РЕГЛАМЕНТ (ЕС) № 461/2010 НА КОМИСИЯТА
от 27 май 2010 година
относно прилагането на член 101, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз към категориите вертикални споразумения и съгласувани практики в сектора на моторните превозни средства
(текст от значение за ЕИП)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Регламент № 19/65/ЕИО на Съвета от 2 март 1965 г. за прилагането на член 85, параграф 3 от Договора по отношение на определени категории споразумения и съгласувани практики (1), и по-специално член 1 от него,
след като публикува проект на настоящия регламент,
след като се консултира с Консултативния комитет по ограничителни практики и господстващо положение,
като има предвид, че:
(1)
С Регламент № 19/65/ЕИО на Комисията се дава право да прилага член 101, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз (2) чрез регламент към определени категории вертикални споразумения и съответните съгласувани практики, попадащи в приложното поле на член 101, параграф 1 от Договора. Регламентите за групово освобождаване се прилагат към вертикални споразумения, отговарящи на определени условия, и могат да бъдат общи или специфични за даден сектор.
(2)
Комисията определи категория вертикални споразумения, които смята по принцип за отговарящи на условията, определени в член 101, параграф 3 от Договора, и за тази цел прие Регламент (ЕС) № 330/2010 на Комисията от 20 април 2010 г. за прилагането на член 101, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз относно категориите вертикални споразумения и съгласувани практики (3), който заменя Регламент (ЕО) № 2790/1999 на Комисията (4).
(3)
Секторът на моторните превозни средства, който включва както пътническите автомобили, така и товарните превозни средства, е обект на специфични регламенти за групово освобождаване от 1985 г. насам, като последният е Регламент (ЕО) № 1400/2002 на Комисията от 31 юли 2002 г. относно прилагането на член 81, параграф 3 от Договора по отношение на категории вертикални споразумения и съгласувани практики в сектора на моторните превозни средства (5). В Регламент (ЕО) № 2790/1999 е посочено изрично, че той не се прилага за вертикалните споразумения, чийто предмет попада в приложното поле на който и да било друг регламент за групово освобождаване. Следователно секторът на моторните превозни средства остава извън приложното поле на посочения регламент.
(4)
Срокът на действие на Регламент (ЕО) № 1400/2002 изтича на 31 май 2010 г. Секторът на моторните превозни средства трябва обаче да продължи да се възползва от групово освобождаване, за да се опрости администрацията и да се намалят разходите за постигане на съответствие за засегнатите предприятия, като същевременно се осигури ефективен надзор на пазарите в съответствие с член 103, параграф 2, буква б) от Договора.
(5)
Придобитият след 2002 г. опит по отношение на дистрибуцията на нови моторни превозни средства, дистрибуцията на резервни части и предоставянето на услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства дава възможност да се дефинира категория вертикални споразумения за сектора на моторните превозни средства, която може да се разглежда като отговаряща по принцип на условията, определени в член 101, параграф 3 от Договора.
(6)
Тази категория включва вертикални споразумения за покупката, продажбата или препродажбата на нови моторни превозни средства, вертикални споразумения за покупката, продажбата или препродажбата на резервни части за моторни превозни средства и вертикални споразумения за предоставянето на услуги по ремонт и поддръжка на тези превозни средства, когато тези споразумения са сключени между неконкуриращи се предприятия, между някои конкуренти или между някои сдружения на търговци на дребно или на сервизи. Тази категория включва също и вертикални споразумения, съдържащи спомагателни разпоредби за прехвърлянето или използването на правата на интелектуална собственост. Терминът „вертикално споразумение“ следва да бъде съответно дефиниран, така че да включва както такива споразумения, така и съответстващите съгласувани практики.
(7)
Някои видове вертикални споразумения могат да повишат икономическата производителност в рамките на дадена производствена или дистрибуторска верига чрез улесняването на по-добрата координация между участващите предприятия. По-специално те могат да доведат до намаляване на разходите на страните по транзакцията и разпределението, както и до оптимизиране на техните продажби и нива на инвестиране.
(8)
Вероятността такива повишаващи ефективността въздействия да надделеят над всякакви антиконкурентни ефекти, дължащи се на ограниченията, които се съдържат във вертикалните споразумения, зависи от степента на пазарната сила на страните по споразумението и следователно от степента, до която тези предприятия са изправени пред конкуренция с други доставчици на стоки или услуги, считани от техните клиенти за равностойни или взаимозаменяеми поради характеристиките на продуктите, техните цени и предназначението им. Не трябва да се ползват от групово освобождаване вертикални споразумения, съдържащи ограничения, които е вероятно да ограничат конкуренцията и да навредят на потребителите, или които не са изключително необходими за постигане на въздействията, повишаващи ефективността.
(9)
За да определи подходящото приложно поле на регламента за групово освобождаване, Комисията трябва да вземе предвид условията на конкуренцията в съответния сектор. Във връзка с това заключенията от задълбоченото наблюдение на сектора на моторните превозни средства, изложени в доклада за оценка на действието на Регламент (ЕО) № 1400/2002 на Комисията от 28 май 2008 г. (6) и в Съобщението на Комисията за бъдещата конкурентноправна рамка, приложима към сектора на моторните превозни средства от 22 юли 2009 г. (7), показаха, че следва да се направи разграничение между споразуменията за дистрибуция на нови моторни превозни средства и споразуменията за предоставяне на услуги по ремонт и поддръжка и дистрибуция на резервни части.
(10)
По отношение на дистрибуцията на нови моторни превозни средства не се наблюдават значителни недостатъци от гледна точка на конкуренцията, които да са по-характерни за този сектор в сравнение с други икономически сектори и които биха могли да изискват прилагането на различни и по-строги правила от определените в Регламент (ЕС) № 330/2010. Прагът относно пазарния дял, липсата на освобождаване на определени вертикални споразумения и другите условия, определени в посочения регламент, гарантират по принцип, че вертикалните споразумения за дистрибуция на нови моторни превозни средства отговарят на изискванията на член 101, параграф 3 от Договора. Следователно тези споразумения следва да се ползват от освобождаването, предоставено чрез Регламент (ЕС) № 330/2010, ако се спазват всички условия, определени в същия регламент.
