NAŘÍZENÍ KOMISE V PŘENESENÉ PRAVOMOCI (EU) č. 528/2014
ze dne 12. března 2014,
kterým se doplňuje nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 575/2013, pokud jde o regulační technické normy pro rizika opcí jiná než rizika delta v rámci standardizovaného přístupu k tržním rizikům
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 575/2013 ze dne 26. června 2013 o obezřetnostních požadavcích na úvěrové instituce a investiční podniky a o změně nařízení (EU) č. 648/2012 (1), a zejména na čl. 329 odst. 3 třetí pododstavec, čl. 352 odst. 6 třetí pododstavec a čl. 358 odst. 4 třetí pododstavec uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
S ohledem na pověření obsažené v nařízení (EU) č. 575/2013 týkající se vypracování řady metod, jak zohlednit v požadavcích na kapitál u institucí kromě rizika delta i jiná rizika, a to „způsobem přiměřeným rozsahu a složitosti činností jednotlivých institucí v oblasti opcí a opčních listů“, je vhodné vypracovat přístupy, které budou mít rozdílnou úroveň složitosti a citlivosti vůči rizikům, čímž je instituce s různými profily budou moci vhodně využít. Vzhledem k tomu je vhodné stanovit tři následující přístupy, které budou odrážet narůstající složitost měření rizik jiných než rizik delta u opcí a opčních listů: i) zjednodušený přístup, ii) přístup Delta-plus, a iii) přístup podle scénáře. Tento rámec založený na třech přístupech z velké části provádí rámec pro jiná rizika než rizika delta stanovený Basilejským výborem pro bankovní dohled, a to s nezbytnými úpravami, které zohledňují nařízení (EU) č. 575/2013. Zajištění soudržnosti pravidel Unie s minimálními mezinárodně sjednanými standardy představuje přidanou hodnotu.
(2)
Vzhledem k tomu, že je nezbytné stanovit pro instituce, které uplatňují přístup Delta-plus, možnost, aby zacházely s nespojitými opcemi více rizikově-citlivým způsobem, mělo by být takovým institucím umožněno, aby za dodržení určitých podmínek využily kombinace přístupů stanovených k měření rizika opcí a opčních listů, a to nejen v rámci skupin, ale i v rámci jednotlivých právních subjektů. Aby se však zabránilo možnosti selektivního uplatňování přístupů ze strany institucí, jež by usilovaly o minimalizaci svých požadavků na kapitál, měla by být kombinace individuálních přístupů povolena pouze za podmínky, že instituce vymezí rozsah uplatnění jednotlivých přístupů před zahájením jejich uplatňování, aby bylo zajištěno jejich časově konzistentní uplatňování.
(3)
Rizika jiná než rizika delta u opcí a opčních listů mohou zahrnovat mimo jiné rizika vyplývající ze změn gama u nástrojů, na které je odkazováno jako na „riziko gama“ či „riziko konvexity“, jak je stanoveno v čl. 4 odst. 1 písm. a) tohoto nařízení, rizika vyplývající ze změn vega, na které je odkazováno jako na „riziko vega“ či „riziko volatility“, jak je stanoveno v čl. 4 odst. 1 písm. b) tohoto nařízení, rizika vyplývající ze změn úrokových sazeb, na která je odkazováno jako na „úrokové riziko“ či „riziko ró“, nelineárnosti, které nelze zachytit pomocí rizik gama, a riziko implikované korelace opcí či opčních listů na koš podkladových nástrojů. Z těchto rizik nabývají pouze rizika gama a vega takové významnosti, která odůvodňuje uložení požadavků na kapitál, dokonce i u složitě strukturovaných institucí, a tudíž by měly být ve výpočtu požadavků na kapitál ošetřeny pouze tyto typy rizik. Nařízení (EU) č. 575/2013 vyžaduje, aby instituce získaly povolení od příslušného orgánu dříve, než započnou s uplatňováním interního způsobu výpočtu rizika delta. Využití přístupů týkajících se jiných rizik než rizik delta má však být monitorováno a posuzováno v rámci dohledového přezkumu a postupu hodnocení institucí stanovených podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2013/36/EU (2). Větší složitost přístupu podle scénáře navíc vyžaduje bedlivější monitorování ze strany příslušných orgánů, a proto by využívání uvedeného přístupu institucemi mělo podléhat zvláštním podmínkám jak před jeho prvním využitím, tak i v jeho průběhu.
(4)
Vzhledem k tomu, že se článek 330 nařízení (EU) č. 575/2013, který se týká zacházení s úrokovými swapy pevných sazeb proti pohyblivým sazbám, použije pouze pro účely úrokového rizika, nemělo by k němu být u určitých finančních operací, jimiž jsou například swapce, přihlíženo.
(5)
Ustanovení tohoto nařízení jsou vzájemně úzce provázána, neboť upravují měření rizik jiných než rizik delta u opcí a opčních listů souvisejících s různými podkladovými nástroji. Za účelem zajištění souladu mezi těmito ustanoveními, která by měla vstoupit v platnost současně, a usnadnění komplexního pohledu a jednoduchého přístupu k nim osobám, na něž se vztahují tyto povinnosti, je žádoucí zahrnout všechny regulační technické normy požadované nařízením (EU) č. 575/2013 týkající se této oblasti do jediného nařízení.
(6)
Toto nařízení vychází z návrhu regulačních technických norem předložených Komisi Evropským orgánem pro bankovnictví.
