SMĚRNICE RADY 2014/87/EURATOM
ze dne 8. července 2014,
kterou se mění směrnice 2009/71/Euratom, kterou se stanoví rámec Společenství pro jadernou bezpečnost jaderných zařízení
RADA EVROPSKÉ UNIE,
s ohledem na Smlouvu o založení Evropského společenství pro atomovou energii, a zejména na články 31 a 32 této smlouvy,
s ohledem na návrh Evropské komise, vypracovaný po obdržení stanoviska skupiny osobností jmenovaných Výborem pro vědu a techniku z řad vědeckých odborníků členských států,
s ohledem na stanovisko Evropského parlamentu (1),
s ohledem na stanovisko Evropského hospodářského a sociálního výboru (2),
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Směrnice Rady 2013/59/Euratom (3) stanoví jednotné základní bezpečnostní standardy ochrany zdraví osob, které jsou vystaveny profesnímu ozáření, lékařskému ozáření a ozáření obyvatelstva, před nebezpečím vyplývajícím z ionizujícího záření.
(2)
Směrnice Rady 2009/71/Euratom (4) ukládá členským státům povinnost stanovit a udržovat vnitrostátní rámec pro jadernou bezpečnost. Uvedená směrnice odráží ustanovení hlavního mezinárodního nástroje v oblasti jaderné bezpečnosti, jímž je Úmluva o jaderné bezpečnosti (5), jakož i základní bezpečnostní principy (6) zavedené Mezinárodní agenturou pro atomovou energii (MAAE).
(3)
Směrnice Rady 2011/70/Euratom (7) ukládá členským státům povinnost stanovit a udržovat vnitrostátní rámec pro nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem.
(4)
V závěrech Rady ze dne 8. května 2007 týkajících se jaderné bezpečnosti a bezpečného nakládání s vyhořelým palivem a radioaktivním odpadem se zdůrazňuje, že „odpovědnost za jadernou bezpečnost je vnitrostátní záležitostí, která se ve vhodných případech vykonává v rámci EU. Rozhodnutí týkající se bezpečnostních opatření a dohledu, pokud jde o jaderná zařízení, zůstávají výhradně v pravomoci provozovatelů a vnitrostátních orgánů“.
(5)
Jaderná havárie ve Fukušimě v Japonsku, k níž došlo v roce 2011, opětovně zaměřila celosvětovou pozornost na opatření, jež je třeba přijmout za účelem minimalizace rizik a zajištění co nejvyšších úrovní jaderné bezpečnosti. Na základě závěrů Evropské rady ze dnů 24. a 25. března 2011 provedly příslušné vnitrostátní dozorné orgány spolu s Komisí v rámci Skupiny evropských dozorných orgánů pro jadernou bezpečnost (ENSREG), zřízené rozhodnutím Komise 2007/530/Euratom (8), na úrovni Společenství komplexní posouzení rizik a bezpečnosti jaderných elektráren (dále jen „zátěžové testy“). Výsledky identifikovaly řadu zlepšení, jež by mohla být v zúčastněných zemích zahrnuta do přístupů k jaderné bezpečnosti a provozních postupů.
Evropská rada kromě toho pověřila Komisi, aby případně přezkoumala stávající právní a regulační rámec pro bezpečnost jaderných zařízení a aby navrhla veškerá zlepšení, která se budou jevit jako nezbytná. Evropská rada rovněž zdůraznila, že v Unii je třeba zavést a soustavně zlepšovat nejvyšší standardy jaderné bezpečnosti.
(6)
Silný příslušný dozorný orgán, který je fakticky nezávislý v rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru, je základním předpokladem rámce Společenství pro dozor nad jadernou bezpečností. Aby byla zajištěna vysoká úroveň jaderné bezpečnosti, je vrcholně důležité, aby byl příslušný dozorný orgán schopen vykonávat své pravomoci nestranně, transparentně a bez toho, že by byl v rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru nepřípustně ovlivňován. Vydávání rozhodnutí v otázkách dozoru v oblasti jaderné bezpečnosti a přijímání opatření k jejich prosazování by mělo vycházet z objektivních odborných úvah týkajících se bezpečnosti a mělo by probíhat bez nepatřičných vnějších vlivů, jež by mohly bezpečnost nepříznivě ovlivnit, což se týká například nepřípustných vlivů vznikajících v souvislosti se změnou politických, hospodářských a společenských podmínek.
Ustanovení směrnice 2009/71/Euratom týkající se funkčního oddělení příslušných dozorných orgánů by měla být posílena, aby byla zajištěna faktická nezávislost dozorných orgánů z hlediska nepřípustných vlivů na jejich rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru a aby bylo zaručeno, že tyto orgány budou mít přiměřené prostředky a pravomoci pro náležitý výkon svěřených povinností. Aby mohly dozorné orgány svěřené povinnosti náležitě plnit, měly by být vybaveny zejména dostatečnými zákonnými pravomocemi, dostatečným počtem zaměstnanců a dostatečnými finančními zdroji.
Posílenými požadavky by nicméně neměla být dotčena případná úzká spolupráce s jinými příslušnými vnitrostátními orgány nebo všeobecné politické pokyny vydané členskými státy.
(7)
Při rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru by se měly zohlednit schopnosti a odborná způsobilost, které mohou poskytnout organizace pro technickou podporu. Tato odborná způsobilost by měla být založena na nejmodernějších vědeckých a technických poznatcích, včetně provozních zkušeností a poznatků z výzkumu týkajícího se bezpečnosti, na řízení znalostí a na odpovídajících technických zdrojích.
(8)
V souladu s částí 1 Obecných bezpečnostních požadavků MAAE by měla být respektována úloha členských států, pokud jde o stanovení rámce pro jadernou bezpečnost, i úloha dozorného orgánu, pokud jde o provádění tohoto rámce.
(9)
Vzhledem ke specializované povaze jaderného odvětví a omezenému počtu zaměstnanců s požadovanou odbornou způsobilostí a schopnostmi může docházet k přesunům zaměstnanců s výkonnými pravomocemi mezi jaderným průmyslem a dozornými orgány, a proto je třeba věnovat zvláštní pozornost zabránění střetům zájmů. Nadto je třeba přijmout opatření, která by zabránila střetu zájmů v případě organizací, jež poskytují dozorným orgánům poradenství nebo služby.
(10)
Jelikož důsledky jaderné havárie mohou přesáhnout hranice jednotlivých států, je třeba podporovat úzkou spolupráci, koordinaci a výměnu informací mezi příslušnými dozornými orgány členských států v okolí jaderných zařízení, bez ohledu na to, zda tyto členské státy provozují jaderná zařízení, či nikoliv. V tomto ohledu by měly členské státy zajistit vhodná opatření pro usnadnění takové spolupráce v oblasti jaderné bezpečnosti s přeshraničním dopadem.
(11)
Aby bylo zajištěno osvojení náležitých dovedností a dosažení a udržení odpovídající úrovně schopností, měly by všechny strany zajistit, aby všichni zaměstnanci, kteří mají odpovědnost ve věcech jaderné bezpečností jaderných zařízení, havarijní připravenosti a odezvy na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení, průběžně procházeli odbornou přípravou. Toho lze dosáhnout zavedením programů a plánů školení a postupů pro pravidelný přezkum a aktualizaci těchto programů, jakož i přidělením přiměřených rozpočtových prostředků na tato školení.
(12)
Dalším zásadním poučením z fukušimské jaderné havárie je poznání významu posílení transparentnosti v otázkách jaderné bezpečnosti. Transparentnost je rovněž důležitým prostředkem podpory nezávislosti v rozhodování o věcech týkajících se výkonu dozoru. Stávající ustanovení směrnice 2009/71/Euratom týkající se informací, jež je třeba poskytnout obyvatelstvu, by proto měla být formulována konkrétněji, pokud jde o typ takto poskytovaných informací. Obyvatelstvu by měla být dále umožněna účast na příslušných fázích procesu rozhodování týkajícího se jaderných zařízení v souladu s vnitrostátním rámcem pro jadernou bezpečnost, při zohlednění různých vnitrostátních systémů. Za rozhodnutí o udělování povolení jsou i nadále odpovědné příslušné vnitrostátní orgány.
(13)
Požadavky této směrnice týkající se transparentnosti doplňují požadavky vyplývající ze stávajících právních předpisů Euratomu. Rozhodnutí Rady 87/600/Euratom (9) ukládá členským státům vůči Komisi a ostatním členským státům oznamovací povinnost a povinnost poskytovat informace v případě radiační mimořádné situace na vlastním území, zatímco směrnice 2013/59/Euratom vyžaduje, aby členské státy informovaly obyvatelstvo o tom, jaká opatření na ochranu zdraví je třeba uplatnit a jaké kroky je třeba přijmout v případě radiační mimořádné situace, a aby v pravidelných intervalech poskytovaly aktuální informace obyvatelstvu, jež bude v případě takové mimořádné situace pravděpodobně postiženo.
(14)
Strany Úmluvy o jaderné bezpečnosti během 6. hodnotící konference potvrdily význam, jejž přikládají závěrům 2. mimořádné konference, konané po havárii ve Fukušimě. Především zdůraznily, že jaderné elektrárny by měly být projektovány, stavěny a provozovány s cílem předcházet haváriím, zmírňovat následky havárií, pokud k nim dojde, a zamezovat kontaminaci mimo areál zařízení, a dále že by dozorné orgány měly zajistit uplatňování těchto cílů při identifikaci a provádění příslušných bezpečnostních zlepšení v již existujících elektrárnách.
(15)
S ohledem na technický pokrok, kterého bylo dosaženo pomocí předpisů MAAE a Asociací západoevropských jaderných dozorů (WENRA) a v reakci na poznatky získané ze zátěžových testů a z vyšetřování jaderné havárie ve Fukušimě, by směrnice 2009/71/Euratom měla být změněna tak, aby obsahovala jaderněbezpečnostní cíl na vysoké úrovni, zahrnující všechny etapy životního cyklu jaderných zařízení (umístění, projekt, výstavba, uvedení do provozu, provoz, vyřazení z provozu). Tento cíl si zejména žádá výrazná posílení bezpečnosti při projektování nových reaktorů, v jejichž případě by měly být použity současné poznatky a technologie s přihlédnutím k nejnovějším mezinárodním bezpečnostním požadavkům.
(16)
Uvedeného cíle by mělo být dosaženo především prostřednictvím hodnocení jaderné bezpečnosti, která spadají do oblasti působnosti této směrnice. Hodnocení jaderné bezpečnosti by měli provádět držitelé povolení za kontroly příslušného dozorného orgánu, přičemž daných hodnocení lze využít pro posouzení rizika závažných nehod podle směrnice Evropského parlamentu a Rady 2011/92/EU (10), jsou-li splněny požadavky této směrnice.
