, o których mowa w art. 3-7.
2. Dane statystyczne, o których mowa w ust. 1, obejmują co najmniej istniejące dane dotyczące liczby przestępstw, o których mowa w art. 3-7, zarejestrowanych przez państwa członkowskie oraz liczbę osób oskarżonych o popełnienie przestępstw, o których mowa w art. 3-7, i skazanych za ich popełnienie.
3. Państwa członkowskie przekazują Komisji dane zgromadzone zgodnie z niniejszym artykułem. Komisja zapewnia opublikowanie ujednoliconego przeglądu tych sprawozdań statystycznych oraz przekazanie go właściwym wyspecjalizowanym agencjom i organom Unii.
Artykuł 15
Zastąpienie decyzji ramowej 2005/222/WSiSW
Niniejszym zastępuje się decyzję ramową 2005/222/WSiSW w odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy, bez uszczerbku dla zobowiązań tych państw członkowskich dotyczących terminu transpozycji decyzji ramowej do prawa krajowego.
W odniesieniu do państw członkowskich uczestniczących w przyjęciu niniejszej dyrektywy odesłania do decyzji ramowej 2005/222/WSiSW traktuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy.
Artykuł 16
Transpozycja
1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 4 września 2015 r.
2. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst przepisów dokonujących transpozycji do prawa krajowego zobowiązań nałożonych na te państwa na mocy niniejszej dyrektywy.
3. Środki przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odesłanie do niniejszej dyrektywy lub odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odesłania określane są przez państwa członkowskie.
Artykuł 17
Sprawozdawczość
Do dnia 4 września 2017 r. Komisja przedłoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie oceniające, w jakim stopniu państwa członkowskie podjęły środki niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy; sprawozdaniu w razie potrzeby będą towarzyszyć wnioski ustawodawcze. Komisja uwzględnia także postępy techniczne i prawne w dziedzinie cyberprzestępczości, zwłaszcza w odniesieniu do zakresu stosowania niniejszej dyrektywy.
Artykuł 18
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 19
Adresaci
Niniejsza dyrektywa jest skierowana do państw członkowskich zgodnie z Traktatami.
Sporządzono w Brukseli dnia 12 sierpnia 2013 r.