NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 236/2014
ze dne 11. března 2014,
kterým se stanoví společná pravidla a postupy pro provádění nástrojů Unie pro financování vnější činnosti
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 209 odst. 1 a čl. 212 odst. 2 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (1),
v souladu s řádným legislativním postupem (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Evropská unie by měla přijmout společná pravidla a postupy pro provádění komplexního souboru nástrojů pro financování vnější činnosti zahrnujícího škálu politik souvisejících s touto činností. Těmito nástroji pro financování vnější činnosti na období 2014-2020 jsou: nástroj pro rozvojovou spolupráci, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 233/2014 (3), evropský nástroj pro demokracii a lidská práva ve světě, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 235/2014 (4) (dále jen „nástroj pro demokracii a lidská práva“), evropský nástroj sousedství, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 232/2014 (5) (dále jen „nástroj sousedství“), nástroj přispívající ke stabilitě a míru, zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 230/2014 (6), nástroj předvstupní pomoci (NPP II), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 231/2014 (7), a nástroj partnerství pro spolupráci se třetími zeměmi (dále jen „nástroj partnerství“), zřízený nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 234/2014 (8) (dále společně jen „nástroje“ a jednotlivě „nástroj“).
(2)
Společná pravidla a postupy by měly být v souladu s finančními pravidly o souhrnném rozpočtu Unie stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (9), včetně příslušných pravidel přijatých Komisí (10) k provedení uvedeného nařízení.
(3)
Nástroje obecně stanovují, že činnosti, které mají být financovány na jejich základě, by měly být předmětem víceletého orientačního programování, které vymezuje rámec, v němž by měla být přijímána rozhodnutí o financování v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 a s postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (11).
(4)
Rozhodnutí o financování by měla mít podobu ročních nebo víceletých akčních programů a individuálních opatření, vyplývají-li z plánu stanoveného ve víceletém orientačním programování, podobu zvláštních opatření, jestliže to vyžadují nepředvídané a řádně odůvodněné potřeby nebo okolnosti, a podobu podpůrných opatření. Podpůrná opatření mohou být přijata jako součást ročních nebo víceletých akčních programů nebo mimo působnost orientačních programových dokumentů.
(5)
Rozhodnutí o financování by měla v příloze obsahovat popis každé akce, který upřesní její cíle, hlavní činnosti, očekávané výsledky, způsoby provádění, rozpočet a orientační harmonogram, veškerá související podpůrná opatření a opatření pro monitorování dosažených výsledků, a měla by být schválena v souladu s postupy stanovenými v nařízení (EU) č. 182/2011.
(6)
Tyto prováděcí předpisy by s ohledem na to, že mají povahu strategického programování nebo finančního plnění, a zejména že mají rozpočtové důsledky, měly být přijímány přezkumným postupem, s výjimkou individuálních a zvláštních opatření v mezích předem určených prahových hodnot. Je-li to nezbytné v závažných, naléhavých a řádně odůvodněných případech, v nichž je nutná rychlá reakce Unie, měla by Komise přijmout okamžitě použitelné prováděcí akty. V souladu s příslušnými ustanoveními nařízení (EU) č. 182/2011 by o nich měl být řádně informován Evropský parlament.
(7)
Pro provádění nástrojů v situacích, kdy je řízením operace pověřen finanční zprostředkovatel, by rozhodnutí Komise mělo zahrnovat především ustanovení týkající se sdílení rizik, transparentnosti, odměny zprostředkovatelům, kteří odpovídají za provádění, používání a opětovného využití finančních prostředků a možných zisků a povinností podávat zprávy a kontrolních mechanismů při zohlednění příslušných ustanovení nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
(8)
Unie by měla usilovat o co nejúčinnější využití dostupných zdrojů k optimalizaci dopadu své vnější činnosti. Toho by mělo být dosahováno soudržností a doplňkovostí nástrojů Unie pro vnější činnost, jakož i vytvářením synergie mezi nástroji a jejími dalšími politikami. To by dále mělo přinést vzájemné posílení programů navržených v rámci těchto nástrojů a tam, kde je to vhodné, využití finančních nástrojů s pákovým efektem.
(9)
Podle článku 21 Smlouvy o Evropské unii (dále jen „Smlouva o EU“) má činnost Unie na mezinárodní scéně spočívat na zásadách, které se uplatnily při jejím založení, jejím rozvoji a jejím rozšiřování a které hodlá podporovat v ostatním světě, tedy na zásadách demokracie, právního státu, univerzálnosti a nedělitelnosti lidských práv a základních svobod, úcty k lidské důstojnosti, na zásadách rovnosti a solidarity a na dodržování zásad Charty Organizace spojených národů a mezinárodního práva.
(10)
V souladu se závazky, které Unie přijala na 3. a 4. fóru na vysoké úrovni o účinnosti pomoci (Akkra 2008 a Pusan 2011), a s doporučením Výboru Organizace pro hospodářskou spolupráci a rozvoj pro rozvojovou pomoc (OECD-DAC) k poskytování oficiální rozvojové pomoci nejméně rozvinutým zemím a silně zadluženým chudým zemím by Komise měla podporu Unie uvolňovat v co největší míře, mimo jiné pro inovativní mechanismy financování, a podporovat účast subjektů z partnerských zemí na řízeních při zadávání veřejných zakázek.
(11)
V zájmu zviditelnění pomoci Unie u občanů přijímajících zemí a občanů Unie je třeba tam, kde je to vhodné, pomocí vhodných prostředků zajistit cílenou komunikaci a poskytování informací.
(12)
Vnější činnost Unie v rámci nástrojů by měla přispívat k jasným výsledkům (včetně výstupů, výsledků a dopadů) v zemích přijímajících vnější finanční pomoc Unie. Pokud je to možné a vhodné, měly by být výsledky vnější činnosti Unie a účinnost konkrétního nástroje sledovány a posuzovány pomocí předem vymezených, jasných a transparentních ukazatelů, které jsou případně vypracovány pro každou dotčenou zemi, jsou měřitelné a jsou přizpůsobeny zvláštním rysům a cílům dotčeného nástroje.
(13)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny prostřednictvím přiměřených opatření v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, vymáhání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků, a případných sankcí. Tato opatření by měla být prováděna v souladu s platnými dohodami uzavřenými s mezinárodními organizacemi a třetími zeměmi.
(14)
Měla by být přijata ustanovení o způsobech financování, ochraně finančních zájmů Unie, pravidlech o státní příslušnosti a původu, hodnocení činností, podávání zpráv a přezkumu a o hodnocení nástrojů.
(15)
Aniž jsou dotčeny mechanismy spolupráce vytvořené s organizacemi občanské společnosti na všech úrovních v souladu s článkem 11 Smlouvy o EU, hrají významnou úlohu v souvislosti s vnější politikou Unie zúčastněné strany přijímajících zemí, včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů. Během procesu provádění, zejména při přípravě, provádění, sledování a hodnocení opatření přijatých podle tohoto nařízení, je důležité je řádně konzultovat s cílem zajistit, aby v tomto procesu hrály smysluplnou úlohu, a řádně zohlednit jejich zvláštní rysy.
(16)
V souladu s článkem 208, čl. 209 odst. 3 a článkem 212 Smlouvy o fungování Evropské unie a za podmínek stanovených ve statutu Evropské investiční banky (EIB) a v rozhodnutí Evropského parlamentu a Rady č. 1080/2011/EU (12) přispívá EIB k provádění opatření nezbytných k plnění cílů rozvojových a jiných vnějších politik Unie a intervenuje v doplňkovosti s nástroji Unie pro vnější činnost. Měly by být využity příležitosti ke kombinování financování z prostředků EIB s rozpočtovými zdroji Unie. EIB je tam, kde je to vhodné, konzultována během programovacího procesu Unie.
(17)
Mezinárodní organizace a rozvojové agentury běžně spolupracují s neziskovými organizacemi jakožto prováděcími partnery a v řádně odůvodněných případech jim mohou svěřit úkoly plnění rozpočtu. Odchylně od čl. 58 odst. 1 písm. c) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 by mělo toto nařízení obsahovat ustanovení, která umožní svěřit tyto úkoly neziskovým organizacím za stejných podmínek, jaké platí pro Komisi.
(18)
S cílem posílit odpovědnost partnerských zemí za jejich rozvojové procesy a udržitelnost vnější pomoci a v souladu s mezinárodními závazky v oblasti účinnosti pomoci, které přijaly Unie a partnerské země, měla by Unie tam, kde je to s ohledem na povahu dotčených činností vhodné, podporovat využívání vlastních institucí, systémů a postupů partnerských zemí.
(19)
V souladu s Evropským konsensem o rozvoji a s mezinárodním programem zaměřeným na účinnost pomoci a jak bylo zdůrazněno v usnesení Evropského parlamentu ze dne 5. července 2011 o budoucnosti rozpočtové podpory EU ve prospěch rozvojových zemí, ve sdělení Komise ze dne 13. října 2011 s názvem „Zvýšení dopadu rozvojové politiky EU: Agenda pro změnu“ a v závěrech Rady ze dne 14. května 2012 o budoucím přístupu k rozpočtové podpoře EU poskytované třetím zemím, má být rozpočtová podpora využívána efektivně s cílem podpořit snižování chudoby a využívání systémů jednotlivých zemí, zvýšit předvídatelnost pomoci a posílit odpovědnost partnerských zemí za rozvojové politiky a reformy. Vyplácení prognózovaných rozpočtových tranší by mělo být podmíněno dosažením pokroku v plnění cílů dohodnutých s partnerskými zeměmi. V zemích, které jsou příjemci tohoto druhu finanční pomoci Unie, Unie podporuje rozvoj parlamentní kontroly, auditorských kapacit, transparentnosti a přístupu veřejnosti k informacím.
(20)
Činnost Unie, jejímž cílem je prosazovat zásady demokracie a posilovat demokratizaci, lze provádět mimo jiné prostřednictvím podpory organizací občanské společnosti a nezávislých institucí působících v této oblasti, jako je například Evropská nadace pro demokracii.
(21)
Jelikož cílů této směrnice nemůže být uspokojivě dosaženo na úrovni členských států, ale spíše jich, z důvodu rozsahu a účinků, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(22)
Je vhodné uvést dobu použitelnosti tohoto nařízení do souladu s dobou použitelnosti nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (13). Proto by se toto nařízení mělo použít od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
PROVÁDĚNÍ
Článek 1
Předmět a zásady
1. Toto nařízení stanoví pravidla a podmínky pro poskytování finanční pomoci Unie na různé činnosti, včetně akčních programů a dalších opatření, v rámci těchto nástrojů pro financování vnější činnosti na období 2014-2020: nástroje pro rozvojovou spolupráci, evropského nástroje pro demokracii a lidská práva, evropského nástroje sousedství, nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru, nástroje předvstupní pomoci (NPP II) a nástroje partnerství pro spolupráci se třetími zeměmi.
Pro účely tohoto nařízení pojem „země“ zahrnuje případně území a regiony.
2. Toto nařízení se nevztahuje na provádění činností, jejichž prostřednictvím je financován program Erasmus+ podle nařízení (EU) č. 233/2014, nařízení (EU) č. 232/2014, nařízení (EU) č. 231/2014 a nařízení (EU) č. 234/2014. Tyto činnosti se provádějí v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady č. 1288/2013 (14) na základě orientačních programových dokumentů uvedených v použitelném nástroji při zajištění souladu s uvedenými nařízeními.
3. Komise zajistí, aby jednotlivé činnosti byly prováděny v souladu s cíli použitelného nástroje a v souladu s účinnou ochranou finančních zájmů Unie. Finanční pomoc Unie poskytovaná na základě nástrojů musí být v souladu s pravidly a postupy stanovenými v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, které stanoví základní finanční a právní rámec pro jejich provádění.
4. Při uplatňování tohoto nařízení použije Komise nejúčinnější a nejefektivnější způsoby provádění. Pokud je to vzhledem k povaze činnosti možné a vhodné, Komise také upřednostní použití nejjednodušších postupů.
5. S ohledem na odstavec 4 Komise při uplatňování tohoto nařízení upřednostní využívání systémů partnerských zemí, kdykoliv je to vzhledem k povaze činnosti možné a vhodné.
6. Unie usiluje o podporu, rozvoj a upevnění zásad demokracie, právního státu a dodržování lidských práv a základních svobod, na nichž je založena, ve vhodných případech na základě dialogu a spolupráce s partnerskými zeměmi a regiony. Unie tyto zásady uplatňuje při provádění nástrojů.
Článek 2
Přijímání akčních programů, individuálních opatření a zvláštních opatření
1. Komise přijme roční akční programy případně vycházející z orientačních programových dokumentů uvedených v příslušném nástroji. Komise může také přijmout víceleté akční programy v souladu s čl. 6 odst. 3.
Akční programy stanoví pro každou činnost sledované cíle, očekávané výsledky a hlavní aktivity, způsoby provádění, rozpočet a orientační harmonogram, veškerá související podpůrná opatření a opatření pro monitorování dosažených výsledků.
Před přijetím nebo po přijetí ročních či víceletých akčních programů může být v případě potřeby přijata určitá akce jako individuální opatření.