(17)
Pro bezpečnost jaderných zařízení má klíčový význam koncepce ochrany do hloubky, jež je zároveň základem pro plnění jaderněbezpečnostních cílů na vysoké úrovni. Uplatňování zásad ochrany do hloubky podle mezinárodních norem a doporučení WENRA zajistí, aby činnosti související s bezpečností byly, v rozumně proveditelné míře, zajišťovány nezávislými prostředky na různých úrovních tak, aby bylo případné selhání detekováno a napraveno vhodnými opatřeními. Účinnost každé z jednotlivých úrovní představuje zásadní prvek, má-li ochrana do hloubky předcházet haváriím a zmírňovat následky havárií, k nimž může dojít. Ochrana do hloubky je obecně strukturována do pěti úrovní. V případě selhání jedné z úrovní dochází k působení úrovně následující. Cílem první úrovně ochrany je předcházet abnormálnímu provozu a selháním systému. Selže-li první úroveň, abnormální provoz je zvládnut a případné selhání odhaleno druhou úrovní ochrany. Pokud selže druhá úroveň ochrany, třetí úroveň zajistí, aby byly i nadále plněny bezpečnostní funkce, neboť aktivuje zvláštní bezpečnostní systémy a další bezpečnostní prvky. V případě selhání třetí úrovně omezí úroveň čtvrtá další vývoj poruchy prostřednictvím postupů pro zvládání havárií, aby se předešlo závažným havarijním podmínkám vedoucím k únikům radioaktivních materiálů nebo aby tyto podmínky byly zmírněny. Posledním cílem (v rámci páté úrovně ochrany) je zmírnění radiologických následků významných úniků formou odezvy na mimořádnou událost mimo areál zařízení.
(18)
Spolu s ochranou do hloubky je za klíčový faktor pro dosažení vysoké úrovně jaderné bezpečnosti a pro její průběžné zlepšování považována účinná kultura jaderné bezpečnosti. Mezi ukazatele účinné kultury jaderné bezpečnosti patří zejména tyto aspekty: v rámci dané organizace mají osoby na všech pracovních a vedoucích úrovních zájem na jaderné bezpečnosti a jejím průběžném zlepšování; prosazuje se, aby se zaměstnanci na všech úrovních mohli vyjadřovat k dodržování relevantních bezpečnostních zásad a postupů pro průběžné zlepšování jaderné bezpečnosti; zaměstnanci mají možnost neprodleně hlásit bezpečnostní záležitosti; na základě provozních zkušeností jsou identifikovány poznatky užitečné do budoucna; veškeré odchylky od podmínek nebo uspořádání normálního provozu se vztahem ke zvládání havárií, které mohou mít na jadernou bezpečnost dopad, jsou systematicky hlášeny. Důležité prvky, jež napomáhají k dosažení vysoké kultury jaderné bezpečnosti, zahrnují zejména účinné systémy řízení, patřičné vzdělání a odbornou přípravu, opatření přijatá držitelem povolení pro zaznamenávání, hodnocení a dokumentování vlastních a cizích bezpečnostně významných provozních zkušeností, jakož i účinných řešení vznesených problémů.
(19)
Tam, kde se v této směrnici používá výraz „rozumně proveditelné“, je třeba jej uplatňovat v souladu se zavedenými definicemi, zejména s definicemi WENRA a MAAE.
(20)
Po jaderných haváriích v elektrárně Three Mile Island a v Černobylu fukušimská jaderná havárie opětovně poukázala na zásadní význam funkce kontejnmentu, který představuje poslední bariéru, jež chrání lidi a životní prostředí proti radioaktivním únikům následkem havárie. Žadatel o povolení k výstavbě nového reaktoru určeného k výrobě energie či k výzkumným účelům by měl proto prokázat, že projekt omezuje následky poškození aktivní zóny reaktoru na vnitřek kontejnmentu, což znamená, že žadatel by měl prokázat, že rozsáhlý či nedovolený radioaktivní únik mimo kontejnment je mimořádně nepravděpodobný, a měl by být schopen prokázat s vysokou mírou jistoty, že k takovému úniku nedojde.
(21)
V zájmu předcházení haváriím a jejich zmírňování by měly být vyžadovány konkrétnější opatření pro zvládání havárií a odezvu na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení. Tato opatření by měla být v souladu s příslušnými ustanoveními směrnice 2013/59/Euratom, která by jimi neměla být dotčena. Držitel povolení by měl přijmout postupy, pokyny a opatření pro případy havárií, včetně těžkých havárií, k nimž by mohlo dojít ve všech provozních režimech včetně plného výkonu, odstavení a přechodových stavů, a měl by zajistit soulad a kontinuitu mezi všemi takovými postupy a opatřeními, jakož i jejich procvičování, revize a aktualizace. V rámci těchto opatření by měl být zajištěn rovněž dostatečný počet zaměstnanců a dostatečné množství vybavení a dalších nezbytných zdrojů. Měla by být zajištěna organizační struktura s jasným rozdělením odpovědnosti, jakož i koordinace jednotlivých orgánů zajišťujících odezvu.
(22)
Zátěžové testy poukázaly na klíčovou úlohu mechanismů posílené spolupráce a koordinace mezi všemi stranami, jež mají v oblasti jaderné bezpečnosti odpovědnost. Dobrým nástrojem pro budování důvěry se ukázalo být vzájemné hodnocení, jehož cílem je rozvíjení a výměna zkušeností a zajištění společného uplatňování vysokých standardů jaderné bezpečnosti.
(23)
Spolupráce členských států v oblasti jaderné bezpečnosti má pevné základy a může vytvářet přidanou hodnotu, pokud jde o jadernou bezpečnost, transparentnost a otevřenost vůči zúčastněným stranám na evropské i mezinárodní úrovni.
Členské státy by měly prostřednictvím svých příslušných dozorných orgánů a s patřičným využitím skupinu ENSREG a odborných poznatků WENRA, každých šest let stanovit metodiku, postupy a časový rámec pro vzájemná hodnocení vybraných společných, technických témat souvisejících s jadernou bezpečností jejich jaderných zařízení. Společné vybrané technické téma, které má být zvažováno, by mělo být stanoveno v rámci bezpečnostních referenčních úrovní WENRA nebo na základě zpětné vazby plynoucí z provozních zkušeností, z nehod a havárií a na základě technologického a vědeckého vývoje. Na vnitrostátní úrovni by členské státy měly provádět vlastní hodnocení a přijmout opatření pro vzájemná hodnocení těchto vlastních hodnocení, která budou provádět příslušné dozorné orgány jiných členských států.
O zjištěních těchto vzájemných hodnocení by měly být vypracovány zprávy. Členské státy by měly vypracovat své akční plány, jimiž budou reagovat na příslušná zjištění i na výsledky vlastního vnitrostátní hodnocení, se zřetelem k výsledkům těchto zpráv o vzájemných hodnoceních. Zprávy o vzájemných hodnoceních by měly být rovněž základem pro souhrnnou zprávu o výsledcích tematického vzájemného hodnocení na úrovni celé Unie, vypracovanou kolektivně příslušnými dozornými orgány členských států. Účelem souhrnné zprávy by nemělo být stanovit pořadí jaderných zařízení na základě jejich bezpečnosti, nýbrž věnovat pozornost procesu a technickým zjištěním tematického vzájemného hodnocení, aby bylo možno sdílet získané poznatky.
Vzájemná hodnocení by měla být založena na vzájemné důvěře, a proto by bylo vhodné, aby Komise, kdykoli to bude prakticky proveditelné, informovala členské státy, že zamýšlí výsledky zpráv o vzájemných hodnoceních použít ve svých politických dokumentech.
(24)
Povinnosti členských států předkládat zprávy o uplatňování této směrnice a povinnost Komise vypracovat zprávu na základě zpráv jednotlivých států jsou příležitostí pro posouzení a hodnocení různých aspektů uplatňování této směrnice, jakož i její účinnosti. Na mezinárodní úrovni existuje ve věci předkládání zpráv řada relevantních závazků, například pokud jde o podávání zpráv podle Úmluvy o jaderné bezpečnosti, a výsledky těchto zpráv by mohly být také využity pro hodnocení uplatňování této směrnice. Kromě toho by tato směrnice měla stanovit další požadavky na podávání zpráv, pokud jde o zjištění plynoucí z tematických vzájemných hodnocení jaderných zařízení. V zájmu zjednodušení právní úpravy a snížení administrativní zátěže by měla být povinnost členských států podávat zprávy zmírněna co do četnosti podávání zpráv i jejich obsahu.
(25)
V souladu s odstupňovaným přístupem závisí použitelnost ustanovení této směrnice na druhu jaderných zařízení na území každého členského státu. Při provádění těchto ustanovení ve vnitrostátním právu by proto měly členské státy zohlednit potenciální závažnost a povahu rizik, která se pojí s jadernými zařízeními, jejichž výstavbu plánují nebo která provozují. Odstupňovaný přístup by se měl týkat zejména těch členských států, jež mají v držení jen malé zásoby jaderných a radioaktivních materiálů, například pro účely provozování menších výzkumných reaktorů, které by v případě těžké havárie nezpůsobily následky srovnatelné s následky havárie v jaderné elektrárně.
(26)
Ustanovení této směrnice, která jsou ze své podstaty spojena s existencí jaderných zařízení, konkrétně ta ustanovení, jež se týkají povinností držitelů povolení, jakož i nové zvláštní požadavky na jaderná zařízení a ustanovení týkající se havarijní připravenosti na mimořádné situace v areálu zařízení a odezvy na ně, by se neměla vztahovat na členské státy, které nemají jaderná zařízení. Ustanovení této směrnice by se měla provést ve vnitrostátním právu a uplatňovat přiměřeným způsobem v souladu s podmínkami na vnitrostátní úrovni a s přihlédnutím k tomu, že tyto členské státy nemají jaderná zařízení, přičemž by se mělo zajistit, že se otázkám jaderné bezpečnosti dostane ze strany vlády či příslušných orgánů náležité pozornosti.
(27)
V souladu se směrnicí 2009/71/Euratom mají členské státy zavést a udržovat vnitrostátní legislativní, dozorný a organizační rámec pro jadernou bezpečnost jaderných zařízení. Rozhodování o tom, jak ustanovení vnitrostátního rámce přijímat a prostřednictvím jakého nástroje je uplatňovat, zůstává v pravomoci jednotlivých členských států.
(28)
Členské státy se v souladu se společným politickým prohlášením členských států a Komise ze dne 28. září 2011 o informativních dokumentech zavázaly, že v odůvodněných případech doplní oznámení o opatřeních přijatých za účelem provedení směrnice ve vnitrostátním právu o jeden či více dokumentů s informacemi o vztahu mezi jednotlivými složkami směrnice a příslušnými částmi vnitrostátních nástrojů přijatých za účelem provedení směrnice ve vnitrostátním právu. V případě této směrnice považuje normotvůrce předložení těchto dokumentů za odůvodněné.
(29)
Směrnice 2009/71/Euratom by proto měla být odpovídajícím způsobem změněna,
PŘIJALA TUTO SMĚRNICI:
Článek 1
Směrnice 2009/71/Euratom se mění takto:
1)
Nadpis kapitoly 1 se nahrazuje tímto:
„CÍLE, OBLAST PŮSOBNOSTI A DEFINICE“.
