РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 8 юли 2009 година
относно схемата за помощ „groepsrentebox“, която Нидерландия планира да приведе в действие (C 4/07 (ex N 465/06)
(нотифицирано под номер C(2009) 4511)
(само текстът на нидерландски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2009/809/ЕО)
КОМИСИЯТА НА ЕВРОПЕЙСКИТЕ ОБЩНОСТИ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската общност, и по-специално член 88, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като покани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените разпоредби (1) и като взе предвид техните мнения,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
С писмо от 13 юли 2006 г. нидерландските органи уведомиха за схемата „groepsrentebox“ (схема за лихва в рамките на група), която предвижда по-ниско данъчно облагане и приспадане на лихви, получени или изплатени в контекста на взаимоотношения в рамките на група. Уведомлението беше направено от нидерландските органи само с оглед на правната сигурност, тъй като те считат схемата за обща мярка. Допълнителна информация бе представена с писма от 5 септември 2006 г. и 9 ноември 2006 г.
(2)
С писмо от 7 февруари 2007 г. Комисията уведоми Нидерландия за решението си да открие процедурата, предвидена в член 88, параграф 2 от Договора за ЕО, по отношение на частта от схемата за помощ, свързана с по-ниско данъчно облагане и приспадане на лихва в рамките на групата (мярка А).
(3)
В същото писмо Комисията също така уведоми Нидерландия, че счита, че по-ниското данъчно облагане на краткосрочни депозити, насочено към придобиването на поне 5 % от дадено дружество (мярка Б), не представлява държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО.
(4)
Решението на Комисията да открие процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (2). Комисията покани заинтересованите страни да представят мненията си.
(5)
Нидерландските органи представиха мненията си относно решението за откриване на процедурата с писмо от 7 май 2007 г.
(6)
Комисията получи коментари от заинтересовани страни. Тя ги препрати на нидерландските органи, на които беше дадена възможност за отговор; техните коментари бяха получени с писмо от 29 юни 2007 г.
(7)
Допълнителна информация беше получена от нидерландските органи с писма от 8 ноември 2007 г. и 29 януари 2008 г.
(8)
На 7 октомври 2008 г. нидерландските органи представиха правно становище от г-жа Leigh Hancher, професор по европейско право в университета в Тилбург, относно въпроса дали мярката, предмет на уведомление, включва държавна помощ.
(9)
С писмо от 18 декември 2008 г. нидерландските органи уведомиха Комисията, че са решили да изменят схемата за данъчно облагане.
II. ПОДРОБНО ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
II.1. Цел
(10)
Според нидерландските органи мярката цели намаляване на разликата в данъчното третиране между два инструмента за финансиране в рамките на група, т.е. капиталов и дългов инструмент.
(11)
В настоящата ситуация, когато едно дружество, което е част от група, влее капитал в друго дружество, част от същата група, то получава като възнаграждение дивиденти, които са освободени от данъци в съответствие с правилата за освобождаване на дяловите участия, докато когато то заема пари на дружество, част от същата група, получената лихва се облага с данък със стандартната корпоративна ставка (25,5 %). На равнището на дружеството, което получава средствата, платените за вливането на капитал дивиденти не подлежат на данъчно приспадане, докато лихвата, платена в случай на заем, подлежи на приспадане при стандартната корпоративна ставка.
(12)
Нидерландия отбелязва, че изборът на организационна структура, която включва независими юридически организации обикновено се ръководи от дружественото право или от икономически причини. Разликите в гражданското право между капитал и дълг (задължение, срок на изплащане, обезпечение, права на глас и т.н.) като цяло не са от значение при финансирането в група, докато данъчните последствия се различават значително. В рамките на групи, условията за финансиране се избират така че да се постигне възможно най-ниска данъчна тежест съгласно приложимата данъчна система. В резултат от това, решението да се предостави заемен капитал или капитал от собствени средства в рамките на групите се ръководи най-вече от данъчни съображения.
(13)
В правното си становище проф. Hancher подчертава, че влиянието на разликата в данъчното третиране на дълг и капитал на корпоративно равнище и възможните решения на неблагоприятните последици, до които може да доведе, са приоритет в политическата програма на много държави от ОИСР. Според проф. Hancher, исканията за фундаментална реформа на нидерландския корпоративен данък и за неутрално третиране на заемното и капиталовото финансиране в рамките на групите от дружества многократно са били отправяни в публикациите с данъчна тематика в Нидерландия.
(14)
Нидерландските органи подчертават факта, че разликите от гледна точка на данъчното третиране създават форми на данъчен арбитраж между тези две средства за финансиране в рамките на група, които не са желателни от икономическа гледна точка. В рамките на дадена група изборът между допълнително капиталово финансиране или (допълнително) дългово финансиране е свободен, но данъчните последици от двата вида финансиране са различни. Това може да доведе до данъчен арбитраж, който нарушава неутралността на данъчната система. Поради това мярката цели предотвратяване на данъчния арбитраж между дълговото и капиталовото финансиране и повишаване на неутралността на нидерландската данъчна система.
(15)
Въвеждането на схема за лихва в рамките на група ще спомогне да се гарантира, че методът на финансиране, използван в контекста на дадена група, се определя най-вече от икономически съображения. Това води до много по-голямо съответствие между данъчното третиране на лихвата в рамките на група и данъчното третиране на дивидентите в рамките на група и поради това постига по-висока неутралност между дългово и капиталово финансиране в рамките на група.
(16)
Проблемите във връзка с данъчния арбитраж не възникват в случай на финансиране извън контекста на група. Тук различните последици, които произтичат от гражданското право, са наистина важни и поради това тази форма на данъчен арбитраж не съществува. С оглед на присъщите разлики между ситуациите в рамките на групи и извън групи, данъчната неутралност за операции по финансиране извън групи не представлява изискване. Поради това, както може да се очаква, мярката е ограничена до заеми в групи.
(17)
Нидерландските органи също така отбелязват, че понастоящем нидерландските предприятия приспадат лихви във все по-големи размери. Различното данъчно третиране на заемите и капиталите в групи се използва все повече от предприятията за сметка на държавната хазна.
(18)
Мярката е замислена така че да противодейства на това подкопаване на данъчните приходи чрез насърчаване на дружествата да използват капитали вместо заеми и да ограничат данъчното приспадане на лихви в Нидерландия. Така схемата допълва нидерландските правила за недостатъчна капитализация, които имат подобна цел, тъй като се стремят да обезкуражават прекомерното финансиране със заемен капитал и да предотвратят изкуственото намаляване на данъчната основа в Нидерландия.
(19)
По мнение на нидерландските органи схемата, предмет на уведомление, представлява мярка от чисто техническо естество.
II.2. Правно основание
(20)
Правното основание на мярката е член 12, буква в) от Закона за корпоративно данъчно облагане от 1969 г. (Wet op de vennootschapsbelasting 1969). Тази разпоредба беше приведена в действие от 1 януари 2007 г., но нейното влизане в сила беше отложено докато Комисията вземе отношение относно съвместимостта с правилата за държавна помощ.
II.3. Как ще работи мярката
(21)
В Нидерландия корпоративният данък обикновено се прилага по отношение на приходи на дружества със ставка от 25,5 % (3). Мярката за лихва в рамките на група предвижда различно данъчно третиране на определени лихви в рамките на група. Платените и получените лихви в контекста на финансиране в рамките на група няма да подлежат на стандартната ставка на корпоративния данък от 25,5 %. Положителният баланс между получената и платената лихва в контекста на операции по финансиране в рамките на група ще бъде облаган с лихва в рамките на група при ставка от 5 % вместо стандартната ставка от 25,5 %.
(22)
Сумата, която може да бъде облагана с данък или приспадната при намалената ставка, е ограничена до процент от нетните активи на данъкоплатеца за данъчни цели (fiscale vermogen). Това ограничение цели да не се даде възможност на предприятия с недостатъчен капитал да злоупотребяват с мярката и гарантира, че намалената ставка се прилага, само когато доходите от заемите на групата са били финансирани със собствени средства.
(23)
Схемата за лихва в рамките на група съдържа няколко други разпоредби за предотвратяване на злоупотреби. По-специално, лихвата, която формално е дължима на трета страна (банка), но всъщност се изплаща на организация в групата, се счита за платена лихва в рамките на групата. Това се прилага например в случай на компенсационен заем (4). Лихвата, която е дължима на трета страна (банка), също се счита за лихва в рамките на групата с ограничено приспадане, ако средствата, получени чрез заема, се влеят в капитала, използван от дъщерното дружество, така че да се генерира лихва в рамките на групата с ниска данъчна ставка в дъщерното дружество.
(24)
В първоначалното си уведомление нидерландските органи посочиха, че схемата ще бъде незадължителна за период от минимум три години. Ако бъде избрана от едно дружество, което спада към група, схемата ще бъде прилагана към всички други дружества от групата, които са на територията на Нидерландия. Допустимите дружества, определени в първоначалната схема за лихва в рамките на група, са онези, които спадат към една група, както специално е посочено в самата схема, според която се изисква едно дружество да държи повече от 50 % в друго дружество. С други думи, една група трябва да бъде съставена от поне две дружества, като дружеството майка контролира повече от 50 % от дяловете на дъщерното дружество. Всяко дружество трябва да подлежи на облагане с корпоративен данък в Нидерландия. Това означава, че схемата се прилага към всяко дружество, установено в Нидерландия, или към всяко дружество, учредено извън Нидерландия с постоянно установяване в Нидерландия.
II.4. Изменения на схемата
(25)
В хода на процедурата нидерландските органи ясно показаха своето намерение да направят схемата задължителна. Това беше потвърдено с писмо от 18 декември 2008 г. Схемата за лихва в рамките на група ще се прилага към всички субекти, подлежащи на корпоративно подоходно облагане в Нидерландия, по отношение на лихвата, заплащана на групи от дружества, и лихвата, получавана от групи от дружества.
(26)
В това писмо нидерландските органи също така уведомиха Комисията за две допълнителни изменения на схемата. Първото изменение касае по-широкообхватно определение на група за целите на схемата за лихва в рамките на група. Определението на свързаните субекти цели да обхване всички споразумения, чрез които един субект притежава пряко или косвено ефективен контрол върху финансирането на друг субект, или чрез които трето лице или субект притежава ефективен контрол върху финансирането на двата субекта, участващи в споразумението за заем (5). Второто изменение въвежда разпоредба, която ще улесни създаването на (второ) дружество съгласно нидерландското гражданско право, така че създадената група би могла да се възползва от схемата за лихва в рамките на група. По-специално, установеният понастоящем минимален капитал от 18 000 EUR за дружество с ограничена отговорност (besloten vennootschap - BV) ще бъде премахнат.
II.5. Бюджет
(27)
В съответствие с първоначалното уведомление годишният бюджет на мярката, предмет на уведомление, трябваше да бъде в размер на 475 млн. EUR. На по-късен етап нидерландските органи посочиха, че задължителната схема за лихва в рамките на група ще бъде неутрална от гледна точка на бюджета.
III. ОСНОВАНИЯ ЗА ОТКРИВАНЕ НА ПРОЦЕДУРАТА
(28)
С решението си за откриване на процедурата от 7 февруари 2007 г. Комисията изрази своите съмнения, свързани с общото естество на мярката. Тя подчерта, че само дружества, които са част от група, биха се възползвали от по-ниското данъчно облагане, предвидено в схемата (избирателност de jure), и изрази подозрението, че схемата би била от полза за многонационални групи, като предостави на тези групи избирателно икономическо предимство (избирателност de facto).
(29)
Комисията посочи, че в чисто национален контекст мярката вероятно би била неутрална от данъчна гледна точка. При все това, в контекста на трансграничните транзакции дадено нидерландско дружество, което заема пари на дъщерно дружество, установено в чужбина, би подлежало на по-ниско данъчно облагане със ставка от 5 %, докато дъщерното дружество, установено в чужбина, няма да подлежи на нидерландските правила, ограничаващи данъчното приспадане на платената лихва. Схемата de facto би предоставила избирателно преимущество, тъй като само многонационални групи от дружества, извършващи трансгранични сделки с лихви в рамките на групата в данъчни юрисдикции с корпоративен данък над 5 %, ще имат стимул да използват схемата.
(30)
Доколкото мярката е имала за цел да представлява изключение от прилагането на данъчната система, Комисията също така изрази съмнения дали мярката е обоснована от естеството или общата схема на данъчната система.
(31)
Комисията също така счете, че не може да се отхвърли възможността основните бенефициери по схемата да са предишните бенефициери по международната схема за дейности за финансиране, за която беше счетено, че представлява несъвместима държавна помощ (6).
(32)
Поради това Комисията изрази становището, че схемата за лихва в рамките на група би могла да се счете за помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО и че нито едно от изключенията, посочени в член 87, параграфи 2 и 3, не се прилагат.
IV. КОМЕНТАРИ НА НИДЕРЛАНДИЯ
(33)
Коментарите на Нидерландия относно решението за откриване на процедурата бяха получени на 7 май 2007 г. и бяха допълнени с допълнителни бележки през 2007 и 2008 г., включително правно становище, представено от проф. Hancher.
(34)
Нидерландските органи твърдят, че подходът, предприет от Комисията в нейното решение, е неправилен по три точки. Първо, Комисията обединява отделните критерии за „предимство“ и „избирателност“ в един критерий, т.е. „избирателно предимство“. Това се отклонява от нормалната практика на Комисията или съдебната практика, които гласят, че двата критерия трябва да се прилагат поотделно.
(35)
Второ, Комисията не оценява компонентите на схемата за лихва в рамките на група поотделно. Евентуалният елемент на помощ в намалена ставка за получена лихва в рамките на група и евентуалният елемент на помощ в намалена ставка за платена лихва в рамките на група трябва да бъдат оценени поотделно.
(36)
Трето, Комисията греши, когато разглежда нетния ефект за платеца и получателя заедно и заключава, че нетният ефект най-вероятно е неутрален за национални групи, когато и платецът, и получателят са установени в Нидерландия, докато за многонационални групи възниква нетно предимство, когато платецът е дружество от чуждестранна група и получателят е дружество от местна група. Според нидерландските органи равенство от такова естество няма основание в нидерландското данъчно законодателство. Нидерландски дружества, част от група, са консолидирани за данъчни цели само в случай на дялово участие от 95 % или повече.
(37)
Освен това, нидерландските органи са на мнение, че схемата за лихва в рамките на група не може да се счита за отклонение от стандартния метод на данъчно облагане. Тя е корекция, в която към данъчната система е добавен аналитичен елемент. Това води до нов стандартен метод на данъчно облагане и впоследствие не се предоставя предимство.
(38)
Нидерландските органи отричат да има предимство и поради друга причина. Нетното вариране, предизвикано от схемата за лихва в рамките на група, в многонационални дружества в сравнение с националните групи може да бъде преимущество за многонационалните групи, но може и да ги постави в неблагоприятно положение. Многонационална група с нидерландско дъщерно дружество може както да получи преимущество, така и да бъде поставена в неблагоприятно положение в зависимост от своята обективна позиция като длъжник или кредитор и от приложимите данъчни ставки в други държави-членки и в Нидерландия.
(39)
Като алтернатива, ако действително съществува предимство, Нидерландия е на мнение, че евентуалното нетно предимство за многонационалните групи не е резултат от по-ниската нидерландска данъчна ставка за получена лихва в рамките на група, а от неограниченото приспадане на платената лихва в рамките на група в чужбина. Това предимство не може да се вмени на нидерландската държава и не е финансирано със средства на нидерландската държава.
(40)
Евентуално по-благоприятен нетен ефект за многонационалните групи в сравнение с националните групи не е следствие от избирателния обхват на нидерландската схема за лихва в рамките на група, а от различие в резултат на различните правила за данъчно приспадане на лихвата в група в рамките на ЕС. Нидерландия може свободно да увеличава или намалява тази разлика, като променя своята данъчна система, стига измененията да са общо приложими по отношение на всички нидерландски данъкоплатци, които са в сравнимо правно и фактическо положение в контекста на целта на въпросното изменение.
(41)
Според нидерландските органи цялостният ефект от данъчните изменения върху многонационалните групи, извършващи трансгранични транзакции, винаги ще се различава от ефекта върху националните групи, които извършват транзакции единствено в рамките на държавата. За държавната помощ това е от значение, само ако разликите са предизвикани от мярката на самата държава-членка, т.е. когато е налице по-ниска данъчна ставка само за приходите от лихви в рамките на чуждестранна група. Това не е от значение в случай на обща мярка, приложима към приходите от лихви на всички групи, национални или чуждестранни, което води до трансгранични различия.
(42)
Самото съществуване на нехармонизирани данъчни системи може да доведе до ситуация, в която нетните данъчни последици от трансграничните транзакции се различават от нетния ефект на изцяло националните транзакции. Този ефект може да доведе както до неблагоприятно положение (икономическо двойно данъчно облагане), така и до благоприятно такова (отсъствие на икономическо данъчно облагане).
(43)
В Договора за ЕО, членове 94 и 95 представляват основа за директиви или регламенти за сближаване на съществуващите спогодби, ако това е необходимо за установяването на правилно функциониране на общия пазар. Освен това, член 96 предоставя на Комисията възможност да предприема действия, ако дадена разлика в действащото законодателство в отделните държави-членки сериозно нарушава условията на конкуренция на вътрешния пазар.
