NAŘÍZENÍ EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY (EU) č. 1293/2013
ze dne 11. prosince 2013
o zřízení programu pro životní prostředí a oblast klimatu (LIFE) a o zrušení nařízení (ES) č. 614/2007
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na článek 192 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (1),
s ohledem na stanovisko Výboru regionů (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Politika a právní předpisy Unie v oblasti životního prostředí a klimatu dosáhly značného zlepšení stavu životního prostředí. Nadále však v oblasti životního prostředí a klimatu přetrvávají značné problémy, které v případě, že nebudou řešeny, budou mít pro Unii významné důsledky.
(2)
Řešení těchto problémů v oblasti životního prostředí a klimatu by vzhledem k jejich rozsahu a složitosti mělo být financováno především hlavními programy financování Unie. Komise ve svém sdělení ze dne 29. června 2011 nazvaném „Rozpočet - Evropa 2020“ uznala problémy spojené se změnou klimatu a uvedla, že za přispění různých politik hodlá zvýšit část rozpočtu Unie související s klimatem na nejméně 20 %. Toto nařízení by mělo přispět k dosažení uvedeného cíle.
(3)
Uvedené programy financování Unie nemohou řešit všechny konkrétní potřeby v oblasti životního prostředí a klimatu. Opatření v této oblasti vyžadují zvláštní přístupy, které se budou zabývat nerovnoměrnou integrací cílů opatření do praxe členských států, nerovnoměrným a nedostatečným prováděním právních předpisů v členských státech a nedostatečným šířením informací o cílech politik a o jejich prosazováním. K programu zřízenému nařízením Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 614/2007 (4) je třeba stanovit následná opatření a přijmout nové nařízení. Proto by toto nařízení mělo zřídit specializovaný program financování pro životní prostředí a oblast klimatu (dále jen „program LIFE“). Aby byl zajištěn výrazný dopad financování Unií, měla by se rozvíjet úzká součinnost programu LIFE s jinými unijními programy financování a jejich vzájemné doplňování.
(4)
Přírodní bohatství je v celé Unii rozděleno nerovnoměrně, jeho hodnota se však dotýká Unie jako celku a celá Unie ho tak vnímá. Povinnost Unie toto bohatství zachovat vyžaduje důsledné uplatňování zásad solidarity a sdílení odpovědnosti, což vyžaduje, aby některé problémy Unie v oblasti životního prostředí a klimatu byly raději řešeny na regionální nebo místní úrovni. Programy LIFE hrají od roku 1992 zásadní úlohu v lepším uplatňování solidarity a sdílení odpovědnosti při ochraně společného bohatství Unie v oblasti životního prostředí a klimatu. Program LIFE by měl tuto úlohu plnit i nadále.
(5)
Vzhledem ke své povaze a velikosti nemůže program LIFE vyřešit všechny problémy životního prostředí a klimatu. Jeho cílem by spíše mělo být urychlování změn v přípravě a provádění politiky tím, že bude zajišťovat a šířit řešení a osvědčené postupy pro dosažení cílů v oblasti životního prostředí a klimatu a podporovat inovativní technologie v oblasti životního prostředí a změny klimatu. Tímto úsilím by měl program LIFE podporovat provádění všeobecného akčního programu Unie pro životní prostředí na období do roku 2020 „Spokojený život v mezích naší planety“, zavedeným rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady (5) (dále jen „sedmý akční program pro životní prostředí“).
(6)
Toto nařízení stanoví pro celou dobu trvání programu LIFE finanční krytí ve výši 3 456,655 milionů EUR v běžných cenách, která představuje 0,318 % celkových prostředků na závazky uvedených v nařízení Rady (EU, Euratom) č. 1311/2013 (6) na celé trvání programu LIFE, která má představovat pro Evropský parlament a Radu během ročního rozpočtového procesu hlavní referenční částku ve smyslu bodu 17 interinstitucionální dohody ze dne 2. prosince 2013 mezi Evropským parlamentem, Radou a Komisí o rozpočtové kázni, spolupráci v rozpočtových záležitostech a řádném finančním řízení (7).
(7)
V souladu se závěry zasedání Evropské rady, které se konalo v Lucemburku v prosinci 1997, a zasedání Evropské rady, které se konalo v Soluni v červnu 2003, by kandidátské země a západobalkánské země, jichž se týká proces stabilizace a přidružení, jakož i země, na které se vztahuje politika evropského sousedství, měly být způsobilé k účasti v programech Unie v souladu s podmínkami stanovenými v příslušných dvoustranných nebo mnohostranných dohodách uzavřených s těmito zeměmi.
(8)
Podle rozhodnutí Rady 2001/822/ES (8) (dále jen „rozhodnutí o přidružení zámoří“) jsou osoby pocházející ze zámořských zemí a území a případně i dotčené veřejné nebo soukromé subjekty a instituce těchto zemí a území způsobilé pro účast v programech Unie s výhradou pravidel a cílů dotčeného programu a režimů platných pro členský stát, s nímž jsou zámořské země a území spojeny.
(9)
Mají-li být investice v oblasti životního prostředí a klimatu v rámci Unie efektivní, je třeba provádět určité činnosti i za hranicemi Unie. Tyto investice nelze vždy financovat z finančních nástrojů pro vnější činnost Unie. Zásahy v zemích, které se přímo nepodílejí na programu LIFE, a účast právnických osob usazených v těchto zemích na činnostech financovaných z programu LIFE by měly být možné ve výjimečných případech za splnění konkrétních podmínek stanovených tímto nařízením.
(10)
Toto nařízení by mělo rovněž stanovit rámec pro spolupráci s příslušnými mezinárodními organizacemi a pro poskytování podpory s cílem reagovat na potřeby politiky v oblasti životního prostředí a klimatu, které nespadají do oblasti působnosti finančních nástrojů pro vnější činnost, například určitých studií.
(11)
Požadavky v oblasti životního prostředí a klimatu by měly být začleněny do politik a činností Unie. Program LIFE by tedy měl doplňovat ostatní programy financování Unie, včetně Evropského fondu pro regionální rozvoj (9), Evropského sociálního fondu (10), Fondu soudržnosti (11), Evropského zemědělského záručního fondu (12), Evropského zemědělského fondu pro rozvoj venkova (13), Evropského námořního a rybářského fondu a programu Horizont 2020 - rámcového programu pro výzkum a inovace (2014-2020) (14) (dále jen „program Horizont 2020“).
Komise a členské státy by měly tuto doplňkovost zajistit na všech úrovních. Na úrovni Unie by měla být doplňkovost zajištěna vybudováním strukturované spolupráce mezi programem LIFE a programy financování Unie se společným řízením ve společném strategickém rámci, zavedeného nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 1303/2013 (15) (dále jen „nařízení o společných ustanoveních“), zejména s cílem prosazovat financování činností, které doplňují integrované projekty, nebo podporovat využívání řešení, metod a přístupů vyvinutých v programu LIFE. Program LIFE by měl rovněž podporovat využití výsledků výzkumu a inovací programu Horizont 2020 v oblasti životního prostředí a klimatu. V této souvislosti by měl nabízet příležitosti ke spolufinancování pro projekty s jasným přínosem pro životní prostředí a klima s cílem zajistit spolupůsobení mezi programem LIFE a programem Horizont 2020. Je nutná koordinace, aby se předešlo dvojímu financování. Komise by měla zajistit, aby nedocházelo k překrývání a aby příjemcům v rámci projektů nevznikala další administrativní zátěž v důsledku povinnosti vykazování plynoucí z různých finančních nástrojů. V zájmu zajištění jednoznačnosti a praktické proveditelnosti integrovaných projektů v rámci programu LIFE by měla být již v počáteční fázi stanovena případná opatření pro spolupráci. Členské státy by měly na tato opatření odkazovat ve svých dohodách o partnerství, aby bylo možné zohlednit výhody integrovaných projektů při vypracovávání operačních programů nebo programů rozvoje venkova.
(12)
Klíčovými výzvami pro Unii zůstává zastavení a zvrácení úbytku biologické rozmanitosti a zlepšení účinného využívání zdrojů spolu s řešením problémů týkajících se životního prostředí a zdraví. Tyto výzvy vyžadují zvýšené úsilí na úrovni Unie, které má zajistit řešení a osvědčené postupy na pomoc splnění cílů sdělení Komise ze dne 3. března 2010 nazvaného „Evropa 2020: strategie pro inteligentní a udržitelný růst podporující začlenění“ („strategie Evropa 2020“). Kromě toho je pro splnění cílů v oblasti životního prostředí nezbytné zlepšení správy, zvláště zvyšováním informovanosti a zapojením zúčastněných subjektů. Proto by podprogram pro životní prostředí měl mít tři prioritní oblasti, kde je potřeba podniknout kroky: životní prostředí a účinné využívání zdrojů, příroda a biologická rozmanitost a správa a informace v oblasti životního prostředí. Mělo by být možné, aby projekty financované z programu LIFE přispívaly ke splnění specifických cílů ve více než jedné z uvedených prioritních oblastí a zahrnovaly účast více než jednoho členského státu.
(13)
Sdělení Komise ze dne 20. září 2011 nazvané „Plán pro Evropu účinně využívající zdroje“ navrhlo milníky a opatření, jichž je třeba, aby Unie vykročila na cestu k udržitelnému růstu účinně využívajícímu zdroje. Proto by prioritní oblast „životní prostředí a účinné využívání zdrojů“ měla podpořit účinné provádění politiky Unie v oblasti životního prostředí veřejným a soukromým sektorem, zejména v těch oblastech životního prostředí, kterých se týká plán pro Evropu účinně využívající zdroje, usnadněním vývoje a sdílení nových řešení a osvědčených postupů. V této souvislosti by Komise měla zajistit soulad a zabránit překrývání s programem Horizont 2020.
(14)
Sdělení Komise ze dne 3. května 2011 nazvané „Naše životní pojistka, náš přírodní kapitál: strategie EU v oblasti biologické rozmanitosti do roku 2020“ („strategie Unie v oblasti biologické rozmanitosti do roku 2020“) stanovilo cíle pro zastavení a zvrácení úbytku biologické rozmanitosti. K těmto cílům mimo jiné patří úplné provedení směrnice Rady 92/43/EHS (16) a směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/147/ES (17), jakož i zachování a obnova ekosystémů a jejich služeb. Program LIFE by měl přispívat k plnění těchto cílů. Prioritní oblast „příroda a biologická rozmanitost“ by se proto měla zaměřit na provádění a řízení sítě Natura 2000 zřízené směrnicí 92/43/EHS, zejména pokud jde o akční rámec, který stanoví priority financování sítě, vypracovaný na základě článku 8 uvedené směrnice, na vývoj a šíření osvědčených postupů týkajících se biologické rozmanitosti a směrnic 92/43/EHS a 2009/147/ES, jakož i na širší problémy v oblasti biologické rozmanitosti určené strategií Unie v oblasti biologické rozmanitosti do roku 2020.
(15)
Příspěvek programu LIFE k ročním finančním potřebám sítě Natura 2000 by měl být uvážen v souvislosti se zajištěnými výdaji na biologickou rozmanitost z jiných fondů Unie. Zvláštní pozornost je třeba věnovat integrovaným projektům v rámci programu LIFE jakožto mechanismu koordinovaného financování sítě Natura 2000, a to vzhledem k jejich potenciálu mobilizovat finanční prostředky a zvýšit absorpční kapacitu pro výdaje na prioritní oblast „příroda a biologická rozmanitost“ v rámci jiných fondů Unie.
(16)
Velký význam pro životní prostředí a klima mají lesy, například pokud jde o biologickou rozmanitost, vodu, půdu a zmírňování změny klimatu a přizpůsobování se této změně. Lesy a půdy pomáhají regulovat klima tím, že zachycují oxid uhličitý (CO2) z ovzduší a ukládají obrovská množství uhlíku. K optimalizaci této úlohy je nezbytné zajistit příslušné a slučitelné údaje a informace. Toto nařízení by proto mělo představovat i rámec pro podporu spolupůsobení mezi akcemi v oblasti životního prostředí a klimatu souvisejících s lesy a půdami, včetně pokud jde o sledování těchto akcí. Dalšími oblastmi pro zvýšené spolupůsobení jsou nedostatek vody a sucho, jakož i řízení rizik povodní.
(17)
V zájmu optimálního využívání prostředků z programů LIFE je třeba podporovat rozvoj spolupůsobení mezi činnostmi v rámci podprogramu pro životní prostředí, zejména v oblasti ochrany biologické rozmanitosti, a opatřeními zaměřenými na zmírnění dopadu změny klimatu a přizpůsobování se této změně v rámci podprogramu pro oblast klimatu.
(18)
Sdělení Komise ze dne 15. prosince 2011 nazvané „Plán přechodu na konkurenceschopné nízkouhlíkové hospodářství do roku 2050“ („Plán do roku 2050“) potvrdilo, že testování nových přístupů pro zmírnění změn klimatu bude mít pro přechod k nízkouhlíkovému hospodářství nadále zásadní význam. Je třeba zajistit i přizpůsobení se změně klimatu jako prioritu Unie, která prochází napříč všemi oblastmi. Kromě toho je pro dosažení konstruktivních výsledků a zajištění podílu zúčastněných subjektů nezbytná podpora správy a zvyšování informovanosti. Proto by měl podprogram pro oblast klimatu podporovat úsilí přispívající k rozvoji tří prioritních oblastí: zmírňování změny klimatu, přizpůsobování se změně klimatu a správa a informace v oblasti klimatu. Mělo by být možné, aby projekty financované z programu LIFE přispívaly ke splnění specifických cílů ve více než jedné z uvedených prioritních oblastí a zahrnovaly účast více než jednoho členského státu.
(19)
Prioritní oblast „zmírňování změny klimatu“ by měla přispívat k tvorbě a provádění politiky a právních předpisů Unie týkajících se klimatu, zejména pokud jde o sledování a vykazování skleníkových plynů, politiky týkající se využívání půdy, změny využívání půdy a lesnictví, zachování přírodních úložišť uhlíku, systém pro obchodování s emisemi, snahy členských států o snížení emisí skleníkových plynů, zachycování a ukládání uhlíku, energii z obnovitelných zdrojů, energetickou účinnost, dopravu a pohonné hmoty, ochranu ozonové vrstvy a fluorované plyny. Má se za to, že projekty v oblasti budování infrastruktury na zachycování a ukládání uhlíku nespadají do působnosti programu LIFE, a proto nebudou podporovány.
(20)
V Evropě i na celém světě již lze pozorovat první následky změny klimatu, například extrémní povětrnostní podmínky, které vedou k povodním a suchu, a zvyšující se teploty a hladiny moří. Prioritní oblast „přizpůsobování se změně klimatu“ by proto měla pomáhat obyvatelům, hospodářským odvětvím a regionům přizpůsobovat se těmto dopadům konkrétními opatřeními a strategiemi pro přizpůsobování, aby se Unie stala odolnější. Opatření v této oblasti by měly doplňovat akce způsobilé k financování v rámci finančního nástroje pro civilní ochranu, zavedeného rozhodnutím Evropského parlamentu a Rady č. 1313/2013/EU (18). Má se za to, že projekty v oblasti budování rozsáhlé infrastruktury nespadají do působnosti programu LIFE, a proto by z něj neměly být podporovány.
(21)
Důsledné provádění politiky a právních předpisů v oblasti životního prostředí a klimatu je neoddělitelně spjato s lepší správou, lepším zapojením zúčastněných subjektů a šířením informací. Proto by prioritní oblasti „správa a informace“ měly v obou podprogramech podporovat rozvoj platforem pro spolupráci a sdílení osvědčených postupů pro efektivnější dodržování a vymáhání právních předpisů, včetně vzdělávacích programů pro soudce a státní zástupce, a usilovat o podporu ze strany veřejnosti a zúčastněných subjektů pro tvorbu politik Unie v oblasti životního prostředí a klimatu. Zejména by mělo jít o podporu zlepšení v oblasti šíření znalostní základny a osvědčených postupů a provádění právních předpisů Unie, v oblasti zvyšování informovanosti a účasti veřejnosti, přístupu k informacím a k právní ochraně v otázkách životního prostředí.
(22)
V rámci tohoto nařízení by měla být zajištěna podpora podle nařízení Evropského parlamentu a Rady (EU, Euratom) č. 966/2012 (19). Projekty financované v rámci programu LIFE by měly splňovat kritéria způsobilosti a přidělení pro zabezpečení nejlepšího možného využití fondů Unie a zajištění přidané hodnoty Unie. Při hodnocení přidané hodnoty Unie by Komise, pokud jde o prioritní oblasti, měla zejména dbát na potenciál přenosnosti a opětovného využití projektů, udržitelnosti jejich výsledků a přispění k dosažení obecných a konkrétních cílů prioritních oblastí a také k tematickým prioritám prováděným prostřednictvím témat projektů. Měly by být povzbuzovány projekty s meziodvětvovými dopady. Komise by měla také podporovat a povzbuzovat využití veřejných zakázek v zájmu ochrany životního prostředí, zejména při provádění projektů.
(23)
Ve snaze zachovat rovné podmínky pro všechny podniky působící na vnitřním trhu a zabránit nežádoucím narušením hospodářské soutěže by se financování v rámci programu LIFE mělo tam, kde je to vhodné, zaměřit na nedostatečné fungování trhu. Kromě toho v případech, kdy financování představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování Evropské unie (dále jen „Smlouva o fungování EU“), mělo by být stanoveno v souladu s pravidly pro státní podporu, aby se předešlo narušení trhu, například vytěsňování soukromého financování, vytváření neefektivních tržních struktur nebo udržování neefektivních podniků, a nemělo by být prováděno, dokud je neschválí Komise podle čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování EU, pokud nebude v souladu s nařízením přijatým podle nařízení Rady (ES) č. 994/98 (20).
(24)
S cílem zlepšit provádění politiky v oblasti životního prostředí a klimatu a posílit začleňování cílů z oblasti životního prostředí a klimatu do ostatních politik by měl program LIFE prosazovat projekty podporující integrované přístupy k provádění právních předpisů a politiky týkajících se životního prostředí a klimatu. Tyto integrované projekty by měly sloužit jako konkrétní nástroje pro větší integraci cílů v oblasti životního prostředí a klimatu do jiných politik Unie a do celkových výdajů Unie v souladu se strategií Evropa 2020. Měly by poskytovat příklady osvědčených postupů pro účinné a dobře koordinované provádění politiky Unie v oblasti životního prostředí a klimatu v členských státech a regionech. U podprogramu pro životní prostředí by se tyto integrované projekty měly zaměřovat především na provádění strategie Unie v oblasti biologické rozmanitosti do roku 2020, se zvláštním důrazem na účinné řízení a upevňování sítě Natura 2000 zřízené směrnicí 92/43/EHS, prostřednictvím akčních programů stanovujících priority financování sítě vypracovaných na základě článku 8 uvedené směrnice, směrnice Evropského parlamentu a Rady 2000/60/ES (21) a právních předpisů týkajících se odpadů a ovzduší.
(25)
Integrované projekty se budou zaměřovat na určená témata a současně budou představovat víceúčelové prováděcí mechanismy (například zacílené na přínos pro životní prostředí a budování kapacit), které umožňují dosažení výsledků v jiných oblastech politiky, zejména mořského prostředí v souladu s cíli směrnice Evropského parlamentu a Rady 2008/56/ES (22). Integrované projekty by rovněž mohly být zřízeny v dalších oblastech týkajících se životního prostředí. V případě podprogramu pro oblast klimatu by se uvedené projekty měly týkat zejména zmírňování změny klimatu a strategií a akčních plánů pro přizpůsobování se změně klimatu.
(26)
Integrované projekty by měly podporovat jen okruh konkrétních činností a opatření, zatímco jiné činnosti, které doplňují činnosti zařazené do projektu, by měly být financovány z jiných programů financování Unie i z vnitrostátních a regionálních finančních prostředků a finančních prostředků soukromého sektoru. Financování z programu LIFE by mělo využívat spolupůsobení a zabezpečit soulad mezi jednotlivými zdroji financování Unie zajištěním strategického zaměření na oblast životního prostředí a klimatu, při zajištění toho, aby byly postupy zjednodušeny.
(27)
Integrované projekty, které se, s využitím integrovaných přístupů, výrazně soustředí na provádění právních předpisů a politiky Unie v oblasti životního prostředí a klimatu, vyžadují opatření v celé Unii a ve všech odvětvích, na něž se zaměřuje toto nařízení. To vyžaduje zavedení distribučního prvku do výběrového řízení, aby bylo možné dosáhnout zeměpisné rovnováhy, a členské státy by měly usilovat, v případě potřeby za podpory projektu technické pomoci programu LIFE, o to, aby během programového období programu LIFE připravily a předložily alespoň jeden integrovaný projekt.
(28)
Vzhledem k tomu, že přístup založený na integrovaných projektech je novinkou, mělo by se zúčastněným subjektům v případě potřeby dostat podpory v podobě technické pomoci. Fázi podávání žádostí by měl usnadnit dvoustupňový postup. V první fázi by měl být předložen finanční plán, v němž bude uvedeno, jaké další unijní, vnitrostátní nebo soukromé finanční zdroje budou uvolněny a v jakém rozsahu. Teprve ve druhé fázi by měla být požadována prohlášení o záměru od nejméně jednoho dalšího zdroje financování s cílem splnit požadavek uvolnění dodatečného zdroje financování. Míra uvolnění jiných finančních prostředků Unie by měla být zohledněna ve fázi přidělení.
(29)
Pro úspěch integrovaných projektů je třeba úzká spolupráce mezi vnitrostátními, regionálními a místními orgány a nestátními subjekty dotčenými cíli programu LIFE. Proto by měly být uplatňovány zásady transparentnosti a zveřejňování rozhodnutí, pokud jde o vypracování, provádění, hodnocení a sledování projektů.