2)
Článek 2 se mění takto:
a)
odstavec 1 se nahrazuje tímto:
„1. Tato směrnice se vztahuje na každé civilní jaderné zařízení podléhající povolení.“;
b)
odstavec 3 se nahrazuje tímto:
„3. Tato směrnice doplňuje základní standardy uvedené v článku 30 Smlouvy, pokud jde o jadernou bezpečnost jaderných zařízení, a nedotýká se stávajících právních předpisů Společenství týkajících se ochrany zdraví pracovníků a obyvatelstva před nebezpečím ionizujícího záření, zvláště pak směrnice Rady 2013/59/Euratom. (11)
(11) Směrnice Rady 2013/59/Euratom ze dne 5. prosince 2013, kterou se stanoví základní bezpečnostní standardy ochrany před nebezpečím vystavení ionizujícímu záření a zrušují se směrnice 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom a 2003/122/Euratom (Úř. věst. L 13, 17.1.2014, s. 1).“" 						
3)
Článek 3 se mění takto:
a)
v bodě 1 se písmeno a) nahrazuje tímto:
„a)
jaderná elektrárna, obohacovací závod, závod na výrobu jaderného paliva, závod na přepracování, výzkumný reaktor, sklad vyhořelého paliva; a“;
b)
doplňují se nové body, které znějí:
„6)
‚havárií‘ jakákoliv nezamýšlená událost, jejíž důsledky či potenciální důsledky jsou z hlediska radiační ochrany či jaderné bezpečnosti významné;
7)
‚nehodou‘ jakákoliv nezamýšlená událost, jejíž důsledky či potenciální důsledky nejsou z hlediska radiační ochrany či jaderné bezpečnosti zanedbatelné;
8)
‚abnormálním provozem‘ provozní proces odchylný od normálního provozu, který může nastat alespoň jednou během životního cyklu jaderného zařízení, který však s ohledem na příslušná projektová opatření nezpůsobuje žádné významné poškození částí důležitých z hlediska bezpečnosti ani nevede ke vzniku podmínek pro havárii;
9)
‚projektovými východisky‘ soubor situací a událostí, jež jsou podle stanovených kritérií explicitně zohledněny v projektu jaderného zařízení, včetně jeho modernizace, a to tak, aby jim dotčené zařízení dokázalo odolat, aniž by plánovaným provozem bezpečnostních systémů došlo k překročení povolených limitů;
10)
‚projektovou havárií‘ havarijní situace, proti nimž je jaderné zařízení podle stanovených projektových kritérií projektováno a při nichž poškození paliva, je-li to možné, a únik radioaktivních látek nepřekročí povolené limity;
11)
‚závažnými situacemi‘ situace, jež jsou závažnější než situace týkající se projektových havárií; tyto situace mohou nastat vícenásobným selháním, jako je úplná ztráta všech úrovní bezpečnostního systému, nebo v důsledku mimořádně nepravděpodobné události.“
4)
V kapitole 2 se za nadpis „POVINNOSTI“ vkládá nový nadpis, který zní:
„ODDÍL 1
Obecné povinnosti“.
5)
V článku 4 se odstavec 1 nahrazuje tímto:
„1. Členské státy stanoví a udržují vnitrostátní legislativní, dozorný a organizační rámec (dále jen ‚vnitrostátní rámec‘) pro jadernou bezpečnost jaderných zařízení. Vnitrostátní rámec zejména stanoví:
a)
rozdělení odpovědností a koordinaci mezi příslušnými státními orgány;
b)
vnitrostátní požadavky v oblasti jaderné bezpečnosti vztahující se na všechny fáze životního cyklu jaderných zařízení;
c)
systém vydávání povolení a zákazu provozu jaderných zařízení bez povolení;
d)
systém dozorné kontroly jaderné bezpečnosti prováděné příslušným dozorným orgánem;
e)
účinná a přiměřená donucovací opatření, případně včetně nápravných opatření nebo pozastavení provozu a změny nebo zrušení povolení.
Stanovení způsobu přijetí vnitrostátních požadavků v oblasti jaderné bezpečnosti uvedených v prvním pododstavci písm. b) a nástroje pro jejich uplatňování spadá do pravomoci členských států.“
6)
V článku 5 se odstavce 2 a 3 nahrazují tímto:
„2. Členské státy zajistí příslušnému dozornému orgánu skutečnou nezávislost z hlediska nepřípustného vlivu při přijímání rozhodnutí v oblasti dozoru. Za tímto účelem členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby příslušný dozorný orgán:
a)
byl funkčně oddělen od jiných subjektů nebo organizací činných v oblasti podpory či využívání jaderné energie a při plnění úkolů v oblasti dozoru od takového subjektu nebo organizace nevyžadoval ani nepřijímal pokyny;
b)
přijímal rozhodnutí v oblasti dozoru na základě účinných a transparentních požadavků týkajících se jaderné bezpečnosti;
c)
měl přiděleny vyčleněné a dostatečné rozpočtové prostředky umožňující plnění úkolů v oblasti dozoru, jak jsou vymezeny ve vnitrostátním rámci, a odpovídal za plnění přiděleného rozpočtu;
d)
zaměstnával náležitý počet zaměstnanců s kvalifikací, zkušenostmi a odbornou způsobilostí nezbytnými pro plnění svých povinností. Může využít externích vědeckých a technických zdrojů a odborné způsobilosti na podporu svých dozorných činností;
e)
zavedl postupy pro předcházení všem střetům zájmu a pro jejich řešení;
f)
poskytoval informace týkající se jaderné bezpečnosti, aniž by potřeboval povolení od jakéhokoli jiného subjektu či organizace, nejsou-li tím ohroženy jiné prvořadé zájmy, jako je bezpečnost, uznané v příslušných právních předpisech či mezinárodních nástrojích.
3. Členské státy zajistí, aby byly příslušnému dozornému orgánu svěřeny pravomoci nezbytné k plnění jeho povinností v souvislosti s vnitrostátním rámcem podle čl. 4 odst. 1. Za tím účelem členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec pověřil příslušné dozorné orgány těmito hlavními úkoly v oblasti dozoru:
a)
navrhovat či stanovovat vnitrostátní požadavky v oblasti jaderné bezpečnosti nebo se podílet na jejich stanovení;
b)
vyžadovat od držitele povolení, aby dodržoval a prokázal dodržování vnitrostátních požadavků na jadernou bezpečnost a dodržování podmínek příslušného povolení;
c)
ověřovat toto dodržování požadavků hodnocením a inspekcemi;
d)
navrhovat nebo uplatňovat účinná a přiměřená vynucovací opatření.“
7)
Články 6, 7 a 8 se nahrazují tímto:
„Článek 6
Držitelé povolení
Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, že:
a)
prvotní odpovědnost za jadernou bezpečnost jaderného zařízení nese držitel povolení. Tuto odpovědnost není možné přenést a zahrnuje odpovědnost za činnost dodavatelů a subdodavatelů, jejichž činnost by mohla mít dopad na jadernou bezpečnost jaderného zařízení;
b)
při podávání žádosti o povolení musí žadatele prokázat jadernou bezpečnost. Rozsah a podrobnost tohoto prokazování musí odpovídat potenciální síle a povaze rizika týkajícího se jaderného zařízení a jeho umístění;
c)
držitelé povolení musí v rozumně proveditelné míře pravidelně, systematicky a ověřitelným způsobem vyhodnocovat, ověřovat a průběžně zlepšovat jadernou bezpečnost svých jaderných zařízení. Toto posouzení zahrnuje ověření, že jsou zavedena opatření pro předcházení haváriím a zmírňování důsledků havárií, včetně ověření uplatňování ustanovení o ochraně do hloubky;
d)
držitelé povolení vypracují a zavedou systémy řízení, ve kterých má jaderná bezpečnost požadovanou prioritu;
e)
držitelé povolení přijmou odpovídající postupy a opatření pro mimořádné situace v areálu jaderných zařízení, včetně pokynů ke zvládání těžkých havárií či jiných odpovídajících opatření, pro účinnou odezvu na havárie s cílem předcházet jejich důsledkům nebo je zmírnit. Tyto postupy zejména musí:
i)
být v souladu s dalšími provozními postupy a být pravidelně procvičovány s cílem ověřit jejich použitelnost,
ii)
zahrnovat havárie a těžké havárie, k nimž by mohlo dojít za všech provozních režimů, a ty, které současně zahrnují několik bloků nebo na ně mají dopad,
iii)
stanovit opatření pro příjem vnější pomoci,
iv)
být pravidelně přezkoumávány a aktualizovány, při zohlednění zkušeností ze cvičení a poznatků získaných při haváriích;
f)
držitelé povolení poskytují a udržují finanční a lidské zdroje s náležitou kvalifikací a způsobilostí, jež jsou nezbytné pro plnění jejich povinností s ohledem na jadernou bezpečnost jaderného zařízení. Držitelé povolení rovněž zajistí, aby dodavatelé a subdodavatelé, za něž nesou odpovědnost a jejichž činnost by mohla mít dopad na jadernou bezpečnost jaderného zařízení, měli nezbytné lidské zdroje s odpovídající kvalifikací a schopnostmi pro plnění svých povinností.
Článek 7
Odborná způsobilost a dovednosti pro potřeby jaderné bezpečnosti
Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec od všech stran vyžadoval přijetí opatření týkajících se vzdělávání a odborné přípravy jejich zaměstnanců odpovědných za jadernou bezpečnost jaderných zařízení s cílem získat, udržovat a dále rozvíjet odbornou způsobilost a dovednosti v oblasti jaderné bezpečnosti a havarijní připravenost na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení.
Článek 8
Transparentnost
1. Členské státy zajistí, aby byly pracovníkům a obyvatelstvu dostupné nezbytné informace týkající se jaderné bezpečnosti jaderných zařízení a dozoru nad ní, a to se zvláštním ohledem na místní orgány, obyvatelstvo a zúčastněné strany žijící v okolí jaderného zařízení. Tato povinnost zahrnuje zajištění toho, aby příslušný dozorný orgán a držitelé povolení v rozsahu své působnosti a v rámci své komunikační politiky poskytovali:
a)
informace o normálním provozu jaderných zařízení pracovníkům a obyvatelstvu; a
b)
neprodleně informace v případě nehod a havárií pracovníkům a obyvatelstvu a rovněž příslušným dozorným orgánům dalších členských států v okolí jaderného zařízení.
2. Informace se veřejnosti zpřístupňují v souladu s příslušnými právními předpisy a mezinárodními nástroji a za podmínky, že to neohrozí jiné prvořadé zájmy, jako je bezpečnost, uznané v příslušných právních předpisech či mezinárodních nástrojích.
3. Členské státy zajistí, aniž je dotčen čl. 5 odst. 2, aby se příslušný dozorný orgán případně zapojil do spolupráce v oblasti jaderné bezpečnosti jaderných zařízení s příslušnými dozornými orgány jiných členských států v okolí jaderného zařízení, mimo jiné prostřednictvím výměny nebo sdílení informací.