(44)
В допълнителната втора алтернатива нидерландските органи са на мнение, че няма избирателност. Чрез оценяване на избирателността посредством сравнение на комбинация от чуждестранен длъжник и местен кредитор с комбинация от местен длъжник и местен кредитор, Комисията избира неправилна референтна рамка. При оценяване на избирателността на нидерландските данъчни спогодби, референтната рамка не може да надхвърли общия брой нидерландски данъкоплатци. В установена практика на Комисията референтната рамка не може да включва дружества, които не подлежат на облагане в Нидерландия.
(45)
Нидерландските органи подчертават, че данъчната схема не е ограничена до определени предприятия, определени дейности или функции или отделни райони. В схемата не се прави разграничение между местни и чуждестранни групи от дружества. При качественото определяне на схемата за лихва в рамките на групата не се прилагат никакви прагове на допустимост, свързани с определени дейности или функции.
(46)
Освен това, с оглед на целта на схемата за лихва в рамките на група, в сравнимо правно и фактическо положение са само предприятия, които представляват част от група. Само тези предприятия биха се сблъскали с проблема с данъчния арбитраж, описан в раздел II.1.
(47)
Нидерландия отбелязва, че в рамките на група решенията за финансиране се изготвят така че да се сведе до минимум данъчната тежест съгласно приложимата данъчна система. Търговското разграничение между капиталовото и дълговото финансиране (условия на изплащане, задължение, обезпечение), за разлика от данъчното разграничение, като цяло е без значение. Извън групите, търговските разлики между капиталовото и дълговото финансиране в действителност са много уместни и могат да надделеят над мотивите от данъчни съображения.
(48)
Нидерландските органи настояват, че мерките, ограничени до групи, са данъчни мерки от чисто техническо естество, които не представляват държавна помощ: те твърдят, че в решение относно разпоредба за данъчното облагане във Франция Комисията е приела, че мярка, която пренебрегва общото правило, че плащанията по лихви са разходи, подлежащи на данъчно приспадане в заеми между дружества, е обща мярка, но е приела допълнителното изключение от това правило в полза на централните корпоративни хазни, съзадени във Франция от многонационални дружества, за избирателно предимство (7).
(49)
Нидерландските органи считат, че разширяването на обхвата на схемата за лихва в рамките на група всъщност би довел до избирателност. Ако лихвата, получавана от трети страни, също се облага с намалена ставка, това би довело до предимство за финансови институции.
(50)
Също така се твърди, че е невярно предположението, че специфични данъчни правила за лихви сами по себе си биха довели до избирателност. Финансирането в рамките на група от организации не може да се характеризира като икономическа дейност, а просто като икономическа реалност. Лихвените потоци като такива не са отделна икономическа или стопанска дейност; те са просто начин за осигуряване на средства за икономическа или стопанска дейност. Дълговото финансиране е отделна и самостоятелна дейност само в случай на финансови институции, чиято стопанска дейност се състои във финансиране на трети страни. Освен това, по отношение на лихвите, спечелени от краткосрочни депозити, целящи придобиване на поне 5 % от дяловете на дружество (мярка Б), в решението за откриване на процедурата самата Комисия счете, че по-ниската данъчна ставка за такива лихви сама по себе си не води до избирателност, тъй като тя беше счетена за обща мярка.
(51)
Освен това нидерландските органи твърдят, че няма концептуална разлика между дивиденти и лихви. И двете представляват възнаграждение за използване или отпускане на средства като капитал или дълг. И в двете ситуации тези средства се използват от получателя за финансиране на стопанска дейност. Всяка данъчна система съдържа правила, съгласно които платените дивиденти и лихви подлежат на приспадане, частично приспадане, или са освободени от приспадане, и правила, съгласно които дивидентите и лихвите подлежат на данъчно облагане, частично данъчно облагане или са освободени от данъчно облагане. Няма международен стандарт за данъчно облагане, който да определя как тези компоненти следва да бъдат третирани за данъчни цели.
(52)
В допълнителната алтернатива ограниченото данъчно облагане предотвратява вътрешно различие в рамките на нидерландската система и като такова е обосновано от естеството и целта на системата. Ограниченото данъчно облагане на лихва, получена в рамките на група, се обосновава от ограниченото приспадане на плащания по лихви в рамките на групата. Това дава възможност на предприятия, организирани в група, да избегнат неблагоприятните последици от ограниченото приспадане и пълното данъчно облагане, докато предприятия, организирани като единични субекти, нямат вътрешни плащания по лихви и следователно не попадат в такова неблагоприятно положение.
(53)
Основен принцип на нидерландското данъчно законодателство е симетричното третиране на доходите и разходите. В съответствие с вътрешната логика на нидерландската данъчна система доходите и разходите са двете страни на една монета. С цел избягване на двойно данъчно облагане, ограниченото данъчно облагане е логичното следствие от ограниченото приспадане.
(54)
Предложената мярка цели да гарантира прилагането на принципа за неутралност в нидерландската данъчна система чрез елиминиране на данъчния арбитраж между дълговото и капиталовото финансиране в рамките на групи. Мярката намалява разликата между два вида финансиране в рамките на група и така повишава неутралността на данъчната система. Поради това ограничаването на лихвите в рамките на група се основава на икономическа логика и е необходимо и функционално за ефективността на данъчната система.
(55)
Нидерландските органи отбелязват, че кръгът от предприятия, които ще използват схемата за лихва в рамките на група, ще бъде много по-обширен от 87-те предприятия, които използваха предходната схема за международни дейности по финансиране. Освен това те твърдят, че всички ограничаващи условия на схемата, като изискването за два континента или четири държави, отсъстват от схемата за лихва в рамките на група. Схемата за лихва в рамките на група е изцяло данъчна мярка, която регулира данъчната тежест върху капитала като фактор за производство. В допълнение, тя се прилага по отношение на всякакви входящи или изходящи заеми в група и е напълно отделена от стопанската дейност, извършвана от въпросното дружество. Поради всички тези причини е абсолютно невъзможно обхватът на мярката да се сравнява с обхвата на схемата за международните дейности за финансиране.
(56)
Задължителното естество на мярката за всички данъкоплатци, които плащат или получават лихва от свързани дружества, подчертава целта на схемата за лихва в рамките на група: повишаване на неутралността на данъчната система и съответно намаляване на данъчния арбитраж и увеличаване на нидерландските корпоративни данъчни приходи. Мярката също така елиминира елемента, който може да предизвика избирателно предимство като резултат от схемата за лихва в рамките на група.
(57)
Задължителната схема за лихва в рамките на група не само възнаграждава запазването на капитал в Нидерландия, но същевременно предоставя и демотивиращ фактор - подобно на правилата за недостатъчна капитализация - по отношение на вливането на дългово финансиране в Нидерландия. Нидерландските правила за недостатъчна капитализация обезкуражават прекомерното финансиране с дългов капитал в рамките на групи посредством ограничаване на данъчното приспадане на лихвата в рамките на група, докато схемата за лихва в рамките на група предлага намалена ставка за получената лихва в рамките на групата, при условие че финансирането е от собствени средства. Схемата за лихва в рамките на група укрепва нидерландската данъчна основа, като насърчава по-високо съотношение между собствени средства и дългов капитал и допринася за предотвратяване на изтичането на собствени средства, а оттам и на данъчната основа, от Нидерландия.
(58)
Схемата за лихва в рамките на група е чисто техническа мярка, която променя третирането на лихвата в рамките на група в системата чрез повишаване на данъчната тежест върху определени данъкоплатци и намаляване на данъчната тежест върху други данъкоплатци въз основа на хоризонтални и обективни факти и обстоятелства. След като се премахне възможността за отказване от нея, схемата за лихва в рамките на група не предоставя никакви икономически предимства, тъй като тя просто размества данъчната тежест между данъкоплатците спрямо изцяло хоризонтални и обективни критерии.
(59)
Нидерландските органи подчертават, че избирателността de facto може да възникне само ако има риск ефектът на практика винаги да облагодетелства група, която може да бъде идентифицирана, въпреки че мярката е от общо естество. Този вид избирателност може да възникне, ако мярката е незадължителна, но не и ако мярката бъде направена задължителна. Данъкоплатците, които се окажат в неблагоприятно положение през една година, могат да извлекат предимство в следващата и обратното. Поради това схемата облагодетелства еднородна категория данъкоплатци.
(60)
Нидерландските органи също така са на мнение, че новото определение на група, базирано на ефективния контрол, е по-добре съобразено с целта на схемата. Ако едно дружество притежава ефективен контрол върху финансирането на друго дружество, последното вече не може да избира свободно между финансиране посредством вътрешен или външен дълг, нито може свободно да избира между дългово или капиталово финансиране. Централното управление на групата решава как привлечените отвън средства - външен дълг или външен капитал - се разпределят в рамките на групата чрез вътрешен дълг или чрез вътрешен капитал. Фактът, че данъчните последици от двата инструмента за финансиране в рамките на групата са различни, предоставя стимул за избора на определен инструмент единствено заради неговите данъчни последици.
(61)
На последно място, промяната в законодателството относно дружествата с ограничена отговорност в бъдеще ще улесни данъкоплатците при преустройването на тяхната правна структура в група, тъй като административната тежест и капиталовите изисквания ще бъдат отменени или драстично намалени.
V. КОМЕНТАРИ НА ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(62)
Бяха получени коментари на нидерландската конфедерация на промишлеността VNO-NCW (8), от Белгия и Унгария. След крайния срок бяха получени коментари на още една страна и поради това те не можеха да бъдат взети предвид в процедурата. Получените коментари от въпросната трета страна във всеки случай не биха повлияли на оценката и заключенията в настоящото решение.
V.1. Коментари на нидерландската конфедерация на промишлеността
(63)
VNO-NCW счита, че въпросната схема за лихва в рамките на група не може да бъде несъвместима държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО поради следните причини.
(64)
Първо, VNO-NCW счита, че схемата за лихва в рамките на група е обща, данъчно неутрална и техническа мярка, защото целта на въпросната схема е насочена към намаляването на данъчния арбитраж между капиталовото финансиране и дълговото финансиране в рамките на група от дружества. С оглед на неутралността на мярката, схемата не води до привилегировано третиране на определени дружества или производството на определени стоки по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО.
(65)
Второ, данъчното предимство за многонационална група от дружества произтича от различията между данъчното третиране в държавите-членки на лихвата в рамките на група и не може да бъде приписано на Нидерландия. Данъчно предимство се създава, защото лихвата може да бъде приспадната в друга държава-членка при по-висока данъчна ставка от приложимата ставка към схемата за лихва в рамките на група, докато при една местна ситуация ставката, която се прилага, е ставката на схемата за лихва в рамките на група, но това е пряк резултат от различията в законодателствата на държавите-членки за данъчно третиране на лихвите в рамките на група. Ако Комисията желае да отстрани нарушаването, което може да възникне от схемата за лихва в рамките на група, VNO-NCW предлага да се използва член 94 или 96 от Договора за ЕО.
(66)
Трето, VNO-NCW счита, че в контекста на целта на въпросната схема, която е да се намали данъчния арбитраж между капитал и дълг, дружествата, принадлежащи към група, не са в същото положение de jure и de facto като дружествата, които не принадлежат към група. Разликата в данъчното третиране на капитал и дълг предизвиква смущения най-вече вътре в групи, тъй като дружеството майка упражнява определен контрол над своите дъщерни дружества, така че то може до значителна степен да определи техните възможности за финансиране, избор, който често се определя до голяма степен от данъчни съображения. При взаимоотношения с трети страни, вариантът на финансиране често се определя най-вече от фактори, различни от данъчни съображения. Вследствие на това не може да се твърди, че въпросната схема е избирателна по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО. Освен това, според VNO-CNW, ако самият факт, че данъчен инструмент в по-голяма или по-малка степен е ограничен до дружества в рамките на групи, води до заключението, че това е мярка за държавна помощ, то корпоративните данъчни системи на държавите-членки в много отношения биха били в противоречие с член 87, параграф 1 от Договора за ЕО.
V.2. Коментари на унгарските органи
(67)
Унгарските органи считат, че схемата не е мярка за помощ и изтъкват два аргумента. Първо, фактът, че схемата е ограничена до групи, не я прави избирателна. При (международни) данъчни въпроси, правилата за групите от дружества са честа практика и са неизбежни. Много правила, чийто обхват е ограничен до групи, са били изтъквани от ОИСР (трансферни цени) и от Комисията (например директивата за плащания на лихви и лицензни възнаграждения). Второ, Унгария припомня, че прякото данъчно облагане зависи от държавите-членки. Определянето на данъчни ставки във връзка с определени данъчни събития е част от тяхната вътрешна компетентност. На последно място, Унгария не разбира как Нидерландия може да бъде подведена под отговорност за по-голямото приспадане, генерирано от по-високите данъчни ставки в други държави, при положение, че прякото данъчно облагане не е хармонизирано. Описаното от Комисията предимство очевидно е резултат от различие между данъчните системи.
V.3. Коментари на белгийските органи
(68)
Белгийските органи също подкрепят позицията, че схемата не е държавна помощ и изтъкват аргументи, подобни на аргументите на другите заинтересовани страни по отношение на отсъствие на избирателност. Белгия подчертава, че е логично дадено предприятие, което не е част от група, по подразбиране да не може да извършва дейности за финансиране в рамките на група. Белгийските органи също така твърдят, че правилата за държавна помощ не са приложими в ситуации, в които различията между националните данъчни системи съществуват поради липсата на хармонизиране на равнището на ЕС. Като следствие, схемата за лихва в рамките на група е обща мярка, която не е обхваната от правилата за държавна помощ, и Комисията използва своите правомощия по неправилен начин при проучването на случая.
VI. РЕАКЦИЯ ОТ СТРАНА НА НИДЕРЛАНДИЯ ОТНОСНО КОМЕНТАРИТЕ НА ТРЕТИ СТРАНИ
(69)
Нидерландските органи отбелязват, че коментарите на всички три страни подкрепят тяхната гледна точка. Унгария и Белгия подчертават, че Комисията злоупотребява със своите правомощия относно държавна помощ като прави опит да разглежда нарушения, следствие от различия между данъчните системи, които не са хармонизирани. Това подсилва нидерландската позиция, че схемата за лихва в рамките на група не представлява мярка за помощ, забранена с член 87 от Договора за ЕО.
(70)
Нидерландия подчертава, че е напълно съгласна с анализа, изготвен от VNO-NCW. Тя придава особена важност на подробния аргумент, касаещ институционалната рамка и даващ ясно обяснение за различните смущения на единния пазар, които могат да бъдат предизвикани от национални мерки, предприети от държавите-членки, и от инструментите, достъпни съгласно Договора за ЕО, за елиминиране на такива смущения, където е необходимо.
(71)
На последно място, нидерландските органи подкрепят гледната точка на конфедерацията, че за да се установи дали има избирателност, трябва да бъде установено дали определени предприятия или производството на определени стоки се поставят в по-благоприятно положение от други, които са сравними de jure и de facto в контекста на целта на разглежданата мярка. Ограничаването до заеми в рамките на група не води до избирателност, защото целта на схемата за лихва в рамките на група е да предотврати данъчен арбитраж между финансиране от капитал и финансиране от заеми в рамките на групите. Арбитражът не играе никаква роля във финансирането между дружества, които не са свързани в група. Следователно ограничаването до заеми в рамките на група е логично в контекста на целта на схемата, така че уместната референтна рамка се състои от всички дружества, които са част от група.
VII. ОЦЕНКА НА СХЕМАТА
(72)
За са установи дали въпросната мярка представлява помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО, Комисията трябва да оцени дали мярката поставя в по-благоприятно положение определени предприятия или производството на определени стоки, като предоставя предимство от икономическо естество, дали такова предимство нарушава или заплашва да наруши конкуренцията, дали предимството е предоставено чрез държавни средства и дали предимството оказва въздействие върху търговията между държавите-членки.
(73)
За да бъде счетена за държавна помощ, дадена мярка трябва да бъде специфична или избирателна по отношение на това, че поставя в по-благоприятно положение само определени предприятия или производството на определени стоки.
(74)
Нидерландските органи твърдят, че въпросната мярка не е ограничена до определени сектори, определени видове дружества или определени части от нидерландската територия. Няма други ограничения, свързани с оборота, размера, броя на служителите, членуване в многонационална група или естеството на операциите, които бенефициерите са упълномощени да извършват.
(75)
Според приложимата съдебна практика, с оглед определяне дали дадена мярка е избирателна, е уместно да се проучи дали в контекста на определена правна система тази мярка представлява предимство за определени предприятия в сравнение с други, които са в сравнимо правно и фактическо положение (9). Следователно данъчният режим може да не представлява държавна помощ, въпреки че не съответства във всички отношения на общата система за корпоративно данъчно облагане на държавите-членки. Съдът също така постанови в многобройни случаи, че член 87, параграф 1 от Договора за ЕО не прави разграничение въз основа на причините или целите на мерките за държавна помощ, а ги определя въз основа на техния ефект (10). По-специално, данъчните мерки, които не представляват адаптиране на общата система с цел постигане на определени характеристики на определени предприятия, а са били предложени като средства за подобряване на конкурентоспособността, са обхванати от член 87, параграф 1 от Договора за ЕО (11).
(76)
Понятието данъчна помощ не се прилага обаче по отношение на мерки за държавно подпомагане, в които се прави разграничение между предприятия, ако това разграничение произтича от естеството на цялостната структура на системата, в която влизат предприятията. Както е обяснено в Известие на Комисията за прилагане на правилата за държавна помощ по отношение на мерките за пряко данъчно облагане на дружества (12) („известие за данъчно облагане“), „някои условия могат да бъдат обосновани с обективни различия между данъкоплатците“.