(30)
V případě projektů v rámci podprogramu pro životní prostředí, jiných než integrovaných projektů, by mělo být dosaženo úměrného rozdělení finančních prostředků po dobu trvání prvního víceletého pracovního programu mezi všechny členské státy, a to stanovením orientačních částek přidělených jednotlivým státům v souladu se zásadami solidarity a sdílení odpovědnosti.
(31)
V zájmu budování kapacity členských států k účasti na programu LIFE by mělo být každému členskému státu, který splní příslušné požadavky stanovené tímto nařízením, poskytnuto zaručené financování projektů v oblasti budování kapacit. Toto financování by mělo být poskytnuto na základě schváleného plánu budování kapacit, v němž budou uvedeny zásahy a požadované finanční prostředky.
(32)
Jednotícím kritériem pro hodnocení projektů a postup přidělování v programu LIFE by měla být kvalita. Distribuční prvky zavedené za účelem zachování zeměpisné rovnováhy by měly mít orientační povahu a neměly by zaručovat přidělení finančních prostředků či částek jednotlivým členským státům.
(33)
Unie je smluvní stranou Úmluvy Evropské hospodářské komise OSN (EHK OSN) o přístupu k informacím, účasti veřejnosti na rozhodování a přístupu k právní ochraně v záležitostech životního prostředí (dále jen „Aarhuská úmluva“). Měla by proto být podporována práce nevládních organizací a sítí neziskových subjektů sledujících cíl, který je v obecném zájmu Unie, protože tyto organizace účinně napomáhají plnit cíle Aarhuské úmluvy, neboť hájí zájmy a názory občanů Unie v rámci procesu vývoje politiky, a podílejí se na provádění úmluvy a zvyšování informovanosti o problémech a reakcích politiky v oblasti životního prostředí a klimatu. Je třeba, aby program LIFE podporoval širokou škálu nevládních organizací, jakož i sítí neziskových subjektů sledujících cíl, který je v obecném zájmu Unie, činných především v oblasti životního prostředí nebo klimatu, konkurenceschopným a transparentním poskytováním grantů na provozní náklady s cílem pomoci těmto organizacím účinněji přispívat k politice Unie, podporovat a posilovat plnění a prosazování cílů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu a budovat a posilovat svou kapacitu, aby se staly prospěšnějšími partnery.
(34)
K plnění své úlohy při stimulaci rozvoje a provádění politiky v oblasti životního prostředí a klimatu by Komise měla využívat prostředky z programu LIFE k podpoře započetí, provádění a začleňování politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu, včetně nákupu služeb a zboží. Finanční prostředky vyčleněné na komunikační činnosti podle tohoto nařízení by měly zahrnovat i horizontální komunikaci o politických prioritách Unie a také stavu uplatňování a provádění všech zásadních právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu.
(35)
Současná propast mezi poptávkou a nabídkou na trhu v oblasti úvěrů, vlastního a rizikového kapitálu pravděpodobně v podmínkách finanční krize přetrvá, a je proto vhodné umožnit využití finančních nástrojů na podporu projektů s kapacitou pro vytváření výnosů v oblasti životního prostředí nebo klimatu. Finanční nástroje podporované programem LIFE by měly být používány k nákladově efektivnímu řešení konkrétních potřeb trhu v souladu s cíli programu a neměly by vytěsňovat soukromé financování. Mělo by být možné kombinovat finanční nástroje s granty financovanými z rozpočtu Unie, včetně grantů podle tohoto nařízení.
(36)
Zkušenosti s předešlými programy LIFE zdůraznily potřebu soustředit úsilí na konkrétní priority politiky a v oblasti životního prostředí a klimatu a oblasti této politiky, kde je zapotřebí podniknout kroky. Tyto tematické priority by neměly být stanoveny vyčerpávajícím způsobem, aby žadatelé mohli předkládat návrhy i v jiných oblastech a uplatňovat nové myšlenky v reakci na nové výzvy. Víceleté pracovní programy by rovněž měly být pružné, aby mohlo být dosaženo úkolů a cílů programu LIFE a současně aby byla zajištěna potřebná stabilita témat projektů, kterými se provádějí tematické priority, aby potenciální žadatelé mohli plánovat, připravovat a předkládat návrhy. První víceletý pracovní program by měl platit čtyři roky, po němž by následoval druhý pracovní program v délce trvání tří let. Oba pracovní programy by měly zahrnovat demonstrativní seznam témat projektů, kterými se provádějí tematické priority.
(37)
Zkušenosti s předchozími programy LIFE poukazují na důležitost vnitrostátních kontaktních míst, zejména pokud jde o poskytování podpory žadatelům a příjemcům a tím o přispívání k úspěšnému provádění programu. Proto by měl systém vnitrostátních a regionálních kontaktních míst programu LIFE pokračovat a v rámci možností by měl být posílen, zejména v členských státech s malou mírou využití projektů, a rovněž by měla být posílena spolupráce mezi Komisí a vnitrostátními kontaktními místy programu LIFE a mezi vnitrostátními a regionálními kontaktními místy programu LIFE. Zkušenosti s minulými programy LIFE rovněž zdůraznily důležitost zajištění účinného šíření výsledků projektů a vytváření sítí kontaktů v zájmu maximálního využití a zvýšení unijní přidané hodnoty programu LIFE, zejména pořádáním seminářů, dílen a jiných aktivit zaměřených na výměnu zkušeností, znalostí a osvědčených postupů v rámci Unie. Komise by proto měla pokračovat v cílených činnostech v oblasti šíření informací, včetně těch se zvláštním zaměřením na integrované projekty, obzvláště v členských státech s malou mírou využití integrovaných projektů, a na konkrétní odvětví, a posilovat je a dále usnadňovat spolupráci a výměnu zkušeností mezi příjemci prostředků v rámci programu LIFE a dalšími stranami. Komise by rovněž měla nadále pravidelně s využitím vhodných sdělovacích prostředků a technologií zveřejňovat seznam projektů financovaných z programu LIFE, včetně stručného popisu cílů a dosažených výsledků a přehledu o přidělených finančních prostředcích.
(38)
S cílem zjednodušit program LIFE a snížit administrativní zátěž pro žadatele a příjemce by měly být více využívány paušální sazby a jednorázové částky, aniž by byla ohrožena způsobilost nákladů na DPH a stálé zaměstnance v souladu s podmínkami stanovenými nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012. Podle současné praxe by úhrn příspěvků veřejných organizací (jako koordinujícího příjemce nebo přidruženého příjemce) na projekt měl být nejméně o 2 % vyšší než úhrn nákladů na platy zaměstnanců ve státní správě účtovaných na projekt. Finanční prostředky Unie by neměly být používány k dotování vnitrostátních rozpočtů, například na pokrytí nákladů na DPH. O tom, v jaké výši jsou finanční prostředky Unie používány na pokrytí DPH, jsou však dostupné jen omezené informace. Komise by proto měla v rámci hodnocení v polovině období a hodnocení ex post programu LIFE poskytnout přehled úhrad DPH podle jednotlivých členských států, o které požádali příjemci prostředků v rámci programu LIFE ve fázi konečné platby.
(39)
Maximální sazby spolufinancování by měly být stanoveny na úrovních potřebných k tomu, aby byla zachována skutečná úroveň podpory poskytované z programu LIFE.
(40)
Program LIFE a jeho podprogramy by měly být pravidelně monitorovány a vyhodnocovány podle odpovídajících ukazatelů výkonnosti, aby bylo možné je upravit a případně i revidovat tematické priority. Při dalším definování ukazatelů výkonnosti pro posuzování programů a projektů by Komise měla klást důraz na sledování kvality na základě ukazatelů výkonnosti a očekávaných výsledků a dopadů. Komise by rovněž měla navrhnout metodu pro sledování dlouhodobé úspěšnosti projektů, zejména v prioritní oblasti „příroda a biologická rozmanitost“. Aby bylo možné poskytnout doklady o vedlejších přínosech, které mohou oba podprogramy znamenat pro oblast klimatu a biologickou rozmanitost, a poskytnout informace o úrovni výdajů, mělo by monitorování programu LIFE sledovat výdaje spojené s oblastmi klimatu a biologické rozmanitosti, jak je definuje sdělení „Rozpočet - Evropa 2020“. Toto sledování by mělo být prováděno podle jednoduché metodiky a zařazovat výdaje do jedné ze tří kategorií: výdaje související pouze s oblastí klimatu / biologické rozmanitosti (započítávané ve výši 100 %), výdaje významně související s oblastí klimatu / biologické rozmanitosti (započítávané ve výši 40 %) a výdaje nesouvisející s oblastí klimatu / biologické rozmanitosti (započítávané ve výši 0 %). Tato metodika by neměla ve vhodných případech vylučovat použití přesnějších metodik.
(41)
Vzhledem k dlouhodobým zkušenostem Komise s řízením programu LIFE a jeho projektů a pozitivním zkušenostem příjemců prostředků v rámci programu LIFE s externími kontrolními skupinami by řízení programu LIFE mělo zůstat Komisi. Jakékoli změny ve struktuře řízení programu LIFE a jeho projektů by měly být podrobeny předběžné analýze nákladů a přínosů a obzvláště by se při nich mělo dbát na zajištění odpovídající a komplexní odbornosti, zejména v prioritní oblasti „příroda a biologická rozmanitost“.
(42)
Finanční zájmy Unie by měly být chráněny přiměřenými opatřeními v celém výdajovém cyklu, včetně prevence, odhalování a vyšetřování nesrovnalostí, zpětného získávání ztracených, neoprávněně vyplacených nebo nesprávně použitých finančních prostředků a případných sankcí.
(43)
Za účelem zajištění nejlepšího možného hodnocení využití finančních prostředků Unie by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování EU, pokud jde o ukazatele výkonnosti platné pro tematické priority v rámci podprogramu pro životní prostředí a pro prioritní oblasti v rámci podprogramu pro oblast klimatu, o úpravy tematických priorit uvedených v příloze III a o zvyšování procentního podílu rozpočtu vyčleněného na granty na projekty podporující ochranu přírody a biologické rozmanitosti. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni. Při přípravě a vypracovávání aktu v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(44)
Za účelem zajištění jednotných podmínek k provedení tohoto nařízení v souvislosti s přijímáním víceletých pracovních programů by měly být Komisi svěřeny prováděcí pravomoci. Tyto pravomoci by měly být vykonávány v souladu s nařízením Evropského parlamentu a Rady (EU) č. 182/2011 (23).
(45)
Pokud Výbor programu LIFE pro životní prostředí a oblast klimatu nezaujme žádné stanovisko k návrhu prováděcího aktu, Komise by návrh prováděcího aktu v souladu s čl. 5 odst. 4 druhým pododstavcem nařízení (EU) č. 182/2011 neměla přijmout. Uchýlení se k tomuto postupu by mělo být odůvodněno mimo jiné potřebou posoudit úměrné rozdělení finančních prostředků mezi integrované projekty, zejména maximální částku, kterou může obdržet jediný integrovaný projekt.
(46)
Aby byl zajištěn účinný přechod mezi opatřeními přijatými podle nařízení (ES) č. 614/2007 a programem LIFE, je nezbytné nadále provádět monitorování, audit a kvalitativní hodnocení činností financovaných podle uvedeného nařízení i po skončení jeho platnosti.
(47)
Přidaná hodnota programu LIFE je odvozena od zvláštní povahy jeho přístupu a zaměření, díky nimž jsou jeho zásahy zejména přizpůsobeny potřebám v oblasti životního prostředí a klimatu. Protože program LIFE ve zvýšené míře sdružuje zdroje a odborné zkušenosti, může přispět k účinnějšímu provádění politik v oblasti životního prostředí více než samostatné opatření členského státu. Poskytuje i platformu pro přípravu a výměnu osvědčených postupů a znalostí a pro zlepšení, stimulaci a urychlení změn v provádění acquis, budování kapacit, podporu soukromých subjektů, zejména malých a středních podniků, při testování technologií a řešení malého rozsahu, která členským státům a zúčastněným subjektům umožňuje se vzájemně od sebe učit. Program LIFE navíc vytváří spolupůsobení všech fondů Unie a vnitrostátních fondů a současně motivuje k poskytování finančních prostředků ze soukromého sektoru, a zvyšuje tak soulad zásahů Unie a podporuje stejnorodější provádění acquis.
(48)
Jelikož cílů tohoto nařízení, totiž příspěvku k provádění a vývoji politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu včetně začleňování cílů z oblasti životního prostředí a klimatu do ostatních politik a prosazování lepší správy, nemůže být dosaženo uspokojivě členskými státy, ale spíše jich, z důvodu rozsahu a účinků tohoto nařízení, může být lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje toto nařízení rámec toho, co je nezbytné pro dosažení těchto cílů.
(49)
Nařízení (ES) č. 614/2007 by proto mělo být zrušeno,
PŘIJALY TOTO NAŘÍZENÍ:
HLAVA I
PROGRAM PRO ŽIVOTNÍ PROSTŘEDÍ A OBLAST KLIMATU (LIFE)
Článek 1
Zřízení
Zřizuje se program pro životní prostředí a oblast klimatu na období od 1. ledna 2014 do 31. prosince 2020 („program LIFE“).
Článek 2
Definice
Pro účely tohoto nařízení se rozumí:
a)
„pilotními projekty“ projekty, které používají techniku nebo metodu, jež dosud ani na jiném místě nebyla použita či vyzkoušena, které v porovnání se současnými osvědčenými postupy nabízejí potenciální přínos v oblasti životního prostředí nebo klimatu a které lze následně použít ve větším měřítku v obdobných situacích;
b)
„demonstračními projekty“ projekty, které zavádějí do praxe, testují, vyhodnocují a šíří opatření, metodiky nebo přístupy, které jsou v konkrétních - například zeměpisných, ekologických či socioekonomických - souvislostech daného projektu nové nebo neznámé a které by bylo možné použít za podobných okolností jinde;
c)
„projekty využívajícími osvědčené postupy“ projekty, které používají vhodné, nákladově efektivní a nejmodernější techniky, metody a přístupy zohledňující konkrétní souvislosti daného projektu;
d)
„integrovanými projekty“ projekty, které ve velkém územním měřítku, zvláště v měřítku regionu, více regionů nebo v měřítku vnitrostátním nebo mezinárodním, provádějí plány či strategie v oblasti životního prostředí nebo klimatu vyžadované konkrétními právními předpisy Unie týkajícími se životního prostředí nebo klimatu, vypracované na základě jiných aktů Unie nebo vypracované orgány členských států, a to primárně v oblastech přírody, včetně mimo jiné řízení sítě Natura 2000, vody, odpadu, ovzduší, zmírňování změny klimatu a přizpůsobování se této změně, a zajišťují přitom zapojení zúčastněných subjektů a podporují koordinaci s nejméně jedním dalším příslušným unijním, vnitrostátním či soukromým zdrojem financování a jeho využití;
e)
„projekty technické pomoci“ projekty, které poskytují formou grantů na akce finanční podporu, jež má žadatelům pomoci připravit integrované projekty a zejména zajistil, aby tyto projekty splňovaly časové, technické a finanční požadavky programu LIFE v koordinaci s fondy uvedenými v čl. 8 odst. 3;
f)
„projekty budování kapacit“ projekty, které poskytují formou grantů na akce finanční podporu činnostem nezbytným k vybudování kapacity členských států, včetně vnitrostátních nebo regionálních kontaktních míst programu LIFE, s cílem umožnit členským státům účinněji se zapojit do programu LIFE;
g)
„přípravnými projekty“ projekty, které ve spolupráci s členskými státy primárně určila Komise jako projekty na podporu konkrétních potřeb týkajících se vývoje a provádění politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí nebo klimatu;
h)
„informačními projekty, projekty zaměřenými na zvyšování informovanosti a projekty zaměřenými na šíření osvědčených postupů“ projekty, jejichž cílem je podpora komunikace, šíření informací a zvyšování informovanosti v oblastech podprogramů pro životní prostředí a oblast klimatu.
Článek 3
Obecné cíle a ukazatele výkonnosti
1. Program LIFE má zejména tyto obecné cíle:
a)
přispívat k přechodu k nízkouhlíkovému hospodářství odolnému vůči změnám klimatu a účinně využívajícímu zdroje, k ochraně a zlepšování kvality životního prostředí a k zastavení a zvrácení úbytku biologické rozmanitosti, včetně podpory sítě Natura 2000 a boje proti degradaci ekosystémů;
b)
zlepšovat rozvoj, provádění a kontrolu dodržování politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu a urychlovat a prosazovat integraci a začleňování cílů z oblasti životního prostředí a klimatu do ostatních politik Unie a činností veřejného i soukromého sektoru, mimo jiné zvyšováním kapacity veřejného a soukromého sektoru;
c)
na všech úrovních podporovat lepší správu v oblasti životního prostředí a klimatu, včetně lepšího zapojení občanské společnosti, nevládních organizací a místních subjektů;
d)
podporovat provádění sedmého akčního programu pro životní prostředí.
Sledováním těchto cílů program LIFE přispěje k udržitelnému rozvoji a plnění cílů a úkolů strategie Evropa 2020 a příslušných strategií a plánů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu.
2. Obecných cílů uvedených v odstavci 1 se dosahuje těmito podprogramy:
a)
podprogramu pro životní prostředí;
b)
podprogramu pro oblast klimatu.
3. Plnění programu LIFE se konkrétně hodnotí podle těchto ukazatelů:
a)
pokud jde o obecný cíl uvedený v odst. 1 písm. a), podle prokazatelných zlepšení v oblasti životního prostředí a klimatu. Pokud jde o cíl, kterým je přispívat k zastavení a zvrácení úbytku biologické rozmanitosti, lze prokazatelná zlepšení v oblasti životního prostředí měřit pomocí procenta sítě Natura 2000, kde byla obnovena nebo nastolena přiměřená správa, povrchu a druhu obnovených ekosystémů a počtu a druhu cílových přírodních stanovišť a druhů, u nichž dochází ke zlepšení stavu z hlediska ochrany;
b)
pokud jde o obecné cíle spojené s přípravou a prováděním podle odst. 1 písm. b), podle počtu připravených nebo provedených zásahů, kterými se provádějí plány, programy nebo strategie podle politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí nebo klimatu, a počtu zásahů vhodných k napodobení nebo přenosu;
c)
pokud jde o obecné cíle spojené s integrací a začleňováním podle odst. 1 písm. b), podle počtu zásahů, které dosáhly spolupůsobení s jinými programy financování Unie nebo do nich byly začleněny, nebo které byly začleněny do praxe veřejného nebo soukromého sektoru;
d)
pokud jde o obecný cíl uvedený v odst. 1 písm. c), podle počtu zásahů pro zajištění lepší správy, šíření informací a povědomí o aspektech životního prostředí a klimatu.
Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 29, které dále definují ukazatele výkonnosti s ohledem na jejich použití v prioritních oblastech a tematických prioritách uvedených v článku 9 a příloze III, pokud jde o podprogram pro životní prostředí, a v článku 13, pokud jde o podprogram pro oblast klimatu.
Článek 4
Rozpočet
1. Finanční prostředky vyčleněné k provádění programu LIFE na období let 2014 až 2020 činí 3 456 655 000 EUR v běžných cenách, což představuje 0,318 % celkových prostředků na závazky uvedených v nařízení Rady (EU) č. 1311/2013.
Roční prostředky schvaluje Evropský parlament a Rada v mezích víceletého finančního rámce.
2. Rozpočtové prostředky pro jednotlivé podprogramy se rozdělují takto:
a)
2 592 491 250 EUR z celkového finančního rámce uvedeného v odstavci 1 se přiděluje podprogramu pro životní prostředí;
b)
864 163 750 EUR z celkového finančního rámce uvedeného v odstavci 1 se přiděluje podprogramu pro oblast klimatu.
Článek 5
Účast třetích zemí v programu LIFE
Program LIFE je otevřen pro účast těchto zemí:
a)
zemí Evropského sdružení volného obchodu (ESVO), které jsou smluvní stranou Dohody o Evropském hospodářském prostoru (EHP);
b)
kandidátských zemí, potenciálních kandidátů a zemí přistupujících k Unii;
c)
zemí, na které se vztahuje evropská politika sousedství;
d)
zemí, které se v souladu s nařízením Rady (ES) č. 933/1999 (24) staly členy Evropské agentury pro životní prostředí.
Tato účast se uskutečňuje v souladu s podmínkami stanovenými v příslušných dvoustranných nebo mnohostranných dohodách, kterými se stanoví obecné zásady účasti uvedených třetích zemí v programech Unie.
Článek 6
Činnosti mimo Unii nebo v zámořských zemích a územích
1. Aniž je dotčen článek 5, může program LIFE financovat činnosti mimo Unii a v zámořských zemích a územích v souladu s rozhodnutím 2001/822/ES (rozhodnutí o přidružení zámoří), pokud jsou takové činnosti nezbytné k dosažení cílů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu a k zajištění účinnosti zásahů prováděných na územích členských států, na která se vztahují Smlouvy.
2. Právnická osoba usazená mimo Unii se může podílet na projektech uvedených v článku 18, jestliže má příjemce koordinující daný projekt sídlo v Unii a činnost, která má být prováděna mimo Unii, splňuje požadavky stanovené v odstavci 1 tohoto článku.
Článek 7
Mezinárodní spolupráce
V průběhu provádění programu LIFE je spolupráce s příslušnými mezinárodními organizacemi a s jejich institucemi a orgány možná, pokud je to zapotřebí k dosažení obecných cílů uvedených v článku 3.