4. Členské státy zajistí, aby obyvatelstvo mělo v souladu s příslušnými právními předpisy a mezinárodními nástroji vhodnou příležitost účinně se účastnit procesu rozhodování týkajícího se udělování povolení pro jaderná zařízení.“
8)
Za článek 8 se vkládá nový oddíl, který zní:
„ODDÍL 2
Zvláštní povinnosti
Článek 8a
Jaderněbezpečnostní cíl pro jaderná zařízení
1. Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec pro jadernou bezpečnost vyžadoval, aby byla jaderná zařízení projektována, umisťována, stavěna, uváděna do provozu, provozována a vyřazována z provozu s cílem předejít haváriím, a pokud by došlo k havárii, zmírnit její důsledky a zabránit:
a)
časným radioaktivním únikům, které by vyžadovaly opatření pro mimořádné situace mimo areál jaderného zařízení, s nedostatečnou dobou k jejich provedení;
b)
velkým radioaktivním únikům, které by vyžadovaly ochranná opatření, jež nelze omezit místně nebo časově.
2. Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby cíl stanovený v odstavci 1:
a)
se vztahoval na jaderná zařízení, pro něž je stavební povolení uděleno poprvé po 14. srpnu 2014;
b)
byl používán jako referenční pro včasné provedení rozumně proveditelných bezpečnostních zlepšení stávajících jaderných zařízení, mimo jiné v rámci periodického hodnocení bezpečnosti, jak je stanoveno v čl. 8c písm. b).
Článek 8b
Zavedení jaderněbezpečnostního cíle pro jaderná zařízení
1. V zájmu dosažení jaderněbezpečnostního cíle stanoveného v článku 8a členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval tam, kde se uplatňuje ochrana do hloubky, aby zajistila, že:
a)
je minimalizován dopad mimořádných vnějších přírodních vlivů a náhodných rizik majících původ v činnosti člověka;
b)
je předcházeno abnormálnímu provozu a selháním;
c)
je abnormální provoz zvládnut a jsou odhalena selhání;
d)
jsou zvládnuty havárie zvažované v projektových východiscích;
e)
jsou zvládány závažné situace, včetně předcházení rozvoji havárie a zmírnění důsledků těžkých havárií;
f)
jsou vytvořeny organizační struktury podle čl. 8d odst. 1.
2. V zájmu dosažení jaderněbezpečnostního cíle stanoveného v článku 8a členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby příslušný dozorný orgán a držitel povolení přijali opatření na podporu a zlepšení účinné kultury jaderné bezpečnosti. Tato opatření zahrnují zejména:
a)
systémy řízení, ve kterých má jaderná bezpečnost náležitou prioritu a které podporují na všech pracovních a vedoucích úrovních možnost vyjadřovat se k účinnému provádění příslušných bezpečnostních zásad a postupů a včas hlásit bezpečnostní otázky, v souladu s čl. 6 písm. d);
b)
opatření držitele povolení pro zaznamenávání, hodnocení a dokumentaci vlastních a cizích bezpečnostně významných provozních zkušeností;
c)
povinnost držitele povolení hlásit události s možným dopadem na jadernou bezpečnost příslušnému dozornému orgánu; a
d)
opatření pro vzdělávání a odbornou přípravu v souladu s článkem 7.
Článek 8c
Úvodní a periodické hodnocení bezpečnosti
Členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby:
a)
všechna povolení vydaná pro výstavbu jaderného zařízení nebo provoz jaderného zařízení byla založena na náležitém hodnocení místa a konkrétních specifik zařízení, zahrnující prokázání jaderné bezpečnosti v souladu s vnitrostátními požadavky stanovenými na základě cíle uvedeného v článku 8a;
b)
držitel povolení, na nějž se vztahuje dozorná kontrola příslušného dozorného orgánu, systematicky a pravidelně, a to alespoň každých deset let, přehodnocoval bezpečnost jaderných zařízení, jak je stanoveno v čl. 6 písm. c). Cílem tohoto hodnocení bezpečnosti je zajištění shody se stávajícími projektovými východisky a nalezení dalších bezpečnostních zlepšení při zohlednění stárnutí, provozních zkušeností, nejnovějších výsledků výzkumu a vývoje v oblasti mezinárodních standardů, za použití cíle stanoveného v článku 8a jakožto reference.
Článek 8d
Havarijní připravenost a odezva na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení
1. Aniž je dotčena směrnice 2013/59/Euratom, členské státy zajistí, aby vnitrostátní rámec vyžadoval, aby organizační struktura pro havarijní připravenost a odezvu na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení byla zřízena s jasným přidělením odpovědností a stanovením postupů koordinace mezi držitelem povolení, příslušnými orgány a organizacemi, při zohlednění všech fází mimořádné situace.
2. Členské státy zajistí soulad a kontinuitu mezi opatřeními pro havarijní připravenost a odezvu na mimořádné situace v areálu jaderného zařízení a požadovanými vnitrostátním rámcem a dalšími opatřeními pro havarijní připravenost a odezvu na mimořádné situace požadovanými podle směrnice 2013/59/Euratom.“
9)
Za článek 8d se vkládá nová kapitola, která zní:
„KAPITOLA 2a
VZÁJEMNÁ HODNOCENÍ A PODÁVÁNÍ ZPRÁV
Článek 8e
Vzájemná hodnocení
1. Členské státy nejméně jednou za deset let zajistí pravidelné vlastní hodnocení svých vnitrostátních rámců a příslušných dozorných orgánů a přizvou mezinárodní misi, která provede vzájemné hodnocení příslušných částí jejich vnitrostátních rámců a příslušných dozorných orgánů s cílem soustavného zlepšování jaderné bezpečnosti. O výsledcích takových vzájemných hodnocení, jakmile jsou k dispozici, se podají zprávy členským státům a Komisi.
2. Členské státy zajistí, aby koordinovaně:
a)
bylo provedeno jejich vlastní hodnocení určité vybrané tematické oblasti týkající se jaderné bezpečnosti příslušných jaderných zařízení na jejich území;
b)
byly všechny ostatní členské státy a Komise jako pozorovatel přizvány ke vzájemnému hodnocení vlastního hodnocení uvedeného v písmenu a);
c)
byla přijata vhodná následná opatření podle příslušných zjištění vyplývajících z provedeného vzájemného hodnocení;
d)
byly po tom, co jsou výsledky k dispozici, zveřejněny příslušné zprávy o výše uvedeném vzájemném hodnocení a jeho hlavním výsledku.
3. Členské státy zajistí, aby byla přijata opatření umožňující zahájení prvního tematického vzájemného hodnocení v roce 2017 a aby se mohla následující tematická vzájemná hodnocení uskutečňovat každých šest let.
4. V případě havárie, jež má za následek situace vyžadující opatření pro mimořádné situace mimo areál jaderného zařízení nebo ochranná opatření pro obyvatelstvo, zajistí příslušný členský stát neprodlené pozvání mise k provedení mezinárodního vzájemného hodnocení.“
10)
Článek 9 se mění takto:
a)
odstavec 1 se nahrazuje tímto:
„1. Členské státy předloží Komisi zprávu o uplatňování této směrnice poprvé do 22. července 2014 a následně do 22. července 2020.“;
b)
odstavec 3 se zrušuje.
11)
V článku 10 se za odstavec 1 vkládá nový odstavec, který zní:
„1a. Povinnost provedení článků 6, 8a, 8b, 8c a 8d ve vnitrostátním právu a jejich uplatňování se netýká členských států bez jaderných zařízení, pokud se tyto státy nerozhodnou vyvinout jakoukoliv činnost související s jadernými zařízeními podléhajícími povolení v jejich jurisdikci.“
Článek 2
1. Členské státy uvedou v účinnost právní a správní předpisy nezbytné pro dosažení souladu s touto směrnicí do 15. srpna 2017. Neprodleně o nich uvědomí Komisi.
Tyto předpisy přijaté členskými státy musí obsahovat odkaz na tuto směrnici nebo musí být takový odkaz učiněn při jejich úředním vyhlášení. Způsob odkazu si stanoví členské státy.
2. Členské státy sdělí Komisi znění hlavních ustanovení vnitrostátních právních předpisů, které přijmou v oblasti působnosti této směrnice, a veškeré jejich následné změny.
Článek 3
Tato směrnice vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Článek 4
Tato směrnice je určena členským státům.
V Bruselu dne 8. července 2014.
DYREKTYWA RADY 2014/87/EURATOM
z dnia 8 lipca 2014 r.
zmieniająca dyrektywę 2009/71/Euratom ustanawiającą wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych
RADA UNII EUROPEJSKIEJ,
uwzględniając Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, w szczególności jego art. 31 i 32,
uwzględniając wniosek Komisji Europejskiej, sporządzony po uzyskaniu opinii grupy osób mianowanych przez Komitet Naukowo-Techniczny spośród ekspertów naukowych państw członkowskich,
uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego (1),
uwzględniając opinię Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego (2),
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
Dyrektywa Rady 2013/59/Euratom (3) ustanawia jednolite podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony zdrowia osób poddanych narażeniu zawodowemu, medycznemu i narażeniu ludności przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego.
(2)
W dyrektywie Rady 2009/71/Euratom (4) na państwa członkowskie nałożono obowiązek ustanowienia i utrzymywania krajowych ram bezpieczeństwa jądrowego. Dyrektywa ta odzwierciedla postanowienia zawarte w podstawowych aktach międzynarodowych w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego, a mianowicie w Konwencji bezpieczeństwa jądrowego (5), a także w Fundamentalnych zasadach bezpieczeństwa (6) ustanowionych przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej („MAEA”).
(3)
W dyrektywie Rady 2011/70/Euratom (7) na państwa członkowskie nałożono obowiązek ustanowienia i utrzymywania ram krajowych w zakresie gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami promieniotwórczymi.
(4)
W konkluzjach Rady z dnia 8 maja 2007 r. w sprawie bezpieczeństwa jądrowego oraz bezpiecznego gospodarowania wypalonym paliwem jądrowym i odpadami radioaktywnymi podkreślono, że „bezpieczeństwo jądrowe należy do kompetencji poszczególnych państw, realizowanych, w stosownych przypadkach, w ramach struktur UE. Decyzje dotyczące działań mających zapewnić bezpieczeństwo oraz nadzór nad instalacjami jądrowymi pozostają wyłącznie w gestii przedsiębiorstw i organów krajowych”.
(5)
Awaria w japońskiej elektrowni jądrowej Fukuszima w 2011 r. spowodowała ponowne zwrócenie uwagi całego świata na środki konieczne w celu minimalizacji ryzyka i zapewnienia najbardziej rzetelnych poziomów bezpieczeństwa jądrowego. Na podstawie konkluzji Rady Europejskiej z dnia 24-25 marca 2011 r. właściwe krajowe organy regulacyjne wraz z Komisją przeprowadziły, w ramach Europejskiej Grupy Organów Regulacyjnych ds. Bezpieczeństwa Jądrowego („ENSREG”), powołanej w decyzji Komisji 2007/530/Euratom (8), ogólnowspólnotowe, kompleksowe oceny ryzyka i bezpieczeństwa elektrowni jądrowych („testy wytrzymałościowe”). Ich wyniki wskazały na szereg udoskonaleń w zakresie podejścia do bezpieczeństwa jądrowego i praktyk przemysłowych, które mogłyby zostać wprowadzone w krajach uczestniczących w procesie ocen.
