PROVÁDĚCÍ NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 208/2013
ze dne 11. března 2013
o požadavcích na sledovatelnost u klíčků a semen určených k produkci klíčků
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 178/2002 ze dne 28. ledna 2002, kterým se stanoví obecné zásady a požadavky potravinového práva, zřizuje se Evropský úřad pro bezpečnost potravin a stanoví postupy týkající se bezpečnosti potravin (1), a zejména na čl. 18 odst. 5 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Nařízení (ES) č. 178/2002 stanoví obecné zásady použitelné obecně pro potraviny a krmiva, zvláště pak pro bezpečnost potravin a krmiv, a to na úrovni Unie a na vnitrostátní úrovni. Článek 18 uvedeného nařízení stanoví, že ve všech fázích výroby, zpracování a distribuce musí být zajištěna sledovatelnost potravin, krmiv, zvířat určených k produkci potravin a jakékoli jiné látky, která je určena k přimísení do potraviny nebo krmiva nebo u níž se předpokládá, že do nich bude přimísena.
(2)
Uvedený článek rovněž stanoví, že provozovatelé potravinářských podniků musí být schopni identifikovat každou osobu, která jim dodala potravinu, a zavedou systémy a postupy umožňující identifikovat podniky, kterým byly dodány jejich výrobky. Uvedené informace se na požádání poskytují příslušnému orgánu.
(3)
Jako nejpravděpodobnější původ ohnisek Shiga toxin produkujících E. coli v květnu 2011 byla následně určena konzumace klíčků.
(4)
Evropský úřad pro bezpečnost potravin (dále jen „EFSA“) přijal dne 20. října 2011 vědecké stanovisko o riziku, které představují Shiga toxin produkující Escherichia coli (STEC) a jiné patogenní bakterie v semenech a naklíčených semenech (2). Ve svém stanovisku dospěl EFSA k závěru, že nejpravděpodobnějším prvotním zdrojem nákazy v souvislosti s klíčky je kontaminace suchých semen bakteriálními patogeny. Kromě toho se ve stanovisku uvádí, že díky vysoké vlhkosti a příznivé teplotě během klíčení se bakteriální patogeny přítomné na suchých semenech dokáží v průběhu klíčení rozmnožit, a tím vznikne riziko pro veřejné zdraví.
(5)
Sledovatelnost je nástroj, který účinně zajišťuje bezpečnost potravin, jelikož umožňuje sledovat potraviny ve všech fázích výroby, zpracování a distribuce a rychle reagovat v případě ohnisek nákaz vyvolaných původcem v potravinách. Zejména sledovatelnost u určitých potravin jiného než živočišného původu může napomoci k odstranění nebezpečných potravin z trhu, a tím k ochraně spotřebitelů.
(6)
Aby se zajistila sledovatelnost podle článku 18 nařízení (ES) č. 178/2002, měla by být vždy k dispozici jména a adresy jak provozovatele potravinářského podniku, který klíčky nebo semena určená k produkci klíčků dodává, tak provozovatele potravinářského podniku, kterému byla taková semena nebo klíčky dodány. Tento požadavek se zakládá na přístupu „jeden krok zpět - jeden krok vpřed“, který předpokládá, že provozovatelé potravinářských podniků používají systém, který jim umožňuje identifikovat jejich přímého dodavatele (přímé dodavatele) a jejich přímého zákazníka (přímé zákazníky), s výjimkou případu, kdy se jedná o konečné spotřebitele.
(7)
Podmínky produkce klíčků mohou představovat potenciálně závažné riziko pro veřejné zdraví, jelikož v jejich důsledku může dojít k významnému rozmnožení patogenů v potravinách. V případě ohniska nákazy vyvolané původcem v potravinách a související s konzumací klíčků má proto rychlé vysledování dotčených komodit zásadní význam, aby bylo možné omezit dopad takového ohniska na veřejné zdraví.