Článek 8
Doplňkovost
1. Komise a členské státy zajistí, aby podpora poskytovaná z programu LIFE byla v souladu s politikami a prioritami Unie a aby doplňovala ostatní finanční nástroje Unie, při zajištění toho, aby byla zavedena zjednodušení.
2. Operace financované z programu LIFE jsou v souladu s právními předpisy Unie a vnitrostátními právními předpisy, včetně pravidel Unie pro státní podporu. Především pak členské státy oznámí Komisi financování z programu LIFE, které představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, a toto financování nesmí být provedeno, dokud je neschválí Komise podle čl. 108 odst. 3 Smlouvy o fungování EU nebo pokud nesplňuje nařízení přijaté podle čl. 2 odst. 1 a článku 8 nařízení (ES) č. 994/98.
3. Komise a členské státy v souladu se svými povinnostmi zajistí koordinaci mezi programem LIFE a Evropským fondem pro regionální rozvoj, Evropským sociálním fondem, Fondem soudržnosti, Evropským zemědělským fondem pro rozvoj venkova a Evropským námořním a rybářským fondem s cílem dosáhnout spolupůsobení, zvláště v rámci integrovaných projektů, a podpořit využívání řešení, metod a přístupů vyvinutých v rámci programu LIFE. Tato koordinace se uskuteční v rámci zřízeném nařízením o společných ustanoveních a s využitím společného strategického rámce a mechanismů uvedených v dohodách o partnerství, jak požaduje uvedené nařízení.
4. Komise rovněž zajistí soulad a spolupůsobení a zabrání překrývání mezi programem LIFE a ostatními politikami a finančními nástroji Unie, konkrétně s programem Horizont 2020 a politikami a nástroji v rámci vnější činnosti Unie.
HLAVA II
PODPROGRAMY
KAPITOLA 1
Podprogram pro životní prostředí
Článek 9
Prioritní oblasti podprogramu pro životní prostředí
1. Podprogram pro životní prostředí má tři prioritní oblasti:
a)
životní prostředí a účinné využívání zdrojů,
b)
příroda a biologická rozmanitost;
c)
správa a informace v oblasti životního prostředí.
2. Prioritní oblasti uvedené v odstavci 1 zahrnují tematické priority uvedené v příloze III.
Komisi je svěřena pravomoc přijímat v případě potřeby akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 29, kterými se doplňují, vypouštějí nebo mění tematické priority stanovené v příloze III, a to na základě těchto kritérií:
a)
priorit uvedených v sedmém akčním programu pro životní prostředí;
b)
specifických cílů vymezených pro jednotlivé prioritní oblasti uvedené v článcích 10, 11 a 12;
c)
zkušeností získaných při provádění víceletého pracovního programu uvedeného v článku 24;
d)
zkušeností získaných při provádění integrovaných projektů;
e)
priorit vycházejících z nových právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí přijatých po 23. prosince 2013; nebo
f)
zkušeností získaných při provádění stávajících právních předpisů a politiky Unie v oblasti životního prostředí.
Nejpozději do hodnocení programu LIFE v polovině období uvedeného v čl. 27 odst. 2 písm. a) Komise přezkoumá a v případě potřeby zreviduje tematické priority stanovené v příloze III.
3. Nejméně 55 % rozpočtových zdrojů přidělených na projekty podporované granty na akce v rámci podprogramu pro životní prostředí je věnováno na projekty podporující ochranu přírody a biologické rozmanitosti.
4. Komisi je svěřena pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci v souladu s článkem 29, kterými se zvyšuje procentní podíl uvedený v odstavci 3 tohoto článku nejvýše o 10 %, za předpokladu, že celkové finanční prostředky požadované formou návrhů, které spadají pod prioritní oblast „příroda a biologická rozmanitost“ a splňují minimální kvalitativní požadavky, během dvou po sobě jdoucích let přesahují o více než 20 % odpovídající částku vypočítanou za dva roky, které uvedeným letům předcházely.
Článek 10
Specifické cíle prioritní oblasti „životní prostředí a účinné využívání zdrojů“
Specifické cíle podprogramu pro životní prostředí v prioritní oblasti „životní prostředí a účinné využívání zdrojů“ jsou zejména tyto:
a)
vyvíjet, testovat a demonstrovat přístupy týkající se politiky nebo řízení, osvědčené postupy a řešení pro náročné úkoly v oblasti životního prostředí, včetně vývoje a demonstrace inovativních technologií, které jsou vhodné k tomu, aby byly napodobovány, přenášeny nebo začleňovány, včetně co do vazby mezi životním prostředím a zdravím, a které podporují politiku a právní předpisy pro účinné využívání zdrojů, včetně plánu pro Evropu účinně využívající zdroje;
b)
podporovat uplatňování, vývoj, testování a demonstrace integrovaných přístupů k provádění plánů a programů podle politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí, především pokud jde o vodu, odpady a ovzduší;
c)
zlepšovat znalostní základnu pro přípravu, provádění, posuzování, sledování a vyhodnocování politiky a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a pro posuzování a sledování činitelů, tlaků a reakcí s dopadem na životní prostředí v Unii a mimo ni.
Článek 11
Specifické cíle prioritní oblasti „příroda a biologická rozmanitost“
Specifické cíle podprogramu pro životní prostředí v prioritní oblasti „příroda a biologická rozmanitost“ jsou zejména tyto:
a)
přispívat k přípravě a provádění politiky a právních předpisů Unie v oblasti přírody a biologické rozmanitosti včetně strategie Unie pro biologickou rozmanitost do roku 2020 a směrnic 92/43/EHS a 2009/147/ES, zejména uplatňováním, vývojem, testováním a demonstrací osvědčených postupů a řešení;
b)
podporovat další rozvoj, provádění a řízení sítě Natura 2000 zřízené podle článku 3 směrnice 92/43/EHS, zejména uplatňování, vývoj, testování a demonstrace integrovaných přístupů k provádění akčních rámců stanovujících priority financování sítě vypracovaných na základě článku 8 uvedené směrnice;
c)
zlepšovat znalostní základnu pro přípravu, provádění, posuzování, sledování a vyhodnocování politiky a právních předpisů Unie v oblasti přírody a biologické rozmanitosti a pro posuzování a sledování činitelů, tlaků a reakcí s dopadem na přírodu a biologickou rozmanitost v Unii a mimo ni.
Článek 12
Specifické cíle prioritní oblasti „správa a informace v oblasti životního prostředí“
Specifické cíle podprogramu pro životní prostředí pro prioritní oblasti „správa a informace v oblasti životního prostředí“ jsou zejména tyto:
a)
prosazovat zvyšování informovanosti o záležitostech životního prostředí, včetně získávání veřejné podpory a podpory zúčastněných subjektů pro tvorbu politik Unie v oblasti životního prostředí, a prosazovat znalosti o udržitelném rozvoji a nové způsoby udržitelné spotřeby;
b)
podporovat komunikaci, správu a šíření informací v oblasti životního prostředí a usnadňovat sdílení znalostí o úspěšných řešeních a postupech v oblasti životního prostředí, například rozvíjením platforem spolupráce mezi zúčastněnými subjekty, a odbornou přípravu;
c)
prosazovat účinnější dodržování a vymáhání právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a přispívat k němu, zejména podporou vývoje a šíření osvědčených postupů a přístupů politiky;
d)
prosazovat lepší správu v oblasti životního prostředí širším zapojením zúčastněných subjektů, včetně nevládních organizací, do konzultací politik a jejich provádění.
KAPITOLA 2
Podprogram pro oblast klimatu
Článek 13
Prioritní oblasti podprogramu pro oblast klimatu
Podprogram pro oblast klimatu má tři prioritní oblasti:
a)
zmírňování změny klimatu;
b)
přizpůsobování se změně klimatu;
c)
správa a informace v oblasti klimatu.
Článek 14
Specifické cíle prioritní oblasti „zmírňování změny klimatu“
S cílem přispívat ke snižování emisí skleníkových plynů má prioritní oblast „zmírňování změny klimatu“ zejména tyto specifické cíle:
a)
přispívat k provádění a přípravě politiky a právních předpisů Unie v oblasti zmírňování změny klimatu, včetně začleňování ve všech oblastech politiky, zejména přípravou, testováním a demonstrací přístupů týkajících se politiky nebo řízení, osvědčených postupů a řešení pro zmírňování změny klimatu;
b)
zlepšovat znalostní základnu pro přípravu, posuzování, sledování, vyhodnocování a provádění účinných akcí a opatření v oblasti zmírňování změny klimatu a zvyšovat kapacitu pro uplatňování těchto znalostí v praxi;
c)
usnadňovat přípravu a provádění integrovaných přístupů, například pro strategie a plány zmírňování změny klimatu na místní, regionální i vnitrostátní úrovni;
d)
přispívat k přípravě a demonstraci inovativních technologií, systémů a nástrojů zmírňování změny klimatu vhodných k tomu, aby byly napodobovány, přenášeny nebo začleňovány.
Článek 15
Specifické cíle prioritní oblasti „přizpůsobování se změně klimatu“
S cílem podpořit snahy vedoucí ke zvýšené odolnosti vůči změně klimatu má prioritní oblast „přizpůsobování se změně klimatu“ zejména tyto specifické cíle:
a)
přispívat k přípravě a provádění politiky Unie v oblasti přizpůsobování se změně klimatu, včetně začleňování ve všech oblastech politiky, zejména přípravou, testováním a demonstrací přístupů týkajících se politiky nebo řízení, osvědčených postupů a řešení pro přizpůsobování se změně klimatu, včetně případných ekosystémových přístupů;
b)
zlepšovat znalostní základnu pro přípravu, posuzování, sledování, vyhodnocování a provádění účinných akcí a opatření v oblasti přizpůsobování se změně klimatu, případně přednostně akcí a opatření uplatňujících ekosystémový přístup, a zvyšovat kapacitu pro uplatňování těchto znalostí v praxi;
c)
usnadňovat přípravu a provádění integrovaných přístupů, například pro strategie a plány přizpůsobování se změně klimatu na místní, regionální i vnitrostátní úrovni, případně přednostně ekosystémových přístupů;
d)
přispívat k přípravě a předvedení inovativních technologií, systémů a nástrojů přizpůsobování se změně klimatu vhodných k tomu, aby byly napodobovány, přenášeny nebo začleňovány.
Článek 16
Specifické cíle prioritní oblasti „správa a informace v oblasti klimatu“
Specifické cíle prioritní oblasti „správa a informace v oblasti klimatu“ jsou zejména:
a)
podporovat zvyšování informovanosti o klimatických záležitostech, včetně vytváření veřejné podpory a podpory zúčastněných subjektů pro tvorbu politik Unie v oblasti klimatu, a prosazovat znalosti o udržitelném rozvoji;
b)
podporovat komunikaci, správu a šíření informací v oblasti klimatu a usnadňovat sdílení znalostí o úspěšných řešeních a postupech v oblasti klimatu, například rozvojem platforem spolupráce mezi zúčastněnými subjekty, a odbornou přípravu;
c)
prosazovat účinnější dodržování a vymáhání právních předpisů Unie v oblasti klimatu a přispívat k němu, zejména podporou vývoje a šíření osvědčených postupů a přístupů politiky;
d)
prosazovat lepší správu v oblasti klimatu širším zapojením zúčastněných subjektů, včetně nevládních organizací, do konzultací politik a jejich provádění.
HLAVA III
SPOLEČNÁ PROVÁDĚCÍ USTANOVENÍ
KAPITOLA 1
Financování
Článek 17
Druhy financování
1. Financování z prostředků Unie může mít tyto právní formy:
a)
granty;
b)
veřejné zakázky;
c)
příspěvky do finančních nástrojů v souladu s ustanoveními o finančních nástrojích podle nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, zejména článků 139 a 140 tohoto nařízení, a v souladu s provozně zaměřenými požadavky stanovenými v příslušných aktech Unie;
d)
veškeré ostatní zásahy, jež jsou nezbytné pro dosažení obecných cílů uvedených v článku 3.
2. Komise provádí toto nařízení v souladu s nařízením (EU, Euratom) č. 966/2012.
3. Financování podle tohoto nařízení, které představuje státní podporu ve smyslu čl. 107 odst. 1 Smlouvy o fungování EU, musí být prováděno v souladu s příslušnými pravidly Unie pro poskytování státní podpory.
4. Nejméně 81 % rozpočtových prostředků pro program LIFE musí být přiděleno na projekty podporované formou grantů na akce, nebo případně s vyžitím finančních nástrojů uvedených v odst. 1 písm. c).
Komise může tyto finanční nástroje začlenit do víceletého pracovního programu uvedeného v článku 24, pokud splňují podmínku hodnocení ex ante podle čl. 140 odst. 2 písm. f) nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
5. Na integrované projekty může být přiděleno nejvýše 30 % rozpočtových prostředků pro granty na akce v souladu s článkem 4. Tento maximální podíl bude přezkoumán v rámci hodnocení programu LIFE v polovině období uvedeného v čl. 27 odst. 2 písm. a), které bude případně provázeno legislativním návrhem.
Článek 18
Projekty
Granty na akce mohou být financovány tyto projekty:
a)
pilotní projekty;
b)
demonstrační projekty;
c)
projekty využívající osvědčené postupy;
d)
integrované projekty;
e)
projekty technické pomoci;
f)
projekty budování kapacit,
g)
přípravné projekty;
h)
informační projekty, projekty zaměřené na zvyšování informovanosti a projekty zaměřené na šíření osvědčených postupů;
i)
veškeré ostatní projekty, jež jsou nezbytné pro dosažení obecných cílů uvedených v článku 3.
Článek 19
Kritéria způsobilosti a přidělení a výběr projektů
1. Projekty uvedené v článku 18 musí splňovat kritéria způsobilosti vycházející z definic stanovených v článku 2 a následující kritéria přidělení:
a)
je v zájmu Unie v tom smyslu, že významnou měrou přispívají k dosažení některého z obecných cílů programu LIFE stanovených v článku 3 a specifických cílů pro prioritní oblasti uvedené v článku 9, tematických priorit uvedených v příloze III nebo specifických cílů pro prioritní oblasti uvedené v článku 13;
b)
zajišťuje nákladově efektivní přístup a být technicky a finančně soudržné a
c)
jejich provádění je řádně naplánováno.
2. Projekty mohou být přiděleny, pouze pokud splňují minimální požadavky kvality podle příslušných ustanovení nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012.
3. Projekty financované z programu LIFE v některé z prioritních oblastí nesmějí ohrožovat cíle v oblasti životního prostředí nebo klimatu v jiné prioritní a oblasti, a je-li to možné, musí podporovat spolupůsobení mezi různými cíli a zelené veřejné zakázky.
4. Komise zajistí zeměpisnou rovnováhu mezi integrovanými projekty orientačním přidělením alespoň tří integrovaných projektů, z nichž alespoň jeden patří do podprogramu pro životní prostředí a alespoň jeden do podprogramu pro oblast klimatu, každému členskému státu v průběhu programovacího období programu LIFE stanoveného v článku 1.
Integrované projekty se rozdělují s cílem splnit cíle stanovené v souladu s čl. 24 odst. 2 písm. c) v každé z oblastí uvedených v čl. 2 písm. d).
S cílem posoudit soulad s ustanovením o uvolnění unijních, vnitrostátních nebo soukromých finančních prostředků uvedených v čl. 2 písm. d) musí být k návrhům integrovaných projektů přiložen:
a)
v první fázi postupu podávání žádostí: finanční plán a
b)
ve druhé fázi postupu podávání žádostí: alespoň jedno prohlášení o záměru, v němž je uveden rozsah, v jakém budou další příslušné unijní, vnitrostátní nebo soukromé finanční zdroje uvolněny, s upřesněním finančních zdrojů.
5. Komise zajistí v průběhu prvního víceletého pracovního programu zeměpisnou rovnováhu mezi jinými než integrovanými projekty předloženými v rámci podprogramu pro životní prostředí tím, že úměrně rozdělí finanční prostředky členským státům podle orientačních částek přidělených jednotlivým státům určených v souladu s kritérii stanovenými v příloze I. Pokud se orientační národní příděly neuplatní, projekty musí být vybírány výhradně na základě kvality.
6. Pokud je úhrn společného financování, které je nezbytné pro financování jiných než integrovaných projektů předložených určitým členským státem a uvedených na seznamu sestaveném Komisí na konci postupu výběru, nižší než je orientační částka přidělená tomuto členskému státu, použije Komise, jsou-li splněny podmínky stanovené v odstavcích 1 a 2, zůstatek tohoto vnitrostátního přidělení ke spolufinancování těch projektů předložených dalšími členskými státy, s výjimkou zámořských zemí a území, které představují největší příspěvek k dosažení obecných cílů stanovených v článku 3.
Při předložení seznamu projektů pro společné financování Komise informuje Výbor pro program LIFE pro životní prostředí a oblast klimatu o tom, jak zohlednila kritéria přidělení prostředků stanovená v souladu s odstavci 4 a 5.
7. Komise zohlední zejména nadnárodní projekty, pokud je nadnárodní spolupráce nezbytná k zajištění ochrany životního prostředí a cílů v oblasti klimatu, a usiluje o splnění požadavku, aby nejméně 15 % rozpočtových prostředků určených na projekty bylo přiděleno nadnárodním projektům. Komise zváží přidělení financování nadnárodním projektům i v případech, kdy byla přidělená orientační částka v jednom nebo více členských státech účastnících se těchto nadnárodních projektů překročena.
8. V průběhu prvního víceletého pracovního programu je členský stát způsobilý pro financování jednoho projektu budování kapacit až do výše 1 000 000 EUR, pokud splňuje jedno z následujících kritérií:
a)
průměrná míra čerpání přidělené orientační částky pro roky 2010, 2011 a 2012 podle článku 6 nařízení (ES) č. 614/2007 členským státem je nižší než 70 %;
b)
HDP členského státu na obyvatele byl v roce 2012 nižší než 90 % průměru Unie; nebo
c)
členský stát přistoupil k EU po 1. lednu 2013.
V průběhu druhého víceletého pracovního programu je členský stát způsobilý pro financování jednoho projektu budování kapacit až do výše 750 000 EUR, pokud splňuje následující kritéria:
a)
průměrná míra čerpání přidělené orientační částky pro roky 2014, 2015 a 2016 uvedeného v odstavci 5 je nižší než 70 %; a
b)
průměrná míra čerpání přidělené orientační částky členským státem pro roky 2014, 2015 a 2016 vzrostla ve srovnání s průměrnou mírou čerpání pro roky 2010, 2011 a 2012.
Aby byl členský stát způsobilý pro financování projektů budování kapacit, musí se zavázat, že zachová zdroje určené pro program LIFE, včetně např. počtu zaměstnanců, na úrovni, která není nižší než v roce 2012, po dobu trvání příslušného víceletého pracovního programu. Tento závazek se stanoví v plánu budování kapacit uvedeném v odstavci 9.
Odchylně od ustanovení o způsobilosti obsažených v prvním a druhém pododstavci a pro celou dobu trvání programu LIFE není členský stát způsobilý pro financování projektů budování kapacit, pokud jeho HDP na obyvatele v roce 2012 přesahoval 105 % průměru Unie. Financování projektů budování kapacit se omezí na jeden projekt na členský stát v jednom víceletém pracovním programu.
9. Komise stanoví zrychlený postup přidělování pro všechny projekty budování kapacit. Žádosti týkající se těchto projektů budování kapacit mohou být podávány od 23. prosince 2013 Musí vycházet z plánu budování kapacit schváleného členským státem a Komisí, v němž jsou uvedeny zásahy, které mají být financovány z programu LIFE s cílem rozvíjet schopnost členského státu podávat úspěšně žádosti o financování pro projekty v podprogramu pro životní prostřední a podprogramu pro oblast klimatu. Tato opatření mohou zahrnovat mimo jiné:
a)
nábor nových zaměstnanců a školení pro vnitrostátní nebo regionální kontaktní místa programu LIFE;
b)
usnadňování výměny zkušeností a osvědčených postupů a podporu šíření a využívání výsledků projektů v rámci programu LIFE;
c)
přístupy „školení školitelů“;
d)
programy vysílání a výměny mezi veřejnými orgány v členských státech, zejména výměnné aktivity vysoké kvality.
Zásahy v rámci plánu budování kapacit mohou zahrnovat získávání odborníků k ad hoc řešení nedostatku technických kapacit a kapacit pro zpracování, ale nesmějí zahrnovat získávání odborníků, jejichž primární funkcí je vypracovávání návrhů pro předkládání v rámci každoroční výzvy k předkládání návrhů.
V plánu budování kapacit se rovněž uvedou odhadované náklady těchto zásahů.
Článek 20
Míra spolufinancování a způsobilost nákladů na projekty
1. Maximální míra spolufinancování u projektů uvedených v článku 18 může dosahovat:
a)
po dobu trvání prvního víceletého pracovního programu až 60 % způsobilých nákladů pro všechny projekty, kromě projektů uvedených v písmenu c), financované z prostředků podprogramu pro životní prostředí i z prostředků podprogramu pro oblast klimatu;
b)
po dobu trvání druhého víceletého pracovního programu až 55 % způsobilých nákladů pro všechny projekty, kromě projektů uvedených v písmenu c), financované z prostředků podprogramu pro životní prostředí i z prostředků podprogramu pro oblast klimatu;
c)
po celou dobu trvání programu LIFE:
i)
až 60 % způsobilých nákladů pro projekty uvedené v čl. 18 písm. d), e) a g);
ii)
pokud je splněn bod iii), až 60 % způsobilých nákladů pro projekty financované z prostředků prioritní oblasti „příroda a biologická rozmanitost“ podprogramu pro životní prostředí;
iii)
až 75 % způsobilých nákladů pro projekty financované z prostředků prioritní oblasti „příroda a biologická rozmanitost“ podprogramu pro životní prostředí, které se týkají prioritních stanovišť nebo druhů podle směrnice 92/43/EHS nebo druhů ptáků považovaných Výborem pro přizpůsobení technickému a vědeckému pokroku, zřízeným podle článku 16 směrnice 2009/147/ES, za prioritní, pokud je to nezbytné pro dosažení cíle ochrany;
iv)
až 100 % způsobilých nákladů pro projekty uvedené v čl. 18 písm. f).