(7)
Evropský orgán pro bankovnictví uskutečnil otevřené veřejné konzultace o návrzích regulačních technických norem, z nichž toto nařízení vychází, analyzoval potenciální související náklady a přínosy a požádal o stanovisko skupinu subjektů působících v bankovnictví zřízenou podle článku 37 nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1093/2010 (3),
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Vymezení požadavků na kapitál pro jiné riziko než riziko delta u opcí a opčních listů
1. Instituce vypočítávají požadavky na kapitál u tržního rizika souvisejícího s riziky jinými než rizikem delta u opcí a opčních listů podle požadavků čl. 329 odst. 3, čl. 352 odst. 6 a čl. 358 odst. 4 nařízení (EU) č. 575/2013 na základě jednoho z těchto přístupů:
a)
zjednodušeného přístupu stanoveného v článcích 2 a 3 tohoto nařízení;
b)
přístupu Delta-plus stanoveného v článcích 4, 5 a 6 tohoto nařízení;
c)
přístupu podle scénáře stanoveného v článcích 7, 8 a 9 tohoto nařízení.
2. Při výpočtu požadavků na kapitál na konsolidovaném základě mohou instituce využít kombinace různých přístupů. Instituce mohou individuálně využít pouze kombinace přístupu podle scénáře a přístupu Delta-plus, pokud jsou splněny podmínky stanovené v článcích 4 až 9.
3. Pro účely výpočtu podle odstavce 1 postupují instituce takto:
a)
rozloží koše opcí či opčních listů na jejich základní složky;
b)
rozloží caps a floors či jiné opce, které se vztahují k úrokovým sazbám k různým datům, na řetězec nezávislých opcí týkajících se rozdílných období (tzv. caplet a floorlets);
c)
s opcemi a opčními listy na úrokové swapy pevných sazeb proti pohyblivým sazbám zacházejí jako s opcemi či opčními listy na příslušnou pevnou úrokovou sazbu;
d)
s opcemi a opčními listy, které se vztahují k více než jednomu podkladovému nástroji z podkladových nástrojů uvedených v čl. 5 odst. 3, zacházejí jako s košem opcí či opčních listů, kde každá opce má jeden samostatný podkladový nástroj.
Článek 2
Podmínky uplatnění zjednodušeného přístupu
Instituce, které nakupují pouze opce a opční listy, mohou využít pouze zjednodušeného přístupu.
Článek 3
Vymezení požadavků na kapitál podle zjednodušeného přístupu
1. Instituce uplatňující zjednodušený přístup provedou výpočet požadavků na kapitál souvisejících s riziky jinými než delta u nákupních a prodejních opcí či opčních listů jako vyšší z hodnot v rozmezí nula a rozdílu následujících hodnot:
a)
hrubá částka, jak je uvedena v odstavcích 2 až 5;
b)
částka odpovídající váženému riziku delta, která se vypočítá z tržní hodnoty podkladového nástroje vynásobené deltou a poté vynásobené jednou z následujících příslušných vah:
i)
v případě specifického či obecného kapitálového rizika či úrokového rizika váhou podle kapitoly 2 části třetí hlavy IV nařízení (EU) č. 575/2013;
ii)
v případě rizika komodity váhou podle kapitoly 4 části třetí hlavy IV nařízení (EU) č. 575/2013 a
iii)
v případě měnového rizika váhou podle kapitoly 3 části třetí hlavy IV nařízení (EU) č. 575/2013.
2. V případě opcí a opčních listů, na které se vztahuje jedna z následujících dvou kategorií, se hrubá částka uvedená v odstavci 1 stanoví podle odstavců 3 až 4:
a)
má-li kupující neomezené právo koupě podkladového nástroje za předem určenou cenu k okamžiku vypršení lhůty či kdykoli před ním a pokud je prodávající povinen splnit poptávku kupujícího (jednoduché nákupní opce či jednoduché nákupní opční listy);
b)
má-li kupující neomezené právo prodeje podkladového nástroje stejným způsobem, jak je uvedeno v písmeni a) (jednoduché prodejní opce či jednoduché prodejní opční listy).
3. Hrubá částka uvedená v odstavci 1 se vypočítá jako maximální hodnota mezi nulou a tržní hodnotou podkladového cenného papíru vynásobená součtem specifických a obecných tržních rizik u požadavků na kapitál pro podkladový nástroj, od které je odečtena výše zisku, je-li uskutečněn, vyplývajícího z okamžité realizace opce (zpeněžení), je-li splněna jedna z následujících podmínek:
a)
opce či opční list obsahuje právo prodeje podkladového nástroje (tzv. dlouhý prodej) a je spojena s kapitálovými investicemi do podkladového nástroje (tzv. dlouhá pozice v podkladovém nástroji);
b)
opce či opční list obsahuje právo nákupu podkladového nástroje (tzv. dlouhý nákup) a je spojena se závazkem prodeje kapitálových investic do podkladového nástroje (tzv. krátká pozice v podkladovém nástroji).
4. Obsahuje-li opce či opční list právo nákupu podkladového nástroje (dlouhý nákup) či právo prodeje podkladového nástroje (tzv. dlouhý prodej), je hrubá částka podle odstavce 1 menší z těchto dvou částek:
a)
tržní hodnota podkladového cenného papíru vynásobená součtem specifických a obecných požadavků na tržní rizika týkajících se podkladového nástroje;
b)
hodnota pozice stanovená podle přecenění tržní hodnotou nebo pomocí modelu, jak je stanoveno v čl. 104 odst. 2 písm. b) a c) nařízení (EU) č. 575/2013 (tržní hodnota opce nebo opčního listu).
5. V případě všech typů opcí nebo opčních listů, které nedisponují vlastnostmi uvedenými v odstavci 2, se za tržní hodnotu opce či opčního listu považuje hrubá částka uvedená v odstavci 1.
