PROVÁDĚCÍ NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 897/2014
ze dne 18. srpna 2014
kterým se stanoví zvláštní ustanovení pro provádění programů přeshraniční spolupráce financovaných podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 232/2014, kterým se zřizuje evropský nástroj sousedství
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 291 této smlouvy,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 232/2014 ze dne 11. března 2014, kterým se zřizuje evropský nástroj sousedství (1), a zejména na článek 12 uvedeného nařízení,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 236/2014 ze dne 11. března 2014, kterým se stanoví společná pravidla a postupy pro provádění nástrojů Unie pro financování vnější činnosti (2), a zejména na čl. 6 odst. 2 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Jedna ze složek nařízení (EU) č. 232/2014 zahrnuje spolupráci mezi jedním či více členskými státy Evropské unie na jedné straně a jednou či více partnerskými zeměmi stanovenými v příloze I uvedeného nařízení a/nebo Ruskou federací na straně druhé, která probíhá podél sdílené části vnější hranice Unie s cílem posílit přeshraniční spolupráci.
(2)
Nařízení (EU) č. 236/2014 stanoví pravidla pro provádění pomoci, která jsou společná pro všechny nástroje pro vnější činnost.
(3)
Nařízení (EU) č. 232/2014 stanoví, že se přijmou prováděcí pravidla obsahující specifická ustanovení o provádění programů přeshraniční spolupráce. Tato pravidla mají zahrnovat mimo jiné ustanovení týkající se míry a způsobů spolufinancování; obsahu, přípravy, změn a uzavírání společných operačních programů; úlohy a funkce struktur programu, včetně jejich postavení, účinné identifikace, odpovědnosti a povinností, popisu systémů řízení a kontroly a podmínek upravujících technické a finanční řízení podpory Unie; postupů pro zpětné získávání prostředků ve všech zúčastněných zemích; monitorování a hodnocení; propagačních a informačních činností; sdíleného a nepřímého řízení.
(4)
Programový dokument podle čl. 9 odst. 1 nařízení (EU) č. 232/2014 stanoví strategické cíle, které má přeshraniční spolupráce sledovat, a tematické cíle a očekávané orientační výsledky této spolupráce a obsahuje seznam společných operačních programů, které mají být zavedeny.
(5)
Přeshraniční spolupráce by se měla provádět prostřednictvím víceletých společných operačních programů, které se týkají spolupráce na jedné či více hranicích a zahrnují víceleté priority, které jsou zaměřeny na jednotný soubor tematických cílů a mohou být prováděny za podpory Unie.
(6)
Je nezbytné vypracovat prováděcí pravidla, která stanoví podrobná ustanovení pro provádění programů přeshraniční spolupráce financovaných podle nařízení (EU) č. 232/2014, a ponechat při tom zúčastněným zemím určitou míru flexibility, co se týče podrobných ujednání ohledně organizace a provádění konkrétních programů, s přihlédnutím ke zvláštním charakteristikám každého programu. Podle této zásady a v souladu s tímto nařízením by zúčastněné země měly společně předložit Komisi návrhy společných operačních programů k přijetí v souladu s čl. 10 odst. 4 nařízení (EU) č. 232/2014.
(7)
S ohledem na skutečnost, že všechny zúčastněné země mají být zapojeny do rozhodovacích struktur programu, zatímco úkoly spojené s prováděním jsou obvykle svěřovány řídícímu orgánu se sídlem v členském státě, jsou zapotřebí pravidla upravující organizační strukturu vztahující se na funkce řídícího orgánu a rozdělení funkcí mezi orgány, které jsou součástí programových struktur, jakož i v rámci těchto orgánů.
(8)
Na základě poučení z programového období 2007-2013 neponese Komise automaticky konečnou odpovědnost za zpětné získávání prostředků v partnerských zemích. Součástí prováděcích pravidel jsou proto nová ustanovení, která dávají zúčastněným zemím větší odpovědnost v oblasti řízení, kontroly a auditu. Programy budou muset na základě těchto pravidel vymezit své vlastní systémy řízení a kontroly. Partnerské země budou muset řídícím orgánům při provádění programů pomáhat tím, že zřídí vnitrostátní orgány, kontrolní kontaktní místa a skupiny auditorů.
(9)
V souladu s čl. 10 odst. 8 nařízení (EU) č. 232/2014 se v případě potřeby podepíší dohody mezi zúčastněnými zeměmi a řídícím orgánem s cílem vymezit ustanovení, která nejsou součástí dohod o financování podepsaných s partnerskými zeměmi nebo s Ruskou federací.
(10)
Na základě poučení z programového období 2007-2013 nebudou postupy a pravidla udělování grantů vypracované Komisí pro vnější činnost nadále povinné. Za předpokladu, že budou splněny určité podmínky stanovené v tomto nařízení, by mělo být umožněno uplatňovat v programech postupy vypracované zúčastněnými zeměmi.
(11)
V souladu s čl. 7 odst. 7 nařízení (EU) č. 232/2014 lze financování podle uvedeného nařízení sloučit s financováním, na které se vztahují jiná příslušná nařízení Unie. To umožní převést finanční prostředky z nařízení (EU) č. 232/2014 na programy financované podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1299/2013 (3). Stejné pravidlo existuje v nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 231/2014 (4) pro převod finančních prostředků do nařízení (EU) č. 232/2014 tak, aby pokrývaly účast příjemců podle druhého uvedeného nařízení v programech přeshraniční spolupráce, na něž se vztahuje toto nařízení. Tato nová pravidla zjednoduší řídící postupy pro účast těchto zemí v uvedených programech.
(12)
Vzhledem k tomu, že se programy obvykle provádějí prostřednictvím sdíleného řízení, měly by být systémy řízení a kontroly v souladu s pravidly Unie, zejména s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (5) a nařízením Komise v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 (6) a rovněž s nařízením Rady (ES, Euratom) č. 2988/95 (7). Komise by měla zajistit, aby finanční prostředky Unie byly při provádění programů využívány v souladu s platnými pravidly.
(13)
Tato opatření jsou v souladu se stanoviskem výboru zřízeného nařízením (EU) č. 232/2014.
(14)
Aby bylo možné včasné plánování a provádění programů, mělo by toto nařízení vstoupit v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
ČÁST PRVNÍ
PŘEDMĚT A DEFINICE
Článek 1
Předmět
Tímto nařízením se vymezují podrobná ustanovení pro provádění programů přeshraniční spolupráce, jak je stanoveno v článku 12 nařízení (EU) č. 232/2014 a v čl. 6 odst. 2 nařízení (EU) č. 236/2014.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
a)
„programem“ společný operační program ve smyslu článku 10 nařízení (EU) č. 232/2014;
b)
„zúčastněnými zeměmi“ všechny členské státy, partnerské země v rámci přeshraniční spolupráce a kterákoli země Evropského hospodářského prostoru, která se účastní některého programu;
c)
„programovým dokumentem“ dokument, který zmiňuje čl. 9 odst. 1 nařízení (EU) č. 232/2014 a který stanoví strategické cíle, seznam programů, orientační víceletý příděl pro tyto programy a zeměpisnou způsobilost programů;
d)
„programovou oblastí“ hlavní regiony, přilehlé regiony, významná společenská, hospodářská či kulturní střediska zmíněná v čl. 8 odst. 3 nařízení (EU) č. 232/2014 a územní jednotky uvedené v čl. 8 odst. 4 nařízení (EU) č. 232/2014;
e)
„hlavními regiony“ územní jednotky uvedené v čl. 8 odst. 1 nařízení (EU) č. 232/2014 a hraniční oblasti v zeměpisných jednotkách nástroje předvstupní pomoci a v zemích Evropského hospodářského prostoru vymezených v programovém dokumentu;
f)
„přilehlými regiony“ územní jednotky uvedené v čl. 8 odst. 2 nařízení (EU) č. 232/2014 a zeměpisné jednotky přiléhající k hlavním regionům v zeměpisných jednotkách nástroje předvstupní pomoci a v zemích Evropského hospodářského prostoru;
g)
„společným monitorovacím výborem“ společný výbor, který odpovídá za monitorování provádění programu;
h)
„řídícím orgánem“ orgán nebo subjekt určený zúčastněnými zeměmi, který odpovídá za řízení programu;
i)
„národním orgánem“ subjekt určený každou ze zúčastněných zemí, který nese konečnou odpovědnost za podporu řídícího orgánu při provádění programu na vlastním území;
j)
„společným technickým sekretariátem“ subjekt zřízený zúčastněnými zeměmi na podporu programových orgánů;
k)
„finančními nástroji“ opatření Unie pro finanční podporu poskytovaná na doplňkovém základě za účelem plnění jednoho nebo více konkrétních politických cílů Unie. Tyto nástroje mohou mít formu kapitálových či kvazikapitálových investic, půjček nebo záruk anebo jiných nástrojů pro sdílení rizik a v patřičných případech mohou být kombinovány s granty;
l)
„partnerskými zeměmi přeshraniční spolupráce“ země a území uvedená v příloze I nařízení (EU) č. 232/2014, Ruská federace a příjemci uvedení v příloze I nařízení (EU) č. 231/2014 v případě spolufinancování podle nařízení (EU) č. 231/2014;
m)
„nesrovnalostmi“ jakékoli porušení finanční dohody, smlouvy nebo platného právního předpisu, které je výsledkem určitého jednání nebo opomenutí hospodářského subjektu zapojeného do provádění programu a které poškozuje nebo by mohlo poškodit rozpočet Unie tím, že by v jeho důsledku byl na vrub rozpočtu Unie účtován neoprávněný výdaj;
n)
„příspěvkem Unie“ část způsobilých výdajů programu nebo projektu, která je financována Unií;
o)
„smlouvou“ jakákoli smlouva o veřejné zakázce nebo grantová smlouva uzavřená v rámci programu;
p)
„velkými infrastrukturními projekty“ projekty sestávající ze souboru prací, činností nebo služeb, které mají plnit nedělitelnou přesně danou funkci, která sleduje jasně stanovené cíle společného zájmu pro účely provádění investic, jež mají přeshraniční dopad a přínos, a pro něž je z rozpočtu vyčleněna částka nejméně 2,5 milionu EUR na získání infrastruktury;
q)
„zprostředkujícím subjektem“ jakýkoli veřejný nebo soukromý subjekt, za jehož činnost odpovídá řídící orgán nebo který z pověření tohoto orgánu plní povinnosti vůči příjemcům provádějícím projekty;
r)
„dodavatelem“ fyzická nebo právnická osoba, s níž byla uzavřena smlouva o veřejné zakázce;
s)
„příjemcem“ fyzická nebo právnická osoba, s níž byla uzavřena grantová smlouva;
t)
„účetním obdobím“ období od 1. července do 30. června, s výjimkou prvního účetního období, které je obdobím od data zahájení způsobilosti výdajů do 30. června 2015. Konečným účetním obdobím je období od 1. července 2023 do 30. září 2024. V případě nepřímého řízení mezinárodní organizací podle článku 80 je účetním obdobím rozpočtový rok;
u)
„rozpočtovým rokem“ období od 1. ledna a do 31. prosince.
ČÁST DRUHÁ
OBECNÁ USTANOVENÍ
HLAVA I
OBECNÝ RÁMEC PRO PROVÁDĚNÍ
KAPITOLA 1
Programy
Článek 3
Příprava
Každý program je připravován na základě společné dohody všech zúčastněných zemí v souladu s nařízením (EU) č. 232/2014, programovým dokumentem a tímto nařízením.
Článek 4
Obsah
Každý program obsahuje zejména tyto údaje:
1.
Úvod: stručný popis přípravných kroků programu včetně informací o konzultacích a krocích, které byly podniknuty za účelem zapojení zúčastněných zemí a dalších zainteresovaných stran do přípravy programu.
2.
Popis programové oblasti:
a)
hlavní regiony: seznam způsobilých územních jednotek tak, jak jsou uvedeny v programovém dokumentu, případně jakákoli rozšíření podle čl. 8 odst. 4 nařízení (EU) č. 232/2014 a v souladu s požadavky stanovenými v programovém dokumentu;
b)
v relevantních případech přilehlé regiony: seznam přilehlých regionů, zdůvodnění jejich zařazení v souladu s požadavky stanovenými v programovém dokumentu a podmínky pro jejich účast v programu, o nichž rozhodly zúčastněné země;
c)
v relevantních případech významná společenská, hospodářská či kulturní střediska podle čl. 8 odst. 3 nařízení (EU) č. 232/2014: seznam určených středisek podle priority, zdůvodnění jejich zařazení v souladu s požadavky stanovenými v programovém dokumentu a podmínky pro jejich účast v programu, o nichž rozhodly zúčastněné země;
d)
mapa programové oblasti s uvedením názvu každé územní jednotky, v relevantních případech s rozlišením územních jednotek zmíněných v písmenech a), b) a c);
e)
v relevantních případech se v programu kromě popisu programové oblasti uvede úmysl využít čl. 10 odst. 5 nařízení (EU) č. 232/2014 za podmínek stanovených v programovém dokumentu.
3.
Strategie programu:
a)
popis strategie programu včetně volby tematických cílů a odpovídajících priorit v souladu s ustanoveními programového dokumentu;
b)
odůvodnění zvolené strategie na základě:
-
analýzy společensko-hospodářské situace a stavu životního prostředí v dané programové oblasti, pokud jde o silné a slabé stránky, a střednědobých potřeb vyplývajících z této analýzy,
-
popisu poznatků získaných z předchozích zkušeností z přeshraničních programů,
-
informací o soudržnosti s dalšími programy financovanými Unií v dotčených zemích a regionech, získaných prostřednictvím širších konzultací se zainteresovanými stranami, společně s analýzou soudržnosti s národními a regionálními strategiemi a politikami,
-
analýzy rizik a opatření k jejich zmírnění;
c)
popis objektivně ověřitelných ukazatelů, zejména:
-
očekávaných výsledků u každé priority a příslušných ukazatelů výsledků společně se základní hodnotou a s cílovou hodnotou,
-
ukazatelů výstupů u každé priority, včetně kvantifikované cílové hodnoty, které by měly přispět k výsledkům;
d)
popis způsobů, jak v náležitých případech začlenit následující průřezové otázky: demokracii a lidská práva, udržitelnost životního prostředí, rovnost žen a mužů a HIV/AIDS.
4.
Struktury a určení příslušných orgánů a řídících orgánů:
a)
složení společného monitorovacího výboru a jeho úkoly;
b)
řídící orgán a postup jeho jmenování;
c)
národní orgány všech zúčastněných zemí, zejména orgán v každé zúčastněné zemi zmíněný v článcích 20 a 31, a v relevantních případech potřeby jiné podpůrné struktury než ty, které jsou uvedeny v písmenech e) a f);
d)
postup zřízení společného technického sekretariátu a v relevantních případech postup zřízení jeho poboček a stanovení jeho úkolů;
e)
auditní orgán a členové skupiny auditorů;
f)
orgán nebo orgány určené jako kontrolní kontaktní místa ve všech zúčastněných zemích a jejich úkoly podle článku 32.
5.
Provádění programu:
a)
souhrnný popis systémů řízení a kontroly podle článku 30;
b)
časový rámec pro provádění programu;
c)
popis postupů pro výběr projektů podle článku 30;
d)
popis povahy podpory podle jednotlivých priorit v souladu s článkem 38, včetně seznamu projektů, které mají být vybrány postupem přímého zadání, nebo příspěvků na finanční nástroje. Obsahuje rovněž orientační harmonogram výběru projektů, které mají být financovány podle článku 41;
e)
popis plánovaného využití technické pomoci a použitelné postupy zadávání zakázek;
f)
popis systémů monitorování a hodnocení společně s orientačním plánem monitorování a hodnocení pro celou dobu trvání programu;
g)
komunikační strategie pro celé programové období a orientační informační a komunikační plán pro první rok;
h)
informace o plnění regulačních požadavků stanovených ve směrnici Evropského parlamentu a Rady 2001/42/ES (8);
i)
orientační finanční plán obsahující dvě tabulky (bez rozdělení podle zúčastněných zemí):
-
tabulku předpokládaných ročních finančních prostředků na závazky a platby na podporu Unie pro každý tematický cíl a na technickou pomoc. Prostředky na první rok zahrnují náklady na přípravné kroky podle článku 16,
-
tabulku uvádějící předběžnou výši finančních prostředků na pomoc Unie a spolufinancování na celé programové období pro každý tematický cíl a technickou pomoc.
j)
pravidla pro způsobilost výdajů podle článků 48 a 49;
k)
rozdělení závazků mezi zúčastněné země v souladu s článkem 74;
l)
pravidla převádění, používání a monitorování spolufinancování;
m)
popis systémů informačních technologií pro podávání zpráv a výměnu počítačově zpracovaných údajů mezi řídícím orgánem a Komisí;
n)
jazyk (jazyky) zvolený (zvolené) pro program podle článku 7.
Článek 5
Přijetí
1. Zúčastněné země do jednoho roku po schválení programového dokumentu společně Komisi předloží návrh programu obsahující všechny prvky uvedené v článku 4. Před předložením programu Komisi zúčastněné země písemně potvrdí svůj souhlas s jeho obsahem.
2. Komise zkontroluje, zda program obsahuje všechny prvky uvedené v článku 4. Komise posoudí soulad programu s nařízením (EU) č. 232/2014, s programovým dokumentem, s tímto nařízením a s jakýmikoli dalšími příslušnými právními předpisy Unie. V tomto posouzení se zaměří především na:
b)
kvalitu analýzy, její konzistentnost s navrhovanými prioritami a s dalšími programy financovanými Unií;
c)
správnost finančního plánu;
d)
soulad se směrnicí 2001/42/ES.
3. Komise do tří měsíců ode dne předložení programu vznese připomínky a vyžádá si nezbytné změny. Zúčastněné země předloží veškeré nezbytné informace do dvou měsíců od žádosti Komise. Za předpokladu, že byly řádně zohledněny všechny připomínky Komise, schválí Komise program do šesti měsíců od jeho předložení. Komise může v závislosti na povaze požadovaných změn tyto lhůty prodloužit.
4. Každý program se přijímá rozhodnutím Komise na celou dobu jeho trvání podle čl. 10 odst. 4 nařízení (EU) č. 232/2014.
Článek 6
Úpravy a revize
1. Úpravy programu, které nemají významný vliv na povahu a cíle programu, nejsou považovány za podstatné. Konkrétně:
a)
kumulativní změny až do výše 20 % příspěvku Unie původně přiděleného na každý tematický cíl nebo technickou pomoc nebo změny podle odstavce 2, včetně přesunu mezi tematickými cíli nebo přesunu z technické pomoci na tematické cíle;
b)
kumulativní změny až do výše 20 % příspěvku Unie původně přiděleného na každý tematický cíl nebo změny podle odstavce 2, včetně přesunu z tematických cílů na technickou pomoc.
Změny finančního plánu programu uvedené v písmeni a) může provádět přímo řídící orgán s předchozím souhlasem společného monitorovacího výboru. Řídící orgán informuje Komisi o každé takové změně, a to nejpozději v následující výroční zprávě, a poskytne Komisi veškeré nezbytné dodatečné informace.
V případě změn finančního plánu programu uvedených v písmeni b) požádá řídící orgán o předchozí souhlas jak společný monitorovací výbor, tak Komisi.
2. Na základě odůvodněné žádosti společného monitorovacího výboru nebo z podnětu Komise po konzultaci se společným monitorovacím výborem mohou být programy změněny v důsledku:
a)
revize programového dokumentu;
b)
významných společensko-hospodářských změn nebo podstatných změn v programové oblasti;
c)
obtíží při provádění;
d)
změn ve finančním plánu nad rámec flexibility podle odstavce 1 nebo jakýchkoli změn, které podstatně ovlivňují povahu a cíle programu;
e)
auditů, monitorování a hodnocení.
3. Žádosti o revizi programů musí být řádně odůvodněny a musí odrážet očekávaný dopad změn na program.
4. Komise posoudí informace předložené podle odstavců 2 a 3. Má-li Komise připomínky, poskytne řídící orgán Komisi veškeré nezbytné dodatečné informace. Za předpokladu, že byly řádně zohledněny všechny připomínky Komise, schválí Komise žádost o revizi do pěti měsíců od jejího předložení.
5. Veškeré revize programu v případech uvedených v odstavci 2 a v čl. 66 odst. 5 se přijímají rozhodnutím Komise a mohou vyžadovat změnu finančních dohod uvedených v článcích 8 a 9.
Článek 7
Používání jazyků
1. Každý program používá jako svůj pracovní jazyk jeden nebo více úředních jazyků Unie. Zúčastněné země se navíc mohou rozhodnout používat jako pracovní i jiné jazyky, které nejsou úředními jazyky Unie. Volba pracovního jazyka/pracovních jazyků se popíše v programu v souladu s článkem 4.
2. Aby byla zohledněna partnerská povaha programů, mohou příjemci předkládat řídícímu orgánu dokumenty týkající se jejich projektu ve svém národním jazyce za předpokladu, že je tato možnost výslovně uvedena v programu a že společný monitorovací výbor zajistí prostřednictvím řídícího orgánu potřebné tlumočení a překlady.
3. Náklady na tlumočení a překlady ze všech zvolených jazyků programu se hradí buď z rozpočtu na technickou pomoc na úrovni programu, nebo z rozpočtu každého jednotlivého projektu na úrovni projektu.
KAPITOLA 2
Dohody o financování
Článek 8
Dohody o financování s partnerskými zeměmi přeshraniční spolupráce
1. Komise uzavře dohody o financování s každou partnerskou zemí přeshraniční spolupráce. Dohody o financování mohou podepsat rovněž ostatní zúčastněné země a řídící orgán nebo země, v níž má řídící orgán sídlo.
2. Dohody o financování se podepíší nejpozději do konce roku, který následuje po roce, v němž Komise přijala rozhodnutí o schválení programu. Pokud je však do programu zapojena více než jedna partnerská země přeshraniční spolupráce, podepíší všechny strany alespoň jednu dohodu o financování ještě před tímto datem. Ostatní partnerské země přeshraniční spolupráce mohou podepsat své příslušné dohody o financování později. Vnější složka programu s danou partnerskou zemí přeshraniční spolupráce nemůže být zahájena, dokud nevstoupí v platnost dohoda o financování s touto zemí. Je-li program spolufinancován podle nařízení (EU) č. 231/2014 a účastní-li se více než jedna partnerská země přeshraniční spolupráce, podepíší všechny strany alespoň jednu dohodu o financování s jednou zúčastněnou partnerskou zemí uvedenou v příloze I nařízení (EU) č. 232/2014 nebo s Ruskou federací, a to nejpozději do konce roku, který následuje po roce, v němž Komise přijala rozhodnutí o schválení programu.
Článek 9
Dohody o financování s partnerskými zeměmi přeshraniční spolupráce, které poskytují spolufinancování
1. Je-li spolufinancování partnerské země přeshraniční spolupráce převedeno na řídící orgán, dohodu o financování podle článku 8 podepíší rovněž ostatní zúčastněné členské státy a partnerské země přeshraniční spolupráce a řídící orgán nebo země, v níž má řídící orgán sídlo.
2. Uvedená dohoda o financování obsahuje ustanovení týkající se spolufinancování partnerské země přeshraniční spolupráce, jako například:
a)
částku;
b)
zamýšlené použití a podmínky použití, včetně podmínek pro žádosti;
c)
způsoby plateb;
d)
finanční řízení;
e)
vedení záznamů;
f)
povinností předkládání zpráv;
g)
ověřování a kontroly;
h)
nesrovnalosti a zpětné získávání prostředků.
KAPITOLA 3
Jiné dohody nebo memoranda o porozumění
Článek 10
Obsah
Řídící orgán může se zúčastněnými zeměmi uzavřít memoranda o porozumění nebo jakoukoli jinou dohodu, která nastiňuje ustanovení programu, zejména vnitrostátní spolufinancování, konkrétní finanční odpovědnost, audity a zpětné získávání prostředků.
Obsah těchto memorand o porozumění nebo jakékoli jiné dohody musí být v souladu s ustanoveními uvedenými v tomto nařízení a v dohodě (dohodách) o financování.
KAPITOLA 4
Provádění
Článek 11
Způsoby provádění
Programy se obvykle provádějí v rámci sdíleného řízení s členskými státy podle článku 59 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012. Zúčastněné země mohou navrhnout provádění v rámci nepřímého řízení partnerskou zemí přeshraniční spolupráce nebo mezinárodní organizací podle článku 60 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Programy prováděné v rámci nepřímého řízení se řídí částí třetí tohoto nařízení.
HLAVA II
SPOLUFINANCOVÁNÍ
Článek 12
Míra spolufinancování
1. Spolufinancování musí dosahovat výše alespoň 10 % příspěvku Unie.
2. Je-li to možné, spolufinancování se rozloží rovnoměrně na celou dobu trvání programu tak, aby bylo zajištěno dosažení minimálního cíle ve výši 10 % do konce programu.
3. Pomoc poskytnutá v rámci programu musí být v souladu s platnými pravidly Unie pro státní podporu ve smyslu článku 107 Smlouvy o fungování Evropské unie.
Článek 13
Zdroje spolufinancování
1. Spolufinancování musí pocházet z jiných zdrojů než z Unie.
2. V rámci každého programu si zúčastněné země mohou určit zdroj, výši a rozdělení spolufinancování.
3. Pokud se partnerská země přeshraniční spolupráce zaváže, že své spolufinancování převede na řídící orgán, jsou ujednání týkající se poskytování spolufinancování, jeho využívání a jeho monitorování stanovena v dohodě o financování podle článku 9 a v patřičných případech v dohodách podle článku 10.
4. Ve všech ostatních případech mohou být ujednání týkající se spolufinancování stanovena v dohodách podle článku 10.
Článek 14
Příspěvky ve formě věcného plnění příspěvky
1. Každé bezplatné poskytnutí nefinančních zdrojů třetí stranou se považuje za věcný příspěvek na úrovni programu nebo projektu. Náklady na pracovníky přidělené na projekt nebo program se za věcný příspěvek nepovažují, ale jsou-li hrazeny příjemci nebo zúčastněnými zeměmi, mohou být považovány za součást minimálního desetiprocentního spolufinancování podle článku 12.
2. Příspěvky ve formě věcného plnění nejsou způsobilými náklady a nemohou být považovány za součást minimálního desetiprocentního spolufinancování podle článku 12.
HLAVA III
OBDOBÍ PROVÁDĚNÍ
Článek 15
Období provádění
Období provádění každého programu začíná nejdříve dnem přijetí programu Komisí a končí nejpozději dne 31. prosince 2024.
Článek 16
Zahajovací fáze programu
1. Při sdíleném řízení je program v zúčastněných členských státech zahájen po přijetí oznámení podle čl. 25 odst. 4, jímž Komise informuje, že nemá v úmyslu vyžadovat dokumenty zmíněné v tomto článku nebo že nemá žádné připomínky. Zúčastněné země mohou již před tím zahájit přípravné kroky, které jsou nutné pro vybudování systémů řízení a kontroly. Související náklady jsou způsobilé podle článku 36.
2. Při nepřímém řízení podle článků 80 a 82 je program v zúčastněných členských státech zahájen poté, co vstoupí v platnost příslušná dohoda, jíž provádění rozpočtu svěřuje mezinárodní organizaci nebo partnerské zemi přeshraniční spolupráce.
3. Kromě toho mohou být provedeny i následující přípravné kroky potřebné k zahájení programu:
a)
zřízení řídícího orgánu a v relevantních případech společného technického sekretariátu;
b)
první zasedání společného monitorovacího výboru s účastí zástupců partnerských zemí přeshraniční spolupráce, které ještě nepodepsaly dohodu o financování nebo v nichž dohoda o financování dosud nevstoupila v platnost;
c)
příprava a zahájení výběru projektu nebo postupů zadávání veřejné zakázky s doložkou o pozastavení v souvislosti se vstupem dohod o financování v platnost.
4. Dokud příslušné dohody o financování nevstoupí v platnost, mohou být s příslušnou partnerskou zemí přeshraniční spolupráce zahájeny pouze přípravné kroky uvedené v odstavcích 1 a 3.
Článek 17
Přerušení programu
1. Pokud žádná z partnerských zemí přeshraniční spolupráce nepodepíše příslušnou dohodu o financování do dne uvedeného v čl. 8 odst. 2, program je přerušen.
Již vyčleněné roční splátky Evropského fondu pro regionální rozvoj zůstanou po celou dobu svého obvyklého trvání k dispozici, ale mohou být použity pouze na činnosti, které probíhají výhradně v dotčených členských státech a na něž byla uzavřena dohoda dříve, než Komise vydala rozhodnutí o přerušení. Řídící orgán předloží Komisi do tří měsíců po ukončení dohod konečnou zprávu a Komise postupuje v souladu s odstavci 2 a 3.
2. Nemůže-li být program prováděn v důsledku problémů vyplývajících ze vztahů mezi zúčastněnými zeměmi a v jiných řádně odůvodněných případech, může Komise na žádost společného monitorovacího výboru nebo z vlastního podnětu vydat po konzultaci se společným monitorovacím výborem rozhodnutí o přerušení programu.
3. Dojde-li k přerušení programu, předloží řídící orgán konečnou zprávu do šesti měsíců po rozhodnutí Komise. Po vypořádání předchozích předběžných plateb Komise vyplatí konečný zůstatek, nebo v patřičných případech vydá příkaz k zpětnému získání prostředků. Komise rovněž zruší zůstatek závazků.
Alternativně může být rozhodnuto o snížení částky přidělené do rozpočtu programu v souladu s čl. 6 odst. 2 písm. c).
4. V případech uvedených v odstavcích 1 a 2 se podpora z Evropského fondu pro regionální rozvoj odpovídající dosud nevyčleněným ročním splátkám či ročním splátkám zcela nebo částečně vyčleněným a zrušeným v rámci stejného rozpočtového roku, které dosud nebyly přiděleny na jiný program ze stejné kategorie programů vnější spolupráce, přidělí na programy vnitřní přeshraniční spolupráce podle článku 4 nařízení (EU) č. 1299/2013.
Podpora podle nařízení (EU) č. 232/2014 odpovídající dosud nevyčleněným ročním splátkám či ročním splátkám zcela nebo částečně vyčleněným a zrušeným v rámci stejného rozpočtového roku se použije na financování jiných programů nebo projektů způsobilých podle nařízení (EU) č. 232/2014.
Článek 18
Projekty
1. Smlouvy na velké infrastrukturní projekty vybrané přímým zadáním musí být podepsány a příspěvky na finanční nástroje poskytnuty do 30. června 2019.
2. Všechny ostatní smlouvy musí být podepsány do 31. prosince 2021.
3. Všechny činnosti v rámci projektu financované z programu musí být ukončeny nejpozději 31. prosince 2022.
Článek 19
Ukončení programu
1. V období od 1. ledna 2023 do 30. září 2024 mohou být prováděny pouze činnosti související s ukončením programu.
2. Program je považován za ukončený, pokud:
a)
všechny smlouvy uzavřené v rámci programu byly ukončeny;
b)
konečný zůstatek byl vyplacen nebo nahrazen;
c)
Komise zrušila zbývající prostředky.
3. Musí-li být konečná částka programu nebo projektů upravena na základě kontrol či auditů provedených po datu ukončení, není ukončením programu dotčeno právo Komise provádět v pozdější fázi finanční opravy vůči řídícímu orgánu nebo příjemcům.
HLAVA IV
PROGRAMOVÉ STRUKTURY
Článek 20
Jmenování řídících a dalších subjektů
1. Zúčastněné země zvolí jako řídící orgán vnitrostátní, regionální či místní veřejnoprávní subjekt nebo orgán nebo soukromoprávní subjekt pověřený výkonem veřejné služby. Tentýž řídící orgán může být určen pro více programů.
2. Zúčastněné země určí národní, regionální či místní veřejnoprávní subjekt nebo orgán, jenž je nezávislý na řídícím orgánu, jako jediný auditní orgán. Auditní orgán musí sídlit v členském státě, v němž se nachází sídlo řídícího orgánu. Tentýž auditní orgán může být určen pro více programů.
3. Pro provádění určitých úkolů řídícího orgánu na jeho odpovědnost může být určen jeden nebo více zprostředkujících subjektů. Příslušná ujednání mezi řídícím orgánem a zprostředkujícími subjekty se oficiálně písemně zaznamenají. Zprostředkující subjekt zaručí svou solventnost a způsobilost v příslušné oblasti, jakož i způsobilost v oblasti správy a finančního řízení.