V případě neočekávaných a řádně odůvodněných potřeb nebo okolností, jež nelze financovat z vhodnějších zdrojů, může Komise přijmout zvláštní opatření, která nejsou stanovena v orientačních programových dokumentech, včetně opatření k usnadnění přechodu od mimořádné pomoci k dlouhodobým rozvojovým operacím nebo opatření, jejichž cílem je lépe připravit obyvatelstvo na zvládání opakujících se krizí.
2. Akční programy, individuální opatření a zvláštní opatření stanovené v odstavci 1 tohoto článku se přijímají přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3.
3. Postup uvedený v odstavci 2 se nevyžaduje u:
a)
individuálních opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřesáhne 5 milionů EUR;
b)
zvláštních opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřesáhne 10 milionů EUR;
c)
technických změn akčních programů, individuálních opatření a zvláštních opatření. Technickými změnami se rozumějí takové změny, jako jsou:
i)
prodloužení prováděcího období,
ii)
přerozdělení prostředků mezi různé činnosti obsažené v ročním nebo víceletém akčním programu, nebo
iii)
zvýšení či snížení rozpočtu ročních nebo víceletých akčních programů anebo individuálních nebo zvláštních opatření nejvýše o 20 % původního rozpočtu a nejvýše o částku 10 milionů EUR,
pokud tyto změny nemají podstatný vliv na cíle dotčeného opatření.
Opatření přijatá podle tohoto odstavce se sdělují Evropskému parlamentu a členským státům prostřednictvím příslušného výboru podle článku 16 ve lhůtě jednoho měsíce od přijetí.
4. Odstavce 1, 2 a 3 týkající se akčních programů a individuálních opatření se nepoužijí pro přeshraniční spolupráci v rámci nástroje sousedství.
5. V závažných, naléhavých a řádně odůvodněných případech, jako jsou krize nebo bezprostřední ohrožení demokracie, právního státu, lidských práv nebo základních svobod, může Komise přijmout individuální nebo zvláštní opatření nebo změny stávajících akčních programů a opatření postupem podle čl. 16 odst. 4.
6. Na úrovni projektu se v souladu s platnými legislativními akty Unie, včetně směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/92/EU (15) a směrnice Rady 85/337/EHS (16), provede náležité prověření z hlediska životního prostředí, včetně dopadů na změnu klimatu a biologickou rozmanitost, a u projektů citlivých z hlediska životního prostředí, zejména v případě významné nové infrastruktury, se případně provede posouzení vlivu na životní prostředí (EIA). Tam, kde je to vhodné, se při provádění odvětvových programů použije strategické posuzování vlivů na životní prostředí. Zajistí se zapojení zúčastněných stran do posuzování vlivů na životní prostředí a přístup veřejnosti k výsledkům tohoto posuzování.
7. Při vypracovávání a provádění programů a projektů se řádně zohlední kritéria týkající se přístupu pro osoby se zdravotním postižením.
Článek 3
Podpůrná opatření
1. Financování Unií může pokrýt výdaje na provádění nástrojů a na dosažení jejich cílů, včetně administrativní podpory spojené s přípravnými, návaznými, monitorovacími, auditorskými a hodnotícími činnostmi přímo nezbytnými pro provádění, jakož i výdaje v delegacích Unie na administrativní podporu potřebnou k řízení operací financovaných v rámci nástrojů.
2. Za předpokladu, že činnosti uvedené v písmenech a), b) a c) se vztahují k obecným cílům použitelného nástroje prováděného prostřednictvím akcí, může financování Unií zahrnovat:
a)
studie, zasedání, poskytování informací, osvětu, odbornou přípravu, přípravu a výměnu zkušeností a osvědčených postupů, publikační činnost a veškeré další výdaje na správní nebo technickou pomoc nezbytnou pro řízení akcí;
b)
výzkumné činnosti a studie o příslušných otázkách a jejich šíření;
c)
výdaje spojené s poskytováním informačních a komunikačních činností, včetně rozvoje komunikačních strategií a korporátní komunikace týkající se politických priorit Unie.
3. Podpůrná opatření mohou být financována mimo působnost orientačních programových dokumentů. V případě potřeby přijme Komise podpůrná opatření přezkumným postupem podle čl. 16 odst. 3.
Přezkumný postup se nepoužije při přijímání podpůrných opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřevyšuje částku 10 milionů EUR.
Podpůrná opatření, u nichž finanční pomoc Unie nepřevyšuje částku 10 milionů EUR, se sdělují Evropskému parlamentu a členským státům prostřednictvím příslušného výboru podle článku 16 ve lhůtě jednoho měsíce od přijetí.
HLAVA II
USTANOVENÍ O ZPŮSOBECH FINANCOVÁNÍ
Článek 4
Obecná ustanovení o financování
1. Finanční pomoc Unie může být poskytována prostřednictvím druhů financování uvedených v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, a zejména:
a)
grantů;
b)
veřejných zakázek na služby, dodávky nebo stavební práce;
c)
obecné či odvětvové rozpočtové podpory;
d)
příspěvků do svěřeneckých fondů zřízených Komisí v souladu s článkem 187 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012;
e)
finančních nástrojů, jako jsou úvěry, záruky, vlastní či kvazivlastní kapitál, investice nebo účasti, a nástrojů pro sdílení rizik, pokud možno pod vedením EIB v souladu s jejím mandátem pro poskytování úvěr třetím zemím podle rozhodnutí č. 1080/2011/EU, některé mnohostranné evropské finanční instituce, jako je Evropská banka pro obnovu a rozvoj, nebo některé dvoustranné evropské finanční instituce, například dvoustranných rozvojových bank, případně ve spojení s dalšími granty z jiných zdrojů.
2. Obecná či odvětvová rozpočtová podpora Unie uvedená v odst. 1 písm. c) je založena na vzájemné odpovědnosti a společné oddanosti všeobecně platným hodnotám a jejím cílem je posílení smluvních partnerství mezi Unií a partnerskými zeměmi v zájmu prosazování demokracie, lidských práv a právního státu, podpory udržitelného a inkluzivního hospodářského růstu a vymýcení chudoby.
Jakékoli rozhodnutí o poskytnutí souhrnné či odvětvové rozpočtové podpory musí vycházet z politik rozpočtové podpory dohodnutých Unií, souboru jasných kritérií způsobilosti a důkladného posouzení rizik a přínosů.
Jedním z hlavních určujících faktorů pro takové rozhodnutí je posouzení závazků, výsledků a pokroku partnerských zemí, pokud jde o demokracii, lidská práva a právní stát. Obecná či odvětvová rozpočtová podpora uvedená v odst. 1 písm. c) je diferencována tak, aby lépe reagovala na politickou, hospodářskou a sociální situaci dané partnerské země, se zohledněním nestabilních situací.
Při poskytování obecné či odvětvové rozpočtové podpory Komise v souladu s článkem 186 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 jasně vymezí podmínky tohoto poskytování, sleduje jejich plnění a podporuje rozvíjení možností parlamentní kontroly a auditu a zvyšování transparentnosti a přístupu veřejnosti k informacím. Vyplácení obecné či o odvětvové rozpočtové podpory je podmíněno uspokojivým pokrokem v dosahování cílů dohodnutých s dotčenou partnerskou zemí.
3. Veškeré subjekty pověřené prováděním finančních nástrojů podle odst. 1 písm. e) musí splňovat požadavky nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a jednat v souladu s cíli, standardy a politikami Unie i osvědčenými postupy týkajícími se využívání finančních prostředků Unie a podávání příslušných zpráv.
Pro účely provádění a podávání zpráv mohou být tyto finanční nástroje seskupeny do rozsáhlejších nástrojů (tzv. facilit).
Finanční pomoc Unie může být rovněž poskytována, v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012, formou příspěvků do mezinárodních, regionálních a vnitrostátních fondů, například těch, které byly založeny nebo jsou řízeny EIB, členskými státy nebo partnerskými zeměmi a regiony nebo mezinárodními organizacemi, s cílem získat pro společné financování více dárců, nebo do fondů zřízených jedním nebo více dárci za účelem společného provádění projektů.
4. Je-li to vhodné, je prosazován přístup finančních institucí Unie k finančním nástrojům zřízeným jinými organizacemi na základě vzájemnosti.
5. Při poskytování finanční pomoci Unie podle odstavce 1 přijme Komise případně veškerá nezbytná opatření, která zajistí zviditelnění finanční podpory Unie. Patří mezi ně i opatření, která pro příjemce finančních prostředků Unie stanovují požadavky ohledně zviditelnění této podpory, s výjimkou řádně odůvodněných případů. Komise odpovídá za sledování, zda příjemci tyto požadavky dodržují.
6. Veškeré příjmy vytvořené v rámci finančního nástroje se přidělí odpovídajícímu nástroji jako vnitřní účelově vázané příjmy. Komise jednou za pět let posoudí přínos stávajících finančních nástrojů k naplňování cílů Unie a jejich účinnost.
7. Finanční pomoc Unie provádí Komise podle nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 přímo prostřednictvím útvarů Komise, delegací Unie a výkonných agentur, v rámci sdíleného řízení s členskými státy nebo nepřímo tak, že úkoly plnění rozpočtu pověří subjekty uvedené v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012. Tyto subjekty zajistí soudržnost s vnější politikou Unie a mohou pověřit úkoly plnění rozpočtu jiné subjekty za stejných podmínek, jaké platí pro Komisi.
Svou povinnost podle čl. 60 odst. 5 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 tyto subjekty plní jednou za rok. Pokud je vyžadován výrok auditora, předloží se do jednoho měsíce od předložení zprávy a prohlášení řídícího subjektu a je zohledněn v prohlášení o věrohodnosti podávaném Komisi.
Mezinárodní organizace uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) bodě ii) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a orgány členských států uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) bodech v) a vi) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 pověřené Komisí mohou rovněž pověřit úkoly plnění rozpočtu neziskové organizace s odpovídající provozní a finanční kapacitou za stejných podmínek, jaké platí pro Komisi.
Subjekty splňující kritéria stanovená v čl. 60 odst. 2 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 se považují za subjekty splňující kritéria pro výběr uvedená v článku 139 uvedeného nařízení.
8. Druhy financování uvedené v odstavci 1 tohoto článku a v čl. 6 odst. 1 a způsoby provádění uvedené v odstavci 3 tohoto článku jsou vybírány na základě své schopnosti dosáhnout specifických cílů akcí a výsledků, přičemž se zohledňují zejména náklady na kontroly, administrativní zátěž a očekávané riziko nesouladu. Co se týče grantů, je třeba zvážit použití jednorázových částek, paušálních sazeb a stupnice jednotkových nákladů.
9. Akce financované v rámci nástrojů mohou být prováděny souběžným nebo sdíleným spolufinancováním.
V případě souběžného spolufinancování je akce rozdělena do několika zřetelně odlišitelných dílčích složek, z nichž každou financuje jiný partner takovým způsobem, že konečné použití finančních prostředků lze vždy identifikovat.
V případě sdíleného spolufinancování sdílejí partneři celkové náklady na akci a zdroje se slučují takovým způsobem, že již není možné identifikovat zdroj finančních prostředků pro konkrétní činnost provedenou jako součást akce. V takovém případě musí být zveřejňování grantů a veřejných zakázek ex post, jak je stanoveno v článku 35 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, v souladu s případnými pravidly, kterými se řídí pověřený subjekt.
10. Při použití některého z druhů financování uvedených v odstavci 1 tohoto článku nebo čl. 6 odst. 1 může mít spolupráce mezi Unií a jejími partnery mimo jiné formu:
a)
třístranných dohod, jimiž Unie koordinuje s třetími zeměmi svou pomoc partnerské zemi nebo regionu;
b)
opatření administrativní spolupráce, jako jsou partnerství mezi veřejnými institucemi, místními orgány, vnitrostátními veřejnými subjekty nebo subjekty soukromého práva pověřenými výkonem veřejné služby v členském státě a subjekty partnerské země nebo regionu, jakož i opatření spolupráce se zapojením odborníků z veřejného sektoru členských států a jejich regionálních a místních orgánů;
c)
příspěvků na nezbytné náklady na zřízení a spravování partnerství veřejného a soukromého sektoru;
d)
programů na podporu odvětvových politik, kterými Unie poskytuje podporu odvětvovému programu partnerské země;
e)
v případě nástroje sousedství a nástroje předvstupní pomoci, příspěvků na náklady spojené s účastí dotčených zemí v programech Unie a v jejích agenturách;
f)
úrokových dotací;
g)
financování prostřednictvím grantů udělených agenturám Unie.
11. Při stanovování způsobů financování, druhu příspěvku, způsobu poskytnutí finančních prostředků a správních ustanovení pro řízení grantů zohlední Komise v rámci spolupráce se zúčastněnými stranami přijímajících zemí jejich zvláštní rysy, včetně potřeb a kontextu, s cílem oslovit co nejširší škálu těchto zúčastněných stran a reagovat na jejich potřeby. V souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 jsou podporovány specifické způsoby, jako jsou partnerské dohody, schvalování kaskádových grantů, přímé poskytnutí finančních prostředků nebo výzvy k předkládání návrhů s omezenou způsobilostí nebo poskytnutí jednorázových částek.
12. Při provádění podpory transformace a reformy v partnerských zemích Unie případně využívá a sdílí zkušenosti členských států a získané poznatky.