(77)
На първо място следва да се изясни на кое равнище (равнище на групи или равнище на предприятия) ще бъде извършена оценката. В решението за откриване на процедурата Комисията изтъкна своето предварително становище, че тази оценка следва да бъде извършена на равнището на групите, като заяви, че ако дружествата от изцяло национална група решат да не прилагат схемата за лихва в рамките на групата, преимуществото от намаленото данъчно облагане на получените лихви от финансиращо нидерландско дружество ще бъде компенсирано от по-ниското приспадане на лихвите, платени от финансираното нидерландско дружество (13).
(78)
Нидерландските органи считат, че тъй като мярката е симетрична и просто би разместила данъчната тежест между данъкоплатците, някои дружества ще се възползват от предимство, докато други ще бъдат поставени в неблагоприятно положение в зависимост от тяхната обективна позиция на длъжници или кредитори. По този начин схемата за лихва в рамките на група не представлява помощ.
(79)
Както нидерландските органи отбелязаха в своето писмо от 18 декември 2008 г., ако едно дружество притежава ефективен контрол върху финансирането на друго дружество, последното вече не е свободно да взема решения относно своето финансиране или да избира между финансиране посредством дълг или капитал. Централното управление на групата решава как привлечените отвън средства ще бъдат разпределени в рамките на групата чрез вътрешен дълг или чрез вътрешен капитал.
(80)
При все това, Комисията отбелязва, че мярката се отнася до специфична операция (финансирането на свързани дружества), а не до консолидиране на равнището на групи. Всяка намалена данъчна ставка ще бъде прилагана индивидуално към дружествата въз основа на баланса на техните схеми за лихви. Дори ако може да се очаква решенията за финансиране да се вземат в интерес на групата като цяло, анализът на равнището на групата няма основание в нидерландското данъчно законодателство, както беше отбелязано от нидерландските органи. Съгласно нидерландското законодателство, данъчното консолидиране се проявява само в случай на дялово участие от 95 % или повече. С други думи, с нидерландския корпоративен данък се облагат индивидуални субекти, а не групи. До тази степен името, дадено на схемата за лихва в рамките на група, не отразява правилно факта, че тя се прилага към индивидуални субекти, участващи в специфични операции по финансиране. Мярката не засяга баланс на разходи/доходи, консолидиран на равнището на групи.
(81)
Поради това Комисията е на мнение, че оценката на схемата следва да бъде извършена на равнището на индивидуалните дружества. Схемата, както е изменена от нидерландските органи, може да бъде описана като намалена ставка върху определен вид приходи (или разходи) под формата на лихва върху заем, когато транзакцията се извършва между свързани дружества (14).
(82)
Освен това Комисията счита, че симетрията на мярката и нейното неутрално въздействие на равнището на групата не са достатъчни, за да се изключи възможноста за пре димство за индивидуални дружества. По аналогичен начин, облагането с данък на лихвата на един субект в групата при по-ниска ставка не може да бъде обосновано с данъчното облагане на друго дружество - чрез намалено приспадане на лихвата - при по-висока ставка (15).
(83)
Комисията счита, че за данъчното облагане на определни видове приходи може да е важно да се определи дали схемата обхваща обширни категории от транзакции по недискриминационен начин. Всеки случай на дискриминация, който не може да бъде обоснован с обективни разлики между данъкоплатците, може да доведе до нарушаване на конкуренцията.
(84)
В този смисъл е уместно да се отбележи, че типична характеристика на много данъчни системи е наличието на аналитични елементи, които допълват многостранния характер на данъчната система. Такъв е случаят по-специално, когато специфични видове приходи, например лихви или дивиденти, подлежат на диференцирано данъчно третиране.
(85)
Предвид горепосоченото, трябва да се определи дали транзакциите на заеми между свързани дружества могат обективно да водят до право на намалена данъчна ставка. Нидерландските органи и VNO-NCW, твърдят, че само в групите може да се наблюдава арбитраж между финансирането чрез вливане на капитали и заем. За разлика от дружествата, които не са част от група („самостоятелни дружества“), дружествата в групи са изправени пред арбитраж между собствен капитал и заемен капитал в рамките на своята група. Такъв арбитраж в по-голямата си част е повлиян от данъчни съображения, вместо от икономически съображения.
(86)
Комисията е на мнение, че въпросната мярка ще доведе до намаляване на този арбитраж (при местна ситуация), тъй като ще се намали разликата между данъчното облагане на лихвите и облагането на дивидентите в рамките на дадена група, като по този начин ще подсили техническата неутралност на данъчната система.
(87)
За илюстрирането на тази позиция е необходимо да се разграничат три различни вида ситуации (виж схема 1 по-долу), включващи свързани дружества и самостоятелни дружества (включително финансови институции в своите взаимоотношения с независими трети страни). Нека си представим, че A-B-C е корпоративна група, в която A контролира финансирането на B и C; X е субект, който не част от група („самостоятелно“ дружество), а Y е кредитна институция, която предоставя заеми на независими страни.
Схема 1
(88)
Първата ситуация включва финансови транзакции между свързани дружества. Дружеството майка A осигурява ликвидност на своите дъщерни дружества B и C чрез заем или чрез капитал. Тези финансови транзакции ще доведат до заплащане (от B и C) на лихва или дивиденти.
(89)
Изборът между заемно и капиталово финансиране се прави на равнището на дружеството майка A в интерес на групата от свързани дружества като цяло. Като следствие, когато дружеството майка A финансира едно от своите дъщерни дружества (или свързани дружества), действително ще има арбитраж между заем и капитал въз основа на няколко критерия. Докато необходимостта от ликвидност в дългосрочен план или инвестиция като цяло изисква вливане на капитал, изискванията за финансиране в краткосрочен план ще изискват единствено осигуряването на (краткосрочен) заем. При все това, данъчните съображения могат да повлияят върху тези икономически съображения.
(90)
Чрез намаляване на разликата в данъчното третиране на приходите от заеми (лихва) и приходите от капитал (дивидент) в рамките на група, мярката ще доведе до ограничаване на данъчния арбитраж между двата вида транзакции при местна ситуация. Вторият вид транзакции представлява транзакция на заем между финансова институция (банка Y) и едно от дружествата, принадлежащи към група (дружество B). Такава ситуация по принцип възниква, когато финансовите изисквания не могат да бъдат изпълнени от осигуряването на ликвидност в рамките на групата. При такава ситуация няма арбитраж за Y, тъй като вливането на капитал в B не е алтернатива за Y, която просто изпълнява своята дейност по отпускане на кредит на трети лица. Арбитраж няма и между заем и кредит на равнището на B (или на равнището на групата).
(91)
Финансовите институции (които отпускат заеми на независими стрнани) могат да бъдат разграничени от дружествата в групи (предоставящи ликвидност на свързаните с тях дружества) и поради друга причина. При финансовите институции приходите от такива транзакции на заеми се генерират от обичайната дейност на институциите и могат да представляват основна част от техните приходи. При дружествата в групи такива приходи се придобиват от транзакции с независими участници на пазара и се преобразуват в приходи в рамките на групата без генериране на никакви приходи на равнището на групата. Лихвата, платена от дружество B на банката, ще представлява допълнителен разход не само за дружество B, но и за групата като цяло, докато в първата ситуация, лихвата, платена от дружество B (или C) на дружеството майка, няма да представлява разход или приход за групата.
(92)
В това отношение си струва да се отбележи, че финансовите институции нито подадоха възражения, нито представиха някакви забележки след публикуването на решението за откриване на процедурата в Официален вестник на Европейския съюз относно обхвата на схемата за лихва в рамките на група.
(93)
Ако разгледаме ситуацията от гледна точка на длъжника (B спрямо Y), дружеството по-лесно може да бъде сравнено със самостоятелно дружество като дружество X, когато то сключва заем с банка Y.
(94)
Третата ситуация представлява транзакция на заем между финансова институция (банка Y) и самостоятелно дружество (X). Както в предишната ситуация, Y не е изправена пред арбитраж, тъй като вливането на капитал в B не е алтернатива за Y.
(95)
Въпреки че при някои обстоятелства финансовите изисквания на дружество X могат да бъдат изпълнени чрез осигуряване на заем или вливане на капитал от отделни акционери, тази ситуация не е сравнима с първата, тъй като потенциалните доставчици на ликвидност (физически лица) не подлежат на корпоративно данъчно облагане. Освен това, обединяването на такива транзакци с частни инвеститори в обхвата на мярката (чрез намаляване на приспадането на лихвата, платена от дружество X на неговите акционери, и чрез едновремено намаляване на данъчното облагане на такава лихва на равнището на отделния акционер) би било изключително трудно, тъй като индивидуалното данъчно облагане не следва същата логика като корпоративното данъчно облагане (16).
(96)
Ако от гледна точка на длъжника финансовите изисквания на дружество X могат да бъдат изпълнени само със заем от финансова институция, произтичащата транзакция с Y ще бъде подобна на транзакцията на заем между B и Y.
(97)
Тъй като самостоятелните дружества, които не са кредитни или финансови институции, по принцип не се участват в обичайните операци по отпускане на заеми на независими страни, те не са обект на дискриминация по отношение на транзакциите на заеми в сравнение със свързаните дружества, които отпускат заеми на взаимосвързани компании.
(98)
На последно място, Нидерландия е променила определението на „група“ за целите на мярката за лихва в рамките на група. Нидерландските органи твърдят, че тази промяна е резултат от усъвършенстване на техния подход за избягване на данъчен арбитраж.
(99)
В новото предложение субектите ще бъдат свързани, което им дава право да въвеждат лихви в схемата за лихва в рамките на група, ако един субект пряко или косвено притежава ефективен контрол върху финансирането на друг субект. Комисията счита тази промяна за важна, тъй като ако първото дружество притежава ефективен контрол върху финансирането на другото дружество, последното вече не може свободно да избира между финансирането чрез вътрешен или външен дълг, нито е свободно да избира между финансиране чрез дълг или капитал. Арбитражът се поема от централното управление в интерес за групата като цяло.
(100)
Взаимоотношенията между A и B касаят разпределянето на средства в рамките на групата от свързани дружества, докато взаимоотношенията между Y и B (или X и Y) касаят най-вече търговско финансиране.
(101)
Поради това Комисията е на мнение, че понятието за пряк или косвен ефективен контрол върху финансирането на другия субект (или ефективен контрол от трети субект) на двата субекта, включени в транзакцята на заема, е уместно определяне на естеството на мярката като помощ, като се има предвид целта за намаляване на стимулите за арбитраж между финансиране чрез вливане на капитал и заем и гарантиране на данъчна неутралност в това отношение.
(102)
Що се отнася до въпроса дали с въпросната мярка се предоставя някакво предимство, ясно е, че трябва да се направи разграничение между различните ситуации на равнището на индивидуалните дружества. Първо, всеки данъкоплатец в Нидерландия, включен в транзакция на дългово финансиране с дружества, с които не е свързан, се третира по точно същия начин и се облага със същата ставка (25 %). Това включва дружества, които са част от група. Второ, когато дадено дружество получи заем от свързано дружество, то всъщност подлежи на по-неблагоприятно данъчно третиране от дружество, което участва във взаимоотношения на заем с дружества, с които не е свързано (приспадане само с 5 %). Трето - и това е единствената ситуация, при която може да има данъчно предимство - дружество, предоставящо заем на свързано дружество, ще подлежи на данъчно облагане на последвалите плащания по лихви при ставка, по-ниска от ставката на транзакция с дружество, с което не свързано.
(103)
С оглед на последиците от мярката, обаче, предимството, което се предоставя на дружество, отпускащо заем на свързано с него дружество, не може да се счита за дискриминационно, тъй като заем към свързано дружество не може да бъде сравняван със заем към несвързано дружество. По отношение на дейностите по дългово финансиране, свързаните дружества не са в положение, което е правно и фактически сравнимо с положението на несвързани дружествата. Причината е, че свързаните дружества, за разлика от несвързаните дружества, не участват в чисто търговски транзакции, когато се опитват да получат заемно или капиталово финансиране в рамките на групата. Дружеството майка и дъщерното дружество споделят еднакви интереси за разлика от търговските транзакции с трета страна, която е доставчик на финансиране, по което всяка страна се опитва да увеличи до максимум своите приходи за сметка на другата. Няма конкурентен натиск от дружество Y върху дружество A при предоставянето на заем на дружество B поради простата причина, че дружество A контролира всички решения на дружество B по отношение на финансирането.
(104)
По този начин изискването да се упражнява контрол върху друго дружество е критерий, който се прилага еднакво към всички дружества независимо от размера, сектора или каквито и да било други разграничения. Различната ставка за данъчно облагане на дългово финансиране между свързани дружества просто отразява обективни различия и не засяга данъчната неутралност.
(105)
Макар при разработването на данъчните правила държавите-членки да са обвързани от правилата за свободно движение на стоки, услуги и капитал, от свободата на установяване, от забраната за дискриминация въз основа на националност и от правилата за държавна помощ, Комисията трябва да признае, че общностното право дава на държавите-членки значителен обхват за действия в областта на данъчното облагане. Както е подчертано в параграф 13 от известието за данъчно облагане, правилата за държавна помощ не ограничават правомощията на държавите-членки да определят икономическата политика, която считат за най-подходяща, и по-специално да разпределят данъчната тежест както сметнат за добре върху различните производствени фактори.
(106)
В този контекст ограничаването на съществуващия арбитраж между дългово и капиталово финансиране в рамките на група (както и предотвратяването на всякакви злоупотреби с приспадането на лихва в рамките на група) може да бъде повод за основателна загриженост за държавите-членки. По-специално, Комисията заключава, че арбитражът между капитал и дълг може да доведе до ситуация, в която дадено дружество е принудено от своето дружество майка да сключи заем в рамките на групата вместо капитал и следователно да повиши своята задлъжнялост, за да се сведе до минимум корпоративния данък. От икономическа гледна точка обаче високото ниво на задлъжнялост или задължението за плащане на лихва, вместо възползване от по-дългосрочно финансиране под формата на капитал, невинаги са желани. Освен това, Нидерландия изглежда е загубила данъчни приходи в резултат на данъчен арбитраж между дълг и капитал.
(107)
Мярката е отворена към всяко дружество, подлежащо на корпоративно данъчно облагане, което получава или заплаща лихви в контекста на взаимоотношения в рамките на група, и не включва никакъв дискриминационен елемент като например ограничение, свързано с държавата, в която ще се извърши транзакцията.
(108)
Фактът, че въведената схема ще стане задължителна, гарантира прилагането ѝ по отношение на всички дружества в групи (с транзакции на заеми в рамките на група) без никаква възможност за отказване от схемата и без диференцирано третиране на дружества в групи. Освен това, новото определение на дружества в групи за целите на мярката, основано на контрол, вместо на минимален дял, намалява потенциалните елементи на избирателност de jure чрез разширяване на обхвата на мярката.
(109)
В това отношение Комисията отбелязва, че след публикуването на решението за откриване на процедурата не е получила никакви жалби или коментари от представители на нидерландски работодатели, които да възразяват, че малки и средни предприятия не биха имали възможност да се възползват от мярката.
(110)
В своето решение за откриване на процедурата Комисията направи разграничение между изцяло национално положение, в което всички дружества, принадлежащи към група, са установени в Нидерландия, и трансгранично положение, в което нидерландско дружество заема пари на свързано дружество, установено в чужбина. В чисто национален контекст Комисията заяви, че мярката най-вероятно би била неутрална от данъчна гледна точка. В контекста на трансгранични транзакции обаче нидерландското дружество би подлежало на по-ниско данъчно облагане със ставка от 5 %, докато свързаното дружество, установено в чужбина, няма да подлежи на нидерландските правила, ограничаващи приспадането на платените лихви. Комисията заключи, че схемата би могла да предостави избирателно предимство de facto, тъй като само многонационални групи от дружества, участващи в трансгранични транзакции на лихви в рамките на група в данъчни юрисдикции с корпоративен данък над 5 %, биха имали стимул да използват схемата.
(111)
Комисията счита, че в нейната крайна оценка не трябва да се прави никакво разграничаване между изцяло национални ситуации и трансгранични ситуации.
(112)
Първо, специфичните разпоредби на схемата остават същите както в национални, така и в трансгранични ситуации. Схемата не съдържа никаква разпоредба, която разграничава националните и чуждестранните приходи или разходи.
(113)
Второ, както правилно беше отбелязано от нидерландvските органи и заинтересованите страни, всяко предимство, получено в трансграничен контекст, което превишава предимството, получено в национален контекст, е резултат не на по-ниската нидерландска ставка за получената лихва в рамките на групата, а е резултат от неограниченото данъчно приспадане на лихва в рамките на група, платена в чужбина.
(114)
Корпоративните данъчни ставки не са хармонизирани в ЕС и Нидерландия не контролира ставките, прилагани от други държави. Ако предприятията успеят да се възползват от разликата в данъчните ставки, т.е. от липсата на хармонизиране, Нидерландия не е отговорна за това. Както беше потвърдено от Съда на Европейските общности (17), предприятията могат свободно да се възползват от разликите в равнищата на данъчно облагане в държавите-членки.
(115)
Комисията е съгласна, че всички предимства, които възникват от международен контекст поради ниската ставка на данъчно облагане в Нидерландия, която не се съпътства от ниска ставка на данъчно приспадане в Нидерландия, а от нормална ставка на приспадане в чужбина, не могат да бъдат вменени на Нидерландия (18).
(116)
Следва също така да се подчертае, че предимството, което възниква от приспадане при нормалната ставка в чужбина, няма да се финансира с нидерландски ресурси и че в разглежданата държава приспадането при нормална ставка ще произтича единствено от прилагането на нормалната данъчна система (а не от специфична мярка, която се отклонява от нея).