(11)
Що се отнася до споразуменията за дистрибуция на резервни части и за предоставяне на услуги по ремонт и поддръжка, следва да се вземат предвид някои специфични характеристики на пазара за следпродажбени услуги за моторни превозни средства. По-специално придобитият от Комисията опит при прилагането на Регламент (ЕО) № 1400/2002 показва, че повишението на цените на отделните ремонтни услуги само частично се отразява в повишаване на надеждността на съвременните автомобили и в удължаване на интервалите между услугите. Тези тенденции са свързани с развитието на технологиите и с по-голямата сложност и надеждност на автомобилните компоненти, които производителите на автомобили закупуват от доставчиците на оригинално оборудване. Тези доставчици продават продуктите си като резервни части на пазара за следпродажбени услуги както чрез оторизираните мрежи на сервизите на производителите, така и по независими канали, като по този начин представляват значителна конкурентна сила на пазара за следпродажбени услуги на моторни превозни средства. Разходите, които понасят средно потребителите в Съюза за услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства, представляват много голяма част от общите разходи на потребителите за моторни превозни средства.
(12)
Конкурентните условия на пазара за следпродажбени услуги на моторни превозни средства имат също пряко отношение към обществената безопасност, тъй като, ако автомобилите са ремонтирани неправилно, тяхното управление може да бъде опасно. Тези условия имат отражение също и върху общественото здраве и околната среда, тъй като емисиите на въглероден диоксид и други замърсители на въздуха могат да бъдат по-високи от автомобили, които не са били редовно поддържани.
(13)
Доколкото може да се дефинира отделен пазар за следпродажбени услуги, съществуването на ефективна конкуренция на пазарите за закупуване и продажба на резервни части, както и за предоставяне на услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства, зависи от степента на конкурентните взаимоотношения между оторизираните сервизи, а именно работещите в сервизна мрежа, пряко или непряко установена от производител на автомобили, както и между оторизираните и независимите оператори, в това число независимите доставчици на резервни части и независимите сервизи. Способността на последните да се конкурират зависи от неограничения достъп до съществени елементи, като резервни части и техническа информация.
(14)
Предвид тези особености правилата на Регламент (ЕС) № 330/2010, включително единният праг от 30 % относно пазарния дял, са необходими, но недостатъчни, за да се гарантира, че ползата от груповото освобождаване се предоставя само на тези вертикални споразумения за дистрибуция на резервни части и за предоставяне на услуги по ремонт и поддръжка, за които може с достатъчна сигурност да се приеме, че отговарят на условията на член 101, параграф 3 от Договора.
(15)
Следователно вертикалните споразумения за дистрибуция на резервни части и за предоставяне на услуги по ремонт и поддръжка следва да се ползват от груповото освобождаване само ако отговарят освен на условията за освобождаване, определени в Регламент (ЕС) № 330/2010, и на по-строги изисквания относно някои видове сериозни ограничения на конкуренцията, способни да доведат до ограничаване на доставките и използването на резервни части на пазара за следпродажбени услуги на моторни превозни средства.
(16)
По-специално не следва да се ползват от групово освобождаване споразумения, при които членовете на селективната дистрибуторска система на производител на автомобили ограничават продажбата на резервни части на независими сервизи, които ги използват за предоставяне на услуги по ремонт или поддръжка. Без достъп до такива резервни части независимите сервизи не биха били в състояние ефективно да се конкурират с оторизираните сервизи, тъй като те не биха могли да предоставят на потребителите услуги с добро качество, които допринасят за безопасността и надеждното функциониране на моторни превозни средства.
(17)
Освен това, за да се осигури ефективна конкуренция на пазарите за ремонт и поддръжка и да се позволи на сервизите да предоставят на крайните потребители конкурентни резервни части, груповото освобождаване не следва да включва вертикалните споразумения, които макар и да съответстват на Регламент (ЕС) № 330/2010, ограничават възможността на производител на резервни части да ги продава на оторизирани сервизи от дистрибуторска система на производител на автомобили, на независими дистрибутори на резервни части, на независими сервизи или на крайни потребители. Това не засяга гражданскоправната отговорност на производителите на резервни части или възможността за производителите на автомобили да изискат от оторизираните сервизи от тяхната дистрибуторска система да използват само резервни части, които отговарят на качеството на компонентите, използвани за сглобяването на дадено моторно превозно средство. Освен това, тъй като производителите на превозни средства са поели пряка договорна отговорност в случай на ремонтни дейности под гаранция, безплатно обслужване и операции по изтегляне на автомобили от пазара, освобождаването следва да се прилага по отношение на споразумения, които налагат на оторизираните сервизи задължението да използват за тези ремонтни дейности само резервни части, доставени от производителя на превозното средство.
(18)
Накрая, за да се даде възможност на оторизирани и независими сервизи и крайни потребители да идентифицират производителя на компоненти за моторно превозно средство или на резервни части и да изберат между алтернативни части, груповото освобождаване не следва да обхваща споразумения, с които даден производител на моторни превозни средства ограничава възможността на производител на компоненти или на оригинални резервни части да постави търговската си марка или лого на тези части ефективно и на видно място.
(19)
За да се предостави време на всички оператори да се адаптират към настоящия регламент, е подходящо да се удължи до 31 май 2013 г. срокът на прилагане на разпоредбите на Регламент (ЕО) № 1400/2002, свързани с вертикалните споразумения за покупката, продажбата и препродажбата на нови моторни превозни средства. По отношение на вертикалните споразумения за дистрибуция на резервни части и за предоставянето на услуги по ремонт и поддръжка настоящият регламент следва да се прилага от 1 юни 2010 г., за да продължи да се осигурява подходяща защита на конкуренцията на пазарите за следпродажбени услуги на моторни превозни средства.