Článek 5
Daně, cla a poplatky
Na pomoc Unie se nevztahují zvláštní daně, cla ani poplatky a poskytnutí této pomoci nevede k jejich výběru.
Je-li to relevantní, musí být s třetími zeměmi sjednána příslušná ustanovení, aby bylo provádění činností finanční pomoci Unie osvobozeno od daní, cel a jiných poplatků. V opačném případě jsou takové daně, cla a poplatky způsobilé podle podmínek stanovených v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Článek 6
Zvláštní ustanovení o financování
1. Vedle druhů financování uvedených v čl. 4 odst. 1 tohoto nařízení může být finanční pomoc Unie v rámci těchto nástrojů poskytována v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012 rovněž prostřednictvím těchto druhů financování:
a)
v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci a nástroje sousedství - oddlužení v kontextu mezinárodně dohodnutých programů oddlužení;
b)
v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci a v rámci nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru, ve výjimečných případech - odvětvových a obecných dovozních programů, které mohou mít podobu:
i)
odvětvových programů pro dovoz v naturáliích;
ii)
odvětvových dovozních programů poskytujících zahraniční měnu k financování dovozu v daném odvětví; nebo
iii)
obecných dovozních programů poskytujících zahraniční měnu k financování obecného dovozu širokého sortimentu výrobků;
c)
v rámci nástroje pro demokracii a lidská práva - přímého udělení:
i)
grantů nízké hodnoty pro obránce lidských práv k financování naléhavých ochranných opatření, případně bez potřeby spolufinancování;
ii)
grantů, případně bez potřeby spolufinancování, na financování akcí v nejobtížnějších podmínkách nebo situacích uvedených v čl. 2 odst. 4 nařízení (EU) č. 235/2014, pokud by zveřejnění výzvy k předkládání návrhů bylo nevhodné. Hodnota těchto grantů nepřesáhne 1 000 000 EUR a doba jejich trvání je až 18 měsíců, přičemž může být prodloužena o dalších dvanáct měsíců v případě objektivních a nečekaných překážek při jejich provádění;
iii)
grantů pro Úřad vysokého komisaře OSN pro lidská práva a pro Evropské meziuniverzitní centrum pro lidská práva a demokratizaci, jež nabízí evropský magisterský studijní program v oblasti lidských práv a demokratizace a postgraduální stipendijní program EU a OSN, a jeho síti partnerských univerzit umožňujících získání doktorského vzdělání v oblasti lidských práv, včetně stipendií pro studenty a obránce lidských práv ze třetích zemí.
2. Programy přeshraniční spolupráce se v rámci nástroje sousedství a nástroje předvstupní pomoci provádějí zejména prostřednictvím sdíleného řízení s členskými státy nebo nepřímého řízení s třetími zeměmi nebo mezinárodními organizacemi. Podrobná pravidla se stanoví v prováděcích aktech přijatých na základě nařízení (EU) č. 232/2014 a nařízení (EU) č. 231/2014.
3. Komise může přijmout víceleté akční programy:
a)
na dobu až tří let v případě opakujících se akcí a
b)
na dobu až sedmi let v rámci nástroje předvstupní pomoci.
Pokud jsou učiněny víceleté závazky, zahrnují ustanovení o tom, že pro roky následující po počátečním roce vykázání závazku jsou závazky orientační a závisejí na budoucích ročních rozpočtech Unie.
4. Rozpočtové závazky na akce v rámci nástroje sousedství a nástroje předvstupní pomoci, jejichž rozsah přesahuje jeden rok, mohou být rozloženy do ročních splátek po dobu několika let.
V takových případech, nestanoví-li příslušná pravidla jinak, Komise automaticky zruší kteroukoli část rozpočtového závazku na program, která do 31. prosince pátého roku po roce, v němž byl rozpočtový závazek přijat, nebyla použita k předběžnému financování ani k provedení průběžných plateb nebo u níž pověřený subjekt nepředložil certifikovaný výkaz výdajů ani žádost o platbu.
5. Pravidla upravující přeshraniční spolupráci v rámci nástroje předvstupní pomoci, která je prováděna prostřednictvím sdíleného řízení s členskými státy, musí být v souladu s pravidly obsaženými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1303/2013 (17) a nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1299/2013 (18).
Článek 7
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření s cílem která zajistit, aby byly při provádění činností financovaných podle tohoto nařízení finanční zájmy Unie chráněny prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním nebo navrácením neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět kontrolu veškerých dokladů i kontrolu na místě nebo v případě mezinárodních organizací ověřování v souladu s dohodami, které s nimi byly uzavřeny, u všech příjemců grantů, dodavatelů a subdodavatelů, kteří obdrželi finanční prostředky Unie podle tohoto nařízení.
3. Evropský úřad pro boj proti podvodům (dále jen „OLAF“) může provádět vyšetřování, včetně kontrol a inspekcí na místě, v souladu s ustanoveními a postupy stanovenými v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 883/2013 (19) a v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (20) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou financovanou v rámci tohoto nařízení nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
4. Aniž jsou dotčeny odstavce 1, 2 a 3, musí dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, smlouvy, grantové dohody a rozhodnutí o grantu, které vyplývají z provádění tohoto nařízení, obsahovat ustanovení, která výslovně zmocňují Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění auditů, kontrol a inspekcí na místě v souladu s jejich pravomocemi.
HLAVA III
PRAVIDLA O STÁTNÍ PŘÍSLUŠNOSTI A PŮVODU POUŽITELNÁ PRO ZADÁVÁNÍ VEŘEJNÝCH ZAKÁZEK, UDĚLOVÁNÍ GRANTŮ A JINÁ ZADÁVACÍ ŘÍZENÍ
Článek 8
Společná pravidla
1. Účast na zadávání veřejných zakázek a na udělování grantů a na jiných zadávacích řízeních, jejichž předmětem jsou činnosti financované podle tohoto nařízení ve prospěch třetích stran, je otevřena všem fyzickým osobám, jež jsou státními příslušníky způsobilé země, která je pro účely použitelného nástroje vymezena v této hlavě, právnickým osobám skutečně usazeným ve způsobilé zemi a mezinárodním organizacím.
Právnické osoby mohou zahrnovat i organizace občanské společnosti, jako jsou nevládní neziskové organizace a nezávislé politické nadace, komunitní organizace a neziskové agentury, instituce a organizace v soukromém sektoru a jejich sítě na místní, celostátní, regionální a mezinárodní úrovni.
2. V případě akcí sdíleně spolufinancovaných s partnerem nebo jiným dárcem nebo prováděných prostřednictvím některého členského státu v rámci sdíleného řízení nebo prostřednictvím svěřenského fondu vytvořeného Komisí jsou způsobilé rovněž země, které jsou způsobilé podle pravidel dotčeného partnera, jiného dárce nebo členského státu, nebo podle zřizovacího aktu svěřenského fondu.
V případě činností prováděných prostřednictvím jednoho z pověřených subjektů v rámci nepřímého řízení v kategorii uvedené v čl. 58 odst. 1 písm. c) bodech ii) až viii) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 jsou způsobilé rovněž země, které jsou způsobilé podle pravidel dotčeného subjektu.
3. V případě akcí financovaných jedním z nástrojů a kromě toho i jiným nástrojem Unie pro vnější činnost, včetně Evropského rozvojového fondu, jsou země, které byly určeny v rámci některého z těchto nástrojů, považovány za způsobilé pro účely těchto akcí.
V případě akcí globální, regionální nebo přeshraniční povahy financovaných jedním z nástrojů mohou být země, území a regiony, na něž se tato akce vztahuje, považovány za způsobilé pro účely této akce.
4. Všechny dodávky zakoupené na základě veřejné zakázky nebo v souladu s grantovou dohodou, které jsou financovány podle tohoto nařízení, musí pocházet ze způsobilé země. Mohou však pocházet z jakékoli země, pokud je částka nákupu dodávek pod finančním limitem pro použití soutěžního jednacího řízení. Pro účely tohoto nařízení se „původem“ rozumí původ ve smyslu článků 23 a 24 nařízení Rady (EHS) č. 2913/92 (21) a jiných legislativních aktů Unie týkajících se nepreferenčního původu.
5. Pravidla podle této hlavy se nevztahují na fyzické osoby ani jim nekladou omezení týkající se státní příslušnosti, pokud jsou tyto osoby zaměstnány způsobilým dodavatelem či subdodavatelem nebo jsou s ním jinak smluvně vázány.
6. V zájmu podpory místních kapacit, trhů a nákupů jsou v případě, že nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 umožňuje zadání na základě jediné nabídky, upřednostňováni místní a regionální dodavatelé. Ve všech ostatních případech musí být účast místních a regionálních dodavatelů podporována v souladu s příslušnými ustanoveními uvedeného nařízení.
7. Způsobilost podle této hlavy může být omezena s ohledem na státní příslušnost, zeměpisnou polohu nebo povahu žadatelů, jestliže taková omezení vyžaduje zvláštní povaha a cíle akce a jsou-li to nezbytná pro její účinné provádění. Tato omezení se mohou vztahovat zejména na účast na zadávacích řízeních v případě činností v rámci přeshraniční spolupráce.
8. Fyzické a právnické osoby, které získaly smlouvu o zakázce, musí dodržovat platné právní předpisy v oblasti ochrany životního prostředí, včetně mnohostranných dohod o životním prostředí, jakož i mezinárodně sjednané základní pracovní normy. (22)
Článek 9
Způsobilost podle nástroje pro rozvojovou spolupráci, nástroje sousedství a nástroje partnerství
1. Pro financování v rámci nástroje pro rozvojovou spolupráci, nástroje sousedství a nástroje partnerství jsou způsobilí uchazeči, žadatelé a zájemci z těchto zemí:
a)
členských států, příjemců uvedených v příloze I nařízení (EU) č. 231/2014 a smluvních stran Evropského hospodářského prostoru;
b)
pokud jde o nástroj sousedství, partnerských zemí, na které se tento nástroj vztahuje, a Ruské federace, pokud příslušný postup probíhá v rámci programů spolupráce mezi více zeměmi a v rámci programů přeshraniční spolupráce, kterých se Ruská federace účastní;
c)
rozvojových zemí a území, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném OECD-DAC, které nejsou členy skupiny G-20, a zámořských zemí a území, na které se vztahuje rozhodnutí Rady 2001/822/ES (23);
d)
rozvojových zemí, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném OECD-DAC, které jsou členy skupiny zemí G-20, a dalších zemí a území, pokud jsou příjemci akce financované Unií v rámci nástrojů podle tohoto článku;
e)
zemí, pro které Komise stanoví přístup k vnější pomoci na základě vzájemnosti. Přístup na základě vzájemnosti na omezenou dobu alespoň jednoho roku může být udělen, přizná-li země způsobilost za stejných podmínek subjektům z Unie a ze zemí způsobilých v rámci nástrojů, na něž se vztahuje tento článek. Komise rozhodne o přístupu na základě vzájemnosti a o délce jeho trvání poradním postupem podle čl. 16 odst. 2 a po konzultaci s dotčenou přijímající zemí nebo zeměmi; a
f)
členské země OECD v případě smluv prováděných v některé z nejméně rozvinutých zemí nebo silně zadlužených chudých zemí, jak jsou uvedeny na seznamu příjemců oficiální rozvojové pomoci vypracovaném OECD-DAC.
2. Uchazeči, žadatelé a zájemci z nezpůsobilých zemí nebo dodávky, jejichž původ nesplňuje podmínky způsobilosti, mohou být Komisí přijati za způsobilé v případě:
a)
zemí, které mají tradiční hospodářské, obchodní nebo zeměpisné vazby se sousedními přijímacími zeměmi, nebo
b)
naléhavosti nebo nedostupnosti výrobků a služeb na trzích dotyčných zemí nebo v jiných řádně odůvodněných případech, ve kterých by použití pravidel způsobilosti znemožňovalo nebo výrazně ztěžovalo realizaci projektu, programu nebo akce.
3. Pro činnosti prováděné v rámci sdíleného řízení je příslušný členský stát, který Komise pověřila úkoly plnění, oprávněn přijmout jménem Komise za způsobilé uchazeče, žadatele a zájemce z nezpůsobilých zemí podle odstavce 2 tohoto článku nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti podle čl. 8 odst. 4.
Článek 10
Způsobilost podle nástroje předvstupní pomoci
1. Pro financování v rámci nástroje předvstupní pomoci jsou způsobilí uchazeči, žadatelé a zájemci z těchto zemí:
a)
členských států, příjemců uvedených v příloze I nařízení (EU) č. 231/2014, smluvních stran Dohody o Evropském hospodářském prostoru a partnerských zemí, na něž se vztahuje nástroj sousedství, a
b)
zemí, pro které Komise stanoví přístup k vnější pomoci na základě vzájemnosti za podmínek uvedených v čl. 9 odst. 1 písm. e).
2. Uchazeči, žadatelé a zájemci z nezpůsobilých zemí nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti, mohou být Komisí přijati za způsobilé v případě naléhavosti nebo nedostupnosti výrobků a služeb na trzích dotyčných zemí nebo v jiných řádně odůvodněných případech, ve kterých by použití pravidel způsobilosti znemožňovalo nebo výrazně ztěžovalo realizaci projektu, programu nebo akce.