Ponadto Rada Europejska wezwała Komisję do dokonania przeglądu, w odpowiednich przypadkach, istniejących ram prawnych i regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa obiektów jądrowych, a także do zaproponowania wszelkich udoskonaleń, które mogą okazać się niezbędne. Rada Europejska podkreśliła także, że w Unii należy wdrożyć i stale doskonalić najwyższe standardy bezpieczeństwa jądrowego.
(6)
Podstawowym wymogiem wspólnotowych ram regulacyjnych w zakresie bezpieczeństwa jądrowego jest istnienie właściwego organu regulacyjnego o silnych uprawnieniach, posiadającego rzeczywistą niezależność w podejmowaniu decyzji regulacyjnych. Aby zapewnić wysoki poziom bezpieczeństwa jądrowego, kwestią najważniejszą jest, by właściwy organ regulacyjny miał zdolność wykonywania swoich kompetencji w sposób bezstronny, przejrzysty i bez nieuprawnionych nacisków na jego decyzje regulacyjne. Decyzje regulacyjne i działania w zakresie egzekwowania przepisów w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego powinny być oparte na obiektywnych względach technicznych dotyczących bezpieczeństwa i powinny być podejmowane bez jakiegokolwiek nieuprawnionego wpływu zewnętrznego, który mógłby zagrozić bezpieczeństwu, takiego jak nieuprawnione naciski związane ze zmianą warunków politycznych, gospodarczych lub społecznych.
Należy wzmocnić przepisy dyrektywy 2009/71/Euratom dotyczące rozdziału funkcjonalnego właściwych organów regulacyjnych w celu zapewnienia rzeczywistej niezależności organów regulacyjnych od nieuprawnionych nacisków na ich decyzje regulacyjne oraz zagwarantowania, że są one wyposażone w odpowiednie środki i kompetencje do właściwego wykonywania obowiązków, jakie zostały im powierzone. W szczególności organ regulacyjny powinien mieć wystarczające uprawnienia, wystarczającą liczbę pracowników i wystarczające środki finansowe w celu właściwego wypełniania powierzonych mu obowiązków.
Zaostrzone wymogi nie powinny jednak naruszać ścisłej współpracy - w odpowiednich przypadkach - z innymi odnośnymi organami krajowymi ani naruszać ogólnych wytycznych polityki wydanych przez państwa członkowskie.
(7)
Regulacyjny proces decyzyjny powinien uwzględniać kompetencje i wiedzę fachową, które mogą wnieść organizacje wsparcia technicznego. Ta wiedza fachowa powinna być oparta na najnowszej wiedzy naukowej i technicznej, w tym pochodzącej z doświadczeń eksploatacyjnych i badań naukowych związanych z bezpieczeństwem, zarządzania wiedzą oraz odpowiednich zasobów technicznych.
(8)
Zgodnie z Ogólnymi zasadami bezpieczeństwa MAEA, część 1, należy respektować zarówno rolę państw członkowskich w tworzeniu ram bezpieczeństwa jądrowego, jak i rolę regulatora w wykonywaniu tych ram.
(9)
Biorąc pod uwagę szczególny charakter przemysłu jądrowego oraz ograniczoną dostępność pracowników posiadających wymaganą wiedzę fachową i kompetencje, czego skutkiem może być przepływ pracowników sprawujących obowiązki wykonawcze między przedsiębiorstwami sektora przemysłu jądrowego a organami regulacyjnymi, należy zwrócić szczególną uwagę na unikanie konfliktów interesów. Ponadto należy podjąć kroki w celu zapewnienia, aby nie istniały konflikty interesów w organizacjach służących właściwemu organowi regulacyjnemu doradztwem lub świadczących na jego rzecz usługi.
(10)
Skutki awarii jądrowej mogą wykraczać poza granice państw, a zatem należy wspierać ścisłą współpracę, koordynację i wymianę informacji między właściwymi organami regulacyjnymi państw członkowskich w sąsiedztwie obiektu jądrowego, niezależnie od tego, czy państwa te eksploatują obiekty jądrowe. W tym względzie państwa członkowskie powinny zapewnić podjęcie odpowiednich kroków w celu usprawnienia współpracy w kwestiach bezpieczeństwa jądrowego o skutkach transgranicznych.
(11)
W celu zapewnienia zdobywania odpowiednich umiejętności oraz osiągnięcia i utrzymywania odpowiedniego poziomu kompetencji wszystkie strony powinny zagwarantować, by wszyscy pracownicy odpowiedzialni za kwestie związane z bezpieczeństwem jądrowym obiektów jądrowych oraz za ustalenia w zakresie gotowości na sytuacje awaryjne i postępowania w sytuacjach awaryjnych na terenie obiektu, podlegali procesowi ustawicznego uczenia się. Cel ten można osiągnąć poprzez ustanowienie programów szkoleniowych i planów szkoleń, procedur okresowego przeglądu i aktualizacji programów szkoleniowych, jak również poprzez wyasygnowanie odpowiednich środków na szkolenia.
(12)
Kolejnym ważnym wnioskiem, jaki można wyciągnąć z awarii w elektrowni jądrowej Fukuszima, jest to, że wielkie znaczenie ma zwiększenie transparentności w zakresie kwestii związanych z bezpieczeństwem jądrowym. Transparentność jest również ważnym czynnikiem wspierania niezależności w regulacyjnym procesie decyzyjnym. Dlatego też aktualnie obowiązujące przepisy dyrektywy 2009/71/Euratom dotyczące informacji, które mają być przekazywane do wiadomości ludności, powinny zostać doprecyzowane w odniesieniu do rodzaju informacji, jakie mają być przekazywane. Ponadto ludność powinna mieć możliwość uczestniczenia, na właściwych etapach, w procesie decyzyjnym dotyczącym obiektów jądrowych zgodnie z ramami krajowymi bezpieczeństwa jądrowego, z uwzględnieniem zróżnicowania systemów krajowych. Decyzje w sprawie zezwoleń pozostają w gestii właściwych organów krajowych.
(13)
Wymagania niniejszej dyrektywy dotyczące transparentności mają charakter uzupełniający w stosunku do obowiązującego prawodawstwa Euratom. Decyzja Rady 87/600/Euratom (9) nakłada na państwa członkowskie obowiązek powiadamiania Komisji i innych państw członkowskich o zdarzeniu radiacyjnym w przypadku jego wystąpienia na ich terytorium oraz obowiązek dostarczania im informacji w tym zakresie, podczas gdy dyrektywa 2013/59/Euratom zawiera wymogi dotyczące informowania ogółu społeczeństwa przez państwa członkowskie o środkach ochrony zdrowia, które należy zastosować, oraz działaniach, jakie należy podjąć w przypadku zdarzenia radiacyjnego, a także regularnego dostarczania zaktualizowanych informacji ludności, która może zostać poszkodowana w razie wystąpienia takiego zdarzenia.
(14)
Podczas szóstego spotkania przeglądowego umawiające się strony Konwencji bezpieczeństwa jądrowego ponownie wyraziły swoją zdecydowaną wolę wdrażania ustaleń z drugiego nadzwyczajnego spotkania, które odbyło się po awarii w Fukuszimie. W szczególności podkreśliły one, że „elektrownie jądrowe powinny być projektowane, budowane i eksploatowane z uwzględnieniem celów, jakimi są: zapobieganie awariom, a w razie wystąpienia awarii - łagodzenie jej skutków i niedopuszczenie do skażenia terenu na zewnątrz elektrowni” oraz że „organy regulacyjne powinny zapewnić, by cele te były stosowane, tak aby rozpoznać i zastosować odpowiednie ulepszenia bezpieczeństwa w istniejących elektrowniach”.
(15)
Mając na uwadze postęp techniczny osiągnięty dzięki przepisom MAEA i przez Stowarzyszenie Zachodnioeuropejskich Organów Nadzoru Jądrowego („WENRA”) oraz w oparciu o doświadczenia z testów wytrzymałościowych i analizy po awarii w elektrowni jądrowej Fukuszima, dyrektywa 2009/71/Euratom powinna zostać zmieniona, poprzez zawarcie w niej wspólnotowego celu na wysokim poziomie dotyczącego bezpieczeństwa jądrowego, obejmującego wszystkie etapy cyklu istnienia obiektów jądrowych (lokalizację, projektowanie, budowę, rozruch, eksploatację, likwidację). Cel ten w szczególności przewiduje znaczne podwyższenie poziomu bezpieczeństwa w projektowaniu nowych reaktorów, przy którym należy wykorzystywać najnowocześniejszą wiedzę i technologię, z uwzględnieniem najnowszych międzynarodowych wymogów bezpieczeństwa.
(16)
Cel ten należy osiągać zwłaszcza poprzez oceny bezpieczeństwa jądrowego, które mieszczą się w zakresie stosowania niniejszej dyrektywy. Powinny one być przeprowadzane przez posiadaczy zezwoleń pod kontrolą krajowego właściwego organu regulacyjnego; mogą one być wykorzystywane do celów oceny ryzyka poważnej awarii, objętej zakresem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE (10), pod warunkiem spełnienia wymogów niniejszej dyrektywy.
(17)
Koncepcja sekwencji poziomów bezpieczeństwa ma podstawowe znaczenie dla bezpieczeństwa obiektów jądrowych i jest podstawą realizacji celów wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego. Stosowanie zasad sekwencji poziomów bezpieczeństwa, uznane w międzynarodowych standardach i wytycznych oraz przez WENRA, gwarantuje, że działania związane z bezpieczeństwem są przewidziane - na ile to praktycznie wykonalne - na niezależnych od siebie poziomach środków, tak żeby w razie wystąpienia uszkodzenia zostało ono wykryte, skompensowane lub skorygowane za pomocą odpowiednich środków. Skuteczność każdego z poszczególnych poziomów jest zasadniczym elementem sekwencji poziomów bezpieczeństwa w celu zapobiegania awariom i łagodzenia skutków w razie ich wystąpienia. Sekwencja poziomów bezpieczeństwa na ogół składa się z pięciu poziomów. Jeżeli zawiedzie jeden poziom, uruchamia się poziom następny. Celem pierwszego poziomu ochrony jest zapobieżenie nieprawidłowej eksploatacji i uszkodzeniu systemów. W przypadku gdy zawiedzie pierwszy poziom, nieprawidłowa eksploatacja kontrolowana jest lub uszkodzenia wykrywane są przez drugi poziom ochrony. W przypadku gdy zawiedzie drugi poziom, trzeci poziom zapewnia dalsze działanie funkcji bezpieczeństwa poprzez uruchomienie określonych systemów bezpieczeństwa i innych elementów bezpieczeństwa. Jeżeli zawiedzie trzeci poziom, to poziom czwarty ogranicza rozwój awarii poprzez zarządzanie awaryjne, tak aby zapobiec powstaniu lub ograniczyć skutki warunków ciężkiej awarii z uwolnieniem substancji promieniotwórczych na zewnątrz obiektu. Ostatnim celem (piąty poziom ochrony) jest ograniczenie skutków radiologicznych znacznych uwolnień substancji promieniotwórczych na zewnątrz obiektu, poprzez działania reagowania awaryjnego prowadzone poza obiektem.