(20)
Комисията ще следи непрекъснато развитието в сектора на моторните превозни средства и ще предприеме подходящите коригиращи мерки, ако възникнат проблеми с конкуренцията, които могат да навредят на потребителите на пазара за дистрибуция на нови моторни превозни средства, на пазара за доставка на резервни части или на пазара за следпродажбени услуги за моторни превозни средства.
(21)
Съгласно член 29, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 1/2003 на Съвета от 16 декември 2002 г. относно изпълнението на правилата за конкуренция, предвидени в членове 81 и 82 от Договора (8), Комисията може да оттегли възможността настоящият регламент да се прилага, ако констатира в конкретен случай, че споразумение, за което се прилага освобождаването, предвидено в настоящия регламент, има въпреки това последици, несъвместими с член 101, параграф 3 от Договора.
(22)
По силата на член 29, параграф 2 от Регламент (ЕО) № 1/2003 органите по конкуренция на държава-членка могат да оттеглят възможността настоящият регламент да се прилага по отношение на територията на тази държава-членка или на част от нея, ако се установи, че в определен случай споразумение, към което се прилага предвиденото в настоящия регламент освобождаване, въпреки всичко поражда действия, които са несъвместими с член 101, параграф 3 от Договора, на територията на тази държава-членка или на част от нея и когато тази територия има всички характеристики на отделен географски пазар.
(23)
Съгласно член 29 от Регламент (ЕО) № 1/2003 при определяне на това, дали трябва да бъде оттеглена възможността настоящият регламент да се прилага, от особена важност са антиконкурентните ефекти, които могат да произтичат от наличието на паралелни мрежи от вертикални споразумения, които имат подобни ефекти, ограничаващи значително достъпа до съответен пазар или до конкуренция в него. Такива кумулативни ефекти могат например да възникнат в случая на селективна дистрибуция или на задължения за въздържане от конкуренция.
(24)
За да се засили наблюдението на паралелни системи от вертикални споразумения, които имат сходни антиконкурентни ефекти и които обхващат повече от 50 % от даден пазар, Комисията може да обяви чрез регламент настоящия регламент за неприложим към вертикални споразумения, които съдържат специфични ограничения, отнасящи се до съответния пазар, като по този начин възстанови пълното прилагане на член 101 от Договора към такива споразумения.
(25)
За да се оцени отражението от настоящия регламент върху конкуренцията в областта на търговията на дребно на моторни превозни средства, на доставката на резервни части и на следпродажбеното обслужване за моторни превозни средства във вътрешния пазар, е целесъобразно да бъде изготвен доклад за оценка на действието на настоящия регламент,
ПРИЕ НАСТОЯЩИЯ РЕГЛАМЕНТ:
ГЛАВА I
ОБЩИ РАЗПОРЕДБИ
Член 1
Определения
1. За целите на настоящия регламент се прилагат следните определения:
а)
„вертикално споразумение“ означава споразумение или съгласувана практика, сключени между две или повече предприятия, всяко от които функционира за целите на споразумението или на съгласуваната практика на различно ниво в производствената или дистрибуторската верига, и се отнася до условията, при които страните могат да закупуват, продават или препродават определени стоки или услуги;
б)
„вертикално ограничение“ означава ограничение на конкуренцията при вертикално споразумение, което попада в приложното поле на член 101, параграф 1 от Договора;
в)
„оторизиран сервиз“ означава доставчик на услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства, действащ в рамките на дистрибуторската система, определена от доставчик на моторни превозни средства;
г)
„оторизиран дистрибутор“ означава дистрибутор на резервни части за моторни превозни средства, който действа в рамките на дистрибуторската система, установена от доставчик на моторни превозни средства;
д)
„независим сервиз“ означава:
i)
доставчик на услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства, който не е действащ в рамките на дистрибуторската система, установена от доставчика на моторни превозни средства, за които той предоставя ремонт или поддръжка,
ii)
оторизиран сервиз в рамките на дистрибуторската система на даден доставчик, доколкото той предоставя услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства, по отношение на които той не е член на съответната дистрибуторска система на доставчика;
е)
„независим дистрибутор“ означава:
i)
дистрибутор на резервни части за моторни превозни средства, който не действа в рамките на дистрибуторската система, установена от доставчика на моторни превозни средства, за които той дистрибутира резервни части,
ii)
оторизиран дистрибутор в рамките на дистрибуторската система на даден доставчик, доколкото той дистрибутира резервни части за моторни превозни средства, по отношение на които той не е член на съответната дистрибуторска система на доставчика;
ж)
„моторно превозно средство“ означава самоходно превозно средство, предназначено за използване по обществени пътища и притежаващо три или повече пътни колела;
з)
„резервни части“ означава стоки, които се инсталират в моторното превозно средство или на него, така че да заместят компоненти на това превозно средство, включително стоки, като смазочни материали, които са необходими за употребата на моторно превозно средство, с изключение на горивото;
и)
„селективна дистрибуторска система“ означава дистрибуторска система, в която доставчикът се ангажира да продава договорните стоки или услуги пряко или косвено само на дистрибутори, избрани въз основа на определени критерии, и в която тези дистрибутори се ангажират да не продават такива стоки или услуги на неоторизирани дистрибутори на територията, на която доставчикът е решил да прилага тази система.
2. За целите на настоящия регламент термините „предприятие“, „доставчик“, „производител“ и „купувач“ включват съответните им свързани предприятия.