Článek 4
Přehled vymezení požadavků na kapitál podle přístupu Delta-plus
1. Pokud se instituce rozhodnou uplatňovat přístup Delta-plus pro opce a opční listy, jejichž gama je spojitou funkcí ceny podkladového nástroje a jejichž vega je spojitou funkcí implikované volatility (spojité opce a opční listy), vypočítají se požadavky na kapitál pro jiná rizika než rizika delta u opcí a opčních listů jako součet následujících požadavků:
a)
požadavků na kapitál týkajících se parciální derivace delta podle ceny podkladového nástroje, který je u dluhopisových opcí či opčních listů parciální derivací delta podle výnosů do období splatnosti podkladového dluhopisu, a u swapcí parciální derivací delta podle sazby swapů;
b)
požadavku týkajícího se parciální derivace prvního řádu opce či opčního listu podle implikované volatility.
2. Implikovaná volatilita se považuje za hodnotu volatility vzorce ocenění opce či opčního listu, u něhož je za určitého modelu ocenění a výše všech dalších seznatelných parametrů ovlivňujících ocenění teoretická cena opce či opčního listu rovna tržní hodnotě takové opce či opčního listu, přičemž tržní hodnotou se rozumí tržní hodnota ve smyslu čl. 3 odst. 4.
3. Požadavky na kapitál pro rizika jiná než rizika delta týkající se nespojitých opcí či opčních listů se vymezují takto:
a)
v případě koupě opcí či opčních listů jako maximální částka mezi nulou a rozdílem těchto hodnot:
i)
tržní hodnota opce či opčního listu ve smyslu čl. 3 odst. 4;
ii)
rizikově vážená hodnota odpovídající hodnotě delta ve smyslu čl. 3 odst. 1 písm. b);
b)
v případě prodeje opcí či opčních listů jako maximální částka mezi nulou a rozdílem těchto hodnot:
i)
příslušná tržní hodnota podkladového nástroje, jež se považuje buď za maximální možnou platbu k okamžiku splatnosti, je-li smluvně stanovena, či tržní hodnota podkladového nástroje či efektivní pomyslná tržní hodnota, není-li maximální možná platba stanovena smluvně;
ii)
rizikově vážená hodnota odpovídající hodnotě delta ve smyslu čl. 3 odst. 1 písm. b).
4. Hodnota gama a vega využitá při výpočtu požadavků na kapitál se vypočítá s využitím vhodného modelu oceňování, jak je uvedeno v čl. 329 odst. 1, čl. 352 odst. 1 a čl. 358 odst. 3 nařízení (EU) č. 575/2013. Nelze-li podle tohoto odstavce hodnotu gama či vega vypočítat, provede se výpočet požadavků na kapitál u rizik jiných než rizik delta podle odstavce 3.
Článek 5
Vymezení požadavků na kapitál pro riziko gama podle přístupu Delta-plus
1. Pro účely čl. 4 odst. 1 písm. a) se požadavky na kapitál pro riziko gama vypočítají podle následujících návazných kroků:
a)
u každé individuální opce či opčního listu se vypočítá dopad gama;
b)
provede se součet dopadů gama na individuální opce nebo opční listy, které odkazují na stejný samostatný typ podkladového nástroje;
c)
absolutní hodnota součtu všech záporných hodnot vyplývající z kroku b) stanoví požadavky na kapitál pro riziko gama. Ke kladným hodnotám, jež jsou výsledkem kroku b), se nepřihlíží.
2. Pro účely kroku podle odst. 1 písm. a) se vypočítají dopady gama podle vzorce uvedeného v příloze I.
3. Pro účely kroku podle odst. 1 písm. b) se za samostatné typy podkladového nástroje považují:
a)
v případě úroků v stejné měně: jednotlivá časová pásma splatnosti, jak jsou uvedena v tabulce č. 2 v článku 339 nařízení (EU) č. 575/2013;
b)
v případě kapitálových a akciových indexů: jednotlivé trhy vymezené v pravidlech, která mají být vypracována podle čl. 341 odst. 3 nařízení (EU) č. 575/2013;
c)
v případě měn a zlata: jednotlivé měnové páry a zlato;
d)
v případě komodit: komodity, které jsou považovány za stejné, jak je stanoveno v čl. 357 odst. 4 nařízení (EU) č. 575/2013.
Článek 6
Vymezení požadavků na kapitál pro riziko vega podle přístupu Delta-plus
Pro účely čl. 4 odst. 1 písm. b) se požadavky na kapitál pro riziko vega vypočítají podle následujících návazných kroků:
a)
pro každou individuální opci se stanoví hodnota vega;
b)
pro každou individuální opci se vypočítá předpokládaný kladný/záporný 25 % posun implikované volatility, přičemž implikovaná volatilita je vykládána ve smyslu čl. 4 odst. 2;
c)
pro každou individuální opci se hodnota vega, která je výsledkem kroku podle písm. a), vynásobí odhadovaným posunem implikované volatility, který vyplyne z kroku podle písmene b);
d)
pro každý samostatný typ podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se provede součet hodnot vyplývajících z kroku podle písmene c);
e)
součet absolutních hodnot, jež jsou výsledkem kroku podle písmene d), určuje celkové požadavky na kapitál pro riziko vega.
Článek 7
Podmínky uplatnění přístupu podle scénáře
Instituce mohou použít přístup podle scénáře, splňují-li veškeré tyto požadavky:
a)
zřídily jednotku řízení rizika, která monitoruje riziko portfolia opcí instituce a o výsledcích své činnosti podává zprávu vedení;
b)
příslušným orgánům oznámily předem vymezený rozsah expozic, na který se tento přístup bude soustavně uplatňovat;
c)
výsledky postupu podle scénáře jsou součástí interních zpráv pro vedení instituce.