4. Zúčastněné země stanoví v systémech řízení a kontroly, a v relevantních případech v dohodách o financování uvedených v článcích 8 a 9 a/nebo v dohodách zmíněných v článku 10, pravidla, jimiž se řídí jejich vztahy s řídícím orgánem a s auditním orgánem, vztahy mezi těmito orgány a vztahy mezi těmito orgány a Komisí.
5. Členský stát, v němž má sídlo řídící orgán, může z vlastního podnětu určit koordinační subjekt, jehož úkolem je úzce spolupracovat s Komisí, informovat ji, koordinovat činnosti dalších příslušných určených subjektů a podporovat harmonizované uplatňování použitelných právních předpisů.
6. Každá zúčastněná země určí:
a)
národní subjekt na podporu řídícího orgánu při řízení programu v souladu se zásadou řádného finančního řízení;
b)
kontrolní kontaktní místo na podporu řídícího orgánu při kontrole povinností vyplývajících z programu;
c)
zástupce do skupiny auditorů zmíněné v čl. 28 odst. 2;
d)
zástupce do společného monitorovacího výboru podle článku 21.
KAPITOLA 1
Společný monitorovací výbor
Článek 21
Společný monitorovací výbor
Do tří měsíců ode dne přijetí programu Komisí zřídí zúčastněné země společný monitorovací výbor.
Článek 22
Složení společného monitorovacího výboru
1. Společný monitorovací výbor se skládá z jednoho nebo více zástupců jmenovaných každou zúčastněnou zemí. Zástupci jsou jmenováni na základě funkce, nikoli na osobním základě. Další osoby mohou být společným monitorovacím výborem jmenovány jako pozorovatelé.
2. Je-li to možné a vhodné, zajistí zúčastněné země odpovídající účast všech dotčených aktérů, zejména místních zainteresovaných subjektů, včetně organizací občanské společnosti a místních orgánů, aby byla zajištěna jejich účast na provádění programu.
3. Komise je zapojena do činnosti společného monitorovacího výboru jako pozorovatel. Společně se zástupci zúčastněných zemí je zvána na každé zasedání společného monitorovacího výboru. Komise se může rozhodnout, zda se celého zasedání společného monitorovacího výboru nebo jeho části zúčastní, anebo nezúčastní.
4. Společnému monitorovacímu výboru předsedá v souladu s ustanoveními jednacího řádu jeden z jeho členů, zástupce řídícího orgánu nebo jiná osoba.
5. Jako tajemník společného monitorovacího výboru je jmenován zástupce řídícího orgánu, společného technického sekretariátu nebo zprostředkujícího subjektu podle čl. 20 odst. 3.
Článek 23
Fungování
1. Společný monitorovací výbor vypracuje a jednomyslně přijme svůj jednací řád.
2. Společný monitorovací výbor usiluje o přijímání rozhodnutí na základě konsenzu. O některých rozhodnutích může v souladu se svým jednacím řádem hlasovat, zejména o těch, která se týkají konečného výběru projektů a částek přidělených jako granty na tyto projekty.
3. Všechny zúčastněné země mají stejná hlasovací práva bez ohledu na počet zástupců, které jmenovaly.
4. Tajemník, Komise ani žádný jiný pozorovatel nemá hlasovací právo.
5. Předseda společného monitorovacího výboru plní funkci moderátora a vede jednání. Je-li předsedou zástupce zúčastněné země, má hlasovací právo.
6. Společný monitorovací výbor zasedá nejméně jednou ročně. Zasedání svolává předseda na žádost řídícího orgánu nebo na základě řádně odůvodněné žádosti kterékoli zúčastněné země či Komise. V souladu se svým jednacím řádem může přijímat rozhodnutí i písemným postupem z podnětu svého předsedy, řídícího orgánu nebo kterékoli zúčastněné země.
7. Po každém zasedání společného monitorovacího výboru je vypracován zápis, který podepíše předseda a tajemník. Kopii tohoto zápisu obdrží zástupci zúčastněných zemí, Komise a všichni ostatní pozorovatelé.
Článek 24
Funkce společného monitorovacího výboru
1. Společný monitorovací výbor sleduje provádění programu a jeho pokrok při plnění jeho priorit a používá k tomu objektivně ověřitelné ukazatele a související cílové hodnoty stanovené v programu. Společný monitorovací výbor zkoumá všechny otázky, které mají vliv na provádění programu.
2. Společný monitorovací výbor může vydávat doporučení pro řídící orgán, která se týkají provádění programu a jeho hodnocení. Kroky, které jsou prováděny na základě jeho doporučení, následně monitoruje.
3. Společný monitorovací výbor zejména:
a)
schvaluje pracovní program a finanční plán řídícího orgánu, včetně plánovaného využití technické pomoci;
b)
sleduje, jak řídící orgán provádí pracovní program a finanční plán;
c)
schvaluje kritéria pro výběr projektů, které mají být financovány z programu;
d)
odpovídá za hodnocení a výběr projektů, jež mají být financovány z programu;
e)
schvaluje veškeré návrhy na revizi programu;
f)
přezkoumává veškeré zprávy předkládané řídícím orgánem a v případě potřeby přijímá příslušná opatření;
g)
přezkoumává všechny sporné případy, na které ho upozorní řídící orgán;
h)
přezkoumává a schvaluje výroční zprávu podle článku 77;
i)
přezkoumává a schvaluje roční plán monitorování a hodnocení podle článku 78;
j)
přezkoumává a schvaluje roční informační a komunikační plány podle článku 79.
4. Bez ohledu na ustanovení odst. 3 písm. d) může společný monitorovací výbor zřídit výbor pro výběr projektů, který jedná na jeho odpovědnost.
KAPITOLA 2
Řídící orgán
Článek 25
Určení
1. Řídící orgán, jenž byl vybrán zeměmi, které se účastní programu, se v členském státě, v němž má z rozhodnutí na příslušné úrovni sídlo, podrobí postupu určení.
2. Základem postupu určení je zpráva a stanovisko nezávislého auditního orgánu, který posoudí soulad systémů řízení a kontroly, včetně úlohy zprostředkujících subjektů, s kritérii pro určení stanovenými v příloze I tohoto nařízení. Tento auditní orgán v relevantních případech přihlíží k tomu, zda jsou systémy řízení a kontroly programu podobné systémům, které existovaly v předchozím programovém období, a k údajům prokazujícím jejich účinného fungování.
Nezávislým auditním orgánem je auditní orgán nebo jiný veřejnoprávní či soukromoprávní subjekt s nezbytnou způsobilostí provádět audit, který je funkčně nezávislý na řídícím orgánu. Svou práci vykonává v souladu s mezinárodně uznávanými auditorskými standardy.
3. Členský stát předloží Komisi formální rozhodnutí zmíněné v odstavci 1 co nejdříve poté, co Komise schválí příslušný program.
4. Do dvou měsíců poté, co obdrží formální rozhodnutí zmíněné v odstavci 1, si Komise může vyžádat zprávu a stanovisko nezávislého auditního orgánu a popis systému řízení a kontroly, zejména co se týče těch částí, které se týkají výběru projektů. Nemá-li Komise v úmyslu si tyto dokumenty vyžádat, informuje o tom příslušný členský stát co nejdříve. Vyžádá-li si Komise tyto dokumenty, může do dvou měsíců od jejich obdržení předložit připomínky, na jejichž základě jsou dokumenty revidovány. Nemá-li Komise žádné počáteční ani další připomínky, uvědomí o tom příslušný členský stát co nejdříve.
5. Pokud ze stávajících výsledků provedeného auditu a kontroly vyplývá, že určený orgán již nesplňuje kritéria uvedená v odstavci 2, příslušný členský stát na odpovídající úrovni a v závislosti na závažnosti problému stanoví nezbytná nápravná opatření a zkušební dobu, během níž mají být tato nápravná opatření provedena.
Pokud určený orgán neprovede požadovaná nápravná opatření ve zkušební době stanovené členským státem, členský stát na odpovídající úrovni pověření tohoto orgánu ukončí.
Členský stát neprodleně informuje Komisi, pokud:
-
je pro určený orgán stanovena zkušební doba, a informuje o nápravných opatřeních a příslušné zkušební době, nebo
-
je zkušební doba po provedení nápravných opatření ukončena, nebo
-
je ukončeno pověření orgánu.
Aniž je dotčeno použití článku 61, oznámení o tom, že členský stát stanovil pro některý určený orgán zkušební dobu, nepřeruší vyřizování žádostí o platby.
Je-li určení řídícího orgánu ukončeno, zúčastněné země určí nový orgán nebo subjekt podle čl. 20 odst. 1, který převezme funkce řídícího orgánu. Tento subjekt nebo orgán je podroben procesu určení podle odstavce 2 a Komise je o tom informována podle odstavce 4. Tato změna vyžaduje revizi programu podle článku 6.
Článek 26
Funkce řídícího orgánu
1. Řídící orgán odpovídá za řízení programu v souladu se zásadou řádného finančního řízení a za to, že rozhodnutí společného monitorovacího výboru jsou v souladu s platným právními předpisy a ustanoveními.
2. Co se týče řízení programu, řídící orgán:
a)
podporuje práci společného monitorovacího výboru a poskytuje výboru informace potřebné k plnění jeho úkolů, zejména údaje týkající se pokroku při plnění programu a dosahování jeho očekávaných výsledků a cílů;
b)
vypracovává a po schválení společným monitorovacím výborem předkládá Komisi výroční zprávu a konečnou zprávu;
c)
se zprostředkujícími subjekty, se společným technickým sekretariátem, s auditním orgánem a s příjemci sdílí informace, které jsou důležité pro výkon jejich funkcí nebo pro provádění projektu;
d)
zřizuje a udržuje počítačový systém pro zaznamenávání a uchovávání údajů o každém projektu, které jsou nezbytné pro monitorování, hodnocení, finanční řízení, kontrolu a audit, případně včetně údajů o jednotlivých účastnících projektů. Zaznamenává a uchovává především technické a finanční zprávy pro každý projekt. Systém poskytuje veškeré údaje potřebné k vypracování žádostí o platby a roční účetní závěrky, včetně záznamů o částkách, jež mají být získány zpět, částkách získaných zpět a částkách snížených z důvodu zrušení celého příspěvku na projekt či program nebo části tohoto příspěvku;
e)
v případě potřeby provádí na úrovni programu studie posuzující dopad na životní prostředí;
f)
provádí informační a komunikační plány v souladu s článkem 79;
g)
provádí plány monitorování a hodnocení v souladu s článkem 78.
3. Co se týče výběru a řízení projektů, řídící orgán:
a)
vypracovává a zahajuje postupy výběru;
b)
řídí postupy výběru projektů;
c)
hlavnímu příjemci předává dokument, v němž jsou stanoveny podmínky pro podporu každého projektu, včetně finančního plánu a lhůt pro provedení;
d)
podepisuje smlouvy s příjemci;
e)
řídí projekty.
4. Co se týče technické pomoci, řídící orgán:
a)
řídí postupy zadávání veřejných zakázek;
b)
podepisuje smlouvy s dodavateli;
c)
spravuje smlouvy.
5. Pokud jde o finanční řízení a kontrolu programu, řídící orgán:
a)
ověří, že služby, dodávky nebo stavební práce byly provedeny, dodány a/nebo instalovány a že výdaje, které příjemci vykázali, byly příjemci uhrazeny, a že je to v souladu s platnými právními předpisy, pravidly programu a podmínkami pro podporu projektů;
b)
zajišťuje, aby příjemci zapojení do provádění projektu měli buď samostatný systém účetnictví, nebo vhodný účetní kód pro všechny operace týkající se projektu;
c)
zavádí účinná a přiměřená opatření proti podvodům, která odpovídají zjištěným rizikům;
d)
stanoví postupy k zajištění toho, aby všechny dokumenty týkající se výdajů a auditů nezbytné pro zajištění odpovídající auditní stopy byly uchovávány v souladu s požadavky článku 30;
e)
vypracovává prohlášení řídícího orgánu a roční souhrn uvedený v článku 68;
f)
vypracovává a předkládá Komisi žádosti o platby v souladu s článkem 60;
g)
vypracovává roční účetní závěrky;
h)
při vypracovávání a předkládání žádostí o platbu zohledňuje výsledky všech auditů provedených auditním orgánem nebo na jeho odpovědnost;
i)
vede počítačově zpracované účetní záznamy o výdajích vykázaných Komisí a o platbách příjemcům;
j)
vede záznamy o částkách, které mají být získány zpět, a částkách snížených z důvodu zrušení celého grantu nebo jeho části.
6. Ověření podle odst. 5 písm. a) zahrnuje následující postupy:
a)
správní ověření každé žádosti o platbu předložené příjemci;
b)
ověření projektů na místě.
Frekvence a rozsah ověření na místě jsou úměrné výši grantu poskytnutého na daný projekt a úrovni rizika zjištěného při těchto ověřeních a při auditech prováděných auditním orgánem u systémů řízení a kontroly jako celku.
7. Ověření projektů na místě podle odst. 6 písm. b) mohou být prováděna na vzorku.
8. Pokud je v rámci programu subjekt, v němž má sídlo řídící orgán, rovněž příjemcem, je třeba pro ověření uvedená v odst. 5 písm. a) přijmout taková opatření, která zajistí odpovídající oddělení funkcí.
Článek 27
Společný technický sekretariát a pobočky
1. Zúčastněné země se mohou rozhodnout, že zřídí společný technický sekretariát, který je popsán v programu v souladu s článkem 4.
2. Společný technický sekretariát pomáhá řídícímu orgánu, společnému monitorovacímu výboru a v případě potřeby auditnímu orgánu vykonávat jejich příslušné funkce. Informuje především případné příjemce o možnostech financování v rámci programů a pomáhá příjemcům při provádění projektů. Může být jmenován i jako zprostředkující subjekt uvedený v čl. 20 odst. 3.
3. Na základě rozhodnutí zúčastněných zemí mohou být v zúčastněných zemích zřízeny pobočky. Jejich úloha je popsána v programu a může zahrnovat komunikaci, poskytování informací, pomoc řídícímu orgánu při hodnocení projektů a následné kroky po provedení programu. Pobočka nemůže být v žádném případě pověřena úkolem, který zahrnuje výkon veřejné moci nebo použití diskrečních pravomocí při posuzování projektů.
4. Provoz společného technického sekretariátu a poboček je financován z rozpočtu na technickou pomoc.
KAPITOLA 3
Auditní orgán
Článek 28
Funkce auditního orgánu
1. Auditní orgán programu zajistí, aby se prováděly audity systémů řízení a kontroly u odpovídajícího vzorku projektů a u účetních závěrek programu.
2. Auditnímu orgánu je nápomocna skupina auditorů, která se skládá ze zástupců všech zemí, jež se účastní programu.
3. Provádí-li audity jiný subjekt než auditní orgán, zajistí auditní orgán, aby měl tento subjekt nezbytnou funkční nezávislost.
4. Auditní orgán zajistí, aby auditní činnost splňovala mezinárodně uznávané auditorské standardy.
5. Do devíti měsíců od podepsání první dohody o financování podle čl. 8 odst. 2 předloží auditní orgán Komisi auditní strategii pro výkon auditů. Auditní strategie stanoví metodiku auditů ročních účetních závěrek a projektů, způsob výběru vzorků pro audity projektů a plán auditů pro aktuální účetní rok a dva následující účetní roky. Auditní strategie se aktualizuje každoročně od roku 2017 do konce roku 2024. Vztahují-li se společné systémy řízení a kontroly na více než jeden program, může být pro dotčené programy vypracována jediná auditní strategie. Aktualizovaná auditní strategie se předkládá Komisi společně s výroční zprávou o programu.
6. Auditní orgán vypracuje v souladu s článkem 68:
a)
výrok auditora k účetním závěrkám za předchozí účetní rok;
b)
výroční auditní zprávu.
Pokud se společný systém řízení a kontroly vztahuje na více než jeden program, lze informace požadované podle písmene b) uvést v jediné zprávě.
Článek 29
Spolupráce s auditním orgánem
Komise spolupracuje s auditním orgánem na koordinaci jeho auditních plánů a postupů a sdílí s ním výsledky auditů systémů řízení a kontroly dotčeného programu.
HLAVA V
SYSTÉMY ŘÍZENÍ A KONTROLY
Článek 30
Obecné zásady pro systémy řízení a kontroly
1. Systémy řízení a kontroly zahrnují:
a)
funkce každého subjektu zapojeného do řízení a kontroly, včetně rozdělení funkcí v rámci jednotlivých subjektů, jejich vnitřní organizace v souladu se zásadou rozdělení funkcí mezi těmito subjekty a v rámci nich;
b)
postupy pro zajištění správnosti a řádnosti vykazovaných výdajů;
c)
elektronické datové systémy pro účetnictví, uchovávání údajů, monitorování a podávání zpráv;
d)
systémy monitorování a podávání zpráv, pokud odpovědný subjekt pověří výkonem úkolů jiný subjekt;
e)
opatření pro audit fungování systémů řízení a kontroly;
f)
systémy a postupy pro zajištění odpovídající auditní stopy;
g)
postupy pro předcházení nesrovnalostem, včetně podvodů, jejich odhalování a nápravu a vymáhání neoprávněně vyplacených částek včetně veškerých úroků;
h)
postupy pro zadávání veřejných zakázek na technickou pomoc a postupy pro výběr projektů;
i)
úlohu vnitrostátních orgánů a povinnosti zúčastněných zemí podle článku 31.
2. Řídící orgán zajistí, aby systémy řízení a kontroly programu byly zavedeny v souladu s pravidly tohoto nařízení a aby tyto systémy účinně fungovaly.
Článek 31
Vnitrostátní orgány a povinnosti zúčastněných zemí
1. Národní orgán určený podle čl. 20 odst. 6 písm. a), mimo jiné:
a)
zodpovídá za zřízení účinně fungujících systémů řízení a kontroly na vnitrostátní úrovni;
b)
zajišťuje celkovou koordinaci orgánů zapojených do provádění programu na vnitrostátní úrovni, včetně, mimo jiné, orgánů, které působí jako kontrolní kontaktní místa a jako členové skupiny auditorů;
c)
zastupuje svoji zemi ve společném monitorovacím výboru.
Pro partnerské země přeshraniční spolupráce je národní orgán subjektem, který nese konečnou odpovědnost za provádění opatření stanovených v dohodě o financování podle článků 8 a 9.
2. Zúčastněné země podporují řídící orgán při výkonu jeho povinností uvedených v čl. 30 odst. 2.
3. Zúčastněné země na svém území předcházejí nesrovnalostem včetně podvodů, odhalují je a napravují a vymáhají neoprávněně vyplacené částky včetně případných úroků podle článku 74. Tyto nesrovnalosti neprodleně oznámí řídícímu orgánu a Komisi a průběžně je informují o vývoji souvisejících správních a právních postupů.
4. V článku 74 jsou stanoveny povinnosti zúčastněných zemí, pokud jde o částky neoprávněně vyplacené příjemci.
5. Finanční opravou Komise není dotčena povinnost řídícího orgánu vymáhat neoprávněně vyplacené částky podle článků 74 a 75 ani povinnosti členských států vymáhat neoprávněně vyplacenou státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie a podle článku 14 nařízení Rady (ES) č. 659/1999 (9).
Článek 32
Auditní a kontrolní struktury
1. Auditor nebo příslušný úředník veřejné správy nezávislý na příjemci přezkoumá výdaje vykázané příjemcem na podporu žádosti o platbu. Auditor nebo příslušný úředník veřejné správy přezkoumá, zda výdaje vykázané příjemcem a příjmy související s projektem jsou skutečné, přesně zaznamenané a způsobilé v souladu se smlouvou.
Tento přezkum se vykonává na základě dohodnutého postupu, který se provádí v souladu s:
a)
mezinárodním standardem pro související služby 4400 - dohodnutými postupy v souvislosti s finančními informacemi, jak byly schváleny Mezinárodní federací účetních (IFAC);
b)
etickým kodexem IFAC pro profesionální účetní, který vypracovala a vydala Rada IFAC pro mezinárodní etické standardy účetních.
Pro úředníky veřejné správy jsou tyto postupy a standardy stanoveny na vnitrostátní úrovni s přihlédnutím k mezinárodním standardům.
Auditor splňuje alespoň jeden z následujících požadavků:
a)
být členem vnitrostátního účetního nebo auditorského subjektu nebo orgánu, který je členem IFAC;
b)
být členem vnitrostátního účetního nebo auditního subjektu nebo orgánu. Není-li tato organizace členem IFAC, auditor se zaváže, že bude práci vykonávat v souladu se standardy a etickými požadavky IFAC;
c)
být registrován jako statutární auditor ve veřejném rejstříku orgánu veřejného dohledu v členském státě v souladu se zásadami veřejného dohledu stanovenými ve směrnici Evropského parlamentu a Rady 2006/43/ES (10);
d)
být registrován jako statutární auditor ve veřejném rejstříku orgánu veřejného dohledu v partnerské zemi přeshraniční spolupráce za předpokladu, že se tento rejstřík řídí zásadami veřejného dohledu, jak jsou stanoveny v právních předpisech dotčené země.
Úředník veřejné správy má nezbytnou odbornou kvalifikaci pro provádění přezkumů.
2. Řídící orgán provádí kromě toho svá vlastní ověření podle čl. 26 odst. 5 písm. a) a čl. 26 odst. 6. Řídícímu orgánu mohou být při provádění ověřování v celé programové oblasti nápomocny kontrolní kontaktní místa.
Zúčastněné země přijmou veškerá možná opatření na podporu řídícího orgánu při výkonu kontrolních úkolů.
3. Auditní orgán zajistí, aby byly prováděny audity systémů řízení a kontroly na vhodném vzorku projektů a na ročních účetních závěrkách programu, jak je uvedeno v článku 28. Do tří měsíců od ustanovení řídícího orgánu se zřídí skupina auditorů uvedená v čl. 28 odst. 2. Vypracuje svůj vlastní jednací řád. Skupině předsedá řídící orgán, který je jmenován pro program.
Každá zúčastněná země může pověřit auditní orgán, aby vykonával své povinnosti přímo na jejím území.
4. Je zaručena nezávislost subjektu (subjektů) uvedeného (uvedených) v odstavcích 1, 2 a 3.
Článek 33
Kontroly ze strany Unie
1. Komise, Evropský úřad pro boj proti podvodům, Evropský účetní dvůr a každý externí auditor s povolením těchto orgánů a subjektů může přezkoumávat dokumenty a/nebo provádět kontroly na místě, a tak ověřovat, jak řídící orgán, příjemci, dodavatelé, subdodavatelé a třetí strany, kteří získávají finanční podporu, používají finanční prostředky Unie. V každé smlouvě je výslovně uvedeno, že tyto orgány a subjekty mohou vykonávat své kontrolní pravomoci, pokud jde o prostory, dokumenty a informace, bez ohledu na nosič, na němž jsou informace uloženy.
2. Komise se přesvědčí o tom, že na základě dostupných informací, včetně rozhodnutí o určení, každoročního prohlášení řídícího orgánu, výročních kontrolních zpráv, každoročního výroku auditora, výroční zprávy a auditů provedených vnitrostátními orgány a orgány Unie, jsou systémy řízení a kontroly v souladu s tímto nařízením a že účinně fungují.
3. Komise může požádat řídící orgán, aby podnikl nezbytné kroky a zajistil účinnost systémů řízení a kontroly a správnost výdajů.
HLAVA VI
TECHNICKÁ POMOC
Článek 34
Rozpočet na technickou pomoc
1. Na technickou pomoc může být přiděleno nejvýše 10 % celkového příspěvku Unie. V řádně odůvodněných případech může být po dohodě s Komisí přidělena vyšší částka.
2. Výše technické pomoci by měla odrážet skutečné potřeby programu, zejména by měla zohledňovat takové faktory, jako je celkový rozpočet programu, velikost územní oblasti, na niž se program vztahuje, a počet zúčastněných zemí.
Článek 35
Účel
1. Mezi činnosti v rámci technické pomoci patří příprava, řízení, monitorování, hodnocení, informace, komunikace, tvorba sítí, řešení stížností, činnosti v rámci kontroly a auditu související s prováděním programu a činnosti zaměřené na posílení správních kapacit pro provádění programu.
2. Technická pomoc pro činnosti uvedené v odstavci 1 by měla být používána na potřeby programových struktur i příjemců.
3. Výdaje na činnosti týkající se podpory a budování kapacit, které vzniknou mimo programovou oblast, mohou být kryty v rámci limitu uvedeného v čl. 39 odst. 2 za předpokladu, že jsou splněny podmínky uvedené v tomto článku.
Článek 36
Způsobilost
1. Požadavky na způsobilost stanovené v článku 48 se obdobně použijí na náklady na technickou pomoc. Náklady týkající se úředníků zúčastněných zemí, kteří jsou přiděleni na program, mohou být považovány za způsobilé jako náklady na technickou pomoc. Je třeba vyvarovat se systémů paralelního a doplňkového odměňování. Náklady uvedené v článku 49 se nepovažují za způsobilé jako náklady na technickou pomoc.
2. Náklady na přípravné kroky uvedené v článku 16 jsou způsobilé, je-li Komisi předložen program podle článku 4, a to nejdříve dne 1. ledna 2014, za předpokladu, že Komise program schválí podle článku 5.
Článek 37
Pravidla zadávání veřejných zakázek
1. Vyžaduje-li provádění ročního plánu využití rozpočtu na technickou pomoc zadávání veřejných zakázek, zakázka je zadána podle následujících pravidel:
a)
má-li subjekt sídlo v členském státě, použije buď právní a správní předpisy přijaté v souvislosti s právními předpisy Unie vztahujícími se na zadávání veřejných zakázek, nebo pravidla pro zadávání veřejných zakázek stanovená v hlavě IV druhé části nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a v hlavě II druhé části nařízení v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012;
b)
ve všech ostatních případech jsou příslušná pravidla pro zadávání veřejných zakázek popsána v dohodě o financování uvedené v článcích 8 a 9, nebo v dohodách uvedených v článcích 81 a 82.
2. Ve všech případech se použijí pravidla o státní příslušnosti a původu stanovená v článcích 8 a 9 nařízení (EU) č. 236/2014.
3. Zadávání veřejných zakázek pobočkami je omezeno na obvyklé běžné náklady a náklady na činnosti v oblasti komunikace a propagace.
HLAVA VII
PROJEKTY
KAPITOLA 1
Obecná ustanovení
Článek 38
Povaha podpory
1. Projekt je řadou činností vymezených a řízených ve vztahu k cílům, výstupům, výsledkům a dopadům, jichž má být dosaženo ve stanovené lhůtě a se stanoveným rozpočtem. Cíle, výstupy, výsledky a dopady přispějí k prioritám stanoveným k programu.
2. Finanční příspěvky na projekty z programu se poskytují formou grantů a výjimečně převodem prostředků na finanční nástroje. Projekty financované prostřednictvím grantů se řídí kapitolami 2 až 4.
3. Granty se poskytují na projekty vybrané prostřednictvím výzev k předkládání návrhů podle pravidel stanovených v programu s výjimkou řádně odůvodněných případů podle článku 41.
4. Podíl příspěvku Unie přiděleného na velké infrastrukturní projekty a příspěvky na finanční nástroje uvedené v článku 42 nesmí přesáhnout 30 %.
Článek 39
Podmínky pro financování
1. Projekty mohou získat finanční příspěvek z programu za předpokladu, že splňují všechny následující podmínky:
a)
mají zřejmý dopad na přeshraniční spolupráci, přinášejí výhody popsané v programovém dokumentu a vykazují přidanou hodnotu ke strategiím a programům Unie;
b)
jsou prováděny v programové oblasti;
c)
spadají do některé z těchto kategorií:
i)
integrované projekty, v nichž každý příjemce provádí na svém území část činností souvisejících s projektem;
ii)
symetrické projekty, v nichž jsou podobné činnosti prováděny v zúčastněných zemích souběžně;
iii)
projekty pro jedinou zemi, v nichž se projekty provádí převážně nebo úplně v jedné ze zúčastněných zemí, avšak ve prospěch všech nebo některých ze zúčastněných zemí, a v nichž lze nalézt přeshraniční dopady a výhody.
2. Projekty splňující kritéria uvedená v odstavci 1 mohou být prováděny částečně mimo programovou oblast za předpokladu, že jsou splněny následující podmínky:
a)
projekty jsou nezbytné k dosažení cílů programu a přínosné pro programovou oblast;
b)
celková výše prostředků přidělených v rámci programu na činnosti mimo programovou oblast nepřesahuje 20 % příspěvku Unie na úrovni programu;
c)
závazky řídících orgánů a auditních orgánů související s řízením, kontrolou a auditem týkajícím se projektů jsou plněny buď orgány provádějícími program, nebo prostřednictvím dohod uzavřených s orgány v zemích, v nichž jsou činnosti prováděny.
3. Dojde-li u projektu, který má infrastrukturní složku, do pěti let od jeho dokončení, nebo případně ve lhůtě stanovené v pravidlech pro státní podporu, k zásadní změně, která má vliv na povahu projektu, jeho cíle nebo podmínky provádění, které by ohrozily původní cíle projektu, vrátí se příspěvek Unie, poskytnutý na projekt. Částky neoprávněně vyplacené v souvislosti s projektem řídící orgán vymáhá zpět v poměrné výši vzhledem k období, po něž požadavek nebyl splněn.
4. Řídící orgán usiluje o vyloučení zdvojování činností mezi projekty financovanými Unií. Za tímto účelem může řídící orgán vést konzultace, které považuje za vhodné, a subjekty, s nimiž vede konzultace, včetně Komise, poskytnou nezbytnou podporu.
5. Řídící orgán předá hlavnímu příjemci každého vybraného projektu dokument, v němž jsou stanoveny podmínky podpory projektu, včetně konkrétních požadavků týkajících se produktů nebo služeb, jež má projekt přinést, finančního plánu a harmonogramu provádění.
Článek 40
Výzvy k předkládání návrhů
V souvislosti s každou výzvou k předkládání návrhů poskytne řídící orgán uchazečům dokument, v němž jsou stanoveny podmínky účasti ve výzvě, výběru a provádění projektu. Součástí tohoto dokumentu jsou i konkrétní požadavky týkající se výsledků, jichž má být v rámci projektu dosaženo, finanční plán a lhůta pro provádění.
Článek 41
Přímé zadání
1. Projekty mohou být zadány bez výzvy k předkládání návrhů pouze v následujících případech a za předpokladu, že v rozhodnutí o zadání je uvedeno řádné odůvodnění:
a)
subjekt, kterému se projekt zadává, má de iure nebo de facto monopol;
b)
projekt se týká činností zvláštní povahy, které vyžadují zvláštní druh subjektu na základě technické způsobilosti, vysokého stupně specializace nebo správních pravomocí.
2. Do programu se zahrne konečný seznam velkých infrastrukturních projektů navrhovaných pro výběr bez výzvy k předkládání návrhů. Po přijetí programu, avšak nejpozději 31. prosince 2017, poskytne řídící orgán Komisi úplné projektové žádosti, včetně informací uvedených v článku 43, společně s odůvodněním pro přímé zadání.
3. Do programu se zahrne orientační seznam jiných než velkých infrastrukturních projektů navrhovaných pro výběr bez výzvy k předkládání návrhů. Společný monitorovací výbor může kdykoli po přijetí programu rozhodnout o výběru dalších projektů bez výzvy k předkládání návrhů. V obou případech je třeba získat předchozí souhlas Komise. Řídící orgán za tímto účelem poskytne Komisi informace uvedené v článku 43 společně s odůvodněním pro přímé zadání.
4. Projekty navrhované pro výběr bez výzvy k předkládání návrhů schvaluje Komise postupem sestávajícím ze dvou kroků, který spočívá v předložení shrnutí projektu a následně úplné projektové žádosti. U každého z kroků Komise oznámí své rozhodnutí řídícímu orgánu do dvou měsíců ode dne předložení dokumentu. V případě potřeby lze tuto lhůtu prodloužit. Jestliže Komise navrhovaný projekt zamítne, sdělí řídícímu orgánu důvody tohoto zamítnutí.