„Свързани предприятия“ означава:
а)
предприятия, в които страна по споразумението пряко или косвено:
i)
има правомощия да упражнява повече от половината от правата на глас, или
ii)
притежава правомощия да назначи повече от половината от членовете на надзорния съвет, управителния съвет или другите органи, които законно представляват предприятието, или
iii)
притежава правото да управлява дейността на предприятието;
б)
предприятия, които пряко или косвено притежават изброените в буква а) права или правомощия в предприятие, страна по споразумението;
в)
предприятия, в които предприятие по буква б) притежава пряко или косвено изброените в буква а) права или правомощия;
г)
предприятия, в които страна по споразумението заедно с едно или повече от предприятията, посочени в буква а), б) или в), или в които две или повече от тези предприятия съвместно притежават изброените в буква а) права или правомощия;
д)
предприятия, в които правата или правомощията, изброени в буква a), се държат съвместно от:
i)
страните по споразумението или съответните им свързани предприятия, посочени в букви а)-г), или
ii)
една или повече от страните по споразумението, или едно или повече от техните свързани предприятия, посочени в букви а)-г), и една или повече трети страни.
ГЛАВА II
ВЕРТИКАЛНИ СПОРАЗУМЕНИЯ, СВЪРЗАНИ С ПОКУПКАТА, ПРОДАЖБАТА ИЛИ ПРЕПРОДАЖБАТА НА НОВИ МОТОРНИ ПРЕВОЗНИ СРЕДСТВА
Член 2
Прилагане на Регламент (ЕО) № 1400/2002
Съгласно член 101, параграф 3 от Договора от 1 юни 2010 г. до 31 май 2013 г. член 101, параграф 1 от Договора не се прилага за вертикални споразумения, свързани с условията, при които страните могат да закупуват, продават или препродават нови моторни превозни средства, които отговарят на изискванията за освобождаване по Регламент (ЕО) № 1400/2002, отнасящи се конкретно до вертикалните споразумения за покупката, продажбата или препродажбата на нови моторни превозни средства.
Член 3
Прилагане на Регламент (ЕС) № 330/2010
Считано от 1 юни 2013 г. Регламент (ЕС) № 330/2010 се прилага към вертикалните споразумения, свързани с покупката, продажбата или препродажбата на нови моторни превозни средства.
ГЛАВА III
ВЕРТИКАЛНИ СПОРАЗУМЕНИЯ, СВЪРЗАНИ С ПАЗАРА ЗА СЛЕДПРОДАЖБЕНИ УСЛУГИ НА МОТОРНИ ПРЕВОЗНИ СРЕДСТВА
Член 4
Освобождаване
Съгласно член 101, параграф 3 от Договора и при спазване на разпоредбите на настоящия регламент член 101, параграф 1 от Договора не се прилага за вертикалните споразумения, свързани с условията, при които страните могат да закупуват, продават или препродават резервни части за моторни превозни средства или да предоставят услуги по ремонт и поддръжка на моторни превозни средства, които отговарят на изискванията за освобождаване съгласно Регламент (ЕС) № 330/2010 и не съдържат никоя от твърдо установените клаузи, посочени в член 5 от настоящия регламент.
Това освобождаване се прилага, доколкото такива споразумения съдържат вертикални ограничения.
Член 5
Ограничения, които премахват ползите от груповото освобождаване - твърди ограничения
Освобождаването, предвидено в член 4, не се прилага за вертикални споразумения, които имат за предмет, пряко или косвено, независимо или в комбинация с други фактори, които страните могат да контролират:
а)
ограничаването на продажбата на резервни части за моторни превозни средства от членове на селективна дистрибуторска система на независими сервизи, които използват тези части за ремонта и поддръжката на моторно превозно средство;
б)
ограничаването, договорено между доставчик на резервни части, ремонтни инструменти или диагностично или друго оборудване и производител на моторни превозни средства, на възможностите на доставчика да продава тези стоки на оторизирани или независими дистрибутори или на оторизирани или независими сервизи, или на крайни потребители;
в)
ограничаването, договорено между производител на моторни превозни средства, който използва компоненти за първоначално сглобяване на моторни превозни средства, и доставчика на такива компоненти, на възможностите на доставчика да постави търговската си марка или лого ефективно и на видно място на доставените компоненти или на резервните части.
ГЛАВА IV
ЗАКЛЮЧИТЕЛНИ РАЗПОРЕДБИ
Член 6
Неприлагане на настоящия регламент
Съгласно член 1а от Регламент № 19/65/ЕИО Комисията може посредством регламент да обяви, че когато паралелни мрежи от сходни вертикални ограничения обхващат повече от 50 % от съответния пазар, настоящият регламент не се прилага по отношение на вертикални споразумения, които съдържат специфични ограничения, свързани с този пазар.
Член 7
Мониторинг и доклад за оценка
Комисията ще наблюдава действието на настоящия регламент и ще изготви доклад за това действие най-късно до 31 май 2021 г., като обръща по-специално внимание на условията, определени в член 101, параграф 3 от Договора.
Член 8
Срок на валидност
Настоящият регламент влиза в сила на 1 юни 2010 г.
Срокът му на действие изтича на 31 май 2023 г.
Настоящият регламент е задължителен в своята цялост и се прилага пряко във всички държави-членки.
Съставено в Брюксел на 27 май 2010 година.
REGULAMENTO (UE) N.o 461/2010 DA COMISSÃO
de 27 de Maio de 2010
relativo à aplicação do artigo 101.o, n.o 3, do Tratado sobre o Funcionamento da União Europeia a certas categorias de acordos verticais e práticas concertadas no sector dos veículos automóveis
(Texto relevante para efeitos do EEE)
A COMISSÃO EUROPEIA,
Tendo em conta o Tratado sobre o Funcionamento da União Europeia,
Tendo em conta o Regulamento n.o 19/65/CEE do Conselho, de 2 de Março de 1965, relativo à aplicação do n.o 3 do artigo 85.o do Tratado a certas categorias de acordos e práticas concertadas (1), e, nomeadamente, o seu artigo 1.o,
Após publicação do projecto do presente regulamento,
Após consulta do Comité Consultivo em matéria de decisões, acordos e práticas concertadas e de posições dominantes,
Considerando o seguinte:
(1)
O Regulamento n.o 19/65/CEE confere poderes à Comissão para aplicar o artigo 101.o, n.o 3, do Tratado sobre o Funcionamento da União Europeia (2), mediante regulamento, a certas categorias de acordos verticais e às correspondentes práticas concertadas abrangidas pelo artigo 101.o, n.o 1. Os regulamentos de isenção por categoria são aplicáveis aos acordos verticais que preenchem certas condições e podem ter um âmbito geral ou sectorial.