(18)
Obok sekwencji poziomów bezpieczeństwa, za podstawowy czynnik umożliwiający osiągnięcie wysokiego poziomu bezpieczeństwa jądrowego i stałe podnoszenie go uważa się skuteczną kulturę bezpieczeństwa jądrowego. Oznakami skutecznej kultury bezpieczeństwa jądrowego są w szczególności: zaangażowanie personelu i kadry zarządzającej na wszystkich szczeblach organizacji na rzecz bezpieczeństwa jądrowego i stałego podnoszenia jego poziomu; wspieranie możliwości kwestionowania przez personel na wszystkich szczeblach sposobu realizacji stosownych zasad i praktyk bezpieczeństwa, tak aby umożliwić stałe podnoszenie poziomu bezpieczeństwa; możliwość odpowiednio wczesnego zgłaszania przez personel problemów związanych z bezpieczeństwem; wyciąganie wniosków z doświadczeń eksploatacyjnych; oraz systematyczne zgłaszanie wszelkich odstępstw od normalnych warunków eksploatacji lub ustaleń dotyczących zarządzania awaryjnego, które mogą potencjalnie mieć wpływ na bezpieczeństwo jądrowe. Do ważnych czynników, które mogą się przyczynić do osiągnięcia wysokiej kultury bezpieczeństwa jądrowego należą w szczególności: skuteczne systemy zarządzania, zastosowanie przez posiadacza zezwolenia odpowiednich rozwiązań w zakresie kształcenia i szkolenia w kontekście rejestracji, oceny i dokumentowania istotnych, wewnętrznych i zewnętrznych, doświadczeń eksploatacyjnych oraz skuteczne rozwiązywanie zgłoszonych kwestii problematycznych.
(19)
Tam, gdzie w niniejszej dyrektywie użyto wyrażenia „praktycznie wykonalne”, należy je stosować zgodnie z ustalonymi definicjami, w szczególności definicjami WENRA i MAEA.
(20)
Po awariach jądrowych w Three Mile Island i w Czarnobylu awaria w elektrowni jądrowej Fukuszima ponownie uwypukliła krytyczne znaczenie funkcji obudowy bezpieczeństwa, która jest ostatnią barierą zapewniającą ochronę ludzi i środowiska przed uwolnieniami substancji promieniotwórczych w wyniku awarii. W związku z tym wnioskodawca ubiegający się o zezwolenie na budowę nowego reaktora energetycznego lub badawczego powinien wykazać, że rozwiązania projektowe zapewniają ograniczenie skutków uszkodzenia rdzenia reaktora do wnętrza obudowy bezpieczeństwa, tzn. wnioskodawca ubiegający się o zezwolenie powinien udowodnić, że znaczne lub niedozwolone uwolnienia substancji promieniotwórczych poza obudowę bezpieczeństwa są skrajnie mało prawdopodobne, oraz że powinien on być w stanie wykazać z wysoką dozą pewności, że nie dojdzie do takich uwolnień.
(21)
Należy wprowadzić wymóg dotyczący bardziej szczegółowych ustaleń w zakresie zarządzania awariami i reagowania awaryjnego na terenie obiektu w kierunku zapobiegania awariom i ograniczania ich skutków. Powinno to być zgodne z odnośnymi przepisami dyrektywy 2013/59/Euratom i nie powinno ich naruszać. Posiadacz zezwolenia powinien określić procedury, wytyczne i plany postępowania w razie awarii, w tym ciężkich awarii, które mogłyby wystąpić podczas wszystkich trybów eksploatacji, w tym przy pełnej mocy, odstawieniu i stanach przejściowych, zapewniając spójność i ciągłość miedzy wszystkimi takimi procedurami i planami, a także zapewniając ich wykonywanie, przeglądy i aktualizacje. Plany te powinny również przewidywać wystarczającą obsadę osobową, sprzęt i inne niezbędne zasoby. Należy zapewnić strukturę organizacyjną z wyraźnym podziałem odpowiedzialności, a także koordynację między organami reagowania awaryjnego.
(22)
Testy wytrzymałościowe wykazały kluczową rolę mechanizmów ściślejszej współpracy i koordynacji pomiędzy wszystkimi stronami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo jądrowe. Oceny wzajemne okazały się dobrym sposobem budowania zaufania w celu gromadzenia i wymiany doświadczeń oraz zapewniania wspólnego stosowania wysokich standardów bezpieczeństwa jądrowego.
(23)
Współpraca między państwami członkowskimi w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego ma już długą tradycję i może wnieść wartość dodaną w kategoriach bezpieczeństwa jądrowego, transparentności i otwartości wobec zainteresowanych stron na szczeblu europejskim i międzynarodowym.
Państwa członkowskie, za pośrednictwem swoich właściwych organów regulacyjnych stosownie wykorzystujących ENSREG oraz w oparciu o wiedzę fachową WENRA, powinny co sześć lat określić metodykę, zakres zadań i ramy czasowe wzajemnych ocen odnośnie do wspólnego specyficznego zagadnienia technicznego związanego z bezpieczeństwem jądrowym ich obiektów jądrowych. Wspólne specyficzne zagadnienie techniczne, które miałoby być rozpatrywane, powinno zostać wybrane spośród referencyjnych poziomów bezpieczeństwa WENRA lub na podstawie doświadczeń eksploatacyjnych, incydentów i awarii oraz postępu naukowego i technicznego. Państwa członkowskie powinny przeprowadzić krajową samoocenę i przyjąć ustalenia dotyczące przeprowadzania przez właściwe organy regulacyjne innych państw członkowskich wspólnych wzajemnych ocen ich samoocen krajowych.
Należy opracować sprawozdania z ustaleń tych wzajemnych ocen. Biorąc pod uwagę wyniki tych sprawozdań z wzajemnych ocen, państwa członkowskie powinny opracować krajowe plany działania obejmujące wszelkie istotne ustalenia i ich własną ocenę krajową. Sprawozdania z wzajemnych ocen powinny również stać się podstawą dla sprawozdania zbiorczego na temat wyników ogólnounijnej tematycznej oceny wzajemnej przeprowadzonej zbiorowo przez właściwe organy regulacyjne państw członkowskich. Sprawozdanie zbiorcze nie powinno mieć na celu uszeregowania bezpieczeństwa obiektów jądrowych, ale skupienie się na procesie i ustaleniach technicznych z tematycznej oceny wzajemnej, tak by można było wymieniać się wiedzą uzyskaną w wyniku tych działań.
Wzajemne oceny powinny być oparte na wzajemnym zaufaniu; jest zatem wskazane, aby Komisja, w miarę praktycznych możliwości, informowała państwa członkowskie, w przypadku gdy zamierza wykorzystać wyniki sprawozdań z wzajemnych ocen w swoich dokumentach dotyczących polityk.
(24)
Obowiązki państw członkowskich w zakresie sprawozdawczości na temat wdrażania niniejszej dyrektywy oraz obowiązek Komisji w zakresie sporządzania sprawozdania na podstawie sprawozdań krajowych powinny stwarzać okazję do podsumowania i oceny poszczególnych aspektów wdrażania niniejszej dyrektywy oraz jej skuteczności. Na szczeblu międzynarodowym istnieje szereg odnośnych obowiązków sprawozdawczych, jak np. sprawozdania w ramach Konwencji bezpieczeństwa jądrowego; ich wyniki mogłyby być wykorzystywane do oceny wdrażania niniejszej dyrektywy. Ponadto na mocy niniejszej dyrektywy powinny zostać ustanowione dodatkowe obowiązki sprawozdawcze w odniesieniu do ustaleń tematycznych ocen wzajemnych dotyczących obiektów jądrowych. W związku z tym, mając na względzie uproszczenie przepisów i zmniejszenie obciążenia administracyjnego, należy złagodzić w pewnym stopniu obowiązek sprawozdawczy państw członkowskich, zarówno jeżeli chodzi o częstotliwość sprawozdań, jak i ich zawartość.
(25)
Zgodnie ze stopniowanym podejściem wdrażanie przepisów niniejszej dyrektywy zależy od rodzaju obiektów jądrowych na terytorium państwa członkowskiego. Dlatego też przy wdrażaniu tych przepisów do prawa krajowego państwa członkowskie powinny wziąć pod uwagę potencjalne rozmiary oraz charakter zagrożeń, jakie stwarzają poszczególne rodzaje planowanych lub eksploatowanych przez nie obiektów jądrowych. W szczególności to stopniowane podejście powinno dotyczyć tych państw członkowskich, które posiadają jedynie niewielką ilość materiałów jądrowych i promieniotwórczych, np. w związku z eksploatacją mniejszych reaktorów badawczych, które w przypadku ciężkiej awarii nie będą powodować skutków porównywalnych do skutków powodowanych przez elektrownie jądrowe.
(26)
Te przepisy niniejszej dyrektywy, które są nieodłącznie związane z istnieniem obiektów jądrowych, mianowicie dotyczące obowiązków posiadacza zezwolenia, nowych szczegółowych wymogów dotyczących obiektów jądrowych oraz gotowości na sytuacje awaryjne i postępowania w sytuacjach awaryjnych na terenie obiektu, nie powinny mieć zastosowania do państw członkowskich nieposiadających obiektów jądrowych. Przepisy niniejszej dyrektywy powinny zostać przetransponowane i wdrożone w sposób proporcjonalny zgodnie z uwarunkowaniami krajowymi oraz przy uwzględnieniu faktu, że wspomniane państwa członkowskie nie posiadają obiektów jądrowych, przy jednoczesnym zapewnieniu, by rząd lub właściwe organy poświęciły stosowną uwagę kwestiom bezpieczeństwa jądrowego.
(27)
Zgodnie z dyrektywą 2009/71/Euratom państwa członkowskie muszą ustanowić i utrzymywać krajowe ramy prawne, regulacyjne i organizacyjne bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych. Decyzja o tym, w jaki sposób są przyjmowane uregulowania krajowych ram oraz o instrumentach ich realizacji, pozostaje w gestii państw członkowskich.
(28)
Zgodnie ze wspólną deklaracją polityczną państw członkowskich i Komisji z dnia 28 września 2011 r. dotyczącą dokumentów wyjaśniających państwa członkowskie zobowiązały się do złożenia, w uzasadnionych przypadkach, wraz z powiadomieniem o transpozycji, jednego lub więcej dokumentów wyjaśniających związek między elementami dyrektywy a odpowiadającymi im częściami krajowych instrumentów transpozycyjnych. W odniesieniu do niniejszej dyrektywy ustawodawca uznaje, że przekazywanie takich dokumentów jest uzasadnione.