(8)
Kromě toho je obchod se semeny určenými k produkci klíčků velmi rozšířený, a proto je potřeba sledovatelnosti čím dál naléhavější.
(9)
V tomto nařízení by proto měla být stanovena zvláštní pravidla pro sledovatelnost u klíčků a semen určených k produkci klíčků.
(10)
Zejména je vhodné stanovit požadavek, aby provozovatelé potravinářských podniků poskytovali dodatečné informace o objemu nebo množství těchto semen nebo klíčků, datu odeslání spolu s identifikací šarže a podrobný popis těchto semen nebo klíčků.
(11)
Aby se snížila administrativní zátěž pro provozovatele potravinářských podniků, je vhodné umožnit flexibilitu, pokud jde o formát, který mají provozovatelé potravinářských podniků používat pro uchovávání záznamů a předávání příslušných informací v rámci požadavků na sledovatelnost.
(12)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem Stálého výboru pro potravinový řetězec a zdraví zvířat,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Předmět
Toto nařízení stanoví pravidla pro sledovatelnost šarží:
i)
klíčků,
ii)
semen určených k produkci klíčků.
Toto nařízení se nepoužije na klíčky, které byly ošetřeny za účelem odstranění mikrobiologických nebezpečí v souladu s právními předpisy Evropské unie.
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se použijí tyto definice:
a)
„klíčky“ se rozumí produkty získané naklíčením semen a jejich vývojem ve vodě nebo jiném médiu, sklizené před vytvořením pravých listů, které jsou určeny ke konzumaci celé včetně semene;
b)
„šarží“ se rozumí množství klíčků nebo semen určených k produkci klíčků s týmž taxonomickým názvem, odesílané ze stejného zařízení na stejné místo určení ve stejný den. Zásilku může tvořit jedna nebo více šarží. Avšak semena s jiným taxonomickým názvem, která jsou smísena v tomtéž obalu a jsou určena k tomu, aby byla naklíčena společně, a jejich klíčky se rovněž považují za jednu šarži.
Kromě toho se pro účely tohoto nařízení použije definice „zásilky“ podle článku 2 nařízení Komise (EU) č. 211/2013 (3).
Článek 3
Požadavky na sledovatelnost
1. Provozovatelé potravinářských podniků zajistí, aby byly ve všech fázích produkce, zpracování a distribuce zaznamenávány níže uvedené informace o šaržích semen určených k produkci klíčků nebo o šaržích klíčků. Provozovatel potravinářského podniku rovněž zajistí, aby byly informace nutné pro splnění těchto ustanovení předány provozovateli potravinářského podniku, kterému jsou uvedená semena nebo klíčky dodávány:
a)
přesný popis semen nebo klíčků včetně taxonomického názvu rostliny;
b)
objem nebo množství dodaných semen nebo klíčků;
c)
pokud jsou semena nebo klíčky odesílány od jiného provozovatele potravinářského podniku, jméno a adresa:
i)
provozovatele potravinářského podniku, který semena nebo klíčky odeslal,
ii)
odesílatele (vlastníka), pokud je jiný než provozovatel potravinářského podniku, který semena nebo klíčky odeslal;
d)
jméno a adresa provozovatele potravinářského podniku, kterému se semena nebo klíčky odesílají;
e)
jméno a adresa příjemce (vlastníka), pokud je jiný než provozovatel potravinářského podniku, kterému se semena nebo klíčky odesílají;
f)
případně odkaz identifikující zásilku;
g)
datum odeslání.
2. Informace uvedené v odstavci 1 mohou být zaznamenávány a předávány v jakékoli vhodné formě, pokud je provozovatel potravinářského podniku, kterému jsou semena nebo klíčky dodávány, může snadno vyhledat.
3. Provozovatelé potravinářských podniků musí předávat příslušné informace uvedené v odstavci 1 denně. Záznamy uvedené v odstavci 1 musí být denně aktualizovány a musí zůstat k dispozici po dostatečně dlouhou dobu poté, co byly klíčky podle předpokladu spotřebovány.
