PROVÁDĚCÍ NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 1355/2014
ze dne 17. prosince 2014,
kterým se mění nařízení (ES) č. 391/2009 s ohledem na přijetí určitých předpisů a souvisejících změn některých úmluv a protokolů Mezinárodní námořní organizací (IMO)
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 391/2009 ze dne 23. dubna 2009, kterým se stanoví společná pravidla a normy pro subjekty pověřené inspekcemi a prohlídkami lodí (1), a zejména na čl. 13 odst. 2 uvedeného nařízení,
v souladu s postupem kontroly shody stanoveným v článku 5 nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 2099/2002, kterým se zřizuje Výbor pro námořní bezpečnost a zabránění znečištění z lodí (COSS) (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
V souladu s čl. 5 odst. 1 nařízení (ES) č. 2099/2002 spolupracují členské státy s Komisí, aby podle potřeby definovaly společný postoj nebo přístup na příslušných mezinárodních fórech s cílem snížit nebezpečí konfliktu mezi námořními předpisy Společenství a mezinárodními právními nástroji.
(2)
Nařízení (ES) č. 391/2009 tvoří spolu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2009/15/ES (3) jeden ucelený soubor právních předpisů, který činnosti uznaných subjektů upravuje komplexně a v souladu s týmiž zásadami a definicemi. Jak je stanoveno v čl. 3 odst. 2 směrnice 2009/15/ES, pokud se členský stát rozhodne ve vztahu k lodím plujícím pod jeho vlajkou udělit oprávnění subjektu, aby jeho jménem prováděl inspekce a prohlídky v souvislosti se zákonnými osvědčeními, svěří tyto povinnosti jedině uznanému subjektu, jímž se podle čl. 2 písm. g) uvedené směrnice rozumí subjekt uznaný v souladu s nařízením (ES) č. 391/2009. Soubor pravidel, na jejichž základě jsou dotčené subjekty uznávány, má tudíž dopad na oba akty.
(3)
Termínem „mezinárodní úmluvy“, jak je definován v čl. 2 písm. b) nařízení (ES) č. 391/2009, se rozumějí Mezinárodní úmluva o bezpečnosti lidského života na moři ze dne 1. listopadu 1974 (dále jen „úmluva SOLAS“) s výjimkou kapitoly XI-2 přílohy, Mezinárodní úmluva o nákladové značce ze dne 5. dubna 1966 (dále jen „úmluva o nákladové značce“) a Mezinárodní úmluva o zabránění znečištění z lodí ze dne 2. listopadu 1973 (dále jen „úmluva MARPOL“), včetně protokolů a změn těchto úmluv a souvisejících předpisů, které jsou závazné ve všech členských státech, v platném znění.
(4)
Shromáždění organizace IMO na svém 28. zasedání přijalo předpis pro provádění nástrojů IMO (předpis III), jak je uvedeno v rezoluci IMO A.1070(28) ze dne 4. prosince 2013, a změny úmluvy o nákladové značce mající za cíl učinit předpis III závazným spolu se systémem auditu přidružených států vlajky, jak je uvedeno v rezoluci IMO A.1083(28) ze dne 4. prosince 2013.
(5)
Výbor pro ochranu mořského prostředí organizace IMO (MEPC) na svém 66. zasedání přijal změny protokolu z roku 1978 k úmluvě MARPOL, jak je uvedeno v usnesení MEPC.246(66) ze dne 4. dubna 2014, a protokolu z roku 1997 k úmluvě MARPOL (ve znění upraveném protokolem z roku 1978), jak je uvedeno v usnesení MEPC.247(66) ze dne 4. dubna 2014, mající za cíl učinit předpis III závazným spolu se systémem auditu přidružených států vlajky.
(6)
Výbor pro námořní bezpečnost organizace IMO (MSC) na svém 93. zasedání přijal změny protokolu k úmluvě SOLAS, jak je uvedeno v usnesení MSC.366(93) ze dne 22. května 2014, a protokolu z roku 1988 k úmluvě o nákladové značce, jak je uvedeno v usnesení MSC.375(93) ze dne 22. května 2014, mající za cíl učinit předpis III závazným spolu se systémem auditu přidružených států vlajky.
(7)
Výbor MEPC na svém 65. zasedání a výbor MSC na svém 92. zasedání přijaly předpis organizace IMO pro uznané subjekty (dále jen „předpis RO“), jak je uvedeno v usnesení MSC.349(92) ze dne 21. června 2013.
(8)
Výbor MEPC na svém 65. zasedání přijal změny protokolu z roku 1978 k úmluvě MARPOL mající za cíl učinit předpis RO závazným, jak je uvedeno v usnesení MEPC.238(65) ze dne 17. května 2013.
(9)
Výbor MSC na svém 92. zasedání přijal změny úmluvy SOLAS a protokolu z roku 1988 k úmluvě o nákladové značce mající za cíl učinit předpis RO závazným, jak je uvedeno v usneseních MSC.350(92) a MSC.356(92) ze dne 21. června 2013.
(10)
Očekává se tedy, že předpis III a předpis RO vstoupí v platnost v období mezi 1. lednem 2015 a 1. lednem 2018, v souladu s platnými předpisy týkajícími se přijímání, ratifikace a vstupu v platnost změn jednotlivých úmluv v rámci organizace IMO.
