NAŘÍZENÍ KOMISE (EU) č. 848/2012
ze dne 19. září 2012,
kterým se mění příloha XVII nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1907/2006 o registraci, hodnocení, povolování a omezování chemických látek, pokud jde o sloučeniny fenylrtuti
(Text s významem pro EHP)
EVROPSKÁ KOMISE,
s ohledem na Smlouvu o fungování Evropské unie,
s ohledem na nařízení Evropského parlamentu a Rady (ES) č. 1907/2006 ze dne 18. prosince 2006 o registraci, hodnocení, povolování a omezování chemických látek, o zřízení Evropské agentury pro chemické látky, o změně směrnice 1999/45/ES a o zrušení nařízení Rady (EHS) č. 793/93, nařízení Komise (ES) č. 1488/94, směrnice Rady 76/769/EHS a směrnic Komise 91/155/EHS, 93/67/EHS, 93/105/ES a 2000/21/ES (1), a zejména na čl. 68 odst. 1 uvedeného nařízení,
vzhledem k těmto důvodům:
(1)
Ve svém sdělení Radě a Evropskému parlamentu o strategii Společenství týkající se rtuti (2) Komise nastínila, že je nutné snížit hladiny rtuti v životním prostředí a vystavení člověka účinkům rtuti, a jako cíle mimo jiné navrhla snížení vstupu rtuti do oběhu ve společnosti zastavením nabídky a poptávky, snížením emisí rtuti a ochranou proti emisím rtuti. Toto sdělení bylo přezkoumáno v roce 2010 (3).
(2)
Rada několikrát potvrdila svůj závazek k celkovému cíli, jímž je ochrana lidského zdraví a životního prostředí před uvolňováním rtuti a jejích sloučenin, a to omezením globálního uvolňování rtuti způsobeného antropogenními vlivy do vzduchu, vody a půdy, a pokud možno, posléze i tak, že tomuto uvolňování zabrání.V této souvislosti Rada zdůraznila, že produkty obsahující rtuť by měly být v případech, kdy existují vhodné alternativy, postupně co nejrychleji a v co největší míře odstraněny, přičemž konečným cílem je, aby byly postupně odstraněny všechny produkty obsahující rtuť, a zároveň se zohlední technické a hospodářské podmínky a potřeby vědeckého výzkumu a vývoje (4).
(3)
Rtuť a její sloučeniny jsou pro člověka, ekosystémy a volně žijící živočichy a rostliny vysoce toxické. Vysoké dávky rtuti mohou být pro člověka smrtelné, ale i relativně nízké dávky mohou velmi vážně poškodit nervový systém a jeho vývoj, a jsou spojovány také s možnými škodlivými účinky na kardiovaskulární, imunitní a reprodukční systém. Rtuť je považována za globální perzistentní znečišťující látku, cirkuluje mezi vzduchem, vodou, usazeninami, půdou a biotou v různých formách a v životním prostředí se může přeměnit na methylrtuť, což je nejtoxičtější forma rtuti.
(4)
Nařízení (ES) č. 1907/2006 stanoví, že má-li členský stát za to, že výroba, uvedení na trh nebo použití látky samotné nebo obsažené ve směsi nebo v předmětu představuje riziko pro lidské zdraví nebo životní prostředí, které není náležitě kontrolováno a jímž je nutné se zabývat, oznámí Evropské agentuře pro chemické látky (dále jen „agentura“) svůj záměr připravit dokumentaci a následně ji připraví.
(5)
Podle rozhodnutí Smíšeného výboru EHP č. 25/2008 ze dne 14. března 2008, kterým se mění příloha II (Technické předpisy, normy, zkoušení a certifikace) Dohody o EHP (5), bylo nařízení (ES) č. 1907/2006 začleněno do Dohody o Evropském hospodářském prostoru.