4. Provozovatel potravinářského podniku musí na požádání neprodleně poskytnout informace uvedené v odstavci 1 příslušnému orgánu.
Článek 4
Požadavky na sledovatelnost u dovážených semen a klíčků
1. Zásilky semen určených k produkci klíčků a zásilky klíčků musí být při dovozu do Unie doprovázeny osvědčením v souladu s článkem 3 nařízení (EU) č. 211/2013.
2. Provozovatel potravinářského podniku dovážející semena nebo klíčky musí uchovávat osvědčení uvedené v odstavci 1 po dostatečně dlouhou dobu poté, co byla semena nebo klíčky podle předpokladu spotřebovány.
3. Všichni provozovatelé potravinářských podniků manipulující s dováženými semeny určenými k produkci klíčků musí poskytnout kopie osvědčení uvedeného v odstavci 1 všem provozovatelům potravinářských podniků, kterým se tato semena odesílají, dokud uvedená semena nedorazí k producentovi klíčků.
Pokud jsou semena určená k produkci klíčků prodávána v balení pro maloobchodní prodej, musí všichni provozovatelé potravinářských podniků manipulující s dováženými semeny určenými k produkci klíčků poskytnout kopie osvědčení uvedeného v odstavci 1 všem provozovatelům potravinářských podniků, kterým se tato semena odesílají, dokud nejsou uvedená semena zabalena pro maloobchodní prodej.
Článek 5
Vstup v platnost a použití
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se od 1. července 2013.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 11. března 2013.
ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 208/2013
z dnia 11 marca 2013 r.
w sprawie wymogów dotyczących możliwości śledzenia kiełków i nasion przeznaczonych do produkcji kiełków
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (1), w szczególności jego art. 18 ust. 5,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Rozporządzeniem (WE) nr 178/2002 ustanowiono ogólne zasady dotyczące żywności i paszy, a w szczególności bezpieczeństwa żywności i paszy, na poziomie unijnym i krajowym. W art. 18 tego rozporządzenia przewidziano zapewnienie możliwości śledzenia żywności, paszy, zwierząt hodowlanych oraz wszelkich substancji przeznaczonych do dodania do żywności lub paszy, bądź które można do nich dodać na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji.
(2)
Artykuł ten stanowi także, że podmioty działające na rynku spożywczym muszą być w stanie zidentyfikować każdą osobę, która dostarczyła im środek spożywczy, oraz są zobowiązane do utworzenia systemów i procedur identyfikacji innych przedsiębiorstw, którym dostarczyły swoje produkty. Informacje te muszą być przekazywane na żądanie właściwym organom.
(3)
Po wystąpieniu w Unii Europejskiej w maju 2011 r. ognisk szczepu E. coli (STEC) wytwarzającego toksynę Shiga za najbardziej prawdopodobne źródło ognisk uznano spożycie kiełków.
(4)
W dniu 20 października 2011 r. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności („EFSA”) przyjął opinię naukową na temat ryzyka stwarzanego przez szczep Escherichia coli wytwarzający toksynę Shiga i inne bakterie chorobotwórcze obecne w nasionach oraz nasionach skiełkowanych (2). W swojej opinii EFSA stwierdza, że zanieczyszczenie suchych nasion bakteryjnymi czynnikami chorobotwórczymi jest najbardziej prawdopodobnym pierwotnym źródłem ognisk związanych z kiełkami. W opinii stwierdzono ponadto, że ze względu na wysoką wilgotność i korzystne temperatury podczas kiełkowania bakteryjne czynniki chorobotwórcze obecne w suchych nasionach mogą się rozmnażać podczas kiełkowania i powodować zagrożenie dla zdrowia publicznego.