(11)
Dne 13. května 2013 přijala Rada rozhodnutí Rady 2013/268/EU (4). V souladu s článkem 5 uvedeného rozhodnutí Rada zmocnila členské státy, aby vyjádřily svůj souhlas s tím, že v zájmu Unie a s výhradou prohlášení uvedeného v příloze daného rozhodnutí budou vázány změnami uvedenými ve 4. až 9. bodě odůvodnění tohoto nařízení.
(12)
Prohlášení připojené k rozhodnutí Rady 2013/268/EU uvádí, že členské státy zastávají názor, že předpis III a předpis RO obsahují soubor minimálních požadavků, které mohou státy podle potřeby vypracovat a zdokonalit s cílem zvýšit námořní bezpečnost a ochranu životního prostředí.
(13)
Uvádí rovněž, že žádné ustanovení uvedených předpisů nelze vykládat v tom smyslu, že by jakýmkoli způsobem omezovalo plnění povinností členského státu podle práva Unie, které se týkají definice „zákonných osvědčení“ a „osvědčení o třídě“, rozsahu povinností a kritérií stanovených pro uznané subjekty a povinností Evropské komise při uznávání a posuzování uznaných subjektů a případném ukládání nápravných opatření nebo sankcí těmto subjektům. Totéž prohlášení uvádí, že v případě auditu IMO členské státy stanoví, že by měl být ověřován pouze soulad s těmi ustanoveními příslušných mezinárodních úmluv, která byla členskými státy přijata, a to i s ohledem na podmínky tohoto prohlášení.
(14)
V právním řádu Unie zahrnuje oblast působnosti nařízení (ES) č. 391/2009 a směrnice 2009/15/ES odkazy na „mezinárodní úmluvy“, jak jsou popsány v 3. bodě odůvodnění. V rámci těchto ustanovení se změny úmluv organizace IMO automaticky stávají součástí práva Unie ve chvíli, kdy vstoupí v platnost na mezinárodní úrovni, včetně souvisejících předpisů závazné povahy, jakými jsou předpis III a předpis RO, které tudíž tvoří součást nástrojů organizace IMO příslušných k uplatňování nařízení (ES) č. 391/2009.
(15)
Z působnosti námořních předpisů Unie mohou být nicméně v souladu s postupem kontroly shody vyňaty změny mezinárodních úmluv, pokud splňují alespoň jedno ze dvou kritérií stanovených v čl. 5 odst. 2 nařízení (ES) č. 2099/2002.
(16)
Komise posoudila změny úmluv IMO v souladu s článkem 5 nařízení (ES) č. 2099/2002 a rozhodla, že mezi předpisem III a předpisem RO na jedné straně a nařízením (ES) č. 391/2009 a směrnicí 2009/15/ES na straně druhé existuje řada rozporů.
(17)
Za prvé, část 2 odst. 16.1 předpisu III stanoví minimální seznam zdrojů a postupů, které státy vlajky musí vytvořit, včetně poskytnutí administrativních pokynů týkajících se mimo jiné osvědčení o třídě lodi, které vyžaduje stát vlajky za účelem prokázání shody s požadavky na konstrukci, mechanické a elektrické vybavení nebo s jinými požadavky stanovenými mezinárodní úmluvou, již se stát vlajky jako smluvní strana zavázal dodržovat, nebo s požadavkem stanoveným vnitrostátními právními předpisy státu vlajky. Jak je však podrobně vysvětleno ve 21. bodě odůvodnění, právo Unie rozlišuje mezi zákonným osvědčením a osvědčením o třídě. Osvědčení o třídě jsou dokumenty soukromé povahy, nikoli akty státu vlajky, a nejsou ani vydávány jeho jménem. Toto ustanovení předpisu III ve skutečnosti odkazuje na kapitolu II-1, část A-1, předpis 3-1 úmluvy SOLAS, která stanoví, že lodi mají být projektovány, stavěny a udržovány v souladu s požadavky klasifikační společnosti, která je uznána orgány v souladu s ustanoveními předpisu XI-1/1, na konstrukci a mechanické a elektrické vybavení. 1. Úmluva SOLAS jako předmět tohoto požadavku jasně uvádí loď nebo její právní zastoupení vůči státu vlajky. Vystupuje-li navíc uznaný subjekt jako klasifikační společnost, vydává osvědčení o třídě lodi v souladu s vlastními pravidly, postupy, podmínkami a soukromými smluvními ujednáními, jichž stát vlajky není smluvní stranou. Toto ustanovení předpisu III je tudíž v rozporu s tím, jak jsou činnosti související se statusem a třídou vymezeny ve stávajících právních předpisech EU.
(18)
Za druhé, část 2 odst. 18.1 předpisu III vyžaduje, aby stát vlajky určil, zda má uznaný subjekt odpovídající zdroje, pokud jde o technické, řídicí a výzkumné kapacity, k tomu, aby dokázal plnit svěřené povinnosti, a to „pouze ve vztahu k plavidlům, která jsou oprávněna plout pod jeho vlajkou“. Podle práva Unie je tento aspekt naproti tomu upraven v podobě požadavku, který je třeba splnit za účelem uznání, uvedeného jako kritérium A.3 v příloze I nařízení (ES) č. 391/2009 ve vztahu k celému loďstvu v příslušné třídě dotčeného subjektu, bez rozlišování na základě státu vlajky. Pokud by bylo výše uvedené ustanovení předpisu III začleněno do práva Unie, omezilo by použití kritéria A.3 přílohy I nařízení (ES) č. 391/2009 týkajícího se činnosti uznaných subjektů pouze na plavidla plující pod vlajkou členských států, což je v rozporu s platnými požadavky.
