SMĚRNICE EVROPSKÉHO PARLAMENTU A RADY 2013/14/EU
ze dne 21. května 2013,
kterou se mění směrnice 2003/41/ES o činnostech institucí zaměstnaneckého penzijního pojištění a dohledu nad nimi, směrnice 2009/65/ES o koordinaci právních a správních předpisů týkajících se subjektů kolektivního investování do převoditelných cenných papírů (SKIPCP) a směrnice 2011/61/EU o správcích alternativních investičních fondů, pokud jde o nadměrné spoléhání se na ratingy
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÝ PARLAMENT A RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie, a zejména na čl. 53 odst. 1 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise,
po postoupení návrhu legislativního aktu vnitrostátním parlamentům,
s ohledem na stanovisko Evropské centrální banky (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
v souladu s řádným legislativním postupem (3),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Směrnice Evropského parlamentu a Rady 2003/41/ES (4) zavádí na úrovni Unie regulaci činnosti institucí zaměstnaneckého penzijního připojištění. Směrnice Evropského parlamentu a Rady 2009/65/ES (5) na úrovni Unie zavádí regulaci činnosti subjektů kolektivního investování do převoditelných cenných papírů (SKIPCP). Podobně směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/61/EU (6) zavádí na úrovni Unie regulaci činnosti správců alternativních investičních fondů. Všechny tři směrnice stanovují obezřetnostní požadavky, pokud jde o řízení rizik institucemi zaměstnaneckého penzijního připojištění, správcovskými a investičními společnostmi ve vztahu k SKIPCP a správci alternativních investičních fondů.
(2)
Následkem finanční krize investoři včetně institucí zaměstnaneckého penzijního připojištění, SKIPCP a alternativních investičních fondů při investování do dluhových nástrojů nadměrně spoléhají na ratingy, aniž by nezbytně prováděli vlastní hodnocení bonity emitentů těchto dluhových nástrojů. Aby se zvýšila kvalita investic institucí zaměstnaneckého penzijního připojištění, SKIPCP a alternativních investičních fondů, a byli tak chráněni investoři do těchto fondů, je vhodné požadovat, aby se instituce zaměstnaneckého penzijního připojištění, správcovské a investiční společnosti ve vztahu k SKIPCP a správci alternativních investičních fondů při hodnocení rizika spojeného s investicemi institucí zaměstnaneckého penzijního připojištění, SKIPCP a alternativních investičních fondů výhradně nebo mechanicky nespoléhali na ratingy ani je nevyužívali jako jediný parametr. Všeobecná zásada o zamezení nadměrného spoléhání se na ratingy by proto měla být začleněna do systémů a postupů pro řízení rizik, které používají instituce zaměstnaneckého penzijního připojištění, správcovské a investiční společnosti ve vztahu k SKIPCP a správci alternativních investičních fondů, a přizpůsobena jejich specifickým rysům.
(3)
Za účelem dále specifikovat všeobecnou zásadu o zamezení nadměrného spoléhání se na ratingy, která by měla být zavedena do směrnic 2009/65/ES a 2011/61/EU, by měla být na Komisi přenesena pravomoc přijímat akty v souladu s článkem 290 Smlouvy o fungování Evropské unie, aby se účinně zabránilo tomu, aby se správcovské a investiční společnosti ve vztahu k SKIPCP a správci alternativních investičních fondů při hodnocení bonity držených aktiv nadměrně spoléhali na ratingy. V tomto ohledu je vhodné v těchto směrnicích upravit pravomoc Komise k přijímání aktů v přenesené pravomoci s ohledem na obecná ustanovení týkající se postupů a systémů pro řízení rizik, které používají správcovské a investiční společnosti ve vztahu k SKIPCP a správci alternativních investičních fondů. Je obzvláště důležité, aby Komise v rámci přípravné činnosti vedla odpovídající konzultace, a to i na odborné úrovni, a aby výsledky těchto konzultací zveřejňovala. Při přípravě a vypracování aktů v přenesené pravomoci by Komise měla zajistit, aby byly příslušné dokumenty předány současně, včas a vhodným způsobem Evropskému parlamentu a Radě.