3. Pro činnosti prováděné v rámci sdíleného řízení je příslušný členský stát, který Komise pověřila úkoly plnění, oprávněn přijmout jménem Komise za způsobilé uchazeče, žadatele a zájemce z nezpůsobilých zemí podle odstavce 2 tohoto článku nebo zboží, jehož původ nesplňuje podmínky způsobilosti podle čl. 8 odst. 4.
Článek 11
Způsobilost podle nástroje pro demokracii a lidská práva a nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru
1. Aniž jsou dotčena omezení vyplývající z povahy a cílů akce, jak je stanoveno v čl. 8 odst. 7, nevztahují se na účast na zadávání zakázek nebo udělování grantů ani na přijímání odborníků v rámci nástroje pro demokracii a lidská práva a nástroje přispívajícího ke stabilitě a míru žádná omezení.
2. Pro financování v rámci nástroje pro demokracii a lidská práva jsou v souladu s čl. 4 odst. 1, 2 a 3 a čl. 6 odst. 1 písm. c) způsobilí tito aktéři a subjekty:
a)
organizace občanské společnosti, včetně nevládních neziskových organizací a nezávislých politických nadací, komunitní organizace a neziskové agentury, instituce a organizace v soukromém sektoru a jejich sítě na místní, celostátní, regionální a mezinárodní úrovni;
b)
neziskové agentury, instituce a organizace ve veřejném sektoru a jejich sítě na místní, celostátní, regionální a mezinárodní úrovni;
c)
vnitrostátní, regionální a mezinárodní parlamentní orgány, pokud je to nutné pro dosažení cílů nástroje pro demokracii a lidská práva a pokud nemůže být navrhované opatření financováno z jiného nástroje;
d)
mezinárodní a regionální mezivládní organizace;
e)
fyzické osoby, subjekty bez právní subjektivity a ve výjimečných a řádně odůvodněných případech jiné subjekty nebo aktéři, kteří nejsou uvedeni v tomto odstavci, pokud je to nutné pro dosažení cílů tohoto nástroje.
Článek 12
Monitorování a hodnocení činností
1. Komise pravidelně monitoruje své akce a posuzuje pokrok v plnění očekávaných výsledků, včetně výstupů a výsledků. Komise rovněž vyhodnocuje dopad a účinnost svých odvětvových politik a činností a účinnost programování, případně pomocí nezávislých externích hodnocení. Návrhy Evropského parlamentu a Rady na nezávislá externí hodnocení musí být řádně zohledněny. Hodnocení se zakládají na zásadách osvědčených postupů OECD-DAC a jsou prováděna s cílem zjistit, zda jsou plněny specifické cíle, v příslušných případech s přihlédnutím k zásadě rovnosti žen a mužů, a navrhnout doporučení pro zlepšení budoucích operací. Tato hodnocení se provádějí na základě předem vymezených, jasných a transparentních ukazatelů, které jsou případně vypracovány pro každou dotčenou zemi a jsou měřitelné.
2. Komise zasílá své hodnotící zprávy Evropskému parlamentu, Radě a členským státům prostřednictvím příslušného výboru uvedeného v článku 16. Konkrétní hodnocení mohou být na žádost členských států projednána v uvedeném výboru. Výsledky se zohledňují při sestavování programů a přidělování zdrojů.
3. Komise zapojí ve vhodném rozsahu všechny příslušné zúčastněné strany do fáze hodnocení pomoci poskytnuté Unií podle tohoto nařízení a může tam, kde je to vhodné, usilovat o provedení společných hodnocení s členskými státy a rozvojovými partnery.
4. Zpráva uvedená v článku 13 vyjádří hlavní získané poznatky a reakce na doporučení z hodnocení provedených v předchozích letech.
HLAVA IV
DALŠÍ SPOLEČNÁ USTANOVENÍ
Článek 13
Výroční zpráva
1. Komise posuzuje pokrok dosažený při provádění opatření vnější finanční pomoci Unie přijatých v rámci vnější činnosti a počínaje rokem 2015 předkládá Evropskému parlamentu a Radě výroční zprávu o plnění cílů jednotlivých nařízení prostřednictvím ukazatelů, jimiž se měří dosažené výsledky a účinnost dotčeného nástroje. Tato zpráva se předkládá rovněž Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů.
2. Výroční zpráva obsahuje informace týkající se předchozího roku, pokud jde o financovaná opatření, o výsledky monitorování a hodnocení, o zapojení příslušných partnerů a o provádění rozpočtových závazků a prostředků na platby rozčleněné podle jednotlivých zemí, regionů a odvětví spolupráce. Posoudí se v ní výsledky finanční pomoci Unie, pokud možno za použití konkrétních a měřitelných ukazatelů její úlohy při dosahování cílů daných nástrojů. U rozvojové spolupráce posoudí zpráva, je-li to možné a relevantní, i dodržování zásad účinnosti pomoci, a to i u inovativních finančních nástrojů.
3. Výroční zpráva vypracovaná v roce 2021 musí obsahovat souhrnné informace z výročních zpráv týkajících se let 2014-2020 o veškerém financování, které se řídí tímto nařízením, včetně vnějších účelově vázaných příjmů a příspěvků do svěřenských fondů, včetně rozčlenění výdajů podle přijímajících zemí, využití finančních nástrojů, závazků a plateb.
Článek 14
Výdaje na opatření v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti
Odhad celkových ročních výdajů na opatření v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti se provádí na základě přijatých orientačních programových dokumentů. Finanční prostředky přidělené v rámci nástrojů podléhají systému každoročního sledování založeného, aniž je vyloučeno použití dostupných přesnějších metod, na metodologii OECD („značky Rio“), která je začleněna do stávající metodiky řízení výkonnosti programů Unie, aby bylo možné vyčíslit výdaje vztahující se k opatřením v oblasti změny klimatu a biologické rozmanitosti na úrovni akčních programů a k individuálním a zvláštním opatřením uvedeným v čl. 2 odst. 1 a zanesené do hodnocení a výroční zprávy.
Článek 15
Zapojení zúčastněných stran z přijímajících zemí
Pokud to je možné a vhodné, Komise zajistí, aby příslušné zúčastněné strany přijímajících zemí, včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů, byly v procesu provádění řádně konzultovány a měly včas přístup k příslušným informacím, jež jim umožní plnit v tomto procesu smysluplnou úlohu.
HLAVA V
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 16
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi jsou nápomocny výbory zřízené nástroji. Tyto výbory jsou výbory ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 4 nařízení (EU) č. 182/2011.
Má-li být stanovisko výboru získáno písemným postupem, je tento postup ukončen bez výsledku, pokud o tom ve lhůtě stanovené pro vydání stanoviska rozhodne předseda výboru nebo pokud o to požádá prostá většina členů výboru.
3. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Má-li být stanovisko výboru získáno písemným postupem, je tento postup ukončen bez výsledku, pokud o tom ve lhůtě stanovené pro vydání stanoviska rozhodne předseda výboru nebo pokud o to požádá prostá většina členů výboru.
4. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 8 nařízení (EU) č. 182/2011 ve spojení s článkem 5 uvedeného nařízení.
Přijaté rozhodnutí zůstává v platnosti po dobu trvání přijatého nebo pozměněného dokumentu, akčního programu nebo opatření.
5. Jednání výboru o otázkách týkajících se EIB se účastní její pozorovatel.
Článek 17
Přezkum v polovině období a hodnocení nástrojů
1. Nejpozději 31. prosince 2017 předloží Komise zprávu o přezkumu v polovině období o provádění jednotlivých nástrojů a tohoto nařízení. Vztahuje se na období od 1. ledna 2014 do 30. června 2017 a zaměří se na plnění cílů jednotlivých nástrojů prostřednictvím ukazatelů, jimiž se měří dosažené výsledky a účinnost nástrojů.
S cílem splnění cílů jednotlivých nástrojů se zpráva rovněž zabývá přidanou hodnotou jednotlivých nástrojů, možnostmi zjednodušení, vnitřní a vnější soudržností, včetně doplňkovosti a synergie nástrojů, otázkou, zda jsou všechny cíle i nadále relevantní a jakým způsobem opatření přispívají k soudržnosti vnější činnosti Unie a případně k prosazování priorit Unie v oblasti inteligentního a udržitelného růstu podporujícího začlenění. Zpráva zohlední veškerá zjištění a závěry o dlouhodobém dopadu nástrojů. Rovněž bude obsahovat informaci o pákovém efektu finančních prostředků, jehož dosáhly fondy jednotlivých finančních nástrojů.
Konkrétním účelem zprávy je zdokonalit provádění pomoci Unie. Obsahuje informace týkající se rozhodnutí o obnovení, úpravě či pozastavení druhů činností prováděných v rámci nástrojů.
Zpráva rovněž obsahuje souhrnné informace z příslušných výročních zpráv o veškerém financování, které se řídí tímto nařízením, včetně vnějších účelově vázaných příjmů a příspěvků do svěřenských fondů Unie, obsahující rozčlenění výdajů podle přijímajících zemí, využití finančních nástrojů, závazků a plateb.
Komise vypracuje závěrečnou hodnotící zprávu o období 2014-2020 v rámci přezkumu v polovině období týkajícího se příštího finančního období.
2. Zpráva o přezkumu v polovině období uvedená v odstavci 1 prvním pododstavci se předkládá Evropskému parlamentu a Radě a případně je doplněna o legislativní návrhy, které zavedou potřebné úpravy nástrojů a tohoto nařízení.
3. Jako základ pro posouzení toho, do jaké míry bylo dosaženo stanovených cílů, se použijí hodnoty ukazatelů k 1. lednu 2014.
4. Komise v souladu s mezinárodními závazky týkajícími se účinnosti pomoci požaduje od partnerských zemí, aby jí poskytly veškeré údaje a informace nezbytné k tomu, aby dotčená opatření bylo možné monitorovat a hodnotit.
5. Dlouhodobé výsledky a dopady a udržitelnost účinků nástrojů se hodnotí v souladu s pravidly a postupy pro monitorování, hodnocení a podávání zpráv použitelnými v dané době.
Článek 18
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014 do dne 31. prosince 2020.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. března 2014.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 236/2014
z dnia 11 marca 2014 r.
ustanawiające wspólne zasady i procedury wdrażania unijnych instrumentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 209 ust. 1 i art. 212 ust. 2,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Komitetu Regionów (1),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Unia Europejska powinna przyjąć kompleksowy pakiet instrumentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych obejmujących swym zasięgiem polityki związane z takimi działaniami, które wymagają określonych wspólnych zasad i procedur wdrażania. Instrumentami na rzecz finansowania działań zewnętrznych na lata 2014-2020 są: Instrument Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 233/2014 (3), Europejski Instrument na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 235/2014 (4), Europejski Instrument Sąsiedztwa (ENI) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 232/2014 (5), Instrument na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 230/2014 (6), Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA II) ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 231/2014 (7) oraz Instrument Partnerstwa na rzecz Współpracy z Państwami Trzecimi ustanowiony rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 234/2014 (8) (zwane dalej zbiorczo „instrumentami” i indywidualnie „instrumentem”).
(2)
Wspólne zasady i procedury powinny być zgodne z zasadami finansowymi mającymi zastosowanie do budżetu ogólnego Unii, określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (9), w tym w odnośnych przepisach przyjętych przez Komisję (10) w celu wykonania tego rozprządzenia.
(3)
W instrumentach zasadniczo przewiduje się, że działania finansowane na ich podstawie powinny być objęte wieloletnim programowaniem indykatywnym, które zapewni ramy służące podejmowaniu decyzji w sprawie finansowania zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012 oraz z procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (11).
(4)
Decyzje w sprawie finansowania powinny przyjmować formę rocznych lub wieloletnich programów działania i środków indywidualnych w przypadku planowania według wieloletniego programowania indykatywnego, środków specjalnych, gdy wymagają tego nieprzewidziane i należycie uzasadnione potrzeby lub okoliczności, i środków wsparcia. Środki wsparcia można przyjąć jako część rocznego lub wieloletniego programu działania albo poza zakresem indykatywnych dokumentów programowych.
(5)
Decyzje w sprawie finansowania powinny zawierać w załączniku opis każdego działania, określający jego cele, główne działania, oczekiwane rezultaty, metody wdrażania, budżet i indykatywny harmonogram, wszelkie powiązane środki wsparcia oraz system monitorowania efektywności wdrażania, i powinny być zatwierdzane zgodnie z procedurami przewidzianymi w rozporządzeniu (UE) nr 182/2001.