Instituce pro účely písmene c) vymezí přesné pozice, na které se vztahuje přístup podle scénáře, včetně typu produktu či identifikovaných pracovišť a portfolia, rozlišitelný přístup řízení rizik, který se uplatní ve vztahu k těmto pozicím, vyčleněné IT aplikace, které se využívají pro tyto pozice, a odůvodnění, proč se na takové pozice vztahuje přístup podle scénáře ve srovnání s pozicemi, pro něž byly určeny jiné přístupy.
Článek 8
Vymezení matice scénáře v přístupu podle scénáře
1. Instituce vymezí u každého samostatného typu podkladového nástroje, jak je uveden v čl. 5 odst. 3, matici scénáře obsahující soubor scénářů.
2. První dimenze matice scénáře se týká změny ceny podkladového nástroje spočívající v jejím zvýšení či snížení oproti stávající hodnotě. Tato škála změn se skládá:
a)
v případě úrokových opcí a opčních listů z kladné/záporné předpokládané změny úrokové sazby stanovené v pátém sloupci tabulky č. 2 v článku 339 nařízení (EU) č. 575/2013;
b)
v případě kapitálových opcí či kapitálových opčních listů nebo opcí či opčních listů na kapitálové indexy z kladné/záporné váhy uvedené v článku 343 nařízení (EU) č. 575/2013;
c)
v případě měnových opcí či opčních listů a opcí či opčních listů ve zlatě z kladné/záporné váhy uvedené v článku 351 nařízení (EU) č. 575/2013 nebo případně z kladné/záporné váhy uvedené v článku 354 nařízení (EU) č. 575/2013;
d)
v případě opcí (opčních listů) na komodity z kladné/záporné váhy uvedené v čl. 360 odst. 1 písm. a) nařízení (EU) č. 575/2013.
3. Scénáře změny ceny podkladového nástroje se vymezí mřížkou minimálně sedmi bodů, které zahrnují stávající pozorování a rozdělují pásma uvedená v odstavci 2 do rovnoměrně rozložených intervalů.
4. Druhou dimenzi matice scénáře vymezují změny volatility. Pásmo změn volatility se pohybuje v rozsahu plus/mínus 25 % implikované volatility ve smyslu odkazu čl. 4 odst. 2. Takové pásmo změn se rozdělí minimálně do mřížky o třech bodech, které zahrnují 0 % změnu, přičemž pásmo je rozděleno do rovnoměrně rozložených intervalů.
5. Matice scénáře je vymezena veškerými možnými kombinacemi bodů podle odstavců 3 a 4. Každá kombinace představuje jeden scénář.
Článek 9
Vymezení požadavků na kapitál v přístupu podle scénáře
Požadavky na kapitál týkající se jiných rizik než rizik delta u opcí a opčních listů se v případě přístupu podle scénáře vypočítají podle následujících návazných kroků:
a)
v případě každé individuální opce či opčního listu se použijí k výpočtu simulované čisté ztráty nebo zisku odpovídající příslušnému scénáři všechny scénáře, na které se odkazuje v článku 8. Při této simulaci se využije metod plného přecenění, simulace změn ceny s využitím modelů ocenění, aniž by se využila lokální aproximace takových modelů;
b)
v případě každého samostatného typu podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se provede souhrn hodnot získaných z výpočtu podle písmene a) týkajících se jednotlivých scénářů;
c)
v případě každého samostatného typu podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se příslušný scénář vypočítá jako scénář, pro který byly v případě hodnot stanovených podle písmene b) vypočítány největší ztráty, nebo nejmenší zisky, nejsou-li ztráty žádné;
d)
v případě každého samostatného typu podkladového nástroje ve smyslu čl. 5 odst. 3 se požadavky na kapitál vypočítají podle vzorce uvedeného v příloze II;
e)
celkové požadavky na kapitál v případě rizika jiného než rizika delta u opcí a opčních listů jsou součtem požadavků na kapitál získaných z výpočtu uvedeného v kroku podle písmene d) pro všechny samostatné typy podkladových nástrojů ve smyslu čl. 5 odst. 3.
Článek 10
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 12. března 2014.
ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 528/2014
z dnia 12 marca 2014 r.
uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 w odniesieniu do regulacyjnych standardów technicznych dotyczących ryzyka związanego z opcjami innego niż ryzyko delta w ramach standardowego podejścia do ryzyka rynkowego
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (1), w szczególności jego art. 329 ust. 3 akapit trzeci, art. 352 ust. 6 akapit trzeci i art. 358 ust. 4 akapit trzeci,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W świetle zawartego w rozporządzeniu (UE) nr 575/2013 upoważnienia do opracowania zakresu metod w celu uwzględniania w wymogach instytucji w zakresie funduszy własnych pozostałych rodzajów ryzyka - innych niż ryzyko delta, „w sposób proporcjonalny do skali i złożoności działań instytucji w obszarze opcji i warrantów”, należy opracować podejścia o różnym poziomie złożoności i wrażliwości na ryzyko, które mogą być odpowiednie dla różnych rodzajów instytucji. Należy zatem przewidzieć następujące trzy rodzaje podejścia, o rosnącym stopniu złożoności, w celu pomiaru ryzyka opcji i warrantów innego niż ryzyko delta: (i) metodę uproszczoną; (ii) metodę delta plus; oraz (iii) metodę opierającą się na scenariuszu. Te oparte na trzech metodach ramy w dużej mierze wdrażają ramy Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego (BCBS) dotyczące ryzyka innego niż ryzyko delta, z niezbędnymi zmianami uwzględniającymi rozporządzenie (UE) nr 575/2013. Dodatkową korzyścią w przypadku tego rozwiązania jest zapewnienie spójności między przepisami unijnymi, a uzgodnionymi na arenie międzynarodowej minimalnymi normami.