Článek 42
Příspěvky na finanční nástroje
1. Program může přispět na finanční nástroj za předpokladu, že finanční nástroj je v souladu s prioritami programu.
2. Konečný seznam příspěvků na finanční nástroje je popsán v programu. Po přijetí programu, avšak nejpozději dne 31. prosince 2017, poskytne řídící orgán Komisi informace uvedené v článku 43.
3. Komise přezkoumá navržený příspěvek s cílem stanovit jeho přidanou hodnotu a jeho soulad s programem.
4. Postup schvalování se řídí pravidly těchto finančních nástrojů. Jestliže Komise zamítne navrhovaný příspěvek, oznámí řídícímu orgánu své důvody.
5. Příspěvky na tyto finanční nástroje se řídí pravidly platnými pro tyto finanční nástroje.
Článek 43
Obsah projektů
1. Dokumentace projektové žádosti obsahuje přinejmenším:
a)
analýzu problémů a potřeb zdůvodňujících projekt, která zohledňuje strategii programu a její očekávaný příspěvek k řešení příslušné priority;
b)
posouzení přeshraničního dopadu;
c)
logický rámec;
d)
posouzení udržitelnosti očekávaných výsledků projektu po jeho dokončení;
e)
objektivně ověřitelné ukazatele;
f)
informace o zeměpisném pokrytí a cílových skupinách projektu;
g)
očekávanou dobu provádění projektu a podrobný plán činnosti;
h)
v případě potřeby analýzu dopadů projektu na průřezové problémy uvedené v čl. 4 odst. 3 písm. d);
i)
požadavky na provádění projektu, včetně:
i)
stanovení příjemců a určení hlavního příjemce s poskytnutím záruk jeho způsobilosti v dotčené oblasti a jeho způsobilosti v oblasti správy a finančního řízení;
ii)
popisu struktury řízení a provádění projektu;
iii)
ujednání mezi příjemci podle článku 46;
iv)
ujednání o monitorování a hodnocení;
v)
informačních a komunikačních plánů a zejména opatření, jímž se uznává podpora projektu ze strany Unie;
j)
podrobného finančního plánu a rozpočtu.
2. Projektové žádosti pro projekty obsahující infrastrukturní složku ve výši nejméně 1 milion EUR dále obsahují:
a)
podrobný popis investice do infrastruktury a jejího umístění;
b)
s výjimkou řádně odůvodněných případů podrobný popis složky projektu, jež zajišťuje budování kapacit;
c)
úplnou studii proveditelnosti nebo rovnocennou provedenou studii, včetně analýzy možností, výsledků a nezávislého posouzení kvality;
d)
posouzení dopadu projektu na životní prostředí v souladu se směrnicí Evropského parlamentu a Rady 2011/92/EU (11) a s Úmluvou EHK OSN o posuzování vlivů na životní prostředí přesahující hranice států podepsanou v Espoo dne 25. února 1991 u zúčastněných zemí, které jsou jejími smluvními stranami;
e)
potvrzení příjemců o vlastnictví nebo o přístupu k pozemku;
f)
stavební povolení.
3. Výjimečně a v řádně odůvodněných případech může řídící orgán souhlasit s pozdějším předložením dokumentů uvedených v písmeni f).
Článek 44
Zveřejnění seznamu projektů
1. V zájmu zajištění transparentnosti projektů podporovaných v rámci programu vede řídící orgán seznam zadaných projektů v tabulkovém formátu, který umožňuje třídění, vyhledávání, čerpání, srovnávání a snadné zveřejňování údajů na internetu. Seznam projektů je přístupný na internetových stránkách programu a je aktualizován nejméně každých šest měsíců. Za účelem podpory následného využívání seznamu projektů soukromým sektorem, občanskou společností nebo vnitrostátními orgány veřejné správy mohou internetové stránky jasně uvádět odkaz na platná licenční pravidla, jimiž se řídí zveřejnění údajů.
2. V seznamu jsou obsaženy přinejmenším tyto údaje:
-
název příjemce (pouze právnické osoby; neuvádějí se jména fyzických osob),
-
název projektu,
-
shrnutí projektu,
-
období provádění projektu,
-
celkové způsobilé výdaje,
-
míru spolufinancování Unie,
-
PSČ projektu nebo jiný vhodný ukazatel místa,
-
územní pokrytí,
-
datum poslední aktualizace seznamu projektů.
3. Seznam projektů se předává Komisi nejpozději 30. června roku následujícího po rozpočtovém roce, v němž byly projekty vybrány. Tato informace se zveřejní na internetových stránkách orgánů Unie.
KAPITOLA 2
Příjemci
Článek 45
Účast na projektech
1. Do projektů jsou zapojeni příjemci nejméně z jednoho ze zúčastněných členských států a jedné ze zúčastněných partnerských zemí uvedených v příloze I nařízení (EU) č. 232/2014 nebo z Ruské federace.
2. Příjemci jsou fyzické nebo právnické osoby, jimž byl udělen grant na projekt. Příjemci mohou být fyzické osoby, vyžaduje-li to povaha nebo vlastnosti dané akce nebo cíl sledovaný žadatelem. O účasti fyzických osob se rozhoduje na úrovni programu.
3. Příjemci uvedení v odstavci 1 musí splňovat následující podmínky:
a)
jsou státními příslušníky kterékoli ze zúčastněných zemí nebo právnickými osobami, které mají skutečné sídlo v programové oblasti, nebo mezinárodními organizacemi s provozní základnou v programové oblasti. Evropské seskupení pro územní spolupráci může být příjemcem bez ohledu na to, kde má sídlo, za předpokladu, že jeho územní pokrytí se nachází v programové oblasti;
b)
splňují kritéria způsobilosti stanovená pro každý postup výběru;
c)
nespadají pod žádnou z výjimek stanovených v čl. 106 odst. 1 a článku 107 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
4. Kromě příjemců uvedených v odstavci 1 se mohou účastnit i příjemci, kteří nesplňují kritéria uvedená v odst. 3 písm. a), za předpokladu, že jsou splněny veškeré následující podmínky:
a)
mohou se účastnit v souladu s články 8 a 9 nařízení (EU) č. 236/2014;
b)
jejich účast vyžaduje povaha nebo cíle projektu a je nezbytná pro jeho účinné provádění;
c)
celková částka přidělená v rámci programu příjemcům, kteří nesplňují kritéria uvedená v odst. 3 písm. a), nepřesahuje limit stanovený v čl. 39 odst. 2 písm. b).
Článek 46
Povinnosti příjemců
1. V každém projektu je určen jeden hlavní příjemce, který zastupuje dané partnerství.
2. Všichni příjemci aktivně spolupracují na rozvoji a provádění projektů. Kromě toho spolupracují na poskytování zaměstnanců a/nebo na financování projektů. Každý příjemce má právní a finanční odpovědnost za činnosti, které provádí, a za část finančních prostředků Unie, které dostává. Konkrétní povinnosti a finanční odpovědnost příjemců jsou stanoveny v dohodě uvedené v odst. 3 písm. c).
3. Hlavní příjemce:
a)
od řídícího orgánu dostává finanční příspěvky na provádění činností souvisejících s projektem;
b)
zajišťuje, aby příjemci co nejrychleji a v plném souladu s ujednáními uvedenými v písmeni c) obdrželi celkový objem grantu. Žádná částka se neodečítá ani nezadržuje a nejsou vymáhány žádné zvláštní poplatky s rovnocenným účinkem, které by vedly ke snížení těchto částek určených příjemcům;
c)
v dohodě, která obsahuje ujednání, jež zaručují mimo jiné řádné finanční řízení finančních prostředků přidělených na projekt, včetně ujednání o vymáhání neoprávněně vyplacených prostředků, stanoví partnerská ujednání s příjemci;
d)
přijímá odpovědnost za zajištění provádění celého projektu;
e)
zajišťuje, aby výdaje vykázané příjemci byly vynakládány na provádění projektu a aby odpovídaly činnostem stanoveným ve smlouvě a dohodnutým se všemi příjemci;
f)
ověřuje, zda výdaje vykazované příjemci byly přezkoumány podle čl. 32 odst. 1.
KAPITOLA 3
Způsobilost výdajů
Článek 47
Formy grantů
1. Granty mohou mít kteroukoli z následujících forem:
a)
proplacení stanoveného podílu skutečně vynaložených způsobilých nákladů uvedených v článku 48;
b)
financování paušální sazbou, která se určí za použití procentního podílu z jedné nebo několika stanovených kategorií nákladů;
c)
jednorázové částky;
d)
proplacení na základě jednotkových nákladů;
e)
kombinace forem uvedených v písmenech a) až d) pouze v případech, kdy každá z forem pokrývá odlišné kategorie nákladů.
2. Granty ve formě uvedené v odst. 1 písm. a) se vypočítají na základě způsobilých nákladů skutečně vynaložených příjemcem, přičemž se přihlíží k předběžnému odhadu rozpočtu předloženému společně s návrhem a zahrnutému do smlouvy. Financování paušální sazbou uvedené v odst. 1 písm. b) se týká konkrétních kategorií způsobilých nákladů, které jsou jasně stanoveny předem při uplatnění procentní sazby. Jednorázové částky uvedené v odst. 1 písm. c) se týkají všech nebo některých konkrétních kategorií způsobilých nákladů, které jsou jasně stanoveny předem. Jednotkové náklady uvedené v odst. 1 písm. d) se týkají všech nebo některých konkrétních kategorií způsobilých nákladů, které jsou jasně stanoveny předem, a určí se jako částka za jednotku.
3. Účelem ani výsledkem grantů není vytvářet v rámci projektu zisk. Použijí se výjimky stanovené v čl. 125 odst. 4 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
Článek 48
Způsobilost nákladů
1. Granty nesmějí překročit celkový strop vyjádřený formou procentní a absolutní částky, který se stanovuje na základě odhadu způsobilých nákladů. Granty nesmějí překročit způsobilé náklady.
2. Způsobilými náklady se rozumějí náklady příjemce, které splňují veškerá tato kritéria:
a)
jsou vynaloženy v průběhu období provádění projektu. Konkrétně:
i)
Náklady související se službami a stavebními pracemi se týkají činností vykonávaných v průběhu období provádění. Náklady související s dodávkami se týkají dodávek a montáže položek v průběhu období provádění. Tento požadavek nesplňuje podpis smlouvy, vytvoření objednávky nebo uzavření jakéhokoli závazku v období provádění k výdajům za budoucí dodávky služeb, stavebních prací nebo dodávek po ukončení období provádění. Za vzniklé náklady nelze považovat převody hotovosti mezi hlavním příjemcem a ostatními příjemci.
ii)
Vzniklé náklady by měly být uhrazeny před předložením závěrečných zpráv. Jsou-li uvedeny v závěrečné zprávě společně s předpokládaným datem úhrady, mohou být zaplaceny později.
iii)
Výjimkou jsou náklady týkající se závěrečných zpráv, včetně ověření výdajů, auditu a konečného hodnocení projektu, které mohou vzniknout po období provádění projektu.
iv)
Jsou-li dodržena ustanovení článku 52 a násl., mohou být zahájeny postupy zadávání veřejných zakázek uvedené v článku 52 a násl. a příjemce (příjemci) může (mohou) uzavřít smlouvy před zahájením období provádění projektu.
b)
jsou uvedeny v odhadu celkového rozpočtu projektu;
c)
jsou nezbytné pro provádění projektu;
d)
lze je zjistit a ověřit, neboť jsou zaneseny zejména v účetních záznamech příjemce a jsou uvedeny v souladu s účetními standardy a obvyklými postupy pro účtování nákladů vztahujícími se příjemce;
e)
splňují požadavky platných právních předpisů v daňové a sociální oblasti;
f)
jde o přiměřené, odůvodněné náklady, které splňují požadavky řádného finančního řízení, zejména požadavky hospodárnosti a efektivnosti;
g)
jsou doloženy fakturami nebo doklady s rovnocennou průkazní hodnotou.
3. V následujících případech může být grant poskytnut zpětně:
a)
může-li žadatel prokázat nutnost zahájit projekt před podepsáním smlouvy. Náklady způsobilé pro financování však nesmí vzniknout před datem podání žádosti o grant, nebo
b)
na náklady související se studiemi a dokumentací týkající se projektů, jež zahrnují infrastrukturní složku.
Grant nemůže být zpětně udělen na již ukončené projekty.
4. Jsou-li splněny následující podmínky, jsou za způsobilé náklady považovány náklady vzniklé před podáním žádosti o grant u projektů, jimž byl grant udělen, s cílem umožnit vytváření pevných partnerství:
a)
náklady vzniknou po uveřejnění výzvy k předkládání návrhů;
b)
náklady se omezují na cestovné a diety pro zaměstnance příjemců za předpokladu, že splňují podmínky odst. 5 písm. b);
c)
náklady nepřekročí nejvyšší částku stanovenou na úrovni programu.
5. S výhradou odstavců 1 a 2 se za způsobilé považují následující přímé náklady příjemce:
a)
náklady na zaměstnance přidělené na projekt při splnění následujících kumulativních podmínek:
-
týkají se nákladů na činnosti, které by příjemce nevykonával, pokud by nebyl prováděn projekt,
-
náklady nepřekročí obvyklé náklady příjemce, neprokáže-li se, že je to nezbytné k provádění projektu,
-
náklady se týkají skutečných hrubých mezd, včetně nákladů na sociální pojištění a dalších nákladů spojených s odměňováním.
b)
cestovní náklady a diety zaměstnanců a dalších osob podílejících se na projektu za předpokladu, že nepřekročí náklady obvykle hrazené příjemcem v souladu s jeho pravidly a předpisy, ani sazby zveřejněné Komisí v době mise, jsou-li hrazeny na základě jednorázových částek, jednotkových nákladů nebo paušální sazby;
c)
náklady na nákup nebo pronájem vybavení (nového nebo použitého) a na dodávky speciálně pro účely projektu, odpovídají-li tržním cenám;
d)
náklady na spotřební zboží nakoupené speciálně pro projekt;
e)
náklady vyplývající ze smluv, které příjemce uzavřel pro účely projektu;
f)
náklady vyplývající přímo z požadavků, které ukládá toto nařízení a projekt (například informační kampaně a zviditelnění, hodnocení, externí audity, překlady), včetně nákladů na finanční služby (například náklady na bankovní převody a finanční záruky).
6. Podle článku 4 mohou být v rámci programu stanovena další pravidla způsobilosti pro program jako celek.
Článek 49
Nezpůsobilé náklady
1. Za nezpůsobilé jsou pokládány následující náklady související s prováděním projektu:
a)
dluhy a poplatky za dluhovou službu (úroky);
b)
rezervy na krytí ztrát či závazků;
c)
náklady vykázané příjemcem, které jsou již financovány z rozpočtu Unie;
d)
nákup pozemků nebo budov v objemu přesahujícím 10 % způsobilých výdajů dotčeného projektu;
e)
kurzové ztráty;
f)
cla, daně a poplatky včetně DPH, kromě případů, kdy podle příslušných vnitrostátních předpisů neexistuje nárok na vrácení, není-li v příslušných opatřeních ujednaných s partnerskými zeměmi přeshraniční spolupráce stanoveno jinak;
g)
půjčky třetím stranám;
h)
pokuty, finanční postihy a výlohy spojené s vedením sporů;
i)
věcné příspěvky tak, jak jsou definovány v čl. 14 odst. 1.
2. Podle článku 4 mohou být za nezpůsobilé stanoveny další kategorie nákladů v rámci programu.
Článek 50
Jednorázové částky, jednotkové náklady a financování paušální sazbou
1. Celkový objem financování na základě jednorázových částek, jednotkových nákladů a financování paušální sazbou nepřekročí 60 000 EUR na jednoho příjemce a na projekt, není-li v programu stanoveno jinak podle článku 4, avšak nepřekročí 100 000 EUR.
2. Používání jednorázových částek, jednotkových nákladů a financování paušální sazbou je podloženo alespoň:
a)
zdůvodněním vhodnosti daných forem financování s ohledem na povahu projektů, na rizika nesrovnalostí a podvodů a na náklady na kontrolu;
b)
uvedením nákladů nebo kategorií nákladů krytých formou jednorázových částek, jednotkových nákladů nebo financování paušální sazbou, čímž se vyloučí nezpůsobilé náklady uvedené v článku 49;
c)
popisem metod pro určení jednorázových částek, jednotkových nákladů nebo financování paušální sazbou a podmínek, které v rozumné míře zajistí, že budou dodrženy zásady neziskovosti a spolufinancování a vyloučí se dvojí financování. Tyto metody se opírají o:
i)
statistické údaje nebo obdobné objektivní ukazatele, nebo
ii)
individuální přístup k příjemcům grantu na základě certifikovaných nebo auditem ověřitelných historických údajů o příjemci nebo jeho obvyklých postupů účtování nákladů.
3. Poté, co řídící orgán jednotlivé částky posoudí a schválí, nejsou dále předmětem následných kontrol.
Článek 51
Nepřímé náklady
1. Nepřímé náklady mohou být vypočteny paušální sazbou až do výše 7 % způsobilých přímých nákladů s vyloučením nákladů vzniklých v souvislosti s poskytováním infrastruktury za předpokladu, že se tato sazba vypočte na základě spravedlivé, přiměřené a ověřitelné metody výpočtu.
2. Za nepřímé náklady projektu se považují ty způsobilé náklady, které nelze na základě podmínek pro způsobilost stanovených v článku 48 označit za zvláštní náklady přímo spojené s prováděním projektu a které k němu nemohou být přímo zaúčtovány. Nemohou zahrnovat nezpůsobilé náklady uvedené v článku 49 nebo náklady, které jsou již vykázány v jiné nákladové položce nebo kapitole projektového rozpočtu.
KAPITOLA 4
Oddíl 1
Zadávání veřejných zakázek
Článek 52
Platná pravidla
1. Vyžaduje-li provádění projektu, aby příjemce zadal veřejné zakázky na zboží, stavební práce nebo služby, použijí se následující pravidla:
a)
je-li příjemce veřejným zadavatelem nebo zadavatelem ve smyslu právních předpisů Unie platných pro postupy zadávání veřejných zakázek, může uplatnit vnitrostátní právní a správní předpisy přijaté v souvislosti s právními předpisy nebo pravidly Unie uvedenými v odstavci 2;
b)
je-li příjemce mezinárodní organizací, může uplatnit svá vlastní pravidla pro zadávání veřejných zakázek, pokud nabízejí záruky rovnocenné mezinárodně uznávaným normám;
c)
je-li příjemce orgánem veřejné moci partnerské země přeshraniční spolupráce, jehož spolufinancování je přeneseno na řídící orgán, může uplatnit vnitrostátní právní a správní předpisy za předpokladu, že to umožňuje dohoda o financování a jsou dodrženy obecné zásady stanovené v odst. 2 písm. a).
2. Ve všech ostatních případech je třeba splnit následující povinnosti:
a)
zakázka je zadána nejvýhodnější nabídce, nebo podle potřeby nejnižší cenové nabídce, s vyloučením jakéhokoli střetu zájmů;
b)
u zakázek s hodnotou vyšší než 60 000 EUR se použijí rovněž následující pravidla:
i)
je zřízena hodnotící komise pro posuzování žádostí a/nebo nabídek na základě kritérií pro vyloučení, výběr a zadání, která příjemce zveřejní předem v zadávací dokumentaci. Komise musí mít lichý počet členů a veškeré odborné a administrativní kapacity, aby k nabídkám/žádostem mohla vydat informované stanovisko;
ii)
musí být zajištěna dostatečná transparentnost, spravedlivá hospodářská soutěž a odpovídající předběžná propagace;
iii)
je zajištěno rovné zacházení, proporcionalita a zákaz diskriminace;
iv)
zadávací dokumentace musí být vypracována v souladu s osvědčenými mezinárodními postupy;
v)
lhůty pro předkládání žádostí nebo nabídek musí být dostatečně dlouhé, aby zainteresované strany měly přiměřenou dobu na přípravu nabídek;
vi)
zájemci a uchazeči jsou vyloučeni z účasti na zadávacím řízení, pokud se dostanou do některé ze situací popsaných v čl. 106 odst. 1 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012. Zájemci nebo uchazeči musí osvědčit, že se nenacházejí v žádné z těchto situací. Zakázky nemohou být dále zadány zájemcům nebo uchazečům, kteří se v průběhu zadávacího řízení dostanou do jedné ze situací uvedených v článku 107 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012;
vii)
použijí se postupy zadávacího řízení uvedené v článcích 53 až 56.
3. Ve všech případech se použijí pravidla o státní příslušnosti a původu stanovená v článcích 8 a 9 nařízení (EU) č. 236/2014.
Článek 53
Zadávací řízení na zakázky na služby
1. Zakázky na služby v hodnotě 300 000 EUR a více se zadávají formou mezinárodního omezeného výběrového řízení na základě uveřejnění oznámení o zakázce. Oznámení o zakázce se uveřejní ve všech vhodných sdělovacích prostředcích též mimo programovou oblast, je v něm uveden počet čtyř až osmi zájemců, kteří budou vyzváni k předložení nabídky, a zajišťuje skutečnou hospodářskou soutěž.
2. Zakázky na služby v hodnotě 60 000 až 300 000 EUR se zadávají prostřednictvím jednacího řízení bez uveřejnění. Příjemce provede konzultace alespoň se třemi poskytovateli podle vlastní volby a s jedním nebo více poskytovateli projedná podmínky zakázky.
Článek 54
Zadávací řízení na zakázky na dodávky
1. Zakázky na dodávky v hodnotě 300 000 EUR a více se zadávají formou mezinárodního otevřeného výběrového řízení na základě uveřejnění oznámení o zakázce ve všech vhodných sdělovacích prostředcích též mimo programovou oblast.
2. Zakázky na dodávky v hodnotě 100 000 a více, avšak méně než 300 000 EUR se zadávají prostřednictvím otevřeného nabídkového řízení na základě uveřejnění v programové oblasti. Každý způsobilý uchazeč musí mít stejné podmínky jako místní společnosti.
3. Zakázky na dodávky v hodnotě více než 60 000, avšak méně než 100 000 EUR se zadávají prostřednictvím jednacího řízení bez uveřejnění. Příjemce provede konzultace alespoň se třemi dodavateli podle vlastní volby a s jedním nebo s více dodavateli projedná podmínky zakázky.
Článek 55
Zadávací řízení na zakázky na stavební práce
1. Zakázky na stavební práce v hodnotě 5 000 000 EUR a více se zadávají prostřednictvím mezinárodního otevřeného výběrového řízení, nebo s ohledem na specifické zvláštnosti některých stavebních prací prostřednictvím mezinárodního omezeného výběrového řízení na základě uveřejnění oznámení o zakázce ve všech vhodných sdělovacích prostředcích též mimo programovou oblast.
2. Zakázky na stavební práce v hodnotě 300 000 a více, avšak méně než 5 000 000 EUR se zadávají prostřednictvím otevřeného výběrového řízení na základě uveřejnění v programové oblasti. Každý způsobilý uchazeč musí mít stejné podmínky jako místní společnosti.
3. Zakázky na stavební práce v hodnotě více než 60 000, avšak méně než 300 000 EUR se zadávají prostřednictvím jednacího řízení bez uveřejnění. Příjemce provede konzultace alespoň se třemi zadavateli podle vlastní volby a s jedním nebo s více zadavateli projedná podmínky zakázky.
Článek 56
Použití jednacího řízení
V případech uvedených v článcích 266, 268 a 270 nařízení v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012 se příjemce může rozhodnout použít jednací řízení na základě jediné nabídky.
Oddíl 2
Finanční podpora třetím stranám
Článek 57
Finanční podpora třetím stranám
1. Vyžaduje-li projekt poskytnutí finanční podpory třetím stranám, může být udělena pod podmínkou, že:
a)
každá třetí strana nabídne odpovídající záruky, pokud jde o zpětné získávání prostředků;
b)
jsou dodrženy zásady proporcionality, transparentnosti, řádného finančního řízení, rovného zacházení a zákazu diskriminace;
c)
jsou vyloučeny střety zájmů;
d)
finanční podpora není kumulativní a není poskytována zpětně, v zásadě zahrnuje spolufinancování a jejím účelem nebo účinkem není vytváření zisku pro jednotlivé třetí strany;
e)
podmínky pro poskytování finanční podpory jsou přísně stanoveny ve smlouvě tak, aby příjemce nejednal dle vlastního uvážení. Ve smlouvě jsou především stanoveny kategorie osob, které jsou způsobilé k podpoře, kritéria poskytnutí podpory (včetně kritérií pro stanovení přesné částky) a neměnný seznam typů činností, na něž je možné finanční podporu poskytnout;
f)
maximální objem finanční podpory, který může být vyplacen, nepřesáhne 60 000 EUR na každou třetí stranu s výjimkou případů, kdy je finanční podpora prvořadým cílem projektu.
2. Použijí se pravidla o státní příslušnosti a původu stanovená v článcích 8 a 9 nařízení (EU) č. 236/2014. Překračuje-li dílčí grant částku 60 000 EUR, použijí se obdobně pravidla týkající se účasti stanovená v čl. 52 písm. b) bodě vi).
HLAVA VIII
PLATBY, PŘEDKLÁDÁNÍ A SCHVALOVÁNÍ ÚČETNÍ ZÁVĚRKY, FINANČNÍ OPRAVY A ZPĚTNÉ ZÍSKÁVÁNÍ PROSTŘEDKŮ
KAPITOLA 1
Platby
Článek 58
Roční závazky
1. Při sdíleném řízení Komise učiní prvotní závazky poté, co přijme program podle článku 5.
2. Při nepřímém řízení Komise učiní prvotní závazky po přijetí programu a poté, co vstoupí v platnost dohoda, kterou se úkoly související s prováděním rozpočtu přenášejí na mezinárodní organizaci nebo na partnerskou zemi přeshraniční spolupráce podle článků 81 a 82.
3. Komise následně učiní příslušný závazek v každém rozpočtovém roce nejpozději dne 1. května. Objem ročních závazků se stanoví v souladu s finančním plánem s přihlédnutím k pokroku při provádění programu a dostupnosti finančních prostředků. Jakmile Komise učiní roční závazek, informuje o tom řídící orgán.
Článek 59
Společná pravidla pro platby
1. Platby řídícímu orgánu mohou mít podobu předběžného financování nebo vyplacení konečného zůstatku.
2. Je založen bankovní účet v eurech, který je konkrétně určen pro účely programu. Jsou-li platby Komise směrovány přes jiný bankovní účet, než je účet programu, související částky a jakýkoli vzniklý úrok jsou neprodleně a v plné výši převedeny na bankovní účet programu.
3. Žádná částka se neodečítá ani nezadržuje, ani nejsou na tyto částky ani na žádný vzniklý úrok ukládány žádné zvláštní poplatky či jiné poplatky s rovnocenným účinkem.
Článek 60
Společná pravidla pro výpočet předběžného financování
1. Řídící orgán může poté, co je informován o ročním závazku, požádat každý rozpočtový rok o převod až 80 % příspěvku Unie na dotčený rozpočtový rok jakožto předběžného financování. Počínaje druhým rozpočtovým rokem se k žádosti o předběžné financování přikládá prozatímní rozpočet s podrobnými údaji o závazcích řídícího orgánu a o platbách za obě účetní období následující po posledním výroku auditora zmíněném v článku 68. Komise po přezkoumání tohoto prozatímního rozpočtu, posouzení skutečných finančních potřeb programu a ověření dostupnosti finančních prostředků provede platbu celé částky požadované v rámci předběžného financování nebo její části nejpozději do 60 dnů po datu, k němuž Komise zaregistrovala žádost o platbu.
2. V průběhu rozpočtového roku může řídící orgán požádat o převod veškerých finančních prostředků, které již byly přiděleny, nebo jejich části jako dodatečného předběžného financování. Na podporu této žádosti může řídící orgán předložit průběžnou finanční zprávu, z níž je zřejmé, že skutečně vzniklé výdaje nebo výdaje, které mají vzniknout před koncem rozpočtového roku, překračují objem prostředků již vyplacených jako předběžné financování. Tyto následné převody představují dodatečné předběžné financování za předpokladu, že nejsou podloženy výrokem auditora zmíněným v článku 68.
3. Komise každý rozpočtový rok provádění programu zúčtuje předchozí platby v rámci předběžného financování na základě skutečně vzniklých způsobilých výdajů, které jsou podloženy výrokem auditora uvedeným v článku 68 po schválení účetní závěrky podle čl. 69 odst. 2. Na základě výsledků tohoto zúčtování může Komise provést nezbytné finanční opravy.
Článek 61
Přerušení platební lhůty
1. Pověřená schvalující osoba ve smyslu nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 může přerušit platební lhůtu u žádosti o platbu na maximální dobu šesti měsíců v kterémkoli z těchto případů:
a)
informace poskytnuté národním auditním subjektem nebo auditním subjektem Unie jasně ukazují na možné významné nedostatky ve fungování systému řízení a kontroly;
b)
pověřená schvalující osoba musí provést další ověření na základě informací, které obdržela o tom, že výdaj má spojitost s nedostatkem, který má vážné finanční důsledky;
c)
není předložen některý z dokumentů požadovaných podle článku 77;
d)
není předložen některý z dokumentů požadovaných podle článků 60 a 64.
Řídící orgán může povolit, aby bylo přerušení platební lhůty prodlouženo o další tři měsíce.
2. Pověřená schvalující osoba omezí přerušení platební lhůty pouze na tu část výdajů, na něž se vztahuje žádost o platbu dotčená situacemi uvedenými v odst. 1 prvním pododstavci, ledaže by nebylo možné určit část výdajů, které se to týká. Pověřená schvalující osoba o důvodech přerušení platební lhůty okamžitě informuje členský stát, v němž je sídlo řídícího orgánu, a řídící orgán a vyzve je k nápravě situace. Pověřená schvalující osoba ukončí přerušení platební lhůty, jakmile jsou přijata nezbytná opatření. Nebyla-li přijata nezbytná opatření, může být toto přerušení prodlouženo na dobu delší než šest měsíců.
Článek 62
Pozastavení plateb
1. Komise může pozastavit všechny platby nebo jejich část v kterémkoli z následujících případů:
a)
v účinném fungování systému řízení a kontroly programu existuje závažný nedostatek, který ohrožuje příspěvek Unie a v souvislosti s nímž nebyla přijata opatření k nápravě;
b)
zúčastněné země závažně porušily své povinnosti podle článku 31;
c)
výdaj má spojitost s nedostatkem, který nebyl napraven a má vážné finanční důsledky;
d)
existuje závažný nedostatek v kvalitě a spolehlivosti systému hodnocení a monitorování;
e)
monitorování, hodnocení nebo audit svědčí o tom, že program se neplní podle časových rámců podle článku 4 a v souladu se zprávami podle článku 77.
2. Poté, co Komise umožní řídícímu orgánu předložit připomínky, může přijmout rozhodnutí o pozastavení všech plateb v rámci předběžného financování nebo jejich části.
3. Komise ukončí pozastavení všech plateb nebo jejich části, pokud řídící orgán přijme nezbytná opatření, která umožňují pozastavení zrušit.
Článek 63
Platby hlavním příjemcům
1. Platby hlavním příjemcům mohou mít jednu z následujících forem:
a)
předběžné financování;
b)
prozatímní platba;
c)
platba konečného zůstatku.
2. Řídící orgán zajistí, aby platby hlavním příjemcům byly zpracovány co nejrychleji v souladu s podepsanou smlouvou. Žádná částka se neodečítá ani nezadržuje, není-li to stanoveno v podepsané smlouvě, ani se neukládají žádné zvláštní poplatky či jiné poplatky s rovnocenným účinkem, které by vedly ke snížení těchto částek.
Článek 64
Platba konečného zůstatku
1. Do 30. září 2024 předloží řídící orgán žádost o platbu konečného zůstatku společně s dokumenty uvedenými v čl. 77 odst. 5.
2. Konečný zůstatek je vyplacen do tří měsíců ode dne zúčtování účetní závěrky za poslední účetní rok nebo do jednoho měsíce od data schválení závěrečné zprávy o provádění, podle toho, co nastane později.
Článek 65
Výjimka při zrušení závazku
1. Částka, které se týká zrušení závazku, se sníží o částky, které řídící orgán nemohl Komisi vykázat z těchto důvodů:
a)
projekty byly pozastaveny soudním řízením nebo správním opravným prostředkem s odkladným účinkem; nebo
b)
důvody vyšší moci závažně ovlivňují provádění celého programu nebo jeho části;
c)
použití článků 61 nebo 62.