(6)
Norsko připravilo dokumentaci týkající se pěti sloučenin fenylrtuti, zejména fenylrtuť-octanu, fenylrtuť-propionanu, fenylrtuť-2-ethylhexanoátu, fenylrtuť-oktanoátu a fenylrtuť-neodekanoátu, jež poukazuje na nezbytnost akce v rámci celé Unie pro odstranění rizik pro lidské zdraví a životní prostředí způsobených výrobou, použitím těchto látek a jejich uváděním na trh, ať už samotných nebo obsažených ve směsích a předmětech. Uvedená dokumentace byla předložena agentuře s cílem zahájit řízení o omezení.
(7)
O výše uvedených pěti sloučeninách fenylrtuti je známo, že jsou používány zejména jako katalyzátory v polyuretanových systémech používaných v nátěrových hmotách, lepidlech, tmelech a elastomerových aplikacích. Rtuťové katalyzátory jsou začleněny do polymerové struktury a zůstávají ve finálním předmětu, z něhož se sloučeniny rtuti nebo fenylrtuti uvolňují samovolně. O jiných sloučeninách fenylrtuti není známo, že jsou používány jako katalyzátory v polyuretanových systémech a nebyly proto zahrnuty v posouzení provedeném v dokumentaci.
(8)
Během životního cyklu sloučenin fenylrtuti dochází k významnému uvolňování rtuti do životního prostředí, což zvyšuje celkové emise rtuti. Zejména rozkladem sloučenin fenylrtuti v životním prostředí vznikají rozkladné produkty, včetně methylrtuti, které vyvolávají stejné obavy jako perzistentní, bioakumulativní a toxické látky (PBT). Vzájemnou konverzí metabolitů sloučenin fenylrtuti vznikají vlastnosti umožňující dálkový přenos. Protože tedy vznikají produkty přeměny nebo rozkladné produkty s vlastnostmi PBT, musí se také ke sloučeninám fenylrtuti jako takovým přistupovat z hlediska kontroly emisí a omezování expozice jako k látkám PBT. Za tímto účelem je nezbytné v co největší míře omezit expozici člověka a emise do životního prostředí.
(9)
K hlavním zdrojům vystavení člověka prostřednictvím životního prostředí mohou být potraviny, v nichž mohou být obsaženy produkty rozkladu sloučenin fenylrtuti, včetně methylrtuti. K biomagnifikaci methylrtuti dochází zejména ve vodním potravním řetězci, čímž je ohroženo zejména obyvatelstvo a volně žijící živočichové s vysokou spotřebou ryb a mořských plodů. Methylrtuť lehce proniká jak placentární tak hematoencefalickou bariérou, čímž brání potenciálnímu duševnímu vývoji plodu už před narozením, a největším problémem je proto vystavení účinkům rtuti u žen v reproduktivním věku a u dětí.
(10)
Dne 10. června 2011 přijal Výbor pro posuzování rizik (RAC) zřízený při agentuře své stanovisko k navrhovanému omezení, v němž zohlednil účinnost omezení při snižování rizik pro lidské zdraví a životní prostředí. RAC navíc zjistil, že organické sloučeniny rtuti mohou být použity jako katalyzátory při výrobě polymerů. Tyto látky však nebyly zahrnuty do posouzení provedeného v dokumentaci.
(11)
Dne 15. září 2011 přijal Výbor pro socioekonomickou analýzu zřízený při agentuře své stanovisko k navrhovanému omezení, v němž zohlednil účinnost omezení při řešení zjištěných rizik, pokud jde o poměr jeho socioekonomických přínosů a nákladů.
(12)
Agentura předložila uvedená stanoviska Výboru pro posuzování rizik a Výboru pro socioekonomickou analýzu Komisi.
(13)
Je vhodné poskytnout dotčeným zúčastněným stranám přiměřenou lhůtu k přijetí opatření, jež by mohla být nutná k zajištění souladu s opatřeními stanovenými v tomto nařízení.
(14)
Opatření stanovená tímto nařízením jsou v souladu se stanoviskem výboru zřízeného podle článku 133 nařízení (ES) č. 1907/2006,
PŘIJALA TOTO NAŘÍZENÍ:
Článek 1
Příloha XVII nařízení (ES) č. 1907/2006 se mění v souladu s přílohou tohoto nařízení.