(2)
Biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia instytucjom stosującym podejście delta plus możliwości traktowania opcji cechujących się brakiem ciągłości w sposób w większym stopniu uwzględniający kwestię ich wrażliwości na ryzyko, instytucje powinny mieć możliwość łączenia przedstawionych metod pomiaru ryzyka związanego z opcjami i warrantami po spełnieniu określonych warunków nie tylko w ramach grup, ale również w ramach odrębnych podmiotów prawnych. Aby uniknąć możliwości wybiórczego stosowania poszczególnych metod przez instytucje w celu ograniczenia do minimum wymogów w zakresie funduszy własnych mających do nich zastosowanie, łączenie różnych metod na zasadzie indywidualnej powinno być jednak dopuszczalne wyłącznie pod warunkiem, że dane instytucje określą zakres stosowania każdej metody zanim zaczną z niej korzystać, aby zapewnić jej spójne stosowanie w długim okresie.
(3)
Ryzyko związane z opcjami i warrantami inne niż ryzyko delta może obejmować, ale nie ogranicza się do, ryzyka wynikającego ze zmian współczynnika gamma danego instrumentu, określanego jako „ryzyko gamma” lub „ryzyko wypukłości”, opisanego w art. 4 ust. 1 lit. a) niniejszego rozporządzenia, ryzyka wynikającego ze zmian jego współczynnika vega, określanego jako „ryzyko vega” lub „ryzyko zmienności”, opisanego w art. 4 ust. 1 lit. b) niniejszego rozporządzenia, ryzyka wynikającego ze zmian stóp procentowych, określanego jako „ryzyko stopy procentowej” lub „ryzyko rho”, przypadków nieliniowego charakteru, które nie mogą być ujęte w ramach ryzyka gamma, oraz ryzyka założonych korelacji między opcjami lub warrantami koszykowymi. Spośród wymienionych rodzajów ryzyka jedynie ryzyko gamma i vega jest dostatecznie istotne, aby uzasadnić zastosowanie wymogów w zakresie funduszy własnych, nawet w odniesieniu do instytucji o bardziej złożonej strukturze, dlatego też tylko te rodzaje ryzyka powinny zostać uwzględnione w obliczeniach wymogów w zakresie funduszy własnych. Rozporządzenie (UE) nr 575/2013 zobowiązuje instytucje do uzyskania uprzedniego zezwolenia właściwych organów na stosowanie modelu wewnętrznego do obliczania współczynnika delta. Stosowanie metod dotyczących ryzyka związanego z opcjami innego niż ryzyko delta ma być monitorowane i oceniane w ramach przeglądu nadzorczego i procedury oceny instytucji przewidzianych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE (2). Ponadto większa złożoność metody opierającej się na scenariuszu wymaga ściślejszego monitorowania przez właściwe organy, a w związku z tym jej stosowanie przez instytucje powinno podlegać określonym warunkom stosowania, zarówno przed jej pierwszym zastosowaniem, jak i na bieżąco.
(4)
Z uwagi na fakt, że przepisy art. 330 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 dotyczącego postępowania ze swapami stałych stóp procentowych przechodzących w zmienne stopy procentowe stosuje się wyłącznie „do celów związanych z ryzykiem stopy procentowej”, przepisy te nie powinny być brane pod uwagę w przypadku niektórych instrumentów finansowych, takich jak opcje swapowe.
(5)
Przepisy zawarte w niniejszym rozporządzeniu są ze sobą ściśle powiązane, ponieważ dotyczą pomiaru ryzyka opcji i warrantów związanego z różnymi instrumentami bazowymi innego niż ryzyko delta. Aby zapewnić spójność między tymi przepisami, które powinny wejść w życie w tym samym czasie, oraz aby ułatwić całościowy wgląd w te przepisy i łatwy dostęp do nich osobom podlegającym tym obowiązkom, wskazane jest włączenie do jednego rozporządzenia wszystkich wymaganych na mocy rozporządzenia (UE) nr 575/2013 regulacyjnych standardów technicznych dotyczących tej kwestii.
(6)
Podstawę niniejszego rozporządzenia stanowi projekt regulacyjnych standardów technicznych przedstawiony Komisji przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego.
(7)
Europejski Urząd Nadzoru Bankowego przeprowadził otwarte konsultacje społeczne na temat projektu regulacyjnych standardów technicznych, które stanowią podstawę niniejszego rozporządzenia, dokonał analizy potencjalnych powiązanych kosztów i korzyści oraz zwrócił się o wydanie opinii do Bankowej Grupy Interesariuszy ustanowionej zgodnie z art. 37 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 (3),
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Ustalenie wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka związanego z opcjami i warrantami innego niż ryzyko delta
1. Instytucje obliczają swoje wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka rynkowego związanego z opcjami i warrantami innego niż ryzyko delta zgodnie z art. 329 ust. 3, art. 352 ust. 6 i art. 358 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, stosując jedną z następujących metod:
a)
metodę uproszczoną opisaną w art. 2 i 3 niniejszego rozporządzenia;
b)
metodę delta plus opisaną w art. 4, 5 i 6 niniejszego rozporządzenia;
c)
metodę opierającą się na scenariuszu opisaną w art. 7, 8 i 9 niniejszego rozporządzenia.
2. Obliczając wymogi w zakresie funduszy własnych na zasadzie skonsolidowanej instytucje mogą łączyć stosowanie różnych metod. Na zasadzie indywidualnej instytucje mogą łączyć jedynie metodę opierającą się na scenariuszu i metodę delta plus, o ile warunki określone w art. 4-9 zostały spełnione.