(4)
Příslušná opatření stanovená v této směrnici by měla doplňovat další ustanovení v nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1060/2009 ze dne 16. září 2009 o ratingových agenturách (7). Tato ustanovení stanovují obecný cíl omezit nadměrné spoléhání se investorů na ratingy a měla by napomoci dosažení tohoto cíle.
(5)
Jelikož cíle této směrnice, totiž přispět k omezení nadměrného spoléhání se institucí zaměstnaneckého penzijního připojištění, SKIPCP a alternativních investičních fondů na ratingy při uskutečňování investic, nemůže být uspokojivě dosaženo koordinovaným postupem na úrovni členských států, a proto jej může být z důvodu celounijní struktury a dopadu činnosti institucí zaměstnaneckého penzijního připojištění, SKIPCP, alternativních investičních fondů a ratingových agentur lépe dosaženo na úrovni Unie, může Unie přijmout opatření v souladu se zásadou subsidiarity stanovenou v článku 5 Smlouvy o Evropské unii. V souladu se zásadou proporcionality stanovenou v uvedeném článku nepřekračuje tato směrnice rámec toho, co je nezbytné pro dosažení tohoto cíle.
(6)
Směrnice 2003/41/ES, 2009/65/ES a 2011/61/EU by proto měly být odpovídajícím způsobem změněny.
(7)
Členské státy se v souladu se společným politickým prohlášením členských států a Komise o informativních dokumentech ze dne 28. září 2011 (8) zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o opatřeních přijatých za účelem provedení směrnice do vnitrostátního práva o jeden či více dokumentů s informacemi o vztahu mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních prováděcích nástrojů. V případě této směrnice považuje zákonodárce předložení takových dokumentů za odůvodněné,
PŘIJALY TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Změna směrnice 2003/41/ES
V článku 18 směrnice 2003/41/ES se vkládá nový odstavec, který zní:
„1a. Členské státy s přihlédnutím k povaze, rozsahu a složitosti činností institucí, nad kterými je vykonáván dohled, zajistí, aby příslušné orgány sledovaly přiměřenost postupů úvěrového hodnocení institucí, hodnotily používání odkazů na ratingy vydávané ratingovými agenturami, jak jsou definovány v čl. 3 odst. 1 písm. b) nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1060/2009 ze dne 16. září 2009 o ratingových agenturách (9), v jejich investičních politikách a tam, kde je to vhodné, podporovaly zmírňování dopadu těchto odkazů s cílem omezit výhradní a mechanické spoléhání se na tyto ratingy.
Článek 2
Změny směrnice 2009/65/ES
Článek 51 směrnice 2009/65/ES se mění takto:
1)
V odstavci 1 se první pododstavec nahrazuje tímto:
„1. Správcovská nebo investiční společnost musí uplatňovat postupy pro řízení rizik, které jí umožní sledovat a v kterémkoli okamžiku posuzovat riziko otevřených pozic a jejich podíl na celkovém rizikovém profilu portfolia SKIPCP. Při hodnocení bonity aktiv SKIPCP se společnost především nespoléhá výhradně nebo mechanicky na ratingy vydávané ratingovými agenturami, jak jsou definovány v čl. 3 odst. 1 písm. b) nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1060/2009 ze dne 16. září 2009 o ratingových agenturách (10).