(6)
Uwzględniając specyfikę tych aktów wykonawczych pod względem programowania polityki lub wykonania finansowego, w szczególności ich wpływu na budżet, do ich przyjmowania należy stosować procedurę sprawdzającą, z wyjątkiem środków indywidualnych i specjalnych poniżej wcześniej ustalonych progów. Jednak w należycie uzasadnionych przypadkach związanych z koniecznością szybkiej reakcji ze strony Unii, gdy wymaga tego szczególnie pilna potrzeba, Komisja powinna przyjmować akty wykonawcze mające natychmiastowe zastosowanie. Parlament Europejski powinien być o tym należycie informowany zgodnie z właściwymi przepisami rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
(7)
W toku wdrażania instrumentów, gdy zarządzanie działaniem zostało powierzone pośrednikowi finansowemu, decyzja Komisji powinna obejmować w szczególności przepisy dotyczące podziału ryzyka, przejrzystości, wynagrodzenia pośrednika odpowiedzialnego za wdrażanie, wykorzystania i ponownego wykorzystania środków finansowych i ewentualnych zysków, oraz obowiązków sprawozdawczych i mechanizmów kontrolnych, przy uwzględnieniu odpowiednich przepisów rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
(8)
Unia powinna dążyć do najbardziej skutecznego wykorzystania dostępnych zasobów w celu optymalizacji wpływu prowadzonych przez nią działań zewnętrznych. Powinno się to osiągać dzięki spójności i komplementarności unijnych instrumentów na rzecz działań zewnętrznych oraz stworzeniu synergii między instrumentami i innymi politykami Unii. Powinno to również pociągać za sobą wzajemne wzmacnianie programów opracowywanych w ramach instrumentów oraz, w stosownych przypadkach, wykorzystywanie instrumentów finansowych, które pozwalają osiągnąć efekt dźwigni.
(9)
Zgodnie z art. 21 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) działania Unii na arenie międzynarodowej mają opierać się na zasadach, które leżą u podstaw jej utworzenia, rozwoju i rozszerzania oraz które zamierza ona wspierać na świecie, a mianowicie na zasadach demokracji, praworządności, powszechności i niepodzielności praw człowieka i podstawowych wolności, poszanowania godności ludzkiej, zasadach równości i solidarności oraz poszanowania zasad Karty Narodów Zjednoczonych i prawa międzynarodowego.
(10)
Zgodnie ze zobowiązaniami Unii podjętymi podczas trzeciego i czwartego forum wysokiego szczebla w sprawie skuteczności pomocy (Akra 2008 r. i Pusan 2011 r.) oraz zaleceniem Komitetu Pomocy Rozwojowej Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju („OECD-DAC”) w sprawie niewiązania oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) w odniesieniu do krajów najsłabiej rozwiniętych i głęboko zadłużonych krajów ubogich, Komisja powinna w jak największym zakresie udzielać niewiązanej pomocy unijnej, w tym w odniesieniu do innowacyjnych mechanizmów finansowania, a także powinna propagować udział podmiotów z krajów partnerskich w postępowaniach o udzielanie zamówień.
(11)
Aby zapewnić widoczność pomocy Unii wśród obywateli krajów beneficjentów i obywateli Unii, należy w stosownych przypadkach przeprowadzić za pomocą odpowiednich środków ukierunkowaną kampanię komunikacyjną i informacyjną.
(12)
Zewnętrzne działania Unii w ramach instrumentów powinny przyczyniać się do osiągania konkretnych rezultatów (obejmujących efekty, wyniki i wpływ) w krajach korzystających z zewnętrznej pomocy finansowej Unii. Jeżeli jest to możliwe i stosowne, rezultaty działań zewnętrznych Unii i skuteczność konkretnego instrumentu należy monitorować i oceniać na podstawie uprzednio zdefiniowanych, jasnych, przejrzystych i - w stosownych przypadkach - właściwych dla danego państwa i mierzalnych wskaźników, dostosowanych do specyfiki i celów danego instrumentu.
(13)
Należy chronić interesy finansowe Unii z zastosowaniem proporcjonalnych środków w całym cyklu wydatkowania, w tym poprzez zapobieganie nieprawidłowościom, ich wykrywanie i prowadzenie dochodzeń w ich sprawie, odzyskiwanie utraconych, nienależnie wypłaconych lub niewłaściwie wykorzystanych środków oraz, w stosownych przypadkach, poprzez nakładanie kar. Działania te należy prowadzić zgodnie z mającymi zastosowanie umowami zawartymi z organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi.
(14)
Należy wprowadzić przepisy w odniesieniu do metod finansowania, ochrony interesów finansowych Unii, zasad dotyczących obywatelstwa i pochodzenia, oceny działań, sprawozdawczości i przeglądu oraz oceny instrumentów.
(15)
Bez uszczerbku dla mechanizmów współpracy wypracowanych wraz z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego na wszystkich szczeblach zgodnie z art. 11 TUE zainteresowane podmioty w krajach beneficjentów, w tym organizacje społeczeństwa obywatelskiego i władze lokalne, odgrywają istotną rolę w zewnętrznej polityce Unii. Podczas procesu wdrażania, w szczególności w trakcie przygotowywania, wykonywania, monitorowania i oceny środków przyjmowanych na mocy niniejszego rozporządzenia, ważne jest, aby stosownie zasięgać ich opinii w celu zapewnienia, by odgrywały one znaczącą rolę w tym procesie, a także należycie uwzględniać ich specyfikę.
(16)
Zgodnie z art. 208, art. 209 ust. 3 i art. 212 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz na warunkach określonych w Statucie Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) oraz w decyzji Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1080/2011/UE (12), EBI przyczynia się do wdrożenia środków koniecznych do realizacji celów polityki rozwojowej Unii i innych polityk zewnętrznych Unii oraz uzupełnia działania w ramach unijnych instrumentów na rzecz działań zewnętrznych. Należy korzystać z możliwości łączenia finansowania ze środków EBI z zasobami budżetowymi Unii. W unijnym procesie programowania zasięga się - w stosownych przypadkach - opinii EBI.
(17)
Organizacje międzynarodowe i agencje rozwoju stale współpracują z organizacjami typu non-profit jako partnerami wykonawczymi i w należycie uzasadnionych przypadkach mogą być zmuszone powierzać takim organizacjom zadania związane z wykonaniem budżetu. W drodze odstępstwa od art. 58 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 w niniejszym rozporządzeniu należy przewidzieć przepisy umożliwiające powierzanie takich zadań organizacjom typu non-profit na warunkach odpowiadających warunkom mającym zastosowanie do Komisji.
(18)
Aby zwiększać odpowiedzialność krajów partnerskich za swój rozwój oraz podnosić trwałość pomocy zewnętrznej, a także zgodnie z zobowiązaniami w zakresie skuteczności pomocy międzynarodowej podjętymi przez Unię i kraje partnerskie, Unia powinna propagować - w stosownych przypadkach w kontekście charakteru danego działania - wykorzystywanie instytucji, systemów i procedur krajów partnerskich.
(19)
Zgodnie z Konsensusem europejskim w sprawie rozwoju i programem skuteczności pomocy międzynarodowej oraz zgodnie z tym, co podkreślono w rezolucji Parlamentu Europejskiego z dnia 5 lipca 2011 r. w sprawie przyszłości wsparcia budżetowego UE dla krajów rozwijających się, w komunikacie Komisji z dnia 13 października 2011 r. pt. „Zwiększanie wpływu unijnej polityki rozwoju - Program działań na rzecz zmian” oraz w konkluzjach Rady z dnia 14 maja 2012 r. w sprawie „Przyszłego podejścia do wsparcia budżetowego UE na rzecz państw trzecich”, wsparcie budżetowe ma być wykorzystywane skutecznie w celu wspierania ograniczania ubóstwa i wykorzystywania systemów krajowych, a także w celu zwiększania przewidywalności pomocy i wzmacniania odpowiedzialności krajów partnerskich za opracowywanie polityk i reform. Wypłata prognozowanych transz budżetowych powinna być uzależniona od postępów w realizacji celów uzgodnionych z krajami partnerskimi. W krajach korzystających z tego rodzaju unijnej pomocy finansowej Unia wspiera rozwijanie kontroli parlamentarnej i zdolności w zakresie kontroli oraz zwiększanie przejrzystości i poprawę publicznego dostępu do informacji.
(20)
Unijne działania służące wspieraniu zasad demokracji i wzmacnianiu demokratyzacji można realizować między innymi poprzez wsparcie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego i niezależnych instytucji działających w tym obszarze, takich jak Europejski Fundusz na rzecz Demokracji.
(21)
Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na rozmiary i skutki działania możliwe jest ich lepsze osiągnięcie na poziomie Unii, może ona podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 TUE. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(22)
Właściwe jest dostosowanie okresu stosowania niniejszego rozporządzenia do okresu stosowania rozporządzenia Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 (13). Niniejsze rozporządzenie powinno być zatem stosowane od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
WDRAŻANIE
Artykuł 1
Przedmiot i zasady
1. Niniejsze rozporządzenie ustanawia zasady i warunki udzielania przez Unię pomocy finansowej na rzecz działań, w tym programów działania i innych środków, w ramach następujących instrumentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych na lata 2014-2020: Instrumentu Finansowania Współpracy na rzecz Rozwoju (DCI), Europejskiego Instrumentu na rzecz Wspierania Demokracji i Praw Człowieka (EIDHR), Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa (ENI), Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju, Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej (IPA II) oraz Instrumentu Partnerstwa na rzecz Współpracy z Państwami Trzecimi (zwanych dalej zbiorczo „instrumentami” i indywidualnie „instrumentem”).
Do celów niniejszego rozporządzenia termin „kraje” w stosownych przypadkach obejmuje również terytoria i regiony.
2. Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do realizacji działań finansujących program Erasmus+ w ramach rozporządzenia (UE) nr 233/2014, rozporządzenia (UE) nr 232/2014, rozporządzenia (UE) nr 231/2014 i rozporządzenia (UE) nr 234/2014. Działania te są realizowane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1288/2013 (14), na podstawie dokumentów dotyczących programowania indykatywnego, o których mowa w mającym zastosowanie instrumencie, przy zapewnieniu zgodności z powyższymi rozporządzeniami.
3. Komisja zapewnia, by działania były wdrażane zgodnie z celami mającego zastosowanie instrumentu oraz przy zapewnieniu skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. Unijna pomoc finansowa udzielana w ramach instrumentów musi być zgodna z zasadami i procedurami ustanowionymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012, które określa podstawowe ramy finansowe i prawne ich wdrażania.
4. Stosując niniejsze rozporządzenie, Komisja wykorzystuje najskuteczniejsze i najefektywniejsze metody wdrażania. O ile jest to możliwe i stosowne w kontekście charakteru danego działania, Komisja w pierwszej kolejności stosuje również procedury najprostsze.
5. W związku z ust. 4 Komisja, stosując niniejsze rozporządzenie, preferuje - w każdym przypadku, gdy jest to możliwe i stosowne w kontekście charakteru danego działania - korzystanie z systemów krajów partnerskich.
6. Unia stara się propagować, rozwijać i umacniać zasady demokracji, praworządności oraz poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności, na których się opiera, poprzez - w stosownych przypadkach - dialog i współpracę z krajami i regionami partnerskimi. Unia uwzględnia te zasady we wdrażaniu instrumentów.
Artykuł 2
Przyjmowanie programów działania, środków indywidualnych i środków specjalnych
1. W stosownych przypadkach Komisja przyjmuje roczne programy działania na podstawie indykatywnych dokumentów programowych określonych we właściwym instrumencie. Komisja może również przyjmować wieloletnie programy działania zgodnie z art. 6 ust. 3.
Programy działania uszczegóławiają - dla poszczególnych działań - wyznaczone cele, oczekiwane wyniki i główne działania, metody wdrażania, budżet i indykatywny harmonogram, wszelkie powiązane środki wsparcia i system monitorowania efektywności wdrażania.
W razie potrzeby - przed przyjęciem rocznych lub wieloletnich programów działania lub po ich przyjęciu - pojedyncze działanie można przyjąć jako środek indywidualny.
Komisja może przyjąć środki specjalne, nieprzewidziane w indykatywnych dokumentach programowych, w razie wystąpienia niespodziewanych i należycie uzasadnionych potrzeb lub okoliczności oraz gdy finansowanie nie jest możliwe z bardziej stosownych źródeł, w tym środki mające na celu ułatwienie przejścia od pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych do długoterminowych działań na rzecz rozwoju lub środków mających na celu lepsze przygotowanie ludności na ponowne wystąpienie sytuacji kryzysowej.
2. Programy działania, środki indywidualne i środki specjalne określone w ust. 1 niniejszego artykułu przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 16 ust. 3.
3. Procedura, o której mowa w ust. 2, nie jest wymagana w przypadku:
a)
środków indywidualnych, w odniesieniu do których unijna pomoc finansowa nie przekracza 5 mln EUR;
b)
środków specjalnych, w odniesieniu do których unijna pomoc finansowa nie przekracza 10 mln EUR;
c)
zmian technicznych w programach działania, środkach indywidualnych i środkach specjalnych. Zmiany techniczne są to takie dostosowania jak:
(i)
przedłużenie okresu wdrażania;
(ii)
realokacja środków finansowych między działaniami zawartymi w rocznym lub wieloletnim programie działania; lub
(iii)
zwiększenie lub zmniejszenie budżetu rocznych lub wieloletnich programów działania, środków indywidualnych lub środków specjalnych o nie więcej niż 20 % pierwotnego budżetu i bez przekroczenia 10 mln EUR,
pod warunkiem że takie zmiany nie wpłyną znacząco na cele danego środka.
Parlament Europejski i państwa członkowskie są informowane - za pośrednictwem właściwego komitetu, o którym mowa w art. 16 - o środkach przyjętych na mocy niniejszego ustępu, w terminie jednego miesiąca od ich przyjęcia.