(29)
Należy zatem odpowiednio zmienić dyrektywę 2009/71/Euratom,
PRZYJMUJE NINIEJSZĄ DYREKTYWĘ:
Artykuł 1
W dyrektywie 2009/71/Euratom wprowadza się następujące zmiany:
1)
tytuł rozdziału 1 otrzymuje brzmienie:
„CELE, ZAKRES STOSOWANIA I DEFINICJE”;
2)
w art. 2 wprowadza się następujące zmiany:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do wszelkich cywilnych obiektów jądrowych podlegających obowiązkowi posiadania zezwolenia.”;
b)
ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Niniejsza dyrektywa uzupełnia podstawowe normy, o których mowa w art. 30 Traktatu, w zakresie bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych oraz pozostaje bez uszczerbku dla obowiązującego prawodawstwa wspólnotowego w zakresie ochrony zdrowia pracowników i ludności przed zagrożeniami wynikającymi z promieniowania jonizującego, w szczególności dla dyrektywy Rady 2013/59/Euratom (11).
(11) Dyrektywa Rady 2013/59/Euratom z dnia 5 grudnia 2013 r. ustanawiająca podstawowe normy bezpieczeństwa w celu ochrony przed zagrożeniami wynikającymi z narażenia na działanie promieniowania jonizującego oraz uchylająca dyrektywy 89/618/Euratom, 90/641/Euratom, 96/29/Euratom, 97/43/Euratom i 2003/122/Euratom (Dz.U. L 13 z 17.1.2014, s. 1)”;" 						
3)
w art. 3 wprowadza się następujące zmiany:
a)
pkt 1 lit. a) otrzymuje brzmienie:
„a)
elektrownię jądrową, zakład wzbogacania, zakład wytwarzania paliwa jądrowego, zakład przetwarzania, reaktor badawczy, przechowalnik wypalonego paliwa; oraz”;
b)
dodaje się punkty w brzmieniu:
„6)
»awaria« oznacza jakiekolwiek niezamierzone zdarzenie, którego skutki lub potencjalne skutki są istotne z punktu widzenia ochrony przed promieniowaniem lub bezpieczeństwa jądrowego;
7)
»incydent« oznacza jakiekolwiek niezamierzone zdarzenie, którego skutki lub potencjalne skutki nie są nieistotne z punktu widzenia ochrony przed promieniowaniem lub bezpieczeństwa jądrowego;
8)
»nieprawidłowa eksploatacja« oznacza proces eksploatacyjny odbiegający od normalnej eksploatacji, którego wystąpienia oczekuje się przynajmniej raz w okresie eksploatacji obiektu, ale który, ze względu na właściwe rozwiązania projektowe, nie powoduje istotnych szkód wobec elementów ważnych z punktu widzenia bezpieczeństwa ani nie stwarza sytuacji awaryjnej;
9)
»warunki projektowe« oznaczają zakres warunków i zdarzeń wyraźnie uwzględnionych w projekcie obiektu jądrowego, włączając modernizacje, zgodnie z ustalonymi kryteriami, aby obiekt ten mógł je wytrzymać bez przekroczenia dozwolonych limitów poprzez planowane działanie systemów bezpieczeństwa;
10)
»awaria projektowa« oznacza warunki awaryjne, na które obiekt został zaprojektowany według ustalonych kryteriów projektowych i w przypadku których uszkodzenia paliwa, w odpowiednich przypadkach, oraz uwolnienie substancji promieniotwórczych utrzymywane są w dozwolonych granicach;
11)
»ciężkie warunki« oznaczają warunki awaryjne poważniejsze niż warunki związane z awariami projektowymi; warunki te mogą być spowodowane mnogimi uszkodzeniami, takimi jak całkowita utrata wszystkich ciągów systemu bezpieczeństwa, lub skrajnie nieprawdopodobnym zdarzeniem.”;
4)
w rozdziale 2 po tytule „OBOWIĄZKI” dodaje się tytuł w brzmieniu:
„SEKCJA 1
Obowiązki ogólne”;
5)
art. 4 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Państwa członkowskie ustanawiają i utrzymują krajowe ramy prawne, regulacyjne i organizacyjne (zwane dalej »ramami krajowymi«) bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych. W ramach krajowych przewiduje się w szczególności:
a)
podział odpowiedzialności i koordynację poszczególnych organów państwa;
b)
krajowe wymogi bezpieczeństwa jądrowego obejmujące wszystkie etapy cyklu istnienia obiektów jądrowych;
c)
system wydawania zezwoleń i zakaz eksploatacji obiektów jądrowych bez zezwolenia;
d)
system kontroli dozorowej bezpieczeństwa jądrowego wykonywanej przez właściwy organ regulacyjny;
e)
skuteczne i proporcjonalne działania na rzecz egzekwowania przepisów, w tym, w odpowiednich przypadkach, działania naprawcze lub zawieszenie eksploatacji oraz zmianę lub cofnięcie zezwolenia.
W gestii państw członkowskich pozostaje określenie sposobu, w jaki przyjmowane są krajowe wymogi bezpieczeństwa jądrowego, o których mowa w lit. b), oraz określenie instrumentów ich realizacji.”;
6)
art. 5 ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie:
„2. Państwa członkowskie zapewniają rzeczywistą niezależność właściwego organu regulacyjnego od nieuprawnionego wpływu na regulacyjny proces decyzyjny. W tym celu państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby właściwy organ regulacyjny:
a)
był funkcjonalnie oddzielony od wszelkich innych podmiotów lub organizacji zaangażowanych w promowanie lub wykorzystywanie energii jądrowej i by przy wykonywaniu swoich zadań regulacyjnych nie występował o instrukcje do takich podmiotów lub organizacji ani ich od nich nie przyjmował;
b)
podejmował decyzje regulacyjne w oparciu o solidne i przejrzyste wymogi w zakresie bezpieczeństwa jądrowego;
c)
otrzymywał celowe i odpowiednie środki budżetowe umożliwiające realizację jego zadań regulacyjnych zdefiniowanych w ramach krajowych i był odpowiedzialny za wykonanie przyznanego budżetu;
d)
zatrudniał odpowiednią liczbę pracowników posiadających kwalifikacje, doświadczenie i wiedzę fachową niezbędne do wykonywania jego obowiązków. Może on korzystać z zewnętrznych zasobów technicznych i wiedzy fachowej wspomagających jego funkcje regulacyjne;
e)
ustanawiał procedury zapobiegania ewentualnym konfliktom interesów i ich rozwiązywania;
f)
dostarczał informacji dotyczących bezpieczeństwa jądrowego bez konieczności uzyskania zezwolenia ze strony jakiegokolwiek innego podmiotu lub organizacji, pod warunkiem że działanie takie nie narusza nadrzędnych interesów, takich jak ochrona bezpieczeństwa, uznanych we właściwym ustawodawstwie lub międzynarodowych aktach prawnych.
3. Państwa członkowskie zapewniają właściwemu organowi regulacyjnemu uprawnienia niezbędne do wypełniania jego obowiązków związanych z ramami krajowymi opisanymi w art. 4 ust. 1. W tym celu państwa członkowskie zapewniają, by ramy krajowe powierzały właściwym organom regulacyjnym wykonywanie następujących głównych zadań regulacyjnych:
a)
proponowanie, określanie lub uczestniczenie w określaniu krajowych wymogów bezpieczeństwa jądrowego;
b)
wymaganie od posiadacza zezwolenia zgodności i wykazania zgodności z krajowymi wymogami bezpieczeństwa jądrowego i warunkami stosownego zezwolenia;
c)
weryfikowanie tej zgodności przez oceny i kontrole regulacyjne;
d)
przeprowadzanie lub proponowanie przeprowadzania skutecznych i proporcjonalnych działań na rzecz egzekwowania przepisów.”;
7)
art. 6, 7 i 8 otrzymują brzmienie:
„Artykuł 6
Posiadacze zezwoleń
Państwa członkowskie zapewniają, by ramy krajowe przewidywały następujące wymogi:
a)
odpowiedzialność za bezpieczeństwo jądrowe obiektów jądrowych spoczywa w pierwszym rzędzie na posiadaczu zezwolenia. Odpowiedzialność ta nie może być delegowana i obejmuje odpowiedzialność za działania wykonawców i podwykonawców, których działania mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo jądrowe obiektu jądrowego;
b)
ubiegając się o zezwolenie, wnioskodawca ma obowiązek przedłożenia dokumentów wykazujących bezpieczeństwo jądrowe. Ich zakres i poziom szczegółowości są współmierne z potencjalną skalą i charakterem zagrożenia związanego z danym obiektem jądrowym i jego lokalizacją;
c)
posiadacze zezwoleń mają - w praktycznie wykonalnym zakresie - regularnie oceniać i weryfikować bezpieczeństwo jądrowe swoich obiektów jądrowych oraz ciągle podnosić jego poziom, w sposób systematyczny i dający się zweryfikować. Obejmuje to sprawdzenie, czy istnieją środki zapobiegania awariom i ograniczania ich skutków, łącznie z weryfikacją stosowania rozwiązań z zakresu sekwencji poziomów bezpieczeństwa;
d)
posiadacze zezwoleń opracowują i wdrażają systemy zarządzania, w których bezpieczeństwo jądrowe jest należytym priorytetem;
e)
posiadacze zezwoleń opracowują odpowiednie procedury i plany w zakresie działań w sytuacjach awaryjnych na terenie obiektu, w tym wytyczne zarządzania ciężkimi awariami lub równoważne plany, aby skutecznie reagować na awarie, by zapobiegać ich skutkom lub ograniczać je. Muszą one w szczególności:
(i)
być spójne z innymi procedurami eksploatacyjnymi i okresowo podlegać ćwiczeniom, celem zweryfikowania ich praktyczności;
(ii)
mieć zastosowanie do awarii i ciężkich awarii, które mogą wystąpić podczas wszystkich trybów eksploatacji, i do takich, które mogą jednocześnie objąć kilka bloków lub oddziaływać na kilka bloków;
(iii)
zawierać plany dotyczące otrzymywania pomocy z zewnątrz;
(iv)
podlegać okresowym przeglądom i regularnym aktualizacjom, z uwzględnieniem doświadczeń wynikających z ćwiczeń i wniosków wyciągniętych po awariach;
f)
posiadacze zezwoleń zapewniają i utrzymują zasoby finansowe i zasoby ludzkie o odpowiednich kwalifikacjach i kompetencjach, konieczne do wypełnienia ich obowiązków w odniesieniu do bezpieczeństwa jądrowego obiektu jądrowego. Posiadacze zezwoleń zapewniają również, by wykonawcy i podwykonawcy, za których ponoszą odpowiedzialność, i których działania mogłyby mieć wpływ na bezpieczeństwo jądrowe obiektu jądrowego, posiadali niezbędne zasoby ludzkie o odpowiednich kwalifikacjach i kompetencjach, konieczne do wypełnienia ich obowiązków.
Artykuł 7
Wiedza fachowa i umiejętności w zakresie bezpieczeństwa jądrowego
Państwa członkowskie zapewniają, aby ramy krajowe wymagały od wszystkich stron podjęcia kroków na rzecz kształcenia i szkolenia ich personelu odpowiedzialnego za kwestie związane z bezpieczeństwem jądrowym obiektów jądrowych, w celu zdobywania, utrzymania i dalszego rozwijania wiedzy fachowej oraz umiejętności w zakresie bezpieczeństwa jądrowego oraz gotowości na wypadek sytuacji awaryjnych na terenie obiektu.