2. Řídící orgán, který se odvolává na vyšší moc podle odst. 1 písm. b), musí prokázat její přímé důsledky pro provádění celého programu nebo jeho části. Pro účely odst. 1 písm. a) a b) lze o snížení požádat jednou, pokud pozastavení nebo vyšší moc trvaly nejdéle jeden rok, nebo vícekrát podle doby trvání vyšší moci nebo počtu let, které uběhly mezi dnem soudního nebo správního rozhodnutí o pozastavení provádění daného projektu a dnem konečného soudního nebo správního rozhodnutí.
3. Řídící orgán zašle Komisi informace o výjimce podle odstavce 1 týkající se částky, která měla být přiznána do 31. prosince předchozího rozpočtového roku, do 15. února.
Článek 66
Postup zrušení závazku
1. Komise včas informuje řídící orgán vždy, když existuje riziko zrušení závazku podle článku 6 nařízení (EU) č. 236/2014.
2. Komise na základě informací obdržených k 15. únoru informuje řídící orgán o částce, jíž se týká zrušení vyplývající z těchto informací.
3. Řídící orgán má dva měsíce na to, aby odsouhlasil částku, která má být zrušena, nebo předložil své připomínky.
4. Řídící orgán předloží do 30. června Komisi revidovaný finanční plán, v němž se zohlední dopad snížení částky podpory na tematické cíle nebo technickou pomoc programu za dotčený rozpočtový rok. Pokud jej nepředloží, Komise upraví plán financování snížením příspěvku Unie na dotčený rozpočtový rok. Snížení se úměrně dotkne tematických cílů a technické pomoci.
5. Komise pozmění rozhodnutí o přijetí programu.
Článek 67
Používání eura
1. Řídící orgán a příjemce převedou výdaje vzniklé v jiné měně než v eurech na eura měsíčním účetním směnným kurzem Komise:
a)
za měsíc, v němž výdaj vznikl;
b)
za měsíc, v němž byl výdaj předložen k přezkoumání podle čl. 32 odst. 1;
c)
za měsíc, v němž byl výdaj oznámen hlavnímu příjemci.
2. Zvolená metoda se uvede v programu a platí po celou dobu trvání programu. Na technickou pomoc a na projekty mohou být použity odlišné metody.
KAPITOLA 2
Předložení a schválení účetní závěrky
Článek 68
Předložení účetní závěrky
1. Řídící orgán vypracuje účetní závěrku programu. Tato závěrka je nezávislá a samostatná a její součástí jsou pouze operace související s programem. Je vedena tak, aby umožňovala analytické monitorování programu podle priorit a technické pomoci.
2. Řídící orgán předloží Komisi ve své výroční zprávě do 15. února následující finanční informace:
a)
účetní závěrku za předchozí účetní období;
b)
prohlášení řídícího orgánu podepsané jeho zástupcem, v němž se potvrzuje, že:
i)
informace jsou prezentovány vhodným způsobem a jsou úplné a přesné;
ii)
výdaje byly použity k zamýšlenému účelu;
iii)
zavedené systémy kontroly poskytují nezbytné záruky legality uskutečněných operací;
c)
každoroční souhrn informací o kontrolách provedených řídícím orgánem, včetně rozboru povahy a rozsahu chyb a nedostatků zjištěných v systémech a přijatých či plánovaných nápravných opatření;
d)
výrok auditora k účetní závěrce;
e)
výroční auditní zprávu auditního orgánu přinášející shrnutí provedených auditů, včetně rozboru povahy a rozsahu chyb a nedostatků zjištěných jak na úrovni systému, tak na úrovni projektů, a přijatých či plánovaných nápravných opatření;
f)
odhad nákladů vzniklých v období od 1. července do 31. prosince předchozího roku;
g)
seznam projektů ukončených v průběhu účetního období.
3. Účetní závěrka uvedená v odst. 2 písm. a) se předkládá za každý program a na úrovni každé priority a technické pomoci obsahuje:
a)
vzniklé a zaplacené výdaje a dosažené a přijaté příjmy řídícího orgánu;
b)
částky zproštěné platební povinnosti a částky zpětně získané v průběhu účetního období, částky, které je třeba získat zpět do konce účetního období, a částky, které nelze získat zpět.
4. Výrok auditora zmíněný v odst. 2 písm. d) stanoví, zda závěrka poskytuje pravdivý a věrný obraz, zda jsou související transakce legální a řádné a zda zavedené kontrolní systémy řádně fungují. V tomto výroku se rovněž uvede, zda audit nezpochybňuje tvrzení obsažená v prohlášení řídícího subjektu zmíněném v odst. 2 písm. a).
Článek 69
Schválení účetní závěrky
1. Komise přezkoumá účetní závěrku a do 31. května roku následujícího po skončení účetního období informuje řídící orgán, zda souhlasí s tím, že účetní závěrka je úplná, přesná a pravdivá.
2. Komise na základě vzniklých způsobilých výdajů potvrzených výrokem auditora zmíněným v čl. 68 odst. 2 písm. d) zúčtuje předběžné financování.
3. Přijetím účetní závěrky nejsou dotčeny žádné následné finanční opravy podle článku 72.
Článek 70
Lhůta pro uchovávání dokladů
1. Řídící orgán a příjemci uchovávají veškeré dokumenty týkající se programu nebo projektu po dobu pěti let od data vyplacení zůstatku za program. Uchovávají především zprávy, podklady, účty, účetní doklady a veškeré další dokumenty týkající se financování programu (včetně veškerých dokumentů týkajících se zadání zakázky) a projektů.
2. Bez ohledu na odstavec 1 se doklady týkající se auditů, opravných prostředků, soudních sporů nebo vymáhání pohledávek vzniklých při provádění programu nebo projektu uchovávají až do doby, než jsou tyto audity, opravné prostředky, spory nebo pohledávky uzavřeny.
KAPITOLA 3
Finanční opravy a zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek
Oddíl 1
Finanční opravy
Článek 71
Finanční opravy prováděné řídícím orgánem
1. Za předcházení nesrovnalostem a jejich vyšetřování, provedení nutných finančních oprav a vymáhání neoprávněně vyplacených částek zodpovídá v první řadě řídící orgán. V případě systémových nesrovnalostí rozšíří řídící orgán své vyšetřování na všechny operace, které by mohly být dotčeny.
Řídící orgán provádí finanční opravy nutné v souvislosti s jednotlivými nebo systémovými nesrovnalostmi zjištěnými u projektů, technické pomoci nebo programu. Finanční opravy spočívají ve zrušení celého příspěvku Unie na projekt nebo technickou pomoc nebo jeho části. Řídící orgán přihlédne k povaze a závažnosti nesrovnalostí a k dané finanční ztrátě a uplatní přiměřenou finanční opravu. Finanční opravy zaznamená řídící orgán v roční účetní závěrce za účetní rok, ve kterém se o zrušení rozhodlo.
2. Příspěvek Unie zrušený podle odstavce 1 může být v rámci dotčeného programu opětovně použit s výhradou odstavce 3.
3. Příspěvek zrušený podle odstavce 1 nelze znovu použít na projekt, který byl předmětem finanční opravy ani - pokud je finanční oprava provedena z důvodu systémové nesrovnalosti - na žádný projekt ovlivněný touto systémovou nesrovnalostí.
Článek 72
Finanční opravy prováděné Komisí
1. Komise provede finanční opravy zrušením celého příspěvku Unie na program nebo jeho části a získáním příslušných částek od řídícího orgánu zpět tak, aby z financování Unie vyloučila výdaje, které porušují platné právní předpisy nebo jsou spojeny s nedostatky v systémech řízení a kontroly programu, které byly zjištěny Komisí nebo Evropským účetním dvorem.
2. Porušení platných právních předpisů vede k finanční opravě pouze v souvislosti s výdaji, které byly vykázány Komisi, a v případě, že je splněna jedna z těchto podmínek:
a)
porušení ovlivnilo výběr projektu nebo smlouvy na technickou pomoc, nebo existuje důvodné riziko, že toto porušení mělo takový dopad a z důvodu povahy dotčeného porušení není možné tento dopad stanovit;
b)
porušení ovlivnilo výši výdajů vykázaných v rámci programu, nebo existuje důvodné riziko, že toto porušení mělo takový dopad, avšak z důvodu povahy dotčeného porušení není možné jeho finanční dopad kvantifikovat.
3. Komise provede finanční opravy zejména v případech, kdy po nutném přezkoumání dospěje k některému z následujících závěrů:
a)
v systémech řízení a kontroly programu existuje zásadní nedostatek, který ohrozil již vyplacený příspěvek Unie;
b)
řídící orgán nesplnil před zahájením postupu finanční opravy podle tohoto odstavce své povinnosti podle článku 71;
c)
výdaje přiznané ve výroční nebo závěrečné zprávě jsou neoprávněné a řídící orgán je před zahájením postupu finanční opravy podle tohoto odstavce neopravil.
Komise při svých finančních opravách vychází z jednotlivých případů zjištěných nesrovnalostí, přičemž přihlíží k tomu, zda se jedná o systémovou nesrovnalost. Pokud nelze přesně vyčíslit výši neoprávněných výdajů, použije Komise finanční opravu na základě paušální sazby nebo extrapolace.
4. Při rozhodování o výši finanční opravy podle odstavce 3 Komise dodržuje zásadu proporcionality s ohledem na povahu a závažnost nesrovnalostí a rozsah a finanční důsledky nedostatků zjištěných v systému řízení a kontroly daného programu.
5. Jestliže Komise zakládá své stanovisko na zprávách jiných auditorů než auditorů vlastních útvarů, vypracuje vlastní závěry ohledně finančních důsledků poté, co vyslechne řídící orgán a dotyčné auditory.
6. Ukončením programu není dotčeno právo Komise provádět v pozdější fázi finanční úpravy ve vztahu k řídícímu orgánu.
7. Kritérii pro určení výše finančních oprav, jež mají být použity, a kritérii pro použití paušálních sazeb nebo extrapolovaných finančních oprav jsou kritéria přijatá na základě nařízení (EU) č. 1303/2013 (12), zejména jeho článku 144, a kritéria, jež jsou obsažena v rozhodnutí Komise ze dne 19. prosince 2013 (13).
Článek 73
Postup
1. Před přijetím rozhodnutí o finanční opravě informuje Komise řídící orgán o předběžných závěrech svého přezkumu a požádá řídící orgán, aby do dvou měsíců předložil své připomínky.
2. Navrhuje-li Komise finanční opravu na základě extrapolace nebo paušální sazby, dostane řídící orgán příležitost prokázat přezkoumáním příslušné dokumentace, že skutečný rozsah nesrovnalosti je menší, než jak byl posouzen Komisí. Po dohodě s Komisí může řídící orgán omezit rozsah uvedeného přezkumu na vhodnou část nebo vzorek příslušné dokumentace. S výjimkou řádně odůvodněných případů nesmí doba povolená pro takové přezkoumání překročit další dva měsíce od uplynutí lhůty dvou měsíců uvedené v odstavci 1.
3. Komise zohlední veškeré důkazy předložené řídícím orgánem ve lhůtách uvedených v odstavcích 1 a 2.
4. Nepřijme-li řídící orgán předběžné závěry Komise, pozve jej Komise ke slyšení, aby bylo zaručeno, že má Komise pro vyvození závěru ohledně uplatnění finanční opravy k dispozici všechny důležité informace a zjištění.
5. Řídící orgán může v případě dohody, a aniž je dotčen odstavec 6, opětovně použít zrušený příspěvek na dotčený program v souladu s čl. 71 odst. 2.
6. Za účelem uplatnění finančních oprav přijme Komise rozhodnutí do šesti měsíců ode dne slyšení nebo ode dne obdržení dalších informací, pokud řídící orgán souhlasil s tím, že tyto dodatečné informace po slyšení předloží. Komise vezme v úvahu veškeré informace a připomínky předložené v průběhu řízení. Pokud se slyšení neuskuteční, začíná šestiměsíční lhůta běžet dva měsíce po dni, kdy Komise odeslala pozvánku ke slyšení.
7. Zjistí-li Komise nebo Evropský účetní dvůr nesrovnalosti dokládající závažné nedostatky v účinném fungování systémů řízení a kontroly, sníží výsledná finanční oprava příspěvek Unie.
První pododstavec se nepoužije v případě závažných nedostatků v účinném fungování systémů kontroly a řízení, které byly před jejich zjištěním ze strany Komise nebo Evropského účetního dvora:
a)
zjištěny v prohlášení řídícího orgánu, výroční kontrolní zprávě nebo výroku auditora předložených Komisi v souladu s článkem 68 nebo v jiných auditních zprávách auditního orgánu předložených Komisi, a pokud byla přijata příslušná opatření; nebo
b)
předmětem vhodných nápravných opatření ze strany řídícího orgánu.
Posouzení závažných nedostatků v účinném fungování systémů řízení a kontroly vychází z právních předpisů platných v době, kdy byla předložena příslušná prohlášení řídících subjektů, výroční kontrolní zprávy a výroky auditora.
Komise při rozhodování o finanční opravě:
a)
dodržuje zásadu proporcionality tím, že zohlední povahu a rozsah závažných nedostatků v účinném fungování systémů řízení a kontroly a jejich finanční důsledky pro rozpočet Unie;
b)
pro účely použití paušální sazby nebo opravy extrapolací vyloučí výdaje, u nichž nesrovnalosti odhalil již řídící orgán a které byly předmětem úpravy v účetní uzávěrce, jakož i výdaje podléhající probíhajícímu posuzování jejich legality a správnosti;
c)
zohlední paušální sazbu nebo opravy extrapolací použité na výdaje ze strany řídícího orgánu z důvodu jiných závažných nedostatků, které řídící orgán odhalil při určování zbytkového rizika pro rozpočet Unie.
Oddíl 2
Zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek
Článek 74
Finanční odpovědnost a zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek
1. Řídící orgán je odpovědný za zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek.
2. Souvisí-li zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek s porušením právních závazků ze strany řídícího orgánu vyplývajícím z tohoto nařízení a nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, zodpovídá řídící orgán za vrácení příslušných částek Komisi.
3. Pokud se zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek týká systémových nedostatků v systémech řízení a kontroly, odpovídá řídící orgán za vrácení dotčených částek Komisi v souladu s rozdělením odpovědnosti mezi zúčastněné země, jak je stanoveno v programu.
4. Pokud se zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek týká nároku vůči příjemci se sídlem v některém členském státě a řídící orgán není schopen dlužnou částku získat zpět, zaplatí dlužnou částku řídícímu orgánu členský stát, v němž má příjemce sídlo, a vymáhá ji od příjemce zpět.
5. Pokud se zpětné získávání neoprávněně vyplacených částek týká nároku vůči příjemci se sídlem v některé z partnerských zemí přeshraniční spolupráce a řídící orgán není schopen dlužnou částku získat zpět, nese daná partnerská země přeshraniční spolupráce, v níž má příjemce sídlo, odpovědnost v míře stanovené v příslušných dohodách o financování podle článků 8 a 9.
Článek 75
Vrácení platby řídícímu orgánu
1. Řídící orgán vymáhá neoprávněně vyplacené částky spolu s případnými úroky z prodlení od hlavního příjemce. Dotčení příjemci vrátí hlavnímu příjemci neoprávněně vyplacené částky v souladu s dohodou o partnerství, kterou spolu podepsali. Nepodaří-li se hlavnímu příjemci zajistit vrácení platby od dotčeného příjemce, řídící orgán tohoto příjemce formálně uvědomí, aby vrátil platbu hlavnímu příjemci. Pokud dotčený příjemce platbu nevrátí, požádá řídící orgán zúčastněnou zemi, v níž má dotčený příjemce sídlo, o vrácení neoprávněně vyplacených částek podle čl. 74 odst. 2 až 5.
2. Řídící orgán postupuje s patřičnou důsledností, aby s podporou zúčastněných zemí zajistil proplacení inkasních příkazů. Řídící orgán zejména zajistí, aby nárok byl určitý, v pevně stanovené výši a splatný. Pokud má řídící orgán v úmyslu vzdát se vrácení zjištěného dluhu, zajistí, aby toto zproštění bylo řádné a v souladu se zásadami řádného finančního řízení a proporcionality. Rozhodnutí o zproštění musí být předloženo společnému monitorovacímu výboru k předchozímu schválení.
3. Řídící orgán informuje Komisi o všech opatřeních přijatých za účelem zpětného získání neoprávněně vyplacených částek. Komise může kdykoli převzít úkol vymoci částky přímo od příjemce nebo od dotčené zúčastněné země.
4. Spisy předané zúčastněné zemi nebo Komisi musí obsahovat veškeré dokumenty potřebné pro zpětné získání neoprávněně vyplacených částek a doklady o opatřeních, která řídící orgán za účelem vymáhání dlužných částek přijal.
5. Smlouvy uzavřené řídícím orgánem musí obsahovat doložku umožňující Komisi nebo zúčastněné zemi, v níž má daný příjemce sídlo, vymáhat jakékoli částky dlužné řídícímu orgánu, které řídící orgán nebyl schopen získat zpět.
Článek 76
Vrácení platby Komisi
1. Vrácení platby dlužné Komisi se uskuteční přede dnem splatnosti uvedeným v inkasním příkazu. Lhůta splatnosti je 45 dnů ode dne vystavení výzvy k úhradě.
2. Každým prodlením při navracení částky vzniká nárok na úrok z prodlení, počínaje dnem splatnosti až do dne uskutečnění platby. Sazba tohoto úroku z prodlení je o tři a půl procentního bodu vyšší než sazba používaná Evropskou centrální bankou při jejích hlavních refinančních operacích první pracovní den měsíce, do kterého spadá den splatnosti. Částky, které mají být vráceny, mohou být započteny vůči jakýmkoli částkám dlužným příjemcům nebo zúčastněné zemi. Tím není dotčeno právo účastníků dohodnout se na splácení ve splátkách.
HLAVA IX
PODÁVÁNÍ ZPRÁV, MONITOROVÁNÍ A HODNOCENÍ
Článek 77
Výroční zprávy řídícího orgánu
1. Řídící orgán předloží do 15. února Komisi výroční zprávu schválenou společným monitorovacím výborem. Výroční zpráva se skládá z technické části a finanční části a týká se předchozího účetního období.
2. Technická část popisuje:
a)
pokrok dosažený při provádění programu a jeho priorit;
b)
podrobný seznam uzavřených smluv a seznam vybraných projektů, na něž ještě nebyly uzavřeny smlouvy, včetně seznamů rezerv;
c)
činnosti provedené v rámci technické pomoci;
d)
opatření přijatá za účelem monitorování a hodnocení projektů, jejich výsledky a kroky přijaté k nápravě zjištěných problémů;
e)
uskutečněné informační a komunikační činnosti.
3. Finanční část se vypracuje v souladu s čl. 68 odst. 2.
4. Výroční zpráva kromě toho obsahuje prognózu činností, které mají být provedeny v následujícím účetním období. Zahrnuje:
a)
aktualizovanou auditní strategii;
b)
pracovní program, finanční plán a plánované využití technické pomoci;
c)
roční plán monitorování a hodnocení v souladu s čl. 78 odst. 2;
d)
roční informační a komunikační plán v souladu s čl. 79 odst. 4.
5. Řídící orgán předloží do 30. září 2024 Komisi závěrečnou zprávu schválenou společným monitorovacím výborem. Tato závěrečná zpráva obdobně obsahuje informace požadované podle odstavců 2 a 3 výše za uplynulé účetní období a za celou dobu trvání programu.
Článek 78
Monitorování a hodnocení
1. Cílem monitorování a hodnocení programu je zlepšit kvalitu jeho navržení a provádění a posoudit a zlepšit jeho soudržnost, účelnost, účinnost a dopad. Skutečnosti zjištěné při monitorování a hodnocení se zohlední v cyklu plánování a provádění.
2. Po celou dobu trvání programu je jeho součástí orientační plán monitorování a hodnocení. Ke každému programu je následně vypracován roční plán monitorování a hodnocení, který provádí řídící orgán na základě pokynů a metodiky hodnocení Komise. Roční plán se předloží Komisi nejpozději 15. února.
3. Kromě každodenního monitorování provádí řídící orgán monitorování programu a projektu zaměřené na výsledky.
4. Komise má přístup ke všem zprávám o monitorování a hodnocení.
5. Komise může kdykoli zahájit hodnocení nebo monitorování programu nebo jeho části. Výsledky těchto činností, o nichž je informován společný monitorovací výbor a řídící orgán programu, mohou vést ke změnám v programu.
HLAVA X
VIDITELNOST
Článek 79
Viditelnost
1. Řídící orgán a příjemci jsou odpovědni za odpovídající informování veřejnosti.
2. Řídící orgán a příjemci zajistí odpovídající zviditelnění příspěvku Unie na programy a projekty s cílem posílit povědomí veřejnosti o činnosti Unie a vytvořit jednotný obraz podpory Unie ve všech zúčastněných zemích.
3. Řídící orgán zajistí, aby jeho propagační strategie a opatření přijatá příjemci za účelem zviditelnění byly v souladu s pokyny Komise.
4. Součástí programu je komunikační strategie na celou dobu jeho trvání a orientační informační a komunikační plán na první rok, včetně opatření za účelem zviditelnění. Ke každému programu je následně vypracován roční informační a komunikační plán, který provádí řídící orgán. Plán je předložen Komisi nejpozději 15. února.
ČÁST TŘETÍ
ZVLÁŠTNÍ USTANOVENÍ
HLAVA I
NEPŘÍMÉ ŘÍZENÍ MEZINÁRODNÍMI ORGANIZACEMI
Článek 80
Mezinárodní organizace jako řídící orgán
1. Zúčastněné země mohou navrhnout, aby byl program řízen mezinárodní organizací.
2. Jako řídící orgán mohou být navrženy pouze mezinárodní organizace ve smyslu článku 43 nařízení v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012.
3. Mezinárodní organizace musí splňovat požadavky stanovené v článku 60 nařízení (EU) č. 966/2012.
4. Před tím, než Komise program schválí, musí obdržet důkaz, že jsou splněny požadavky stanovené v odstavci 3.
Článek 81
Pravidla vztahující se na programy řízené mezinárodní organizací
1. Komise a příslušná mezinárodní organizace uzavřou dohodu, v níž jsou stanovena podrobná ujednání týkající se programu. V případě, že je z programu podle článku 42 poskytován příspěvek na finanční nástroj, musí být splněny podmínky a požadavky na podávání zpráv stanovené v článku 140 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
2. Na programy řízené mezinárodní organizací se použijí ustanovení druhé části, nestanoví-li dohoda podle odstavce 1 jinak.
HLAVA II
NEPŘÍMÉ ŘÍZENÍ PARTNERSKOU ZEMÍ PŘESHRANIČNÍ SPOLUPRÁCE
Článek 82
Partnerská země přeshraniční spolupráce jako řídící orgán
1. Zúčastněné země mohou navrhnout, aby byl program řízen partnerskou zemí přeshraniční spolupráce.
2. Povaha úkolů svěřených určené partnerské zemi přeshraniční spolupráce je stanovena v dohodě uzavřené mezi Komisí a danou partnerskou zemí přeshraniční spolupráce podle ustanovení o nepřímém řízení obsažených v nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 a v nařízení v přenesené pravomoci (EU) č. 1268/2012.
3. Dohoda zmíněná v odstavci 2 stanoví podrobná ujednání týkající se programu. Stanoví zejména, která ustanovení druhé části se použijí s ohledem na povahu úkolů, jimiž je pověřen řídící orgán, a na příslušné částky.
ČÁST ČTVRTÁ
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 83
Přechodná ustanovení
Nařízení Komise (ES) č. 951/2007 (14) nadále platí pro právní akty a závazky, jimiž se provádí rozpočtové roky před rokem 2014.
Článek 84
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 18. srpna 2014.
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 897/2014
z dnia 18 sierpnia 2014 r.
ustanawiające przepisy szczegółowe dotyczące wdrażania programów współpracy transgranicznej finansowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 232/2014 ustanawiającego Europejski Instrument Sąsiedztwa
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 291,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 232/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające Europejski Instrument Sąsiedztwa (1), w szczególności jego art. 12,
uwzględniając rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 236/2014 z dnia 11 marca 2014 r. ustanawiające wspólne zasady i procedury wdrażania unijnych instrumentów na rzecz finansowania działań zewnętrznych (2), w szczególności jego art. 6 ust. 2,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Jednym z elementów ujętych w rozporządzeniu (UE) nr 232/2014 jest współpraca między co najmniej jednym państwem członkowskim Unii Europejskiej, z jednej strony, a co najmniej jednym krajem partnerskim wymienionym w załączniku I do tego rozporządzenia lub z Federacją Rosyjską, z drugiej strony, realizowana przy ich wspólnej części zewnętrznej granicy Unii w celu wzmocnienia współpracy transgranicznej.
(2)
Rozporządzenie (UE) nr 236/2014 ustanawia zasady udzielania pomocy wspólne dla wszystkich instrumentów na rzecz działań zewnętrznych.
(3)
Rozporządzenie (UE) nr 232/2014 przewiduje przyjęcie przepisów wykonawczych określających przepisy szczegółowe dotyczące wdrożenia współpracy transgranicznej. Wspomniane przepisy wykonawcze obejmują przepisy szczegółowe dotyczące między innymi stawki i metod współfinansowania; treści, przygotowania, zmiany i zamknięcia wspólnych programów operacyjnych; roli i funkcji struktur programu, w tym ich pozycji, skutecznej identyfikacji, rozliczalności i odpowiedzialności, opisu systemów zarządzania i kontroli oraz warunków technicznego i finansowego zarządzania unijnym wsparciem; procedur odzyskiwania środków we wszystkich krajach uczestniczących; monitorowania i oceny; działalności promocyjnej i informacyjnej; zarządzania dzielonego i pośredniego.
(4)
Dokument programowy przewidziany w art. 9 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 określa strategiczne cele, na których realizację jest ukierunkowana współpraca transgraniczna oraz cele tematyczne i spodziewane indykatywne wyniki takiej współpracy i zawiera wykaz wspólnych programów operacyjnych, które mają zostać sporządzone.
(5)
Współpraca transgraniczna powinna być wdrażana przy pomocy wieloletnich wspólnych programów operacyjnych obejmujących współpracę dotyczącą jednej granicy lub grupy granic i wieloletnie priorytety służące realizacji spójnego zestawu celów tematycznych, które to priorytety mogą zostać wdrożone przy unijnym wsparciu.
(6)
Należy ustanowić przepisy wykonawcze określające szczegółowe zasady dotyczące wdrożenia programów współpracy transgranicznej finansowanych na podstawie rozporządzenia (UE) nr 232/2014, a jednocześnie należy zostawić krajom uczestniczącym pewien stopień elastyczności co do szczegółowych zasad organizacji i wdrażania programów szczegółowych w zależności od indywidualnego charakteru każdego programu. Zgodnie z tą zasadą i w myśl przepisów niniejszego rozporządzenia kraje uczestniczące powinny wspólnie przedkładać Komisji propozycje dotyczące wspólnych programów operacyjnych, które Komisja powinna przyjąć zgodnie z art. 10 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 232/2014.
(7)
Mając na względzie fakt, że wszystkie kraje uczestniczące muszą być włączone w struktury decyzyjne programu, podczas gdy za jego wdrażanie odpowiada zazwyczaj instytucja zarządzająca z siedzibą w jednym z państw członkowskich, niezbędne jest ustanowienie zasad regulujących strukturę organizacyjną, w tym obowiązki instytucji zarządzającej i podział obowiązków między wszystkimi organami wchodzącymi w skład struktur programu oraz w obrębie tych organów.
(8)
Opierając się na doświadczeniach zdobytych w okresie programowania 2007-2013, Komisja nie będzie automatycznie ponosić ostatecznej odpowiedzialności za odzyskiwanie środków w krajach partnerskich. Ustanowiono zatem nowe zasady w przepisach wykonawczych, zwiększające poziom odpowiedzialności krajów uczestniczących w zakresie zarządzania, kontroli i audytu. W oparciu o te zasady programy będą musiały określać własne systemy zarządzania i kontroli. Kraje partnerskie będą zobowiązane wspierać instytucje zarządzające we wdrażaniu programów poprzez powoływanie organów krajowych, punktów kontaktowych zajmujących się kontrolą i grupy audytorów.
(9)
Zgodnie z art. 10 ust. 8 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 w razie konieczności kraje uczestniczące i instytucja zarządzająca zawierają umowy w celu określenia zasad, które nie zostały zawarte w umowach finansowych podpisanych z krajami partnerskimi lub Federacją Rosyjską.
(10)
Opierając się na doświadczeniach zdobytych w okresie programowania 2007-2013, zdecydowano, że procedury przyznawania dotacji i opracowane przez Komisję zasady dotyczące działań zewnętrznych nie będą już obowiązkowe. W przypadku programów należy zapewnić możliwość stosowania procedur opracowanych przez kraje uczestniczące, pod warunkiem spełnienia określonych norm zawartych w niniejszym rozporządzeniu.
(11)
Zgodnie z art. 7 ust. 7 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 środki finansowe przyznawane na podstawie niniejszego rozporządzenia można połączyć ze środkami objętymi innymi odpowiednimi rozporządzeniami unijnymi. Umożliwi to przeniesienie finansowania z rozporządzenia (UE) nr 232/2014 do programów finansowanych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 (3). Równoważna zasada obowiązuje w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 231/2014 (4), umożliwiając przenoszenie finansowania do rozporządzenia (UE) nr 232/2014 w celu sfinansowania udziału beneficjantów wymienionych w tym rozporządzeniu w programach współpracy transgranicznej podlegających niniejszemu rozporządzeniu. Te nowe zasady pozwolą uprościć procedury zarządzania uczestnictwem tych krajów w programach.
(12)
Ze względu na fakt, że programy realizuje się zwykle metodą zarządzania dzielonego, systemy zarządzania i kontroli powinny być zgodne z przepisami unijnymi, w szczególności przepisami rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (5) i rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 1268/2012 (6) oraz rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 (7). Komisja powinna dopilnować, aby środki unijne były wykorzystywane zgodnie z obowiązującymi przepisami podczas realizacji programów.
(13)
Środki te są zgodne z opinią Komitetu ustanowionego rozporządzeniem (UE) nr 232/2014.