4. Przepisy ust. 1, 2 i 3 dotyczące programów działania i środków indywidualnych nie mają zastosowania do współpracy transgranicznej w ramach ENI.
5. W przypadku należycie uzasadnionej szczególnie pilnej potrzeby, takiej jak kryzysy lub bezpośrednie zagrożenie demokracji, praworządności, praw człowieka lub podstawowych wolności, Komisja może przyjąć środki indywidualne lub środki specjalne lub zmiany do istniejących programów działania i środków, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 16 ust. 4.
6. Na poziomie projektu prowadzony jest odpowiedni monitoring środowiskowy, między innymi pod kątem wpływu projektu na zmianę klimatu i różnorodność biologiczną, zgodnie z mającymi zastosowanie aktami ustawodawczymi Unii, w tym dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE (15) i dyrektywą Rady 85/337/EWG (16), w stosownych przypadkach łącznie z oceną oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięć, które mogą mieć wpływ na środowisko, w szczególności w przypadku nowych, dużych projektów infrastrukturalnych. W stosownych przypadkach w toku realizacji programów sektorowych przeprowadza się strategiczne oceny oddziaływania na środowisko. W procesie przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko zapewnia się udział zainteresowanych stron i publiczny dostęp do wyników takiej oceny.
7. Przygotowując i realizując programy i projekty, należycie uwzględnia się kryteria dotyczące dostępności dla osób niepełnosprawnych.
Artykuł 3
Środki wsparcia
1. Unijne finansowanie może obejmować wydatki na wdrożenie instrumentów i realizację ich celów, w tym na wsparcie administracyjne związane z przygotowaniem, działaniami następczymi, monitorowaniem oraz działaniami w zakresie kontroli i oceny bezpośrednio niezbędnymi do wdrożenia, a także wydatki poniesione przez delegatury Unii na wsparcie administracyjne potrzebne do zarządzania operacjami finansowanymi w ramach instrumentów.
2. Z zastrzeżeniem, że działania określone w lit. a), b) i c) są związane z ogólnymi celami mającego zastosowanie instrumentu wdrażanego za pomocą działań, unijne finansowanie może być przeznaczone na:
a)
analizy, spotkania, działania informacyjne, uświadamiające, szkolenia, przygotowanie i wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk, działalność wydawniczą i wszelkie inne wydatki na pomoc administracyjną lub techniczną konieczne do zarządzania działaniami;
b)
działania badawcze i analizy dotyczące istotnych zagadnień oraz ich upowszechnianie;
c)
wydatki związane z wykonywaniem działań informacyjnych i komunikacyjnych, w tym na opracowanie strategii komunikacyjnych i komunikację instytucjonalną dotyczącą politycznych priorytetów Unii.
3. Środki wsparcia mogą być finansowane w zakresie wykraczającym poza indykatywne dokumenty programowe. W stosownych przypadkach Komisja przyjmuje środki wsparcia zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 16 ust. 3.
Procedura sprawdzająca nie ma zastosowania do przyjmowania środków wsparcia, w odniesieniu do których unijna pomoc finansowa nie przekracza 10 mln EUR.
Parlament Europejski i państwa członkowskie są informowane - za pośrednictwem właściwego komitetu, o którym mowa w art. 16 - o środkach wsparcia, w odniesieniu do których unijna pomoc finansowa nie przekracza 10 mln EUR, w terminie jednego miesiąca od ich przyjęcia.
TYTUŁ II
PRZEPISY DOTYCZĄCE METOD FINANSOWANIA
Artykuł 4
Ogólne przepisy dotyczące finansowania
1. Unijna pomoc finansowa może być udzielana z wykorzystaniem rodzajów finansowania przewidzianych w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012, a w szczególności:
a)
dotacji;
b)
zamówień na usługi, dostawy lub roboty budowlane;
c)
ogólnego lub sektorowego wsparcia budżetowego;
d)
wpłat na rzecz funduszy powierniczych utworzonych przez Komisję, zgodnie z art. 187 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012;
e)
instrumentów finansowych, takich jak pożyczki, gwarancje, kapitałowe lub quasi-kapitałowe instrumenty inwestycyjne, inwestycje lub udziały, a także instrumenty podziału ryzyka, w miarę możliwości pod kierownictwem EBI zgodnie z jego zewnętrznym mandatem na mocy decyzji nr 1080/2011/UE (17), wielostronnej europejskiej instytucji finansowej, takiej jak Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, lub dwustronnej europejskiej instytucji finansowej, np. dwustronnych banków rozwoju, ewentualnie w połączeniu z dodatkowymi dotacjami z innych źródeł.
2. Podstawą ogólnego lub sektorowego wsparcia budżetowego, o którym mowa w ust. 1 lit. c), jest wzajemna odpowiedzialność i wspólne zobowiązanie się do przestrzegania powszechnych wartości; służy ono zacieśnieniu umownych partnerstw między Unią a krajami partnerskimi w celu propagowania demokracji, praw człowieka i praworządności, wspierania trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu i eliminowania ubóstwa.
Podstawą wszelkich decyzji o udzieleniu ogólnego lub sektorowego wsparcia budżetowego są: strategie wsparcia budżetowego uzgodnione przez Unię, wyraźny zestaw kryteriów kwalifikowalności i dokładna ocena zagrożeń i korzyści.
Jednym z kluczowych czynników warunkujących taką decyzję jest ocena zaangażowania krajów partnerskich na rzecz demokracji, praw człowieka i praworządności oraz ocena dotychczasowych wyników i postępów w tym zakresie. Ogólne lub sektorowe wsparcie budżetowe musi być zróżnicowane, tak aby lepiej odpowiadać sytuacji politycznej, gospodarczej i społecznej danego kraju partnerskiego, z uwzględnieniem sytuacji niestabilności.
Udzielając ogólnego lub sektorowego wsparcia budżetowego zgodnie z art. 186 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, Komisja jasno określa i monitoruje jego warunkowość, a także wspiera rozwój parlamentarnej zdolności w zakresie kontroli i audytu oraz zwiększonej przejrzystości i publicznego dostępu do informacji. Wypłata środków pochodzących z ogólnego lub sektorowego wsparcia budżetowego jest uzależniona od dokonania zadowalających postępów w osiąganiu celów uzgodnionych z krajem partnerskim.
3. Wszystkie podmioty, którym powierzono wdrażanie instrumentów finansowych, o których mowa w ust. 1 lit. e), spełniają wymogi rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 i zapewniają zgodność z unijnymi celami, normami i politykami oraz najlepszymi praktykami dotyczącymi wykorzystywania unijnych środków finansowych oraz związanej z nimi sprawozdawczości.
Do celów wdrażania i celów sprawozdawczych te instrumenty finansowe mogą zostać połączone w grupy instrumentów finansowych.
Unijnej pomocy finansowej można również udzielać, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012, za pomocą wpłat na rzecz funduszy międzynarodowych, regionalnych lub krajowych, takich jak fundusze utworzone lub zarządzane przez EBI, państwa członkowskie lub kraje i regiony partnerskie lub organizacje międzynarodowe, w celu zapewnienia źródeł współfinansowania wśród dużego grona darczyńców, lub na rzecz funduszy utworzonych przez co najmniej jednego darczyńcę w celu wspólnej realizacji projektów.
4. W stosownych przypadkach należy propagować wzajemny dostęp unijnych instytucji finansowych do instrumentów finansowych ustanowionych przez inne organizacje.
5. Udzielając unijnej pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, Komisja w stosownych przypadkach przyjmuje wszystkie środki niezbędne do zapewnienia widoczności unijnego wsparcia finansowego. Obejmują one środki nakładające na odbiorców unijnych środków finansowych wymogi w zakresie widoczności, prócz należycie uzasadnionych przypadków. Komisja jest odpowiedzialna za monitorowanie przestrzegania tych wymogów przez odbiorców.
6. Wszystkie dochody pochodzące z instrumentu finansowego przeznacza się na odpowiadający mu instrument jako wewnętrzne dochody przeznaczone na określony cel. Co pięć lat Komisja przeprowadza analizę wkładu, jaki istniejące instrumenty finansowe wniosły w osiąganie unijnych celów, oraz skuteczności tych instrumentów finansowych.
7. Komisja wdraża unijną pomoc finansową, zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012, bezpośrednio przez departamenty Komisji, delegatury Unii i agencje wykonawcze, w drodze zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi, lub też pośrednio, powierzając zadania związane z wykonaniem budżetu podmiotom wymienionym w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012. Podmioty te zapewniają spójność z polityką zewnętrzną Unii i mogą powierzyć zadania związane z wykonaniem budżetu innym podmiotom na warunkach odpowiadających warunkom mającym zastosowanie do Komisji.
Podmioty te wypełniają swoje obowiązki wynikające z art. 60 ust. 5 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 w ujęciu rocznym. Opinię kontrolera przedstawia się - jeżeli jest to wymagane - w ciągu jednego miesiąca od sprawozdania i deklaracji zarządczej, aby została uwzględniona w poświadczeniu wiarygodności Komisji.
Organizacje międzynarodowe, o których mowa w art. 58 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, oraz organy państw członkowskich, o których mowa w art. 58 ust. 1 lit. c) ppkt (v) i (vi) tego rozporządzenia, którym Komisja powierzyła zadania, także mogą powierzać zadania związane z wykonaniem budżetu organizacjom typu non-profit mającym stosowne zdolności operacyjne i finansowe, na warunkach odpowiadających warunkom mającym zastosowanie do Komisji.
Podmioty spełniające kryteria określone w art. 60 ust. 2 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 uznaje się za spełniające kryteria wyboru, o których mowa w art. 139 tego rozporządzenia.
8. Rodzaje finansowania, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu i w art. 6 ust. 1, oraz metody wdrażania, o których mowa w ust. 3 niniejszego artykułu, wybiera się pod kątem ich zdolności do realizacji szczegółowych celów poszczególnych działań i do osiągania wyników, z uwzględnieniem w szczególności kosztów kontroli, obciążenia administracyjnego oraz przewidywanego ryzyka braku zgodności. W przypadku dotacji powyższa zasada obejmuje rozważenie możliwości zastosowania płatności ryczałtowych, stawek zryczałtowanych i skali kosztów jednostkowych.
9. Działania finansowane w ramach instrumentów mogą być realizowane z wykorzystaniem współfinansowania równoległego lub wspólnego.
W przypadku współfinansowania równoległego działanie zostaje podzielone na kilka wyraźnie identyfikowalnych elementów, które są osobno finansowane przez poszczególnych partnerów przekazujących współfinansowanie w sposób każdorazowo umożliwiający określenie końcowego przeznaczenia środków.
W przypadku współfinansowania wspólnego całkowity koszt działania dzieli się pomiędzy poszczególnych partnerów współfinansujących, a zasoby trafiają do jednej puli w sposób uniemożliwiający określenie źródła finansowania poszczególnych zadań realizowanych w ramach danego działania. W takich przypadkach publikowanie ex-post informacji na temat umów o udzielenie dotacji i umów w sprawie zamówień przewidziane w art. 35 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 odbywa się zgodnie z zasadami regulującymi podmioty, którym powierzono wdrażanie, jeżeli takie zasady istnieją.
10. W przypadku korzystania z jednego z rodzajów finansowania, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu lub art. 6 ust. 1, współpraca między Unią a jej partnerami może przyjąć, między innymi, formę:
a)
uzgodnień trójstronnych, na mocy których Unia koordynuje wspólnie z państwami trzecimi swoją pomoc na rzecz kraju lub regionu partnerskiego;
b)
środków współpracy administracyjnej, takich jak partnerstwo między instytucjami publicznymi, organami władz lokalnych, krajowymi organami publicznymi lub podmiotami prawa prywatnego, którym powierzono zadania użyteczności publicznej, danego państwa członkowskiego a podmiotami kraju lub regionu partnerskiego, a także środków współpracy z udziałem ekspertów z sektora publicznego oddelegowanych przez państwa członkowskie oraz ich władze regionalne i lokalne;
c)
udziału w niezbędnych kosztach zawiązania partnerstwa publiczno-prywatnego i zarządzania nim;
d)
programów wspierania polityki sektorowej, w ramach których Unia udziela wsparcia dla realizacji programów sektorowych krajów partnerskich;
e)
w przypadku ENI oraz IPA II, udziału w kosztach uczestnictwa państw w unijnych programach i w pracach agencji unijnych;
f)
dotacji na spłatę odsetek;
g)
finansowania za pomocą dotacji dla agencji unijnych.
11. Współpracując z zainteresowanymi podmiotami z krajów beneficjentów, Komisja uwzględnia ich specyfikę, w tym potrzeby i sytuację - przy określaniu warunków finansowania, rodzajów wkładów, warunków udzielania dotacji i przepisów administracyjnych dotyczących zarządzania nimi - w celu dotarcia do jak najszerszego grona tych podmiotów i jak najlepszego spełnienia ich oczekiwań. Zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012 zachęca się do stosowania warunków szczególnych, takich jak umowy o partnerstwie, zezwalanie na udzielanie dotacji w systemie kaskadowym, bezpośrednie udzielanie dotacji lub zaproszenia do składania ofert z zastosowaniem kryteriów kwalifikowalności lub stosowanie płatności ryczałtowych.