(2)
A Comissão definiu uma categoria de acordos verticais que considera como satisfazendo normalmente as condições estabelecidas no artigo 101.o, n.o 3, do Tratado sobre o Funcionamento da União Europeia e, para este efeito, adoptou o Regulamento (UE) n.o 330/2010 da Comissão, de 20 de Abril de 2010, relativo à aplicação do artigo 101.o, n.o 3, do Tratado a certas categorias de acordos verticais e práticas concertadas (3), que substitui o Regulamento (CE) n.o 2790/1999 da Comissão (4).
(3)
O sector automóvel, que abrange tanto os veículos de passageiros como os veículos comerciais, tem sido sujeito a regulamentos de isenção por categoria específicos desde 1985, sendo o mais recente o Regulamento (CE) n.o 1400/2002 da Comissão, de 31 de Julho de 2002, relativo à aplicação do n.o 3 do artigo 81.o do Tratado a certas categorias de acordos verticais e práticas concertadas no sector automóvel (5). O Regulamento (CE) n.o 2790/1999 estabeleceu expressamente que não era aplicável aos acordos verticais abrangidos por outro regulamento de isenção por categoria. Deste modo, o sector automóvel não foi incluído no âmbito de aplicação desse regulamento.
(4)
O Regulamento (CE) n.o 1400/2002 caduca em 31 de Maio de 2010. No entanto, o sector automóvel deve continuar a beneficiar de uma isenção por categoria, a fim de simplificar a administração e reduzir os custos destinados a assegurar a conformidade para as empresas em questão, embora garantindo uma fiscalização eficaz dos mercados em conformidade com o artigo 103.o, n.o 2, alínea b), do Tratado.
(5)
A experiência adquirida desde 2002 relativamente à distribuição de veículos a motor novos, à distribuição de peças sobressalentes e à prestação de serviços de reparação e manutenção de veículos a motor permite a definição de uma categoria de acordos verticais no sector dos veículos a motor que podem ser considerados como satisfazendo normalmente as condições estabelecidas no artigo 101.o, n.o 3, do Tratado.
(6)
Incluem-se nesta categoria os acordos verticais para a compra, venda ou revenda de veículos a motor novos, os acordos verticais para a compra, venda ou revenda de peças sobressalentes para veículos a motor e os acordos verticais para a prestação de serviços de reparação e manutenção de tais veículos, sempre que os referidos acordos sejam concluídos entre empresas não concorrentes, entre determinados concorrentes ou por certas associações de retalhistas ou de oficinas de reparação. Estão também incluídos os acordos verticais que incluam disposições acessórias relativas à atribuição ou utilização de direitos de propriedade intelectual. A expressão «acordos verticais» deve ser definida em conformidade, a fim de incluir esses acordos e as correspondentes práticas concertadas.
(7)
Certos tipos de acordos verticais podem melhorar a eficiência económica no âmbito de uma cadeia de produção ou de distribuição, melhorando a coordenação entre as empresas participantes. Em especial, estes acordos podem conduzir a uma redução dos custos de transacção e distribuição das partes e garantir uma optimização das suas vendas e níveis de investimento.
(8)
A possibilidade de tais ganhos de eficiência compensarem eventuais efeitos anticoncorrenciais resultantes de restrições incluídas em acordos verticais depende do grau de poder de mercado das partes no acordo e, por conseguinte, da medida em que essas empresas enfrentem a concorrência de outros fornecedores de bens ou serviços considerados permutáveis ou substituíveis pelo comprador, devido às características, preço e utilização pretendida dos produtos. Os acordos verticais que contenham restrições que possam limitar a concorrência e prejudicar os consumidores, ou que não sejam indispensáveis para alcançar os efeitos positivos supramencionados, não devem beneficiar da isenção por categoria.
(9)
Para definir o âmbito de aplicação adequado do presente regulamento, a Comissão deve ter em conta as condições concorrenciais no sector relevante. Em relação a este aspecto, as conclusões do acompanhamento aprofundado do sector dos veículos a motor constantes do Relatório de Avaliação sobre a aplicação do Regulamento (CE) n.o 1400/2002 da Comissão de 28 de Maio (6) e da Comunicação da Comissão «O futuro quadro normativo da concorrência aplicável ao sector automóvel», de 22 de Julho de 2009 (7), mostraram que deve ser estabelecida uma distinção entre acordos para a distribuição de veículos a motor novos e acordos para a prestação de serviços de reparação e manutenção e distribuição de peças sobressalentes.
(10)
Em relação à distribuição de veículos a motor novos, afigura-se não existirem quaisquer deficiências significativas a nível da concorrência que distingam este de outros sectores económicos e que possam obrigar à aplicação de regras diferentes e mais rigorosas do que as consagradas no Regulamento (UE) n.o 330/2010. O limiar da quota de mercado, a exclusão de certos acordos verticais da isenção e as outras condições estabelecidas no referido regulamento garantem, em condições normais, que a distribuição de veículos a motor novos cumpre os requisitos do artigo 101.o, n.o 3, do Tratado. Por conseguinte, esses acordos devem beneficiar da isenção concedida pelo Regulamento (UE) n.o 330/2010, sem prejuízo de todas as condições nele estabelecidas.