(14)
Aby umożliwić terminowe programowanie i wdrożenie programów, niniejsze rozporządzenie powinno wejść w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
CZĘŚĆ PIERWSZA
PRZEDMIOT I DEFINICJE
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy szczegółowe dotyczące wdrażania programów współpracy transgranicznej zgodnie z art. 12 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 oraz art. 6 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 236/2014.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a)
„program” oznacza wspólny program operacyjny w rozumieniu art. 10 rozporządzenia (UE) nr 232/2014;
b)
„kraje uczestniczące” oznaczają wszystkie państwa członkowskie i kraje partnerskie biorące udział we współpracy transgranicznej oraz kraje należące do Europejskiego Obszaru Gospodarczego biorące udział w programie;
c)
„dokument programowy” oznacza dokument, o którym mowa w art. 9 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 i który określa strategiczne cele, wykaz programów, indykatywne wieloletnie przydziały środków finansowych na każdy z programów i zakres geograficzny;
d)
„obszar objęty programem” oznacza odpowiednio główne regiony, regiony przylegające, ważne ośrodki społeczne, gospodarcze lub kulturalne oraz jednostki terytorialne, o których mowa w art. 8 ust. 3 i 4 rozporządzenia (UE) nr 232/2014;
e)
„główne regiony” oznaczają jednostki terytorialne, o których mowa w art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 232/2014, oraz obszary przygraniczne w jednostkach geograficznych Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej i w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego zgodnie z dokumentem programowym;
f)
„regiony przylegające” oznaczają jednostki terytorialne, o których mowa w art. 8 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 232/2014, oraz jednostki terytorialne przylegające do głównych regionów w jednostkach geograficznych Instrumentu Pomocy Przedakcesyjnej i w państwach Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
g)
„wspólny komitet monitorujący” oznacza wspólny komitet odpowiedzialny za monitorowanie wdrażania programu;
h)
„instytucja zarządzająca” oznacza instytucję wyznaczoną przez kraje uczestniczące jako odpowiedzialną za zarządzanie programem;
i)
„organ krajowy” oznacza podmiot wyznaczony przez każdy kraj uczestniczący i ponoszący ostateczną odpowiedzialność za wspieranie instytucji zarządzającej we wdrażaniu programu na jego terytorium;
j)
„wspólny sekretariat techniczny” oznacza organ powoływany przez kraje uczestniczące w celu wspierania organów programu;
k)
„instrumenty finansowe” oznaczają unijne środki pomocy finansowej przekazywane na zasadzie komplementarności dla osiągnięcia określonego celu lub celów polityki Unii. Takie instrumenty mogą mieć formę udziałów kapitałowych i quasi-kapitałowych, pożyczek, gwarancji lub innych instrumentów obciążonych ryzykiem, ewentualnie połączonych z dotacjami;
l)
„kraje partnerskie uczestniczące we współpracy transgranicznej” oznaczają kraje i terytoria wymienione w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 232/2014, Federację Rosyjską oraz beneficjantów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 231/2014 w przypadku współfinansowania na podstawie tego rozporządzenia;
m)
„nieprawidłowości” oznaczają wszelkie naruszenia umowy finansowej, kontraktu lub obowiązującego prawa wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie programu, które powodują lub mogłyby spowodować szkodę w budżecie Unii przez jego obciążenie nieuzasadnionym wydatkiem;
n)
„wkład Unii” oznacza część kwalifikowalnych wydatków programu lub projektu finansowaną przez Unię;
o)
„umowa” oznacza umowę wynikającą z zamówienia publicznego lub umowę o dotację zawartą w ramach programu;
p)
„duże projekty infrastrukturalne” oznaczają projekty obejmujące wszystkie roboty, działania lub usługi, które mają spełniać niepodzielną funkcję o konkretnym charakterze i jasno określonych celach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, aby realizować inwestycje przynoszące skutki i korzyści o charakterze transgranicznym i w przypadku których część budżetu wynosząca co najmniej 2,5 mln EUR jest przeznaczona na nabywanie infrastruktury;
q)
„instytucja pośrednicząca” oznacza każdy podmiot publiczny lub prywatny, za którego działania odpowiedzialność ponosi instytucja zarządzająca lub który wykonuje obowiązki w imieniu takiej instytucji w odniesieniu do beneficjentów realizujących projekty;
r)
„wykonawca” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, z którą została zawarta umowa wynikająca z zamówienia publicznego;
s)
„beneficjent” oznacza każdą osobę fizyczną lub prawną, z którą została podpisana umowa o dotację;
t)
„rok obrotowy” oznacza okres od 1 lipca do 30 czerwca, z wyjątkiem pierwszego roku obrotowego, w odniesieniu do którego oznacza on okres od rozpoczęcia kwalifikowalności wydatków do dnia 30 czerwca 2015 r. Ostatnim rokiem obrotowym jest okres od dnia 1 lipca 2023 r. do 30 września 2024 r. W przypadku zarządzania pośredniego z organizacją międzynarodową w rozumieniu art. 80 rokiem obrotowym jest rok budżetowy;
u)
„rok budżetowy” oznacza okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia.
CZĘŚĆ DRUGA
WSPÓLNE PRZEPISY
TYTUŁ 1
OGÓLNE RAMY WDROŻENIA
ROZDZIAŁ 1
Programy
Artykuł 3
Przygotowanie
Każdy program jest przygotowywany za wspólnym porozumieniem wszystkich krajów uczestniczących zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 232/2014, dokumentem programowym oraz niniejszym rozporządzeniem.
Artykuł 4
Treść
Każdy program zawiera w szczególności następujące informacje:
1.
Wprowadzenie: krótki opis etapów przygotowywania programu z uwzględnieniem informacji na temat konsultacji i działań podjętych w celu zaangażowania krajów uczestniczących oraz innych zainteresowanych stron w przygotowywanie programu.
2.
Opis obszaru objętego programem:
a)
główne regiony: wykaz kwalifikowalnych jednostek terytorialnych określonych w dokumencie programowym oraz, w stosownych przypadkach, ewentualne rozszerzenie zgodnie z art. 8 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 oraz zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumencie programowym;
b)
regiony przylegające, w stosownych przypadkach: wykaz regionów przylegających, uzasadnienie ich włączenia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumencie programowym oraz warunki ich uczestnictwa w programie według decyzji podjętych przez kraje uczestniczące;
c)
ważne ośrodki społeczne, gospodarcze lub kulturalne, o których mowa w art. 8 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 232/2014, w stosownych przypadkach: wykaz ośrodków według priorytetów, uzasadnienie ich włączenia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumencie programowym oraz warunki ich uczestnictwa w programie według decyzji podjętych przez kraje uczestniczące;
d)
mapa obszaru objętego programem, zawierająca nazwę każdej jednostki terytorialnej z rozróżnieniem, w stosownych przypadkach, jednostek terytorialnych, o których mowa w lit. a), b) i c);
e)
poza opisem obszaru objętego programem, w stosownych przypadkach, w programie wskazuje się zamiar skorzystania z art. 10 ust. 5 rozporządzenia (UE) nr 232/2014 na warunkach określonych w dokumencie programowym.
3.
Strategia programu:
a)
opis strategii programu z uwzględnieniem wybranych celów tematycznych i odpowiadających im priorytetów zgodnie z postanowieniami zawartymi w dokumencie programowym;
b)
uzasadnienie wybranej strategii na podstawie:
-
analizy sytuacji społeczno-gospodarczej i środowiskowej obszaru objętego programem pod względem mocnych i słabych stron oraz średniookresowych potrzeb wynikających z tej analizy,
-
opisu doświadczeń wyniesionych z wcześniej zrealizowanych programów transgranicznych,
-
informacji wynikających z szerszych konsultacji z zainteresowanymi stronami na temat spójności z innymi programami finansowanymi przez Unię w odpowiednich krajach i regionach oraz analizy spójności z krajowymi i regionalnymi strategiami oraz polityką,
-
analizy ryzyka i środków jego ograniczania;
c)
opisu obiektywnie weryfikowalnych wskaźników, w szczególności:
-
spodziewanych wyników dla każdego priorytetu oraz odpowiednich wskaźników rezultatu wraz z wartością bazową i wartością docelową,
-
wskaźników produktu dla każdego priorytetu, z uwzględnieniem wartości docelowej ujętej ilościowo, które mają przyczynić się do osiągnięcia wyników;
d)
opisu sposobów włączania w główny nurt następujących zagadnień przekrojowych, w stosownych przypadkach: demokracja i prawa człowieka, zrównoważenie środowiskowe, równouprawnienie płci i HIV/AIDS.
4.
Struktury i wyznaczenie właściwych organów i instytucji zarządzających:
a)
skład wspólnego komitetu monitorującego i zadania;
b)
instytucja zarządzająca i procedura jej wyznaczania;
c)
organy krajowe wszystkich krajów uczestniczących, w szczególności organ w każdym kraju uczestniczącym, o którym mowa w art. 20 i 31 oraz, w stosownych przypadkach, struktury wsparcia poza wymienionymi w lit. e) i f);
d)
procedura powoływania wspólnego sekretariatu technicznego oraz, w stosownych przypadkach, oddziały i zadania;
e)
instytucja audytowa i członkowie grupy audytorów;
f)
jednostka lub jednostki wyznaczone jako punkty kontaktowe zajmujące się kontrolą we wszystkich krajach uczestniczących oraz ich zadania zgodnie z art. 32.
5.
Realizacja programu:
a)
skrócony opis systemów zarządzania i kontroli zgodnie z art. 30;
b)
okres przeznaczony na realizację programu;
c)
opis procedur wyboru projektów zgodnie z art. 30;
d)
opis charakteru wsparcia, z podziałem na priorytety, zgodnie z art. 38, z uwzględnieniem wykazu projektów wybieranych w ramach procedury bezpośredniej lub wkładów w instrumenty finansowe. Zawiera również orientacyjny harmonogram wyboru projektów do finansowania zgodnie z art. 41;
e)
opis planowanego wykorzystania pomocy technicznej i mających zastosowanie procedur udzielania zamówień;
f)
opis systemów monitorowania i oceny wraz z orientacyjnym planem monitorowania i oceny na cały okres trwania programu;
g)
strategia komunikacji na cały okres trwania programu oraz orientacyjny plan działań informacyjnych i komunikacyjnych na pierwszy rok;
h)
informacje na temat spełnienia wymogów regulacyjnych określonych w dyrektywie 2001/42/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (8);
i)
indykatywny plan finansowy zawierający dwie tabele (bez podziału na kraje uczestniczące):
-
tabelę określającą wstępne roczne środki finansowe na zobowiązania i płatności przewidziane dla wsparcia z Unii na każdy cel tematyczny i pomoc techniczną. Środki pierwszego roku obejmują koszty działań przygotowawczych zgodnie z art. 16,
-
tabelę określającą wstępne kwoty środków finansowych wsparcia z Unii oraz współfinansowania na cały okres programowania dla każdego celu tematycznego i pomocy technicznej;
j)
zasady dotyczące kwalifikowalności wydatków, o których mowa w art. 48 i 49;
k)
podział odpowiedzialności między krajami uczestniczącymi zgodnie z art. 74;
l)
zasady dotyczące przenoszenia, wykorzystywania i monitorowania współfinansowania;
m)
opis systemów informatycznych do raportowania i wymiany skomputeryzowanych danych między instytucją zarządzającą a Komisją;
n)
język lub języki przyjęte w programie zgodnie z art. 7.
Artykuł 5
Przyjęcie
1. W ciągu roku od zatwierdzenia dokumentu programowego kraje uczestniczące wspólnie przedkładają Komisji propozycję dotyczącą programu, zawierającą wszystkie elementy, o których mowa w art. 4. Kraje uczestniczące potwierdzają na piśmie swoją akceptację treści programu przed złożeniem propozycji Komisji.
2. Komisja weryfikuje, czy program zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 4. Komisja przeprowadza ocenę zgodności programu z rozporządzeniem (UE) nr 232/2014, dokumentem programowym, niniejszym rozporządzeniem i innymi mającymi zastosowanie przepisami Unii. Ocena dotyczy w szczególności:
a)
jakości analizy, jej spójności z proponowanymi priorytetami oraz innymi programami finansowanymi przez Unię;
b)
prawidłowości planu finansowego;
c)
zgodności z dyrektywą 2001/42/WE.
3. W terminie trzech miesięcy od daty przedłożenia programu Komisja przedstawia swoje uwagi i wnioskuje o wprowadzenie niezbędnych zmian. Kraje uczestniczące przedkładają wszystkie niezbędne informacje w ciągu dwóch miesięcy od wniosku Komisji. W ciągu sześciu miesięcy od daty przedłożenia programu Komisja zatwierdza program, pod warunkiem że wszystkie uwagi Komisji zostały odpowiednio uwzględnione. Komisja może przedłużyć powyższe terminy w zależności od charakteru wymaganych zmian.
4. Każdy program przyjmowany jest decyzją Komisji na cały okres jego trwania zgodnie z art. 10 ust. 4 rozporządzenia (UE) nr 232/2014.
Artykuł 6
Korekty i zmiany
1. Korekty programu, które nie wpływają znacząco na charakter i cele programu, uznaje się za korekty inne niż zasadnicze. W szczególności:
a)
zmiany, które łącznie nie przekraczają 20 % pierwotnie przydzielonego wkładu Unii na każdy cel tematyczny lub pomoc techniczną lub zmiany przewidziane w ust. 2, obejmujące przeniesienie między celami tematycznymi lub z pomocy technicznej na cele tematyczne;
b)
zmiany, które łącznie nie przekraczają 20 % pierwotnie przydzielonego wkładu Unii na każdy cel tematyczny lub zmiany przewidziane w ust. 2 obejmujące przeniesienie z celów tematycznych na pomoc techniczną.
Zmiany planu finansowego programu, o których mowa w lit. a), mogą być dokonywane bezpośrednio przez instytucję zarządzającą po uprzednim zatwierdzeniu przez wspólny komitet monitorujący. Instytucja zarządzająca informuje Komisję o wszelkich takich zmianach najpóźniej w kolejnym sprawozdaniu rocznym i przekazuje Komisji wszystkie niezbędne dodatkowe informacje.
W przypadku zmian planu finansowego programu, o których mowa w lit. b), instytucja zarządzająca występuje o uprzednie zatwierdzenie zarówno przez wspólny komitet monitorujący, jak i Komisję.
2. Na uzasadniony wniosek wspólnego komitetu monitorującego lub z inicjatywy Komisji po konsultacji ze wspólnym komitetem monitorującym w programach mogą być wprowadzane zmiany w wyniku:
a)
przeglądu dokumentu programowego;
b)
istotnych zmian społeczno-gospodarczych lub zasadniczych zmiany na obszarze objętym programem;
c)
trudności z wdrożeniem;
d)
zmian w planie finansowym wykraczających poza margines elastyczności, o którym mowa w ust. 1, lub jakiejkolwiek zmiany istotnie wpływającej na charakter i cele programu;
e)
audytów, monitoringu i ocen.
3. Wnioski o dokonanie zmian w programach muszą być należycie uzasadnione i odzwierciedlać przewidywany wpływ zmian programu.
4. Komisja dokonuje oceny informacji dostarczonych zgodnie z ust. 2 i 3. Jeśli Komisja zgłasza uwagi, instytucja zarządzająca przekazuje Komisji wszelkie niezbędne informacje dodatkowe. W ciągu pięciu miesięcy od przedłożenia wniosku o dokonanie zmian Komisja zatwierdza wniosek, pod warunkiem że wszystkie uwagi Komisji zostały odpowiednio uwzględnione.
5. Wszelkie zmiany programu w przypadkach, o których mowa w ust. 2 lub art. 66 ust. 5, przyjmowane są decyzją Komisji i mogą wymagać modyfikacji umów finansowych, o których mowa w art. 8 i 9.
Artykuł 7
Używanie języków
1. W każdym programie używa się jednego lub kilku języków urzędowych Unii jako języka roboczego. Ponadto kraje uczestniczące mogą podjąć decyzję o używaniu innych języków urzędowych spoza Unii jako języka roboczego. Wybór języka roboczego lub języków roboczych opisuje się w programie zgodnie z art. 4.
2. Aby uwzględnić aspekt partnerski programów, beneficjenci mogą przedstawiać instytucji zarządzającej dokumenty dotyczące projektów w swoim języku narodowym, pod warunkiem że taka możliwość zostanie wyraźnie określona w programie, a wspólny komitet monitorujący zapewni niezbędne środki, za pośrednictwem instytucji zarządzającej, na ewentualne niezbędne tłumaczenia ustne i pisemne.
3. Koszty tłumaczeń ustnych i pisemnych na wszystkie języki przyjęte w programie pokrywa się z budżetu pomocy technicznej na poziomie programu lub z budżetu każdego projektu na poziomie projektu.
ROZDZIAŁ 2
Umowy finansowe
Artykuł 8
Umowy finansowe z krajami partnerskimi uczestniczącymi we współpracy transgranicznej
1. Komisja zawiera umowy finansowe z każdym krajem partnerskim uczestniczącym we współpracy transgranicznej. Umowy finansowe mogą być podpisywane również przez inne kraje uczestniczące oraz przez instytucję zarządzającą lub przez kraj, w którym siedzibę ma instytucja zarządzająca.
2. Umowy finansowe zawierane są najpóźniej przed końcem roku, który następuje po roku przyjęcia przez Komisję decyzji w sprawie programu. Jednakże w przypadku gdy program obejmuje więcej niż jeden kraj partnerski uczestniczący we współpracy transgranicznej, przynajmniej jedna umowa finansowa musi zostać podpisana przez wszystkie strony w tym terminie. Pozostałe kraje partnerskie uczestniczące we współpracy transgranicznej mogą podpisać odpowiednie umowy finansowe w późniejszym czasie. Do czasu wejścia w życie umowy finansowej składnik zewnętrzny programu z danym krajem partnerskim uczestniczącym we współpracy transgranicznej nie może zostać uruchomiony. Jeśli program jest współfinansowany na podstawie rozporządzenia (UE) nr 231/2014 i jest więcej niż jeden kraj partnerski uczestniczący we współpracy transgranicznej, przynajmniej jedna umowa finansowa z jednym partnerskim krajem uczestniczącym wymienionym w załączniku I do rozporządzenia (UE) 232/2014 lub Federacją Rosyjską musi zostać podpisana przez wszystkie strony najpóźniej przed końcem roku, który następuje po roku przyjęcia przez Komisję decyzji w sprawie programu.
Artykuł 9
Umowy finansowe z krajami partnerskimi uczestniczącymi we współpracy transgranicznej zapewniającymi współfinansowanie
1. W przypadku przeniesienia współfinansowania kraju partnerskiego uczestniczącego we współpracy transgranicznej na instytucję zarządzającą, umowa finansowa, o której mowa w art. 8, zostaje podpisana również przez inne uczestniczące państwa członkowskie i przez instytucję zarządzającą lub przez kraj, w którym siedzibę ma instytucja zarządzająca.
2. Umowa finansowa zawiera następujące postanowienia dotyczące współfinansowania kraju partnerskiego uczestniczącego we współpracy transgranicznej:
a)
kwota;
b)
przeznaczenie i warunki wykorzystania, w tym warunki składania wniosków;
c)
zasady płatności;
d)
zarządzanie finansowe;
e)
prowadzenie dokumentacji;
f)
obowiązki sprawozdawcze;
g)
weryfikacja i kontrole;
h)
nieprawidłowości i odzyskiwanie środków.
ROZDZIAŁ 3
Inne umowy lub protokoły ustaleń
Artykuł 10
Treść
Instytucja zarządzająca może podpisać protokół ustaleń lub inne umowy z krajami uczestniczącymi określające zasady programu, w szczególności dotyczące krajowego współfinansowania, szczegółowych obowiązków finansowych, audytów i odzyskiwania środków.
Treść wspomnianych protokołów ustaleń lub innych umów musi być zgodna z przepisami niniejszego rozporządzenia i postanowieniami umowy finansowej (umów finansowych).
ROZDZIAŁ 4
Wdrażanie
Artykuł 11
Metody realizacji
Programy są zwykle realizowane w ramach zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi zgodnie z art. 59 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012. Kraje uczestniczące mogą zaproponować realizację programu w ramach zarządzania pośredniego przez kraj partnerski uczestniczący we współpracy transgranicznej lub organizację międzynarodową zgodnie z art. 60 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
Programy realizowane w ramach zarządzania pośredniego podlegają przepisom części trzeciej niniejszego rozporządzenia.
TYTUŁ II
WSPÓŁFINANSOWANIE
Artykuł 12
Wskaźnik współfinansowania
1. Współfinansowanie stanowi co najmniej 10 % wkładu Unii.
2. W miarę możliwości współfinansowanie zostaje podzielone w zrównoważony sposób na cały okres realizacji programu, tak aby minimalny cel 10 % został osiągnięty do końca programu.
3. Pomoc udzielona w ramach programu musi być zgodna z mającymi zastosowanie zasadami Unii dotyczącymi pomocy państwa w rozumieniu art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Artykuł 13
Źródła współfinansowania
1. Współfinansowanie pochodzi ze źródeł innych niż Unia.
2. Kraje uczestniczące mogą swobodnie określać pochodzenie, kwotę i podział środków pozyskanych ze współfinansowania w ramach każdego programu.
3. Jeśli kraj partnerski uczestniczący we współpracy transgranicznej zdecyduje się przenieść współfinansowanie na instytucję zarządzającą, ustalenia dotyczące zapewniania, wykorzystywania i monitorowania współfinansowania określa umowa finansowa, o której mowa w art. 9, oraz, w stosownych przypadkach, umowy, o których mowa w art. 10.
4. We wszystkich innych przypadkach ustalenia dotyczące współfinansowania mogą zostać określone w umowach, o których mowa w art. 10.
Artykuł 14
Wkłady rzeczowe
1. Każdy przypadek nieodpłatnego przekazania zasobów niefinansowych przez osobę trzecią uznaje się za wkład rzeczowy na poziomie programu lub projektu. Koszty związane z personelem przydzielonym do projektu lub programu nie mogą zostać uznane za wkład rzeczowy, ale mogą zostać uznane za współfinansowanie z tytułu minimalnej proporcji 10 %, o której mowa w art. 12, jeśli płatnikami są beneficjenci lub kraje uczestniczące.
2. Wkłady rzeczowe nie są kosztami kwalifikowalnymi i nie mogą zostać uznane za współfinansowanie z tytułu minimalnej proporcji 10 %, o której mowa w art. 12.
TYTUŁ III
OKRES REALIZACJI
Artykuł 15
Okres realizacji
Okres realizacji każdego programu rozpoczyna się najwcześniej z dniem przyjęcia programu przez Komisję i kończy najpóźniej w dniu 31 grudnia 2024 r.
Artykuł 16
Etap uruchamiania programu
1. W ramach zarządzania dzielonego program jest uruchamiany w uczestniczących państwach członkowskich po otrzymaniu powiadomienia określonego w art. 25 ust. 4, za pośrednictwem którego Komisja informuje, że nie zamierza zwracać się o dokumenty określone w tym artykule lub że nie zgłasza żadnych uwag. Kraje uczestniczące mogą wcześniej rozpocząć działania przygotowawcze konieczne do ustanowienia systemów zarządzania i kontroli. Powiązane koszty są kwalifikowalne zgodnie z art. 36.
2. W ramach zarządzania pośredniego, o którym mowa w art. 80 i 82, program rozpoczyna się w uczestniczących państwach członkowskich po wejściu w życie umowy powierzającej zadania związane z wykonaniem budżetu organizacji międzynarodowej lub krajowi partnerskiemu uczestniczącemu we współpracy transgranicznej.
3. Ponadto w celu uruchomienia programu można również podjąć następujące dalsze działania przygotowawcze:
a)
rozpoczęcie działalności instytucji zarządzającej i, w stosownych przypadkach, wspólnego sekretariatu technicznego;
b)
pierwsze posiedzenia wspólnego komitetu monitorującego, w tym przedstawicieli krajów partnerskich uczestniczących we współpracy transgranicznej, które nie podpisały jeszcze umowy finansowej lub w przypadku których umowa finansowa nie weszła jeszcze w życie;
c)
przygotowanie i uruchomienie procedur wyboru projektów lub udzielania zamówień obejmujących klauzulę zawieszenia związaną z wejściem w życie umów finansowych.
4. Do czasu wejścia w życie odpowiednich umów finansowych mogą zostać wszczęte wyłącznie działania przygotowawcze, o których mowa w ust. 1 i 3, z odpowiednim krajem partnerskim uczestniczącym we współpracy transgranicznej.
Artykuł 17
Wstrzymanie programu
1. Jeśli żaden z krajów partnerskich uczestniczących we współpracy transgranicznej nie podpisze odpowiedniej umowy finansowej przed terminem wskazanym w art. 8 ust. 2, program zostaje wstrzymany.
Już ujęte w zobowiązaniach roczne transze z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego pozostają dostępne przez normalnie przewidziany okres, jednak mogą zostać wykorzystane jedynie na działania realizowane wyłącznie w danych państwach członkowskich i zakontraktowane przed wydaniem przez Komisję decyzji o wstrzymaniu programu. Instytucja zarządzająca przekazuje Komisji sprawozdanie końcowe w terminie trzech miesięcy od zamknięcia umów, a Komisja postępuje zgodnie z ust. 2 i 3.
2. Jeśli program nie może zostać zrealizowany wskutek problemów powstałych w relacjach między krajami uczestniczącymi oraz w innych należycie uzasadnionych przypadkach Komisja może podjąć decyzję o wstrzymaniu programu przed przewidywanym zakończeniem okresu realizacji na wniosek wspólnego komitetu monitorującego lub z własnej inicjatywy po konsultacji ze wspólnym komitetem monitorującym.
3. W przypadku wstrzymania programu instytucja zarządzająca przekazuje sprawozdanie końcowe w terminie sześciu miesięcy od decyzji Komisji. Po rozliczeniu wcześniejszych zaliczek Komisja dokonuje płatności końcowej lub - w razie potrzeby - wydaje nakaz odzyskania środków. Komisja dokonuje również umorzenia salda zobowiązań.
Opcjonalnie może zostać podjęta decyzja o redukcji środków budżetowych programu zgodnie z art. 6 ust. 2 lit. c).
4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wsparcie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego odpowiadające jeszcze nieujętym w zobowiązaniach transzom rocznym lub transzom rocznym ujętym w zobowiązaniach i umorzonym w całości lub częściowo w tym samym roku budżetowym, które nie zostały alokowane na inny program w ramach tej samej kategorii programów współpracy zewnętrznej, alokuje się na wewnętrzne programy współpracy transgranicznej na podstawie art. 4 rozporządzenia (UE) nr 1299/2013.
Wsparcie na podstawie rozporządzenia (UE) nr 232/2014 odpowiadające jeszcze nieujętym w zobowiązaniach transzom rocznym lub transzom rocznym ujętym w zobowiązaniach i umorzonym w całości lub częściowo w tym samym roku budżetowym wykorzystuje się na finansowanie innych programów lub projektów kwalifikujących się na podstawie rozporządzenia (UE) nr 232/2014.
Artykuł 18
Projekty
1. Umowa dotycząca dużych projektów infrastrukturalnych wybranych w ramach procedury bezpośredniej zostaje podpisana i wkład na rzecz instrumentów finansowych zostaje zapewniony przed dniem 30 czerwca 2019 r.
2. Wszystkie inne umowy podpisuje się przed dniem 31 grudnia 2021 r.
3. Wszystkie działania realizowane w ramach projektów finansowane przez program muszą zakończyć się najpóźniej dnia 31 grudnia 2022 r.
Artykuł 19
Zakończenie programu
1. Wyłącznie działania związane z zakończeniem programu mogą być prowadzone w okresie między 1 stycznia 2023 r. a 30 września 2024 r.
2. Program uznaje się za zakończony po przeprowadzeniu następujących operacji:
a)
zakończenie wszystkich umów zawartych w ramach programu;
b)
dokonanie płatności lub odzyskanie salda końcowego;
c)
umorzenie przez Komisję pozostałych środków finansowych.
3. Zakończenie programu nie narusza prawa Komisji do dokonania w późniejszym terminie korekt finansowych wobec instytucji zarządzającej lub beneficjentów, jeżeli końcowa kwota programu lub projektów wymaga korekty w wyniku kontroli lub audytów przeprowadzonych po dacie zakończenia programu.
TYTUŁ IV
STRUKTURY PROGRAMU
Artykuł 20
Wyznaczenie organów i instytucji zarządzających
1. Kraje uczestniczące wybierają jako instytucję zarządzającą krajowy, regionalny lub lokalny organ lub podmiot publiczny bądź podmiot prawa prywatnego realizujący misję publiczną. Ta sama instytucja zarządzająca może być wybrana dla więcej niż jednego programu.
2. Kraje uczestniczące wyznaczają krajowy, regionalny lub lokalny organ lub podmiot publiczny, funkcjonalnie niezależny od instytucji zarządzającej, jako jedną instytucję audytową. Instytucja audytowa ma siedzibę w tym samym państwie członkowskim, co instytucja zarządzająca. Ta sama instytucja audytowa może zostać wyznaczona dla więcej niż jednego programu.
3. Do realizacji zadań instytucji zarządzającej, na jej odpowiedzialność, może zostać wyznaczona jedna lub więcej instytucji pośredniczących. Stosowne uzgodnienia między instytucją zarządzająca a instytucjami pośredniczącymi zostają formalnie ujęte na piśmie. Instytucja pośrednicząca przedstawia gwarancje swojej płynności finansowej i kompetencji w danej dziedzinie, jak również w zarządzaniu administracyjnym i finansowym.
4. W systemach zarządzania i kontroli oraz, w stosownych przypadkach, w umowach finansowych, o których mowa w art. 8 i 9 lub umowach, o których mowa w art. 10, kraje uczestniczące ustanawiają zasady regulujące ich stosunki z instytucją zarządzającą i instytucją audytową, stosunki między tymi instytucjami oraz stosunki tych instytucji z Komisją.
5. Państwo członkowskie, w którym znajduje się siedziba instytucji zarządzającej, może z własnej inicjatywy wyznaczyć podmiot koordynujący, którego zadaniem jest kontaktowanie się z Komisją i dostarczanie jej informacji, koordynowanie działań innych wyznaczonych podmiotów i propagowanie jednolitego stosowania właściwych przepisów.
6. Każdy kraj uczestniczący wyznacza:
a)
instytucję krajową do wspierania instytucji zarządzającej w zakresie zarządzania programem zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami;
b)
kontrolny punkt kontaktowy w celu wspierania instytucji zarządzającej w kontrolowaniu realizacji obowiązków wynikających z programu;
c)
przedstawiciela do grupy audytorów zgodnie z art. 28 ust. 2;
d)
przedstawicieli do wspólnego komitetu monitorującego zgodnie z art. 21.
ROZDZIAŁ 1
Wspólny komitet monitorujący
Artykuł 21
Wspólny komitet monitorujący
W ciągu trzech miesięcy od daty przyjęcia programu przez Komisję kraje uczestniczące powołują wspólny komitet monitorujący.
Artykuł 22
Skład wspólnego komitetu monitorującego
1. W skład wspólnego komitetu monitorującego wchodzi co najmniej jeden przedstawiciel wyznaczony przez każdy kraj uczestniczący. Członkowie komitetu są wyznaczani na zasadzie funkcyjnej, a nie osobistej. Inne osoby mogą zostać wyznaczone jako obserwatorzy przez wspólny komitet monitorujący.
2. W miarę możliwości i w stosownych przypadkach kraje uczestniczące zapewniają uczestnictwo wszystkich odpowiednich podmiotów, w szczególności lokalnych zainteresowanych stron, w tym organizacji społeczeństwa obywatelskiego i władz lokalnych, aby zapewnić ich uczestnictwo we wdrażaniu programu.
3. Komisja angażuje się w prace wspólnego komitetu monitorującego jako obserwator. Komisja zapraszana jest na każde posiedzenie wspólnego komitetu monitorującego wraz z przedstawicielami krajów uczestniczących. Komisja może zdecydować, czy będzie uczestniczyć w całym posiedzeniu wspólnego komitetu monitorującego czy w jego części.
4. Wspólnemu komitetowi monitorującemu przewodniczy jeden z jego członków, przedstawiciel instytucji zarządzającej lub inna osoba zgodnie z regulaminem wewnętrznym.
5. Przedstawiciel instytucji zarządzającej, wspólnego sekretariatu technicznego lub instytucji pośredniczącej, o której mowa w art. 20 ust. 3, zostanie powołany na sekretarza wspólnego komitetu monitorującego.
Artykuł 23
Funkcjonowanie
1. Wspólny komitet monitorujący opracowuje i przyjmuje jednogłośnie regulamin wewnętrzny.
2. Wspólny komitet monitorujący stara się podejmować decyzje w drodze konsensusu. W niektórych przypadkach komitet może jednakże stosować procedurę głosowania, w szczególności jeżeli przeprowadza ostateczny wybór projektów i przyznawanych im kwot dotacji zgodnie z regulaminem wewnętrznym.
3. Każdy kraj uczestniczący posiada równe prawa głosu bez względu na wyznaczoną liczbę przedstawicieli.
4. Sekretarz, Komisja i każdy inny obserwator nie posiadają prawa głosu.
5. Przewodniczący wspólnego komitetu monitorującego pełni rolę moderatora i prowadzi dyskusje. Przewodniczący ma prawo głosu, jeśli jest przedstawicielem kraju uczestniczącego.
6. Wspólny komitet monitorujący zbiera się co najmniej raz w roku. Posiedzenie komitetu zwołuje jego przewodniczący na wniosek instytucji zarządzającej lub na należycie uzasadniony wniosek jednego z krajów uczestniczących lub Komisji. Komitet może również podejmować decyzje zgodnie z procedurą pisemną na wniosek przewodniczącego, instytucji zarządzającej lub jednego z krajów uczestniczących zgodnie z regulaminem wewnętrznym.
7. Na koniec każdego posiedzenia wspólnego komitetu monitorującego sporządzany jest protokół, który podpisują wspólnie przewodniczący i sekretarz. Egzemplarz protokołu przekazywany jest przedstawicielom krajów uczestniczących, Komisji i innym obserwatorom.