12. Udzielając wsparcia dla przemian i reform w krajach partnerskich, Unia korzysta, w stosownych przypadkach, z doświadczeń państw członkowskich i wyciągniętych wniosków oraz wymienia się nimi.
Artykuł 5
Podatki, cła i opłaty
Unijna pomoc nie generuje szczególnych podatków, ceł ani opłat i nie stwarza obowiązku ich pobierania.
W stosownych przypadkach negocjuje się z państwami trzecimi odpowiednie przepisy w celu zwolnienia działań wdrażających unijną pomoc finansową z podatków, ceł i innych obciążeń fiskalnych. W przeciwnym razie stosowne podatki, cła i opłaty są kwalifikowalne na warunkach określonych w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012.
Artykuł 6
Szczegółowe przepisy dotyczące finansowania
1. Oprócz rodzajów finansowania, o których mowa w art. 4 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, unijnej pomocy finansowej w ramach niżej wymienionych instrumentów można udzielać zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012 również przy użyciu następujących rodzajów finansowania:
a)
w ramach DCI i w ramach ENI - umorzenia długów w kontekście uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym programów redukcji zadłużenia;
b)
w ramach DCI i w ramach Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju, w wyjątkowych przypadkach - sektorowych i ogólnych programów importu, które mogą przyjmować formę:
(i)
sektorowych programów importu towarów;
(ii)
sektorowych programów importu zapewniających walutę obcą na finansowanie importu dla danego sektora; lub
(iii)
ogólnych programów importu zapewniających walutę obcą na finansowanie importu ogólnego, obejmującego szeroką gamę produktów;
c)
w ramach EIDHR - bezpośredniego udzielania:
(i)
dotacji o niskiej wartości dla obrońców praw człowieka w celu finansowania pilnych działań w zakresie ochrony, w stosownych przypadkach bez potrzeby współfinansowania;
(ii)
dotacji, w stosownych przypadkach bez potrzeby współfinansowania, na finansowanie działań w skrajnie trudnych warunkach lub sytuacjach określonych w art. 2 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 235/2014, w których opublikowanie zaproszenia do składania wniosków byłoby niestosowne. Kwota tych dotacji nie może przekroczyć 1 000 000 EUR i jest udzielana na okres nieprzekraczający 18 miesięcy, który można przedłużyć o dodatkowych 12 miesięcy w razie wystąpienia obiektywnych i nieprzewidzianych przeszkód w wykorzystaniu dotacji;
(iii)
dotacji na rzecz Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka, a także Wspólnego Centrum Uniwersytetów Europejskich na rzecz Praw Człowieka i Demokratyzacji, które oferuje europejski program studiów magisterskich w dziedzinie praw człowieka i demokratyzacji, oraz na rzecz programu stypendiów UE-ONZ, a także na rzecz powiązanej z nim sieci uczelni oferujących programy studiów podyplomowych w dziedzinie praw człowieka, w tym stypendia dla studentów i obrońców praw człowieka z państw trzecich.
2. W ramach ENI i IPA II programy dotyczące współpracy transgranicznej są realizowane w szczególności w drodze zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi lub zarządzania pośredniego z państwami trzecimi lub organizacjami międzynarodowymi. Szczegółowe zasady są określane w aktach wykonawczych przyjętych na podstawie rozporządzenia (UE) nr 232/2014 i rozporządzenia (UE) nr 231/2014.
3. Komisja może przyjmować wieloletnie programy działania:
a)
na okres nieprzekraczający trzech lat w przypadku powtarzających się działań;
b)
na okres nieprzekraczający siedmiu lat w ramach IPA II.
W przypadku zaciągania zobowiązań wieloletnich zawierają one przepisy stwierdzające, że - w odniesieniu do lat innych niż rok podjęcia pierwotnego zobowiązania - zobowiązania są indykatywne i uzależnione od przyszłych budżetów rocznych Unii.
4. Zobowiązania budżetowe z tytułu działań w ramach ENI i IPA II trwających dłużej niż jeden rok można podzielić na raty roczne wypłacane na przestrzeni kilku lat.
W takich przypadkach, o ile mające zastosowanie przepisy nie stanowią inaczej, Komisja automatycznie umarza każdą część zobowiązania budżetowego dla danego programu, która - do dnia 31 grudnia piątego roku następującego po roku, w którym zaciągnięto zobowiązanie budżetowe - nie została wykorzystana do celów płatności zaliczkowych lub płatności okresowych lub w odniesieniu do której podmiot, któremu powierzono zadania, nie przedstawił żadnej poświadczonej deklaracji wydatków ani żadnego wniosku o płatność.
5. Przepisy regulujące współpracę transgraniczną w ramach IPA II realizowaną w drodze zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi muszą być zgodne z przepisami zawartymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 (18) oraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 (19).
Artykuł 7
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki mające na celu zapewnienie, w trakcie realizacji działań finansowanych na mocy niniejszego rozporządzenia, ochrony interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegających nadużyciom finansowym, korupcji i wszelkim innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie lub, w stosownych przypadkach, zwrot kwot nienależnie wypłaconych, a także - w stosownych przypadkach - przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary administracyjne i finansowe.
2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy mają uprawnienia do audytu lub - w przypadku organizacji międzynarodowych - uprawnienia do weryfikacji, zgodnie z umowami z nimi zawartymi, na podstawie dokumentacji i na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów dotacji, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymali unijne środki finansowe na mocy niniejszego rozporządzenia.
3. Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może prowadzić dochodzenia, w tym kontrole na miejscu i inspekcje, zgodnie z przepisami i procedurami określonymi w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 883/2013 (20) oraz rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (21), w celu stwierdzenia, czy miało miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub inne nielegalne działanie mające wpływ na interesy finansowe Unii w związku z umową o udzielenie dotacji lub decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem finansowanym na mocy niniejszego rozporządzenia.
4. Bez uszczerbku dla ust. 1, 2 i 3, umowy o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowy w sprawie zamówienia, umowy o udzielenie dotacji i decyzje o udzieleniu dotacji wynikające z wdrożenia niniejszego rozporządzenia zawierają przepisy wyraźnie uprawniające Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli na miejscu i inspekcji, zgodnie z odpowiednimi kompetencjami tych organów.
TYTUŁ III
ZASADY DOTYCZĄCE OBYWATELSTWA I POCHODZENIA W ODNIESIENIU DO POSTĘPOWAŃ O UDZIELENIE ZAMÓWIENIA PUBLICZNEGO, PRZYZNANIE DOTACJI I INNYCH PROCEDUR UDZIELANIA ZAMÓWIEŃ
Artykuł 8
Zasady wspólne
1. Postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, przyznanie dotacji i inne procedury udzielania zamówień w związku z działaniami finansowanymi na rzecz stron trzecich na mocy niniejszego rozporządzenia są otwarte dla wszystkich osób fizycznych będących obywatelami kraju kwalifikującego się oraz dla osób prawnych mających faktyczną siedzibę w tym kraju określonych dla mającego zastosowanie instrumentu w niniejszym tytule, a także dla organizacji międzynarodowych.
Osoby prawne mogą obejmować organizacje społeczeństwa obywatelskiego, takie jak pozarządowe organizacje typu non-profit i niezależne fundacje polityczne, organizacje społeczności lokalnych, a także niekomercyjne agencje, instytucje i organizacje sektora prywatnego oraz ich sieci na szczeblu lokalnym, krajowym, regionalnym i międzynarodowym.
2. W przypadku działań współfinansowanych wspólnie z partnerem lub innym darczyńcą lub realizowanych za pośrednictwem państwa członkowskiego w drodze zarządzania dzielonego, lub za pośrednictwem funduszu powierniczego utworzonego przez Komisję, kraje kwalifikujące się zgodnie z zasadami stosowanymi przez tego partnera, innego darczyńcę lub państwo członkowskie lub określonymi w akcie założycielskim funduszu powierniczego, również się kwalifikują.
W przypadku działań realizowanych przez jeden z podmiotów, któremu powierzono zarządzanie pośrednie, należący do kategorii wymienionych w art. 58 ust. 1 lit. c) ppkt (ii)-(viii) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, kraje kwalifikujące się zgodnie z zasadami stosowanymi przed dany podmiot również się kwalifikują.
3. W przypadku działań finansowanych w ramach jednego z instrumentów oraz dodatkowo w ramach innego unijnego instrumentu na rzecz działań zewnętrznych, w tym Europejskiego Funduszu Rozwoju, kraje określone w dowolnym z tych instrumentów uznaje się za kwalifikujące się do celów tych działań.
W przypadku działań o charakterze ogólnoświatowym, regionalnym lub transgranicznym finansowanych w ramach jednego z instrumentów, kraje, terytoria i regiony objęte danym działaniem można uznać za kwalifikujące się do celów tego działania.
4. Wszystkie dostawy nabyte na podstawie umowy w sprawie zamówienia lub zgodnie z umową o udzielenie dotacji, finansowane na mocy niniejszego rozporządzenia, muszą pochodzić z kwalifikującego się kraju. Mogą one jednak pochodzić z dowolnego kraju, gdy kwota takich nabywanych dostaw jest poniżej progu określonego dla stosowania procedury konkurencyjnej z negocjacjami. Do celów niniejszego rozporządzenia termin „pochodzenie” zdefiniowany jest w art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 (22) i innych aktach ustawodawczych Unii regulujących niepreferencyjne pochodzenie.
5. Przepisy niniejszego tytułu nie mają zastosowania - ani nie stwarzają ograniczeń pod względem obywatelstwa - w odniesieniu do osób fizycznych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub innego rodzaju umów przez kwalifikującego się wykonawcę lub, w stosownych przypadkach, podwykonawcę.
6. Aby wspierać lokalny potencjał, rynki i zakupy, priorytetowo traktuje się wykonawców lokalnych i regionalnych, gdy rozporządzenie (UE, Euratom) nr 966/2012 przewiduje udzielenie zamówienia na podstawie jednej oferty. We wszystkich pozostałych przypadkach udział wykonawców lokalnych i regionalnych wspiera się zgodnie ze stosownymi przepisami tego rozporządzenia.
7. Zakres kwalifikowalności, określony w niniejszym tytule, można ograniczyć pod względem przynależności państwowej, geograficznej lokalizacji lub charakteru wnioskodawców, jeżeli ograniczenia takie są wymagane ze względu na szczególny charakter i cele działania i jeżeli są one uzasadnione koniecznością jego skutecznej realizacji. Ograniczenia te mogą być stosowane w szczególności do udziału w postępowaniach o udzielenie zamówienia w przypadku działań dotyczących współpracy transgranicznej.
8. Osoby fizyczne i prawne, którym udzielono zamówień, przestrzegają mających zastosowanie przepisów środowiskowych, w tym postanowień wielostronnych umów środowiskowych oraz uzgodnionych na szczeblu międzynarodowym podstawowych norm pracy (23).
Artykuł 9
Kwalifikowalność w ramach DCI, ENI i Instrumentu Partnerstwa na rzecz Współpracy z Państwami Trzecimi
1. Do finansowania w ramach DCI, ENI i Instrumentu Partnerstwa na rzecz Współpracy z Państwami Trzecimi kwalifikują się oferenci, wnioskodawcy i kandydaci z następujących krajów:
a)
państw członkowskich, beneficjentów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 231/2014 oraz umawiających się stron porozumienia w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
b)
w przypadku ENI - krajów partnerskich objętych ENI, a także Federacji Rosyjskiej, pod warunkiem zastosowania właściwej procedury przewidzianej w międzynarodowych i transgranicznych programach współpracy, w których uczestniczą;
c)
krajów i terytoriów rozwijających się, uwzględnionych w wykazie państw odbiorców oficjalnej pomocy rozwojowej opublikowanym przez OECD-DAC („wykaz państw odbiorców oficjalnej pomocy rozwojowej”), które nie są członkami grupy G-20, a także krajów i terytoriów zamorskich objętych decyzją Rady 2001/822/WE (24);
d)
krajów rozwijających się, uwzględnionych w wykazie państw odbiorców oficjalnej pomocy rozwojowej, które są członkami grupy G-20, oraz innych krajów i terytoriów, gdy są one beneficjentami działania finansowanego przez Unię w ramach instrumentów objętych zakresem niniejszego artykułu;
e)
krajów, którym Komisja przyznaje dostęp do pomocy zewnętrznej na zasadzie wzajemności. Dostęp na zasadzie wzajemności można przyznać na ograniczony okres przynajmniej jednego roku, pod warunkiem że dany kraj uzna, na równych warunkach, kwalifikowalność podmiotów z Unii i z krajów kwalifikujących się w ramach instrumentów objętych zakresem niniejszego artykułu. Komisja decyduje o przyznaniu dostępu na zasadzie wzajemności i czasie jego trwania zgodnie z procedurą doradczą, o której mowa w art. 16 ust. 2, i po konsultacjach z zainteresowanym krajem odbiorcą pomocy/krajami odbiorcami pomocy; oraz
f)
krajów członkowskich OECD, w przypadku zamówień realizowanych w krajach najsłabiej rozwiniętych lub w głęboko zadłużonych krajach ubogich, uwzględnionych w wykazie państw odbiorców oficjalnej pomocy rozwojowej.