(117)
Като следствие Комисията счита, че всяко предимство на равнището на многонационална група, което произтича от трансгранично положение, както е описано в решението за откриване на процедурата, е резултат от данъчни различия между различни данъчни юрисдикции и поради това следва да бъде изключено от обхвата на оценката на държавна помощ.
(118)
Като цяло и по отношение на всяка данъчна мярка, не може да се изключи възможността дружества, които принадлежат към група и извършват дейност в специфични сектори, да са в състояние да извлекат по-голяма полза от мярката заради по-високия интензитет на финасови транзакции в техния сектор. Това е вярно най-вече за дружества във финансовия сектор, чиято основна дейност е предоставянето на заеми, и те могат да увеличат заемането към свързани дружества в резултат на мярката. При все това, първо трябва да се отбележи, че за да се предотвратят всякакви злоупотреби с мярката, нидерландската мярка включва разпоредба, която ограничава сумата, която може да се обложи с данък или да се приспадне при намалена ставка (вж. раздел II.3). Това ограничение ще се прилага по-специално по отношение на дружества във финансовия сектор, като по този начин ще ограничи риска от злоупотреби. Освен това, в известието на Комисията за данъчно облагане се посочва, че фактът, че някои дружества или някои отрасли се възползват повече от други от някои от тези данъчни мерки, не означава непременно, че те попадат в приложното поле на правилата за конкуренцията, регулиращи държавната помощ (19).
(119)
В решението за откриване на процедурата Комисията счете, че не може да се отхвърли възможността основните бенефициери на схемата да бъдат предходните бенефициери на схемата за дейности по международно финансиране, за която беше счетено, че представлява несъвместима държавна помощ.
(120)
Трябва да се отбележи, че за да отговорят на критериите за схемата за дейности по международно финансиране, дружествата трябваше да изпълнят, наред с другите, следните условия:
-
възползващото се дружество трябваше да извършва дейности по финансиране на части от групата в поне четири държави или на поне два континента;
-
допускаха се само операции по финансиране, които можеха да се провеждат независимо от Нидерландия;
-
не повече от 10 % от общия капитал (дълг и капитал), използван от дружеството за неговите финансови дейности, можеше да се влага, пряко или косвено, в дружества от групата, установени в Нидерландия.
(121)
Като се вземат предвид тези изисквания и ограничения брой бенефициери (87), Комисията счете схемата за дейности по международно финансиране за избирателна мярка.
(122)
Както бе изтъкнато от нидерландските органи, в мярката за лихва в рамките на група няма такива изисквания. Освен това, броят на предприятията, която ще се възползват от схемата за лихва в рамките на група, ще бъде много по-голям от 87-те предприятия, които използваха схемата за дейности по международно финансиране.
(123)
В това отношение не може да се твърди, че големи (многонационални) дружества ще имат по-лесен достъп до схемата от малки и средни предприятия (МСП) и че следователно те ще извлекат непропроционална полза от нея. В съответствие със статистическите данни, предоставени от нидерландските органи, които показват категорично разграничаване между МСП и големи предприятия, 200 000 предприятия (от 335 000) имат едно или повече свързани дружества в група и следователно могат да получават или плащат лихва в рамките на групата. 50 000 от тези предприятия имат едно или повече дружества в чужбина, принадлежащи към групата, от които 47 000 (95 %) са МСП. Това ясно показва, че МСП няма да бъдат обект на дискриминация от страна на мярката.
(124)
В параграфи 83-123 беше демонстрирано, че мярката не предоставя предимство по дискриминационен начин на предприятия в подобни ситуации и всъщност следва да повиши данъчната неутралност.
(125)
Също така беше заключено, че предимството de facto за многонационални дружества, което може да произтича от наличието на различия между данъчните системи в трансгранично положение, попада извън обхвата на правилата за държавна помощ, тъй като такива различия не могат да се вменят на Нидерландия.
(126)
Във всеки случай Комисията счита, че мярката действително е отворена за всяко предприятие в Нидерландия, тъй като няма правни или икономически пречки за създаването на група.
(127)
Последното изменение, въведено от нидерландските органи, ще улесни създаването на дружество в Нидерландия, като премахне установеното изискване за капитал в размер на 18 000 EUR за дружество с ограничена отговорност. Това ще позволи на всяко дружество лесно да създаде (второ) дружество в Нидерландия и по този начин да създаде група. Като следствие, мярката за лихва в рамките на група ще бъде достъпна за всяко отделно дружество, без да се изисква определена икономическа мощ или значителни капиталови ресурси. Тъй като създаването на група ще се превърне просто във въпрос на организиране без непропорционални разходи, изискването предприятието да бъде част от корпоративна група вече няма да представлява пречка за никое предприятие, което желае да извлече полза от схемата за лихва в рамките на група.
VIII. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(128)
Комисията счита, че мярката за схемата за лихва в рамките на група, която Нидерландия планира да приведе в действие, не предоставя избирателно предимство, което може да се вмени на Нидерландия, на дружества, установени в Нидерландия, които са част от група, или чуждестранни дружества, принадлежащи към група, постоянно установена в Нидерландия, и следователно не представлява държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
„Схемата за лихва в рамките на група“, която Нидерландия планира да приведе в действие по отношение на данъчното облагане на лихвени потоци в рамките на група, не представлява помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора.
Следователно привеждането в действие на схемата е разрешено.
Член 2
Адресат на настоящото решение е Кралство Нидерландия.
Съставено в Брюксел на 8 юли 2009 година.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 8ης Ιουλίου 2009
για το καθεστώς σχετικά με το «Κουτί τόκων ομίλου/groepsrentebox» C 4/07 (ex N 465/06) το οποίο προτίθενται οι Κάτω Χώρες να εφαρμόσουν
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2009) 4511]
(Το κείμενο στην ολλανδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2009/809/ΕΚ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και κυρίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και κυρίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),
Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (1) να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Με επιστολή της 13ης Ιουλίου 2006 οι Κάτω Χώρες κοινοποίησαν το καθεστώς «groepsrentebox», το οποίο προβλέπει τη μειωμένη φορολόγηση/έκπτωση των εισπραχθέντων ή καταβληθέντων τόκων στο πλαίσιο των σχέσεων μεταξύ των εταιρειών του αυτού ομίλου. Οι Κάτω Χώρες κοινοποίησαν το καθεστώς αποκλειστικά για λόγους νομικής διασφάλισης, δεδομένου ότι θεωρούν το καθεστώς ως γενικό μέτρο. Συμπληρωματικές πληροφορίες χορηγήθηκαν με επιστολές της 5ης Σεπτεμβρίου 2006 και της 9ης Νοεμβρίου 2006.
(2)
Με επιστολή της 7ης Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή κοινοποίησε στις Κάτω Χώρες την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης αναφορικά με το μέρος του μέτρου ενίσχυσης που σχετίζεται με τη μειωμένη φορολόγηση και την έκπτωση τόκων ομίλου (μέτρο A).
(3)
Επίσης, στην ίδια επιστολή η Επιτροπή κοινοποίησε στις Κάτω Χώρες ότι δεν θεωρεί ότι η μειωμένη φορολόγηση τόκων από βραχυπρόθεσμες επενδύσεις, οι οποίες προορίζονται για την απόκτηση τουλάχιστον του 5 % μιας επιχείρησης (μέτρο B), συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία, κοινοποιήθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.
(5)
Οι Κάτω Χώρες με επιστολή της 7ης Μαΐου 2007 κοινοποίησαν παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας.
(6)
Η Επιτροπή έλαβε τις σχετικές παρατηρήσεις από τους ενδιαφερόμενους. Τις προώθησε στις αρχές των Κάτω Χωρών και δόθηκε η δυνατότητα να αντιδράσουν. Οι εν λόγω αρχές απέστειλαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολή της 29ης Ιουνίου 2007.
(7)
Με επιστολές της 8ης Νοεμβρίου 2007 και της 29ης Ιανουαρίου 2008 λήφθηκαν συμπληρωματικές πληροφορίες από τις Κάτω Χώρες.
(8)
Στις 7 Οκτωβρίου 2008, οι Κάτω Χώρες προσκόμισαν νομική γνωμοδότηση της κυρίας Leigh Hancher, καθηγήτριας ευρωπαϊκού δικαίου στο Πανεπιστήμιο Tilburg, σχετικά με το εάν το κοινοποιηθέν μέτρο εμπεριέχει κρατική ενίσχυση.
(9)
Με επιστολή της 18ης Δεκεμβρίου 2008, οι Κάτω Χώρες κοινοποίησαν στην Επιτροπή την απόφασή τους για τροποποίηση του φορολογικού καθεστώτος.
II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
II.1. Σκοπός
(10)
Σύμφωνα με τις Κάτω Χώρες, το μέτρο προβλέπει τη μείωση της διαφοράς στη φορολογική μεταχείριση μεταξύ δύο μέσων χρηματοδότησης εντός ομίλου, ήτοι με ίδια και με ξένα κεφάλαια.
(11)
Στην παρούσα κατάσταση, όταν μια επιχείρηση αποτελεί μέρος ενός ομίλου και εισφέρει κεφάλαια σε άλλη επιχείρηση, η οποία αποτελεί μέρος του ίδιου ομίλου, εισπράττει ως αμοιβή μερίσματα τα οποία βάσει των κανονισμών των φορολογικών προνομίων έχουν απαλλαγεί από τους φόρους, ενώ, όταν αυτή χορηγεί δάνειο σε μια επιχείρηση του ίδιου ομίλου, εφαρμόζεται στους εισπραχθέντες τόκους ο κανονικός συντελεστής φορολόγησης εταιρειών (25,5 %). Στο επίπεδο της επιχείρησης η οποία εισπράττει τα κονδύλια, τα μερίσματα τα οποία διανέμονται σε μια εισφορά κεφαλαίου δεν εκπίπτουν, ενώ οι καταβληθέντες τόκοι δανείου εκπίπτουν με τον κανονικό συντελεστή φόρου εταιρειών.
(12)
Οι Κάτω Χώρες επισημαίνουν ότι η επιλογή της εταιρικής δομής ανεξάρτητων νομικών προσώπων πραγματοποιείται κατά κανόνα βάσει του εταιρικού δικαίου ή για επιχειρηματικούς-οικονομικούς λόγους. Σε περίπτωση χρηματοδότησης ομίλου, από την άποψη του αστικού δικαίου, οι διαφορές μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια (ευθύνη, όροι εξόφλησης, ασφάλεια, δικαιώματα ψήφου κ.λπ.) είναι σε μεγάλο βαθμό αμελητέες, ενώ οι φορολογικές συνέπειες είναι πολύ διαφορετικές. Εντός ομίλου θα επιλέγονταν οι όροι χρηματοδότησης για την ελαχιστοποίηση της φορολογικής επιβάρυνσης του εφαρμοστέου φορολογικού καθεστώτος. Για τον λόγο αυτό, η επιλογή για τη διάθεση ξένων ή ιδίων κεφαλαίων εντός ομίλου θα γινόταν κυρίως βάσει φορολογικών λόγων.
(13)
Η δρ. Hancher στη νομική γνωμοδότησή της τονίζει ότι οι επιπτώσεις της διαφοράς στη φορολογική μεταχείριση χρηματοδότησης με ξένα και ίδια κεφάλαια σε επίπεδο ομίλου και οι πιθανές λύσεις για τις σχετικές δυσμενείς επιπτώσεις σε πολλά κράτη του ΟΟΣΑ έχουν τεθεί υψηλά στην πολιτική ατζέντα. Σύμφωνα με τη δρ. Hancher, στη φορολογική βιβλιογραφία των Κάτω Χωρών έχει υποστηριχθεί επανειλημμένως μια θεμελιώδης αναθεώρηση του φόρου εταιρειών στις Κάτω Χώρες, όπως και μια ουδέτερη μεταχείριση της χρηματοδότησης με ξένα και με ίδια κεφάλαια εντός των ομίλων επιχειρήσεων.
(14)
Οι Κάτω Χώρες τονίζουν ότι οι διαφορές στη φορολογική μεταχείριση οδηγούν σε διαιτησία ανάμεσα σε αυτούς τους δύο τρόπους εσωτερικής χρηματοδότησης, η οποία δεν είναι οικονομικά επιθυμητή. Μόνον εντός ομίλου η επιλογή μεταξύ πρόσθετης χρηματοδότησης με ίδια κεφάλαια ή (πρόσθετης) χρηματοδότησης με ξένα κεφάλαια θα εθεωρείτο αυθαίρετη, εφόσον διέφεραν οι φορολογικές συνέπειες αυτών των δύο μεθόδων χρηματοδότησης. Το γεγονός αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει διατάραξη της ουδετερότητας του φορολογικού καθεστώτος εξαιτίας της διαιτησίας. Το μέτρο θα εμπόδιζε τη διαιτησία μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια και θα ενίσχυε την ουδετερότητα του φορολογικού συστήματος των Κάτω Χωρών.
(15)
Εφόσον θεσπισθεί το καθεστώς «groepsrentebox», ο τρόπος χρηματοδότησης εντός του ομίλου θα καθοριζόταν κυρίως βάσει οικονομικών-επιχειρηματικών κριτηρίων. Θα εναρμόνιζε τη φορολογική μεταχείριση των τόκων του ομίλου με τη φορολογική μεταχείριση μερισμάτων του ομίλου και θα ενίσχυε την ουδετερότητα μεταξύ της χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια εντός του ομίλου.
(16)
Το πρόβλημα της διαιτησίας δεν τίθεται όσον αφορά τη χρηματοδότηση σε επίπεδο εκτός ομίλου. Οι διάφορες επιπτώσεις από την άποψη του αστικού δικαίου θα ήταν όντως σημαντικές, και για τον λόγο αυτό δεν θα προέκυπτε αυτό το είδος διαιτησίας. Δεδομένων των εγγενών διαφόρων μεταξύ της κατάστασης εντός και εκτός των ομίλων, η φορολογική ουδετερότητα για συναλλαγές χρηματοδότησης εκτός των ομίλων δεν θα αποτελούσε προϋπόθεση. Ως εκ τούτου, το μέτρο περιορίζεται αναγκαστικά σε δάνεια εντός του ομίλου.
(17)
Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες υπογραμμίζουν ότι τον τελευταίο καιρό οι επιχειρήσεις των Κάτω Χωρών κάνουν όλο και περισσότερη χρήση της υπέρμετρης έκπτωσης τόκων. Οι επιχειρήσεις υπολογίζεται ότι θα εκμεταλλεύονταν όλο και περισσότερο τη διαφορά στη φορολογική μεταχείριση μεταξύ δανείων ομίλου και ιδίων κεφαλαίων, εις βάρος του Δημοσίου των Κάτω Χωρών.
(18)
Το καθεστώς αποσκοπεί, αφενός, στην πρόληψη της δραστικής μείωσης των φορολογικών πόρων με το να ενθαρρύνει επιχειρήσεις να κάνουν χρήση της χρηματοδότησης με ίδια κεφάλαια αντί για ξένα και, αφετέρου, στον περιορισμό της έκπτωσης τόκων στις Κάτω Χώρες. Το καθεστώς θα λειτουργούσε επομένως συμπληρωματικά προς τους κανόνες «thin capitalisation» (υποκεφαλαιοδότησης) των Κάτω Χωρών, οι οποίοι έχουν παρόμοιο στόχο μέσω της αποτροπής της υπερβολικής χρηματοδότησης με ξένα κεφάλαια και μέσω της πρόληψης του κινδύνου τεχνητής μείωσης της φορολογικής βάσης στις Κάτω Χώρες.
(19)
Κατά την άποψη των Κάτω Χωρών, ο κοινοποιηθείς κανονισμός αποτελεί μέτρο καθαρά τεχνικού χαρακτήρα.
II.2. Νομική βάση
(20)
Η νομική βάση του καθεστώτος είναι το άρθρο 12c του Νόμου περί φόρου εταιρειών (Wet op de vennootschapsbelasting) του 1969. Η διάταξη αυτή θεσπίσθηκε την 1η Ιανουαρίου 2007, αλλά η έναρξη ισχύος έχει αναβληθεί έως ότου η Επιτροπή λάβει απόφαση σχετικά με τη συμβατότητα των μέτρων κρατικής ενίσχυσης.
II.3. Λειτουργία του καθεστώτος
(21)
Στις Κάτω Χώρες για τα έσοδα επιχειρήσεων ισχύει κατά κανόνα συντελεστής φόρου εταιρειών ύψους 25,5 %. Το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox» προβλέπει διαφορετική φορολογική μεταχείριση για συγκεκριμένες κατηγορίες τόκων εντόςομίλου. Οι εισπραχθέντες και καταβληθέντες τόκοι στο πλαίσιο της χρηματοδότησης εντός ομίλου δεν υπάγονται στον κανονικό φόρο εταιρειών του 25,5 % (3). Το θετικό υπόλοιπο των εισπραχθέντων και καταβληθέντων τόκων στο πλαίσιο των συναλλαγών χρηματοδότησης εντός του ομίλου φορολογείται σε καθεστώς «groepsrentebox» με συντελεστή 5 % αντί για τον κανονικό φόρο εταιρειών 25,5 %. Σε περίπτωση που το υπόλοιπο μεταξύ εισπραχθέντων και καταβληθέντων τόκων είναι αρνητικό, τότε αυτό είναι εκπτώσιμο, αλλά με μειωμένο συντελεστή 5 % αντί του κανονικού συντελεστή 25,5 %.