Článek 2
Toto nařízení vstupuje v platnost dvacátým dnem po vyhlášení v Úředním věstníku Evropské unie.
Použije se ode dne 10. října 2017.
Toto nařízení je závazné v celém rozsahu a přímo použitelné ve všech členských státech.
V Bruselu dne 19. září 2012.
ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 848/2012
z dnia 19 września 2012 r.
zmieniające załącznik XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) odnośnie do związków fenylortęci
(Tekst mający znaczenie dla EOG)
KOMISJA EUROPEJSKA,
uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej,
uwzględniając rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (1), w szczególności jego art. 68 ust. 1,
a także mając na uwadze, co następuje:
(1)
W komunikacie Komisji dla Rady i Parlamentu Europejskiego „Strategia Wspólnoty w zakresie rtęci” (2) Komisja zasygnalizowała, że konieczne jest obniżenie poziomu rtęci w środowisku, jak również poziomu narażenia ludzi na jej działanie. Komisja zaproponowała wyznaczenie takich celów, jak redukcja ilości rtęci wprowadzanej do obiegu przez społeczeństwo poprzez zmniejszenie podaży i popytu, ograniczenie emisji rtęci i ochrona przed tą emisją. Komunikat ten został poddany przeglądowi w 2010 r. (3).
(2)
Rada wielokrotnie potwierdzała swoje zaangażowanie w realizację celu ogólnego, jakim jest ochrona środowiska i zdrowia ludzi przed uwalnianiem rtęci i jej związków poprzez ograniczenie do minimum, a tam, gdzie to możliwe, ostateczne wyeliminowanie na całym świecie uwalniania rtęci do powietrza, wody i gleby przez człowieka. W tym kontekście Rada podkreśliła, że produkty z dodatkiem rtęci, jeśli istnieją dla nich realne alternatywy, powinny być wycofane tak szybko i kompleksowo, jak to możliwe, a ostatecznie wszystkie produkty z dodatkiem rtęci powinny być stopniowo wycofane, uwzględniając należycie warunki techniczne i ekonomiczne oraz potrzeby badań naukowych i rozwoju (4).
(3)
Rtęć i jej związki są wysoce toksyczne dla ludzi, ekosystemów, fauny i flory. Wysokie dawki mogą okazać się śmiertelne dla ludzi, lecz nawet stosunkowo niskie dawki mogą spowodować poważne zaburzenia neurorozwojowe. Stwierdzono także możliwość negatywnego wpływu na układ krążenia, układ odpornościowy i rozrodczy. Rtęć jest uważana za globalny czynnik zanieczyszczający, charakteryzujący się dużą odpornością i krążący w różnych formach pomiędzy powietrzem, wodą, osadami, glebą oraz fauną i florą. W środowisku może przekształcić się w swoją najbardziej toksyczną formę, czyli metylortęć.
(4)
Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 stanowi, że jeśli państwo członkowskie uzna, że produkcja, wprowadzanie do obrotu lub stosowanie substancji w jej postaci własnej, jako składnika mieszaniny lub w wyrobie stanowi dla środowiska lub zdrowia człowieka zagrożenie, które nie jest odpowiednio kontrolowane i któremu należy przeciwdziałać, państwo to zobowiązane jest przygotować dokumentację, powiadomiwszy o tym wcześniej Europejską Agencję Chemikaliów (zwana dalej „Agencją”).
(5)
Na podstawie decyzji Wspólnego Komitetu EOG nr 25/2008 z dnia 14 marca 2008 r. zmieniającej załącznik II (Przepisy techniczne, normy, badania i certyfikacja) do Porozumienia EOG (5) rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 zostało włączone do Porozumienia o Europejskim Obszarze Gospodarczym
(6)
Norwegia przygotowała dokumentację dotyczącą pięciu związków fenylortęci, tj. octanu fenylortęci, propionianu fenylortęci, 2-etyloheksanianu fenylortęci, oktanianu fenylortęci oraz neodekanianu fenylortęci, co dowodzi, że konieczne jest działanie w skali całej Unii w celu ograniczenia zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi, jakie stanowi produkcja, stosowanie lub wprowadzanie do obrotu tych substancji w ich postaci własnej, jako składników mieszaniny lub w wyrobach. Dokumentację tę przedłożono Agencji w celu rozpoczęcia procesu wprowadzania ograniczeń.