3. Do celów dokonywania obliczeń, o których mowa w ust. 1, instytucje podejmują następujące działania:
a)
rozkładają koszyki opcji i warrantów na ich elementy bazowe;
b)
rozkładają górne i dolne limity lub inne opcje, które dotyczą stóp procentowych obowiązujących w różnych okresach, w łańcuch niezależnych opcji dotyczących różnych okresów (górne i dolne limity);
c)
przekształcają opcje lub warranty na swapy stałych stóp procentowych przechodzących w zmienne stopy procentowe w opcje lub warranty na pozycję swapu o stałej stopie procentowej;
d)
traktują opcje lub warranty dotyczące więcej niż jednego instrumentu bazowego spośród tych opisanych w art. 5 ust. 3 jak koszyki opcji lub warrantów, w ramach których każda opcja posiada jeden określony instrument bazowy.
Artykuł 2
Warunki stosowania metody uproszczonej
Instytucje, które nabywają wyłącznie opcje i warranty, mogą stosować tylko metodę uproszczoną.
Artykuł 3
Ustalanie wymogów w zakresie funduszy własnych zgodnie z metodą uproszczoną
1. Instytucje stosujące metodę uproszczoną ustalają swoje wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu innego niż ryzyko delta ryzyka związanego z opcjami lub gwarancjami kupna i sprzedaży na poziomie odpowiadającym zeru lub różnicy między następującymi wartościami, jeżeli jest wyższa od zera:
a)
kwota brutto opisana w ust. 2-5;
b)
ważona ryzykiem kwota ekwiwalentu delta, którą oblicza się, mnożąc wartość rynkową instrumentu bazowego przez wartość współczynnika delta, a następnie przez wysokość jednego z następujących wskaźników korygujących:
(i)
w odniesieniu do określonego i ogólnego ryzyka związanego z inwestowaniem w akcje lub ryzyka stopy procentowej, wskaźnika określonego zgodnie z częścią trzecią tytuł IV rozdział 2 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
(ii)
w odniesieniu do ryzyka cen towarów, wskaźnika określonego zgodnie z częścią trzecią tytuł IV rozdział 4 rozporządzenia (UE) nr 575/2013; oraz
(iii)
w odniesieniu do ryzyka walutowego, wskaźnika określonego zgodnie z częścią trzecią tytuł IV rozdział 3 rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
2. W przypadku opcji i warrantów należących do jednej z następujących dwóch kategorii kwotę brutto, o której mowa w ust. 1, ustala się zgodnie z przepisami ust. 3-4:
a)
jeżeli nabywcy przysługuje bezwarunkowe prawo do nabycia składnika aktywów bazowych po wcześniej ustalonej cenie w dniu wygaśnięcia lub w dowolnym terminie przed dniem wygaśnięcia, oraz jeżeli sprzedawca jest zobowiązany do spełnienia żądania nabywcy („proste opcje lub gwarancje kupna”);
b)
jeżeli nabywcy przysługuje bezwarunkowe prawo do sprzedaży składnika aktywów bazowych w sposób opisany w lit. a) („proste opcje lub gwarancje sprzedaży”).
3. Wysokość kwoty brutto, o której mowa w ust. 1, oblicza się, mnożąc maksymalną wartość odpowiadającą kwocie od zera do wartości rynkowej składnika aktywów bazowych przez sumę wymogów w zakresie szczególnego i ogólnego ryzyka rynkowego funduszy własnych wyznaczonych dla instrumentu bazowego i odejmując kwotę zysku, o ile występuje, uzyskaną dzięki natychmiastowemu wykonaniu opcji („wysoka wartość wewnętrzna”), o ile spełniono jeden z następujących warunków:
a)
opcja lub warrant obejmuje prawo do sprzedaży składnika aktywów bazowych („długa opcja sprzedaży”) oraz jest powiązana z udziałami w składniku aktywów bazowych („pozycja długa w instrumencie bazowym”);
b)
opcja lub warrant obejmuje prawo do nabycia składnika aktywów bazowych („długa opcja kupna”) oraz jest powiązana z obietnicą sprzedaży udziałów w instrumencie bazowym („pozycja krótka w składniku aktywów bazowych”).
4. Jeżeli opcja lub warrant obejmuje prawo do nabycia składnika aktywów bazowych („długa opcja kupna”) lub prawo do sprzedaży składnika aktywów bazowych („długa opcja sprzedaży”), kwota brutto, o której mowa w ust. 1, odpowiada niższej z następujących dwóch:
a)
wartości rynkowej składnika aktywów bazowych pomnożonej przez sumę określonych i ogólnych rynkowych wymogów w zakresie funduszy własnych wyznaczonych dla składnika aktywów bazowych;
b)
wartości pozycji wyliczonej za pomocą metodą wyceny według wartości rynkowej lub metodą wyceny według modelu, zgodnie z art. 104 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia (UE) nr 575/2013 („wartość rynkowa opcji lub warrantu”).
5. W przypadku wszystkich rodzajów opcji lub warrantów, które nie wykazują właściwości opisanych w ust. 2, kwota brutto, o której mowa w ust. 1, odpowiada wartości rynkowej danej opcji lub warrantu.