2)
Vkládá se nový odstavec, který zní:
„3a. Příslušné orgány s přihlédnutím k povaze, rozsahu a složitosti činností SKIPCP sledují přiměřenost postupů úvěrového hodnocení správcovských nebo investičních společností, hodnotí používání odkazů na ratingy, jak je uvedeno v odst. 1 prvním pododstavci, v investičních politikách SKIPCP a tam, kde je to vhodné, podporují zmírňování dopadu těchto odkazů s cílem omezit výhradní a mechanické spoléhání se na tyto ratingy.“
3)
Odstavec 4 se mění takto:
a)
písmeno a) se nahrazuje tímto:
„a)
kritéria pro posouzení přiměřenosti postupů pro řízení rizik uplatňovaných správcovskou nebo investiční společností v souladu s odst. 1 prvním pododstavcem;“
b)
doplňuje se nový pododstavec, který zní:
„Kritéria uvedená v prvním pododstavci písm. a) zajišťují, aby se správcovská nebo investiční společnost při hodnocení bonity aktiv SKIPCP nespoléhala výhradně nebo mechanicky na ratingy, jak je uvedeno v odst. 1 prvním pododstavci.“
Článek 3
Změny směrnice 2011/61/EU
Článek 15 směrnice 2011/61/EU se mění takto:
1)
V odstavci 2 se první pododstavec nahrazuje tímto:
„2. Správce zavede přiměřené systémy řízení rizik, aby mohl zjišťovat, měřit, řídit a sledovat veškerá rizika související s investiční strategií každého alternativního investičního fondu a rizika, kterým je nebo smí být každý alternativní investiční fond vystaven. Při hodnocení bonity aktiv alternativního investičního fondu se správce především nespoléhá výhradně nebo mechanicky na ratingy vydávané ratingovými agenturami, jak jsou definovány v čl. 3 odst. 1 písm. b) nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1060/2009 ze dne 16. září 2009 o ratingových agenturách (11).
2)
Vkládá se nový odstavec, který zní:
„3a. Příslušné orgány s přihlédnutím k povaze, rozsahu a složitosti činností alternativních investičních fondů sledují přiměřenost postupů úvěrového hodnocení správců, hodnotí používání odkazů na ratingy, jak je uvedeno v odst. 2 prvním pododstavci, v investičních politikách alternativních investičních fondů a tam, kde je to vhodné, podporují zmírňování dopadu těchto odkazů s cílem omezit výhradní a mechanické spoléhání se na ratingy.“
3)
V odstavci 5 se doplňuje nový pododstavec, který zní:
„Opatření, jimiž se blíže stanoví systémy řízení rizik uvedené v prvním pododstavci písm. a), zajišťují, aby se správce při hodnocení bonity aktiv alternativního investičního fondu nespoléhal výhradně nebo mechanicky na ratingy, jak je uvedeno v odst. 2 prvním pododstavci.“
Článek 4
Provedení
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 21. prosince 2014. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice.
Článek 5
Vstup v platnost
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 6
Určení
Tato směrnice je určena členským státům.
Ve Štrasburku dne 21. května 2013.
DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2013/14/UE
z dnia 21 maja 2013 r.
zmieniająca dyrektywę 2003/41/WE w sprawie działalności instytucji pracowniczych programów emerytalnych oraz nadzoru nad takimi instytucjami, dyrektywę 2009/65/WE w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS) i dyrektywę 2011/61/UE w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w odniesieniu do nadmiernego polegania na ratingach kredytowych
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 53 ust. 1,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej,
po przekazaniu projektu aktu ustawodawczego parlamentom narodowym,
uwzględniając opinię Europejskiego Banku Centralnego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),
stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą (3),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Dyrektywa 2003/41/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (4) reguluje na szczeblu unijnym działalność instytucji pracowniczych programów emerytalnych (IORP). Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/65/WE (5) reguluje na szczeblu unijnym działalność przedsiębiorstw zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe (UCITS). Podobnie dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE (6) reguluje na szczeblu unijnym działalność zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (ZAFI). We wszystkich trzech dyrektywach określono wymogi ostrożnościowe dotyczące zarządzania ryzykiem odpowiednio przez IORP, spółki zarządzające i inwestycyjne w odniesieniu do UCTIS oraz przez ZAFI.
(2)
W wyniku kryzysu finansowego inwestorzy, w tym IORP, UCITS i alternatywne fundusze inwestycyjne (AFI), zaczęli nadmiernie polegać na ratingach kredytowych przy dokonywaniu inwestycji w instrumenty dłużne, nie zawsze dokonując własnej oceny wiarygodności kredytowej emitentów takich instrumentów dłużnych. W celu poprawy jakości inwestycji dokonywanych przez IORP, UCITS i AFI, a tym samym w celu ochrony inwestujących w takie fundusze, właściwe jest nałożenie na IORP, spółki zarządzające i inwestycyjne w odniesieniu do UCITS oraz na ZAFI wymogu, zgodnie z którym powinny one unikać polegania wyłącznie lub mechanicznie na ratingach kredytowych lub korzystania z nich jako z jedynego parametru przy ocenie ryzyka związanego z inwestycją dokonywaną przez IORP, UCITS i AFI. Należy zatem włączyć ogólną zasadę unikania nadmiernego polegania na ratingach kredytowych do procesów i systemów zarządzania ryzykiem stosowanych przez IORP, spółki zarządzające i inwestycyjne w odniesieniu do UCITS oraz przez ZAFI, a także dostosować ją do ich cech szczególnych.