(19)
Za třetí, část 2 odst. 19 předpisu III zavádí ustanovení zakazující, aby stát vlajky udílel svým uznaným subjektům pravomoc klást na plavidla jiná než ta, která jsou oprávněna plout pod jeho vlajkou, jakékoli požadavky týkající se mimo jiné jejich pravidel, požadavků či postupů v souvislosti s klasifikací. Podle směrnice 2009/15/ES může členský stát udělit subjektu oprávnění, aby jednal jeho jménem v souvislosti se zákonnými osvědčeními pro jeho příslušné loďstvo, pouze pokud je daný subjekt uznán a za tímto účelem monitorován v souladu s nařízením (ES) č. 391/2009. Podle tohoto rámce musí uznané subjekty jako takové splňovat určité požadavky, které se týkají příslušných činností ve vztahu ke klasifikované třídě, bez ohledu na stát vlajky. To se týká většiny kritérií stanovených v příloze I nařízení (ES) č. 391/2009 i dalších povinností, zejména těch, jež jsou stanoveny v čl. 10 odst. 4 uvedeného nařízení. Pokud by bylo výše uvedené ustanovení předpisu III začleněno do práva Unie, omezilo by použití stávajících požadavků týkajících se činnosti uznaných subjektů, jež je třeba splnit za účelem uznání, stanovených v nařízení (ES) č. 391/2009, mimo jiné pokud je možné je označit za pravidla, požadavky a postupy, pouze na plavidla plující pod vlajkou členských států.
(20)
Za čtvrté, část 2 oddíl 1.1 předpisu RO definuje „uznaný subjekt“ jako subjekt, jehož posouzení provádí stát vlajky a který splňuje požadavky části 2 předpisu RO. Naproti tomu čl. 2 písm. e) nařízení (ES) č. 391/2009 stanoví, že uznaným subjektem se rozumí „subjekt uznaný v souladu s tímto nařízením“. Na základě posouzení Komise uvedeného v 21. až 23. bodě odůvodnění lze říci, že několik ustanovení části 2 předpisu RO je neslučitelných s nařízením (ES) č. 391/2009. Uznaný subjekt, jak je definován v předpisu RO, by tudíž nesplňoval všechny požadavky stanovené nařízením (ES) č. 391/2009, a neodpovídal by tak definici uznaného subjektu podle práva Unie.
(21)
Za páté, část 2 oddíl 1.3 předpisu RO definuje „vydávání zákonného osvědčení a poskytování služeb“ jako jedinou kategorii činností, kterou je uznaný subjekt oprávněn jménem státu vlajky vykonávat a která zahrnuje vydávání osvědčení souvisejících se zákonnými požadavky i požadavky ohledně třídy. Naproti tomu definice uvedené v čl. 2 písm. g) a i) nařízení (ES) č. 391/2009 jasně rozlišují mezi „zákonnými osvědčeními“, což jsou osvědčení vydaná státem vlajky nebo jeho jménem v souladu s mezinárodními úmluvami, a „osvědčeními o třídě“, což jsou doklady vydané uznaným subjektem jakožto klasifikační společností, které osvědčují způsobilost lodě k určitému použití nebo službě v souladu s pravidly a postupy stanovenými a zveřejněnými zmíněným uznaným subjektem. Z toho vyplývá, že podle práva Unie se zákonná osvědčení a osvědčení o třídě liší a mají různý charakter. Konkrétněji - zákonná osvědčení jsou veřejná, zatímco osvědčení o třídě jsou soukromá a vydává je klasifikační společnost v souladu s vlastními pravidly, postupy a podmínkami. Z toho vyplývá, že osvědčení o klasifikaci vydávaná plavidlům uznanými subjekty s cílem potvrdit dodržení pravidel a postupů klasifikace, a to i tehdy, pokud je ověřuje stát vlajky jako důkaz o dodržení ustanovení kapitoly II-I, části A-1, předpisu 3-1 úmluvy SOLAS, jsou dokumenty výhradně soukromé povahy, nejedná se tedy o akty státu vlajky, ani nejsou vydávána jeho jménem. V předpisu RO se o „vydávání zákonných osvědčení a poskytování služeb“ soustavně hovoří jako o činnosti, kterou uznaný subjekt provádí „jménem členského státu“, což odporuje právnímu rozlišení, které je zakotveno v právu Unie. Bez ohledu na tento rozpor vyplývá z tohoto ustanovení předpisu RO - pokud by bylo přijato jako závazná součást právního řádu Unie - zjevné riziko, že požadavky obsažené v nařízení (ES) č. 391/2009, které je třeba splnit za účelem uznání a které se týkají veškeré činnosti subjektu bez ohledu na stát vlajky, již nebude možné v rámci EU prosazovat.