2. Podmínky pro způsobilost nákladů jsou stanoveny v článku 126 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012. Tyto náklady zahrnují náklady na DPH a na zaměstnance.
Komise předloží v rámci hodnocení v polovině období a hodnocení ex post programu LIFE přehled úhrad DPH, o které v jednotlivých členských státech požádali příjemci prostředků v rámci programu LIFE ve fázi konečné platby.
3. Náklady na nákup pozemků se považují za způsobilé pro financování projektů uvedených v článku 18 z prostředků Unie za předpokladu, že:
a)
nákup přispěje ke zlepšení, k udržení a k obnově celistvosti sítě Natura 2000 zřízené podle článku 3 směrnice 92/43/EHS, včetně lepšího propojení vytvořením koridorů nebo spojovacích ostrůvků nebo jiných prvků zelené infrastruktury;
b)
nákup pozemku je jedinou nebo nákladově nejefektivnější možností, jak dosáhnout požadovaného ochranného výsledku;
c)
koupený pozemek je dlouhodobě vyhrazen pro způsoby užití, které jsou v souladu s cíli stanovenými v článcích 11, 14 nebo 15, a
d)
dotyčné členské státy převodem nebo jiným způsobem zajistí dlouhodobé postoupení tohoto pozemku pro účely ochrany přírody.
Článek 21
Granty na provozní náklady
1. Granty na provozní náklady poskytují podporu na určité provozní a administrativní náklady neziskových subjektů, které sledují cíl, který je v obecném zájmu Unie, jsou činné zejména v oblasti životního prostředí nebo klimatu a podílejí se na rozvoji, provádění a kontrole dodržování politiky a právních předpisů Unie.
2. Maximální míra spolufinancování grantů na provozní náklady uvedených v odstavci 1 z prostředků Unie činí 70 % způsobilých nákladů.
Článek 22
Ostatní druhy činností
Z prostředků programu LIFE mohou být financovány činnosti, kterými Komise podporuje zahájení, provádění a začleňování politik a právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu za účelem dosažení obecných cílů stanovených v článku 3. Tyto činnosti mohou zahrnovat:
a)
informační a komunikační činnosti včetně kampaní na zvyšování informovanosti. Finanční zdroje přidělované na komunikační činnosti v souladu s tímto nařízením pokryjí rovněž společnou komunikaci o politických prioritách Unie, jakož i o stavu uplatňování a provádění všech zásadních právních předpisů Unie v oblasti životního prostředí a klimatu;
b)
studie, průzkumy, modelování a tvorbu scénářů;
c)
přípravu, provádění, sledování, kontrolu a hodnocení projektů, politik, programů a právních předpisů;
d)
semináře, konference a setkání;
e)
vytváření sítí a platforem pro šíření osvědčených postupů;
f)
veškeré ostatní činnosti, jež jsou nezbytné pro dosažení obecných cílů uvedených v článku 3.
Článek 23
Příjemci
Z prostředků programu LIFE mohou být financovány veřejné a soukromé subjekty.
Aby se zajistila viditelnost programu LIFE, propagují příjemci program LIFE a výsledky svých projektů, přičemž vždy uvedou podporu získanou od Unie. Logo programu LIFE zobrazené v příloze II se použije pro všechny komunikační činnosti a uvede se na informačních tabulích na strategických místech viditelných pro veřejnost. Veškeré zboží dlouhodobé spotřeby pořízené v rámci programu LIFE nese logo programu LIFE, nestanoví-li Komise jinak.
KAPITOLA 2
Prováděcí opatření
Článek 24
Víceleté pracovní programy
1. Komise prostřednictvím prováděcích aktů přijímá víceleté pracovní programy pro program LIFE. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 30 odst. 2.
Doba trvání prvního víceletého pracovního programu je čtyři roky a doba trvání druhého víceletého pracovního programu je tři roky.
2. Každý víceletý pracovní program stanoví v souladu s obecnými cíli stanovenými v článku 3:
a)
rozdělení prostředků v rámci každého podprogramu mezi jednotlivé prioritní oblasti a mezi jednotlivé typy financování podle čl. 9 odst. 3 a čl. 17 odst. 4 a 5. Neprovede se žádné další předběžné rozdělení prostředků na projekty financované formou grantů na akce mezi jednotlivé prioritní oblasti nebo v rámci těchto oblastí s výjimkou projektů technické pomoci a projektů budování kapacit;
b)
témata projektů provádějících tematické priority uvedené v příloze III projektů, které mají být financovány po dobu trvání víceletého pracovního programu;
c)
kvalitativní a kvantitativní výsledky, ukazatele a cíle pro každou prioritní oblast a druh projektů na celou dobu trvání víceletého pracovního programu v souladu s ukazateli výkonnosti podle čl. 3 odst. 3 a specifickými cíli každé prioritní oblasti uvedenými v článcích 10, 11, 12, 14, 15 a 16;
d)
odbornou metodiku pro postup výběru projektů a kritéria výběru a přidělení grantů v souladu s články 2 a 19 tohoto nařízení a příslušnými ustanoveními nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012;
e)
orientační harmonogramy pro výzvy k předkládání návrhů na celou dobu trvání víceletého pracovního programu.
3. V rámci víceletých pracovních programů Komise zveřejní každoročně výzvy k předkládání návrhů pro prioritní oblasti uvedené v čl. 9 odst. 1 a v článku 13. Komise zajistí, aby nevyužité finanční prostředky z určité výzvy k předkládání návrhů byly přerozděleny mezi různé druhy projektů uvedené v článku 18.
4. Komise prostřednictvím prováděcích aktů provede revizi víceletého pracovního programu nejpozději při hodnocení programu LIFE v polovině období. Tyto prováděcí akty se přijímají přezkumným postupem podle čl. 30 odst. 2.
Článek 25
Způsoby provádění
Komise provádí činnosti k dosažení obecných cílů stanovených v článku 3 tohoto nařízení podle způsobů provádění stanovených v článku 58 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012, zejména přímého nebo nepřímého řízení Komisí na centrální úrovni nebo společného řízení s mezinárodními organizacemi.
Článek 26
Správní a technická pomoc
Finanční prostředky vyčleněné na program LIFE mohou zahrnovat také nezbytné výdaje související s činnostmi v oblasti přípravy, sledování, kontroly, auditu, komunikace a hodnocení, jež jsou přímo potřebné pro řízení programu LIFE a dosažení jeho obecných cílů stanovených v článku 3.
Komise pravidelně a ve spolupráci s vnitrostátními kontaktními místy programu LIFE pořádá semináře a setkání, zveřejňuje seznamy projektů financovaných v rámci programu LIFE nebo podniká jiné činnosti k usnadnění výměny zkušeností, znalostí a osvědčených postupů ke všem projektům, šíření a předávání výsledků projektu v celé Unii. Za tímto účelem Komise provádí činnosti, jejichž cílem je šíření výsledků projektu mezi příjemce prostředků z programu LIFE a další strany, případně se zvláštním zaměřením na členské státy s nízkým využíváním finančních prostředků programu LIFE, a usnadňuje komunikaci a spolupráci mezi ukončenými nebo pokračujícími projekty a příjemci v rámci nových projektů, žadateli nebo zúčastněnými subjekty ve stejné oblasti.
Komise rovněž pořádá alespoň jednou za dva roky specifické semináře, setkání nebo případně jiné typy činností s cílem usnadnit výměnu zkušeností, znalostí a osvědčených postupů při navrhování, přípravě a provádění integrovaných projektů, jakož i hodnocení účinnosti pomoci poskytované formou projektů technické pomoci. Do těchto činností zapojí vnitrostátní nebo regionální správní orgány, které spravují jiné finanční prostředky Unie, a další relevantní zúčastněné subjekty.
Článek 27
Sledování a hodnocení
1. Komise pravidelně sleduje provádění programu LIFE (a jeho podprogramů), včetně výše výdajů na oblast klimatu a na oblast biologické rozmanitosti, a podává o něm zprávu. Hodnotí také spolupůsobení mezi programem LIFE a ostatními doplňkovými programy, a zejména mezi jeho podprogramy. Komise vypočte orientační částky přidělené jednotlivým státům v souladu s kritérii stanovenými v příloze I pro dobu trvání druhého víceletého programu, a to výlučně pro účely porovnání výkonnosti členských států.
2. Komise předloží Evropskému parlamentu, Radě, Evropskému hospodářskému a sociálnímu výboru a Výboru regionů tyto zprávy:
a)
do 30. června 2017 externí a nezávislou hodnotící zprávu programu LIFE (a jeho podprogramů) v polovině období za účelem přijetí rozhodnutí o obnovení, změně nebo pozastavení opatření, jež zahrne mimo jiné kvalitativní a kvantitativní aspekty jeho provádění, výši výdajů na oblast klimatu a na oblast biologické rozmanitosti, dosaženou míru spolupůsobení mezi cíli, jeho doplňkovost s ostatními relevantními programy Unie, plnění cílů u všech opatření (pokud možno na úrovni výsledků a dopadů), účinnost využívání prostředků a unijní přidanou hodnotu programu. Hodnotící zpráva v polovině období bude rovněž obsahovat kvantitativní a kvalitativní analýzu příspěvku programu LIFE ke stavu stanovišť a druhů z hlediska ochrany, uvedených ve směrnicích 92/43/EHS a 2009/147/ES. Hodnocení se dále zaměří na prostor pro zjednodušení, na jeho vnitřní a vnější soudržnost, na to, zda jsou všechny cíle programu nadále relevantní, a na to, jak daná opatření v rámci programu LIFE přispívají k dosažení cílů a úkolů strategie Evropa 2020 a k udržitelnému rozvoji. Zohlední výsledky hodnocení dlouhodobého dopadu programu LIFE+. Hodnotící zpráva v polovině období je doplněna připomínkami Komise včetně jejího vyjádření ke způsobu, jakým mají být zjištění hodnocení v polovině období zohledněna při provádění programu LIFE, a zejména v jakém rozsahu je třeba změnit tematické priority stanovené v příloze III.
Hodnotící zpráva v polovině období musí obsahovat důkladné posouzení rozsahu a kvality poptávky, plánování a provádění integrovaných projektů nebo k ní takové hodnocení musí být přiloženo. Zvláštní důraz se klade na dosažený nebo očekávaný úspěch integrovaných projektů při mobilizaci jiných prostředků Unie, zejména s ohledem na výhody plynoucí z posílené soudržnosti s ostatními finančními nástroji Unie, na rozsah, v jakém jsou zapojeny zúčastněné subjekty, a na rozsah, v jakém integrované projekty zahrnují nebo mají zahrnovat předchozí projekty v rámci programu LIFE+.
b)
do 31. prosince 2023 externí nezávislou hodnotící zprávu ex post o provádění a výsledcích programu LIFE (a jeho podprogramů), jež zahrne i výši výdajů na oblast klimatu a na oblast biologické rozmanitosti a hodnocení, do jaké míry program LIFE jako celek a každý z jeho podprogramů dosáhly stanovených cílů, jaké míry spolupůsobení mezi různými cíli bylo dosaženo a jakým způsobem se program LIFE podílel na plnění cílů a úkolů strategie Evropa 2020. Hodnotící zpráva ex post rovněž uvede, do jaké míry se podařilo začlenit cíle v oblasti životního prostředí a klimatu do dalších politik Unie, a v co největší míře posoudit, jakého hospodářského prospěchu bylo dosaženo pomocí programu LIFE a jaký dopad a přínos měl program pro zapojené komunity.
3. Výsledky hodnocení provedených na základě tohoto článku Komise zpřístupní veřejnosti.
Článek 28
Ochrana finančních zájmů Unie
1. Komise přijme vhodná opatření k zajištění toho, aby byly při provádění činností financovaných podle tohoto nařízení finanční zájmy Unie chráněny prevencí podvodů, korupce a jiného protiprávního jednání, účinnými kontrolami, a jsou-li zjištěny nesrovnalosti, zpětným získáním neoprávněně vyplacených částek a případně účinnými, přiměřenými a odrazujícími správními a finančními sankcemi.
2. Komise nebo její zástupci a Účetní dvůr mají pravomoc provádět na základě kontroly dokumentů i inspekce na místě audit u všech příjemců grantů, zhotovitelů, dodavatelů nebo poskytovatelů a subdodavatelů, kteří v rámci programu LIFE obdrželi prostředky Unie.
Evropský úřad pro boj proti podvodům (OLAF) může provádět kontroly a inspekce na místě u hospodářských subjektů, jichž se toto financování přímo nebo nepřímo týká, postupy stanovenými v nařízení Rady (Euratom, ES) č. 2185/96 (25) s cílem zjistit, zda v souvislosti s grantovou dohodou, rozhodnutím o grantu nebo smlouvou o financování Unií nedošlo k podvodu, korupci nebo jinému protiprávnímu jednání ohrožujícímu finanční zájmy Unie.
Aniž jsou dotčeny první a druhý pododstavec, musí dohody o spolupráci se třetími zeměmi a mezinárodními organizacemi, grantové dohody, rozhodnutí o grantu a smlouvy vyplývající z provádění tohoto nařízení Komisi, Účetní dvůr a OLAF k provádění takových auditů, kontrol a inspekcí na místě výslovně zmocňovat.
3. Příjemci finanční pomoci Unie v souvislosti s každým projektem uchovávají pro využití Komisí po dobu pěti let od poslední platby veškeré podklady týkající se výdajů na tento projekt.
HLAVA IV
ZÁVĚREČNÁ USTANOVENÍ
Článek 29
Výkon přenesené pravomoci
1. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci je svěřena Komisi za podmínek stanovených v tomto článku.
2. Pravomoc přijímat akty v přenesené pravomoci uvedená v čl. 3 odst. 3 a v čl. 9 odst. 2 a 4 je Komisi svěřena na dobu sedmi let od 23. prosince 2013
3. Evropský parlament nebo Rada mohou přenesení pravomoci uvedené v čl. 3 odst. 3 a v čl. 9 odst. 2 a 4 kdykoli zrušit. Rozhodnutím o zrušení se ukončuje přenesení pravomoci v něm blíže určené. Rozhodnutí nabývá účinku prvním dnem po zveřejnění v Úředním věstníku Evropské unie nebo k pozdějšímu dni, který je v něm upřesněn. Nedotýká se platnosti již platných aktů v přenesené pravomoci.
4. Přijetí aktu v přenesené pravomoci Komise neprodleně oznámí současně Evropskému parlamentu a Radě.
5. Akt v přenesené pravomoci přijatý podle čl. 3 odst. 3 a čl. 9 odst. 2 a 4 vstoupí v platnost, pouze pokud proti němu Evropský parlament nebo Rada nevysloví námitky ve lhůtě dvou měsíců ode dne, kdy jim byl tento akt oznámen, nebo pokud Evropský parlament i Rada před uplynutím této lhůty informují Komisi o tom, že námitky nevysloví. Z podnětu Evropského parlamentu nebo Rady se tato lhůta prodlouží o dva měsíce.
Článek 30
Postup projednávání ve výboru
1. Komisi je nápomocen Výbor pro program LIFE pro životní prostředí a oblast klimatu. Tento výbor je výborem ve smyslu nařízení (EU) č. 182/2011.
2. Odkazuje-li se na tento odstavec, použije se článek 5 nařízení (EU) č. 182/2011.
Pokud výbor nevydá žádné stanovisko, Komise navrhovaný prováděcí akt nepřijme a použije se čl. 5 odst. 4 třetí pododstavec nařízení (EU) č. 182/2011.
Článek 31
Zrušení
Nařízení (ES) č. 614/2007 se zrušuje s účinkem od 1. ledna 2014.
Odkazy na zrušené nařízení se považují za odkazy na toto nařízení.
Článek 32
Přechodná opatření
1. Aniž je dotčen čl. 31 první pododstavec, opatření zahájená před 1. lednem 2014 na základě nařízení (ES) č. 614/2007 se uvedeným nařízením řídí i nadále až do svého ukončení a musí splňovat technická ustanovení, která jsou v něm vymezena. Výbor uvedený v čl. 30 odst. 1 tohoto nařízení nahrazuje výbor uvedený v čl. 13 odst. 1 nařízení (ES) č. 614/2007 od 23. prosince 2013
2. Finanční prostředky přidělené na program LIFE mohou zahrnovat také výdaje na technickou a správní pomoc, a to včetně výdajů na povinné sledování, komunikaci a hodnocení vyžadované nařízením (ES) č. 614/2007 po skončení jeho platnosti, aby byl zajištěn přechod mezi opatřeními přijatými podle nařízení (ES) č. 614/2007 a programem LIFE.
3. Částky potřebné v rámci finančního krytí na opatření v oblasti sledování, komunikace a auditu v období po 31. prosinci 2020 se považují za potvrzené, pouze jsou-li v souladu s finančním rámcem platným ode dne 1. ledna 2021.
4. Prostředky spojené s účelově vázanými příjmy, které pocházejí ze zpětného získání neoprávněně vyplacených částek podle nařízení (ES) č. 614/2007, se použijí v souladu s článkem 21 nařízení (EU, Euratom) č. 966/2012 k financování programu LIFE.
Článek 33
Vstup v platnost
Toto nařízení vstupuje v platnost třetím dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 1. ledna 2014.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
Ve Štrasburku dne 11. prosince 2013.
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1293/2013
z dnia 11 grudnia 2013 r.
w sprawie ustanowienia programu działań na rzecz środowiska i klimatu (LIFE) i uchylające rozporządzenie (WE) nr 614/2007
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 192,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (1),
uwzględniając opinię Komitetu Regionów (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Polityka i przepisy Unii w zakresie środowiska i klimatu zapewniły znaczną poprawę stanu środowiska. Główne wyzwania związane ze środowiskiem i zmianami klimatu wciąż jednak pozostają aktualne, a zaniechanie działań w tym zakresie będzie miało poważne konsekwencje dla Unii.
(2)
Ze względu na skalę i złożoność tych wyzwań związanych ze środowiskiem i klimatem, działania w celu sprostania tym wyzwaniom powinny być finansowane przede wszystkim przez największe unijne programy finansowania. W swoim komunikacie z dnia 29 czerwca 2011 r. zatytułowanym „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”, dostrzegając wyzwania związane ze zmianą klimatu, Komisja stwierdziła, że zamierza zwiększyć udział budżetu Unii przeznaczonego na kwestie związane z klimatem do przynajmniej 20 % przy wkładzie ze strony różnych polityk. Niniejsze rozporządzenie powinno przyczynić się do osiągnięcia tego celu.
(3)
Wspomniane unijne programy finansowania nie mogą spełnić wszystkich szczególnych potrzeb związanych z działaniami na rzecz środowiska i klimatu. Jeśli chodzi o działania na rzecz środowiska i klimatu, potrzebne są specjalne podejścia, które sprostają nierównomiernemu uwzględnieniu ich celów w praktykach państw członkowskich, nierównomiernemu i nieodpowiedniemu wdrożeniu przepisów w państwach członkowskich, a także niewystarczającemu upowszechnieniu informacji na ten temat i promowaniu celów polityki. Należy podjąć działania następcze w związku z programem ustanowionym w rozporządzeniu (WE) nr 614/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady (4) i przyjąć nowe rozporządzenie. W związku z tym niniejsze rozporządzenie powinno ustanowić specjalny program finansowania działań na rzecz środowiska i klimatu („program LIFE”). W celu osiągnięcia znacznego wpływu finansowania Unii należy rozwijać ścisłe synergie i komplementarność między programem LIFE a innymi unijnymi programami finansowania.
(4)
Zasoby środowiska naturalnego w Unii są nierównomiernie rozmieszczone, ale związane z nimi korzyści dotyczą całej Unii i są odczuwane na całym jej terytorium. Obowiązek ochrony tych zasobów przez Unię wymaga spójnego stosowania zasad solidarności i współodpowiedzialności, co wymaga, aby pewne problemy Unii dotyczące środowiska i klimatu były lepiej rozwiązywane na poziomie regionalnym lub lokalnym. Od 1992 r. programy LIFE odgrywają zasadniczą rolę w zwiększaniu solidarności i współodpowiedzialności w obszarze ochrony wspólnego dobra Unii, jakim są środowisko i klimat. Program LIFE powinien w dalszym ciągu pełnić tę rolę.
(5)
Ze względu na swój charakter i zasoby, program LIFE nie jest w stanie rozwiązać wszystkich problemów związanych ze środowiskiem i klimatem. Zamiast tego celem programu LIFE powinno być pełnienie roli katalizatora zmian w rozwoju i wdrażaniu polityki poprzez zapewnianie i rozpowszechnianie rozwiązań i najlepszych praktyk, aby zrealizować cele w zakresie środowiska i klimatu, oraz poprzez promowanie innowacyjnych technologii w zakresie środowiska i zmiany klimatu. W ramach tych dążeń program LIFE powinien wspierać wdrażanie „Ogólnego unijnego programu działań w zakresie środowiska do 2020 r. „Dobrze żyć w granicach naszej planety” ustanowionego decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady (5) („7. program działań na rzecz środowiska”).