(22)
Το ποσό το οποίο μπορεί να φορολογηθεί/εκπέσειεκπέσει βάσει του μειωμένου συντελεστή, περιορίζεται σε ένα ποσοστό της φορολογήσιμης περιουσίας του φορολογουμένου. Αυτός ο περιορισμός αποσκοπεί στην πρόληψη του κινδύνου κατάχρησης του καθεστώτος από επιχειρήσεις που έχουν ανεπάρκεια κεφαλαίων, και παράλληλα εξασφαλίζει την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή μόνο σε περίπτωση που τα έσοδα των δανείων του ομίλου έχουν χρηματοδοτηθεί με ίδια κεφάλαια.
(23)
Το καθεστώς «groepsrentebox» περιλαμβάνει και διάφορες άλλες διατάξεις κατά της φοροδιαφυγής. Κυρίως οι τόκοι οι οποίοι τυπικά οφείλονται σε τρίτον (τράπεζα), αλλά στην πραγματικότητα καταβάλλονται σε οντότητα που ανήκει στον εν λόγω όμιλο, χαρακτηρίζονται ως καταβληθέντες τόκοι ομίλου. Αυτό συμβαίνει παραδείγματος χάριν σε μια δομή back-to-back (4). Επίσης οι τόκοι οι οποίοι οφείλονται σε τρίτον (τράπεζα) χαρακτηρίζονται περιοριστικά ως εκπτώσιμοι τόκοι ομίλου, όταν τα μέσα που αποκτήθηκαν από δάνειο μέσω κατάθεσης κεφαλαίων, χρησιμοποιούνται σε μια θυγατρική επιχείρηση με σκοπό την εξασφάλιση χαμηλών φορολογητέων τόκων ομίλου στη συγκεκριμένη θυγατρική επιχείρηση.
(24)
Στην κοινοποίησή τους οι Κάτω Χώρες τόνισαν ότι το καθεστώς θα ήταν προαιρετικό για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών ετών. Σε περίπτωση που το καθεστώς επιλέγεται από μια επιχείρηση η οποία αποτελεί μέρος να τονομίλου, το καθεστώς ισχύει και για όλες τις άλλες επιχειρήσεις του ιδίου ομίλου που έχουν εγκατασταθεί στις Κάτω Χώρες. Σύμφωνα με το αρχικό καθεστώς, οι επιχειρήσεις οι οποίες αποτελούν μέρος ενός ομίλου, όπως έχει καθοριστεί ρητά στο ίδιο το καθεστώς, δηλαδή μια δομή στην οποία μία επιχείρηση κατέχει πάνω από το 50 % των μετοχών μιας άλλης επιχείρησης, δικαιούνται την ένταξή τους σε καθεστώς «groepsrentebox». Ένας όμιλος πρέπει λοιπόν να αποτελείται από τουλάχιστον δύο επιχειρήσεις, όπου η μητρική εταιρεία θα κατέχει άνω του 50 % των μετοχών της θυγατρικής επιχείρησης. Κάθε επιχείρηση πρέπει να υπόκειται στο φόρο εταιρειών των Κάτω Χωρών. Αυτό σημαίνει ότι το καθεστώς εφαρμόζεται σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες στις Κάτω Χώρες, καθώς και σε επιχειρήσεις που ναι μεν δεν είναι εγκαταστημένες στις Κάτω Χώρες, διαθέτουν ωστόσο μόνιμη διεύθυνση σε αυτές.
II.4. Τροποποίηση του καθεστώτος
(25)
Με την πάροδο της διαδικασίας, οι αρχές των Κάτω Χωρών διατύπωσαν τις προθέσεις τους να καταστήσουν το καθεστώς υποχρεωτικό. Αυτό επιβεβαιώθηκε με την επιστολή της 18ης Δεκεμβρίου 2008. Το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox» επρόκειτο να εφαρμοστεί σε όλα τα πρόσωπα τα οποία υπόκεινται στο φόρο εταιρειών των Κάτω Χωρών, ως προς τους τόκους που αντίστοιχα έχουν καταβληθεί ή έχουν εισπραχθεί από επιχειρήσεις που ανήκουν σε έναν όμιλο.
(26)
Στην ίδια επιστολή οι αρχές των Κάτω Χωρών κοινοποίησαν στην Επιτροπή δύο συμπληρωματικές τροποποιήσεις του καθεστώτος. Η πρώτη τροποποίηση αφορά μια επέκταση του ορισμού του «ομίλου» για το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox». Ο ορισμός του συνδεδεμένου προσώπου τροποποιείται και επεκτείνεται προς όλα τα καθεστώτα, όπου μια οντότητα έχει άμεσα ή έμμεσα τον πραγματικό έλεγχο στη χρηματοδότηση μιας άλλης οντότητας, ή όπου ένα τρίτο πρόσωπο ή μια τρίτη οντότητα έχει τον πραγματικό έλεγχο στη χρηματοδότηση δύο ενδιαφερομένων οντοτήτων στη σύμβαση δανείου (5). Η δεύτερη τροποποίηση αφορά μια διάταξη η οποία στοχεύει στη διευκόλυνση ίδρυσης (δεύτερης) επιχείρησης σύμφωνα με το αστικό δίκαιο των Κάτω Χωρών, ούτως ώστε να μπορεί ο ιδρυθέν όμιλος να ωφεληθεί από το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox». Κυρίως θα καταργείτο το νόμιμο ελάχιστο κεφάλαιο των 18 000 ευρώ για εταιρείες περιορισμένης ευθύνης (ΕΠΕ) που ισχύει σήμερα.
II.5. Πόροι του προϋπολογισμού
(27)
Σύμφωνα με την κοινοποίηση, ο ετήσιος προϋπολογισμός του αρχικού κοινοποιηθέντος μέτρου θα ανερχόταν στα 475 εκατ. ευρώ. Εκ των υστέρων οι Κάτω Χώρες δήλωσαν ότι το υποχρεωτικό καθεστώς «rentebox» θα ήταν ουδέτερο από την άποψη του προϋπολογισμού.
III. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(28)
Στην απόφαση για κίνηση της διαδικασίας της 7ης Φεβρουαρίου 2007 η Επιτροπή εξέφρασε τις αμφιβολίες της για το γενικό χαρακτήρα του μέτρου. Τόνισε ότι μόνο οι επιχειρήσεις οι οποίες αποτελούν μέρος ενός ομίλου (de jure επιλεκτικότητα) μπορούν να ωφεληθούν από τη μειωμένη φορολόγηση η οποία προβλέπεται από το καθεστώς και εξέφρασε την ανησυχία της ότι το κοινοποιηθέν καθεστώς θα ωφελούσε πολυεθνικούς ομίλους (πραγματική επιλεκτικότητα) και ότι θα έδινε σε αυτούς ένα επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα.
(29)
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το μέτρο σε καθαρά εθνικό επίπεδο θα ήταν πιθανώς ουδέτερο από φορολογική άποψη. Όμως, σε διασυνοριακές συναλλαγές μιας επιχείρησης από τις Κάτω Χώρες, η οποία χορηγεί δάνειο σε μια επιχείρηση εγκατεστημένη στην αλλοδαπή και η οποία ανήκει στον όμιλο, για αυτήν θα ίσχυε ο μειωμένος φορολογικός συντελεστής του 5 %, ενώ για την επιχείρηση που είναι εγκατεστημένη στην αλλοδαπή και η οποία ανήκει στον όμιλο, αυτή δεν θα υπαγόταν στους κανόνες των Κάτω Χωρών οι οποίοι περιορίζουν την εκπτωσιμότητα των καταβληθέντων τόκων. Το καθεστώς θα οδηγούσε de facto σε επιλεκτικό πλεονέκτημα, εφόσον μόνο οι πολυεθνικοί όμιλοι επιχειρήσεων, οι οποίοι εκτελούν διασυνοριακές συναλλαγές τόκων ομίλου με φορολογικές δικαιοδοσίες, όπου ισχύει ο φόρος εταιρειών άνω του 5 %, θα ενθαρρύνονταν να κάνουν χρήση του καθεστώτος.
(30)
Εφόσον το εν λόγω μέτρο θα αποτελούσε μια εξαίρεση στην εφαρμογή του φορολογικού καθεστώτος, η Επιτροπή εξέφρασε επίσης τις αμφιβολίες της εάν αυτό θα δικαιολογείτο από τη φύση ή τη δομή του φορολογικού καθεστώτος.
(31)
Επιπλέον, η Επιτροπή υποστήριξε ότι δεν αποκλείεται οι σημαντικότεροι δικαιούχοι του καθεστώτος να ήταν οι πρώην δικαιούχοι του καθεστώτος ως προς τις διεθνείς χρηματοδοτικές δραστηριότητες, τις αποκαλούμενες δραστηριότητες χρηματοδότησης ομίλων (εφεξής «καθεστώς cfa»), οι οποίες αποδείχθηκαν ότι αποτελούν μη συμβατή κρατική ενίσχυση (6).
(32)
Ως εκ τούτου η Επιτροπή έκρινε ότι το καθεστώς «rentebox» θα μπορούσε να γίνει αντιληπτό ως μέτρο ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης και ότι καμία από τις εξαιρέσεις του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης δεν εφαρμόστηκε.
IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ
(33)
Οι Κάτω Χώρες με την επιστολή της 7ης Μαΐου 2007 υπέβαλλαν παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για κίνηση της διαδικασίας. Αυτές συμπληρώθηκαν το 2007 και το 2008 με περαιτέρω πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένης της νομικής συμβουλής της δρ. Hancher.
(34)
Σύμφωνα με τις Κάτω Χώρες, η προσέγγιση που ακολούθησε η Επιτροπή στην απόφασή της υπήρξε σε τρία σημεία εσφαλμένη. Κατά πρώτο λόγο, η Επιτροπή συνδέει τα μεμονωμένα κριτήρια «πλεονέκτημα» και «επιλεκτικότητα» σε ένα κριτήριο «επιλεκτικό πλεονέκτημα». Αυτό ωστόσο δεν θα συμφωνούσε με την ισχύουσα πρακτική της Επιτροπής και την κρατούσα νομολογία, η οποία προβλέπει το μεμονωμένο έλεγχο αμφοτέρων.
(35)
Κατά δεύτερο λόγο, η Επιτροπή παραλείπει να αξιολογήσει μεμονωμένα τα στοιχεία του καθεστώτος «groepsrentebox». Το πιθανό στοιχείο ενίσχυσης ενός μειωμένου συντελεστή για εισπραχθέντες τόκους ομίλου και το πιθανό στοιχείο ενίσχυσης ενός μειωμένου συντελεστή για καταβληθέντες τόκους ομίλου χρειάζεται να αξιολογούνται μεμονωμένα.
(36)
Κατά τρίτο λόγο, η Επιτροπή δεν εξετάζει ορθώς το καθαρό αποτέλεσμα από κοινού για τον πληρωτή και τον παραλήπτη και διαπιστώνει λανθασμένα ότι το καθαρό αποτέλεσμα για ημεδαπούς ομίλους είναι πιθανώς ουδέτερο όταν ο πληρωτής και ο παραλήπτης έχουν εγκατασταθεί αμφότεροι στις Κάτω Χώρες, ενώ για πολυεθνικούς ομίλους υφίσταται καθαρό πλεονέκτημα όταν ο πληρωτής είναι μια εταιρεία της αλλοδαπής και ο παραλήπτης είναι μια ημεδαπή εταιρεία. Σύμφωνα με τις Κάτω Χώρες, μια παρόμοια ταύτιση δεν υποστηρίζεται από το φορολογικό δίκαιο των Κάτω Χωρών. Η ενοποίηση επιχειρήσεων των Κάτω Χωρών με επιχειρήσεις που ανήκουν σε έναν όμιλο για φορολογικούς σκοπούς λαμβάνει χώρα μόνο σε περίπτωση μετοχικών μεριδίων του 95 % ή άνω.
(37)
Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες κρίνουν ότι το καθεστώς «groepsrentebox» δεν μπορεί να θεωρηθεί παρέκκλιση της πρότυπης μεθόδου φορολόγησης. Είναι μια προσαρμογή όπου ένα αναλυτικό στοιχείο εισάγεται στο φορολογικό καθεστώς. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μια καινούρια πρότυπη μέθοδος φορολόγησης και συνεπώς δεν πρόκειται για πλεονέκτημα.
(38)
Οι Κάτω Χώρες θεωρούν ότι δεν πρόκειται για πλεονέκτημα επίσης για έναν πρόσθετο λόγο. Το μη προβλεπόμενο καθαρό αποτέλεσμα του καθεστώτος «groepsrentebox» για πολυεθνικούς ομίλους σε σχέση με τους ημεδαπούς ομίλους δύναται να εξελιχθεί όχι μόνο θετικά για τους πολυεθνικούς ομίλους, αλλά και αρνητικά. Το εάν ένας πολυεθνικός όμιλος με τον οποίο είναι συνδεδεμένη μια επιχείρηση από τις Κάτω Χώρες συναντήσει πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματα εξαρτάται από το εάν αυτή είναι μια αντικειμενική οφειλέτρια ή πιστώτρια, καθώς και από τους εφαρμοστέους φορολογικούς συντελεστές σε άλλα κράτη μέλη και στις Κάτω Χώρες.
(39)
Όμως, σε περίπτωση που πρόκειται για πλεονέκτημα, οι Κάτω Χώρες κρίνουν επικουρικώς ότι το πιθανό καθαρό πλεονέκτημα για τους πολυεθνικούς ομίλους δεν προκαλείται εξαιτίας του μειωμένου φορολογικού συντελεστή των Κάτω Χωρών για εισπραχθέντες τόκους ομίλου, αλλά από την απεριόριστη έκπτωση καταβληθέντων τόκων ομίλου της αλλοδαπής. Αυτό το πλεονέκτημα δεν καταλογίζεται στις Κάτω Χώρες και δεν καλύπτεται από τα κρατικά μέσα των Κάτω Χωρών.
(40)
Πιθανώς ένα πιο ωφέλιμο καθαρό αποτέλεσμα για πολυεθνικούς ομίλους σε σχέση με ημεδαπούς ομίλους δεν είναι το αποτέλεσμα μιας επιλεκτικής χρήσης του καθεστώτος «groepsrentebox» των Κάτω Χωρών, αλλά μιας ανισότητας, ως αποτέλεσμα των διαφορετικών κανόνων αναφορικά με την έκπτωση τόκων ομίλου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι Κάτω Χώρες μπορούν να αυξάνουν ή να μειώνουν αυτή τη διαφορά με την τροποποίηση του φορολογικού καθεστώτος τους, εφόσον οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται γενικά σε όλους τους φορολογούμενους των Κάτω Χωρών οι οποίοι, έχοντας υπόψη το σκοπό της συγκεκριμένης τροποποίησης, βρίσκονται σε πραγματικά και νομικά συγκρίσιμη κατάσταση.
(41)
Σύμφωνα με τις Κάτω Χώρες, το συνολικό αποτέλεσμα των φορολογικών τροποποιήσεων θα είναι πάντοτε διαφορετικό για πολυεθνικούς ομίλους, οι οποίοι πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές, από το αποτέλεσμα για ημεδαπούς ομίλους, οι οποίοι πραγματοποιούν αποκλειστικά συναλλαγές της ημεδαπής. Στην περίπτωση κρατικής ενίσχυσης το γεγονός αυτό έχει σημασία αποκλειστικά και μόνο όταν αυτές οι διαφορές προκύπτουν από το μέτρο του ίδιου του κράτους-μέλους, όπως είναι ο μειωμένος φορολογικός συντελεστής που ισχύει μόνο για αλλοδαπά έσοδα τόκων ομίλου. Δεν έχει σημασία στην περίπτωση που πρόκειται για ένα γενικό μέτρο που αφορά όλα τα έσοδα τόκων ομίλου - τόσο ημεδαπά όσο αλλοδαπά - το οποίο οδηγεί σε διασυνοριακές διαφορές.
(42)
Η συνύπαρξη μη εναρμονισμένων φορολογικών καθεστώτων μπορεί να οδηγήσει στη διαφορά του καθαρού αποτελέσματος διασυνοριακών συναλλαγών από το καθαρό αποτέλεσμα καθαρών συναλλαγών της ημεδαπής. Για τις επιχειρήσεις, αυτό το αποτέλεσμα μπορεί να καταλήξει τόσο αρνητικά (διπλή φορολόγηση) όσο και θετικά (μη φορολόγηση).
(43)
Τα άρθρα 94 και 95 της συνθήκης δύναντο να προσφέρουν τη βάση για εναρμονισμένες οδηγίες ή κανονισμούς σε περίπτωση που -και εφόσον- αυτές είναι απαραίτητες για τη ρύθμιση ή την καλή λειτουργία της κοινής αγοράς. Επιπλέον, το άρθρο 96 της συνθήκης προσφέρει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να αναλάβει δράση όταν μια διαφορά μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών-μελών διαταράσσει σε σημαντικό βαθμό (στρέβλωση) τους όρους ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.