Artykuł 8
Transparentność
1. Państwa członkowskie zapewniają udostępnianie pracownikom i ludności niezbędnych informacji związanych z bezpieczeństwem jądrowym obiektów jądrowych oraz, by ich uregulowania były dostępne dla pracowników i ludności, ze szczególnym uwzględnieniem organów lokalnych, ludności i zainteresowanych stron w sąsiedztwie obiektu jądrowego. Obowiązek ten obejmuje zapewnienie, by właściwy organ regulacyjny i posiadacze zezwoleń, w zakresie swojej odpowiedzialności, w ramach swojej polityki komunikowania się, udzielali:
a)
informacji o normalnych warunkach eksploatacji obiektów jądrowych - pracownikom i ludności; oraz
b)
niezwłocznych informacji w przypadku incydentów i awarii - pracownikom i ludności oraz właściwym organom regulacyjnym innych państw członkowskich w sąsiedztwie obiektu jądrowego.
2. Informacje muszą być udostępniane publicznie zgodnie z właściwym ustawodawstwem oraz międzynarodowymi aktami prawnymi, pod warunkiem że nie narusza to innych nadrzędnych interesów, takich jak ochrona bezpieczeństwa, uznanych we właściwym ustawodawstwie lub w międzynarodowych aktach prawnych.
3. Państwa członkowskie zapewniają, bez uszczerbku dla art. 5 ust. 2, by właściwy organ regulacyjny zaangażował się, w odpowiednich przypadkach, we współpracę w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych z właściwymi organami regulacyjnymi innych państw członkowskich w sąsiedztwie obiektu jądrowego, m.in. za pomocą wymieniania się lub dzielenia informacjami.
4. Państwa członkowskie zapewniają, aby ludność miała odpowiednie możliwości faktycznego uczestnictwa w procesie podejmowania decyzji w sprawach związanych z udzielaniem zezwoleń dla obiektów jądrowych, zgodnie z właściwym ustawodawstwem oraz międzynarodowymi aktami prawnymi.”;
8)
po art. 8 dodaje się sekcję w brzmieniu:
„SEKCJA 2
Obowiązkiszczegółowe
Artykuł 8a
Cel w zakresie bezpieczeństwa dla obiektów jądrowych
1. Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych bezpieczeństwa jądrowego wymogu, aby obiekty jądrowe były projektowane, lokalizowane, budowane, uruchamiane, eksploatowane i likwidowane, mając na względzie cel polegający na zapobieganiu awariom, a w przypadku zajścia awarii - ograniczaniu jej skutków i unikaniu:
a)
wczesnych uwolnień promieniotwórczych, które wymagałyby podjęcia poza terenem obiektu działań w sytuacji awaryjnej, lecz na wdrożenie których nie byłoby wystarczającego czasu;
b)
dużych uwolnień promieniotwórczych, które wymagałyby podjęcia środków ochronnych, które nie mogłyby być ograniczone w przestrzeni lub czasie.
2. Państwa członkowskie zapewniają, aby ramy krajowe wymagały, by cel określony w ust. 1:
a)
miał zastosowanie do obiektów jądrowych, dla których zezwolenie na budowę wydano po raz pierwszy po dniu 14 sierpnia 2014 r.;
b)
był wykorzystywany jako punkt odniesienia dla wdrażania we właściwym czasie praktycznie wykonalnych ulepszeń w dziedzinie bezpieczeństwa w istniejących obiektach jądrowych, w tym w ramach okresowych przeglądów bezpieczeństwa określonych w art. 8c lit. b).
Artykuł 8b
Wdrożenie celu w zakresie bezpieczeństwa dla obiektów jądrowych
1. Aby osiągnąć cel w zakresie bezpieczeństwa jądrowego określony w art. 8a, państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby w przypadkach gdy ma zastosowanie sekwencja poziomów bezpieczeństwa, była ona stosowana tak, by zapewnić:
a)
minimalizację oddziaływania skrajnych zewnętrznych zagrożeń naturalnych i niezamierzonych zagrożeń spowodowanych przez człowieka;
b)
zapobieganie nieprawidłowej eksploatacji i uszkodzeniom;
c)
opanowanie nieprawidłowej eksploatacji i wykrywanie uszkodzeń;
d)
opanowanie awarii projektowych;
e)
opanowanie ciężkich warunków, w tym zapobieganie rozwojowi awarii i ograniczanie skutków ciężkich awarii;
f)
wprowadzenie struktur organizacyjnych zgodnych z art. 8d ust. 1.
2. Aby osiągnąć cel w zakresie bezpieczeństwa jądrowego określony w art. 8a, państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby właściwy organ regulacyjny i posiadacz zezwolenia podjęli środki wspierania i podnoszenia poziomu skutecznej kultury bezpieczeństwa jądrowego. Środki te obejmują w szczególności:
a)
systemy zarządzania, które przyznają właściwy priorytet bezpieczeństwu jądrowemu i promują, na wszystkich poziomach personelu i kadry zarządzającej, możliwość kwestionowania skutecznej realizacji odnośnych zasad i praktyk bezpieczeństwa oraz odpowiednio wczesnego zgłaszania przez personel problemów związanych z bezpieczeństwem, zgodnie z art. 6 lit. d);
b)
ustalenia przyjęte przez posiadacza zezwolenia w zakresie rejestracji, oceny i dokumentowania istotnych wewnętrznych i zewnętrznych doświadczeń eksploatacyjnych;
c)
spoczywający na posiadaczu zezwolenia obowiązek zgłaszania właściwemu organowi regulacyjnemu zdarzeń, które potencjalnie mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo jądrowe; oraz
d)
działania na rzecz kształcenia i szkolenia zgodnie z art. 7.
Artykuł 8c
Ocena początkowa i okresowe przeglądy bezpieczeństwa
Państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu, aby:
a)
udzielenie zezwolenia na budowę obiektu jądrowego lub eksploatację obiektu jądrowego było oparte na odpowiedniej ocenie lokalizacji, specyficznej dla danego obiektu, wraz z wykazaniem bezpieczeństwa jądrowego w odniesieniu do krajowych wymogów bezpieczeństwa jądrowego w oparciu o cel określony w art. 8a;
b)
posiadacz zezwolenia podlegający kontroli dozorowej ze strony właściwego organu regulacyjnego systematycznie i regularnie, a co najmniej raz na dziesięć lat, poddawał ponownej ocenie bezpieczeństwo obiektu jądrowego zgodnie z art. 6 lit. c). Ta ponowna ocena bezpieczeństwa ma na celu zapewnienie zgodności z aktualnymi warunkami projektowymi i wskazuje dalsze możliwości podniesienia poziomu bezpieczeństwa, uwzględniając kwestie starzenia się, doświadczenie eksploatacyjne, najnowsze wyniki badań naukowych i postępy w dziedzinie standardów międzynarodowych, stosując jako punkt odniesienia cel określony w art. 8a.
Artykuł 8d
Gotowość na sytuacje awaryjne i postępowanie w sytuacjach awaryjnych na terenie obiektu
1. Bez uszczerbku dla przepisów dyrektywy 2013/59/Euratom państwa członkowskie zapewniają wprowadzenie w ramach krajowych wymogu opracowania struktury organizacyjnej związanej z gotowością na sytuacje awaryjne i postępowaniem w sytuacjach awaryjnych na terenie obiektu, określającej wyraźny podział odpowiedzialności i koordynację między posiadaczem zezwolenia, właściwymi organami i organizacjami, z uwzględnieniem wszystkich faz sytuacji awaryjnej.
2. Państwa członkowskie zapewniają spójność i ciągłość wymaganych przez ramy krajowe ustaleń związanych z gotowością na sytuacje awaryjne i postępowaniem w sytuacjach awaryjnych na terenie obiektu z innymi ustaleniami dotyczącymi gotowości na sytuacje wyjątkowe i postępowania w sytuacjach wyjątkowych wymaganymi na mocy dyrektywy 2013/59/Euratom.”;
9)
po art. 8d dodaje się rozdział w brzmieniu:
„ROZDZIAŁ 2a
WZAJEMNE OCENY I SPRAWOZDAWCZOŚĆ
Artykuł 8e
Wzajemne oceny
1. W celu ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego państwa członkowskie organizują co najmniej raz na dziesięć lat okresowe samooceny swoich ram krajowych i właściwych organów regulacyjnych oraz zapraszają do międzynarodowej wzajemnej oceny odpowiednich części swoich ram krajowych i właściwych organów regulacyjnych. Wyniki takich wzajemnych ocen przekazywane są państwom członkowskim i Komisji, gdy tylko są one dostępne.
2. Państwa członkowskie zapewniają, w skoordynowany sposób:
a)
przeprowadzenie oceny krajowej, w oparciu o specyficzne zagadnienie dotyczące bezpieczeństwa jądrowego istotnych obiektów jądrowych na ich terytorium;
b)
zaproszenie wszystkich innych państw członkowskich i Komisji w charakterze obserwatora do wzajemnej oceny ocen krajowych, o których mowa w lit. a);
c)
podjęcie odpowiednich działań w następstwie ustaleń wynikających z procesu wzajemnej oceny;
d)
publikowanie odpowiednich sprawozdań na temat wyżej wymienionego procesu oraz jego głównych wyników, kiedy będą dostępne rezultaty.
3. Państwa członkowskie zapewniają przyjęcie ustaleń umożliwiających rozpoczęcie pierwszej tematycznej oceny wzajemnej w roku 2017, a potem przeprowadzanie następnych tematycznych ocen wzajemnych co najmniej co sześć lat.
4. W przypadku awarii prowadzącej do sytuacji, które wymagałyby podjęcia działań w sytuacji awaryjnej poza terenem obiektu lub środków ochrony ludności, zainteresowane państwo członkowskie zapewnia zaproszenie, bez zbędnej zwłoki, do międzynarodowej oceny wzajemnej.”
10)
w art. 9 wprowadza się następujące zmiany:
a)
ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Państwa członkowskie złożą Komisji sprawozdanie z wdrażania niniejszej dyrektywy po raz pierwszy do dnia 22 lipca 2014 r., a następnie do dnia 22 lipca 2020 r.”;
b)
uchyla się ust. 3;
11)
w art. 10 po ust. 1 dodaje się ustęp w brzmieniu:
„1a. Obowiązki w zakresie transpozycji i wdrożenia art. 6, 8a, 8b, 8c i 8d nie mają zastosowania do państw członkowskich, w których nie ma obiektów jądrowych, chyba że państwa te postanowią prowadzić jakąkolwiek działalność związaną z obiektami jądrowymi podlegającymi obowiązkowi zezwolenia na mocy ich jurysdykcji.”.
Artykuł 2
1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy do dnia 15 sierpnia 2017 r. Niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
2. Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinie objętej niniejszą dyrektywą, a także wszelkie późniejsze zmiany tych przepisów.
Artykuł 3
Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Artykuł 4
Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 8 lipca 2014 r.