(11)
Em relação aos acordos de distribuição de peças sobressalentes e de prestação de serviços de reparação e manutenção, devem ser tomadas em consideração determinadas características específicas do mercado dos serviços pós-venda de veículos a motor. Em particular, a experiência adquirida pela Comissão com a aplicação do Regulamento (CE) n.o 1400/2002 demonstra que os aumentos de preços de trabalhos de reparação específicos apenas se reflectem parcialmente na fiabilidade cada vez maior dos veículos modernos e no alargamento dos intervalos de manutenção. Estas últimas tendências estão associadas à evolução tecnológica e à maior complexidade e fiabilidade dos componentes automóveis que são adquiridos pelos construtores de veículos aos fornecedores de equipamento original. Estes fornecedores vendem os seus produtos como peças sobressalentes no sector dos serviços pós-venda tanto através das redes de oficinas de reparação autorizadas dos construtores de veículos como através de canais independentes, representando assim uma importante força concorrencial nos serviços pós-venda do sector dos veículos a motor. Os custos médios suportados pelos consumidores da União por serviços de reparação e manutenção de veículos a motor representam uma parte muito significativa dos gastos totais dos consumidores em veículos a motor.
(12)
As condições concorrenciais no mercado dos serviços pós-venda de veículos a motor também se repercutem directamente na segurança pública, pois os veículos podem ser inseguros caso não tenham sido reparados correctamente, assim como na saúde pública e no ambiente, devido às emissões de dióxido de carbono e outros poluentes do ar, se não forem sujeitos a uma manutenção regular.
(13)
Na medida em que se possa definir um mercado de serviços pós-venda distinto, a concorrência efectiva nos mercados de compra e venda de peças sobressalentes e de serviços de reparação e manutenção para veículos a motor depende do grau de interacção concorrencial entre as oficinas de reparação autorizadas, isto é, as oficinas pertencentes a uma rede criada directa ou indirectamente pelo construtor de veículos, bem como entre os operadores autorizados e independentes, incluindo os fornecedores de peças sobressalentes e as oficinas de reparação independentes. A possibilidade de estes últimos competirem depende de um acesso sem restrições a factores de produção essenciais, como peças sobressalentes e informação técnica.
(14)
Tendo em conta estas especificidades, as regras consagradas no Regulamento (UE) n.o 330/2010 incluindo o limiar uniforme do mercado de 30 % são necessárias, mas não suficientes, para garantir que o benefício da isenção por categoria esteja reservado apenas aos acordos verticais de distribuição de peças sobressalentes e de prestação de serviços de reparação e manutenção, para os quais se pode assumir, com um grau de certeza suficiente, que as condições do artigo 101.o, n.o 3, do Tratado estão satisfeitas.
(15)
Por conseguinte, os acordos verticais de distribuição de peças sobressalentes e de prestação de serviços de reparação e manutenção devem beneficiar da isenção por categoria se, além das condições de isenção estabelecidas no Regulamento (UE) n.o 330/2010, cumprirem requisitos mais exigentes no que respeita a certos tipos de restrições graves da concorrência que possam limitar o abastecimento e a utilização de peças sobressalentes no mercado de serviços pós-venda do sector dos veículos a motor.
(16)
Em particular, não devem beneficiar da isenção por categoria os acordos que restrinjam a venda de peças sobressalentes pelos membros do sistema de distribuição selectiva de um construtor de veículos a oficinas de reparação independentes que as utilizem para a prestação de serviços de reparação ou manutenção. Sem o acesso a tais peças sobressalentes, as oficinas de reparação independentes não poderão concorrer eficazmente com as oficinas de reparação autorizadas, uma vez que não poderão oferecer aos consumidores serviços de boa qualidade que permitam o funcionamento seguro e fiável dos veículos a motor.
(17)
Além disso, a fim de garantir a concorrência efectiva nos mercados da reparação e da manutenção e permitir que as oficinas de reparação ofereçam aos utilizadores finais peças sobressalentes concorrentes, a isenção por categoria não deve abranger os acordos verticais que, não obstante estarem em conformidade com o Regulamento (UE) n.o 330/2010, restrinjam a possibilidade de um fabricante de peças sobressalentes vender essas peças a oficinas de reparação autorizadas no âmbito do sistema de distribuição de um construtor de veículos, a distribuidores independentes de peças sobressalentes, a oficinas de reparação independentes ou a utilizadores finais. Tal não afecta a responsabilidade civil dos fabricantes de peças sobressalentes ou a possibilidade de os construtores de veículos exigirem que as oficinas de reparação autorizadas no âmbito do seu sistema de distribuição utilizem apenas peças sobressalentes que possuam a mesma qualidade que os componentes utilizados na construção de dado veículo a motor. Além disso, tendo em conta o envolvimento contratual directo dos construtores de veículos nas reparações sob garantia, na assistência gratuita e nas operações de convocação de veículos para trabalhos específicos, os acordos que incluam a obrigação de as oficinas de reparação autorizadas utilizarem nessas reparações apenas peças sobressalentes originais fornecidas pelo construtor do veículo devem ser abrangidos pela isenção.
(18)
Por último, a fim de permitir às oficinas de reparação autorizadas e às oficinas de reparação independentes, bem como aos utilizadores finais identificarem o fabricante dos componentes do veículo a motor ou das peças sobressalentes e escolherem entre peças sobressalentes alternativas, a isenção por categoria não deve abranger os acordos através dos quais os construtores de veículos a motor limitam a possibilidade de o fabricante de componentes ou de peças sobressalentes originais colocar a sua marca ou logótipo nestas peças de forma efectiva e visível.