(22)
Za šesté, část 2 oddíl 3.9.3.1 předpisu RO stanoví mechanismus spolupráce mezi uznanými subjekty výhradně v rámci stanoveném státem vlajky za účelem standardizace postupů souvisejících s vydáváním zákonných osvědčení nebo se službami poskytovanými jménem státu vlajky, zatímco část 2 oddíl 3.9.3.2 týchž předpisů zavádí rámec stanovený státem vlajky nebo „skupinou států vlajky“ s cílem regulovat spolupráci mezi jeho či jejich uznanými subjekty týkající se technických aspektů a aspektů souvisejících s bezpečností při „vydávání zákonných osvědčení a poskytování služeb lodím […] jménem uvedeného státu či států vlajky“. Naproti tomu podle práva Unie se spolupráce mezi uznanými subjekty řídí čl. 10 odst. 1 nařízení (ES) č. 391/2009, který stanoví, že uznané subjekty provádějí vzájemné konzultace, aby zachovaly rovnocennost a směrovaly k harmonizaci svých pravidel a postupů a jejich uplatňování, a stanoví rámec pro vzájemné uznávání osvědčení o třídě pro materiál, vybavení a součásti ve vhodných případech. Tyto dva postupy spolupráce podle čl. 10 odst. 1 se týkají soukromých činností uznaných subjektů vystupujících jako klasifikační společnosti, a tudíž platí bez rozlišování na základě státu vlajky. Pokud by byly mechanismy spolupráce stanovené v předpisu RO začleněny do práva Unie, znamenalo by to omezení působnosti rámce pro spolupráci stanoveného nařízením (ES) č. 391/2009 týkajícího se činnosti uznaných subjektů pouze na plavidla plující pod vlajkou členských států, což je v rozporu s platnými požadavky.
(23)
Za sedmé, část 2 oddíl 3.9.3.3 předpisu RO je totožný s částí 2 odst. 19 předpisu III, a proto se tohoto ustanovení předpisu RO rovněž týkají úvahy vysvětlené v 19. bodě odůvodnění.
(24)
Žádné z ustanovení předpisu III ani předpisu RO by nemělo nijak omezovat oprávnění Unie stanovit v souladu se Smlouvami a mezinárodním právem vhodné podmínky pro udělování uznání subjektům, které si přejí získat od členských států oprávnění k provádění činností v oblasti prohlídek lodí a udělování osvědčení jménem členských států, za účelem dosažení cílů Unie, zejména zvýšení námořní bezpečnosti a ochrany životního prostředí.
(25)
Režim vzájemného uznávání osvědčení o třídě pro materiál, vybavení a součásti stanovené v čl. 10 odst. 1 nařízení (ES) č. 391/2009 je vymahatelné pouze v Unii ve vztahu k plavidlům plujícím pod vlajkou některého členského státu. Pokud jde o zahraniční plavidla, uznávání dotčených osvědčení zůstává na rozhodnutí příslušného státu vlajky, který není členem EU, při výkonu jeho výhradní pravomoci, zejména podle Úmluvy Organizace spojených národů o mořském právu.
(26)
Na základě svého hodnocení dospěla Komise k závěru, že ustanovení předpisu III a předpisu RO uvedená v předchozích bodech odůvodnění jsou neslučitelná s nařízením (ES) č. 391/2009 a měla by být z působnosti uvedeného nařízení vyloučena. Ustanovení čl. 2 písm. b) nařízení (ES) č. 391/2009 by mělo být odpovídajícím způsobem změněno.
(27)
Protože předpis RO vstupuje v platnost dnem 1. ledna 2015, mělo by toto nařízení vstoupit v platnost co nejdříve po datu svého vyhlášení.
(28)
Výbor pro námořní bezpečnost a zabránění znečištění z lodí (COSS) k opatřením uvedeným v tomto nařízení stanovisko nevydal. Považovalo se za nezbytné přijmout prováděcí akt a předseda předal návrh prováděcího aktu odvolacímu výboru k dalšímu projednání. Ustanovení tohoto nařízení jsou v souladu se stanoviskem odvolacího výboru,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
V článku 2 nařízení (ES) č. 391/2009 se písmeno b) nahrazuje tímto:
„b)
‚mezinárodními úmluvami‘ se rozumějí Mezinárodní úmluva o bezpečnosti lidského života na moři ze dne 1. listopadu 1974 (dále jen ‚úmluva SOLAS 74‘) s výjimkou kapitoly XI-2 přílohy, Mezinárodní úmluva o nákladové značce ze dne 5. dubna 1966 a Mezinárodní úmluva o zabránění znečištění z lodí ze dne 2. listopadu 1973 (dále jen ‚úmluva MARPOL‘), včetně protokolů a změn těchto úmluv a souvisejících předpisů, které jsou závazné ve všech členských státech, s výjimkou části 2 odstavců 16.1, 18.1 a 19 předpisu pro provádění nástrojů IMO a části 2 oddílů 1.1, 1.3, 3.9.3.1, 3.9.3.2 a 3.9.3.3 předpisu pro uznané subjekty organizace IMO, v jejich platném znění.“
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost prvním dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2015.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 17. prosince 2014.
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 1355/2014
z dnia 17 grudnia 2014 r.
zmieniające rozporządzenie (WE) nr 391/2009 w związku z przyjęciem przez Międzynarodową Organizację Morską (IMO) określonych kodeksów i powiązanych zmian do niektórych konwencji i protokołów
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 391/2009 z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach (1), w szczególności jego art. 13 ust. 2,
działając zgodnie z procedurą kontroli zgodności określoną w art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego Komitet ds. Bezpiecznych Mórz i Zapobiegania Zanieczyszczeniu Morza przez Statki (COSS) (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia kolizji między morskimi przepisami unijnymi a instrumentami międzynarodowymi, państwa członkowskie i Komisja współpracują ze sobą w celu określenia, w stosownych przypadkach, wspólnego stanowiska lub poglądu na właściwym forum międzynarodowym.