Artykuł 24
Funkcje wspólnego komitetu monitorującego
1. Wspólny komitet monitorujący obserwuje wdrażanie programu i postępy w realizacji jego priorytetów, wykorzystując dające się obiektywnie zweryfikować wskaźniki i powiązane wartości docelowe zdefiniowane w programie. Wspólny komitet monitorujący bada wszelkie kwestie wpływające na realizację programu.
2. Wspólny komitet monitorujący może wydawać zalecenia instytucji zarządzającej dotyczące wdrażania i oceny programu. Komitet monitoruje działania podejmowane w związku z jego zaleceniami.
3. Wspólny komitet monitorujący w szczególności:
a)
zatwierdza program pracy i plan finansowy instytucji zarządzającej, w tym planowane wykorzystanie pomocy technicznej;
b)
monitoruje realizację przez instytucję zarządzającą programu pracy i planu finansowego;
c)
zatwierdza kryteria wyboru projektów, które mają być finansowane w ramach programu;
d)
odpowiada za procedurę oceny i wyboru projektów, które mają być finansowane w ramach programu;
e)
zatwierdza ewentualne wnioski dotyczące zmiany programu;
f)
analizuje wszystkie sprawozdania przedstawione przez instytucję zarządzającą i w razie potrzeby podejmuje odpowiednie środki;
g)
rozpatruje sporne przypadki zgłaszane przez instytucję zarządzającą;
h)
analizuje i zatwierdza sprawozdanie roczne, o którym mowa w art. 77;
i)
analizuje i zatwierdza roczny plan monitorowania i oceny, o którym mowa w art. 78;
j)
analizuje i zatwierdza roczne plany w zakresie informacji i komunikacji, o których mowa w art. 79.
4. Niezależnie od przepisów ust. 3 lit. d) wspólny komitet monitorujący może powołać komisję odpowiedzialną za wybór projektów, działającą na jego odpowiedzialność.
ROZDZIAŁ 2
Instytucja zarządzająca
Artykuł 25
Wyznaczenie
1. Instytucja zarządzająca wybrana przez kraje uczestniczące programu podlega procedurze wyznaczenia w państwie członkowskim, w którym znajduje się jej siedziba na podstawie decyzji podjętej na odpowiednim poziomie.
2. Podstawą procedury wyznaczenia jest sprawozdanie i opinia niezależnego organu audytowego, który ocenia zgodność systemów zarządzania i kontroli, w tym rolę instytucji pośredniczących w tych systemach, z kryteriami wyznaczenia określonymi w załączniku I do niniejszego rozporządzenia. Organ audytowy uwzględnia, w stosownych przypadkach, czy systemy zarządzania i kontroli programu są podobne, jak w poprzednim okresie programowania, oraz dowody na ich skuteczne funkcjonowanie.
Niezależnym organem audytowym jest instytucja audytowa bądź inny podmiot prawa publicznego lub prywatnego, który posiada niezbędne zdolności audytowe i jest funkcjonalnie niezależny od instytucji zarządzającej. Wykonuje on swoją pracę zgodnie z uznawanymi w skali międzynarodowej standardami audytu.
3. Państwo członkowskie przedkłada Komisji formalną decyzję, o której mowa w ust. 1, jak najszybciej po przyjęciu programu przez Komisję.
4. W terminie dwóch miesięcy od otrzymania formalnej decyzji, o której mowa w ust. 1, Komisja może wystąpić o sprawozdanie i opinię niezależnego organu audytowego oraz opis systemu zarządzania i kontroli w szczególności w zakresie dotyczącym części związanych z wyborem projektu. Komisja możliwie jak najszybciej powiadamia państwo członkowskie, jeśli nie zamierza występować o dostarczenie wspomnianych dokumentów. Jeśli Komisja występuje o wspomniane dokumenty, może przedstawić uwagi w terminie dwóch miesięcy od otrzymania dokumentów, które zostaną poddane przeglądowi z uwzględnieniem tych uwag. Komisja możliwie jak najszybciej powiadamia państwo członkowskie, jeśli nie ma żadnych wstępnych ani dalszych uwag.
5. W przypadku gdy istniejące wyniki audytu i kontroli pokazują, że wyznaczona instytucja nie spełnia już kryteriów, o których mowa w ust. 2, państwo członkowskie, na odpowiednim poziomie, ustala - biorąc pod uwagę powagę problemu - niezbędne działania naprawcze oraz okres próbny, w którym takie działania naprawcze muszą zostać podjęte.
W przypadku gdy wyznaczona instytucja nie podejmie wymaganych działań naprawczych w trakcie okresu próbnego ustalonego przez dane państwo członkowskie, państwo to, na odpowiednim poziomie, wycofuje wyznaczenie dla tej instytucji.
Dane państwo członkowskie niezwłocznie powiadamia Komisję o:
-
objęciu wyznaczonej instytucji okresem próbnym, przedstawiając informacje o działaniach naprawczych i odpowiednim okresie próbnym, lub
-
zakończeniu okresu próbnego w wyniku podjęcia działań naprawczych, lub
-
zakończeniu wyznaczenia instytucji.
Powiadomienie dotyczące objęcia wyznaczonej instytucji okresem próbnym przez państwo członkowskie, bez uszczerbku dla stosowania art. 61, nie przerywa rozpatrywania wniosków o płatności.
W przypadku zakończenia wyznaczenia instytucji zarządzającej kraje uczestniczące wyznaczają, zgodnie z art. 20 ust. 1, nową instytucję lub podmiot w celu przejęcia funkcji instytucji zarządzającej. Taki podmiot lub instytucja przechodzi procedurę wyznaczenia przewidzianą w ust. 2, o czym powiadamia się Komisję zgodnie z ust. 4. Wspomniana zmiana wymaga zmiany programu zgodnie z art. 6.
Artykuł 26
Funkcje instytucji zarządzającej
1. Instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programem zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami oraz za zapewnienie zgodności decyzji wspólnego komitetu monitorującego z obowiązującym prawem i przepisami.
2. W odniesieniu do zarządzania programem instytucja zarządzająca:
a)
wspiera prace wspólnego komitetu monitorującego i dostarcza mu informacje wymagane do wykonywania jego zadań, w szczególności dane dotyczące postępów programu w osiąganiu oczekiwanych wyników i celów;
b)
opracowuje sprawozdania roczne i końcowe i po ich zatwierdzeniu przez wspólny komitet monitorujący przedkłada je Komisji;
c)
udostępnia instytucjom pośredniczącym, wspólnemu sekretariatowi technicznemu, instytucji audytowej oraz beneficjentom informacje, które są istotne dla wykonywania ich zadań lub realizacji projektu;
d)
ustanawia i utrzymuje system elektronicznej rejestracji i przechowywania danych dotyczących każdego projektu, które są niezbędne do monitorowania, oceny, zarządzania finansowego, kontroli i audytu, w tym danych dotyczących poszczególnych uczestników projektów, w stosownych przypadkach. W szczególności w systemie rejestruje się i przechowuje sprawozdania techniczne i finansowe dotyczące każdego projektu. System zapewnia wszystkie dane wymagane do sporządzania wniosków o płatność i rocznych sprawozdań finansowych, w tym zapisy dotyczące kwot podlegających odzyskaniu, kwot odzyskanych i kwot zmniejszonych po anulowaniu całości lub części wkładu na rzecz projektu lub programu;
e)
przeprowadza, w stosownych przypadkach, oceny oddziaływania na środowisko na poziomie programu;
f)
realizuje plany w zakresie informacji i komunikacji zgodnie z art. 79;
g)
realizuje plany w zakresie monitorowania i oceny zgodnie z art. 78.
3. W odniesieniu do wyboru projektów i zarządzania projektami instytucja zarządzająca:
a)
sporządza i uruchamia procedury wyboru;
b)
zarządza procedurami wyboru projektów;
c)
zapewnia, aby beneficjent wiodący otrzymał dokument określający warunki wsparcia dla każdego projektu, w tym plan finansowy oraz terminy realizacji;
d)
podpisuje umowy z beneficjentami;
e)
zarządza projektami.
4. W odniesieniu do pomocy technicznej instytucja zarządzająca:
a)
zarządza postępowaniami o udzielenie zamówienia;
b)
podpisuje umowy z wykonawcami;
c)
zarządza umowami.
5. W odniesieniu do zarządzania finansowego i kontroli programu instytucja zarządzająca:
a)
kontroluje, czy usługi, dostawy lub roboty zostały wykonane, dostarczone lub zainstalowane, czy wydatki deklarowane przez beneficjentów zostały przez nich zapłacone oraz czy spełniają one mające zastosowanie przepisy prawa, zasady programu oraz warunki wsparcia projektów;
b)
zapewnia, aby beneficjenci uczestniczący we wdrażaniu projektu prowadzili odrębny system księgowy lub stosowali odpowiedni kod księgowy dla wszystkich transakcji związanych z projektem;
c)
wprowadza skuteczne i proporcjonalne środki przeciwdziałania nadużyciom finansowym, uwzględniając stwierdzone zagrożenia;
d)
ustanawia procedury zapewniające przechowywanie zgodnie z wymogami art. 30 wszystkich dokumentów dotyczących wydatków i audytów wymaganych do zapewnienia właściwej ścieżki audytu;
e)
sporządza deklarację zarządczą i roczne podsumowanie, o których mowa w art. 68;
f)
sporządza i przedkłada Komisji wnioski o płatność zgodnie z art. 60;
g)
sporządza roczne sprawozdania finansowe;
h)
uwzględnia, podczas sporządzania i składania wniosków o płatność, wyniki wszystkich audytów przeprowadzonych przez instytucję audytową lub na jej odpowiedzialność;
i)
utrzymuje w formie elektronicznej zapisy księgowe dotyczące wydatków zadeklarowanych do Komisji oraz płatności dokonanych na rzecz beneficjentów;
j)
prowadzi ewidencję kwot podlegających odzyskaniu i kwot zmniejszonych po anulowaniu całości lub części dotacji.
6. Kontrole przeprowadzone na podstawie ust. 5 lit. a) obejmują następujące procedury:
a)
weryfikacje administracyjne w odniesieniu do każdego złożonego przez beneficjentów wniosku o płatność;
b)
kontrole projektów na miejscu.
Częstotliwość i zakres kontroli na miejscu są proporcjonalne do kwoty dotacji dla projektu oraz do poziomu ryzyka stwierdzonego w toku takich kontroli i audytów przeprowadzanych przez instytucję audytową w odniesieniu do systemów zarządzania i kontroli jako całości.
7. Kontrole projektów na miejscu na podstawie ust. 6 lit. b) mogą być przeprowadzane metodą badania próby.
8. W przypadkach gdy instytucja przyjmująca instytucję zarządzającą jest również beneficjentem programu, rozwiązania dotyczące kontroli, o których mowa w ust. 5 lit. a), zapewniają właściwe rozdzielenie funkcji.
Artykuł 27
Wspólny sekretariat techniczny i oddziały
1. Kraje uczestniczące mogą podjąć decyzję o powołaniu wspólnego sekretariatu technicznego, który zostanie opisany w programie zgodnie z art. 4.
2. Wspólny sekretariat techniczny wspomaga instytucję zarządzającą, wspólny komitet monitorujący i, w stosownych przypadkach, instytucję audytową w wykonywaniu ich funkcji. W szczególności informuje potencjalnych beneficjentów o możliwościach finansowania w ramach programu i pomaga beneficjentom we wdrażaniu projektów. Może zostać również wyznaczony jako instytucja pośrednicząca, o której mowa w art. 20 ust. 3.
3. Na podstawie decyzji krajów uczestniczących mogą zostać utworzone oddziały w krajach uczestniczących. Ich rola jest opisana w programie i może obejmować działania komunikacyjne i informacyjne oraz zapewnianie wsparcia instytucji zarządzającej w ocenie projektów i monitorowaniu wdrażania. Oddziałom nie mogą w żadnym przypadku być powierzone zadania obejmujące sprawowanie władzy publicznej lub korzystanie z uznaniowych uprawnień w odniesieniu do projektów.
4. Funkcjonowanie wspólnego sekretariatu technicznego i oddziałów jest finansowane z budżetu na pomoc techniczną.
ROZDZIAŁ 3
Instytucja audytowa
Artykuł 28
Funkcje instytucji audytowej
1. Instytucja audytowa zapewnia prowadzenie audytów systemów zarządzania i kontroli, na podstawie stosownej próby projektów oraz rocznych sprawozdań finansowych programu.
2. Instytucja audytowa jest wspomagana przez grupę audytorów, w której skład wchodzi przedstawiciel każdego kraju uczestniczącego w programie.
3. W przypadku audytów przeprowadzanych przez podmiot inny niż instytucja audytowa, instytucja audytowa zapewnia takim podmiotom niezbędną niezależność funkcjonalną.
4. Instytucja audytowa zapewnia, aby czynności audytowe były zgodne z uznanymi w skali międzynarodowej standardami audytu.
5. W ciągu dziewięciu miesięcy od podpisania pierwszej umowy finansowej zgodnie z art. 8 ust. 2 instytucja audytowa przedkłada Komisji strategię audytu na potrzeby przeprowadzania audytów. Strategia audytu określa metodę kontroli rocznych sprawozdań finansowych i projektów, metodę doboru próby do audytów projektów oraz plan audytów na bieżący rok obrotowy i dwa następne lata obrotowe. Strategia audytu jest aktualizowana corocznie począwszy od 2017 r. do 2024 r. W przypadku gdy wspólny system zarządzania i kontroli ma zastosowanie do więcej niż jednego programu, dla programów tych można przygotować jedną strategię audytu. Uaktualnioną strategię audytu przedkłada się Komisji wraz z rocznym sprawozdaniem z programu.
6. Instytucja audytowa sporządza zgodnie z art. 68:
a)
opinię pokontrolną na temat sprawozdań finansowych za poprzedzający rok obrotowy;
b)
roczne sprawozdanie z audytu.
W przypadku gdy wspólny system zarządzania i kontroli ma zastosowanie do więcej niż jednego programu, informacje wymagane zgodnie z lit. b) można ująć w jednym sprawozdaniu.
Artykuł 29
Współpraca z instytucją audytową
Komisja współpracuje z instytucją audytową w celu koordynowania jej planów i metod audytów oraz udostępnia jej wyniki przeprowadzonych audytów systemów zarządzania i kontroli danego programu.
TYTUŁ V
SYSTEMY ZARZĄDZANIA I KONTROLI
Artykuł 30
Ogólne zasady funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli
1. Systemy zarządzania i kontroli obejmują:
a)
funkcje poszczególnych organów zaangażowanych w zarządzanie i kontrolę, w tym podział funkcji w obrębie każdego organu, ich wewnętrzną organizację zgodnie z zasadą rozdzielenia funkcji pomiędzy tymi organami i w ich obrębie;
b)
procedury zapewnienia zasadności i prawidłowości deklarowanych wydatków;
c)
skomputeryzowane systemy rachunkowości, przechowywania danych, monitorowania i sprawozdawczości;
d)
systemy sprawozdawczości i monitorowania, w przypadku gdy podmiot odpowiedzialny powierza wykonywanie zadań innemu podmiotowi;
e)
ustalenia dotyczące audytu funkcjonowania systemów zarządzania i kontroli;
f)
systemy i procedury w celu zapewnienia właściwej ścieżki audytu;
g)
procedury dotyczące zapobiegania nieprawidłowościom, w tym nadużyciom finansowym, oraz ich wykrywania i korygowania, a także odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, wraz z odsetkami;
h)
procedury przyznawania pomocy technicznej oraz procedury wyboru projektów;
i)
rolę organów krajowych i obowiązki krajów uczestniczących zgodnie z art. 31.
2. Instytucja zarządzająca zapewnia, aby systemy zarządzania i kontroli dla programu były tworzone zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz aby efektywnie funkcjonowały.
Artykuł 31
Organy krajowe i obowiązki krajów uczestniczących
1. Organ krajowy powołany na podstawie art. 20 ust. 6 lit. a) odpowiada między innymi za:
a)
utworzenie i efektywne funkcjonowanie systemów zarządzania i kontroli na poziomie krajowym;
b)
zapewnianie ogólnej koordynacji instytucji zaangażowanych na poziomie krajowym we wdrażanie programu, w tym między innymi instytucji działających jako punkty kontaktowe zajmujące się kontrolą oraz jako członkowie grupy audytorów;
c)
reprezentowanie swojego kraju we wspólnym komitecie monitorującym.
Dla krajów partnerskich uczestniczących we współpracy transgranicznej organ krajowy jest podmiotem ponoszącym ostateczna odpowiedzialność za wdrażanie postanowień umowy finansowej, o której mowa w art. 8 i 9.
2. Kraje uczestniczące wspierają instytucje zarządzającą w realizacji jej obowiązku, o którym mowa w art. 30 ust. 2.
3. Kraje uczestniczące zapobiegają nieprawidłowościom, w tym nadużyciom finansowym, oraz wykrywają je i korygują, a także odzyskują kwoty nienależnie wypłacone, wraz z odsetkami, zgodnie z art. 74. Kraje uczestniczące niezwłocznie powiadamiają o takich nieprawidłowościach instytucję zarządzającą oraz Komisję i informują je o przebiegu powiązanych postępowań administracyjnych i prawnych.
4. Obowiązki krajów uczestniczących dotyczące kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom są określone w art. 74.
5. Korekta finansowa dokonana przez Komisję nie wpływa na obowiązek instytucji zarządzającej dotyczący przeprowadzenia procedury odzyskania środków na podstawie art. 74 i 75 ani na obowiązek państw członkowskich dotyczący odzyskania pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz na podstawie art. 14 rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 (9).
Artykuł 32
Struktury audytu i kontroli
1. Wydatki zadeklarowane przez beneficjenta na poparcie wniosku o płatność są badane przez audytora lub przez właściwego urzędnika niezależnego od beneficjenta. Audytor lub właściwy urzędnik badają, czy koszty zadeklarowane przez beneficjenta oraz przychody projektu są rzeczywiste, prawidłowo ujęte oraz kwalifikowalne zgodnie z umową.
Badanie to przeprowadza się w oparciu o uzgodnioną procedurę, która jest stosowana zgodnie z:
a)
Międzynarodowym Standardem Usług Pokrewnych 4400 Usługi wykonywania procedur przewidzianych dla informacji finansowych w wersji wydanej przez Międzynarodową Federację Księgowych (IFAC);
b)
Kodeksem etyki zawodowych księgowych opracowanym i wydanym przez Radę Międzynarodowych Standardów Etyki dla Księgowych IFAC.
W przypadku urzędników państwowych procedury i normy te są określane na poziomie krajowym z uwzględnieniem norm międzynarodowych.
Audytor musi spełniać co najmniej jedno z następujących wymagań:
a)
być członkiem krajowego organu lub podmiotu ds. rachunkowości lub audytu, który jest z kolei członkiem IFAC;
b)
być członkiem krajowego organu lub podmiotu ds. rachunkowości lub audytu. Jeśli taka organizacja nie jest członkiem IFAC, audytor musi zobowiązać się do realizacji prac zgodnie ze standardami i kodeksem etyki IFAC;
c)
być zarejestrowany jako biegły rewident w rejestrze publicznym organu nadzoru publicznego w państwie członkowskim zgodnie z zasadami dotyczącymi nadzoru publicznego określonymi w dyrektywie 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (10);
d)
być zarejestrowany jako biegły rewident w rejestrze publicznym organu nadzoru publicznego w kraju partnerskim uczestniczącym we współpracy transgranicznej, pod warunkiem że rejestr ten podlega zasadom dotyczącym nadzoru publicznego określonym w przepisach danego kraju.
Urzędnik publiczny musi posiadać specjalistyczną wiedzę techniczną niezbędną do przeprowadzenia działań związanych z badaniem.
2. Ponadto instytucja zarządzająca przeprowadza własną weryfikację zgodnie z art. 26 ust. 5 lit. a) oraz art. 26 ust. 6. W celu przeprowadzenia weryfikacji w całym obszarze objętym programem instytucja zarządzająca może być wspierana przez punkty kontaktowe zajmujące się kontrolą.
Kraje uczestniczące podejmują wszelkie możliwe działania, aby wspierać instytucję zarządzającą w realizacji jej zadań kontrolnych.
3. Instytucja audytowa zapewnia prowadzenie audytów systemów zarządzania i kontroli na podstawie stosownej próby projektów oraz rocznych sprawozdań finansowych programu zgodnie z art. 28. Grupa audytorów, o której mowa w art. 28 ust. 2, zostaje powołana w ciągu trzech miesięcy od wyznaczenia instytucji zarządzającej. Grupa opracowuje własny regulamin wewnętrzny. Przewodniczy jej instytucja audytowa wyznaczona dla programu.
Każdy kraj uczestniczący może upoważnić instytucję audytową do bezpośredniej realizacji obowiązków na jego terytorium.
4. Należy zagwarantować niezależność podmiotu lub podmiotów określonych w ust. 1, 2 i 3.
Artykuł 33
Kontrole prowadzone przez Unię
1. Komisja, Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych, Europejski Trybunał Obrachunkowy i każdy audytor zewnętrzny umocowany przez te instytucje i podmioty mogą zweryfikować wykorzystanie funduszy unijnych przez instytucję zarządzającą, beneficjentów, wykonawców, podwykonawców i strony trzecie otrzymujące wsparcie finansowe poprzez badanie dokumentów lub przeprowadzenie kontroli na miejscu. Każda umowa jednoznacznie stanowi, że instytucje i podmioty mogą wykonywać swoje uprawnienia kontrolne w odniesieniu do lokali, dokumentów i informacji niezależnie od nośnika, na którym są przechowywane.
2. Komisja, na podstawie dostępnych informacji, w tym na podstawie decyzji o wyznaczeniu, rocznego oświadczenia dotyczącego zarządzania, rocznych sprawozdań z kontroli, rocznej opinii pokontrolnej, rocznego sprawozdania oraz na podstawie audytów przeprowadzonych przez organy krajowe i unijne upewnia się, czy systemy zarządzania i kontroli są zgodne z niniejszym rozporządzeniem oraz czy funkcjonują one skutecznie.
3. Komisja może wezwać instytucję zarządzającą do podjęcia działań niezbędnych do zapewnienia skutecznego działania systemów zarządzania i kontroli oraz prawidłowości wydatków.
TYTUŁ VI
POMOC TECHNICZNA
Artykuł 34
Budżet pomocy technicznej
1. Na pomoc techniczną można przydzielić maksymalnie 10 % całkowitego wkładu Unii. W należycie uzasadnionych przypadkach i w porozumieniu z Komisją możliwe jest przydzielenie wyższej kwoty.
2. Poziom pomocy technicznej powinien odzwierciedlać rzeczywiste potrzeby programu, uwzględniając w szczególności takie czynniki, jak całkowity budżet programu, wielkość obszaru geograficznego objętego programem oraz liczbę krajów uczestniczących.
Artykuł 35
Cel
1. Działania pomocy technicznej obejmują działania w zakresie przygotowania, zarządzania, monitorowania, oceny, informowania i komunikowania, tworzenia sieci kontaktów, rozpatrywania skarg, kontroli i audytu związane z wdrażaniem programu oraz działania mające na celu wzmocnienie zdolności administracyjnych do wdrażania programu.
2. Pomoc techniczna odnosząca się do działań wymienionych w ust. 1 powinna być wykorzystywana na potrzeby zarówno struktur programu, jak i beneficjentów.
3. Wydatki na działania dotyczące propagowania i rozwijania potencjału ponoszone poza obszarem objętym programem mogą być pokrywane w ramach limitu wskazanego w art. 39 ust. 2 i pod warunkiem spełnienia określonych tam warunków.
Artykuł 36
Kwalifikowalność
1. Wymogi kwalifikowalności określone w art. 48 stosuje się odpowiednio do kosztów pomocy technicznej. Koszty dotyczące urzędników z krajów uczestniczących przydzielonych do programu można uznać za koszty kwalifikowalne pomocy technicznej. Unika się równoległych systemów wynagrodzeń i dopłat uzupełniających. Koszty, o których mowa w art. 49, nie są uznawane za koszty kwalifikowalne w ramach pomocy technicznej.
2. Koszty działań przygotowawczych, o których mowa w art. 16, uznaje się za kwalifikowalne po przedłożeniu programu Komisji zgodnie z art. 4, jednak nie wcześniej niż w dniu 1 stycznia 2014 r., pod warunkiem zatwierdzenia programu przez Komisję zgodnie z art. 5.
Artykuł 37
Zasady udzielania zamówień
1. Jeśli wdrożenie rocznego planu wykorzystania budżetu pomocy technicznej wymaga udzielenia zamówienia, stosowane postępowanie przeprowadzane jest zgodnie z następującymi zasadami:
a)
w przypadku podmiotu mającego siedzibę w państwie członkowskim zastosowanie mają krajowe przepisy, regulacje i przepisy administracyjne przyjęte w związku z przepisami Unii dotyczącymi udzielania zamówień publicznych lub przepisy w tym zakresie określone w części drugiej tytuł IV rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 oraz części drugiej tytuł II rozporządzenia delegowanego (UE) nr 1268/2012;
b)
we wszystkich innych przypadkach odpowiednie zasady udzielania zamówień określa się w umowach finansowych, o których mowa w art. 8 i 9, lub w umowach, o których mowa w art. 81 i 82.
2. We wszystkich przypadkach zastosowanie mają zasady dotyczące obywatelstwa i pochodzenia określone w art. 8 i 9 rozporządzenia (UE) nr 236/2014.
3. Udzielanie zamówień przez oddziały ogranicza się do zwykłych kosztów bieżących oraz kosztów komunikacji i działań promocyjnych.
TYTUŁ VII
PROJEKTY
ROZDZIAŁ 1
Przepisy ogólne
Artykuł 38
Charakter wsparcia
1. Projekt to seria działań zdefiniowanych i zarządzanych pod względem celów, wyników, rezultatów i oddziaływania, które mają zostać osiągnięte w określonym czasie i w ramach określonego budżetu. Osiągane cele, wyniki, rezultaty i oddziaływanie przyczyniają się do realizacji priorytetów wskazanych w programie.
2. Wkłady finansowe z programu do projektów są zapewniane poprzez dotacje, a w wyjątkowych przypadkach przez przeniesienia do instrumentów finansowych. Projekty finansowane poprzez dotacje podlegają przepisom rozdziałów 2 do 4.
3. Dotacje przyznaje się na projekty wybrane w wyniku procedury zaproszenia do składania wniosków zgodnie z zasadami określonymi w programie, poza wyjątkowymi, należycie uzasadnionymi przypadkami określonymi w art. 41.
4. Część wkładu Unii przeznaczonego na duże projekty infrastrukturalne oraz wkłady na rzecz instrumentów finansowych, o których mowa w art. 42, nie może przekroczyć 30 %.
Artykuł 39
Warunki finansowania
1. Projekty mogą otrzymać wkład finansowy z programu pod warunkiem spełnienia wszystkich następujących wymagań:
a)
mają wyraźne oddziaływanie transgraniczne i korzyści opisane w dokumencie programowym oraz zapewniają wartość dodaną dla strategii i programów Unii;
b)
są wdrażane na obszarze objętym programem;
c)
należą do jednej z poniższych kategorii:
(i)
projekty zintegrowane, w których beneficjent realizuje na swoim terytorium część działań projektu;
(ii)
projekty symetryczne, w których podobne działania są prowadzone równolegle w krajach uczestniczących;
(iii)
projekty obejmujące jeden kraj, które realizowane są głównie lub wyłącznie w jednym kraju uczestniczącym, lecz na korzyść wszystkich lub niektórych krajów uczestniczących i w przypadku których zidentyfikowane są transgraniczne oddziaływanie i korzyści.
2. Projekty spełniające kryteria określone w ust. 1 mogą być częściowo wdrażane poza obszarem objętym programem, o ile spełnione są wszystkie następujące warunki:
a)
projekty są niezbędne dla osiągnięcia celów programu i przynoszą korzyści dla obszaru objętego programem;
b)
łączna kwota przydzielona w ramach programu na działania poza obszarem objętym programem nie przekracza 20 % wkładu Unii na poziomie programu;
c)
obowiązki instytucji zarządzającej i audytowej związane z zarządzaniem, kontrolą i audytem w odniesieniu do projektu są pełnione przez organy odpowiedzialne za program lub poprzez umowy zawierane z organami w krajach, w których dane działania są realizowane.
3. W przypadku każdego projektu zawierającego element infrastrukturalny dokonuje się zwrotu wkładu Unii, jeśli w okresie pięciu lat od zakończenia projektu lub, w stosownych przypadkach, w okresie przewidzianym w przepisach dotyczących pomocy państwa nastąpiła istotna zmiana wpływająca na jego charakter, cele lub warunki realizacji, co mogłoby doprowadzić do naruszenia jego pierwotnych celów. Kwoty nienależnie wypłacone w odniesieniu do takiego projektu są odzyskiwane przez instytucję zarządzającą proporcjonalnie do okresu, za który wymaganie nie zostało spełnione.
4. Instytucja zarządzająca dąży do zapobiegania powielaniu działań w projektach finansowanych przez Unię. W tym celu instytucja zarządzająca może przeprowadzać konsultacje, które uzna za stosowne, a konsultowane podmioty, w tym Komisja, zapewniają niezbędne wsparcie.
5. Instytucja zarządzająca zapewnia, aby beneficjent wiodący każdego wybranego projektu otrzymał dokument określający warunki wsparcia dla każdego projektu, w tym określone wymagania dotyczące produktów lub usług, które mają być dostarczone w ramach projektu, plan finansowy oraz terminy realizacji.
Artykuł 40
Zaproszenia do składania wniosków
W przypadku każdego zaproszenia do składania wniosków instytucja zarządzająca zapewnia wnioskodawcom dokument określający warunki uczestnictwa w postępowaniu, wyboru i realizacji projektu. Dokument ten zawiera również szczegółowe wymagania dotyczące rezultatów projektu, planu finansowego i terminu realizacji.
Artykuł 41
Bezpośrednie udzielanie
1. Finansowanie na projekty może być udzielane bez zaproszenia do składania wniosków wyłącznie w następujących przypadkach i pod warunkiem zawarcia należytego uzasadnienia w decyzji o udzieleniu finansowania:
a)
organ, któremu udzielana jest dotacja na projekt, ma monopol de iure lub de facto;
b)
projekt dotyczy działań o cechach szczególnych wymagających określonego rodzaju podmiotu ze względu na jego kompetencje techniczne, wysoki stopień specjalizacji lub uprawnienia administracyjne.
2. Ostateczny wykaz dużych projektów infrastrukturalnych zaproponowanych do wyboru bez zaproszenia do składania wniosków zawierany jest w programie. Po przyjęciu programu, jednak nie później niż do dnia 31 grudnia 2017 r. instytucja zarządzająca przekazuje Komisji pełne wnioski projektowe zawierające informacje, o których mowa w art. 43 wraz z uzasadnieniem bezpośredniego udzielenia.
3. Orientacyjny wykaz dużych projektów infrastrukturalnych zaproponowanych do wyboru bez zaproszenia do składania wniosków zawierany jest w programie. Wspólny komitet monitorujący może podejmować decyzje o wyborze dodatkowych projektów bez zaproszenia do składania wniosków w dowolnym czasie po przyjęciu programu. W obu przypadkach konieczne jest uprzednie uzyskanie zgody Komisji. W tym celu instytucja zarządzająca przekazuje Komisji informacje, o których mowa w art. 43 wraz z uzasadnieniem bezpośredniego udzielenia.
4. Projekty proponowane do wyboru bez zaproszenia do składania wniosków są zatwierdzane przez Komisję w ramach dwuetapowej procedury obejmującej złożenie streszczenia projektu, a następnie pełnego wniosku projektowego. Na każdym etapie Komisja powiadamia instytucję zarządzającą o swojej decyzji w terminie dwóch miesięcy od daty złożenia dokumentu. W razie konieczności termin ten może zostać przedłużony. Jeśli Komisja odrzuca proponowany projekt, powiadamia instytucję zarządzającą o przyczynach swojej decyzji.
Artykuł 42
Wkłady na rzecz instrumentów finansowych
1. Z programu może zostać wniesiony wkład na rzecz instrumentu finansowego pod warunkiem zgodności tego instrumentu z priorytetami programu.
2. Ostateczny wykaz wkładów na rzecz instrumentów finansowych określa się w programie. Po przyjęciu programu, jednak nie później niż do dnia 31 grudnia 2017 r., instytucja zarządzająca przekazuje Komisji informacje, o których mowa w art. 43.