(44)
Επικουρικά οι Κάτω Χώρες υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για επιλεκτικότητα. Με την αξιολόγηση της επιλεκτικότητας, συγκρίνοντας το συνδυασμό [οφειλέτρια της αλλοδαπής/πιστώτρια της ημεδαπής] με το συνδυασμό [οφειλέτρια της ημεδαπής/πιστώτρια της ημεδαπής], η Επιτροπή επιλέγει ένα λανθασμένο πλαίσιο αναφοράς. Σε περίπτωση ελέγχου του φορολογικού συστήματος των Κάτω Χωρών για επιλεκτικότητα, το πλαίσιο αναφοράς δεν μπορεί να είναι ευρύτερο από τους φορολογούμενους των Κάτω Χωρών στο σύνολό τους. Οι εταιρείες οι οποίες δεν υπόκεινται στη φορολόγηση των Κάτω Χωρώ δεν μπορούν να αποτελούν μέρος του πλαισίου αναφοράς βάσει της σταθερής πρακτικής της Επιτροπής.
(45)
Οι Κάτω Χώρες τονίζουν ότι το φορολογικό καθεστώς δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις, δραστηριότητες, αρμοδιότητες ή περιφέρειες. Στο καθεστώς δεν διακρίνονται ημεδαποί και αλλοδαποί όμιλοι επιχειρήσεων. Για να πληροί μια επιχείρηση τις προϋποθέσεις για το καθεστώς σχετικά με το «rentebox», δεν θα πρέπει να ισχύουν περιορισμοί σχετικά με ειδικές δραστηριότητες ή αρμοδιότητες.
(46)
Επιπλέον, μόνο οι επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν μέρος ενός ομίλου, ως προς το σκοπό του καθεστώτος «groepsrentebox», θα βρίσκονταν σε πραγματικά και νομικά συγκρίσιμη κατάσταση. Σε αυτές τις επιχειρήσεις αποκλειστικά θα υπήρχε το πρόβλημα της διαιτησίας που περιγράφεται στο μέρος II.1.
(47)
Οι Κάτω Χώρες τονίζουν ότι οι αποφάσεις χρηματοδότησης εντός ομίλων εστιάζονται στην ελαχιστοποίηση της φορολογικής επιβάρυνσης του εφαρμοστέου φορολογικού καθεστώτος. Η εμπορική διάκριση έναντι της φορολογικής διάκρισης μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια (προϋποθέσεις εξόφλησης, ευθύνη, ασφάλεια) είναι στο μεγαλύτερο μέρος της άσχετη. Αντιθέτως, εκτός ομίλου οι εμπορικές διαφορές μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια έχουν μεγάλη σημασία και πιθανώς είναι και σοβαρότερες από τα φορολογικά κίνητρα.
(48)
Οι Κάτω Χώρες ισχυρίζονται ότι τα μέτρα που έχουν περιοριστεί σε ομίλους είναι καθαρά φοροτεχνικά μέτρα, τα οποία δεν αποτελούν κρατική ενίσχυση, και παραπέμπουν στην απόφαση της Επιτροπής (7) σχετικά με έναν γαλλικό φορολογικό κανόνα, όπου στην εν λόγω απόφαση η Επιτροπή είχε αποδεχθεί ως γενικό μέτρο ένα μέτρο που παραγνώριζε το γεγονός ότι στο γενικό αυτό μέτρο οι χορηγήσεις τόκων, σε περίπτωση δανείων μεταξύ επιχειρήσεων, αποτελούσαν εκπίπτοντα έξοδα, ενώ αντιθέτως η Επιτροπή είχε χαρακτηρίσει ως επιλεκτικό πλεονέκτημα μια περαιτέρω εξαίρεση στον κανόνα προς όφελος των «centrales de trésorerie», που ιδρύθηκαν στη Γαλλία από πολυεθνικές επιχειρήσεις.
(49)
Οι Κάτω Χώρες τονίζουν ότι ακριβώς μια ευρύτερη εφαρμογή του καθεστώτος «groepsrentebox» θα οδηγούσε σε επιλεκτικότητα. Σε περίπτωση που οι τόκοι που εισπράχθηκαν από τρίτους με μειωμένο συντελεστή θα ενσωματώνονταν επίσης στην επιβολή φόρου, αυτό θα σήμαινε ένα πλεονέκτημα για τους χρηματοδοτικούς οργανισμούς.
(50)
Επίσης ισχυρίζεται ότι και μόνο η αντίληψη ότι οι συγκεκριμένοι φορολογικοί κανόνες αναφορικά με τους τόκους θα οδηγούσε σε επιλεκτικότητα, είναι λανθασμένη. Η ύπαρξη χρηματοδοτικών σχέσεων εντός ενός ομίλου προσώπων δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως οικονομική δραστηριότητα, αλλά αποτελεί απλά μια οικονομική πραγματικότητα. Αυτές καθ’ αυτές οι ροές τόκου δεν αποτελούν μεμονωμένη οικονομική δραστηριότητα ή τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας: εξυπηρετούν αποκλειστικά τη χρηματοδότηση της οικονομικής δραστηριότητας ή ενός τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας. Μόνο για χρηματοδοτικούς οργανισμούς οι οποίοι ως επαγγελματική δραστηριότητα χρηματοδοτούν τρίτους, η χρηματοδότηση με ξένα κεφάλαια αποτελεί μια μεμονωμένη δραστηριότητα. Σε σχέση με την απόδοση βραχυπρόθεσμων επενδύσεων οι οποίες αποβλέπουν στην απόκτηση τουλάχιστον μέρους 5 % μιας επιχείρησης (μέτρο B), η Επιτροπή έκρινε επιπλέον στην απόφασή της για κίνηση της διαδικασίας ότι ένας μειωμένος φορολογικός συντελεστής για αυτό το είδος τόκων δεν οδηγεί σε επιλεκτικότητα, εφόσον το εξέλαβε ως γενικό μέτρο.
(51)
Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες προβάλλουν ότι δεν υπάρχει εννοιολογική διαφορά μεταξύ μερισμάτων και τόκων. Αμφότερα συνιστούν αμοιβή για τη χρήση ή χορήγηση μέσων: είτε ιδίων είτε ξένων κεφαλαίων. Και στις δύο περιπτώσεις αυτά τα μέσα χρησιμοποιούνται από τον παραλήπτη για τη χρηματοδότηση οικονομικών δραστηριοτήτων. Κάθε φορολογικό καθεστώς περιλαμβάνει κανόνες οι οποίοι ορίζουν εάν τα διανεμηθέντα μερίσματα κι οι καταβληθέντες τόκοι εκπίπτουν, εκπίπτουν μερικώς ή δεν εκπίπτουν, όπως περιλαμβάνει και κανόνες οι οποίοι ορίζουν εάν τα μερίσματα και οι τόκοι είναι φορολογητέα, μερικώς φορολογητέα ή έχουν απαλλαγεί από το φόρο. Δεν υφίσταται διεθνές πρότυπο φορολόγησης, το οποίο να ορίζει τον τρόπο με τον οποίο αυτά τα στοιχεία πρέπει να μεταχειρίζονται για φορολογικούς σκοπούς.
(52)
Επικουρικά προβάλλεται ότι η περιορισμένη επιβολή φόρου προλαμβάνει επιπλέον την περίπτωση εσωτερικής ανισορροπίας του καθεστώτος των Κάτω Χωρών και δικαιολογείται για αυτό από τη φύση και τη δομή του καθεστώτος. Η περιορισμένη φορολόγηση εισπραχθέντων τόκων εντός ομίλων θα δικαιολογούταν από την περιορισμένη έκπτωση καταβληθέντων τόκων εντός ομίλων. Με αυτόν τον τρόπο οι επιχειρήσεις οι οποίες είναι οργανωμένες ως όμιλοι αποτρέπονται από το να αδικηθούν από περιορισμένη έκπτωση και από πλήρη φορολόγηση, ενώ οι επιχειρήσεις ως μεμονωμένες οντότητες δεν καταβάλουν εσωτερικούς τόκους και επομένως δεν αντιμετωπίζουν ανάλογο μειονέκτημα.
(53)
Μια βασική αρχή του φορολογικού συστήματος των Κάτω Χωρών είναι ότι τα έσοδα και τα έξοδα διαχειρίζονται συμμετρικά. Σύμφωνα με την εσωτερική λογική του φορολογικού συστήματος των Κάτω Χωρών, τα έσοδα και τα έξοδα συνδέονται αναπόσπαστα μεταξύ τους. Προς αποφυγή διπλής φορολόγησης, η λογική επίπτωση μιας περιορισμένης επιβολής φόρου είναι η περιορισμένη έκπτωση.
(54)
Το προτεινόμενο μέτρο πρέπει να εγγυάται την εφαρμογή της αρχής της ουδετερότητας στο φορολογικό καθεστώς των Κάτω Χωρών με το να θέτει τέλος στη διαιτησία μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια εντός ομίλων. Το μέτρο περιορίζει τις διαφορές μεταξύ των δύο ειδών χρηματοδότησης ομίλου, γεγονός που ενισχύει την ουδετερότητα του φορολογικού καθεστώτος. Ο περιορισμός σε τόκους ομίλου βασίζεται σε οικονομική λογική και είναι απαραίτητος και λειτουργικός για την απόδοση του φορολογικού καθεστώτος.
(55)
Οι Κάτω Χώρες παρατηρούν ότι ο κύκλος των επιχειρήσεων οι οποίες θα κάνουν χρήση του καθεστώτος «groepsrentebox» θα είναι πολύ ευρύτερος από τις 87 επιχειρήσεις που έκαναν χρήση του πρώην κανονισμού cfa. Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες ισχυρίζονται ότι όλοι οι περιοριστικοί όροι του κανονισμού cfa, όπως είναι παραδείγματος χάριν η προϋπόθεση των 2-ηπείρων ή των 4-κρατών, λείπουν από το καθεστώς «groepsrentebox». Αντιθέτως, το «groepsrentebox» αποτελεί ένα καθαρά φοροτεχνικό μέτρο, το οποίο ρυθμίζει τη φορολογική επιβάρυνση στον παράγοντα του κεφαλαίου. Επιπλέον, το καθεστώς εφαρμόζεται σε κάθε εισερχόμενο και εξερχόμενο δάνειο ενός ομίλου και είναι τελείως ανεξάρτητο από τις δραστηριότητες που εκτελούνται από την εταιρεία. Η εμβέλεια του μέτρου για όλους αυτούς τους λόγους θα ήταν παντελώς μη συγκρίσιμη με αυτή του κανονισμού cfa.
(56)
Το γεγονός ότι το μέτρο ισχύει για όλους τους φορολογούμενους που καταβάλλουν ή που εισπράττουν τόκους από μια επιχείρηση συνδεδεμένη με έναν όμιλο, θα τόνιζε το σκοπό του καθεστώτος «rentebox», ήτοι την ενίσχυση της ουδετερότητας του φορολογικού καθεστώτος, τον περιορισμό της διαιτησίας και επομένως και την αύξηση των εσόδων του φόρου εταιρειών στις Κάτω Χώρες. Αυτό θα αναιρούσε επίσης το στοιχείο το οποίο οδηγεί δυνητικά σε επιλεκτικό πλεονέκτημα του καθεστώτος «rentebox».
(57)
Ένα υποχρεωτικό καθεστώς «rentebox» δεν αποτελεί μόνο ένα είδος επιβράβευσης για τη διατήρηση κεφαλαίων στις Κάτω Χώρες, αλλά λειτουργεί επίσης - καθώς και οι κανόνες thin capitalisation - ως φρένο στην εισροή μέσων προς τις Κάτω Χώρες για χρηματοδότηση του χρέους. Οι κανόνες thin capitalisation των Κάτω Χωρών αποθαρρύνουν μια επιπλέον χρηματοδότηση με ξένα κεφάλαια εντός ομίλων με έναν περιορισμό στην εκπτωσιμότητα των τόκων ομίλου, ενώ το καθεστώς «groepsrentebox» προσφέρει μειωμένο συντελεστή για εισπραχθέντες τόκους ομίλου υπό τον όρο ότι χρηματοδοτήθηκε με ίδια κεφάλαια. Το καθεστώς «groepsrentebox» ενισχύει τη φορολογική βάση των Κάτω Χωρών με την παρακίνηση μεγαλύτερου ποσοστού ιδίων κεφαλαίων/ξένων κεφαλαίων, συνεισφέροντας στην πρόληψη διαρροής ιδίων κεφαλαίων όπως και της μείωσης της φορολογικής βάσης των Κάτω Χωρών.
(58)
Το καθεστώς «rentebox» αποτελεί ένα καθαρά τεχνικό μέτρο το οποίο μετατρέπει τον τρόπο με τον οποίο οι τόκοι εντός του ομίλου χειρίζονται από το σύστημα, με την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης για ορισμένους φορολογούμενους και τη μείωση για άλλους φορολογούμενους, ανάλογα με τα οριζόντια και αντικειμενικά γεγονότα και συνθήκες. Χωρίς τη δυνατότητα παραίτησης, το καθεστώς «rentebox» δεν θα απέδιδε οικονομικό πλεονέκτημα, καθώς το τελευταίο μετατοπίζει μόνο τη φορολογική επιβάρυνση μεταξύ των φορολογουμένων, με καθαρά οριζόντια και αντικειμενικά κριτήρια.
(59)
Οι Κάτω Χώρες υπογραμμίζουν ότι περίπτωση πραγματικής επιλεκτικότητας μπορεί να προκύψει μόνο όταν ένα μέτρο κινδυνεύει ναι μεν να θεωρείται γενικής φύσης, αλλά στην πραγματικότητα να φαίνεται ότι ωφελεί πάντα τον ίδιο εμφανή όμιλο. Αυτό το είδος επιλεκτικότητας θα μπορούσε να προκύψει σε περίπτωση που το μέτρο είναι προαιρετικό, ωστόσο αποκλείεται να εμφανιστεί σε περίπτωση που το μέτρο είναι υποχρεωτικό. Οι φορολογούμενοι οι οποίοι το ένα έτος παρουσιάζουν μειονέκτημα, δύναται συνεκδοχικά το επόμενο έτος να διαθέτουν πλεονέκτημα, και αντίστροφα. Δεν υπάρχει λοιπόν μια ομοιογενής κατηγορία φορολογουμένων, η οποία να ευνοείται με το συγκεκριμένο καθεστώς.
(60)
Οι Κάτω Χώρες υποστηρίζουν επίσης ότι ο νέος ορισμός του «ομίλου», βασιζόμενος σε πραγματικό έλεγχο, συναρτάται καλύτερα με τους σκοπούς του καθεστώτος. Σε περίπτωση που μία επιχείρηση έχει τον πραγματικό έλεγχο στη χρηματοδότηση μιας άλλης επιχείρησης, η τελευταία δεν είναι πλέον ελεύθερη να επιλέξει μεταξύ χρηματοδότησης με εσωτερικά ή εξωτερικά ξένα κεφάλαια και μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια ή ξένα κεφάλαια. Η κεντρική διαχείριση του ομίλου αποφασίζει για τον τρόπο κατανομής των εξωτερικών αποκτηθέντων μέσων - εξωτερικών χρεών ή εξωτερικών ιδίων κεφαλαίων - εντός του ομίλου, μέσω εσωτερικών ξένων κεφαλαίων ή εσωτερικών ιδίων κεφαλαίων. Το γεγονός ότι τα δύο μέσα χρηματοδότησης εντός του ομίλου παρουσιάζουν διαφορετικές φορολογικές συνέπειες, αποτελεί ένα κίνητρο να επιλέξει κανείς ένα συγκεκριμένο μέσο αποκλειστικά με γνώμονα τις φορολογικές συνέπειες.
(61)
Τέλος, με την τροποποίηση της σχετικής νομοθεσίας ως προς τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης (ΕΠΕ), θα απλοποιηθεί στο μέλλον η διαδικασία για έναν φορολογούμενο για τη μετατροπή της νομικής του δομής σε όμιλο, καθώς τα διοικητικά βάρη και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις θα καταργηθούν ή θα περιοριστούν δραστικά.
V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(62)
Παρατηρήσεις έχουν ληφθεί από την Ένωση Εργοδοτών VNO-NCW (8) των Κάτω Χωρών, το Βέλγιο και την Ουγγαρία. Έχουν ληφθεί επίσης παρατηρήσεις και από έταιρο ενδιαφερόμενο, μετά τη λήξη όμως της τελικής προθεσμίας, επομένως στο πλαίσιο της διαδικασίας δεν μπορούσαν να ληφθούν πλέον υπόψη. Οι παρατηρήσεις του συγκεκριμένου ενδιαφερόμενου σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσαν να επηρεάσουν την αξιολόγηση και τα συμπεράσματα της παρούσας απόφασης.
V.1. Παρατηρήσεις της ένωσης εργοδοτών VNO-NCW των Κάτω Χωρών
(63)
Η VNO-NCW υποστηρίζει ότι το μέτρο δεν μπορεί να αποτελεί ασυμβίβαστο κρατικής ενίσχυσης για τους κάτωθι λόγους κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.
(64)
Κατά πρώτο λόγο, η VNO-NCW θεωρεί ότι το καθεστώς «groepsrentebox» αποτελεί ένα γενικό, φορολογικά ουδέτερο και τεχνικό μέτρο, καθώς το καθεστώς αποβλέπει στον περιορισμό της φορολογικής διαιτησίας μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια εντός ενός ομίλου επιχειρήσεων. Η VNO-NCW υποστηρίζει ότι αυτό το καθεστώς, έχοντας υπόψη την ουδετερότητα του μέτρου, δεν οδηγεί σε ευνοϊκή μεταχείριση συγκεκριμένων επιχειρήσεων ή συγκεκριμένων παραγωγών κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.