(2)
Rozporządzenie (WE) nr 391/2009 oraz dyrektywa 2009/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (3) stanowią jeden spójny akt prawny, konsekwentnie regulujący działania uznanych organizacji według tych samych zasad i definicji. Zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 2009/15/WE w przypadku gdy państwo członkowskie podejmie w odniesieniu do statków podnoszących jego banderę decyzję o upoważnieniu organizacji do dokonywania inspekcji i przeglądów związanych z wydawaniem ustawowych certyfikatów, obowiązki te powierza ono wyłącznie uznanym organizacjom, co, zgodnie z art. 2 lit. g) tej dyrektywy, oznacza organizację uznaną zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 391/2009. W związku z tym zbiór zasad, na których podstawie uznawane są przedmiotowe organizacje, ma wpływ na oba powyższe akty.
(3)
Termin „konwencje międzynarodowe” w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 391/2009 oznacza Międzynarodową konwencję o bezpieczeństwie życia na morzu z dnia 1 listopada 1974 r. („konwencja SOLAS”) z wyjątkiem rozdziału XI-2 załącznika do niej, Międzynarodową konwencję o liniach ładunkowych z dnia 5 kwietnia 1966 r. („konwencja o liniach ładunkowych”) oraz Międzynarodową konwencję o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki z dnia 2 listopada 1973 r. („konwencja MARPOL”), wraz z odnoszącymi się do nich protokołami i zmianami, a także odpowiednimi kodeksami o statusie obowiązkowym we wszystkich państwach członkowskich w swojej zaktualizowanej wersji.
(4)
Zgromadzenie IMO na swoim 28. posiedzeniu przyjęło Kodeks wdrażania instrumentów prawnych IMO (kodeks III), jak określono w rezolucji IMO A.1070(28) z dnia 4 grudnia 2013 r., jak również zmiany konwencji o liniach ładunkowych, w celu nadania kodeksowi III mocy obowiązującej wraz z powiązanym programem audytów państw bandery, jak określono w rezolucji IMO A.1083(28) z dnia 4 grudnia 2013 r.
(5)
Komitet Ochrony Środowiska Morskiego IMO (MEPC) przyjął na swoim 66. posiedzeniu zmiany protokołu z 1978 r. odnoszącego się do konwencji MARPOL, jak określono w rezolucji MEPC.246(66) z dnia 4 kwietnia 2014 r., oraz protokołu z 1997 r. odnoszącego się do konwencji MARPOL, zmienionej odnoszącym się do niej protokołem z 1978 r., jak określono w rezolucji MEPC.247(66) z dnia 4 kwietnia 2014 r., w celu nadania kodeksowi III mocy obowiązującej wraz z powiązanym programem audytów państw bandery.
(6)
Komitet Bezpieczeństwa na Morzu IMO (MSC) przyjął na swoim 93. posiedzeniu zmiany konwencji SOLAS, jak określono w rezolucji MSC.366(93) z dnia 22 maja 2014 r., oraz protokołu z 1988 r. odnoszącego się do konwencji o liniach ładunkowych, jak określono w rezolucji MSC.375(93) z dnia 22 maja 2014 r., w celu nadania kodeksowi III mocy obowiązującej wraz z powiązanym programem audytów państw bandery.
(7)
MEPC na swoim 65. posiedzeniu oraz MSC na swoim 92. posiedzeniu przyjęły Kodeks uznanych organizacji IMO, jak określono w rezolucji MSC.349(92) z dnia 21 czerwca 2013 r.
(8)
MEPC na swoim 65. posiedzeniu przyjął zmiany do protokołu z 1978 r. odnoszącego się do konwencji MARPOL w celu nadania Kodeksowi uznanych organizacji mocy obowiązującej, jak określono w rezolucji MEPC.238(65) z dnia 17 maja 2013 r.
(9)
MSC na swoim 92. posiedzeniu przyjął zmiany do konwencji SOLAS oraz do protokołu z 1988 r. odnoszącego się do konwencji o liniach ładunkowych w celu nadania Kodeksowi uznanych organizacji mocy obowiązującej, jak określono w rezolucji MSC.350(92) i MSC.356(92) z dnia 21 czerwca 2013 r.
(10)
Oczekuje się zatem, że kodeks III i Kodeks uznanych organizacji wejdą w życie w okresie między dniem 1 stycznia 2015 r. a dniem 1 stycznia 2018 r., zgodnie z zasadami mającymi zastosowanie do przyjmowania, ratyfikowania i wejścia w życie zmian, określonymi w każdej z odnośnych konwencji IMO.
(11)
W dniu 13 maja 2013 r. Rada przyjęła decyzję Rady 2013/268/UE (4). Zgodnie z art. 5 tej decyzji Rada upoważniła państwa członkowskie do wyrażenia zgody, w interesie Unii i z zastrzeżeniem deklaracji zawartej w załączniku do tej decyzji, na związanie się zmianami, o których mowa w motywach 4-9 niniejszego rozporządzenia.