(5)
Możliwość śledzenia jest skutecznym narzędziem zapewnienia bezpieczeństwa żywności, ponieważ pozwala na identyfikację żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, co umożliwia szybką reakcję w razie wystąpienia ognisk chorób przenoszonych przez żywność. W szczególności możliwość śledzenia pewnych rodzajów żywności pochodzenia zwierzęcego może pomagać w wycofywaniu z obrotu żywności, która nie jest bezpieczna, a tym samym przyczyniać się do ochrony konsumenta.
(6)
Nazwy i adresy zarówno podmiotu działającego na rynku spożywczym dostarczającego kiełki lub nasiona przeznaczone do produkcji kiełków, jak i podmiotu działającego na rynku spożywczym, do którego dostarczono takie nasiona lub kiełki, powinny być zawsze dostępne, aby zapewnić możliwość śledzenia zgodnie z art. 18 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Wymóg ten opiera się na podejściu „krok wstecz - krok w przód”, zgodnie z którym podmioty działające na rynku spożywczym posiadają system umożliwiający im zidentyfikowanie ich bezpośrednich dostawców i bezpośrednich klientów, wyłączając przypadek, gdy są oni konsumentem finalnym.
(7)
Warunki produkcji kiełków mogą stanowić potencjalne wysokie zagrożenie dla zdrowia publicznego, ponieważ mogą one prowadzić do znacznego zwiększenia liczby czynników chorobotwórczych przenoszonych przez żywność. W przypadku wystąpienia ogniska choroby przenoszonej przez żywność i związanej ze spożyciem kiełków szybkie wykrycie przedmiotowych towarów ma zatem zasadnicze znaczenie dla ograniczenia wpływu takiego ogniska na zdrowie publiczne.
(8)
Ponadto powszechny jest handel nasionami przeznaczonymi do produkcji kiełków, co zwiększa potrzebę zapewnienia możliwości ich śledzenia.
(9)
W niniejszym rozporządzeniu należy zatem ustanowić szczegółowe przepisy dotyczące możliwości śledzenia kiełków i nasion przeznaczonych do produkcji kiełków.
(10)
W szczególności należy ustanowić wymóg, aby podmioty działające na rynku spożywczym przekazywały dodatkowe informacje na temat objętości lub ilości takich nasion lub kiełków, datę wysyłki i odniesienie umożliwiające identyfikację danej partii oraz szczegółowy opis nasion lub kiełków.
(11)
Aby zmniejszyć obciążenia administracyjne podmiotów działających na rynku spożywczym, należy zapewnić elastyczność w odniesieniu do formatu, w jakim podmioty te mają rejestrować i przekazywać odpowiednie informacje w ramach wymogów dotyczących możliwości śledzenia.
(12)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Łańcucha Żywnościowego i Zdrowia Zwierząt,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
Przedmiot
Niniejsze rozporządzenie ustanawia przepisy dotyczące możliwości śledzenia partii
(i)
kiełków;
(ii)
nasion przeznaczonych do produkcji kiełków.
Niniejsze rozporządzenie nie ma zastosowania do kiełków, które poddano obróbce eliminującej zagrożenia mikrobiologiczne, zgodne z prawodawstwem Unii Europejskiej.
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a)
„kiełki” oznaczają produkt uzyskany w wyniku kiełkowania nasion i ich rozwoju w wodzie lub innym nośniku, zbierany przed wykształceniem się właściwych liści i przeznaczony do spożycia w całości, włącznie z nasionem;
b)
„partia” oznacza pewną ilość kiełków lub nasion przeznaczonych do produkcji kiełków, o tej samej nazwie taksonomicznej, wysyłaną z tego samego zakładu do tego samego miejsca przeznaczenia w tym samym dniu. Jedna partia lub większa ilość partii może stanowić przesyłkę. Za jedną partię uznaje się przy tym również nasiona o różnych nazwach taksonomicznych, które są wymieszane w tym samym opakowaniu i przeznaczone do kiełkowania razem, a także ich kiełki.