Artykuł 4
Ogólne informacje na temat sposobu ustalania wymogów w zakresie funduszy własnych zgodnie z metodą delta plus
1. Jeżeli instytucje zdecydują się stosować metodę delta plus w odniesieniu do opcji i warrantu, których współczynniki gamma są stałą funkcją ceny instrumentu bazowego i których współczynniki vega są stałą funkcją implikowanej zmienności („stałe opcje i warranty”), wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka związanego z opcjami lub warrantami innego niż ryzyko delta oblicza się jako sumę następujących wymogów:
a)
wymogów w zakresie funduszy własnych ustanowionych w odniesieniu do częściowych instrumentów pochodnych delta odnoszących się do ceny instrumentów bazowych, które w przypadku opcji lub warrantów na obligacje odpowiadają wymogom ustanowionym w odniesieniu do częściowych instrumentów pochodnych delta odnoszących się do rentowności do wykupu obligacji uprzywilejowanej, a w przypadku opcji swapowych - wymogom ustanowionym w odniesieniu do częściowych instrumentów pochodnych delta odnoszących się do stopy swapu;
b)
wymogu ustanowionego w odniesieniu do pierwszego częściowego instrumentu pochodnego wartości opcji lub warrantów w odniesieniu do implikowanej zmienności.
2. Implikowaną zmienność postrzega się jako wartość zmienności w formule cenowej opcji lub warrantu, dla której - przy ustalonym modelu wyceny i przy stałym poziomie wszystkich innych możliwych do zmierzenia parametrów cenowych - teoretyczna cena opcji lub warrantu stanowi równowartość jej wartości rynkowej, przy czym „wartość rynkową” definiuje się zgodnie z przepisami art. 3 ust. 4.
3. Wymogi w zakresie funduszy własnych obowiązujących w odniesieniu do innego niż ryzyko delta ryzyka związanego z opcjami i warrantami, które nie mają ciągłego charakteru, oblicza się w następujący sposób:
a)
jeżeli opcje lub warranty zostały nabyte, wymogi w zakresie funduszy własnych odpowiadają zeru lub różnicy między następującymi wartościami, jeżeli jest wyższa od zera:
(i)
wartością rynkową opcji lub warrantu w rozumieniu art. 3 ust. 4;
(ii)
ważoną ryzykiem kwotą ekwiwalentu delta w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b);
b)
jeżeli opcje lub warranty zostały sprzedane, wymogi w zakresie funduszy własnych odpowiadają zeru lub różnicy między następującymi kwotami, jeżeli jest wyższa od zera:
(i)
wartością rynkową składnika aktywów bazowych, która odpowiada maksymalnej możliwej kwocie płatności w dniu wygaśnięcia, jeżeli została ona określona w umowie, lub wartości rynkowej składnika aktywów bazowych lub efektywnej wartości referencyjnej, jeżeli możliwa kwota płatności nie została określona w umowie;
(ii)
ważoną ryzykiem kwotą ekwiwalentu delta w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b).
4. Wartość współczynników gamma i vega wykorzystywanych w obliczeniach wymogów w zakresie funduszy własnych oblicza się zgodnie z odpowiednim modelem wyceny, o którym mowa w art. 329 ust. 1, art. 352 ust. 1 i art. 358 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 575/2013. W przypadku braku możliwości obliczenia wartości współczynnika gamma lub vega zgodnie z postanowieniami tego ustępu, wysokość wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka innego niż ryzyko delta oblicza się zgodnie z przepisami ust. 3.
Artykuł 5
Ustalanie wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka gamma zgodnie z metodą delta plus
1. Do celów art. 4 ust. 1 lit. a) wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka gamma oblicza się zgodnie z procedurą składającą się z następujących etapów:
a)
w odniesieniu do każdej opcji lub warrantu oblicza się wpływ współczynników gamma;
b)
wpływ współczynników gamma poszczególnych opcji lub warrantów, które odnoszą się do tego samego rodzaju odrębnego instrumentu bazowego, jest sumowany;
c)
wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka gamma odpowiadają bezwzględnej wartości sumy wszystkich ujemnych wartości wynikających z etapu b). Dodatnie wartości wynikające z etapu b) są pomijane.
2. Do celów etapu opisanego w ust. 1 lit. a) wpływ współczynników gamma oblicza się zgodnie ze wzorem opisanym w załączniku I.
3. Do celów etapu opisanego w ust. 1 lit. b) za rodzaj odrębnego instrumentu bazowego uznaje się:
a)
w przypadku stóp procentowych w tej samej walucie: każdy przedział zapadalności wskazany w tabeli 2 w art. 339 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
b)
w przypadku akcji i indeksów giełdowych: każdy rynek wskazany w przepisach opracowywanych zgodnie z art. 341 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
c)
w przypadku walut obcych i złota: każdą parę walut i złoto;
d)
w przypadku towarów: towary uznane za identyczne zgodnie z art. 357 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
Artykuł 6
Ustalanie wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka vega zgodnie z metodą delta plus
Do celów art. 4 ust. 1 lit. b) wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka vega oblicza się zgodnie z procedurą składającą się z następujących etapów:
a)
w odniesieniu do każdej opcji ustala się wartość współczynnika vega;
b)
w odniesieniu do każdej opcji oblicza się implikowaną zmienność przy założeniu, że przyczyni się ona do przesunięcia wartości o +/- 25 %, przy czym definicja implikowanej zmienności odpowiada definicji przedstawionej w art. 4 ust. 2;
c)
w odniesieniu do każdej opcji wartość współczynnika vega wynikającą z etapu opisanego w lit. a) mnoży się przez założoną wartość przesunięcia implikowanej zmienności wyliczoną w lit. b);
d)
w odniesieniu do każdego rodzaju odrębnego instrumentu bazowego w rozumieniu art. 5 ust. 3 sumuje się wartości wynikające z etapu opisanego w lit. c);
e)
suma wartości bezwzględnych wynikających z etapu opisanego w lit. d) daje łączny wymóg w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka vega.