(7)
Wiadomo, że wspomniane powyżej związki fenylortęci są stosowane przede wszystkim jako katalizatory w systemach poliuretanowych znajdujących zastosowanie w odniesieniu do powłok, klejów, środków uszczelniających i elastomerów. Katalizatory rtęciowe zostają wbudowane w strukturę polimerów i pozostają w wyrobie końcowym, z którego związki rtęci i fenylortęci nie są uwalniane celowo. Brak jest informacji o stosowaniu innych związków fenylortęci jako katalizatorów w systemach poliuretanowych, dlatego nie zostały one uwzględnione w ocenie zawartej w dokumentacji.
(8)
Cykl życia związków fenylortęci prowadzi do znacznego uwalniania rtęci do środowiska i przyczynia się do całkowitej emisji rtęci. W szczególności związki fenylortęci w środowisku ulegają rozpadowi na produkty, takie jak metylortęć, stanowiące zagrożenie równoważne temu, jakie stwarzają substancje trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne (substancje PBT). Interkonwersja metabolitów związków fenylortęci umożliwia ich transport na dalekie odległości. Ze względu na powstawanie produktów przemiany/rozpadu o właściwościach PBT, same związki fenylortęci muszą być traktowane jak substancje PBT, jeśli chodzi o kontrolę emisji i narażenia. W tym celu należy zminimalizować emisję i narażenie ludzi i środowiska.
(9)
Głównym źródłem narażenia ludzi poprzez środowisko może być żywność, w której można znaleźć produkty rozpadu związków fenylortęci, w tym metylortęć. Metylortęć akumuluje się przede wszystkim w łańcuchu pokarmowym w środowisku wodnym, przez co najbardziej narażone na jej działanie są populacje ludzi oraz fauna charakteryzujące się wysokim spożyciem ryb i owoców morza. Metylortęć łatwo przenika przez barierę łożyskową oraz barierę krew-mózg i może zahamować rozwój umysłowy nawet przed narodzinami dziecka, stanowiąc największe zagrożenie dla kobiet w wieku rozrodczym oraz dzieci.
(10)
W dniu 10 czerwca 2011 r. działający przy Agencji Komitet do Spraw Oceny Ryzyka (RAC) przyjął opinię na temat zaproponowanych ograniczeń, biorąc pod uwagę ich skuteczność w zmniejszaniu zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi. Ponadto RAC ustalił, że inne organiczne związki rtęci mogą być stosowane jako katalizatory w produkcji polimerów. Substancje te nie zostały jednak uwzględnione w ocenie zawartej w dokumentacji.
(11)
W dniu 15 września 2011 r. działający przy Agencji Komitet Analiz Społeczno-Ekonomicznych przyjął opinię na temat zaproponowanych ograniczeń, biorąc pod uwagę ich skuteczność w przeciwdziałaniu zidentyfikowanym zagrożeniom pod względem korzyści i kosztów społeczno-gospodarczych.
(12)
Agencja przedłożyła Komisji opinie Komitetu ds. Oceny Ryzyka i Komitetu ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych.
(13)
Należy zapewnić podmiotom, których to dotyczy, odpowiednią ilość czasu na wprowadzenie środków niezbędnych do spełnienia nowych wymogów w zakresie środków przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu.
(14)
Środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Komitetu ustanowionego na mocy art. 133 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006,
PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE:
Artykuł 1
W załączniku XVII do rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 wprowadza się zmiany zgodnie z załącznikiem do niniejszego rozporządzenia.
Artykuł 2
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 10 października 2017 r.
Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.
Sporządzono w Brukseli dnia 19 września 2012 r.