2. Oferenci, wnioskodawcy i kandydaci z niekwalifikujących się krajów lub dostawy niekwalifikującego się pochodzenia mogą zostać uznane przez Komisję za kwalifikujące się:
a)
jeżeli dany kraj ma tradycyjne gospodarcze, handlowe lub geograficzne powiązania z sąsiednimi krajami beneficjentami; lub
b)
w razie wystąpienia nagłej konieczności lub niedostępności produktów i usług na rynku danego kraju, lub też w innych należycie uzasadnionych przypadkach, w których zastosowanie zasad kwalifikowalności uniemożliwiłoby lub nadmiernie utrudniłoby realizację projektu, programu lub działania.
3. W przypadku działań realizowanych w ramach zarządzania dzielonego, właściwe państwo członkowskie, któremu Komisja przekazała zadania wykonawcze, jest uprawnione do uznawania w imieniu Komisji za kwalifikujących się oferentów, wnioskodawców i kandydatów z niekwalifikujących się krajów, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, lub towarów niekwalifikującego się pochodzenia, o których mowa w art. 8 ust. 4.
Artykuł 10
Kwalifikowalność w ramach IPA II
1. Do finansowania w ramach IPA II kwalifikują się oferenci, wnioskodawcy i kandydaci z następujących krajów:
a)
państw członkowskich, beneficjentów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 231/2014, umawiających się stron porozumienia w sprawie Europejskiego Obszaru Gospodarczego i krajów partnerskich objętych ENI; oraz
b)
krajów, którym Komisja przyznała dostęp do pomocy zewnętrznej na zasadzie wzajemności na warunkach określonych w art. 9 ust. 1 lit. e).
2. Oferenci, wnioskodawcy i kandydaci z niekwalifikujących się krajów lub towary niekwalifikującego się pochodzenia mogą być uznane przez Komisję za kwalifikujące się w przypadkach wystąpienia nagłej konieczności lub niedostępności produktów i usług na rynkach danych krajów, lub też w innych należycie uzasadnionych przypadkach, w których zastosowanie zasad kwalifikowalności uniemożliwiłoby lub nadmiernie utrudniłoby realizację projektu, programu lub działania.
3. W przypadku działań realizowanych w ramach zarządzania dzielonego, właściwe państwo członkowskie, któremu Komisja przekazała zadania wykonawcze, jest uprawnione do uznawania w imieniu Komisji za kwalifikujących się oferentów, wnioskodawców i kandydatów z niekwalifikujących się krajów, o których mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, lub towarów niekwalifikującego się pochodzenia, o których mowa w art. 8 ust. 4.
Artykuł 11
Kwalifikowalność w ramach EIDHR i Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju
1. Bez uszczerbku dla ograniczeń wynikających z charakteru i celów działań określonych w art. 8 ust. 7, w ramach EIDHR i Instrumentu na rzecz przyczyniania się do Stabilności i Pokoju udział w postępowaniach o udzielenie zamówienia lub przyznanie dotacji i w naborze specjalistów jest otwarty bez ograniczeń.
2. W ramach EIDHR do finansowania zgodnie z art. 4 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 6 ust. 1 lit. c) kwalifikują się następujące organy i podmioty:
a)
organizacje społeczeństwa obywatelskiego, w tym pozarządowe organizacje typu non-profit i niezależne fundacje polityczne, organizacje społeczności lokalnych i niekomercyjne agencje, instytucje i organizacje sektora prywatnego oraz ich sieci na szczeblu lokalnym, krajowym, regionalnym i międzynarodowym;
b)
niekomercyjne agencje, instytucje i organizacje sektora publicznego oraz ich sieci na szczeblu lokalnym, krajowym, regionalnym i międzynarodowym;
c)
krajowe, regionalne i międzynarodowe organy parlamentarne, o ile wymaga tego realizacja celów EIDHR, a proponowane działanie nie może być finansowane z wykorzystaniem innego instrumentu;
d)
międzynarodowe i regionalne organizacje międzyrządowe;
e)
osoby fizyczne, podmioty niemające osobowości prawnej oraz, w wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach, inne organy lub podmioty niewymienione w niniejszym ustępie, o ile wymaga tego realizacja celów EIDHR.
Artykuł 12
Monitorowanie i ocena działań
1. Komisja regularnie monitoruje podejmowane działania i dokonuje przeglądu postępów w realizacji założonych celów, co obejmuje także efekty i wyniki. Komisja przeprowadza również ocenę skutków i skuteczności swoich sektorowych polityk i działań oraz skuteczności programowania, w stosownych przypadkach za pomocą niezależnych ocen zewnętrznych. Odpowiednio uwzględniane są wnioski Parlamentu Europejskiego lub Rady o przeprowadzenie niezależnych ocen zewnętrznych. Oceny opierają się na zasadach dobrych praktyk OECD-DAC i mają służyć ustaleniu, czy osiągnięte zostały szczegółowe cele, w stosownych przypadkach z uwzględnieniem równości płci, oraz sformułowaniu zaleceń mających usprawnić przyszłe działania. Oceny te przeprowadza się na podstawie wcześniej zdefiniowanych, jasnych, przejrzystych i, w stosownych przypadkach, właściwych dla danego państwa i mierzalnych wskaźników.
2. Za pośrednictwem właściwego komitetu, o którym mowa w art. 16, Komisja przesyła swoje sprawozdania z oceny Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i państwom członkowskim. Poszczególne oceny mogą być omawiane w tym komitecie na wniosek państw członkowskich. Wyniki uwzględnia się podczas projektowania programu i przydziału zasobów.
3. W proces oceny unijnej pomocy udzielanej na mocy niniejszego rozporządzenia Komisja włącza w odpowiednim stopniu wszystkie właściwe zainteresowane strony, a w stosownych przypadkach może dążyć do przeprowadzenia wspólnych ocen z państwami członkowskimi i partnerami w działaniach na rzecz rozwoju.
4. Sprawozdanie, o którym mowa w art. 13, odzwierciedla najważniejsze doświadczenia i działania podjęte w następstwie zaleceń zawartych w ocenach przeprowadzanych w poprzednich latach.
TYTUŁ IV
INNE WSPÓLNE PRZEPISY
Artykuł 13
Sprawozdanie roczne
1. Komisja ocenia postępy w realizacji środków unijnej zewnętrznej pomocy finansowej i począwszy od 2015 r. co roku przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie z realizacji celów każdego rozporządzenia, z wykorzystaniem wskaźników pozwalających zmierzyć osiągnięte wyniki i skuteczność odpowiedniego instrumentu. Sprawozdanie to jest również przekazywane Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów.
2. Sprawozdanie roczne zawiera informacje za rok poprzedni dotyczące finansowanych działań, wyników monitorowania i oceny, zaangażowania stosownych partnerów oraz wykonania zobowiązań budżetowych i środków na płatności w podziale na kraje, regiony i sektory współpracy. Ocenia się w nim rezultaty unijnej pomocy finansowej, w miarę możliwości z wykorzystaniem konkretnych i mierzalnych wskaźników odzwierciedlających rolę pomocy w realizacji celów poszczególnych instrumentów. Jeśli chodzi o współpracę na rzecz rozwoju, w sprawozdaniu ocenia się także, w miarę możliwości i w stosownych przypadkach, przestrzeganie zasad skuteczności pomocy, w tym w odniesieniu do innowacyjnych instrumentów finansowych.
3. Sprawozdanie roczne, które zostanie przygotowane w 2021 r., musi zawierać skonsolidowane informacje ze sprawozdań rocznych odnoszących się do okresu 2014-2020 dotyczące wszelkiego finansowania regulowanego niniejszym rozporządzeniem, w tym informacje o zewnętrznych dochodach przeznaczonych na określony cel oraz wkładach na rzecz funduszy powierniczych; musi również zawierać podział wydatków według kraju beneficjenta, wykorzystania instrumentów finansowych, zobowiązań i płatności.
Artykuł 14
Wydatki na działania w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej
Roczne kwoty ogólnych wydatków związanych z działaniami w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej są szacowane w oparciu o przyjęte indykatywne dokumenty programowe. Środki finansowe przydzielane w kontekście instrumentów są objęte rocznym systemem identyfikacji opartym na metodyce OECD („wskaźniki z Rio”) - co nie wyklucza zastosowania dokładniejszych metod, o ile są one dostępne - włączonym do obowiązującej metodyki zarządzania wynikami programów Unii; system ten służy określaniu wysokości wydatków związanych z działaniami w dziedzinie klimatu i różnorodności biologicznej na poziomie programów działania oraz środków indywidualnych i środków specjalnych, o których mowa w art. 2 ust. 1, a także ich ujmowaniu w ocenach i sprawozdaniu rocznym.
Artykuł 15
Zaangażowanie zainteresowanych podmiotów z krajów beneficjentów
Komisja - każdorazowo gdy jest to możliwe i stosowne - zapewnia, by podczas procesu wdrażania należycie zasięgano opinii stosownych zainteresowanych podmiotów z krajów beneficjentów, w tym organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych, a także by podmioty te miały terminowy dostęp do właściwych informacji pozwalających im odgrywać istotną rolę w tym procesie.
TYTUŁ V
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 16
Procedura komitetowa
1. Komisję wspomagają komitety utworzone w ramach instrumentów. Komitety te są komitetami w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
W przypadku gdy opinia komitetu ma zostać uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, jeżeli przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniosą o to zwykłą większością głosów jego członkowie.
3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
W przypadku gdy opinia komitetu ma zostać uzyskana w drodze procedury pisemnej, procedura ta kończy się bez osiągnięcia rezultatu, jeżeli przed upływem terminu na wydanie opinii zdecyduje o tym przewodniczący komitetu lub wniosą o to zwykłą większością głosów jego członkowie.
4. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 8 rozporządzenia (UE) nr 182/2011 w związku z jego art. 5.
Przyjęta decyzja pozostaje w mocy w okresie obowiązywania przyjętego lub zmienionego dokumentu, programu działania lub środka.
5. Obserwator z EBI bierze udział w posiedzeniach komitetu, na których omawiane są sprawy dotyczące EBI.
Artykuł 17
Przegląd śródokresowy oraz ocena instrumentów
1. Komisja przedkłada sprawozdanie z przeglądu śródokresowego dotyczące wdrożenia każdego z instrumentów i wdrożenia niniejszego rozporządzenia nie później niż dnia 31 grudnia 2017 r. Sprawozdanie obejmuje okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. i koncentruje się na osiąganiu celów każdego instrumentu, z wykorzystaniem wskaźników pozwalających zmierzyć osiągnięte wyniki i skuteczność instrumentów.
W sprawozdaniu tym uwzględnia się ponadto - z myślą o osiągnięciu celów każdego z instrumentów - wartość dodaną każdego z nich, możliwości uproszczenia, wewnętrzną i zewnętrzną spójność, w tym komplementarność i synergie między instrumentami, dalszą zasadność wszystkich celów, oraz wkład środków w spójne działania zewnętrzne Unii i, w stosownych przypadkach, w realizację unijnych priorytetów w zakresie inteligentnego i trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Uwzględnia ono również wszelkie ustalenia i wnioski dotyczące długoterminowego wpływu instrumentów. Sprawozdanie zawiera również informacje na temat efektu mnożnikowego osiągniętego przez środki finansowe w ramach każdego z instrumentów finansowych.
Sprawozdanie to jest przygotowywane w konkretnym celu, jakim jest usprawnienie wdrażania pomocy Unii. Stanowi ono podstawę decyzji w zakresie przedłużania, zmiany lub zawieszania różnych rodzajów działań realizowanych w ramach instrumentów.
Sprawozdanie to zawiera również skonsolidowane informacje ze stosownych sprawozdań rocznych dotyczące wszelkiego finansowania regulowanego niniejszym rozporządzeniem, w tym informacje o zewnętrznych dochodach przeznaczonych na określony cel oraz wkładach na rzecz funduszy powierniczych; zawiera również podział wydatków według kraju beneficjenta, wykorzystania instrumentów finansowych, zobowiązań i płatności.
Komisja przygotuje końcowe sprawozdanie z oceny dotyczące lat 2014-2020 w ramach przeglądu okresowego kolejnego okresu finansowego.
2. Sprawozdanie z przeglądu śródokresowego, o którym mowa w ust. 1 akapit pierwszy, przedkłada się Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, w stosownych przypadkach, wraz z wnioskami ustawodawczymi przewidującymi wprowadzenie do instrumentów oraz niniejszego rozporządzenia niezbędnych zmian.
3. Podstawą oceny stopnia realizacji celów są wartości wskaźników z dnia 1 stycznia 2014 r.
4. Komisja wymaga od krajów partnerskich przekazania wszystkich niezbędnych danych i informacji umożliwiających monitorowanie i ocenę danych środków w świetle międzynarodowych zobowiązań w zakresie efektywności pomocy.
5. Wyniki i wpływ instrumentów w dłuższej perspektywie oraz trwałość ich efektów ocenia się zgodnie z zasadami i procedurami monitorowania, oceny i sprawozdawczości mającymi zastosowanie w danym momencie.
Artykuł 18
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 11 marca 2014 r.