Ponadto do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się definicję „przesyłki” z art. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 211/2013 (3).
Artykuł 3
Wymogi dotyczące możliwości śledzenia
1. Podmioty działające na rynku spożywczym, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji, zapewniają rejestrowanie określonych poniżej informacji dotyczących partii nasion przeznaczonych do produkcji kiełków lub partii kiełków. Podmioty działające na rynku spożywczym dopilnowują również, aby poniższe informacje niezbędne do przestrzegania niniejszych przepisów były przekazywane podmiotowi działającemu na rynku spożywczym, do którego dostarczane są kiełki lub nasiona:
a)
dokładny opis nasion lub kiełków, w tym nazwa taksonomiczna rośliny;
b)
objętość lub ilość dostarczonych nasion lub kiełków;
c)
w przypadku nasion lub kiełków wysłanych od innego podmiotu działającego na rynku spożywczym, nazwy i adresy:
(i)
podmiotu działającego na rynku spożywczym, od którego wysłano kiełki lub nasiona;
(ii)
wysyłającego (właściciela), jeżeli różni się on od podmiotu działającego na rynku spożywczym, od którego wysłano nasiona lub kiełki;
d)
nazwa i adres podmiotu działającego na rynku spożywczym, do którego nasiona lub kiełki są wysyłane;
e)
nazwa i adres odbiorcy (właściciela), jeżeli różni się on od podmiotu działającego na rynku spożywczym, do którego nasiona lub kiełki są wysyłane;
f)
w stosownych przypadkach, odniesienie umożliwiające identyfikację danej partii;
g)
data wysyłki.
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, mogą być rejestrowane i przekazywane w dowolnej stosownej formie, pod warunkiem że jest ona łatwo dostępna dla podmiotu działającego na rynku spożywczym, do którego nasiona lub kiełki są dostarczane.
3. Podmioty działające na rynku spożywczym muszą przekazywać stosowne informacje, o których mowa w ust. 1, codziennie. Rejestry, o których mowa w ust. 1, są aktualizowane codziennie i muszą być dostępne wystarczająco długo po tym, kiedy będzie można uznać, że kiełki zostały spożyte.
4. Podmiot działający na rynku spożywczym przekazuje informacje, o których mowa w ust. 1, na wniosek właściwego organu, bez zbędnej zwłoki.
Artykuł 4
Wymogi dotyczące możliwości śledzenia w odniesieniu do przywożonych nasion i kiełków
1. W przypadku przywozu do Unii do przesyłek nasion przeznaczonych do produkcji kiełków oraz przesyłek kiełków dołącza się świadectwo, o którym mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) nr 211/2013.
2. Podmiot działający na rynku spożywczym, który dokonuje przywozu nasion lub kiełków, przechowuje świadectwo, o którym mowa w ust. 1, wystarczająco długo po tym, kiedy będzie można uznać, że kiełki zostały spożyte.
3. Wszystkie podmioty działające na rynku spożywczym zajmujące się pochodzącymi z przywozu nasionami przeznaczonymi do produkcji kiełków dostarczają kopie świadectwa, o którym mowa w ust. 1, wszystkim podmiotom działającym na rynku spożywczym, do których nasiona są wysyłane, które to kopie są dostępne do momentu odbioru tych nasion przez producenta kiełków.
W przypadku gdy nasiona przeznaczone do produkcji kiełków są pakowane przy sprzedaży detalicznej, wszystkie podmioty działające na rynku spożywczym zajmujące się pochodzącymi z przywozu nasionami dostarczają kopie świadectwa, o którym mowa w ust. 1, wszystkim podmiotom działającym na rynku spożywczym, do których nasiona są wysyłane, które to kopie są dostępne do momentu zapakowania nasion do sprzedaży detalicznej.
Artykuł 5
Wejście w życie i stosowanie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 lipca 2013 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 11 marca 2013 r.