(12)
W deklaracji załączonej do decyzji 2013/268/UE stwierdza się, że państwa członkowskie uznają, że kodeks III i Kodeks uznanych organizacji zawierają zbiór minimalnych wymogów, które państwa mogą w stosownych przypadkach rozwijać i doskonalić w celu poprawy bezpieczeństwa na morzu i ochrony środowiska.
(13)
Stwierdza się w niej również, że żadne przepisy kodeksu III lub Kodeksu uznanych organizacji nie podlegają wykładni, która w jakikolwiek sposób zawęża lub ogranicza wypełnianie obowiązków państw członkowskich na mocy prawa Unii Europejskiej, w odniesieniu do definicji „certyfikatów statutowych” i „certyfikatów klasy”, zakresu obowiązków i kryteriów określonych dla uznanych organizacji oraz obowiązków ciążących na Komisji Europejskiej w zakresie uznawania, oceny i, w odpowiednich przypadkach, podejmowania działań naprawczych lub stosowania kar w odniesieniu do uznanych organizacji. W tej samej deklaracji zapisano również, że w przypadku audytu IMO państwa członkowskie oświadczają, że weryfikacja może dotyczyć tylko zgodności z tymi postanowieniami odpowiednich konwencji międzynarodowych, które zostały zaakceptowane przez państwa członkowskie, w tym zgodnie z warunkami omawianej deklaracji.
(14)
W porządku prawnym Unii zakres rozporządzenia (WE) nr 391/2009, jak również dyrektywy 2009/15/WE, obejmuje odniesienia do „międzynarodowych konwencji” opisanych w motywie 3. W związku z tym zmiany w konwencji IMO są automatycznie wprowadzane do prawa Unii w tym samym czasie, gdy wejdą one w życie na szczeblu międzynarodowym; dotyczy to również kodeksów o statusie obowiązkowym, takich jak kodeks III i Kodeks uznanych organizacji, które w związku z tym należą do instrumentów IMO istotnych dla stosowania rozporządzenia (WE) nr 391/2009.
(15)
Zmiany konwencji międzynarodowych mogą być jednak wyłączone z zakresu unijnego prawa morskiego zgodnie z procedurą kontroli zgodności, jeżeli spełniają co najmniej jedno z dwóch kryteriów określonych w art. 5 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002.
(16)
Komisja oceniła zmiany w konwencjach IMO zgodnie z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 2099/2002 i stwierdziła, że między kodeksem III i Kodeksem uznanych organizacji a rozporządzeniem (WE) nr 391/2009 i dyrektywą 2009/15/WE występują liczne rozbieżności.
(17)
Po pierwsze: w pkt 16.1 części 2 kodeksu III określono minimalną listę zasobów i procesów, jakie muszą ustanowić państwa bandery, obejmującą obowiązek zapewnienia instrukcji administracyjnych dotyczących m.in. certyfikatów klasy statku wymaganych przez państwo bandery do wykazania zgodności z wymogami konstrukcyjnymi, mechanicznymi, elektrycznymi bądź innymi wymogami danej konwencji międzynarodowej, której stroną jest państwo bandery, lub z wymogami przepisów krajowych państwa bandery. Jak opisano w motywie 21 poniżej, w prawie Unii dokonano jednak rozróżnienia na certyfikaty statutowe i certyfikaty klasy. Te ostatnie są dokumentami o charakterze prywatnym i nie są aktami państwa bandery, ani nie są wydawane w imieniu państwa bandery. Omawiany przepis kodeksu III odnosi się w rzeczywistości do konwencji SOLAS, rozdział II-1, część A-1, prawidło 3-1, które stanowi, że statki są projektowane, budowane i utrzymywane w zgodzie z wymogami konstrukcyjnymi, mechanicznymi i elektrycznymi określonymi przez instytucję klasyfikacyjną uznaną przez administrację zgodnie z prawidłem XI-1/1. 1. W konwencji SOLAS przedmiotem niniejszego wymogu uczyniono wyraźnie statek lub jego przedstawiciela prawnego w stosunku do państwa bandery. Ponadto, działając w charakterze instytucji klasyfikacyjnej, uznana organizacja wydaje certyfikaty klasy statku zgodnie z własnymi przepisami, procedurami, warunkami i prywatnymi ustaleniami umownymi, których państwo bandery nie jest stroną. Dlatego też powyższy przepis kodeksu III jest sprzeczny z rozgraniczeniem działalności w zakresie certyfikatów klasy i działalności w zakresie certyfikatów statutowych, które zostało wprowadzone w obowiązujących przepisach UE.
(18)
Po drugie: w pkt 18.1 części 2 kodeksu III nałożono na państwo bandery obowiązek ustalenia, „tylko w odniesieniu do statków upoważnionych do podnoszenia jego bandery”, czy uznana organizacja posiada odpowiednie możliwości techniczne, w zakresie zarządzania i badawcze, które umożliwiają wykonywanie powierzonych jej obowiązków. Na mocy prawa Unii aspekt ten jest natomiast traktowany jako wymóg do celów uznania, co znajduje odzwierciedlenie w kryterium A.3 w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 391/2009, które stosuje się do całej floty w klasie danej organizacji, niezależnie od bandery. Włączenie powyższego przepisu kodeksu III do prawa Unii spowodowałoby ograniczenie stosowania kryterium A.3 w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 391/2009 do działalności uznanej organizacji wyłącznie w odniesieniu do statków podnoszących banderę państw członkowskich, co jest sprzeczne z obecnie obowiązującymi wymogami.