(6)
Niniejsze rozporządzenie ustanawia, na cały czas trwania programu LIFE, kopertę finansową w kwocie 3 456 655 milionów EUR według cen aktualnych wynoszącą 0,318 % łącznej kwoty środków na zobowiązania, o których mowa w rozporządzeniu Rady (UE, Euratom) nr 1311/2013 (6), która ma stanowić dla Parlamentu Europejskiego i Rady zasadniczy punktem odniesienia, w rozumieniu punktu 17 Porozumienia międzyinstytucjonalnego z 2 grudnia 2013 r. między Parlamentem Europejskim, Radą i Komisją w sprawie dyscypliny budżetowej, współpracy w sprawach budżetowych i należytego zarządzania finansami (7), w trakcie rocznej procedury budżetowej.
(7)
Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z posiedzenia w Luksemburgu w grudniu 1997 r. i z posiedzenia w Salonikach w czerwcu 2003 r. kraje kandydujące oraz kraje Bałkanów Zachodnich uczestniczące w procesie stabilizacji i stowarzyszenia, jak również kraje objęte Europejską Polityką Sąsiedztwa, powinny kwalifikować się do uczestnictwa w programach unijnych zgodnie z warunkami określonymi w odpowiednich umowach dwustronnych lub wielostronnych zawartych z tymi krajami.
(8)
Zgodnie z decyzją Rady 2001/822/WE (8) („decyzja o Stowarzyszeniu Zamorskim”) osoby fizyczne z danego kraju lub terytorium zamorskiego (KTZ) oraz, we właściwych przypadkach, właściwe organy i instytucje publiczne lub prywatne danego KTZ mogą brać udział w programach unijnych, pod warunkiem wypełnienia zasad i celów danego programu, a także zapewnienia zgodności z ustaleniami mającymi zastosowanie do państwa członkowskiego, z którym dane KTZ jest związane.
(9)
Aby inwestycje związane z działaniami na rzecz środowiska i klimatu w ramach Unii były skuteczne, niektóre działania powinny być podejmowane poza granicami Unii. Inwestycje te nie zawsze mogą być finansowane w ramach unijnych instrumentów finansowych w obszarze działań zewnętrznych. W wyjątkowych okolicznościach powinny być możliwe interwencje w państwach nieuczestniczących bezpośrednio w programie LIFE i udział osób prawnych mających siedzibę w tych państwach w działaniach finansowanych w ramach programu LIFE, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w niniejszym rozporządzeniu.
(10)
Niniejsze rozporządzenie powinno zapewnić także ramy dla współpracy z właściwymi organizacjami międzynarodowymi i dla udzielania wsparcia tym organizacjom, aby odpowiedzieć na potrzeby polityki w zakresie środowiska i klimatu, które nie są objęte zakresem instrumentów finansowych w obszarze działań zewnętrznych, takich jak niektóre badania.
(11)
Wymogi dotyczące środowiska i klimatu powinny być włączone do polityki i działań Unii. W związku z tym program LIFE powinien uzupełniać inne unijne programy finansowania, w tym Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego (9), Europejski Fundusz Społeczny (10), Fundusz Spójności (11), Europejski Fundusz Gwarancji Rolnej (12), Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (13), Europejski Fundusz Morski i Rybacki oraz program Horyzont 2020 - Program Ramowy w Zakresie Badań Naukowych i |Innowacji (14) („Horyzont 2020”).
Komisja i państwa członkowskie powinny zapewnić taką komplementarność na wszystkich poziomach. Na poziomie Unii komplementarność należy zagwarantować poprzez ustanowienie zorganizowanej współpracy pomiędzy programem LIFE a wspólnie zarządzanymi unijnymi programami finansowania we wspólnych ramach strategicznych, ustanowionymi rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr /2013 (15) („rozporządzenie w sprawie wspólnych przepisów”), w szczególności w celu wspierania finansowania działań, które uzupełniają programy zintegrowane lub wspierają zastosowanie rozwiązań, metod i podejść opracowanych w ramach programu LIFE. Program LIFE powinien również zachęcać do korzystania z wyników badań naukowych i osiągnięć innowacyjnych programu Horyzont 2020 dotyczących środowiska i klimatu. W tym kontekście powinien on oferować możliwości współfinansowania dla projektów przynoszących wyraźne korzyści w dziedzinie środowiska i klimatu, w celu zapewnienia synergii pomiędzy programami LIFE i Horyzont 2020. W celu wyeliminowania ryzyka podwójnego finansowania niezbędna jest koordynacja. Komisja powinna podjąć kroki w celu uniknięcia tworzenia dodatkowych obciążeń administracyjnych dla beneficjentów projektów, wynikających ze zobowiązań sprawozdawczych w zakresie różnych instrumentów finansowych, oraz nakładania się tych zobowiązań. Dla zapewnienia przejrzystości i praktycznej wykonalności projektów zintegrowanych na mocy programu LIFE, ewentualne ustalenia dotyczące współpracy powinny zostać poczynione na wczesnym etapie. Państwa członkowskie powinny rozważyć umieszczenie odniesień do takich ustaleń w swoich umowach o partnerstwie, aby zapewnić możliwość uwzględnienia korzyści płynących z projektów zintegrowanych przy opracowywaniu programów operacyjnych lub programów na rzecz rozwoju obszarów wiejskich.
(12)
Głównymi wyzwaniami dla Unii pozostają zatrzymanie i odwrócenie procesu utraty różnorodności biologicznej, a także zwiększenie efektywności korzystania z zasobów, jak również zajęcie się problemami dotyczącymi środowiska naturalnego i zdrowia. Wyzwania te wymagają zwiększenia wysiłków na poziomie Unii, aby zapewnić rozwiązania i najlepsze praktyki, które pomogą w osiągnięciu celów określonych w komunikacie Komisji z dnia 3 marca 2010 r. zatytułowanym „Europa 2020: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (strategia „Europa 2020”). Poza tym, podstawą osiągnięcia celów w zakresie środowiska jest polepszenie zarządzania, w szczególności poprzez podnoszenie poziomu świadomości i zaangażowanie zainteresowanych stron. W związku z tym podprogram działań na rzecz środowiska powinien obejmować trzy obszary priorytetowe działań: ochronę środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami, przyrodę i różnorodność biologiczną, a także zarządzanie i informowanie w zakresie środowiska. Należy zapewnić możliwość wspierania realizacji szczegółowych celów w więcej niż jednym z wymienionych obszarów priorytetowych przez projekty finansowane z programu LIFE, a także możliwość udziału więcej niż jednego państwa członkowskiego.
(13)
W komunikacie Komisji z dnia 20 września 2011 r. zatytułowanym „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy” zaproponowane zostały główne etapy i działania, które są niezbędne do wprowadzenia Unii na ścieżkę efektywnego korzystania z zasobów i zrównoważonego wzrostu. Dlatego też obszar priorytetowy „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami” powinien wspierać skuteczną realizację polityki Unii w dziedzinie środowiska przez sektory publiczne i prywatne, w szczególności w sektorach środowiska objętych planem działania na rzecz zasobooszczędnej Europy, poprzez ułatwianie tworzenia nowych rozwiązań i najlepszych praktyk i ich udostępniania. W tym kontekście zadaniem Komisji powinno być zapewnienie spójności, a także unikanie wzajemnego nakładania się z programem Horyzont 2020.
(14)
W komunikacie Komisji z dnia 3 maja 2011 r. zatytułowanym „Nasze ubezpieczenie na życie i nasz kapitał naturalny - unijna strategia ochrony różnorodności biologicznej na okres do 2020 r.” (unijna strategia na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r.) określone zostały cele związane z zatrzymaniem i odwróceniem procesu utraty różnorodności biologicznej. Cele te obejmują między innymi pełne wdrożenie dyrektywy Rady 92/43/EWG (16) oraz dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE (17), jak również zachowanie i odtworzenie ekosystemów i ich usług. Program LIFE powinien przyczyniać się do realizacji tych celów. W związku z tym obszar priorytetowy „Przyroda i różnorodność biologiczna” powinien skupiać się na wdrażaniu i zarządzaniu siecią „Natura 2000” ustanowioną na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, w szczególności w odniesieniu do priorytetowych ram działań opracowanych na podstawie art. 8 tej dyrektywy, na tworzeniu i rozpowszechnianiu najlepszych praktyk w odniesieniu do różnorodności biologicznej, a także na dyrektywach 92/43/EWG i 2009/147/WE, jak również na szerszych wyzwaniach związanych z różnorodnością biologiczną, wymienionych w unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r.
(15)
Wkład programu LIFE w pokrycie rocznych potrzeb finansowych sieci „Natura 2000” należy postrzegać w kontekście środków przeznaczonych na cele związane z różnorodnością biologiczną w ramach innych funduszy Unii. Szczególną uwagę należy poświęcić zintegrowanym projektom na mocy programu LIFE jako skoordynowanemu mechanizmowi finansowania sieci „Natura 2000”, ze względu na ich potencjał związany z mobilizacją środków z funduszy oraz zwiększenie zdolności absorpcyjnej w obszarze wydatków na przyrodę i różnorodność biologiczną w ramach innych funduszy Unii.
(16)
Lasy odgrywają ważną rolę w kontekście środowiska i klimatu, związaną na przykład z różnorodnością biologiczną, wodą, glebą oraz łagodzeniem skutków zmiany klimatu i dostosowywaniem się do nich. Lasy i gleba pomagają w regulacji klimatu poprzez absorpcję dwutlenku węgla (CO2) z atmosfery i magazynowanie znacznych ilości węgla. Optymalizacja tej roli wymaga zapewnienia właściwych, spójnych danych i informacji. Niniejsze rozporządzenie powinno zatem zapewnić także ramy dla wsparcia synergii między działaniami na rzecz środowiska i klimatu związanymi z lasami i glebą, w tym w odniesieniu do ich monitorowania. Inne obszary zwiększonych synergii to niedobór wody i susze, a także zarządzanie ryzykiem wystąpienia powodzi.
(17)
Mając na celu optymalizację wykorzystania zasobów programu LIFE, należy wspierać synergie między działaniami prowadzonymi w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska, w szczególności w celu ochrony różnorodności biologicznej, i działaniami na rzecz łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowywania się do nich w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu.
(18)
W komunikacie Komisji z dnia 15 grudnia 2011 r. zatytułowanym „Plan działania prowadzący do przejścia na konkurencyjną gospodarkę niskoemisyjną do 2050 r.” („plan działania do 2050 r.”) potwierdza się, że testowanie nowych podejść do łagodzenia zmian klimatu wciąż będzie miało podstawowe znaczenie w kontekście przejścia na gospodarkę niskoemisyjną Adaptacja do zmian klimatu, jako horyzontalny priorytet Unii powinna być także zapewniona. Oprócz tego wspieranie zarządzania i podnoszenia świadomości stanowią fundament zapewnienia konstruktywnych wyników i zaangażowania zainteresowanych stron. W związku z powyższym podprogram działań na rzecz klimatu powinien wspierać wysiłki w trzech obszarach priorytetowych: łagodzenia skutków zmiany klimatu, dostosowywania się do nich oraz zarządzania i informacji w zakresie klimatu. Należy zapewnić możliwość wspierania realizacji szczegółowych celów w więcej niż jednym z wymienionych obszarów priorytetowych przez projekty finansowane przez program LIFE, a także możliwość udziału więcej niż jednego państwa członkowskiego.
(19)
Obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” powinien wspierać rozwój i realizację unijnej polityki i przepisów dotyczących klimatu, w szczególności jeśli chodzi o monitorowanie i sprawozdawczość w zakresie emisji gazów cieplarnianych, polityk dotyczących użytkowania gruntów, zmiany typu użytkowania gruntów oraz leśnictwa, zachowanie naturalnych pochłaniaczy dwutlenku węgla, system handlu emisjami, starania państw członkowskich, aby ograniczyć emisję gazów cieplarnianych, wychwytywanie i składowanie dwutlenku węgla, energię odnawialną, efektywność energetyczną, paliwa i transport, ochronę warstwy ozonowej i gazy fluorowane. Realizację infrastruktury służącej wychwytywaniu i składowaniu dwutlenku węgla uważa się za wykraczającą poza zakres programu LIFE, a zatem za niewspieraną.
(20)
W Europie i na świecie można dostrzec już pierwsze skutki zmiany klimatu, takie jak ekstremalne warunki pogodowe prowadzące do powodzi i susz, wzrost temperatur i podnoszenie się poziomu mórz. W związku z tym obszar priorytetowy „Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu” powinien wspierać przystosowywanie się ludności, sektorów gospodarki i regionów do takich skutków poprzez specjalne działania i strategie dostosowawcze, aby zapewnić większą odporność Unii. Działania w tym obszarze powinny uzupełniać działania kwalifikujące się do finansowania w ramach instrumentu finansowego ochrony ludności ustanowionego decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady nr /2013/UE (18). Realizację dużej infrastruktury uważa się za wykraczającą poza zakres programu LIFE, a zatem za niewspieraną.
(21)
Pełne wdrożenie polityki i przepisów w zakresie środowiska i klimatu jest nieodłącznie związane z osiągnięciem lepszego zarządzania, zwiększeniem zaangażowania zainteresowanych stron oraz usprawnieniem rozpowszechniania informacji. Dlatego właśnie obszary priorytetowe „Zarządzanie i informacja” w obu podprogramach powinny wspierać rozwój platform współpracy i udostępnianie najlepszych praktyk, wspierając większą zgodność z przepisami i skuteczniejsze egzekwowanie przepisów, włączając w to programy szkoleniowe dla sędziów i prokuratorów, a także pozyskiwać wsparcie opinii publicznej i zainteresowanych stron dla polityki Unii w obszarze środowiska i klimatu. W szczególności powinny one wspierać ulepszenia w zakresie rozpowszechniania bazy wiedzy i najlepszych praktyk we wdrażaniu unijnych przepisów, zwiększania świadomości oraz udziału społeczeństwa, dostępu do informacji i do wymiaru sprawiedliwości w sprawach związanych ze środowiskiem.
(22)
W ramach niniejszego rozporządzenia wsparcie powinno być zapewnione zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE, Euratom) nr 966/2012 (19). Projekty finansowane w ramach programu LIFE powinny spełniać kryteria kwalifikowalności i kryteria przyznawania finansowania, aby zapewnić jak najlepsze wykorzystanie środków unijnych i zapewnić unijną wartość dodaną. Przy ocenie unijnej wartości dodanej Komisja powinna zwracać szczególną uwagę, zależnie od poszczególnych obszarów priorytetowych, na możliwości w zakresie wykorzystania i transferu wiedzy dotyczącej projektów, ich możliwości powtórzenia i naśladowania, na trwały charakter ich wyników oraz ich wkład w osiąganie ogólnych i szczegółowych celów obszarów priorytetowych, jak również na priorytety tematyczne realizowane w ramach projektów. Należy wspierać projekty oddziaływujące wielosektorowo. Komisja powinna również promować stosowanie zielonych zamówień publicznych i zachęcać do ich stosowania, w szczególności w ramach realizacji projektów.
(23)
W celu utrzymania równych warunków działania dla wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność na rynku wewnętrznym i uniknięcia zbędnych zakłóceń konkurencji, finansowanie zapewniane w ramach programu LIFE powinno służyć usuwaniu, w odpowiednich przypadkach, niedoskonałości rynku. Ponadto w przypadkach gdy finansowanie stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), powinno ono być opracowane w sposób spójny z zasadami pomocy publicznej, tak aby zapobiec zakłóceniom rynku, takim jak wypieranie finansowania prywatnego, tworzenie nieefektywnych struktur rynkowych lub ochrona nieefektywnych firm, i nie może ono zostać udzielone bez wcześniejszego zatwierdzenia przez Komisję zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE, chyba że jest zgodne z przepisami wykonawczymi przyjętymi na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 994/98 (20).
(24)
W celu poprawy realizacji polityki w zakresie środowiska i klimatu, jak również mając na uwadze zapewnienie szerszego włączenia celów w zakresie klimatu i środowiska do innych polityk, program LIFE powinien promować projekty, które wspierają zintegrowane podejścia do wdrażania przepisów i polityki w zakresie środowiska i klimatu. Takie zintegrowane projekty powinny służyć jako konkretne instrumenty przyczyniające się do szerszego włączenia celów dotyczących środowiska i klimatu do innych polityk unijnych oraz do ogólnych wydatków Unii, zgodnie ze strategią Europa 2020. Powinny one zapewniać przykłady dobrych praktyk w zakresie skutecznego i dobrze skoordynowanego wdrażania polityki Unii w zakresie środowiska i klimatu w państwach członkowskich i regionach. W przypadku podprogramu działań na rzecz środowiska, projekty zintegrowane powinny skupiać się przede wszystkim na realizacji unijnej strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., ze szczególnym uwzględnieniem skutecznego zarządzania i konsolidacji sieci „Natura 2000” ustanowionej dyrektywą 92/43/EWG i na zarządzaniu tą siecią, poprzez realizację priorytetowych ram działań opracowanych na podstawie art. 8 tej dyrektywy, dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE (21) i przepisów dotyczących odpadów i powietrza.
(25)
Koncentrując się na wskazanych tematach, projekty zintegrowane powinny stanowić wielocelowe mechanizmy realizacji (np. mające na celu korzyści w zakresie środowiska i budowanie potencjału), które umożliwiają osiągnięcie wyników w innych obszarach polityki, w szczególności w obszarze środowiska morskiego zgodnie z celami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/56/WE (22). Projekty zintegrowane mogłyby być również przewidziane w innych obszarach dotyczących środowiska. W przypadku podprogramu działań na rzecz klimatu, projekty te powinny w szczególności dotyczyć strategii i planów działania dotyczących łagodzenia zmian klimatu i dostosowywania się do nich.
(26)
Projekty zintegrowane powinny wspierać wyłącznie serie określonych działań i środków, podczas gdy inne działania uzupełniające działania zawarte w projekcie powinny być finansowane z innych unijnych programów finansowania, a także ze środków krajowych, regionalnych i środków sektora prywatnego. Finansowanie w ramach programu LIFE powinno wykorzystywać synergie i gwarantować spójność pomiędzy różnymi unijnymi programami finansowania poprzez zapewnienie strategicznego ukierunkowania na środowisko i klimat, zapewniając jednocześnie uproszczenie procedur.
(27)
Projekty zintegrowane, silnie ukierunkowane na wdrażanie unijnego ustawodawstwa i unijnej polityki w zakresie środowiska i klimatu za pomocą podejść zintegrowanych, wymagają działań we wszystkich częściach Unii i we wszystkich sektorach objętych niniejszym rozporządzeniem. Wymaga to wprowadzenia elementu dystrybucyjnego w procesie wyboru, aby ułatwić zapewnienie równowagi geograficznej, a także starań ze strony państw członkowskich - jeżeli to konieczne, przy wsparciu z projektu pomocy technicznej LIFE - na rzecz przygotowania i zaproponowania co najmniej jednego projektu zintegrowanego w trakcie okresu programowania LIFE.
(28)
Ze względu na nowatorski charakter podejścia projektów zintegrowanych zainteresowane strony powinny w razie konieczności otrzymać wsparcie w formie pomocy technicznej. Dwuetapowa procedura składania wniosków powinna uprościć etap składania wniosku. Na pierwszym etapie plan finansowy powinien zawierać informacje dotyczące innych unijnych, krajowych lub prywatnych źródeł finansowania, jakie mają zostać uruchomione, i zakresu tego uruchomienia. Dopiero na drugim etapie powinno być wymagane przedstawienie listów intencyjnych z przynajmniej jednego innego źródła finansowania, aby zapewnić spełnienie wymogu uruchomienia środków z dodatkowego źródła finansowania. Zakres, w jakim uruchomione zostaną inne środki unijne, należy uwzględnić na etapie przyznawania finansowania.
(29)
Powodzenie projektów zintegrowanych zależy od ścisłej współpracy między władzami krajowymi, regionalnymi, lokalnymi i podmiotami niepaństwowymi zainteresowanymi celami programu LIFE. Należy zatem stosować zasady przejrzystości i upubliczniania decyzji dotyczących opracowywania, wdrażania, oceny i monitorowania projektów.
(30)
W przypadku projektów realizowanych w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska innych niż projekty zintegrowane, proporcjonalny rozdział środków pomiędzy wszystkie państwa członkowskie na okres pierwszego wieloletniego programu prac, zgodnie z zasadami solidarności i współodpowiedzialności, powinien być dokonywany poprzez ustanowienie orientacyjnych przydziałów krajowych.
(31)
W celu rozwijania zdolności państw członkowskich do udziału w programie LIFE, każdemu państwu członkowskiemu spełniającemu odpowiednie wymogi ustanowione w niniejszym rozporządzeniu należy udostępnić gwarantowane środki na projekty w zakresie budowania potencjału. Takie środki finansowe powinny być udostępniane na podstawie uzgodnionego planu dotyczącego budowania potencjału, w którym przedstawione są niezbędne interwencje i środki finansowe.
(32)
Jakość powinna być nadrzędnym kryterium stosowanym przy ocenie projektów i w procedurze przyznawania finansowania w ramach programu LIFE. Elementy dystrybucyjne wprowadzone w celu odzwierciedlenia równowagi geograficznej mają charakter orientacyjny i nie powinny sugerować środków lub przydziałów dla poszczególnych państw członkowskich.