(65)
Κατά δεύτερο λόγο, το φορολογικό πλεονέκτημα ενός πολυεθνικού ομίλου επιχειρήσεων, το οποίο απορρέει από τους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους τα κράτη-μέλη χειρίζονται τους τόκους ομίλου, δεν μπορεί να καταλογιστεί στις Κάτω Χώρες. Το γεγονός ότι δημιουργείται ένα φορολογικό πλεονέκτημα, καθώς οι τόκοι σε ένα άλλο κράτος-μέλος εκπίπτουν με υψηλότερο συντελεστή από τον εφαρμοστέο συντελεστή του καθεστώτος «rentebox», ενώ στο εσωτερικό εφαρμόζεται ο συντελεστής του καθεστώτος «groepsrentebox», αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα των ανισοτήτων μεταξύ της νομοθεσίας των κρατών-μελών αναφορικά με τη φορολογική μεταχείριση των τόκων ενός ομίλου. Σε περίπτωση που η Επιτροπή επιθυμεί να θέσει τέλος στις στρεβλώσεις οι οποίες δυνητικά θα απέρρεαν από το καθεστώς «groepsrentebox», η VNO-NCW υποδεικνύει τη χρήση του άρθρου 94 ή του άρθρου 96 της συνθήκης.
(66)
Κατά τρίτο λόγο, η VNO-NCW υποστηρίζει ότι, έχοντας υπόψη το σκοπό του εν λόγω καθεστώτος, ήτοι τον περιορισμό της φορολογικής διαιτησίας μεταξύ ιδίων και ξένων κεφαλαίων, οι επιχειρήσεις οι οποίες ανήκουν σε έναν όμιλο δεν βρίσκονται σε νομικά και πραγματικά συγκρίσιμη κατάσταση με τις επιχειρήσεις οι οποίες δεν ανήκουν σε έναν όμιλο. Η διαφορά στη φορολογική μεταχείριση ξένων και ιδίων κεφαλαίων οδηγεί κυρίως εντός ομίλων σε στρεβλώσεις, καθώς η μητρική εταιρεία διαθέτει έναν ορισμένο έλεγχο στις θυγατρικές της εταιρείες: δύνανται σε μεγάλο βαθμό να καθορίσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης αυτών των θυγατρικών εταιρειών, όπου συχνά οδηγούνται κατά το μεγαλύτερο μέρος βάσει φορολογικών λόγων. Αντιθέτως, σχετικά με τρίτους το είδος χρηματοδότησης καθορίζεται, σε μεγάλο βαθμό, συχνά από μη φορολογικούς λόγους. Συνεπώς, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι το εν λόγω καθεστώς είναι επιλεκτικό κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Επιπλέον, η VNO-NCW υποστηρίζει ότι ακόμη και στην περίπτωση που ένα φορολογικό μέτρο, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό περιορισμένο σε ομίλους εταιρειών, ερμηνεύεται ως μέτρο κρατικής ενίσχυσης, τότε η νομοθεσία σχετικά με το φόρο εταιρειών στα κράτη-μέλη σε πολλά σημεία δεν συμφωνεί με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.
V.2. Παρατηρήσεις της Ουγγαρίας
(67)
Η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι το καθεστώς δεν συνιστά ενίσχυση και προβάλλει σχετικά δύο επιχειρήματα. Κατά πρώτο λόγο, ο περιορισμός σε ομίλους δεν ορίζει ότι ένα μέτρο είναι επιλεκτικό. Στο (διεθνή) φορολογικό τομέα οι κανόνες για ομίλους επιχειρήσεων είναι συνήθεις και αναπόφευκτοι. Τόσο ο ΟΟΣΑ (εσωτερικός συμψηφισμός) όσο και η Επιτροπή (οδηγία επιτοκίου και τελών) παρουσίασαν πολλά νόμιμα καθεστώτα από τα οποία το πεδίο εφαρμογής του φόρου είχε περιοριστεί σε ομίλους. Κατά δεύτερο λόγο, οι άμεσοι φόροι αποτελούν αρμοδιότητα των κρατών-μελών. Ο καθορισμός φορολογικών συντελεστών για φορολογητέες περιπτώσεις ανήκει σε αυτή την αρμοδιότητα. Τέλος, η Ουγγαρία υποστηρίζει ότι οι Κάτω Χώρες, με δεδομένο ότι οι άμεσοι φόροι δεν είναι εναρμονισμένοι, δύσκολα θα μπορούσαν να είχαν την ευθύνη για την υψηλότερη έκπτωση, η οποία είναι το αποτέλεσμα των υψηλότερων φορολογικών συντελεστών σε άλλα κράτη. Το πλεονέκτημα που περιέγραψε η Επιτροπή είναι καθαρά το αποτέλεσμα μιας ανισορροπίας μεταξύ των φορολογικών καθεστώτων.
V.3. Παρατηρήσεις του Βελγίου
(68)
Επίσης το Βέλγιο θεωρεί ότι το καθεστώς δεν συνιστά ενίσχυση και υποστηρίζει όπως άλλοι ενδιαφερόμενοι ότι δεν πρόκειται για επιλεκτικότητα. Το Βέλγιο τονίζει εδώ ότι είναι λογικό μια επιχείρηση η οποία δεν ανήκει σε έναν όμιλο, να αγνοεί τις δραστηριότητες χρηματοδότησης εντός ομίλου. Το Βέλγιο υποστηρίζει επίσης ότι τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης δεν εφαρμόζονται σε καταστάσεις στις οποίες υπάρχουν ανισορροπίες μεταξύ ημεδαπών φορολογικών καθεστώτων, διότι απουσιάζει η εναρμόνιση σε επίπεδο ΕΕ. Το καθεστώς σχετικά με τους τόκους ομίλου θα έπρεπε να θεωρηθεί ως γενικό μέτρο το οποίο δεν υπάγεται σε μέτρα κρατικής ενίσχυσης: η Επιτροπή θα έκανε κατάχρηση των αρμοδιοτήτων της σε περίπτωση προώθησης της παρούσας υπόθεσης.
VI. ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ ΣΕ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ
(69)
Οι Κάτω Χώρες διαπιστώνουν ότι και στις τρεις περιπτώσεις πρόκειται για παρατηρήσεις οι οποίες υποστηρίζουν τη στάση τους. Τόσο η Ουγγαρία όσο και το Βέλγιο τονίζουν ότι η Επιτροπή κάνει κατάχρηση των αρμοδιοτήτων της σχετικά με την κρατική ενίσχυση, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις στρεβλώσεις που είναι το αποτέλεσμα των ανισορροπιών μεταξύ μη εναρμονισμένων φορολογικών καθεστώτων. Αυτό ενισχύει την πεποίθηση των Κάτω Χωρών ότι το καθεστώς «groepsrentebox» δεν αφορά ένα μη επιτρεπτό μέτρο ενίσχυσης δυνάμει του άρθρου 87 της συνθήκης.
(70)
Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες τονίζουν ότι προσυπογράφουν πλήρως την ανάλυση της VNO-NCW. Οι Κάτω Χώρες θεωρούν ιδιαίτερης σημασίας τις λεπτομερείς παρατηρήσεις αναφορικά με το θεσμικό πλαίσιο. Σε αυτό εκθέτονται επίσης με σαφήνεια ποιες στρεβλώσεις της εσωτερικής αγοράς μπορούν να δημιουργηθούν από εθνικά μέτρα κρατών-μελών, καθώς και ποια διαφορετικά μέσα προβλέπει η συνθήκη για να ακυρώσει αυτές τις στρεβλώσεις εφόσον χρειαστεί.
(71)
Τέλος, οι Κάτω Χώρες συμφωνούν με τη VNO-NCW ότι για την ύπαρξη επιλεκτικότητας πρέπει να κριθεί «εάν συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή παραγωγές ωφελούνται σε σχέση με άλλες, οι οποίες είναι νομικά και πραγματικά συγκρίσιμες από την άποψη του σκοπού του εν λόγω μέτρου». Ο περιορισμός σε δάνεια ομίλου δεν οδηγεί σε επιλεκτικότητα, διότι σκοπός του καθεστώτος «groepsrentebox» είναι η πρόληψη διαιτησίας μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια εντός ομίλων. Στη χρηματοδότηση μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες δεν είναι συνδεδεμένες με έναν όμιλο, η διαιτησία δεν διαδραματίζει κανένα ρόλο. Ο περιορισμός των δανείων ενός ομίλου είναι λογικός από την άποψη του σκοπού του μέτρου, έτσι ώστε το σχετικό πλαίσιο αναφοράς να αποτελείται από όλες τις επιχειρήσεις οι οποίες ανήκουν σε έναν όμιλο.
VII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ
(72)
Για την αξιολόγηση του κατά πόσον το εν λόγω καθεστώς αποτελεί μέτρο ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, η Επιτροπή οφείλει να ελέγξει εάν το μέτρο ωφελεί συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή παραγωγές με τη χορήγηση πλεονεκτήματος οικονομικής φύσης, εάν ένα ανάλογο πλεονέκτημα αλλοιώνει ή απειλεί να αλλοιώσει τον ανταγωνισμό, εάν το πλεονέκτημα καλύπτεται από κρατικά μέσα και εάν το πλεονέκτημα επηρεάζει με δυσμενή τρόπο τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών-μελών.
(73)
Για να χαρακτηριστεί κρατική ενίσχυση, το μέτρο πρέπει να είναι ειδικό ή επιλεκτικό, με την έννοια ότι ωφελεί συγκεκριμένες επιχειρήσεις ή παραγωγές.
(74)
Οι Κάτω Χώρες τονίζουν ότι το εν λόγω καθεστώς δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένους τομείς ή σε συγκεκριμένα είδη επιχειρήσεων, ούτε σε συγκεκριμένες περιοχές της επικράτειας των Κάτω Χωρών. Επίσης, σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να παρατηρηθεί ότι δεν ισχύουν περιορισμοί σχετικά με τον κύκλο εργασιών, το μέγεθος, τον αριθμό των εργαζομένων, το εάν μια επιχείρηση ανήκει σε πολυεθνικό όμιλο, ή την περιορισμένη φύση των δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να εκτελεστούν από τους δικαιούχους.
(75)
Σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομολογία, προκειμένου να αξιολογηθεί εάν ένα μέτρο είναι επιλεκτικό, χρειάζεται να ελεγχθεί εάν παρέχει πλεονέκτημα σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις στο πλαίσιο ενός συγκεκριμένου νομικού καθεστώτος, σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις οι οποίες βρίσκονται σε πραγματικά και νομικά συγκρίσιμη κατάσταση (9). Υπάρχει λοιπόν περίπτωση ένα φορολογικό μέτρο να μην συνιστά κρατική ενίσχυση, ακόμα και όταν αυτό δεν συμφωνεί από όλες τις απόψεις με το γενικό καθεστώς φόρου εταιρειών στο κράτος-μέλος. Το Δικαστήριο έχει δηλώσει επίσης επανειλημμένα ότι το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης δεν διακρίνει τα αίτια ή τους σκοπούς των μέτρων ενίσχυσης, αλλά τα ορίζει ανάλογα με τις επιπτώσεις τους (10). Κυρίως τα φορολογικά μέτρα, τα οποία δεν σχετίζονται με την προσαρμογή του γενικού καθεστώτος σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ορισμένων επιχειρήσεων, αλλά που έχουν συσταθεί ως μέτρο για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους, υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του φόρου του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης (11).
(76)
Η έννοια «κρατική ενίσχυση» δεν εφαρμόζεται σε κυβερνητικές αποφάσεις οι οποίες κάνουν διάκριση μεταξύ επιχειρήσεων όταν αυτή η διαφοροποίηση είναι το αποτέλεσμα της φύσης ή της δομής του καθεστώτος του οποίου αποτελούν μέρος. Όπως αναλύεται στην κοινοποίηση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανονισμών περί μέτρων ενίσχυσης των κρατών και οι οποίοι αφορούν μέτρα στον τομέα των άμεσων φόρων επιχειρήσεων (12) («η κοινοποίηση φορολόγησης»), «μερικές προϋποθέσεις μπορούν να δικαιολογηθούν από αντικειμενικές διαφορές μεταξύ φορολογουμένων».
(77)
Κατά πρώτο λόγο, πρέπει να αποσαφηνιστεί σε ποιο επίπεδο (ομίλου ή επιχείρησης) πρέπει να εφαρμόζεται η αξιολόγηση. Στην απόφαση για κίνηση της διαδικασίας η Επιτροπή πρόβαλλε ως προσωρινή της άποψη ότι αυτή η αξιολόγηση πρέπει να εφαρμόζεται σε επίπεδο ομίλου, όταν υποστήριξε ότι: «Σε περιπτώσεις που οι επιχειρήσεις ενός ομίλου της ημεδαπής έχουν επιλέξει το καθεστώς «groepsrentebox», ακυρώνεται το πλεονέκτημα από τη μειωμένη εκπτωσιμότητα των καταβληθέντων τόκων στο επίπεδο της χρηματοδοτούμενης εταιρείας από τις Κάτω Χώρες με τη μορφή μειωμένου φορολογικού συντελεστή στους τόκους που εισπράχθηκαν από μια χρηματοδοτούμενη εταιρεία από τις Κάτω Χώρες» (13).
(78)
Εφόσον το καθεστώς είναι ανάλογο και η φορολογική επιβάρυνση μετατοπίζεται μόνο μεταξύ φορολογουμένων, οι Κάτω Χώρες υποστηρίζουν ότι συγκεκριμένες επιχειρήσεις θα διαθέτουν πλεονέκτημα και άλλες μειονέκτημα, ανάλογα εάν αυτές είναι αντικειμενικά οφειλέτριες ή πιστώτριες. Κατά συνέπεια, το καθεστώς «groepsrentebox» δεν θα αποτελούσε ενίσχυση.
(79)
Όπως επεξήγησαν οι Κάτω Χώρες με επιστολή της 18ης Δεκεμβρίου 2008, σε περίπτωση που μια επιχείρηση διαθέτει τον πραγματικό έλεγχο στη χρηματοδότηση μιας άλλης επιχείρησης, η τελευταία δεν είναι πλέον ελεύθερη να αποφασίσει για τη χρηματοδότησή της, ούτε να επιλέξει μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια. Η κεντρική διαχείριση του ομίλου αποφασίζει για τον τρόπο διανομής των εξωτερικών αποκτηθέντων μέσων εντός ομίλου, μέσω εσωτερικών ξένων κεφαλαίων ή εσωτερικών ιδίων κεφαλαίων.
(80)
Ωστόσο, η Επιτροπή παρατηρεί ότι το εν λόγω καθεστώς σχετίζεται με μια ειδική πράξη (χρηματοδότηση συνδεδεμένων επιχειρήσεων), και όχι με ενοποίηση σε επίπεδο ομίλου. Κάθε μείωση συντελεστή εφαρμόζεται μεμονωμένα σε επιχειρήσεις, βάσει του υπολοίπου του καθεστώτος «rentebox». Παρόλο που κάποιος μπορεί να αποδεχτεί ότι οι αποφάσεις χρηματοδότησης λαμβάνονται για το όφελος ολόκληρου του ομίλου, δεν υπάρχουν βάσιμοι λόγοι για μια ανάλυση σε επίπεδο ομίλου του φορολογικού δικαίου των Κάτω Χωρών, όπως παρατηρούν οι Κάτω Χώρες. Η ενοποίηση ομίλων πραγματοποιείται μόνο στο φορολογικό δίκαιο των Κάτω Χωρών σε μετοχικά μερίδια 95 % ή άνω. Με άλλα λόγια, ο φόρος εταιρειών επιβάλλεται στις Κάτω Χώρες σε μεμονωμένες οντότητες και όχι σε ομίλους. Η ένδειξη του καθεστώτος «groepsrentebox» δεν εκφράζει καθαρά ότι το καθεστώς σχετίζεται με μεμονωμένες οντότητες, οι οποίες ασχολούνται με ειδικές πράξεις χρηματοδότησης. Το καθεστώς δεν σχετίζεται με ένα σταθερό υπόλοιπο εξόδων/εσόδων σε επίπεδο ομίλου.
(81)
Συνεπώς, η Επιτροπή κρίνει ότι η αξιολόγηση του καθεστώτος πρέπει να πραγματοποιηθεί σε επίπεδο μεμονωμένων επιχειρήσεων. Το καθεστώς, όπως τροποποιήθηκε από τις αρχές των Κάτω Χωρών, δύναται να περιγραφεί ως μειωμένος συντελεστής σε ένα ειδικό είδος εσόδων (και εξόδων αντίστοιχα) με τη μορφή τόκων από δάνειο, όταν η συναλλαγή πραγματοποιείται μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων (14).
(82)
Επιπλέον, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η αναλογία του καθεστώτος και οι ουδέτερες επιπτώσεις του σε επίπεδο ομίλου δεν αποκλείουν την περίπτωση μεμονωμένες επιχειρήσεις να απολαμβάνουν πλεονεκτήματα. Ούτε μπορεί σε μία οντότητα εντός ομίλου ο μειωμένος φόρος επί των τόκων να δικαιολογηθεί με έναν υψηλότερο φορολογικό συντελεστή - με μειωμένη εκπτωσιμότητα τόκων - για μια άλλη επιχείρηση (15).
(83)
Η Επιτροπή κρίνει ότι, για την επιβολή φόρου σε ειδικά είδη εσόδων, ίσως είναι σημαντικό να ελεγχθεί εάν ένα καθεστώς με τρόπο που δεν προκαλεί διακρίσεις καλύπτει γενικές κατηγορίες συναλλαγών. Κάθε διάκριση που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από αντικειμενικές διαφορές μεταξύ φορολογουμένων δύναται να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού.