(3)
W celu sprecyzowania ogólnej zasady unikania nadmiernego polegania na ratingach kredytowych, którą należy włączyć do dyrektyw 2009/65/WE i 2011/61/UE, należy przekazać Komisji uprawnienia do przyjęcia aktów zgodnie z art. 290 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, aby zapewnić, że spółki zarządzające i inwestycyjne w odniesieniu do UCITS, jak również ZAFI są chronione przed nadmiernym poleganiem na ratingach kredytowych przy ocenie wiarygodności kredytowej posiadanych aktywów. W związku z tym należy zmienić zawarte w tych dyrektywach uprawnienia Komisji do przyjmowania aktów delegowanych w odniesieniu do ogólnych przepisów dotyczących procesów i systemów zarządzania ryzykiem, stosowanych przez spółki zarządzające i inwestycyjne w odniesieniu do UCITS oraz przez ZAFI. Szczególnie ważne jest, aby w czasie prac przygotowawczych Komisja prowadziła stosowne konsultacje, w tym na poziomie ekspertów, oraz publikowała wyniki tych konsultacji. Przygotowując i opracowując akty delegowane, Komisja powinna zapewnić jednoczesne, terminowe i odpowiednie przekazywanie stosownych dokumentów Parlamentowi Europejskiemu i Radzie.
(4)
Stosowne środki, ustanowione w niniejszej dyrektywie, powinny mieć charakter uzupełniający w stosunku do pozostałych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie agencji ratingowych (7). W ogólnym ujęciu przepisy te mają ograniczyć nadmierne poleganie inwestorów na ratingach kredytowych oraz ułatwić osiągnięcie tego celu.
(5)
Ponieważ cel niniejszej dyrektywy, to jest przyczynienie się do ograniczenia nadmiernego polegania IORP, UCITS oraz AFI na ratingach kredytowych przy dokonywaniu inwestycji, nie może być osiągnięty w sposób wystarczający na poziomie państw członkowskich działających w skoordynowany sposób, natomiast ze względu na ogólnoeuropejską strukturę i wpływ działalności IORP, UCITS, AFI oraz agencji ratingowych możliwe jest jego skuteczniejsze osiągnięcie na poziomie Unii, Unia może podjąć działania zgodnie z zasadą pomocniczości określoną w art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą proporcjonalności określoną w tym artykule niniejsza dyrektywa nie wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia tego celu.
(6)
Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywy 2003/41/WE, 2009/65/WE i 2011/61/UE.
(7)
Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. dotyczącą dokumentów wyjaśniających (8) państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o środkach transpozycji, jednego lub więcej dokumentów wyjaśniających związki między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy ustawodawca uznaje, że przekazanie takich dokumentów jest uzasadnione,
PRZYJMUJĄ NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
Zmiana do dyrektywy 2003/41/WE
W art. 18 dyrektywy 2003/41/WE dodaje się ustęp w brzmieniu:
„1a. Uwzględniając charakter, rozmiary i stopień złożoności działalności nadzorowanych instytucji, państwa członkowskie zapewniają, aby właściwe organy monitorowały poprawność ich procedur instytucji dotyczących przeprowadzania oceny kredytowej, oceniały korzystanie z odniesień do ratingów kredytowych, wydanych przez agencje ratingowe w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie agencji ratingowych (9), w ramach ich polityki inwestycyjnej i, w stosownych przypadkach, zachęcały do łagodzenia skutków takich odniesień w celu ograniczenia wyłącznego i mechanicznego polegania na takich ratingach kredytowych.