(19)
A fim de permitir que todos os operadores tenham tempo para se adaptarem ao disposto no presente regulamento, afigura-se adequado prolongar o período de aplicação das disposições do Regulamento (CE) n.o 1400/2002, respeitantes aos acordos verticais para a compra, venda ou revenda de veículos a motor novos até 31 de Maio de 2013. Em relação aos acordos de distribuição de peças sobressalentes e de prestação de serviços de reparação e manutenção, o presente regulamento deve ser aplicável a partir de 1 de Junho de 2010, a fim de continuar a garantir uma protecção adequada da concorrência no mercado dos serviços pós-venda do sector dos veículos a motor.
(20)
A Comissão controlará regularmente a evolução do sector dos veículos a motor e adoptará medidas adequadas correctivas no caso de surgirem problemas de concorrência susceptíveis de prejudicar os consumidores no mercado da distribuição de veículos a motor novos, no mercado do fornecimento de peças sobressalentes ou no mercado dos serviços pós-venda de veículos a motor.
(21)
A Comissão pode retirar o benefício da aplicação do presente regulamento, em conformidade com o artigo 29.o, n.o 1, do Regulamento (CE) n.o 1/2003 do Conselho, de 16 de Dezembro de 2002, relativo à execução das regras de concorrência estabelecidas nos artigos 81.o e 82.o do Tratado (8), se considerar que, num determinado caso, um acordo abrangido por esse regulamento de isenção produz, não obstante, efeitos incompatíveis com o artigo 101.o, n.o 3, do Tratado.
(22)
No termos do artigo 29.o, n.o 2, do Regulamento (CE) n.o 1/2003, a autoridade responsável em matéria de concorrência de um Estado-Membro pode retirar o benefício da aplicação do presente regulamento no seu território, ou numa parte desse território, se considerar que, num determinado caso, um acordo a que é aplicável a isenção prevista no presente regulamento produz, não obstante, efeitos incompatíveis com o artigo 101.o, n.o 3, do Tratado no território desse Estado-Membro, ou numa parte desse território, que apresente todas as características de um mercado geográfico distinto.
(23)
A fim de determinar se o benefício do presente regulamento deve ser retirado ao abrigo do artigo 29.o do Regulamento (CE) n.o 1/2003, é necessário ter em especial atenção os efeitos anticoncorrenciais que podem decorrer da existência de redes paralelas de acordos verticais com efeitos similares que restringem significativamente o acesso a um mercado relevante ou a concorrência nesse mercado. Tais efeitos cumulativos podem, por exemplo, verificar-se no caso de uma distribuição selectiva ou de obrigações de não concorrência.
(24)
A fim de reforçar o controlo das redes paralelas de acordos verticais com efeitos anticoncorrenciais similares e que abranjam mais de 50 % de um determinado mercado, a Comissão pode, mediante regulamento, declarar o presente regulamento inaplicável a acordos verticais que contenham restrições específicas respeitantes ao mercado em causa, restabelecendo assim a plena aplicação do artigo 101.o do Tratado a tais acordos.
(25)
A fim de analisar os efeitos do presente regulamento sobre a concorrência no mercado comum a nível das vendas a retalho de veículos a motor, do fornecimento de peças sobressalentes e dos serviços pós-venda de veículos a motor, é conveniente que a Comissão elabore um relatório de avaliação da aplicação do presente regulamento,
ADOPTOU O PRESENTE REGULAMENTO:
CAPÍTULO I
DISPOSIÇÕES COMUNS
Artigo 1.o
Definições
1. Para efeitos do presente regulamento, entende-se por:
a)
«Acordo vertical», um acordo ou prática concertada entre duas ou mais empresas, exercendo cada uma delas as suas actividades, para efeitos do acordo ou da prática concertada, a um nível diferente da cadeia de produção ou distribuição e que digam respeito às condições em que as partes podem adquirir, vender ou revender certos bens ou serviços;
b)
«Restrição vertical», uma restrição da concorrência num acordo vertical abrangido pelo artigo 101.o, n.o 1, do Tratado;
c)
«Oficina de reparação autorizada», o prestador de serviços de reparação e manutenção de veículos a motor que exerça as suas actividades no âmbito de um sistema de distribuição criado por um fornecedor de veículos a motor;
d)
«Distribuidor autorizado», o distribuidor de peças sobressalentes para veículos a motor que exerce as suas actividades no âmbito de um sistema de distribuição criado por um fornecedor de veículos a motor;
e)
«Oficina de reparação independente»:
i)
o prestador de serviços de reparação e manutenção de veículos a motor que não exerce as suas actividades no âmbito de um sistema de distribuição criado pelo fornecedor dos veículos a motor aos quais presta serviços de reparação ou manutenção,
ii)
uma oficina de reparação autorizada no âmbito do sistema de distribuição de um determinado fornecedor, desde que preste serviços de reparação ou manutenção a veículos a motor relativamente aos quais não é membro do sistema de distribuição do respectivo fornecedor;
f)
«Distribuidor independente»:
i)
o distribuidor de peças sobressalentes para veículos a motor que não exerce as suas actividades no âmbito do sistema de distribuição criado pelo fornecedor de veículos a motor dos quais ele distribui peças sobressalentes,
ii)
um distribuidor autorizado no âmbito do sistema de distribuição de um dado fornecedor, na medida em que distribui peças sobressalentes de veículos a motor relativamente aos quais ele não pertence ao respectivo sistema de distribuição do fornecedor;
g)
«Veículo a motor», o veículo provido de um dispositivo de propulsão destinado a ser utilizado na via pública e que disponha de três ou mais rodas;
h)
«Peças sobressalentes», os bens destinados a serem instalados num veículo a motor de forma a substituir componentes desse veículo, incluindo bens tais como os lubrificantes, necessários para a utilização de um veículo a motor, à excepção do combustível;
i)
«Sistema de distribuição selectiva», o sistema de distribuição em que o fornecedor se compromete a vender os bens ou serviços contratuais, quer directa quer indirectamente, apenas a distribuidores seleccionados com base em critérios específicos e em que estes distribuidores se comprometem a não vender esses bens ou serviços a distribuidores não autorizados, no território reservado pelo fornecedor para o funcionamento desse sistema.