(33)
Unia jest stroną Konwencji Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ) o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus). W związku z tym należy wspierać pracę organizacji pozarządowych oraz sieci podmiotów niekomercyjnych, które realizują cel leżący w ogólnym interesie Unii, ponieważ skutecznie wspierają one cele konwencji z Aarhus poprzez przedstawianie obaw i poglądów obywateli Unii w procesie tworzenia polityki, jak również wspieranie jej realizacji i zwiększanie świadomości w zakresie problemów związanych ze środowiskiem i klimatem oraz rozwiązań politycznych. Właściwym jest, aby program LIFE wspierał szeroką grupę organizacji pozarządowych oraz sieci podmiotów niekomercyjnych, które realizują cel leżący w ogólnym interesie Unii, podejmujących głównie działania na rzecz środowiska lub klimatu, poprzez konkurencyjny i przejrzysty sposób przyznawania dotacji operacyjnych, aby pomóc im w bardziej efektywnych działaniach na rzecz polityki Unii oraz w celu promowania i wzmacniania realizacji i egzekwowania unijnych celów dotyczących środowiska i klimatu, jak również budowania i zwiększania ich potencjału, by stały się bardziej skutecznymi partnerami.
(34)
Aby pełnić swoją rolę w inicjowaniu rozwoju i realizacji polityki w zakresie środowiska i klimatu, Komisja powinna wykorzystywać zasoby z programu LIFE do wspierania uruchamiania, realizacji i włączania w główny nurt unijnej polityki i przepisów dotyczących środowiska i klimatu, w tym do nabywania towarów i usług. Zasoby finansowe przeznaczone na działania komunikacyjne na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny obejmować także komunikację wewnętrzną dotyczącą priorytetów polityki unijnej oraz sytuacji w zakresie wdrożenia i transpozycji wszystkich istotnych unijnych przepisów dotyczących środowiska i klimatu.
(35)
Istniejąca obecnie rozbieżność na rynku pomiędzy popytem na kredyty, kapitał własny i kapitał ryzyka a ich podażą prawdopodobnie utrzyma się, biorąc pod uwagę kryzys finansowy, a zatem właściwym jest zatem umożliwienie zastosowania instrumentów finansowych w celu wspierania projektów mających potencjał generowania przychodów w obszarach środowiska lub klimatu. Instrumenty finansowe wspierane przez program LIFE powinny być wykorzystywane w celu zaspokojenia konkretnych potrzeb rynku w sposób efektywny pod względem kosztów, zgodnie z celami programu, i nie powinny wypierać finansowania prywatnego. Powinna istnieć możliwość łączenia instrumentów finansowych z dotacjami finansowanymi z budżetu Unii, w tym także na podstawie niniejszego rozporządzenia.
(36)
Doświadczenia związane z poprzednimi programami LIFE podkreśliły potrzebę skupienia starań na określonych priorytetach polityki i obszarach działania w zakresie środowiska i klimatu. Te priorytety tematyczne nie powinny być wyczerpujące, tak aby umożliwić wnioskodawcom składanie wniosków w innych obszarach, jak również uwzględnienie nowych pomysłów w odpowiedzi na nowe wyzwania. Wieloletnie programy prac powinny być również elastyczne, aby pozwolić na realizację zadań i celów programu LIFE, jednocześnie zapewniając konieczną stabilność tematyki projektów realizujących priorytety tematyczne, tak aby umożliwić potencjalnym wnioskodawcom planowanie, przygotowanie i złożenie wniosków. Pierwszy wieloletni program prac powinien obowiązywać przez cztery lata, a następujący po nim drugi program prac -przez trzy lata. Obydwa programy prac powinny zawierać niewyczerpujący wykaz tematyki projektów realizujących priorytety tematyczne.
(37)
Doświadczenie zdobyte w trakcie realizacji poprzednich programów LIFE uwydatniło znaczenie krajowych punktów kontaktowych LIFE, które przyczyniły się do skutecznej realizacji programów w szczególności poprzez świadczenie pomocy wnioskodawcom i beneficjentom. W związku z tym system krajowych i regionalnych punktów kontaktowych LIFE powinien nadal działać i w miarę możliwości zostać wzmocniony, w szczególności w państwach członkowskich o niskim poziomie wykorzystania projektów, a współpraca między Komisją i krajowymi punktami kontaktowymi LIFE oraz między krajowymi i regionalnymi punktami kontaktowymi LIFE powinna zostać zacieśniona. Doświadczenie zdobyte w trakcie realizacji poprzednich programów LIFE uwydatniło także znaczenie zapewnienia skutecznego upowszechniania wyników projektów i działań związanych z tworzeniem sieci w celu zwiększenia efektu dźwigni i unijnej wartości dodanej programu LIFE, w szczególności poprzez organizację seminariów, warsztatów i podejmowanie innych działań mających na celu wymianę doświadczeń, wiedzy i dobrych praktyk w Unii. Komisja powinna zatem kontynuować i wzmacniać działania w zakresie ukierunkowanego rozpowszechniania, w tym działania szczególnie ukierunkowane na projekty zintegrowane, w szczególności w państwach członkowskich o niskim poziomie wykorzystania projektów, oraz w odniesieniu do konkretnych sektorów, a także ułatwiania współpracy i wymiany doświadczeń między beneficjentami programu LIFE i innymi podmiotami. Komisja powinna również, za pomocą odpowiednich mediów i technologii, nadal regularnie publikować wykaz projektów finansowanych za pośrednictwem programu LIFE wraz z krótkim opisem celów i osiągniętych wyników oraz zestawieniem przyznanych środków.
(38)
W celu uproszczenia programu LIFE i ograniczenia obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców i beneficjentów, należy w większym stopniu stosować stałe stawki i kwoty ryczałtowe, nie naruszając kwalifikowalności VAT i kosztów personelu stałego, zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012. Zgodnie z obecną praktyką suma wkładów organizacji publicznych (jako beneficjentów koordynujących lub współbeneficjentów) w projekt powinna przekroczyć o co najmniej 2 % sumę kosztów wynagrodzeń pracowników administracji krajowych oddelegowanych do projektu. Fundusze unijne nie powinny być wykorzystywane do dotowania budżetów krajowych, na przykład do pokrycia kosztów VAT. Jednak dostępne są jedynie ograniczone informacje dotyczące kwot z funduszy unijnych wykorzystanych do pokrycia kosztów VAT. Komisja powinna zatem, w ocenie śródokresowej oraz ex-post programu LIFE, dokonać przeglądu zwrotów VAT dla każdego państwa członkowskiego, o jakie wystąpili beneficjenci projektów w ramach programu LIFE na etapie płatności końcowej.
(39)
Maksymalne stawki współfinansowania powinny być ustanowione na takich poziomach, jakie są niezbędne do zachowania skutecznego poziomu wsparcia udzielonego z programu LIFE.
(40)
Program LIFE i jego podprogramy powinny podlegać regularnemu monitorowaniu i ocenie w oparciu o odpowiednie wskaźniki wyników, by umożliwić wprowadzenie odpowiednich zmian, w tym przeprowadzenie wszelkich koniecznych przeglądów priorytetów tematycznych. Przy dokładniejszym definiowaniu wskaźników wyników dla potrzeb oceny programów i projektów, Komisja powinna położyć nacisk na monitorowanie jakości w oparciu o wskaźniki wyników oraz oczekiwane wyniki i skutki. Komisja powinna również zaproponować metodę monitorowania długoterminowego powodzenia projektów, w szczególności w obszarze priorytetowym „Przyroda i różnorodność biologiczna”. Aby zapewnić potwierdzenie korzyści, które oba podprogramy mogą przynieść dla działania na rzecz klimatu i różnorodności biologicznej, a także dostarczyć informacji o poziomach wydatków, monitorowanie programu LIFE powinno uwzględniać wydatki dotyczące działań na rzecz klimatu i różnorodności biologicznej, jak zostało to określone w komunikacie zatytułowanym „Budżet z perspektywy »Europy 2020«”. Takie monitorowanie powinno opierać się o prostą metodologię, poprzez zaklasyfikowanie wydatku do jednej z trzech kategorii: wydatków związanych wyłącznie z klimatem/różnorodnością biologiczną (wliczanych w 100 %), wydatków związanych w znacznym stopniu z klimatem/różnorodnością biologiczną (wliczanych w 40 %) oraz wydatków niezwiązanych z klimatem/różnorodnością biologiczną (wliczanych w 0 %). Ta metodologia nie powinna wykluczać zastosowania w razie potrzeby bardziej dokładnych metodologii.
(41)
Ze względu na długotrwałe doświadczenie Komisji w zakresie zarządzania programem i projektami LIFE oraz ze względu na pozytywne doświadczenie beneficjentów programu LIFE związane z zewnętrznymi zespołami monitorującymi, za zarządzanie programem LIFE powinna nadal być odpowiedzialna Komisja. Wszelkie zmiany w strukturze zarządzania programem i projektami LIFE powinny zostać poddane szczegółowej analizie ex ante kosztów i korzyści, a szczególny nacisk należy położyć na zapewnienie odpowiedniej i wyczerpującej wiedzy fachowej, w szczególności w obszarze priorytetowym „Przyroda i różnorodność biologiczna”.
(42)
Należy chronić interesy finansowe Unii z zastosowaniem proporcjonalnych środków w całym cyklu wydatkowania, w tym prewencji, wykrywania i analizy nieprawidłowości, odzyskiwania środków straconych, nienależnie wypłaconych lub nieodpowiednio wykorzystanych oraz, w stosownych przypadkach, nakładania kar.
(43)
W celu zapewnienia możliwie najlepszej oceny wykorzystania środków Unii, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 TFUE w odniesieniu do określenia wskaźników wyników dotyczących priorytetów tematycznych podprogramu działań na rzecz środowiska oraz obszarów priorytetowych podprogramu działań na rzecz klimatu do zmiany priorytetów tematycznych określonych w załączniku III, oraz zwiększającej wartość procentową budżetu przeznaczoną na dotacje na działania w odniesieniu do projektów wspierających ochronę przyrody i różnorodność biologiczną. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(44)
W celu zapewnienia jednolitych warunków wykonania niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do przyjmowania wieloletnich programów prac, należy powierzyć Komisji uprawnienia wykonawcze. Uprawnienia te powinny być wykonywane zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 182/2011 (23).
(45)
Jeżeli komitet ds. programu działań na rzecz środowiska i klimatu LIFE nie wyda żadnej opinii w sprawie projektu aktu wykonawczego, Komisja zgodnie z art. 5 ust. 4 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 182/2011 nie przyjmuje projektu aktu wykonawczego. Stosowanie tej procedury powinno wynikać między innymi z konieczności dokonania oceny proporcjonalnego podziału środków między projektami zintegrowanymi, w szczególności maksymalnej kwoty, która może być przeznaczona na pojedynczy projekt zintegrowany.
(46)
Aby zagwarantować sprawne przejście pomiędzy środkami przyjętymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007 a programem LIFE, konieczne jest kontynuowanie monitorowania, kontroli i oceny jakościowej działań finansowanych na mocy tego rozporządzenia po jego wygaśnięciu.
(47)
Wartość dodana programu LIFE wynika ze specyficznych cech przyjętego w nim podejścia i jego ukierunkowania, które zapewnia wyjątkowe dopasowanie podejmowanych w jego ramach interwencji do potrzeb w zakresie środowiska i klimatu. Program LIFE może przyczynić się do skuteczniejszej realizacji polityki w dziedzinie środowiska niż państwa członkowskie działające indywidualnie, ze względu na lepsze łączenie zasobów i wiedzy fachowej. Zapewnia on również platformę rozwoju i wymiany najlepszych praktyk oraz dzielenia się wiedzą, działając jako katalizator w odniesieniu do wdrażania przepisów dotyczących środowiska i klimatu, jednocześnie przyspieszając te zmiany, a także budując potencjał, wspierając podmioty prywatne, w szczególności MŚP, w testowaniu technologii i rozwiązań na małą skalę, jak również umożliwiając państwom członkowskim i zainteresowanym stronom uczenie się od siebie nawzajem. Ponadto program LIFE tworzy synergie pomiędzy środkami unijnymi i krajowymi, przy jednoczesnym wykorzystaniu dodatkowych środków sektora prywatnego, zwiększając tym samym spójność interwencji Unii i wspierając bardziej ujednolicone wdrożenie dorobku prawnego.
(48)
Ponieważ cele niniejszego rozporządzenia, a w szczególności wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów w zakresie środowiska i klimatu, w tym włączanie celów dotyczących środowiska i klimatu do innych strategii politycznych i promocja lepszego zarządzania, nie mogą zostać osiągnięte w sposób wystarczający przez państwa członkowskie, natomiast ze względu na zakres i skutki niniejszego rozporządzenia, możliwe jest lepsze ich osiągniecie na poziomie unijnym, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności, określoną w tym artykule, niniejsze rozporządzenie nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tych celów.
(49)
Rozporządzenie (WE) nr 614/2007 powinno zatem zostać uchylone,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
TYTUŁ I
PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ ŚRODOWISKA I KLIMATU (LIFE)
Artykuł 1
Ustanowienie
Niniejszym ustanawia się program działań na rzecz środowiska i klimatu obejmujący okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. („program LIFE”).
Artykuł 2
Definicje
Do celów niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
a)
„projekty pilotażowe” oznaczają projekty, w których zastosowana zostaje technika lub metoda nigdzie wcześniej niestosowana lub nietestowana, zapewniająca potencjalne korzyści dla środowiska lub klimatu w porównaniu z istniejącymi najlepszymi praktykami, i która może zostać następnie zastosowana w podobnych sytuacjach na szerszą skalę;
b)
„projekty demonstracyjne” oznaczają projekty polegające na zastosowaniu w praktyce, testowaniu, ocenie i rozpowszechnianiu działań, metodyk lub podejść, które są nowe lub nieznane w określonym kontekście projektu, takim jak kontekst geograficzny, ekologiczny, społeczno-ekonomiczny, a które mogłyby być zastosowane w innym miejscu w podobnych okolicznościach;
c)
„projekty dotyczące najlepszych praktyk” oznaczają projekty, które stosują odpowiednie, efektywne pod względem kosztów i nowoczesne techniki, metody i podejścia, biorąc pod uwagę szczególny kontekst projektu;
d)
„projekty zintegrowane” oznaczają projekty wdrażające na dużą skalę terytorialną, w szczególności w wymiarze regionalnym, ponadregionalnym, krajowym lub międzynarodowym, strategie lub plany działania na rzecz środowiska i klimatu wymagane przez unijne przepisy prawne dotyczące środowiska lub klimatu, opracowane zgodnie z innymi aktami unijnymi lub opracowane przez organy państw członkowskich, przede wszystkim w obszarach dotyczących przyrody, w tym między innymi zarządzania siecią „Natura 2000”, wody, odpadów, powietrza, a także łagodzenia skutków zmiany klimatu i dostosowywania się do nich, przy jednoczesnym zapewnieniu zaangażowania zainteresowanych stron, a także promowania skoordynowanego wykorzystania, przynajmniej jednego innego odpowiedniego unijnego, krajowego lub prywatnego źródła finansowania;
e)
„projekty pomocy technicznej” oznaczają projekty, które poprzez dotacje na działania zapewniają wnioskodawcom wsparcie finansowe na potrzeby przygotowania projektów zintegrowanych, w szczególności w celu zapewnienia zgodności tych projektów z wymogami programu LIFE odnośnie do terminów oraz wymogów technicznych i finansowych, w koordynacji z funduszami, o których mowa w art. 8 ust. 3;
f)
„projekty służące budowaniu potencjału” oznaczają projekty, które poprzez dotacje na działania zapewniają wsparcie finansowe dla działań potrzebnych do budowania potencjału państw członkowskich, w tym krajowych lub regionalnych punktów kontaktowych LIFE, w celu umożliwienia państwom członkowskim bardziej skutecznego uczestnictwa w programie LIFE;
g)
„projekty przygotowawcze” oznaczają projekty w pierwszej kolejności wskazane przez Komisję we współpracy z państwami członkowskimi jako służące wspieraniu określonych potrzeb w zakresie rozwoju i realizacji unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska lub klimatu;
h)
„projekty informacyjne, dotyczące zwiększenia świadomości i rozpowszechniania informacji” oznaczają projekty mające na celu wspieranie komunikacji, rozpowszechniania informacji i zwiększania poziomu świadomości w zakresie podprogramów działań na rzecz środowiska i klimatu.
Artykuł 3
Cele ogólne i wskaźniki wyników
1. Program LIFE obejmuje w szczególności następujące cele ogólne:
a)
wspieranie przejścia w kierunku gospodarki efektywnie korzystającej z zasobów, niskoemisyjnej i odpornej na zmiany klimatu, ochrona i poprawa jakości środowiska oraz zatrzymywanie i odwrócenie procesu utraty różnorodności biologicznej, w tym wspieranie sieci „Natura 2000” i przeciwdziałanie degradacji ekosystemów;
b)
poprawa rozwoju, realizacji i egzekwowania unijnej polityki i przepisów prawnych dotyczących środowiska i klimatu, a także pełnienie roli katalizatora i działanie na rzecz integracji i włączania celów w zakresie środowiska i klimatu do głównego nurtu innych unijnych strategii politycznych, jak również do praktyki sektorów publicznego i prywatnego, w tym poprzez zwiększanie potencjału sektorów publicznego i prywatnego;
c)
wspieranie lepszego zarządzania w zakresie środowiska i klimatu na wszystkich poziomach, w tym większego zaangażowania społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i podmiotów lokalnych;
d)
wspieranie wdrożenia 7. Programu działań w zakresie środowiska.
Realizując te cele program LIFE przyczyni się do zrównoważonego rozwoju oraz realizacji celów i zadań strategii „Europa 2020”: Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu” (strategia „Europa 2020”) oraz odpowiednich strategii i planów unijnych w dziedzinie środowiska i klimatu.
2. Cele ogólne wymienione w ust. 1 będą realizowane poprzez następujące podprogramy:
a)
podprogram działań na rzecz środowiska;
b)
podprogram działań na rzecz klimatu.
3. Realizacja programu LIFE będzie oceniana w szczególności przy pomocy następujących wskaźników:
a)
w odniesieniu do celu ogólnego wymienionego w ust. 1 lit. a) - możliwa do zidentyfikowania poprawa w zakresie środowiska i klimatu. W odniesieniu do celu zatrzymywania i odwrócenia procesu utraty różnorodności biologicznej możliwa do zidentyfikowania poprawa w zakresie środowiska przyrodniczego będzie mierzona procentowym wskaźnikiem sieci „Natura 2000” odtworzonej lub objętej odpowiednim zarządzaniem, powierzchnią i rodzajem ekosystemów, których funkcje odtworzono oraz liczbą i rodzajem siedlisk i gatunków, względem których planuje się poprawę stanu ochrony;
b)
w odniesieniu do celów ogólnych związanych z rozwojem i realizacją wymienionych w ust. 1 lit. b) - liczba opracowanych lub podjętych interwencji, które zapewniają realizację planów, programów lub strategii zgodnie z unijną polityką i przepisami w zakresie środowiska i klimatu, a także liczba inicjatyw nadających się do powielenia lub przeniesienia;
c)
w odniesieniu do celów ogólnych związanych z integracją i włączaniem do głównego nurtu, o których mowa w ust. 1 lit. b) - liczba interwencji zapewniających synergie z innymi unijnymi programami finansowania lub włączanych w ich główny nurt, lub też włączonych do praktyki sektora publicznego lub prywatnego;
d)
w odniesieniu do celu ogólnego, o którym mowa w ust. 1 lit. c) - liczba interwencji zapewniających lepsze zarządzanie, rozpowszechnianie informacji i świadomość aspektów związanych ze środowiskiem i klimatem.
Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 29, w celu dokładniejszego zdefiniowania wskaźników wyników pod kątem ich zastosowania do obszarów priorytetowych i priorytetów tematycznych określonych odpowiednio w art. 9 i załączniku III w odniesieniu do podprogramu działań na rzecz środowiska i w art. 13 w odniesieniu do podprogramu działań na rzecz klimatu.
Artykuł 4
Budżet
1. Ustanawia się kopertę finansową na realizację programu LIFE na lata 2014-2020 w wysokości 3 456 655 000 EUR według cen aktualnych, co stanowi 0,318 % łącznej kwoty środków na zobowiązania, o której mowa w rozporządzeniu (UE) nr 1311/2013
Roczne środki zatwierdzane są przez Parlament Europejski i Radę w granicach wieloletnich ram finansowych.
2. Podział środków w ramach budżetu na poszczególne podprogramy przedstawiono poniżej:
a)
kwota 2 592 491 250 EUR z całkowitej koperty finansowej, o której mowa w ust. 1 jest przydzielona na podprogram działań na rzecz środowiska;
b)
kwota 864 163 750 EUR z całkowitej koperty finansowej, o której mowa w ust. 1 jest przydzielona na podprogram działań na rzecz klimatu.
Artykuł 5
Udział państw trzecich w programie LIFE
W programie LIFE mogą wziąć udział następujące kraje:
a)
kraje Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), które są stronami Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym (EOG);
b)
kraje kandydujące, potencjalne kraje kandydujące oraz kraje przystępujące do Unii;
c)
kraje objęte Europejską Polityką Sąsiedztwa;
d)
kraje, które stały się członkami Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 933/1999 (24).
Udział ten będzie się odbywał zgodnie z warunkami określonymi w stosownych umowach dwustronnych lub wielostronnych ustanawiających ogólne zasady udziału tych państw trzecich w programach unijnych.
Artykuł 6
Działania poza Unią lub w krajach i terytoriach zamorskich
1. Nie naruszając art. 5, program LIFE może finansować działania poza Unią oraz w krajach i terytoriach zamorskich (KTZ) zgodnie z decyzją 2001/822/WE (decyzja o stowarzyszeniu zamorskim), pod warunkiem, że działania te są potrzebne, aby osiągnąć unijne cele w zakresie środowiska i klimatu i zapewnić skuteczność interwencji realizowanych na terytoriach państw członkowskich, do których mają zastosowanie Traktaty.