Artykuł 7
Warunki stosowania metody opierającej się na scenariuszu
Instytucje mogą stosować metodę opierającą się na scenariuszu, jeżeli spełniły wszystkie poniższe wymagania:
a)
utworzyły jednostkę do spraw kontroli ryzyka, która monitoruje ryzyko związane z portfelem opcji instytucji i przekazuje odpowiednie rezultaty kierownictwu;
b)
przekazały właściwym organom informacje o wcześniej ustalonym zakresie ekspozycji, które mają zostać objęte przedmiotową metodą w sposób spójny w długim okresie;
c)
uwzględniają wyniki uzyskane dzięki zastosowaniu metody opierającej się na scenariuszu w sprawozdaniach wewnętrznych przekazywanych kadrze kierowniczej wyższego szczebla instytucji.
Do celów lit. c) instytucje wskazują konkretne pozycje, które będą objęte podejściem opartym na scenariuszu, w tym rodzaj produktu lub odpowiednią jednostkę i portfel, specyficzną metodę zarządzania ryzykiem stosowaną w odniesieniu do takich pozycji i specjalną aplikację IT do ich obsługi, a także uzasadnienie przydzielenia do tych pozycji metody opierającej się na scenariuszu w porównaniu z pozycjami przydzielonymi do pozostałych metod.
Artykuł 8
Definicja matrycy scenariusza przewidzianej w podejściu opierającym się na scenariuszu
1. Dla każdego rodzaju odrębnego instrumentu bazowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3 instytucja sporządza matrycę scenariusza zawierającą zestaw scenariuszy.
2. Pierwszy wymiar matrycy scenariusza obejmuje zmiany cen w instrumentach bazowych skutkujące podwyższeniem lub obniżeniem ich aktualnej wartości. Zakres tych zmian obejmuje:
a)
w przypadku opcji lub warrantów na stopy procentowe, zwiększenie/zmniejszenie założonych stóp procentowych wskazanych w kolumnie 5 tabeli 2 w art. 339 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
b)
w przypadku opcji i warrantów na akcje lub indeksy akcyjne, zwiększenie/zmniejszenie wskaźnika korygującego przewidzianego w art. 343 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
c)
w przypadku opcji lub warrantów walutowych i na złoto, zwiększenie/zmniejszenie wskaźnika korygującego określonego w art. 351 rozporządzenia (UE) nr 575/2013 lub, w stosownych przypadkach, zwiększenie/zmniejszenie wskaźnika korygującego określonego w art. 354 rozporządzenia (UE) nr 575/2013;
d)
w przypadku opcji (warrantów) towarowych, zwiększenie/zmniejszenie wskaźnika korygującego określonego w art. 360 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
3. Scenariusze zmiany cen w instrumencie bazowym opracowuje się na bazie siatki składającej się co najmniej z siedmiu punktów, która uwzględnia wyniki bieżących obserwacji i umożliwia podzielenie zakresu, o którym mowa w ust. 2, na równe części.
4. Drugi wymiar matrycy scenariusza definiuje się w oparciu o zmiany zmienności. Zakres zmian poziomu zmienności utrzymuje się w granicach ± 25 % implikowanej zmienności, przy czym definicja implikowanej zmienności odpowiada definicji przedstawionej w art. 4 ust. 2. Zakres ten dzieli się na równe części na siatce składającej się co najmniej z trzech punktów, które uwzględniają punkt zakładający wprowadzenie zmiany o 0 %.
5. Matryca scenariusza obejmuje wszelkie możliwe kombinacje punktów, o których mowa w ust. 3 i 4. Każda kombinacja stanowi jeden scenariusz.
Artykuł 9
Ustalanie wymogów w zakresie funduszy własnych zgodnie z metodą opierającą się na scenariuszu
Zgodnie z metodą opierającą się na scenariuszu wymogi w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka związanego z opcjami i warrantami innego niż ryzyko delta oblicza się zgodnie procedurą składającą się z następujących etapów:
a)
w odniesieniu do każdej indywidualnej opcji lub warrantu stosuje się wszystkie scenariusze, o których mowa w art. 8, w celu obliczenia symulowanej straty lub zysku netto dla każdego scenariusza. Wspomnianą symulację przeprowadza się, korzystając z pełnych modeli aktualizacji wyceny, poprzez symulację zmiany cen dzięki stosowaniu modeli wyceny bez korzystania z lokalnych przybliżeń tych modeli;
b)
w odniesieniu do każdego rodzaju odrębnego instrumentu bazowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3, agreguje się wartości obliczone zgodnie z lit. a), które odnoszą się do poszczególnych scenariuszy;
c)
w odniesieniu do każdego rodzaju odrębnego instrumentu bazowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3, obliczenia w ramach „odpowiedniego scenariusza” przeprowadza się w taki sam sposób jak obliczenia w przypadku scenariusza, w ramach którego wartości uzyskane na etapie b) prowadzą do powstania największych strat lub najniższych zysków, jeżeli nie doszło do strat;
d)
w odniesieniu do każdego rodzaju odrębnego instrumentu bazowego, o którym mowa w art. 5 ust. 3, wymogi w zakresie funduszy własnych oblicza się zgodnie ze wzorem opisanym w załączniku II;
e)
łączny wymóg w zakresie funduszy własnych w przypadku ryzyka związanego z opcjami lub warrantami innego niż ryzyko delta stanowi sumę wymogów w zakresie funduszy własnych obliczonych zgodnie z lit. d) dla wszystkich rodzajów odrębnych instrumentów bazowych, o których mowa w art. 5 ust. 3.
Artykuł 10
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 12 marca 2014 r.