3. Komisja bada proponowany wkład, aby określić jego wartość dodaną oraz jego spójność z programem.
4. Proces zatwierdzania przeprowadza się zgodnie z zasadami dotyczącymi tych instrumentów finansowych. Jeśli Komisja odrzuca proponowany wkład, powiadamia instytucję zarządzającą o przyczynach swojej decyzji.
5. Wkłady na rzecz tych instrumentów finansowych podlegają zasadom obowiązującym dla tych instrumentów finansowych.
Artykuł 43
Treść projektów
1. Dokumentacja wniosków dotyczących projektów zawiera przynajmniej następujące dokumenty:
a)
analiza problemów i potrzeb uzasadniających projekt, z uwzględnieniem strategii programu oraz oczekiwanego wkładu w realizację odpowiedniego priorytetu;
b)
ocena jego wpływu transgranicznego;
c)
ramy logiczne;
d)
ocena trwałości oczekiwanych rezultatów projektu po jego zakończeniu;
e)
obiektywnie weryfikowalne wskaźniki;
f)
informacje na temat zasięgu geograficznego i grup docelowych projektu;
g)
przewidywany okres wdrażania projektu i szczegółowy plan pracy;
h)
w stosownych przypadkach analiza wpływu projektu na zagadnienia przekrojowe, o których mowa w art. 4 ust. 3 lit. d);
i)
wymagania dotyczące wdrożenia projektu, w tym następujące:
(i)
identyfikacja beneficjentów i wyznaczenie beneficjenta wiodącego, zapewnienie gwarancji jego kompetencji w danej dziedzinie oraz umiejętności w zakresie zarządzania administracyjnego i finansowego;
(ii)
opis struktury zarządzania projektem i wdrażania projektu;
(iii)
uzgodnienia między beneficjentami zgodnie z art. 46;
(iv)
procedury monitorowania i oceny;
(v)
plany w zakresie informacji i komunikacji, w szczególności środki informowania o wsparciu Unii zapewnionym dla projektu;
j)
szczegółowy plan finansowy i budżet.
2. Wnioski dotyczące projektów obejmujących element infrastrukturalny na kwotę co najmniej 1 mln EUR zawierają ponadto:
a)
szczegółowy opis inwestycji infrastrukturalnej i jej lokalizacji;
b)
szczegółowy opis komponentu dotyczącego budowania potencjału, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków;
c)
przeprowadzone pełne studium wykonalności lub równoważne, w tym analiza wariantów, wyniki i niezależna kontrola jakości;
d)
ocena oddziaływania na środowisko zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE (11), a w przypadku krajów uczestniczących będących stronami Konwencji EKG ONZ z Espoo o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym z dnia 25 lutego 1991 r. - zgodnie z tą konwencją;
e)
dowody na posiadanie przez beneficjentów tytułu własności lub dostępu do terenu;
f)
pozwolenie na budowę.
3. W wyjątkowych i należycie uzasadnionych przypadkach instytucja zarządzająca może zaakceptować późniejsze złożenie dokumentów, o których mowa w lit. f).
Artykuł 44
Publikacja wykazu projektów
1. W celu zapewnienia przejrzystości dotyczącej projektów wspieranych w ramach programu instytucja zarządzająca prowadzi wykaz tych projektów w formie arkusza kalkulacyjnego, który umożliwia sortowanie danych, ich przeszukiwanie, wyciąganie, porównywanie i łatwe publikowanie w internecie. Wykaz projektów jest dostępny na stronie internetowej programu i jest aktualizowany co najmniej raz na sześć miesięcy. Aby zachęcić do ponownego wykorzystywania wykazu projektów przez sektor prywatny, społeczeństwo obywatelskie lub krajową administrację publiczną, strona internetowa może w jasny sposób wskazywać mające zastosowanie przepisy, na podstawie których dane te mogą być publikowane.
2. Wykaz zawiera co najmniej następujące informacje:
-
nazwa beneficjenta (jedynie osoby prawne; osób fizycznych nie należy wymieniać),
-
nazwa projektu,
-
skrócony opis projektu,
-
okres wdrażania projektu,
-
całkowite wydatki kwalifikowalne,
-
stawka współfinansowania Unii,
-
kod pocztowy właściwy dla projektu lub inne stosowne dane określające lokalizację,
-
zakres geograficzny,
-
data ostatniej aktualizacji wykazu projektów.
3. Wykaz projektów przedkłada się Komisji najpóźniej do dnia 30 czerwca roku następującego po roku budżetowym, w którym projekty zostały wybrane. Informację tę publikuje się na stronie internetowej instytucji unijnych.
ROZDZIAŁ 2
Beneficjenci
Artykuł 45
Uczestnictwo w projektach
1. Projekty obejmują beneficjentów z co najmniej jednego uczestniczącego państwa członkowskiego i jednego uczestniczącego kraju partnerskiego wymienionego w załączniku I do rozporządzenia (UE) nr 232/2014 lub Federacji Rosyjskiej.
2. Beneficjentami są osoby fizyczne lub prawne, którym udzielono dotację na projekt. Osoby fizyczne mogą być beneficjentami, jeśli uzasadnione jest to rodzajem lub charakterem działania lub celem, jaki pragnie osiągnąć ubiegający się o dotację. Decyzje o uczestnictwie osób fizycznych podejmowane są na poziomie programu.
3. Beneficjenci, o których mowa w ust. 1, muszą spełniać następujące warunki:
a)
obywatele któregokolwiek z krajów uczestniczących lub osoby prawne posiadające faktyczną siedzibę na obszarze objętym programem lub organizacje międzynarodowe posiadające bazę operacyjną na obszarze objętym programem. Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej może być beneficjentem niezależnie od miejsca siedziby, pod warunkiem że jego zasięg geograficzny znajduje się w obrębie obszaru objętego programem;
b)
spełnienie kryteriów kwalifikowalności określonych dla każdej procedury wyboru;
c)
nie są objęci żadnym z kryteriów wykluczenia określonych w art. 106 ust. 1 i art. 107 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
4. Oprócz beneficjentów, o których mowa w ust. 1, mogą uczestniczyć beneficjenci, którzy nie spełniają kryteriów określonych w ust. 3 lit. a), z zastrzeżeniem spełnienia następujących warunków:
a)
mogą uczestniczyć zgodnie z art. 8 i 9 rozporządzenia (UE) nr 236/2014;
b)
ich uczestnictwo jest uzasadnione rodzajem lub charakterem projektu i konieczne w celu jego skutecznego wdrożenia;
c)
całkowita kwota przydzielana w ramach programu beneficjentom niespełniającym kryteriów, o których mowa w ust. 3 lit. a), mieści się w zakresie określonym w art. 39 ust. 2 lit. b).
Artykuł 46
Obowiązki beneficjentów
1. W ramach każdego projektu wyznaczany jest jeden beneficjant wiodący, który reprezentuje partnerstwo.
2. Wszyscy beneficjenci aktywnie współpracują w zakresie opracowywania i wdrażania projektów. Ponadto współpracują w zakresie zapewnienia personelu lub finansowania projektów. Każdy beneficjent ponosi odpowiedzialność prawną i finansową za realizowane przez siebie działania oraz za udział otrzymanych przez niego funduszy unijnych. Szczegółowe obowiązki oraz odpowiedzialność finansowa beneficjentów określane są w umowie, o której mowa w ust. 3 lit. c).
3. Beneficjent wiodący realizuje następujące zadania:
a)
otrzymuje wkład finansowy od instytucji zarządzającej w celu realizacji działań dotyczących projektu;
b)
dopilnowuje, aby beneficjenci otrzymali całkowitą kwotę dotacji możliwie jak najszybciej i w całości, w sposób w pełni zgodny z ustaleniami, o których mowa w lit. c). Nie potrąca się ani nie wstrzymuje żadnych kwot ani też nie nakłada się żadnych opłat szczególnych lub innych opłat o równoważnym skutku, które powodowałyby zmniejszenie kwot wypłacanych beneficjentom;
c)
określa w umowie zawartej z beneficjentami postanowienia dotyczące partnerstwa, gwarantujące, między innymi, należyte zarządzanie finansami w przypadku środków przydzielonych na projekt, w tym warunki odzyskania nienależnie wypłaconych kwot;
d)
przyjmuje na siebie odpowiedzialność za zapewnienie wdrożenia całego projektu;
e)
dopilnowuje, aby wydatki przedstawione przez beneficjentów zostały poniesione na wdrożenie projektu i odpowiadały działaniom określonym w umowie i uzgodnionym między beneficjentami;
f)
sprawdza, czy wydatki przedstawione przez beneficjentów zostały zbadane zgodnie z art. 32 ust. 1.
ROZDZIAŁ 3
Kwalifikowalność wydatków
Artykuł 47
Formy dotacji
1. Dotacje mogą przyjmować następujące formy:
a)
zwrot określonej części faktycznie poniesionych kosztów kwalifikowalnych, o których mowa w art. 48;
b)
finansowanie według stawek zryczałtowanych obliczone przez zastosowanie wartości procentowej do jednej lub kilku zdefiniowanych kategorii kosztów;
c)
płatności ryczałtowe;
d)
zwrot na podstawie kosztów jednostkowych;
e)
połączenie form dotacji, o których mowa w lit. a)-d) wyłącznie w przypadku, gdy każda z nich dotyczy innej kategorii kosztów.
2. Dotacje w formie, o której mowa w ust. 1 lit. a), oblicza się na podstawie kosztów kwalifikowalnych faktycznie poniesionych przez beneficjenta z uwzględnieniem wstępnych szacunków budżetowych złożonych wraz z wnioskiem oraz ujętych w umowie. Finansowanie według stawek ryczałtowych, o którym mowa w ust. 1 lit. b), obejmuje szczególne kategorie kosztów kwalifikowalnych, które określa się jasno z wyprzedzeniem z zastosowaniem wielkości procentowej. Płatności ryczałtowe, o których mowa w ust. 1 lit. c), ogółem obejmują wszystkie lub niektóre szczególne kategorie kosztów kwalifikowalnych, które określa się jasno z wyprzedzeniem. Koszty jednostkowe, o których mowa w ust. 1 lit. d), obejmują wszystkie lub niektóre szczególne kategorie kosztów kwalifikowalnych, które określa się jasno z wyprzedzeniem przez odniesienie do kwoty na jednostkę.
3. Celem ani skutkiem dotacji nie może być osiągnięcie zysku w ramach projektu. Zastosowanie mają wyjątki określone w art. 125 ust. 4 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
Artykuł 48
Kwalifikowalność kosztów
1. Dotacje nie przekraczają ogólnego pułapu wyrażonego procentowo i jako wartość bezwzględna ustanowiona na podstawie szacunkowych kosztów kwalifikowalnych. Dotacje nie przekraczają kosztów kwalifikowalnych.
2. Koszty kwalifikowalne to faktycznie poniesione przez beneficjenta koszty spełniające wszystkie poniższe kryteria:
a)
zostały poniesione w okresie wdrażania projektu. W szczególności:
(i)
Koszty związane z usługami i robotami odnoszą się do działań zrealizowanych w okresie wdrażania. Koszty związane z dostawami odnoszą się do dostaw i instalacji obiektów w okresie wdrażania. Podpisanie umowy, złożenie zamówienia lub zaciągnięcie zobowiązania do wydatków w okresie wdrażania na poczet realizacji przyszłych dostaw, robót lub usług po zakończeniu okresu wdrażania nie spełnia tego wymogu; przelewy pieniężne między beneficjentem wiodącym a pozostałymi beneficjentami nie mogą być traktowane jako koszty poniesione.
(ii)
Koszty poniesione powinny zostać zapłacone przed złożeniem sprawozdań końcowych. Koszty te mogą być zapłacone w późniejszym czasie, pod warunkiem że zostaną ujęte w sprawozdaniu końcowym wraz z planowanym terminem płatności.
(iii)
Wyjątek stanowią koszty powiązane ze sprawozdaniami końcowymi, w tym weryfikacją wydatków, audytem i ostateczną oceną projektu, które mogą zostać poniesione po okresie wdrażania projektu.
(iv)
Procedury udzielania zamówień, o których mowa w art. 52 i następnych, mogą być inicjowane i możliwe jest zawieranie umów przez beneficjenta lub beneficjentów przed rozpoczęciem okresu wdrażania projektu, pod warunkiem przestrzegania art. 52 i następnych;
b)
są wskazane w szacunkowym łącznym budżecie projektu;
c)
są niezbędne dla wdrożenia projektu;
d)
możliwa jest ich identyfikacja i weryfikacja, w szczególności są one ujmowane w zapisach księgowych beneficjenta i ustalane zgodnie ze zwyczajową praktyką księgowania kosztów oraz zgodnie ze standardami rachunkowości mającymi zastosowanie do beneficjenta;
e)
są zgodne z wymogami mających zastosowanie przepisów podatkowych i socjalnych;
f)
są racjonalne, uzasadnione i zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami, w szczególności pod względem oszczędności i wydajności;
g)
są udokumentowane fakturami lub dokumentami o równoważnej wartości dowodowej.
3. Dotacja może zostać przyznana z mocą wsteczną w następujących przypadkach:
a)
gdy wnioskodawca może wykazać potrzebę rozpoczęcia projektu przed podpisaniem umowy. W takich przypadkach wydatki kwalifikujące się do finansowania nie mogą być poniesione przed datą złożenia wniosku o dotację; lub
b)
w przypadku kosztów związanych z badaniami i dokumentacją dla projektów zawierających element infrastrukturalny.
Dotacji nie można udzielić z mocą wsteczną na projekty już zakończone.
4. Aby umożliwić przygotowanie silnych partnerstw, koszty ponoszone przed złożeniem wniosku o dotację na projekty, na które dotacje zostały przyznane, uznaje się za koszty kwalifikowalne, z zastrzeżeniem spełnienia również następujących warunków:
a)
zostały poniesione po opublikowaniu zaproszenia do składania wniosków;
b)
ograniczają się do kosztów podróży i pobytu poniesionych przez personel zatrudniany przez beneficjentów, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w ust. 5 lit. b);
c)
nie przewyższają maksymalnej kwoty ustalonej na poziomie programu.
5. Z zastrzeżeniem ust. 1 i 2, następujące koszty bezpośrednie beneficjenta są kosztami kwalifikowalnymi:
a)
koszty personelu przydzielonego do projektu, o ile spełnione są łącznie następujące warunki:
-
odnoszą się do kosztów działań, których beneficjent nie podejmowałby, gdyby projekt nie był realizowany,
-
nie mogą przekraczać kosztów normalnie ponoszonych przez beneficjenta, chyba że udowodnione zostanie, że były niezbędne do realizacji projektu,
-
odnoszą się do rzeczywistych wynagrodzeń brutto z uwzględnieniem składek na ubezpieczenie społeczne i innych kosztów związanych z wynagrodzeniem;
b)
koszty podróży i pobytu personelu i innych osób uczestniczących projekcie, o ile nie przekraczają kosztów zwyczajowo ponoszonych przez beneficjenta zgodnie z jego regulaminami i zasadami ani stawek publikowanych przez Komisję w okresie misji, jeśli zwracane są na podstawie płatności ryczałtowych, kosztów jednostkowych lub stawek zryczałtowanych;
c)
koszty zakupu lub najmu sprzętu i wyposażenia (nowego lub używanego) specjalnie na potrzeby projektu, o ile odpowiadają kosztom rynkowym;
d)
koszty usług konsumpcyjnych zakupionych specjalnie na potrzeby projektu;
e)
koszty związane z zamówieniami udzielanymi przez beneficjentów na potrzeby projektu;
f)
koszty wypływające bezpośrednio z wymogów wynikających z niniejszego rozporządzenia i z projektu (na przykład działania informacyjne i promocyjne, oceny, audyty zewnętrzne, tłumaczenia itp.), w tym koszty usług finansowych (na przykład koszty przelewów bankowych i gwarancji finansowych).
6. Zgodnie z art. 4 w ramach programu możliwe jest ustanowienie dodatkowych zasad kwalifikowalności dla całego programu.
Artykuł 49
Koszty niekwalifikowalne
1. Za koszty niekwalifikowalne w związku w wdrażaniem projektu uznaje się następujące koszty:
a)
zadłużenie i opłaty związane z obsługą zadłużenia (odsetki);
b)
rezerwy na straty lub zobowiązania;
c)
koszty zadeklarowane przez beneficjenta i już sfinansowane z budżetu Unii;
d)
zakup gruntów lub budynków na kwotę przekraczającą 10 % kwalifikowalnych wydatków danego projektu;
e)
straty z tytułu różnic kursowych;
f)
cła, podatki i opłaty, w tym VAT, z wyjątkiem przypadków gdy nie ma możliwości ich odzyskania na podstawie obowiązujących krajowych przepisów podatkowych, chyba że określone zostanie inaczej w odpowiednich postanowieniach uzgodnionych z krajami partnerskimi uczestniczącymi we współpracy transgranicznej;
g)
pożyczki na rzecz osób trzecich;
h)
grzywny, kary finansowe i wydatki związane ze sporami sądowymi;
i)
wkłady rzeczowe zgodnie z art. 14 ust. 1.
2. Zgodnie z art. 4 w ramach programu można zadeklarować inne kategorie kosztów jako niekwalifikowalne.
Artykuł 50
Płatności ryczałtowe, koszty jednostkowe i finansowanie według stawek zryczałtowanych
1. Całkowita kwota finansowania na podstawie płatności ryczałtowych, kosztów jednostkowych i finansowania według stawek zryczałtowanych nie może przekroczyć 60 000 EUR na beneficjenta i na projekt, chyba że w ramach danego programu ustalone zostanie inaczej zgodnie z art. 4, jednak kwota ta nie może być wyższa niż 100 000 EUR.
2. Stosowanie płatności ryczałtowych, kosztów jednostkowych oraz finansowania według stawek zryczałtowanych opiera się co najmniej na następujących elementach:
a)
uzasadnieniu stosowności takich form finansowania w odniesieniu do charakteru projektów, a także ryzyka nieprawidłowości i nadużyć finansowych oraz kosztów kontroli;
b)
wskazaniu kosztów lub kategorii kosztów pokrywanych w drodze płatności ryczałtowych, kosztów jednostkowych lub finansowania według stawek zryczałtowanych, z wykluczeniem kosztów niekwalifikowalnych, o których mowa w art. 49;
c)
opisie metod ustalania płatności ryczałtowych, kosztów jednostkowych lub finansowania według stawek zryczałtowanych, a także warunków pozwalających na wystarczające zapewnienie przestrzegania zasady niedochodowości i współfinansowania oraz unikania podwójnego finansowania kosztów. Metody te opierają się na:
(i)
danych statystycznych lub podobnych obiektywnych środkach; lub
(ii)
indywidualnym podejściu do beneficjentów przez odniesienie do zatwierdzonych lub mogących podlegać audytowi danych historycznych dotyczących beneficjenta lub do jego zwyczajowej praktyki księgowania kosztów.
3. Po ocenie i zatwierdzeniu kwot przez instytucję zarządzającą nie podważa się ich w kontrolach ex post.
Artykuł 51
Koszty pośrednie
1. Koszty pośrednie mogą być obliczane według stawki zryczałtowanej w wysokości do 7 % kwalifikowanych kosztów bezpośrednich, pod warunkiem że stawka została obliczona na podstawie rzetelnej, sprawiedliwej i weryfikowalnej metody kalkulacji.
2. Za koszty pośrednie projektu uznaje się koszty kwalifikowalne, które nie mogą być zidentyfikowane jako konkretne koszty związane bezpośrednio z realizacją projektu i nie mogą zostać jako takie bezpośrednio zaksięgowane zgodnie z warunkami kwalifikowalności określonymi w art. 48. Nie mogą one obejmować kosztów niekwalifikowalnych, o których mowa w art. 49, ani kosztów już zadeklarowanych w innej pozycji kosztów lub pozycji budżetowej projektu.
ROZDZIAŁ 4
Sekcja 1
Udzielanie zamówień
Artykuł 52
Obowiązujące zasady
1. Jeśli wdrożenie projektu wymaga udzielenia przez beneficjenta zamówienia na towary, roboty lub usługi, zastosowanie mają następujące zasady:
a)
jeśli beneficjent jest instytucją zamawiającą lub podmiotem zamawiającym w rozumieniu przepisów Unii dotyczących procedur udzielania zamówień, może stosować krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne przyjęte w związku z przepisami Unii lub zasady określone w ust. 2;
b)
jeśli beneficjent jest organizacją międzynarodową, może stosować własne zasady udzielania zamówień, jeśli zapewniają one gwarancje równoważne uznanym normom międzynarodowym;
c)
jeśli beneficjent jest organem publicznym kraju partnerskiego uczestniczącego we współpracy transgranicznej, którego współfinansowanie jest przekazane do instytucji zarządzającej, może stosować krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, pod warunkiem że pozwala na to umowa finansowa oraz przestrzegane są ogólne zasady określone w ust. 2 lit. a).
2. We wszystkich przypadkach konieczne jest spełnienie następujących obowiązków:
a)
zamówienie jest udzielane ofercie o najkorzystniejszej relacji jakości do ceny lub, w stosownych przypadkach, ofercie o najniższej cenie, przy czym unika się sytuacji konfliktu interesów;
b)
w przypadku zamówień o wartości przekraczającej 60 000 EUR zastosowanie mają również następujące zasady:
(i)
ustanawia się komitet oceniający do oceny wniosków lub ofert na podstawie kryteriów wykluczenia, selekcji i udzielenia zamówienia opublikowanych uprzednio przez beneficjenta w dokumentacji przetargowej. Komitet składa się z nieparzystej liczby członków z doświadczeniem technicznym i administracyjnym niezbędnym do opartej na wiedzy oceny ofert/wniosków;
(ii)
konieczne jest zapewnienie wystarczającej przejrzystości, sprawiedliwej konkurencji i publikacji ex ante;
(iii)
konieczne jest zapewnienie równego traktowania, proporcjonalności i niedyskryminacji;
(iv)
dokumentacja przetargowa musi zostać sporządzona zgodnie z najlepszą praktyką międzynarodową;
(v)
terminy składania wniosków lub ofert muszą być wystarczająco długie, aby zapewnić zainteresowanym stronom odpowiedni okres na przygotowanie ofert;
(iv)
kandydaci lub oferenci są wykluczani z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia, jeśli znajdują się w jednej z sytuacji opisanych w art. 106 ust. 1 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012. Kandydaci lub oferenci muszą oświadczyć, że nie znajdują się w żadnej z tych sytuacji. Ponadto zamówień nie udziela się kandydatom lub oferentom, którzy w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia znajdą się w jednej z sytuacji, o których mowa w art. 107 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012;
(iv)
wymagane jest przestrzeganie procedur udzielania zamówień określonych w art. 53 do 56.
3. We wszystkich przypadkach zastosowanie mają zasady dotyczące obywatelstwa i pochodzenia określone w art. 8 i 9 rozporządzenia (UE) nr 236/2014.
Artykuł 53
Procedury udzielania zamówień na usługi
1. Zamówienia na usługi o wartości równej lub przekraczającej 300 000 EUR udzielane są w drodze międzynarodowego przetargu ograniczonego po opublikowaniu ogłoszenia o zamówieniu. Ogłoszenie o zamówieniu publikowane jest we wszystkich właściwych mediach poza obszarem objętym programem i określa liczbę kandydatów, którzy zostaną zaproszeni do złożenia ofert, w przedziale od czterech do ośmiu, przy zapewnieniu rzeczywistej konkurencji.
2. Zamówienia na usługi o wartości powyżej 60 000 EUR, ale poniżej 300 000 EUR udzielane są w drodze konkurencyjnej procedury negocjacyjnej bez publikacji ogłoszenia. Beneficjent konsultuje się z co najmniej trzema wybranymi przez siebie usługodawcami i negocjuje warunki umowy z jednym lub kilkoma z nich.
Artykuł 54
Procedury udzielania zamówień na dostawy
1. Zamówienia na dostawy o wartości równej lub przekraczającej 300 000 EUR udzielane są w drodze międzynarodowej otwartej procedury przetargowej po opublikowaniu ogłoszenia o zamówieniu we wszystkich właściwych mediach poza obszarem objętym programem.
2. Zamówienia na dostawy o wartości równej lub przekraczającej 100 000 EUR, ale poniżej 300 000 EUR udzielane są w drodze otwartej procedury przetargowej publikowanej na obszarze objętym programem. Każdy kwalifikujący się oferent musi mieć zapewnione takie same szanse, jak lokalne przedsiębiorstwa.
3. Zamówienia na dostawy o wartości powyżej 60 000 EUR, ale poniżej 100 000 EUR udzielane są w drodze konkurencyjnej procedury negocjacyjnej bez publikacji ogłoszenia. Beneficjent konsultuje się z co najmniej trzema wybranymi przez siebie dostawcami i negocjuje warunki umowy z jednym lub kilkoma z nich.
Artykuł 55
Procedury udzielania zamówień na roboty
1. Zamówienia na roboty o wartości równej lub przekraczającej 5 000 000 EUR udzielane są w drodze międzynarodowej otwartej procedury przetargowej lub ze względu na szczególny charakter określonych robót - w drodze procedury ograniczonej po opublikowaniu ogłoszenia o zamówieniu we wszystkich właściwych mediach poza obszarem objętym programem.
2. Zamówienia na roboty o wartości równej lub przekraczającej 300 000 EUR, ale poniżej 5 000 000 EUR udzielane są w drodze otwartej procedury przetargowej publikowanej na obszarze objętym programem. Każdy kwalifikujący się oferent musi mieć zapewnione takie same szanse, jak lokalne przedsiębiorstwa.
3. Zamówienia na roboty o wartości powyżej 60 000 EUR, ale poniżej 300 000 EUR udzielane są w drodze konkurencyjnej procedury negocjacyjnej bez publikacji ogłoszenia. Beneficjent konsultuje się z co najmniej trzema wybranymi przez siebie wykonawcami i negocjuje warunki umowy z jednym lub kilkoma z nich.
Artykuł 56
Stosowanie procedury negocjacyjnej
Beneficjent może podjąć decyzję o stosowaniu procedury negocjacyjnej na podstawie jednej oferty w przypadkach, o których mowa w art. 266, 268, 270 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 1268/2012.
Sekcja 2
Wsparcie finansowe dla osób trzecich
Artykuł 57
Wsparcie finansowe dla osób trzecich
1. Jeśli projekt wymaga udzielenia wsparcia finansowego osobom trzecim, wparcie takie może zostać udzielone, jeśli spełnione są następujące warunki:
a)
każda osoba trzecia daje odpowiednie gwarancje dotyczące odzyskania kwot;
b)
zapewniona jest zgodność z zasadami proporcjonalności, przejrzystości, należytego zarządzania finansami, równego traktowania i niedyskryminacji;
c)
zapobiega się konfliktom interesów;
d)
wsparcie finansowe nie może kumulować się ani też zostać przyznane z mocą wsteczną i z zasady musi obejmować współfinansowanie, a ponadto jego celem ani też skutkiem nie może być osiągnięcie korzyści przez osobę trzecią;
e)
warunki przyznawania wsparcia finansowego są ściśle określone w umowie, aby zapobiec swobodzie decyzyjnej po stronie beneficjenta. W szczególności umowa określa kategorie osób kwalifikujących się do wsparcia, kryteria udzielenia (w tym kryteria dotyczące określania dokładnej kwoty) oraz ustalony wykaz różnych rodzajów działań, które mogą otrzymać takie wsparcie finansowe;
f)
maksymalna kwota wsparcia finansowego, która może zostać wypłacona, nie przekracza kwoty 60 000 EUR na osobę trzecią, z wyjątkiem przypadków gdy wsparcie finansowe jest głównym celem projektu.
2. Zastosowanie mają zasady dotyczące obywatelstwa i pochodzenia określone w art. 8 i 9 rozporządzenia (UE) nr 236/2014. W przypadku gdy dotacja w systemie kaskadowym przekracza 60 000 EUR, zastosowanie mają odpowiednio zasady uczestnictwa określone w art. 52 lit. b) ppkt (vi).
TYTUŁ VIII
PŁATNOŚCI, PRZEDSTAWIANIE I PRZYJMOWANIE SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH, KOREKTY FINANSOWE I ODZYSKIWANIE ŚRODKÓW
ROZDZIAŁ 1
Płatności
Artykuł 58
Zobowiązania roczne
1. W ramach zarządzania dzielonego Komisja zaciąga wstępne zobowiązania po przyjęciu programu przez Komisję zgodnie z art. 5.
2. W ramach zarządzania pośredniego Komisja zaciąga wstępne zobowiązania po przyjęciu programu, po wejściu w życie umowy o przekazaniu zadań związanych z wykonaniem budżetu organizacji międzynarodowej lub krajowi partnerskiemu uczestniczącemu we współpracy transgranicznej, o której mowa w art. 81 i 82.
3. Następnie Komisja zaciąga odpowiednie zobowiązania każdego roku budżetowego najpóźniej do dnia 1 maja. Kwotę rocznych zobowiązań określa się zgodnie z planem finansowym, uwzględniając postępy w realizacji programu i dostępność środków. Komisja informuje instytucję zarządzającą o zaciągnięciu rocznego zobowiązania.
Artykuł 59
Wspólne zasady płatności
1. Płatności na rzecz instytucji zarządzających mogą być dokonywane w formie zaliczki lub wypłaty salda końcowego.
2. Otwarty zostaje rachunek bankowy w euro wyłącznie na potrzeby programu. Jeśli płatności dokonywane przez Komisję są przekazywane za pośrednictwem rachunku bankowego innego niż rachunek bankowy programu, powiązane kwoty wraz z wszelkimi narosłymi odsetkami są niezwłocznie przekazywane w całości na rachunek bankowy programu.
3. Nie potrąca się ani nie wstrzymuje żadnych kwot ani też nie nakłada się żadnych opłat szczególnych lub innych opłat o równoważnym skutku w odniesieniu do tych kwot lub narosłych odsetek.
Artykuł 60
Wspólne zasady obliczania zaliczek
1. Co roku instytucja zarządzająca - po uzyskaniu informacji na temat zobowiązania rocznego - może złożyć wniosek o wypłatę nie więcej niż 80 % środków unijnych z danego roku budżetowego tytułem zaliczki. Począwszy od drugiego roku budżetowego do wniosku o zaliczkę należy dołączyć wstępny budżet zobowiązań i wydatków instytucji zarządzającej na dwa kolejne lata obrotowe następujące po wydaniu ostatniej opinii pokontrolnej, o której mowa w art. 68. Po przeanalizowaniu wstępnego budżetu i przeprowadzeniu oceny faktycznych potrzeb finansowych programu, a także weryfikacji dostępnych środków Komisja dokonuje płatności całości lub części wnioskowanej zaliczki najpóźniej w ciągu 60 dni od dnia zarejestrowania przez Komisję wniosku o płatność.
2. W ciągu roku budżetowego instytucja zarządzająca może zwrócić się z wnioskiem o wypłatę, jako dodatkowej zaliczki, całości lub części środków już ujętych w zobowiązaniach. Instytucja zarządzająca dołącza do swojego wniosku śródokresowe sprawozdanie finansowe na potwierdzenie, że faktycznie poniesione wydatki lub wydatki, które zostaną prawdopodobnie poniesione w ciągu roku budżetowego, przekraczają kwotę już wypłaconych zaliczek. Taka dodatkowa wypłata stanowi dodatkową zaliczkę, o ile nie jest poświadczona opinią pokontrolną, o której mowa w art. 68.
3. W każdym roku budżetowym realizacji programu Komisja rozlicza wcześniejsze zaliczki według rzeczywiście poniesionych wydatków kwalifikowalnych poświadczonych opinią pokontrolną, o której mowa w art. 68 po przyjęciu sprawozdań finansowych zgodnie z art. 69 ust. 2. Na podstawie wyników rozliczenia Komisja dokonuje w razie potrzeby niezbędnych korekt finansowych.