2. Osoba prawna mająca siedzibę poza Unią może mieć możliwość wzięcia udziału w projektach, o których mowa w art. 18 pod warunkiem, że beneficjent koordynujący projekt ma siedzibę w Unii, a działanie, które ma być prowadzone poza Unią, spełnia wymogi określone w ust. 1 niniejszego artykułu.
Artykuł 7
Współpraca międzynarodowa
W trakcie realizacji programu LIFE możliwa będzie współpraca z właściwymi organizacjami międzynarodowymi i z ich instytucjami i organami, jeśli będzie to konieczne do osiągnięcia celów ogólnych określonych w art. 3.
Artykuł 8
Komplementarność
1. Komisja oraz państwa członkowskie zapewniają spójność wsparcia w ramach programu LIFE z polityką i priorytetami Unii oraz jego komplementarność z innymi instrumentami finansowymi Unii, zapewniając również wdrożenie środków upraszczających.
2. Działania finansowane w ramach programu LIFE są zgodne z prawem unijnym i krajowym, w tym z przepisami Unii dotyczącymi pomocy państwa. Państwa członkowskie mają obowiązek zgłoszenia Komisji w szczególności finansowania w ramach programu LIFE stanowiącego pomoc publiczna w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE i takie finansowanie nie może zostać przyznane bez zatwierdzenia przez Komisję zgodnie z art. 108 ust. 3 TFUE, chyba że jest zgodne z rozporządzeniem przyjętym na podstawie art. 2 ust. 1 oraz art. 8 rozporządzenia (WE) nr 994/98.
3. Zgodnie ze swoimi właściwymi obowiązkami Komisja i państwa członkowskie zapewniają koordynację pomiędzy programem LIFE a Europejskim Funduszem Rozwoju Regionalnego, Europejskim Funduszem Społecznym, Funduszem Spójności, Europejskim Funduszem Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także Europejskim Funduszem Morskim i Rybackim, tak aby utworzyć synergie, szczególnie w kontekście projektów zintegrowanych, i wspierać zastosowanie rozwiązań, metod i podejść opracowanych w ramach programu LIFE. Taka koordynacja odbywa się w ramach określonych w rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów oraz w oparciu o wspólne ramy strategiczne i mechanizmy określone w Umowach Partnerstwa zgodnie z wymogami tego rozporządzenia.
4. Komisja zapewnia również spójność i synergie, a także unikanie wzajemnego nakładania się na siebie programu LIFE i innych unijnych polityk i instrumentów finansowych, w szczególności programu Horyzont 2020 oraz polityk i instrumentów w ramach działań zewnętrznych Unii.
TYTUŁ II
PODPROGRAMY
ROZDZIAŁ 1
Podprogram działań na rzecz środowiska
Artykuł 9
Obszary priorytetowe podprogramu działań na rzecz środowiska
1. Podprogram działań na rzecz środowiska obejmuje trzy obszary priorytetowe:
a)
ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami;
b)
przyroda i różnorodność biologiczna;
c)
zarządzanie i informacja w zakresie środowiska.
2. Obszary priorytetowe, o których mowa w ust. 1 obejmują priorytety tematyczne określone w załączniku III.
Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych, w stosownych przypadkach, zgodnie z art. 29, w odniesieniu do uzupełniania, usuwania lub zmiany priorytetów tematycznych określonych w załączniku III w oparciu o następujące kryteria:
a)
priorytety określone w 7. Programie działań w zakresie środowiska;
b)
cele szczegółowe określone dla każdego obszaru priorytetowego, o którym mowa w art. 10, 11 i 12;
c)
doświadczenie zdobyte przy wdrażaniu wieloletniego programu prac, o którym mowa w art. 24;
d)
doświadczenie zdobyte przy wdrażaniu projektów zintegrowanych;
e)
priorytety wynikające z nowego ustawodawstwa Unii dotyczącego środowiska przyjętego po 23 grudnia 2013 r.; lub
f)
doświadczenie zdobyte przy wdrażaniu istniejących przepisów i polityk Unii w zakresie środowiska.
Komisja dokonuje przeglądu oraz, w razie potrzeby, zmienia priorytety tematyczne określone w załączniku III najpóźniej przy okazji śródokresowego przeglądu programu LIFE, o którym mowa w art. 27 ust. 2 lit. a).
3. Co najmniej 55 % środków z budżetu przydzielonych na projekty wspierane poprzez dotacje na działania w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska programu LIFE przeznaczone jest na projekty wspierające ochronę przyrody i różnorodność biologiczną.
4. Komisja jest uprawniona do przyjęcia aktów delegowanych zgodnie z art. 29 w celu zwiększenia o maksymalnie 10 % wartości procentowej, o której mowa w ust. 2 niniejszego artykułu, pod warunkiem że łączna kwota środków stanowiących przedmiot wniosków dotyczących obszaru priorytetowego „Przyroda i różnorodność biologiczna” złożonych w okresie dwóch kolejnych lat i spełniających podstawowe wymogi jakościowe, przekracza o ponad 20 % odnośną kwotę obliczoną na okres dwóch lat poprzedzających ten okres.
Artykuł 10
Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami”
Szczegółowe cele podprogramu działań na rzecz środowiska w obszarze priorytetowym „Ochrona środowiska i efektywne gospodarowanie zasobami” obejmują w szczególności:
a)
rozwój, testowanie i prezentację podejść związanych z polityką lub zarządzaniem, najlepszych praktyk i rozwiązań, w tym opracowywanie i prezentację innowacyjnych technologii, pozwalających na sprostanie wyzwaniom w zakresie środowiska, odpowiednich do powielenia, naśladowania lub włączenia do głównego nurtu, w tym dotyczących powiązania pomiędzy środowiskiem a zdrowiem, a także wspierających politykę i przepisy prawne dotyczące efektywnego gospodarowania zasobami, w tym „Plan działania na rzecz zasobooszczędnej Europy”;
b)
wspieranie zastosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji planów i programów zgodnie z unijną polityką i przepisami prawnymi w zakresie środowiska, głównie w dziedzinie wody, odpadów i powietrza;
c)
ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, wdrażania, oceny, monitorowania i opiniowania unijnej polityki i przepisów prawnych w zakresie środowiska, a także dla celów oceny i monitorowania czynników, presji i reakcji wpływających na środowisko w Unii i poza nią.
Artykuł 11
Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Przyroda i różnorodność biologiczna”
Szczegółowe cele podprogramu działań na rzecz środowiska w obszarze priorytetowym „Przyroda i różnorodność biologiczna” obejmują w szczególności:
a)
wspieranie opracowywania i wdrażania unijnej polityki i przepisów w dziedzinie przyrody i różnorodności biologicznej, w tym unijnej Strategii na rzecz różnorodności biologicznej do 2020 r., dyrektyw 92/43/EWG i 2009/147/WE, w szczególności przez zastosowanie, rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań;
b)
wspieranie dalszego rozwoju wdrażania i zarządzania siecią „Natura 2000” ustanowioną na mocy art. 3 dyrektywy 92/43/EWG, w szczególności stosowania, rozwoju, testowania i prezentacji zintegrowanych podejść do realizacji priorytetowych ram działań opracowanych na podstawie art. 8 tej dyrektywy;
c)
ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, wdrażania, oceny, monitorowania i opiniowania unijnej polityki i przepisów w zakresie przyrody i różnorodności biologicznej, a także dla celów oceny i monitorowania czynników, presji i reakcji wpływających na przyrodę i różnorodność biologiczną w Unii i poza nią.
Artykuł 12
Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Zarządzanie i informowanie w zakresie środowiska”
Szczegółowe cele podprogramu działań na rzecz środowiska w obszarze priorytetowym „Zarządzanie i informowanie w zakresie środowiska” obejmują w szczególności:
a)
wspieranie zwiększania poziomu świadomości dotyczącego zagadnień środowiska, w tym pozyskiwania wsparcia społeczeństwa i zainteresowanych podmiotów dla tworzenia unijnej polityki w dziedzinie środowiska, a także promocję wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju i nowych modeli zrównoważonej konsumpcji;
b)
wspieranie komunikacji, zarządzania i rozpowszechniania informacji w dziedzinie środowiska oraz ułatwianie dzielenia się wiedzą o udanych rozwiązaniach i praktykach dotyczących środowiska, w tym przez rozwój platform współpracy pomiędzy zainteresowanymi stronami i szkolenia;
c)
działanie na rzecz i wspieranie bardziej efektywnego przestrzegania i egzekwowania unijnych przepisów dotyczących środowiska, w szczególności przez promocję rozwoju i rozpowszechnianie najlepszych praktyk i podejść do zagadnień polityk środowiskowych;
d)
działanie na rzecz lepszego zarządzania środowiskiem poprzez zwiększanie zaangażowania zainteresowanych podmiotów, w tym organizacji pozarządowych, w konsultacje dotyczące polityki i jej realizację.
ROZDZIAŁ 2
Podprogram działań na rzecz klimatu
Artykuł 13
Priorytetowe obszary podprogramu działań na rzecz klimatu
Podprogram działań na rzecz klimatu obejmuje trzy obszary priorytetowe:
a)
łagodzenie skutków zmiany klimatu;
b)
dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu;
c)
zarządzanie i informacja w zakresie klimatu.
Artykuł 14
Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Łagodzenie skutków zmiany klimatu”
W celu wspierania redukcji emisji gazów cieplarnianych obszar priorytetowy „Łagodzenie skutków zmiany klimatu” obejmuje przede wszystkim następujące cele szczegółowe:
a)
wspieranie wdrażania i rozwoju unijnej polityki i przepisów w dziedzinie łagodzenia skutków zmiany klimatu, w tym włączanie tego tematu do głównego nurtu w różnych obszarach polityk, w szczególności przez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście łagodzenia skutków zmiany klimatu;
b)
ulepszanie bazy wiedzy dla celów rozwoju, oceny, monitorowania, opiniowania i wdrażania skutecznych działań i środków związanych z łagodzeniem skutków zmiany klimatu, a także zwiększanie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce;
c)
ułatwianie rozwoju i zastosowania zintegrowanych podejść, takich jak strategie i plany działań mające na celu łagodzenie skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym;
d)
wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących łagodzeniu skutków zmiany klimatu, odpowiednich do powielenia, naśladowania lub włączenia do głównego nurtu.
Artykuł 15
Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu”
W celu wspierania starań prowadzących do zwiększonej odporności na zmiany klimatu, obszar priorytetowy „Dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu” obejmuje w szczególności następujące cele szczegółowe:
a)
wspieranie rozwoju i wdrażania unijnej polityki w dziedzinie dostosowywania się do skutków zmiany klimatu, w tym włączanie tego tematu do głównego nurtu w różnych obszarach polityki, w szczególności poprzez rozwój, testowanie i prezentację podejść, najlepszych praktyk i rozwiązań związanych z polityką lub zarządzaniem w kontekście dostosowywania się do skutków zmiany klimatu, włączając, w stosownych przypadkach, podejścia ekosystemowe;
b)
ulepszanie bazy wiedzy służącej rozwojowi, ocenie, monitorowaniu, opiniowaniu i realizacji skutecznych działań i środków związanych z dostosowywaniem się do skutków zmiany klimatu, nadając w stosownych przypadkach priorytetowy charakter podejściu ekosystemowemu, a także zwiększanie potencjału zastosowania tej wiedzy w praktyce;
c)
ułatwianie rozwoju i stosowania podejść zintegrowanych, takich jak strategie i plany działania mające na celu dostosowywanie się do skutków zmiany klimatu na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym, nadając w stosownych przypadkach priorytetowy charakter podejściu ekosystemowemu;
d)
wspieranie rozwoju i prezentacji innowacyjnych technologii, systemów, metod i instrumentów służących dostosowywaniu się do skutków zmiany klimatu, nadających się do powielenia, naśladowania lub włączenia do głównego nurtu.
Artykuł 16
Szczegółowe cele obszaru priorytetowego „Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu”
Szczegółowe cele w obszarze priorytetowym „Zarządzanie i informacja w zakresie klimatu” obejmują w szczególności:
a)
działania na rzecz zwiększania poziomu świadomości zagadnień dotyczących klimatu, w tym pozyskiwanie wsparcia społeczeństwa i zainteresowanych podmiotów dla tworzenia unijnej polityki w dziedzinie klimatu, a także promowanie wiedzy na temat zrównoważonego rozwoju;
b)
wspieranie komunikacji, zarządzania i rozpowszechniania informacji w dziedzinie klimatu oraz ułatwianie dzielenia się wiedzą o udanych rozwiązaniach i praktykach dotyczących klimatu, w tym poprzez rozwój platform współpracy pomiędzy zainteresowanymi stronami i szkolenia;
c)
działania na rzecz i wspieranie bardziej efektywnego przestrzegania i egzekwowania unijnych przepisów dotyczących klimatu, w szczególności poprzez promowanie opracowywania i rozpowszechniania najlepszych praktyk i podejść do zagadnień politycznych;
d)
działania na rzecz lepszego zarządzania klimatem przez zwiększanie zaangażowania zainteresowanych podmiotów, w tym organizacji pozarządowych, w konsultacje polityki i jej wdrażanie.
TYTUŁ III
JEDNOLITE PRZEPISY WYKONAWCZE
ROZDZIAŁ 1
Finansowanie
Artykuł 17
Rodzaje finansowania
1. Finansowanie unijne może przyjmować następujące formy prawne:
a)
dotacje;
b)
zamówienia publiczne;
c)
wsparcie instrumentów finansowych zgodnie z przepisami dotyczącymi instrumentów finansowych zawartymi w rozporządzeniu (UE, Euratom) nr 966/2012, w szczególności z jego art. 139 i 140, oraz z operacyjnymi wymogami określonymi w szczegółowych aktach prawa unijnego;
d)
jakiekolwiek inne wsparcie potrzebne do osiągnięcia celów ogólnych wymienionych w art. 3.
2. Komisja wdraża niniejsze rozporządzenie zgodnie z rozporządzeniem (UE, Euratom) nr 966/2012.
3. Finansowanie w ramach niniejszego rozporządzenia, stanowiące pomoc publiczna w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, realizowane jest w sposób zgodny z właściwymi zasadami UE dotyczącymi pomocy publicznej.
4. Co najmniej 81 % środków budżetowych programu LIFE przeznacza się na projekty wspierane za pośrednictwem dotacji na działania, lub w stosownych przypadkach na instrumenty finansowe, o których mowa w ust. 1 lit. c).
Komisja może włączyć te instrumenty finansowe do wieloletniego programu prac, o którym mowa w art. 24, pod warunkiem przeprowadzania oceny ex ante określonej w art. 140 ust. 2 lit. f) rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
5. Nie więcej niż 30 % środków budżetowych przeznaczonych na dotacje na działania zgodnie z ust. 4 można przeznaczyć na projekty zintegrowane. Ten maksymalny udział procentowy należy poddać ponownej ocenie w ramach oceny śródokresowej programu LIFE, o której mowa w art. 27 ust. 2 lit. a), i w stosownym przypadku sporządzić towarzyszący tej ocenie wniosek ustawodawczy.
Artykuł 18
Projekty
Dotacje na działania mogą finansować następujące projekty:
a)
projekty pilotażowe;
b)
projekty demonstracyjne;
c)
projekty dotyczące najlepszych praktyk;
d)
projekty zintegrowane;
e)
projekty pomocy technicznej;
f)
projekty na rzecz budowania potencjału;
g)
projekty przygotowawcze;
h)
projekty informacyjne, dotyczące zwiększenia świadomości i rozpowszechniania informacji;
i)
jakiekolwiek inne projekty wymagane do osiągnięcia celów ogólnych określonych w art. 3.
Artykuł 19
Kryteria kwalifikowalności oraz przyznania finansowania i wybór projektów
1. Warunkiem przyznania finansowania projektom, o których mowa w art. 18, jest ich zgodność z kryteriami kwalifikowalności wynikającymi z definicji przyjętych w art. 2 oraz spełnienie następujących kryteriów przyznania finansowania:
a)
projekty leżą w interesie Unii poprzez zapewnienie znaczącego wkładu w realizację jednego z celów ogólnych programu LIFE określonych w art. 3, celów szczegółowych obszarów priorytetowych wymienionych w art. 9, priorytetów tematycznych określonych w załączniku III lub celów szczegółowych obszarów priorytetowych wymienionych w art. 13;
b)
projekty zapewniają podejście efektywne pod względem kosztów oraz są spójne pod względem technicznym i finansowym; oraz
c)
projekty są rzetelne z punktu widzenia proponowanej realizacji.
2. Przyznanie projektów wymaga spełnienia przez nie minimalnych wymogów jakości zgodnie z odnośnymi przepisami rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012.
3. Projekty finansowane z programu LIFE w ramach jednego obszaru priorytetowego powinny być realizowane tak, aby nie utrudniać osiągania celów dotyczących środowiska lub klimatu w ramach innego obszaru priorytetowego oraz, jeżeli to możliwe, wspierają synergię pomiędzy różnymi celami, a także zastosowanie zielonych zamówień publicznych.
4. W okresie programowania LIFE, o którym mowa w art. 1, Komisja zapewnia równowagę geograficzną projektów zintegrowanych poprzez orientacyjne przyznanie co najmniej trzech projektów zintegrowanych każdemu państwu członkowskiemu, w tym co najmniej jednego projektu zintegrowanego w ramach podprogramu dotyczącego działań na rzecz środowiska oraz co najmniej jednego projektu zintegrowanego w ramach podprogramu działań na rzecz klimatu.
Projekty zintegrowane są wybierane z uwzględnieniem osiągnięcia celów określonych zgodnie z art. 24 ust. 2 lit. c) dla każdego z obszarów, o których mowa w art. 2 lit. d).
Aby ocenić zgodność z przepisami dotyczącymi uruchamiania unijnych, krajowych lub prywatnych źródeł finansowania, o których mowa w art. 2 lit. d), wnioskom dotyczącym projektów zintegrowanych powinien towarzyszyć:
a)
w pierwszym etapie składania wniosków: plan finansowy; oraz
b)
w drugim etapie składania wniosków: co najmniej jeden list intencyjny wskazujący zakres, w jakim uruchomione zostaną inne odnośne unijne, krajowe lub prywatne źródła finansowania, wyszczególniając takie źródła.
5. W okresie pierwszego wieloletniego programu prac Komisja zapewnia równowagę geograficzną projektów innych niż projekty zintegrowane przedstawione w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska, poprzez proporcjonalny rozdział środków pomiędzy wszystkie państwa członkowskie, zgodnie z orientacyjnymi alokacjami krajowymi ustanowionymi według kryteriów określonych w załączniku I. W przypadku gdy orientacyjne alokacje krajowe nie mają zastosowania, wyboru projektów dokonuje się wyłącznie na podstawie jakości.
6. Jeżeli suma współfinansowania niezbędna do sfinansowania projektów innych niż projekty zintegrowane złożonych przez dane państwo członkowskie i figurujących w zestawieniu przygotowanym przez Komisję na koniec procedury wyboru jest mniejsza niż indykatywna alokacja dla tego państwa członkowskiego, Komisja wykorzystuje saldo tej indykatywnej alokacji krajowego do współfinansowania tych projektów złożonych przez inne państwa członkowskie, wyłączając projekty w krajach i terytoriach zamorskich, które w największym stopniu przyczyniają się do osiągnięcia celów ogólnych określonych w art. 3, z zastrzeżeniem spełnienia warunków określonych w ust. 1 i 2.
Przedstawiając wykaz projektów, które mają być współfinansowane, Komisja informuje komitet ds. programu działań LIFE na rzecz środowiska i klimatu, w jaki sposób wzięła pod uwagę kryteria przydziału środków określone zgodnie z ust. 4 i 5.
7. Komisja zwraca szczególną uwagę na projekty ponadnarodowe, w przypadku których współpraca ponadnarodowa ma zasadnicze znaczenie dla zagwarantowania ochrony środowiska i osiągnięcia celów w zakresie klimatu, oraz dąży do tego, by co najmniej 15 % zasobów budżetowych na projekty było przeznaczanych na projekty ponadnarodowe. Komisja rozważa przyznanie finansowania projektom ponadnarodowym nawet w przypadkach gdy saldo indykatywnej krajowej alokacji jednego lub kilku państw członkowskich uczestniczących w tych projektach ponadnarodowych zostało przekroczone.
8. W pierwszym wieloletnim programie prac państwo członkowskie kwalifikuje się do finansowania jednego projektu budowania potencjału do kwoty 1 000 000 EUR pod warunkiem że spełnia ono jedno z następujących kryteriów:
a)
średni poziom absorpcji przez dane państwo członkowskie indykatywnej krajowej alokacji na lata 2010, 2011 i 2012, zgodnie z art. 6 rozporządzenia (WE) nr 614/2007, jest niższy niż 70 %;
b)
PKB państwa członkowskiego na mieszkańca w 2012 r. wynosił poniżej 90 % średniej w Unii; lub
c)
państwo członkowskie przystąpiło do Unii po dniu 1 stycznia 2013 r.
W drugim wieloletnim programie prac państwo członkowskie kwalifikuje się do finansowania jednego projektu budowania potencjału do kwoty 750 000 EUR pod warunkiem że spełnia ono następujące kryteria:
a)
średni poziom absorpcji przez dane państwo członkowskie indykatywnej alokacji krajowej alokacji, o której mowa w ust. 5, w latach 2014, 2015 i 2016, jest niższy niż 70 %; oraz
b)
średni poziom absorpcji przez dane państwo członkowskie indykatywnej alokacji krajowej alokacji w latach 2014, 2015 i 2016 wzrósł w porównaniu ze średnim poziomem absorpcji w latach 2010, 2011 i 2012.