Artykuł 2
Zmiany do dyrektywy 2009/65/WE
W art. 51 dyrektywy 2009/65/WE wprowadza się następujące zmiany:
1)
w ust. 1 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:
„1. Spółka zarządzająca lub spółka inwestycyjna stosuje proces zarządzania ryzykiem, który umożliwia jej monitorowanie i pomiar w dowolnym momencie ryzyka pozycji i ich udziału w ogólnym profilu ryzyka portfela UCITS. W szczególności nie polega ona wyłącznie ani mechanicznie na ratingach kredytowych, wydanych przez agencje ratingowe w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie agencji ratingowych (10), przy ocenianiu wiarygodności kredytowej aktywów UCITS.
2)
dodaje się ustęp w brzmieniu:
„3a. Uwzględniając charakter, rozmiary i stopień złożoności działalności UCITS, właściwe organy monitorują poprawność procedur przeprowadzania oceny kredytowej spółek zarządzających i inwestycyjnych, oceniają korzystanie z odniesień do ratingów kredytowych, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy, w ramach polityki inwestycyjnej UCITS oraz, w stosownych przypadkach, zachęcają do łagodzenia skutków takich odniesień w celu ograniczenia wyłącznego i mechanicznego polegania na takich ratingach kredytowych.”;
3)
w ust. 4 wprowadza się następujące zmiany:
a)
lit. a) otrzymuje brzmienie:
„a)
kryteria oceny poprawności procesu zarządzania ryzykiem, stosowanego przez spółkę zarządzającą lub inwestycyjną zgodnie z ust. 1 akapit pierwszy;”;
b)
dodaje się akapit w brzmieniu:
„Kryteria, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), zapobiegają temu, by spółka zarządzająca lub inwestycyjna polegała wyłącznie lub mechanicznie na ratingach kredytowych, o których mowa w ust. 1 akapit pierwszy, przy ocenianiu wiarygodności kredytowej aktywów UCITS.”.
Artykuł 3
Zmiany do dyrektywy 2011/61/UE
W art. 15 dyrektywy 2011/61/UE wprowadza się następujące zmiany:
1)
w ust. 2 akapit pierwszy otrzymuje brzmienie:
„2. ZAFI wdrażają właściwe systemy zarządzania ryzykiem w celu odpowiedniego określania, monitorowania i pomiarów wszelkich typów ryzyka oraz zarządzania typami ryzyka istotnymi dla poszczególnych strategii inwestycyjnych AFI oraz ryzyka, na które jest lub może być narażony każdy AFI. W szczególności ZAFI nie polegają wyłącznie ani mechanicznie na ratingach kredytowych, wydanych przez agencje ratingowe w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1060/2009 z dnia 16 września 2009 r. w sprawie agencji ratingowych (11), przy ocenianiu wiarygodności kredytowej aktywów AFI.
2)
dodaje się ustęp w brzmieniu:
„3a. Uwzględniając charakter, rozmiary i stopień złożoności działalności AFI, właściwe organy monitorują poprawność procedur przeprowadzania oceny kredytowej ZAFI, oceniają korzystanie z odniesień do ratingów kredytowych, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy, w ramach polityki inwestycyjnej AFI oraz, w stosownych przypadkach, zachęcają do łagodzenia skutków takich odniesień w celu ograniczenia wyłącznego i mechanicznego polegania na takich ratingach kredytowych.”;
3)
w ust. 5 dodaje się akapit w brzmieniu:
„Środki określające systemy zarządzania ryzykiem, o których mowa w akapicie pierwszym lit. a), zapobiegają temu, by ZAFI polegali wyłącznie lub mechanicznie na ratingach kredytowych, o których mowa w ust. 2 akapit pierwszy, przy ocenianiu wiarygodności kredytowej aktywów AFI.”.
Artykuł 4
Transpozycja
1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 21 grudnia 2014 r. Niezwłocznie informują one o nich Komisję.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odesłanie do niniejszej dyrektywy lub odesłanie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odesłania określane są przez państwa członkowskie.
2. Państwa członkowskie przekazują Komisji tekst podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą.
Artykuł 5
Wejście w życie
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 6
Adresaci
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Strasburgu dnia 21 maja 2013 r.