(19)
Po trzecie: zgodnie z pkt 19 części 2 kodeksu III państwo bandery nie może upoważniać swoich uznanych organizacji do stosowania w odniesieniu do statków innych niż uprawnione do podnoszenia jego bandery jakichkolwiek wymogów dotyczących m.in. ich reguł klasyfikacji, wymogów lub procedur. Zgodnie z dyrektywą 2009/15/WE państwa członkowskie mogą upoważniać organizacje do działania w ich imieniu w zakresie wydawania certyfikatów statutowych swojej flocie tylko pod warunkiem że organizacje te zostały uznane i są monitorowane do tego celu zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 391/2009. W związku z tym uznane organizacje jako takie muszą spełnić pewne wymogi obejmujące ich odpowiednie działania w odniesieniu do całej sklasyfikowanej floty, niezależnie od bandery. Odnosi się to do większości kryteriów określonych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 391/2009, jak również do innych zobowiązań, w szczególności do art. 10 ust. 4 tego rozporządzenia. Włączenie powyższego przepisu kodeksu III do prawa Unii spowodowałoby ograniczenie stosowania obecnych wymogów w zakresie uznawania określonych w rozporządzeniu (WE) nr 391/2009, m.in. jeśli można je zakwalifikować jako zasady, wymogi i procedury, do działalności uznanej organizacji wyłącznie w odniesieniu do statków podnoszących banderę państw członkowskich.
(20)
Po czwarte: w sekcji 1.1 części 2 Kodeksu uznanych organizacji zdefiniowano „uznaną organizację” jako organizację ocenioną przez państwo bandery i uznaną za zgodną z wymogami części 2 Kodeksu uznanych organizacji. Natomiast art. 2 lit. e) rozporządzenia (WE) nr 391/2009 stanowi, że uznana organizacja oznacza „organizację uznaną zgodnie z niniejszym rozporządzeniem”. Z oceny Komisji przedstawionej w motywach 21 do 23 wynika, że pewna liczba przepisów w części 2 Kodeksu uznanych organizacji jest niezgodna z rozporządzeniem (WE) nr 391/2009. W związku z tym uznana organizacja w rozumieniu Kodeksu uznanych organizacji nie spełniałaby wszystkich wymogów rozporządzenia (WE) nr 391/2009, a co za tym idzie - nie byłaby zgodna z definicją uznanej organizacji określoną w prawie Unii.
(21)
Po piąte: w sekcji 1.3 części 2 Kodeksu uznanych organizacji zdefiniowano „certyfikację i usługi statutowe” jako jedną kategorię działań, do których przeprowadzania w imieniu państwa bandery uznana organizacja jest uprawniona, wliczając w to wydawanie certyfikatów odnoszących się zarówno do wymogów statutowych, jak i wymogów związanych z klasą. Tymczasem w definicjach określonych w art. 2 lit. g) oraz i) rozporządzenia (WE) nr 391/2009 wprowadzono wyraźne rozróżnienie na „certyfikaty statutowe”, czyli certyfikaty wydawane przez państwo bandery lub w jego imieniu zgodnie z konwencjami międzynarodowymi, oraz „certyfikaty klasy”, czyli dokumenty wydawane przez uznaną organizację, działającą w charakterze instytucji klasyfikacyjnej, poświadczające zdolność statku do określonego użytku lub świadczenia określonych usług, zgodnie z regułami i procedurami ustanowionymi i opublikowanymi przez tę uznaną organizację. Z powyższego wynika, że w prawie Unii certyfikaty statutowe i certyfikaty klasy są odrębne i mają różny charakter. Certyfikaty statutowe mają charakter publiczny, natomiast certyfikaty klasy mają charakter prywatny, ponieważ są wydawane przez towarzystwa klasyfikacyjne zgodnie z ich własnymi regułami, procedurami i warunkami. Wynika z tego, że certyfikaty klasy wydane dla statku przez uznaną organizację w celu potwierdzenia zgodności z regułami i procedurami klasyfikacji, również w przypadku przeprowadzenia weryfikacji przez państwo bandery w celu potwierdzenia zgodności z rozdziałem II-I, część A-1, prawidło 3-1 konwencji SOLAS, są dokumentami o ściśle prywatnym charakterze, które nie są ani aktami państwa bandery, ani aktami wykonywanymi w imieniu jakiegokolwiek państwa bandery. Jednak w Kodeksie uznanych organizacji systematycznie pojawiają się odniesienia do „certyfikacji i usług statutowych” wykonywanych przez uznaną organizację „w imieniu państwa bandery”, co jest sprzeczne z prawnym rozróżnieniem wprowadzonym w prawie Unii. Niezależnie od tej sprzeczności przyjęcie omawianego przepisu Kodeksu uznanych organizacji jako normy w porządku prawnym Unii w sposób oczywisty zagrażałoby możliwości dalszego egzekwowania w UE wymogów w zakresie uznawania zawartych w rozporządzeniu (WE) nr 391/2009, które odnoszą się do ogólnej działalności organizacji, niezależnie od bandery.