Artykuł 61
Wstrzymanie biegu terminu płatności
1. Delegowany urzędnik zatwierdzający w rozumieniu rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 może wstrzymać bieg terminu płatności wniosku o płatność na maksymalny okres sześciu miesięcy w którejkolwiek z następujących sytuacji:
a)
informacje przekazane przez krajowy lub unijny organ kontrolny wskazują, w oparciu o wyraźne dowody, na znaczne uchybienie w funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli;
b)
delegowany urzędnik zatwierdzający musi przeprowadzić dodatkową weryfikację po uzyskaniu informacjach sugerujących, że wydatek związany jest z poważną nieprawidłowością skutkującą poważnymi konsekwencjami finansowymi;
c)
nie przedłożono jednego z dokumentów wymaganych na podstawie art. 77;
d)
nie przedłożono jednego z dokumentów wymaganych na podstawie art. 60 i 64.
Instytucja zarządzająca może zgodzić się na przedłużenie okresu wstrzymania biegu terminu płatności na kolejne trzy miesiące.
2. Delegowany urzędnik zatwierdzający ogranicza wstrzymanie do części wydatków ujętych we wniosku o płatność, której dotyczą elementy wymienione w ust. 1 akapit pierwszy, chyba że zidentyfikowanie tej części nie jest możliwe. Delegowany urzędnik zatwierdzający niezwłocznie informuje państwo członkowskie, w którym znajduje się instytucja zarządzająca oraz instytucję zarządzającą o przyczynach wstrzymania biegu terminu płatności oraz wzywa do skorygowania sytuacji. Wstrzymanie zostaje zakończone przez delegowanego urzędnika zatwierdzającego po przedsięwzięciu niezbędnych środków. Jeśli niezbędne środki nie zostaną podjęte, wstrzymanie może zostać przedłużone na okres dłuższy niż sześć miesięcy.
Artykuł 62
Zawieszenie płatności
1. Komisja może zawiesić całość lub część płatności w którejkolwiek z następujących sytuacji:
a)
istnieje poważne niedociągnięcie wpływające na efektywne funkcjonowanie systemu zarządzania i kontroli programu, które naraża wkład Unii na ryzyko i w odniesieniu do którego nie podjęto środków naprawczych;
b)
kraje uczestniczące poważnie naruszają zobowiązania wynikające z art. 31;
c)
wydatki są powiązane z nieprawidłowością, która nie została naprawiona i powoduje poważne konsekwencje finansowe;
d)
występuje poważne niedociągnięcie w jakości i wiarygodności systemu oceny i monitorowania;
e)
istnieją dowody wynikające z monitorowania, oceny lub audytu wskazujące, że program nie jest realizowany zgodnie z ramami czasowymi określonymi w art. 4 oraz informacjami przekazywanymi zgodnie z art. 77.
2. Komisja może podjąć decyzję o zawieszeniu płatności całości lub części zaliczki po umożliwieniu instytucji zarządzającej przedstawienia uwag.
3. Komisja wstrzymuje zawieszenie całości lub części płatności, jeśli instytucja zarządzająca podjęła niezbędne środki umożliwiające uchylenie zawieszenia.
Artykuł 63
Płatności na rzecz beneficjentów wiodących
1. Płatności na rzecz beneficjentów wiodących mogą być dokonywane w jednej z następujących form:
a)
płatność zaliczkowa;
b)
płatność okresowa;
c)
płatność salda końcowego.
2. Instytucja zarządzająca zapewnia, aby płatności na rzecz beneficjentów wiodących były realizowane możliwie jak najszybciej zgodnie z podpisaną umową. Nie potrąca się ani nie wstrzymuje żadnych kwot, chyba że wynika to z podpisanej umowy i nie nakłada się żadnych opłat szczególnych lub innych opłat o równoważnym skutku, które powodowałyby zmniejszenie tych płatności.
Artykuł 64
Płatność salda końcowego
1. Do dnia 30 września 2024 r. instytucja zarządzająca przedkłada wniosek o płatność salda końcowego wraz z dokumentami, o których mowa w art. 77 ust. 5.
2. Płatność salda końcowego następuje nie później niż w terminie trzech miesięcy od daty rozliczenia rachunków za ostatni rok obrotowy lub w terminie miesiąca od daty przyjęcia sprawozdania końcowego z wdrożenia, w zależności od tego, która z tych dat jest późniejsza.
Artykuł 65
Wyjątki dotyczące umorzenia zobowiązania
1. Kwotę, której dotyczy umorzenie pomniejsza się o kwoty, których instytucja zarządzająca nie była w stanie zadeklarować Komisji z powodu:
a)
projektów zawieszonych w wyniku postępowania prawnego lub odwołania administracyjnego o skutku zawieszającym; lub
b)
działania siły wyższej mającej poważny wpływ na wdrożenie całości lub części programu;
c)
zastosowania art. 61 lub 62.
2. Instytucja zarządzająca powołująca się na działanie siły wyższej zgodnie z ust. 1 lit. b) wykazuje jej bezpośrednie skutki dla wdrożenia całości lub części programu. Do celów ust. 1 lit. a) i b) z wnioskiem o zmniejszenie można wystąpić jeden raz, jeśli zawieszenie lub działanie siły wyższej trwało nie dłużej niż jeden rok, lub więcej razy w zależności od czasu działania siły wyższej lub liczby lat, jakie upłynęły między decyzją prawną lub administracyjną zawieszającą wdrażanie projektu a datą ostatecznej decyzji prawnej lub administracyjnej.
3. Instytucja zarządzająca przesyła Komisji informacje dotyczące wyjątków, o których mowa w ust. 1, w terminie do dnia 15 lutego w odniesieniu do kwoty deklarowanej do dnia 31 grudnia poprzedniego roku budżetowego.
Artykuł 66
Procedura umorzenia
1. Komisja informuje instytucję zarządzającą w odpowiednim terminie o ryzyku zastosowania umorzenia na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) nr 236/2014.
2. Komisja informuje instytucję zarządzającą o kwocie umorzenia wynikającej z informacji, które uzyskała na dzień 15 lutego.
3. Instytucja zarządzająca ma dwa miesiące na zaakceptowanie kwoty zobowiązania, która ma zostać umorzona, lub przedstawienie swoich uwag.
4. Do dnia 30 czerwca instytucja zarządzająca przedkłada Komisji zmieniony plan finansowy uwzględniający w danym roku budżetowym wpływ zmniejszonej kwoty wsparcia na cele tematyczne lub pomoc techniczną programu. W przypadku nieprzedłożenia takiego planu Komisja dokonuje zmiany planu finansowego przez zmniejszenie wkładu Unii w danym roku budżetowym. Zmniejszenie to wpływa proporcjonalnie na cele tematyczne i pomoc techniczną.
5. Komisja zmienia decyzję w sprawie przyjęcia programu.
Artykuł 67
Stosowanie euro
1. Wydatki poniesione w walucie innej niż euro zostają przeliczone przez instytucję zarządzającą i beneficjenta z wykorzystaniem stosowanego przez Komisję miesięcznego kursu księgowego wymiany z jednego z następujących miesięcy:
a)
miesiąca, w którym wydatki zostały poniesione;
b)
miesiąca, w którym wydatki zostały przedłożone do zbadania zgodnie z art. 32 ust. 1;
c)
miesiąca, w którym wydatki zostały zgłoszone beneficjentowi wiodącemu.
2. Wybrana metoda zostaje określona w programie i ma zastosowanie przez cały okres realizacji programu. Różne metody mogą być stosowane do pomocy technicznej i do projektów.
ROZDZIAŁ 2
Przedstawianie i przyjmowanie sprawozdań finansowych
Artykuł 68
Przedstawianie sprawozdań finansowych
1. Sprawozdania finansowe dotyczące programu sporządza instytucja zarządzająca. Sprawozdania te są niezależne, odrębne i obejmują wyłącznie transakcje odnoszące się do programu. Sprawozdania finansowe przygotowuje się tak, aby umożliwiały analityczne monitorowanie programu pod względem priorytetów i pomocy technicznej.
2. W sprawozdaniu rocznym instytucja zarządzająca przedstawia Komisji następujące informacje finansowe do dnia 15 lutego:
a)
sprawozdania finansowe za poprzedni rok obrotowy;
b)
deklarację zarządczą podpisaną przez przedstawiciela instytucji zarządzającej potwierdzającą, że:
(i)
informacje są prawidłowo przedstawione, kompletne i rzetelne;
(ii)
wydatki zostały wykorzystane na przewidziany dla nich cel;
(iii)
stosowane systemy kontroli zapewniają konieczne gwarancje dotyczące legalności transakcji.
c)
roczne podsumowanie dotyczące kontroli przeprowadzonych przez instytucję zarządzającą, w tym analizę charakteru i zakresu błędów i niedociągnięć zidentyfikowanych w systemach oraz podjęte lub planowane działania naprawcze;
d)
opinię pokontrolną na temat rocznych sprawozdań finansowych;
e)
roczne sprawozdanie z audytu sporządzone przez instytucję audytową obejmujące podsumowanie przeprowadzonych audytów, w tym analizę charakteru i zakresu błędów oraz niedociągnięć zidentyfikowanych na poziomie systemów oraz w projektach, jak również podjęte lub planowane działania naprawcze;
f)
szacunkowe podsumowanie kosztów poniesionych w okresie od 1 lipca do 31 grudnia poprzedniego roku;
g)
wykaz projektów zakończonych w roku obrotowym.
3. Sprawozdania finansowe, o których mowa w ust. 2 lit. a), przedkłada się dla każdego programu i obejmują na poziomie każdego priorytetu i pomocy technicznej:
a)
wydatki poniesione i zapłacone oraz przychody uzyskane i otrzymane przez instytucję zarządzającą;
b)
kwoty umorzone i odzyskane w roku obrotowym, kwoty do odzyskania do końca roku obrotowego oraz kwoty niemożliwe do odzyskania.
4. Opinia pokontrolna, o której mowa w ust. 2 lit. d), określa, czy sprawozdania finansowe dają rzetelny i jasny obraz, czy powiązane transakcje są zgodne z prawem i prawidłowe oraz czy funkcjonują odpowiednio ustanowione systemy kontroli. W opinii stwierdza się również, czy badanie poddaje w wątpliwość twierdzenia zawarte w deklaracji zarządczej, o której mowa w ust. 2 lit. b).
Artykuł 69
Przyjmowanie sprawozdań finansowych
1. Komisja bada sprawozdania finansowe i powiadamia instytucję zarządzającą w terminie do dnia 31 maja roku następującego po zakończeniu roku obrotowego, czy uznaje, że sprawozdania są kompletne, rzetelne i prawdziwe.
2. W oparciu o poniesione wydatki kwalifikowalne, poświadczone w opinii pokontrolnej, o której mowa w art. 68 ust. 2 lit. d), Komisja rozlicza płatności zaliczkowe.
3. Przyjęcie sprawozdań finansowych nie wyklucza ewentualnych późniejszych korekt finansowych zgodnie z art. 72.
Artykuł 70
Okres przechowywania dokumentacji
1. Instytucja zarządzająca i beneficjenci przechowują wszystkie dokumenty związane z programem lub projektem przez okres pięciu lat od daty płatności salda programu. W szczególności przechowują sprawozdania i dokumenty dowodowe, sprawozdania finansowe i dokumenty księgowe, a także wszelkie inne dokumenty związane z finansowaniem programu (w tym wszystkie dokumenty związane z udzielaniem zamówień) i projektów.
2. Niezależnie od ust. 1 dokumenty dotyczące audytów, odwołań, postępowań sądowych lub dochodzenia roszczeń w związku z realizacją programu lub projektu przechowuje się do czasu zakończenia takich audytów, odwołań, postępowań sądowych lub dochodzenia roszczeń.
ROZDZIAŁ 3
Korekty finansowe i odzyskiwanie środków
Sekcja 1
Korekty finansowe
Artykuł 71
Korekty finansowe dokonywane przez instytucję zarządzającą
1. Odpowiedzialność za zapobieganie nieprawidłowościom, badanie nieprawidłowości, dokonywanie wymaganych korekt finansowych oraz odzyskiwanie kwot spoczywa w pierwszej kolejności na instytucji zarządzającej. W przypadku nieprawidłowości systemowych instytucja zarządzająca rozszerza zakres swego dochodzenia w celu objęcia nim wszystkich operacji, których nieprawidłowości te mogą dotyczyć.
Instytucja zarządzająca dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w projektach, pomocy technicznej lub w programie. Korekty finansowe polegają na anulowaniu całości lub części wkładu Unii w projekt lub w pomoc finansową. Instytucja zarządzająca bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe i stosuje proporcjonalną korektę finansową. Instytucja zarządzająca odnotowuje korekty finansowe w rocznych sprawozdaniach finansowych za rok obrotowy, w którym podjęto decyzję o anulowaniu.
2. Wkład Unii anulowany zgodnie z ust. 1 może być ponownie wykorzystany w ramach danego programu z zastrzeżeniem ust. 3.
3. Wkład anulowany zgodnie z ust. 1 nie może być ponownie wykorzystany na projekt, który był przedmiotem korekty finansowej, lub, w przypadku gdy korekta finansowa dotyczy nieprawidłowości systemowej, na projekty, których dotyczy nieprawidłowość systemowa.
Artykuł 72
Korekty finansowe dokonywane przez Komisję
1. Komisja dokonuje korekt finansowych w drodze anulowania całości lub części wkładu unijnego w program i jego odzyskania od instytucji zarządzającej, w celu wyłączenia z finansowania unijnego wydatków, które naruszają obowiązujące przepisy prawa lub są związane z niedociągnięciami w systemach zarządzania i kontroli programu, które zostały stwierdzone przez Komisję lub Europejski Trybunał Obrachunkowy.
2. Naruszenie mających zastosowanie przepisów prawa prowadzi do dokonania korekty finansowej wyłącznie w odniesieniu do wydatków, które zostały zadeklarowane Komisji i jeśli spełniony jest jeden z następujących warunków:
a)
naruszenie ma wpływ na wybór projektu lub zamówienie na pomoc techniczną lub w przypadku, gdy ze względu na charakter naruszenia nie jest możliwe ustalenie tego wpływu, lecz istnieje uzasadnione ryzyko, że naruszenie miało taki skutek;
b)
naruszenie miało wpływ na kwotę wydatków zadeklarowanych w ramach programu lub w przypadku, gdy z uwagi na charakter naruszenia nie jest możliwe określenie jego wpływu finansowego, lecz istnieje uzasadnione ryzyko, że naruszenie miało taki skutek.
3. W szczególności Komisja dokonuje korekt finansowych w przypadkach, gdy po przeprowadzeniu koniecznego badania Komisja dochodzi do jednego z następujących wniosków:
a)
w systemach zarządzania i kontroli programu istnieje poważne niedociągnięcie stanowiące zagrożenie dla wkładu Unii już wypłaconego na rzecz programu;
b)
instytucja zarządzająca nie spełniła obowiązków określonych w art. 71 przed wszczęciem procedury korekty finansowej na podstawie niniejszego ustępu;
c)
wydatki zawarte w sprawozdaniu rocznym lub końcowym są nieprawidłowe i nie zostały skorygowane przez instytucję zarządzającą przed wszczęciem procedury korekty finansowej na podstawie niniejszego ustępu.
Komisja dokonuje korekt finansowych na podstawie indywidualnych przypadków stwierdzonych nieprawidłowości oraz bierze pod uwagę, czy nieprawidłowość jest systemowa. Jeżeli nie jest możliwe precyzyjne określenie kwoty nieprawidłowych wydatków, Komisja przyjmuje za podstawę korekty finansowej stawkę zryczałtowaną lub ekstrapolowaną.
4. Podejmując decyzję odnośnie do kwoty korekty na podstawie ust. 3, Komisja przestrzega zasady proporcjonalności, uwzględniając charakter i wagę nieprawidłowości oraz zakres i skutki finansowe niedociągnięć stwierdzonych w systemach zarządzania i kontroli danego programu.
5. W przypadku gdy Komisja opiera swoje stanowisko na sprawozdaniach audytorów spoza swoich służb, wyciąga własne wnioski dotyczące konsekwencji finansowych po wysłuchaniu instytucji zarządzającej i audytorów.
6. Zakończenie programu nie narusza prawa Komisji do dokonania w późniejszym czasie korekt finansowych wobec instytucji zarządzającej.
7. Kryteria stosowane do ustalenia poziomu korekty finansowej, która ma być zastosowana, oraz kryteria stosowania korekt finansowych na podstawie stawek zryczałtowanych lub ekstrapolowanych odpowiadają kryteriom przyjętym na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (12), w szczególności jego art. 144, a także kryteriom zawartym w decyzji Komisji z dnia 19 grudnia 2013 r. (13).
Artykuł 73
Procedura
1. Przed podjęciem decyzji o dokonaniu korekty finansowej Komisja informuje instytucję zarządzającą o swych wstępnych wnioskach z przeprowadzonej analizy i wzywa ją do zgłoszenia uwag w terminie dwóch miesięcy.
2. W przypadku gdy Komisja zaproponuje korektę finansową na podstawie stawki zryczałtowanej lub ekstrapolowanej, instytucja zarządzająca otrzymuje możliwość wykazania, poprzez analizę odpowiednich dokumentów, że rzeczywisty zakres nieprawidłowości jest mniejszy niż w ocenie Komisji. W porozumieniu z Komisją instytucja zarządzająca może ograniczyć zakres takiej analizy do stosownej części odpowiednich dokumentów lub ich próby. Z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków czas przeznaczony na te analizy nie może przekroczyć okresu kolejnych dwóch miesięcy po dwumiesięcznym okresie, o którym mowa w ust. 1.
3. Komisja uwzględnia wszelkie dowody przedstawione przez instytucję zarządzającą w terminach określonych w ust. 1 i 2.
4. Jeżeli instytucja zarządzająca nie akceptuje wstępnych wniosków Komisji, wzywana jest do wzięcia udziału w przesłuchaniu przez Komisję, które ma zapewnić dostępność wszystkich istotnych informacji i uwag jako podstawy do formułowania wniosków przez Komisję dotyczących dokonania korekty finansowej.
5. W przypadku osiągnięcia porozumienia i nie naruszając ust. 6, instytucja zarządzająca może ponownie wykorzystać anulowany wkład w dany program zgodnie z art. 71 ust. 2.
6. Aby dokonać korekty finansowej, Komisja podejmuje decyzję w terminie sześciu miesięcy od daty przesłuchania lub od daty otrzymania dodatkowych informacji, jeżeli instytucja zarządzająca zgadza się na przedłożenie takich dodatkowych informacji w następstwie przesłuchania. Komisja bierze pod uwagę wszystkie informacje i uwagi przedłożone w trakcie trwania procedury. Jeśli przesłuchanie nie ma miejsca, sześciomiesięczny okres rozpoczyna bieg dwa miesiące po dacie wezwania na przesłuchanie wysłanego przez Komisję.
7. Jeżeli Komisja lub Europejski Trybunał Obrachunkowy wykryją nieprawidłowości wskazujące na poważne niedociągnięcie w skutecznym funkcjonowaniu systemów zarządzania i kontroli, wynikające z tego korekty finansowe zmniejszają wkład Unii.
Akapit pierwszy nie ma zastosowania w przypadku poważnych niedociągnięć w skutecznym funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli, które przed datą wykrycia przez Komisję lub Europejski Trybunał Obrachunkowy:
a)
zostały stwierdzone w deklaracji zarządczej, rocznym sprawozdaniu z kontroli lub opinii pokontrolnej, przekazanych Komisji zgodnie z art. 68, lub w innych sprawozdaniach z audytu instytucji audytowej przedłożonych Komisji oraz w trakcie odpowiednich podjętych działań, lub
b)
były przedmiotem odpowiednich działań naprawczych instytucji zarządzającej.
Podstawą oceny poważnych defektów w skutecznym funkcjonowaniu systemów zarządzania i kontroli powinny być obowiązujące przepisy prawa mające zastosowanie wtedy, kiedy przedłożono odpowiednie deklaracje zarządcze, roczne sprawozdania z kontroli i opinie pokontrolne.
Podejmując decyzję dotyczącą korekty finansowej, Komisja:
a)
przestrzega zasady proporcjonalności, uwzględniając charakter i wagę poważnych defektów w skutecznym funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli oraz ich skutki finansowe dla budżetu Unii;
b)
w celu dokonania korekty finansowej na podstawie stawki zryczałtowanej lub ekstrapolowanej, wyklucza nieprawidłowe wydatki wykryte uprzednio przez instytucję zarządzającą, które były już przedmiotem dostosowania w sprawozdaniach finansowych, oraz wydatki, względem których trwa ocena ich zgodności z prawem i prawidłowości;
c)
uwzględnia przy określaniu ryzyka rezydualnego dla budżetu Unii korekty na podstawie stawki zryczałtowanej lub ekstrapolowanej zastosowane do wydatków przez instytucję zarządzającą w związku z innymi poważnymi niedociągnięciami wykrytymi przez instytucję zarządzającą.
Sekcja 2
Odzyskiwanie środków
Artykuł 74
Odpowiedzialność finansowa i odzyskiwanie środków
1. Instytucja zarządzająca odpowiada za odzyskiwanie nienależnie wypłaconych kwot.
2. Jeśli zwrot dotyczy naruszenia przez instytucję zarządzającą zobowiązań prawnych wynikających z niniejszego rozporządzenia i rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, instytucja zarządzająca odpowiada za zwrot Komisji odpowiednich kwot.
3. Jeśli zwrot dotyczy nieprawidłowości systemowych w systemach zarządzania i kontroli programu, instytucja zarządzająca odpowiada za zwrot Komisji odpowiednich kwot zgodnie z podziałem odpowiedzialności pomiędzy krajami uczestniczącymi określonym w programie.
4. Jeśli zwrot dotyczy wierzytelności wobec beneficjenta z siedzibą w państwie członkowskim i instytucja zarządzająca nie może odzyskać należności, państwo członkowskie, w którym ma siedzibę dany beneficjent, dokonuje płatności należności na rzecz instytucji zarządzającej, a następnie dochodzi należności od beneficjenta.
5. Jeśli zwrot dotyczy wierzytelności wobec beneficjenta z siedzibą w kraju partnerskim uczestniczącym we współpracy transgranicznej i instytucja zarządzająca nie może odzyskać należności, poziom odpowiedzialności kraju partnerskiego uczestniczącego we współpracy transgranicznej, w którym siedzibę ma beneficjent określają odpowiednie umowy finansowe, o których mowa w art. 8 i 9.
Artykuł 75
Zwrot środków do instytucji zarządzającej
1. Instytucja zarządzająca odzyskuje od beneficjenta wiodącego wszelkie nienależnie wypłacone kwoty wraz z odsetkami z tytułu zwrotu tych kwot po terminie. Odpowiedni beneficjenci zwracają beneficjentowi wiodącemu nienależnie wypłacone kwoty zgodnie z zawartą między nimi umową partnerską. Jeśli beneficjent wiodący nie zdoła odzyskać kwot od odpowiedniego beneficjenta, instytucja zarządzająca formalnie wzywa tego beneficjenta do zwrotu kwoty beneficjentowi wiodącemu. Jeśli dany beneficjent nie dokona zwrotu, instytucja zarządzająca zwraca się do kraju uczestniczącego, w którym dany beneficjent ma siedzibę, o zwrot kwot nienależnie wypłaconych zgodnie z art. 74 ust. 2-5.
2. Instytucja zarządzająca ma obowiązek dołożyć należytych starań, aby zapewnić zwrot kwot podlegających nakazowi odzyskania przy wsparciu krajów uczestniczących. Instytucja zarządzająca w szczególności dopilnuje, aby roszczenie było bezsporne, o ustalonej wysokości i wymagalne. Jeżeli instytucja zarządzająca zamierza zrezygnować z odzyskania stwierdzonej należności, upewnia się, że odstąpienie jest właściwe i zgodne z zasadą należytego zarządzania finansami i zasadą proporcjonalności. Decyzja od odstąpieniu musi być uprzednio przedłożona do wspólnego komitetu monitorującego w celu zatwierdzenia.
3. Instytucja zarządzająca informuje Komisję o wszystkich działaniach podejmowanych w celu odzyskania należnych kwot. Komisja może w dowolnym czasie przejąć zadanie odzyskania należnych kwot bezpośrednio od beneficjenta lub odpowiedniego kraju uczestniczącego.
4. Dokumentacja przekazana krajowi uczestniczącemu lub Komisji zawiera wszystkie dokumenty umożliwiające odzyskanie należności, a także dowody działań podjętych przez instytucję zarządzającą w celu odzyskania należnych kwot.
5. Umowy zawierane przez instytucję zarządzającą zawierają klauzulę umożliwiającą Komisji lub krajowi uczestniczącemu, w którym beneficjent ma siedzibę, odzyskanie wszelkich należności instytucji zarządzającej, których instytucja zarządzająca nie była w stanie odzyskać.
Artykuł 76
Zwrot środków do Komisji
1. Wszelkich zwrotów środków należnych Komisji dokonuje się przed datą wskazaną w nakazie odzyskania środków. Termin płatności wynosi 45 dni od daty wystawienia noty debetowej.
2. W przypadku zwłoki nalicza się odsetki z tytułu zaległej płatności za okres od upływu terminu płatności do daty faktycznej zapłaty. Stopa takich odsetek wynosi trzy i pół punktu procentowego powyżej stopy stosowanej przez Europejski Bank Centralny w głównych operacjach refinansowych obowiązującej w pierwszym dniu roboczym miesiąca, w którym przypada termin płatności. Kwoty podlegające zwrotowi mogą być potrącane z wszelkich kwot należnych beneficjentowi lub krajowi uczestniczącemu. Nie ma to wpływu na prawo stron do uzgodnienia rozłożenia płatności na raty.
TYTUŁ IX
SKŁADANIE SPRAWOZDAŃ, MONITOROWANIE I OCENA
Artykuł 77
Sprawozdania roczne instytucji zarządzającej
1. W terminie do dnia 15 lutego instytucja zarządzająca przedkłada Komisji sprawozdanie roczne zatwierdzone przez wspólny komitet monitorujący. Sprawozdanie roczne zawiera część techniczną i część finansową obejmujące poprzedni rok obrotowy.
2. Część techniczna opisuje:
a)
postępy osiągnięte we wdrażaniu programu i jego priorytetów;
b)
szczegółowy wykaz podpisanych umów oraz wykaz wybranych projektów niebędących jeszcze przedmiotem umów wraz z listami rezerwowymi;
c)
zrealizowane działania w zakresie pomocy technicznej;
d)
działania podjęte w celu monitorowania i oceny projektów, ich rezultaty oraz działania podjęte w celu rozwiązania zidentyfikowanych problemów;
e)
zrealizowane działania w zakresie informacji i komunikacji.
3. Część finansowa przygotowywana jest zgodnie z art. 68 ust. 2.
4. Ponadto sprawozdanie roczne zawiera wykaz działań planowanych do realizacji w kolejnym roku obrotowym. Wykaz ten obejmuje:
a)
uaktualnioną strategię audytu;
b)
program pracy, plan finansowy i planowane wykorzystanie pomocy technicznej;
c)
roczny plan w zakresie monitorowania i oceny zgodnie z art. 78 ust. 2;
d)
roczny plan w zakresie informacji i komunikacji zgodnie z art. 79 ust. 4.
5. W terminie do dnia 30 września 2024 r. instytucja zarządzająca przedkłada Komisji sprawozdanie końcowe zatwierdzone przez wspólny komitet monitorujący. Sprawozdanie końcowe zawiera odpowiednio informacje wymagane zgodnie z ust. 2 i 3 za ostatni rok obrotowy i za cały okres realizacji programu.
Artykuł 78
Monitorowanie i ocena
1. Działania w zakresie monitorowania i oceny w ramach programu mają na celu ulepszenie jakości projektowania i wdrażania oraz dokonanie oceny i poprawienie spójności, efektywności, skuteczności i wpływu. Wyniki monitorowania i oceny są uwzględniane w cyklu programowania i wdrażania.
2. Indykatywny plan monitorowania i oceny jest ujęty w programie przez cały okres jego realizacji. Następnie w ramach każdego programu opracowywany jest roczny plan monitorowania i oceny, który ma być realizowany przez instytucję zarządzającą zgodnie z wytycznymi i metodyką oceny Komisji. Roczny plan przedkładany jest Komisji najpóźniej do dnia 15 lutego.
3. Poza wykonywaniem codziennych zadań związanych z monitorowaniem instytucja zarządzająca realizuje program zorientowany na wyniki i działania w zakresie monitorowania projektu.
4. Komisja ma dostęp do wszystkich sprawozdań z monitorowania i oceny.
5. Komisja może w dowolnym czasie przeprowadzić działania w zakresie monitorowania lub oceny programu lub jego części. Rezultaty takich działań, które zostaną przekazane wspólnemu komitetowi monitorującemu i instytucji zarządzającej, mogą prowadzić do dostosowania programu.
TYTUŁ X
DZIAŁANIA PROMOCYJNE
Artykuł 79
Działania promocyjne
1. Za upublicznianie odpowiednich informacji odpowiada zarówno instytucja zarządzająca, jak i beneficjenci.
2. Instytucja zarządzająca i beneficjenci zapewniają odpowiednie wyeksponowanie wkładu Unii w programy i projekty, aby zwiększać świadomość społeczeństwa w zakresie działań Unii i budować spójny obraz wsparcia Unii we wszystkich krajach uczestniczących.
3. Instytucja zarządzająca dopilnowuje, aby jej strategia promocji oraz działania promocyjne podejmowane przez beneficjentów były zgodne z wytycznymi Komisji.
4. W programie ujęta jest strategia komunikacyjna na cały okres realizacji programu oraz indykatywny plan w zakresie informacji i komunikacji na pierwszy rok obejmujący działania promocyjne. Następnie w ramach każdego programu opracowywany jest roczny plan w zakresie informacji i komunikacji, który ma być realizowany przez instytucję zarządzającą. Plan ten przedkładany jest Komisji najpóźniej do dnia 15 lutego.
CZĘŚĆ TRZECIA
PRZEPISY SZCZEGÓLNE
TYTUŁ 1
ZARZĄDZANIE POŚREDNIE Z UDZIAŁEM ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Artykuł 80
Organizacje międzynarodowe jako instytucja zarządzająca
1. Kraje uczestniczące mogą zaproponować, aby programem zarządzała organizacja międzynarodowa.
2. Wyłącznie organizacje międzynarodowe w rozumieniu art. 43 rozporządzenia delegowanego (UE) nr 1268/2012 mogą zostać zaproponowane do pełnienia funkcji instytucji zarządzającej.
3. Organizacja międzynarodowa musi spełniać wymagania określone w art. 60 rozporządzenia (UE) nr 966/2012.
4. Przed przyjęciem programu Komisja uzyskuje dowody na spełnienie wymagań określonych w ust. 3.
Artykuł 81
Zasady mające zastosowanie do programów zarządzanych przez organizację międzynarodową
1. Komisja i organizacja międzynarodowa zawierają umowę określającą ustalenia dotyczące programu. Jeśli program zapewnia wkład do instrumentu finansowego zgodnie z art. 42, wymagane jest spełnienie warunków i wymagań sprawozdawczych określonych w art. 140 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
2. Przepisy zawarte w części drugiej mają zastosowanie do programów zarządzanych przez organizację międzynarodową, chyba że umowa, o której mowa w ust. 1, przewiduje inaczej.
TYTUŁ II
ZARZĄDZANIE POŚREDNIE Z UDZIAŁEM KRAJU PARTNERSKIEGO UCZESTNICZĄCEGO WE WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ
Artykuł 82
Kraj partnerski uczestniczący we współpracy transgranicznej jako instytucja zarządzająca
1. Kraje uczestniczące mogą zaproponować, aby programem zarządzał kraj partnerski uczestniczący we współpracy transgranicznej.
2. Charakter zadań powierzonych wyznaczonemu krajowi partnerskiemu uczestniczącemu we współpracy transgranicznej zostaje określony w umowie zawartej między Komisją a krajem partnerskim uczestniczącym we współpracy transgranicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi zarządzania pośredniego zawartymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012 i rozporządzeniu delegowanym (UE) nr 1268/2012.
3. Umowa, o której mowa w ust. 2, określa szczegółowe ustalenia dotyczące programu. W szczególności określa, które przepisy części drugiej mają zastosowanie przy uwzględnieniu charakteru zadań powierzonych instytucji zarządzającej oraz powiązanych kwot.
CZĘŚĆ CZWARTA
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 83
Przepisy przejściowe
Rozporządzenie Komisji (WE) nr 951/2007 (14) ma nadal zastosowanie do aktów prawnych i zobowiązań realizujących budżet na lata poprzedzające rok 2014.
Artykuł 84
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 18 sierpnia 2014 r.