2. Para efeitos do presente regulamento, os termos «empresa», «fornecedor», «construtor» e «comprador» incluem as suas respectivas empresas ligadas.
«Empresas ligadas»:
a)
As empresas em que uma parte no acordo disponha, directa ou indirectamente:
i)
do poder de exercer mais de metade dos direitos de voto, ou
ii)
do poder de designar mais de metade dos membros do Conselho Fiscal ou de Administração ou dos órgãos que representam legalmente a empresa, ou
iii)
do direito de conduzir os negócios da empresa;
b)
As empresas que directa ou indirectamente disponham, sobre uma das partes no acordo, dos direitos ou poderes enumerados na alínea a);
c)
As empresas nas quais as empresas referidas na alínea b) disponham, directa ou indirectamente, dos direitos ou poderes enumerados na alínea a);
d)
As empresas nas quais uma parte no acordo juntamente com uma ou mais das empresas mencionadas nas alíneas a), b) ou c) ou nas quais duas ou mais destas últimas empresas disponham conjuntamente dos direitos ou poderes enumerados na alínea a);
e)
As empresas em que os direitos ou poderes enumerados na alínea (a) pertençam conjuntamente:
i)
às partes no acordo ou às suas respectivas empresas ligadas mencionadas nas alíneas a) a d), ou
ii)
a uma ou mais das partes no acordo ou a uma ou mais das suas empresas ligadas mencionadas nas alíneas a) a d) e a um ou mais terceiros.
CAPÍTULO II
ACORDOS VERTICAIS RELATIVOS À COMPRA, VENDA E REVENDA DE VEÍCULOS A MOTOR NOVOS
Artigo 2.o
Aplicação do Regulamento (CE) n.o 1400/2002
Nos termos do artigo 101.o, n.o 3, do Tratado, o artigo 101.o, n.o 1, do Tratado é inaplicável entre 1 de Junho de 2010 e 31 de Maio de 2013 aos acordos verticais que digam respeito às condições em que as partes possam comprar, vender ou revender veículos a motor novos, e que preencham os requisitos para a concessão de uma isenção previstos no Regulamento (CE) n.o 1400/2002, que digam especificamente respeito aos acordos verticais de compra, venda ou revenda de veículos a motor novos.
Artigo 3.o
Aplicação do Regulamento (UE) n.o 330/2010
Com efeitos a partir de 1 de Junho de 2013, o Regulamento (UE) n.o 330/2010 é aplicável aos acordos verticais relativos à compra, venda ou revenda de veículos a motor novos.
CAPÍTULO III
ACORDOS VERTICAIS RELATIVOS AOS SERVIÇOS PÓS-VENDA DO SECTOR DOS VEÍCULOS A MOTOR
Artigo 4.o
Isenção
Nos termos do artigo 101.o, n.o 3, do Tratado e de acordo com o estabelecido no presente regulamento, o artigo 101.o, n.o 1 do Tratado, não se aplica aos acordos verticais que digam respeito às condições em que as partes podem comprar, vender ou revender peças sobressalentes para veículos a motor ou prestar serviços de reparação e manutenção para veículos a motor, e que preencham os requisitos para beneficiar de uma isenção ao abrigo do Regulamento (UE) n.o 330/2010 e não contenham nenhuma das cláusulas com restrições graves enumeradas no artigo 5.o do presente regulamento.
A presente isenção é aplicável na medida em que tais acordos contenham restrições verticais.
Artigo 5.o
Restrições que eliminam o benefício da isenção por categoria - restrições graves
A isenção prevista no artigo 4.o não é aplicável a acordos verticais que, directa ou indirectamente, isoladamente ou em combinação com outros factores que sejam controlados pelas partes, tenham por objecto:
a)
A restrição das vendas de peças sobressalentes para veículos a motor por membros de um sistema de distribuição selectiva a oficinas de reparação independentes que utilizem estas peças para a reparação e manutenção de um veículo a motor;
b)
A restrição acordada entre um fornecedor de peças sobressalentes, ferramentas de reparação ou equipamento de diagnóstico ou outros e um construtor de veículos a motor, que limite a possibilidade de o fornecedor vender estes bens ou serviços a distribuidores autorizados ou independentes, a oficinas de reparação autorizadas ou independentes ou a utilizadores finais;
c)
A restrição acordada entre um construtor de veículos a motor, que utiliza componentes para a montagem inicial de veículos a motor, e o fornecedor desses componentes, que limite a possibilidade de este último colocar a sua marca ou logótipo efectivamente e de forma facilmente visível nos componentes fornecidos ou nas peças sobressalentes.
CAPÍTULO IV
DISPOSIÇÕES FINAIS
Artigo 6.o
Não aplicação do presente regulamento
Nos termos do artigo 1.o-A do Regulamento n.o 19/65/CEE, a Comissão pode, mediante regulamento, declarar que, no caso em que redes paralelas de restrições verticais com efeitos similares abranjam mais de 50 % de um determinado mercado, o presente regulamento não é aplicável a acordos verticais que contenham restrições específicas respeitantes ao mercado em causa.
Artigo 7.o
Acompanhamento e relatório de avaliação
A Comissão acompanhará a aplicação do presente regulamento e elaborará um relatório sobre a sua aplicação o mais tardar em 31 de Maio de 2021, tendo em especial atenção as condições estabelecidas no artigo 101.o, n.o 3, do Tratado.
Artigo 8.o
Período de validade
O presente regulamento entra em vigor em 1 de Junho de 2010.
O presente regulamento caduca em 31 de Maio de 2023.
O presente regulamento é obrigatório em todos os seus elementos e directamente aplicável em todos os Estados-Membros.
Feito em Bruxelas, em 27 de Maio de 2010.