Aby kwalifikować się do finansowania projektów na rzecz budowania potencjału, państwo członkowskie zobowiązuje się do utrzymania zasobów przeznaczonych na program LIFE, w tym między innymi poziomów zatrudnienia, na poziomie nie niższym niż poziom z 2012 r., przez okres danego wieloletniego programu prac. Zobowiązanie to musi być zawarte w planie budowania potencjału, o którym mowa w ust. 9.
W drodze wyjątku od przepisów akapitów pierwszego i drugiego dotyczących kwalifikowalności i przez cały okres trwania programu LIFE państwo członkowskie nie kwalifikuje się do finansowania projektów na rzecz budowania potencjału jeżeli jego PKB na mieszkańca w 2012 r. przekroczył 105 % średniej w Unii. Finansowanie projektów na rzecz budowania potencjału jest ograniczone do jednego projektu na państwo członkowskie w danym wieloletnim programie prac.
9. Komisja ustanawia sprawną procedurę przyznawania finansowania na wszystkie projekty na rzecz budowania potencjału. Wnioski dotyczące takich projektów na rzecz budowania potencjału można składać od dnia 23 grudnia 2013 r.. Wnioski muszą się opierać na planie budowania potencjału uzgodnionym przez państwo członkowskie i Komisję, wyszczególniającym działania na rzecz rozwoju potencjału państwa członkowskiego, jakie mają być sfinansowane z programu LIFE, tak aby państwo to mogło pomyślnie składać wnioski o finansowanie projektów w ramach podprogramów działań na rzecz środowiska i klimatu. Takie interwencje mogą obejmować między innymi:
a)
nabór nowego personelu i szkolenie dla krajowych i regionalnych punktów kontaktowych LIFE;
b)
ułatwianie wymiany doświadczeń i najlepszych praktyk oraz wspieranie upowszechniania i wykorzystywania wyników projektów w ramach programu LIFE;
c)
podejścia „szkolenie szkoleniowców”;
d)
programy wymiany i oddelegowania między władzami publicznymi w państwach członkowskich, w szczególności działalność w zakresie wymiany najlepszych praktyk o podejść.
Interwencje objęte planem budowania potencjału mogą obejmować zakontraktowanie ekspertów w celu uzupełnienia doraźnych luk technicznych i procesowych w zakresie potencjału, lecz nie mogą obejmować współpracy z ekspertami, których głównym zadaniem jest sporządzanie wniosków o dofinansowanie w ramach corocznych zaproszeń do składania wniosków.
Plan budowania potencjału powinien również określać szacunkowe koszty takich działań.
Artykuł 20
Poziomy współfinansowania i kwalifikowalność kosztów projektów
1. Maksymalny poziom współfinansowania dla projektów, o których mowa w art. 18, wynosi:
a)
w okresie pierwszego wieloletniego programu prac: do 60 % kwalifikowalnych kosztów dla wszystkich projektów innych niż projekty wymienione w lit. c), finansowanych zarówno w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska, jak i podprogramu działań na rzecz klimatu;
b)
w okresie drugiego wieloletniego programu prac: do 55 % kwalifikowalnych kosztów dla wszystkich projektów innych niż projekty wymienione w lit. c), finansowanych zarówno w ramach podprogramu działań na rzecz środowiska, jak i podprogramu działań na rzecz klimatu;
c)
przez cały okres obowiązywania programu LIFE:
(i)
do 60 % kwalifikowalnych kosztów dla projektów, o których mowa w art. 18 lit. d), e) i g);
(ii)
z zastrzeżeniem pkt (iii), do 60 % kwalifikowalnych kosztów dla projektów finansowanych w ramach obszaru priorytetowego „Przyroda i różnorodność biologiczna” w podprogramie działań na rzecz środowiska;
(iii)
do 75 % kwalifikowalnych kosztów dla projektów finansowanych w ramach obszaru priorytetowego „Przyroda i różnorodność biologiczna” w podprogramie działań na rzecz środowiska dotyczących priorytetowych siedlisk lub gatunków w celu wdrożenia dyrektywy 92/43/EWG lub gatunków ptaków uznanych za priorytetowe w zakresie finansowania przez Komitet ds. Dostosowania do Postępu Naukowo-Technicznego utworzony zgodnie z art. 16 dyrektywy 2009/147/WE, jeżeli jest to niezbędne do osiągnięcia celu ochrony;
(iv)
do 100 % kwalifikowalnych kosztów dla projektów, o których mowa w art. 18 lit. f).
2. Warunki kwalifikowalności kosztów określa art. 126 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012. Koszty takie muszą obejmować VAT i koszty pracownicze.
W ocenie śródokresowej i ocenie ex post programu LIFE Komisja dokona przeglądu zwrotów VAT dla każdego państwa członkowskiego, o jakie wystąpili beneficjenci programu LIFE na etapie płatności końcowej.
3. Koszty dotyczące nabycia gruntów uznaje się za kwalifikujące się do finansowania unijnego dla projektów wymienionych w art. 18 pod warunkiem, że:
a)
nabycie przyczyni się do poprawy, zachowania i odtworzenia integralności sieci „Natura 2000” ustanowionej na mocy art. 3 dyrektywy 92/43/EWG, między innymi dzięki poprawie łączności przez tworzenie korytarzy, przejść lub innych elementów zielonej infrastruktury;
b)
nabycie gruntów jest jedynym lub najbardziej efektywnym pod względem kosztów sposobem osiągnięcia pożądanego rezultatu w zakresie ochrony przyrody;
c)
nabywany grunt jest długookresowo przeznaczony na wykorzystanie w sposób zgodny z celami określonymi w art. 11, 14 lub 15; a także
d)
dane państwo członkowskie, w drodze przeniesienia lub w inny sposób, zapewnia długookresowe wyłączne przeznaczenie takich gruntów na cele związane z ochroną przyrody.
Artykuł 21
Dotacje operacyjne
1. Dotacje operacyjne wspierają niektóre wydatki operacyjne i administracyjne ponoszone przez podmioty niekomercyjne realizujące cel leżący w ogólnym interesie unijnym, prowadzące działalność przede wszystkim w dziedzinie działań na rzecz środowiska lub klimatu, a także zaangażowane w rozwój, realizację i egzekwowanie unijnej polityki i przepisów prawnych.
2. Maksymalny poziom unijnego współfinansowania dla dotacji operacyjnych wymienionych w ust. 1 wynosi 70 % kwalifikowanych kosztów.
Artykuł 22
Inne rodzaje działań
Program LIFE może finansować działania realizowane przez Komisję w celu wsparcia opracowywania, realizacji i włączania do głównego nurtu unijnych strategii politycznych i przepisów dotyczących środowiska i klimatu, aby umożliwić osiągnięcie ogólnych celów wymienionych w art. 3. Takie działania mogą obejmować:
a)
informację i komunikację, w tym kampanie zwiększające poziom świadomości. Zasoby finansowe przeznaczone na działania komunikacyjne na podstawie niniejszego rozporządzenia powinny także obejmować komunikację wewnętrzną dotyczącą priorytetów polityki Unii, a także stanu wdrożenia i transpozycji wszystkich istotnych unijnych przepisów dotyczących środowiska i klimatu.
b)
badania, ankiety, modelowanie i opracowywanie scenariuszy;
c)
przygotowanie, realizację, monitorowanie, kontrolę i ocenę projektów, polityk, programów i przepisów prawnych;
d)
warsztaty, konferencje i spotkania;
e)
sieci kontaktów oraz platformy poświęcone najlepszym praktykom;
f)
wszelkie inne działania konieczne do osiągnięcia celów ogólnych, o których mowa w art. 3.
Artykuł 23
Beneficjenci
Program LIFE może finansować podmioty publiczne i prywatne.
Aby zapewnić widoczność programu LIFE, beneficjenci publikują informacje na temat programu realizowanego w ramach LIFE oraz wyniki swoich projektów podając każdorazowo informację o otrzymanym wsparciu unijnym. Logo programu LIFE, przedstawione w załączniku II, należy wykorzystywać we wszystkich działaniach komunikacyjnych i umieszczać na tablicach informacyjnych w strategicznych miejscach widocznych dla wszystkich. Wszelkie dobra trwałe nabyte w ramach programu LIFE muszą być opatrzone logo programu LIFE, z wyjątkiem przypadków wymienionych przez Komisję.
ROZDZIAŁ 2
Przepisy wykonawcze
Artykuł 24
Wieloletnie programy prac
1. Komisja przyjmuje wieloletnie programy prac dla programu LIFE w drodze aktów wykonawczych. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 30 ust. 2.
Czas trwania pierwszego wieloletniego programu prac wynosi cztery lata, a czas trwania drugiego wieloletniego programu prac wynosi trzy lata.
2. Każdy wieloletni program prac określa w zależności od ogólnych celów wymienionych w art. 3:
a)
podział środków pomiędzy obszary priorytetowe i pomiędzy poszczególne rodzaje finansowania w ramach każdego podprogramu zgodnie z art. 9 ust. 3 i art. 17 ust. 4 i 5. Nie można dokonywać dalszych wstępnych przydziałów na dotacje na działania w ramach projektów między poszczególnymi obszarami priorytetowymi lub w ramach danego obszaru, z wyjątkiem projektów dotyczących pomocy technicznej oraz projektów na rzecz budowania potencjału;
b)
tematykę projektów służących wdrożeniu priorytetów tematycznych określonych w załączniku III dla projektów, które mają być finansowane w okresie objętym wieloletnim programem prac;
c)
wyniki jakościowe i ilościowe, wskaźniki i cele dla każdego obszaru priorytetowego i rodzaju projektów na okres objęty wieloletnim programem prac zgodnie ze wskaźnikami wyników wymienionymi w art. 3 ust. 3 oraz ze szczegółowymi celami określonymi dla każdego obszaru priorytetowego w art. 10, 11, 12, 14, 15 i 16;
d)
techniczną metodologię procedury wyboru projektów oraz kryteria wyboru i przyznawania dotacji zgodnie z art. 2 i 19 niniejszego rozporządzenia i z odnośnymi przepisami rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012;
e)
orientacyjne terminy publikowania zaproszeń do składania wniosków na okres objęty wieloletnim programem prac.
3. W ramach wieloletnich programów prac Komisja publikuje coroczne zaproszenia do składania wniosków dotyczących obszarów priorytetowych wymienionych w art. 9 ust. 1 i art. 13. Komisja zapewnia, aby niewykorzystane środki w ramach danego zaproszenia do składania wniosków zostały rozdzielone między różne rodzaje projektów, o których mowa w art. 18.
4. Komisja dokonuje, w drodze aktu wykonawczego, przeglądu wieloletniego programu prac najpóźniej przy sporządzaniu śródokresowej oceny programu LIFE. Ten akt wykonawczy przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 30 ust. 2.
Artykuł 25
Metody wykonywania
Komisja realizuje działania na rzecz osiągnięcia ogólnych celów wymienionych wart. 3 niniejszego rozporządzenia zgodnie z metodami wykonywania budżetu określonymi w art. 58 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012, w szczególności bezpośredniego lub pośredniego zarządzania przez Komisję w sposób scentralizowany lub zarządzania wspólnie z organizacjami międzynarodowymi.
Artykuł 26
Pomoc administracyjna i techniczna
Ze środków finansowych przyznanych na realizację programu LIFE można również pokrywać konieczne wydatki związane z działaniami przygotowawczymi, monitorowaniem, kontrolą, audytami, komunikacją i oceną, które są bezpośrednio wymagane do zarządzania programem LIFE i osiągnięcia jego ogólnych celów określonych w art. 3.
Regularnie i we współpracy z krajowymi punktami kontaktowymi LIFE Komisja organizuje seminaria i warsztaty, publikuje wykazy projektów finansowanych w ramach programu LIFE lub podejmuje inne działania służące ułatwianiu wymiany doświadczeń, wiedzy i najlepszych praktyk w zakresie wszystkich projektów, a także powielaniu i przekazywaniu wyników projektów w całej Unii. W tym celu Komisja podejmuje działania na rzecz upowszechniania wyników projektów wśród beneficjentów programu LIFE i innych podmiotów, ze szczególnym uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, państw członkowskich o niskim poziomie wykorzystania środków LIFE, oraz ułatwia komunikację i współpracę między beneficjentami zakończonych lub realizowanych projektów a beneficjentami nowych projektów, wnioskodawcami lub zainteresowanymi podmiotami w tej samej dziedzinie.
Komisja organizuje również specjalne seminaria, warsztaty lub, w stosownych przypadkach, inne rodzaje działań co najmniej raz na dwa lata, aby ułatwić wymianę doświadczeń, wiedzy i najlepszych praktyk w zakresie opracowania, przygotowania i realizacji projektów zintegrowanych, a także w zakresie skuteczności pomocy udzielonej w ramach projektów dotyczących pomocy technicznej. W działania te są zaangażowane krajowe lub regionalne organy administracji zarządzające innymi środkami Unii oraz inne właściwe zainteresowane podmioty.
Artykuł 27
Monitorowanie i ocena
1. Komisja regularnie monitoruje i składa sprawozdania na temat realizacji programu LIFE i jego podprogramów, w tym kwoty wydatków dotyczących klimatu i wydatków dotyczących różnorodności biologicznej. Komisja dokonuje również oceny synergii pomiędzy programem LIFE i innymi uzupełniającymi unijnymi programami, a w szczególności pomiędzy podprogramami programu LIFE. Komisja oblicza indykatywne alokacje krajowe, zgodnie z kryteriami określonymi w załączniku I, na okres drugiego wieloletniego programu prac wyłącznie dla celów analizy porównawczej wyników państw członkowskich.
2. Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu, Radzie, Europejskiemu Komitetowi Ekonomiczno-Społecznemu i Komitetowi Regionów następujące sprawozdania:
a)
nie później niż dnia 30 czerwca 2017 r. - sprawozdanie z zewnętrznej i niezależnej oceny śródokresowej programu LIFE (i jego podprogramów), w tym aspektów jakościowych i ilościowych jego wdrożenia, kwoty wydatków dotyczących klimatu i wydatków dotyczących różnorodności biologicznej, zakresu, w jakim osiągnięto synergie pomiędzy celami, jak również uzupełniania się z innymi właściwymi programami unijnymi, osiągnięcia celów wszystkich środków (jeśli to możliwe, na poziomie wyników i wpływów), skuteczności wykorzystania zasobów i unijnej wartości dodanej programu, pod kątem decyzji o odnowieniu, zmianie lub wstrzymaniu środków. To sprawozdanie z oceny śródokresowej obejmuje również ilościową i jakościową analizę wkładu programu LIFE w zachowanie stanu siedlisk i gatunków wymienionych w dyrektywach 92/43/EWG i 2009/147/WE. W ocenie uwzględnia się ponadto możliwości uproszczenia, wewnętrzną i zewnętrzną spójność programu, dalszą adekwatność wszystkich celów, a także wkład środków z programu LIFE w osiągnięcie celów i zadań strategii „Europa 2020” i w zrównoważony rozwój. Bierze ona pod uwagę wyniki oceny długoterminowego wpływu programów LIFE+. Do sprawozdania śródokresowego załączane są uwagi Komisji, dotyczące między innymi sposobu uwzględnienia wyników oceny śródokresowej przy realizacji programu LIFE oraz w szczególności zakresu, w jakim należy zmienić priorytety tematyczne określone w załączniku III.
Sprawozdanie z oceny śródokresowej zawiera lub jest uzupełnione o szczegółową analizę zakresu i jakości popytu na projekty zintegrowane, ich planowania oraz realizacji. Należy zwrócić szczególną uwagę na faktyczne lub spodziewane osiągnięcia projektów zintegrowanych w zwiększaniu wykorzystania innych unijnych funduszy, uwzględniając w szczególności korzyści wynikające ze zwiększonej spójności z innymi unijnymi instrumentami finansowymi, poziom zaangażowania zainteresowanych podmiotów oraz zakres, w jakim poprzednie projekty w ramach programu LIFE+ były lub miały być objęte projektami zintegrowanymi;
b)
nie później niż dnia 31 grudnia 2023 r. - sprawozdanie z zewnętrznej i niezależnej oceny ex post obejmujące realizację i wyniki programu LIFE i jego podprogramów, w tym kwotę wydatków związanych z klimatem i wydatków związanych z różnorodnością biologiczną, zakres, w jakim program LIFE jako całość i każdy z jego podprogramów osiągnął swoje cele, zakres, w jakim osiągnięto synergie pomiędzy poszczególnymi celami, oraz wkład programu LIFE w osiągnięcie celów i zadań strategii „Europa 2020”. Sprawozdanie z oceny ex post uwzględni również ocenę zakresu, w jakim cele w dziedzinie środowiska i klimatu zostały włączone do innych strategii politycznych Unii oraz w możliwym stopniu ocenę korzyści gospodarczych uzyskanych dzięki programowi LIFE, a także jego wpływu i wartości dodanej dla włączonej w projekt społeczności.
3. Komisja podaje do wiadomości publicznej wyniki ocen dokonanych zgodnie z niniejszym artykułem.
Artykuł 28
Ochrona interesów finansowych Unii
1. Komisja przyjmuje odpowiednie środki zapewniające, w trakcie realizacji działań finansowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, ochronę interesów finansowych Unii przez stosowanie środków zapobiegania nadużyciom finansowym, korupcji i innym nielegalnym działaniom, przez skuteczne kontrole oraz, w razie wykrycia nieprawidłowości, przez odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych, a także, w stosownych przypadkach, przez skuteczne, proporcjonalne i odstraszające kary administracyjne i finansowe.
2. Komisja lub jej przedstawiciele oraz Trybunał Obrachunkowy są uprawnieni do przeprowadzenia audytu, na podstawie dokumentacji i kontroli na miejscu, wobec wszystkich beneficjentów, wykonawców i podwykonawców, którzy otrzymują unijne środki w ramach programu LIFE.
Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF) może przeprowadzać kontrole i inspekcje na miejscu u podmiotów gospodarczych, których takie finansowanie bezpośrednio lub pośrednio dotyczy, zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu Rady (Euratom, WE) nr 2185/96 (25), w celu ustalenia, czy miały miejsce nadużycie finansowe, korupcja lub jakiekolwiek inne nielegalne działanie naruszające interesy finansowe Unii, w związku z umową o udzielenie dotacji, decyzją o udzieleniu dotacji lub zamówieniem dotyczącym finansowania przez Unię.
Bez uszczerbku dla przepisów akapitu pierwszego i drugiego, umowy o współpracy z państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi, umowy o udzielenie dotacji, decyzje o udzieleniu dotacji i zamówienia wynikające z wdrożenia niniejszego rozporządzenia wyraźnie upoważniają Komisję, Trybunał Obrachunkowy i OLAF do prowadzenia takich audytów, kontroli i inspekcji na miejscu.
3. Beneficjenci funduszy unijnych zachowują do dyspozycji Komisji, przez okres pięciu lat od dnia ostatniej płatności związanej z projektem, wszystkie dokumenty dotyczące wydatków poniesionych z tytułu tego projektu.
TYTUŁ IV
PRZEPISY KOŃCOWE
Artykuł 29
Wykonanie przekazania
1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjęcia aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule.
2. Uprawnienia do przyjęcia aktów delegowanych, o których mowa w art. 3 ust. 3 oraz art. 9 ust. 2 i 4, powierza się Komisji na okres siedmiu lat począwszy od dnia 23 grudnia 2013 r..
3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 3 ust. 3 oraz art. 9 ust. 2 i 4, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna od następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w określonym w tej decyzji późniejszym terminie. Nie wpływa ona na ważność jakichkolwiek już obowiązujących aktów delegowanych.
4. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
5. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 3 ust. 3 oraz art. 9 ust. 2 i 4 wchodzi w życie tylko jeśli Parlament Europejski albo Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie lub jeśli przed upływem tego terminu zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady.
Artykuł 30
Procedura komitetowa
1. Komisję wspomaga komitet ds. programu działań na rzecz środowiska i klimatu LIFE. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
W przypadku gdy komitet nie wyda żadnej opinii, Komisja nie przyjmuje projektu aktu wykonawczego i stosuje się art. 5 ust. 4 akapit trzeci rozporządzenia (UE) nr 182/2011.
Artykuł 31
Uchylenie
Rozporządzenie (WE) nr 614/2007 zostaje uchylone ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2014 r.
Odniesienia do uchylonego rozporządzenia traktuje się jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 32
Środki przejściowe
1. Niezależnie od art. 31 akapit pierwszy działania rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2014 r. zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007 podlegają temu rozporządzeniu do czasu zakończenia ich realizacji i muszą być zgodne z jego przepisami technicznymi. Komitet, o którym mowa w art. 30 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, zastępuje komitet, o którym mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 614/2007 od 23 grudnia 2013 r..
2. Środki finansowe przydzielone na program LIFE mogą być również wykorzystane do pokrycia wydatków związanych z pomocą techniczną i administracyjną, w tym z jakimkolwiek obowiązkowym monitorowaniem, komunikacją i oceną, wymaganymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007 po jego wygaśnięciu, tak aby zapewnić przejście pomiędzy środkami przyjętymi zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 614/2007 i programem LIFE.
3. Kwoty potrzebne w ramach koperty finansowej na zapewnienie działań dotyczących monitorowania, komunikacji i audytu w okresie po dniu 31 grudnia 2020 r. zostaną uznane za potwierdzone pod warunkiem, że będą zgodne z ramami finansowymi obowiązującymi od dnia 1 stycznia 2021 r.
4. Zgodnie z art. 21 rozporządzenia (UE, Euratom) nr 966/2012 środki odpowiadające dochodom przeznaczonym na określony cel i pochodzące ze zwrotów kwot nienależnie wypłaconych w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 614/2007 są przeznaczone na finansowanie programu LIFE.
Artykuł 33
Wejście w życie
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie trzeciego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 1 stycznia 2014 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 11 grudnia 2013 r.