(22)
Po szóste: w sekcji 3.9.3.1 części 2 Kodeksu uznanych organizacji ustanowiono mechanizm współpracy między uznanymi organizacjami na ujednoliconych zasadach określonych przez państwo bandery w celu znormalizowania, w stosownych przypadkach, procesów dotyczących certyfikacji i usług statutowych dla państwa bandery; w sekcji 3.9.3.2 części 2 tego samego kodeksu wprowadzono natomiast zasady ramowe określone przez państwo bandery lub „grupę państw bandery”, aby uregulować współpracę uznanych organizacji dotyczącą aspektów technicznych i aspektów związanych z bezpieczeństwem „certyfikacji i usług statutowych dla statków […] w imieniu danego państwa lub państw bandery”. Na mocy prawa unijnego współpracę między uznanymi organizacjami reguluje natomiast art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 391/2009, w którym na uznane organizacje nałożono obowiązek okresowego konsultowania się między sobą w celu zachowania równoważności i harmonizacji reguł i procedur oraz ich wprowadzania w życie oraz określono zasady wzajemnego uznawania, w odpowiednich przypadkach, certyfikatów klasy dla materiałów, wyposażenia i komponentów. Dwa powyższe procesy współpracy na podstawie art. 10 ust. 1 odnoszą się do prywatnej działalności uznanych organizacji, działających w charakterze instytucji klasyfikacyjnych, i w związku z tym mają zastosowanie bez względu na banderę. Włączenie powyższego mechanizmu współpracy określonego w Kodeksie uznanych organizacji do prawa Unii spowodowałoby ograniczenie zakresu współpracy określonego w rozporządzeniu (WE) nr 391/2009 do działalności uznanych organizacji wyłącznie w odniesieniu do statków podnoszących banderę państw członkowskich, co jest sprzeczne z obecnie obowiązującymi wymogami.
(23)
Po siódme: sekcja 3.9.3.3 części 2 Kodeksu uznanych organizacji jest identyczna z pkt 19 części 2 kodeksu III; w związku z tym względy przedstawione w motywie 19 odnoszą się w równym stopniu do tego przepisu Kodeksu uznanych organizacji.
(24)
Żaden element przepisów kodeksu III lub Kodeksu uznanych organizacji nie powinien ograniczać zdolności Unii do ustanawiania, zgodnie z Traktatami i prawem międzynarodowym, odpowiednich warunków przyznawania uznania organizacjom, które ubiegają się o upoważnienie ze strony państw członkowskich do wykonywania w ich imieniu czynności z zakresu przeglądu statków i certyfikacji, aby zrealizować cele Unii, a w szczególności zwiększyć bezpieczeństwo na morzu i poprawić ochronę środowiska.
(25)
System wzajemnego uznawania certyfikatów klasy dotyczących materiałów, wyposażenia i komponentów ustanowiony w art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 391/2009 może być egzekwowany jedynie na terytorium Unii w odniesieniu do statków podnoszących banderę państw członkowskich. W odniesieniu do statków zagranicznych akceptacja odpowiednich certyfikatów pozostaje w gestii właściwych państw bandery niebędących członkami UE, wykonujących swoją wyłączną jurysdykcję, przede wszystkim w ramach Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS).
(26)
Na podstawie własnej oceny Komisja stwierdziła, że przepisy kodeksu III i Kodeksu uznanych organizacji, o których mowa powyżej, są niezgodne z rozporządzeniem (WE) nr 391/2009 i należy je wyłączyć z zakresu stosowania tej dyrektywy. Należy zatem odpowiednio zmienić art. 2 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 391/2009.
(27)
Ponieważ Kodeks uznanych organizacji wchodzi w życie w dniu 1 stycznia 2015 r., niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie jak najszybciej po jego opublikowaniu.
(28)
Komitet ds. Bezpiecznych Mórz i Zapobiegania Zanieczyszczeniom Morza przez Statki (COSS) nie wydał opinii na temat środków ustanowionych w niniejszym rozporządzeniu. Uznano, że niezbędny jest akt wykonawczy, i przewodniczący przedłożył komitetowi odwoławczemu projekt aktu wykonawczego do dalszego rozpatrzenia. Środki przewidziane w niniejszej dyrektywie są zgodne z opinią komitetu odwoławczego,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W art. 2 rozporządzenia (WE) nr 391/2009 lit. b) otrzymuje brzmienie:
„b)
»międzynarodowe konwencje« oznaczają Międzynarodową konwencję o bezpieczeństwie życia na morzu z dnia 1 listopada 1974 r. (SOLAS 74) z wyjątkiem rozdziału XI-2 załącznika do niej, Międzynarodową konwencję o liniach ładunkowych z dnia 5 kwietnia 1966 r. oraz Międzynarodową konwencję o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez statki (MARPOL) z dnia 2 listopada 1973 r., wraz z odnoszącymi się do nich protokołami i zmianami, a także odpowiednimi kodeksami o statusie obowiązkowym we wszystkich państwach członkowskich, z wyjątkiem pkt 16.1, 18.1 i 19 części 2 kodeksu wdrażania instrumentów prawnych IMO oraz sekcji 1.1, 1.3, 3.9.3.1, 3.9.3.2 i 3.9.3.3 części 2 Kodeksu uznanych organizacji IMO, w ich zaktualizowanej wersji.”
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie następnego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2015 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 17 grudnia 2014 r.