(84)
Σχετικά με αυτό πρέπει να τονιστεί ότι ένα τυπικό χαρακτηριστικό πολλών φορολογικών καθεστώτων είναι ότι τα αναλυτικά στοιχεία συμπληρώνουν τη συνθετική φύση του φορολογικού καθεστώτος. Αυτό συμβαίνει κυρίως όταν σε συγκεκριμένα είδη εσόδων, όπως σε τόκους ή μερίσματα, εφαρμόζεται μια διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
(85)
Ασχέτως τούτου, πρέπει να μελετηθεί εάν από αντικειμενική άποψη, σε δανειακές συναλλαγές μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων, δύναται να εφαρμοστεί ένας μειωμένος φορολογικός συντελεστής. Τόσο οι Κάτω Χώρες όσο και η VNO-NCW έχουν προβάλλει ότι μόνο σε επίπεδο ομίλου είναι εφικτή η διαιτησία μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια. Σε αντίθεση με επιχειρήσεις οι οποίες δεν ανήκουν σε έναν όμιλο (ανεξάρτητες επιχειρήσεις), οι επιχειρήσεις ομίλων έρχονται αντιμέτωπες εντός του ομίλου με διαιτησία μεταξύ ιδίων και ξένων κεφαλαίων. Αυτή η διαιτησία επηρεάζεται συχνά από αιτιολογημένες απόψεις φορολογικού χαρακτήρα αντί απόψεων οικονομικής φύσης.
(86)
Η Επιτροπή κρίνει ότι το παρόν καθεστώς θα έχει ως συνέπεια τη μείωση αυτού του είδους της διαιτησίας (σε εθνικές περιπτώσεις), εφόσον η διαφορά μεταξύ του φόρου επί των τόκων ομίλου και επί των μερισμάτων ομίλου θα μειωθεί, και η ουδετερότητα των φορολογικών τεχνικών του καθεστώτος θα ενισχυθεί.
(87)
Για τη διασαφήνιση της κατάστασης χρειάζεται να γίνει διάκριση μεταξύ τριών διαφορετικών ειδών περιπτώσεων (βλέπε εικόνα 1), στις οποίες εμπλέκονται αφενός συνδεδεμένες επιχειρήσεις, αφετέρου ανεξάρτητες επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών χρηματοδότησης στις σχέσεις τους με ανεξάρτητους τρίτους). Ας υποθέσουμε ότι οι επιχειρήσεις A-B-C αποτελούν έναν όμιλο επιχειρήσεων, όπου η A έχει τον έλεγχο στη χρηματοδότηση της B και της C: η X είναι μια οντότητα που δεν αποτελεί μέρος ενός ομίλου (ανεξάρτητη επιχείρηση) και η Y είναι πιστωτικός οργανισμός που χορηγεί δάνεια σε ανεξάρτητα μέρη.
Εικόνα 1
(88)
Η πρώτη περίπτωση αφορά οικονομικές συναλλαγές μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων. Η μητρική εταιρεία A χορηγεί ρευστό κεφάλαιο στις θυγατρικές της επιχειρήσεις B και C με τη διάθεση ιδίων ή ξένων κεφαλαίων. Από αυτές τις οικονομικές συναλλαγές απορρέει η καταβολή (από τη B και τη C) είτε τόκων είτε μερισμάτων.
(89)
Η επιλογή μεταξύ χρηματοδότησης με ξένα και ίδια κεφάλαια πραγματοποιείται εξ ολοκλήρου σε επίπεδο μητρικής εταιρείας A προς όφελος του ομίλου συνδεδεμένων επιχειρήσεων. Συνεπώς, όταν η μητρική εταιρεία A χρηματοδοτεί μία από τις θυγατρικές της επιχειρήσεις (ή μία από τις επιχειρήσεις που ανήκουν στον όμιλο), θα υπάρξει διαιτησία μεταξύ ξένων και ιδίων κεφαλαίων βάσει ορισμένων κριτηρίων. Ενώ οι ανάγκες για επένδυση ή για ρευστό κεφάλαιο μακροπρόθεσμα απαιτούν μια εισφορά κεφαλαίων, για βραχυπρόθεσμες οικονομικές ανάγκες θα απαιτηθεί μόνο ένα (βραχυπρόθεσμο) δάνειο. Ωστόσο, αυτές οι αιτιολογημένες απόψεις οικονομικής φύσης μπορούν να επηρεαστούν από αιτιολογημένες απόψεις φορολογικής φύσης.
(90)
Με τη μείωση της διαφοράς της φορολογικής μεταχείρισης μεταξύ εσόδων ομίλου από δάνεια (τόκους) και εσόδων ομίλου από κεφάλαια (μερίσματα), θα μειωθεί ως συνέπεια του μέτρου η φορολογική διαιτησία μεταξύ των δύο ειδών συναλλαγών σε εθνικό επίπεδο. Η δεύτερη περίπτωση αφορά μια συναλλαγή δανεισμού μεταξύ χρηματοδοτικού οργανισμού (τράπεζας Y) και μιας από τις επιχειρήσεις που ανήκουν σε όμιλο (επιχείρηση B). Μια ανάλογη περίπτωση εμφανίζεται αρχικά όταν δεν μπορούν να καλυφθούν οι οικονομικές ανάγκες με τη χορήγηση ρευστού κεφαλαίου εντός του ομίλου. Σε τέτοια περίπτωση δεν υπάρχει διαιτησία για την Y εφόσον μια εισφορά κεφαλαίων στη B δεν αποτελεί εναλλακτική για την Y, η οποία ασχολείται συνήθως με τη χορήγηση δανείου σε τρίτους. Ούτε πρόκειται για διαιτησία μεταξύ ξένων και ιδίων κεφαλαίων στο επίπεδο της B (ή σε επίπεδο ομίλου).
(91)
Χρηματοδοτικοί οργανισμοί (οι οποίοι χορηγούν δάνεια σε ανεξάρτητα μέρη) μπορούν να διακριθούν επίσης και για έναν άλλο λόγο από επιχειρήσεις που αποτελούν μέρος ενός ομίλου (οι οποίες χορηγούν ρευστό κεφάλαιο σε επιχειρήσεις που είναι συνδεδεμένες με έναν όμιλο). Στην πρώτη περίπτωση τα έσοδα από ανάλογες συναλλαγές δανεισμού προέρχονται από τις συνήθεις δραστηριότητες των χρηματοδοτικών οργανισμών και μπορούν να αποτελούν σημαντικό μέρος των εσόδων τους. Στη δεύτερη περίπτωση αποτελούν έσοδα που προέρχονται από συναλλαγές με ανεξάρτητους συναλλασσόμενους και που μετατρέπονται σε έσοδα ομίλου, χωρίς να δημιουργηθούν έσοδα σε επίπεδο ομίλου. Οι τόκοι που καταβάλλονται από την επιχείρηση B στην τράπεζα θα δημιουργήσουν, όχι μόνο για την επιχείρηση B αλλά και για το σύνολο του ομίλου, επιπλέον έξοδα ενώ, στην πρώτη περίπτωση οι τόκοι που καταβάλλονται από την επιχείρηση B (ή C) στη μητρική της εταιρεία, δεν θα δημιουργήσουν επιπλέον έξοδα ή έσοδα για τον όμιλο.
(92)
Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί μετά τη δημοσίευση της απόφασης για κίνηση της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν έχουν υποβάλλει καταγγελία ή παρατηρήσεις για το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος σχετικά με το «groepsrentebox».
(93)
Από την άποψη της οφειλέτριας (της B εναντίον της Y), η επιχείρηση αυτή μπορεί ορθότερα να συγκριθεί με μια ανεξάρτητη επιχείρηση, όπως είναι η επιχείρηση X όταν αυτή συνάψει δάνειο με την τράπεζα (Y).
(94)
Η τρίτη περίπτωση αφορά μια συναλλαγή δανεισμού μεταξύ ενός χρηματοδοτικού οργανισμού (τράπεζας Y) και μιας ανεξάρτητης επιχείρησης (X). Όπως στη δεύτερη περίπτωση, η Y δεν σχετίζεται με διαιτησία καθώς μια εισφορά κεφαλαίων στη B δεν αποτελεί εναλλακτική για την Y.
(95)
Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να ικανοποιηθούν οι οικονομικές ανάγκες σε επίπεδο της επιχείρησης Χ με τη χορήγηση δανείου ή με την εισφορά κεφαλαίου από μεμονωμένους μετόχους, δεν συγκρίνεται η παρούσα περίπτωση με την πρώτη, καθώς οι υποψήφιοι πιστωτές (φυσικά πρόσωπα) δεν υπάγονται στο φόρο εταιρειών. Επιπλέον, θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολη η ενσωμάτωση αυτού του είδους συναλλαγής με ιδιώτες επενδυτές στο πεδίο εφαρμογής του μέτρου (με τον περιορισμό της εκπτωσιμότητας των καταβληθέντων τόκων από την επιχείρηση X στους μετόχους της και ταυτόχρονα τη μείωση του φόρου επί αυτών των τόκων σε επίπεδο ανεξάρτητου μετόχου) διότι η επιβολή φόρου σε πρόσωπα δεν ακολουθεί την ίδια λογική με την επιβολή φόρου σε επιχειρήσεις (16).
(96)
Σε περίπτωση που, από την άποψη της οφειλέτριας, μπορούν να ικανοποιηθούν οι οικονομικές ανάγκες της επιχείρησης X μόνο με τη σύναψη δανείου σε χρηματοδοτικό οργανισμό, η προκύπτουσα συναλλαγή με την Y θα ομοιάζει σε μεγάλο βαθμό με τη συναλλαγή δανεισμού μεταξύ των επιχειρήσεων B και Y.
(97)
Καθώς οι ανεξάρτητες επιχειρήσεις που δεν είναι πιστωτικοί ή χρηματοδοτικοί οργανισμοί, ουσιαστικά δεν χορηγούν δάνεια σε τακτική βάση σε ανεξάρτητα μέρη, δεν υφίσταται διάκριση όσον αφορά συμβάσεις δανείου σε σχέση με συνδεδεμένες επιχειρήσεις, εφόσον πρόκειται για χορήγηση δανείου σε επιχειρήσεις που αποτελούν μέρος του ομίλου.
(98)
Τέλος, οι Κάτω Χώρες στο πλαίσιο του καθεστώτος του «rentebox» τροποποίησαν τον ορισμό του ομίλου. Οι Κάτω Χώρες ισχυρίζονται ότι αυτή η τροποποίηση απορρέει από μια πιο λεπτή προσέγγισή τους αναφορικά με την πρόληψη της φορολογικής διαιτησίας.
(99)
Στη νέα πρόταση οι συνδεδεμένες οντότητες, για τις οποίες δηλώνονται τόκοι στο καθεστώς «rentebox», θα σχετίζονται με περιπτώσεις όπου η μία οντότητα έχει άμεσα ή έμμεσα τον πραγματικό έλεγχο στη χρηματοδότηση της άλλης οντότητας. Η Επιτροπή θεωρεί αυτή την τροποποίηση σημαντική, καθώς σε περίπτωση που η μία επιχείρηση έχει τον πραγματικό έλεγχο στη χρηματοδότηση της άλλης επιχείρησης, η τελευταία δεν είναι πλέον ελεύθερη να επιλέξει μεταξύ χρηματοδότησης με εσωτερικά ή εξωτερικά ξένα κεφάλαια, και μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια ή ξένα κεφάλαια. Η διαιτησία πραγματοποιείται από την κεντρική διαχείριση για όφελος ολόκληρου του ομίλου.
(100)
Η σχέση μεταξύ της A και της B αφορά στη διανομή μέσων εντός ομίλου συνδεδεμένων επιχειρήσεων, ενώ η σχέση μεταξύ της Y και της B (ή της X και της Y) σε πρώτη φάση σχετίζεται με εμπορική χρηματοδότηση.
(101)
Συνεπώς, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι ο ορισμός «άμεσα ή έμμεσα πραγματικός έλεγχος» για τη χρηματοδότηση της άλλης οντότητας (ή πραγματικός έλεγχος μιας τρίτης οντότητας για τις δύο ενδιαφερόμενες οντότητες στη σύμβαση δανείου) είναι σημαντικός για τον καθορισμό του χαρακτήρα ενίσχυσης του μέτρου, έχοντας υπόψη το σκοπό της παρακίνησης για διαιτησία μεταξύ χρηματοδότησης μέσω εισφοράς κεφαλαίων και δανείου και, από την άποψη αυτή, την εγγύηση φορολογικής ουδετερότητας.
(102)
Όσον αφορά το ερώτημα εάν το εν λόγω μέτρο αποδίδει πλεονεκτήματα, χρειάζεται σε επίπεδο ανεξαρτήτων επιχειρήσεων να διακριθούν διαφορετικές περιπτώσεις. Κατά πρώτο λόγο, κάθε φορολογούμενος στις Κάτω Χώρες που έχει εμπλακεί σε μια συναλλαγή χρηματοδότησης με ξένα κεφάλαια με μη συνδεδεμένες επιχειρήσεις, αντιμετωπίζεται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο και φορολογείται με τον ίδιο συντελεστή (25 %). Αυτό ισχύει επίσης για επιχειρήσεις που αποτελούν μέρος ενός ομίλου. Κατά δεύτερο λόγο, μια επιχείρηση που λαμβάνει δάνειο από μια συνδεδεμένη επιχείρηση αντιμετωπίζει ουσιαστικά μια λιγότερο ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση σε σχέση με μια επιχείρηση που συνάπτει μια σύμβαση δανείου με μια μη συνδεδεμένη επιχείρηση (έκπτωση τόκων μόνο 5 %). Κατά τρίτο λόγο - κι αυτή είναι η μοναδική περίπτωση η οποία σχετίζεται με ένα ορισμένο φορολογικό πλεονέκτημα - μια επιχείρηση που χορηγεί δάνειο σε μια συνδεδεμένη επιχείρηση, φορολογείται στους απορρέοντες τόκους με μειωμένο συντελεστή σε σχέση με μια συναλλαγή με μια μη συνδεδεμένη επιχείρηση.
(103)
Όσον αφορά στις επιπτώσεις του μέτρου, το πλεονέκτημα για μια επιχείρηση που χορηγεί ένα δάνειο σε μια συνδεδεμένη επιχείρηση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως διάκριση, καθώς ένα δάνειο σε μια συνδεδεμένη επιχείρηση δεν μπορεί να συγκριθεί με ένα δάνειο που χορηγείται σε μια μη συνδεδεμένη επιχείρηση. Σχετικά με τις δραστηριότητες χρηματοδότησης με ξένα κεφάλαια, οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις βρίσκονται σε μια κατάσταση που πραγματικά και νομικά δεν συγκρίνεται με αυτή των μη συνδεδεμένων επιχειρήσεων. Όταν οι συνδεδεμένες επιχειρήσεις προσπαθούν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση με ξένα ή με ίδια κεφάλαια εντός του ομίλου, το γεγονός αυτό δεν πρόκειται, σε αντίθεση με μη συνδεδεμένες επιχειρήσεις, για μια καθαρά εμπορική συναλλαγή. Η μητρική εταιρεία και η θυγατρική επιχείρηση έχουν τα ίδια συμφέροντα, γεγονός που δεν ισχύει σε μια εμπορική συναλλαγή με έναν τρίτο πιστωτή, όπου κάθε μέρος προσπαθεί εις βάρος του άλλου να εξασφαλίσει όσο πιο μεγάλο κέρδος γίνεται. Δεν πρόκειται για ανταγωνιστική πίεση της επιχείρησης Y προς την επιχείρηση A για τη χορήγηση δανείου στην επιχείρηση B, για τον απλό λόγο ότι η επιχείρηση A διαθέτει τον έλεγχο σε κάθε απόφαση της επιχείρησης B σχετικά με τη χρηματοδότηση.
(104)
Η απαίτηση εφαρμογής ελέγχου σε μια άλλη επιχείρηση είναι οριζόντιο κριτήριο που ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως του μεγέθους, του κλάδου στον οποίο δραστηριοποιούνται ή οποιασδήποτε άλλης διάκρισης. Ένας άλλος φορολογικός συντελεστής για χρηματοδότηση με ξένα κεφάλαια μεταξύ συνδεδεμένων επιχειρήσεων αντανακλά μόνο αντικειμενικές διαφορές και δεν παρουσιάζει επιπτώσεις στη φορολογική ουδετερότητα.
(105)
Αν και τα κράτη-μέλη στον καθορισμό φορολογικών μέτρων οφείλουν να έχουν υπόψη τους τα μέτρα τα σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, υπηρεσιών και κεφαλαίων, την ελευθερία εγκατάστασης, την απαγόρευση διάκρισης βάσει ιθαγένειας, καθώς και τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή πρέπει να αναγνωρίσει ότι το Κοινοτικό Δίκαιο αφήνει στα κράτη-μέλη σημαντικό ελεύθερο χώρο στο φορολογικό τομέα. Όπως επισημάνθηκε στο σημείο 13 της κοινοποίησης της φορολόγησης, τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης εντούτοις δεν περιορίζουν την αρμοδιότητα των κρατών-μελών για την επιλογή της θεωρούμενης από αυτά προσφορότερης οικονομικής πολιτικής και ιδίως δεν περιορίζουν την αρμοδιότητά τους στη διανομή της φορολογικής επιβάρυνσης στους διάφορους παράγοντες παραγωγής, όπως αυτά θα επιθυμούσαν.
(106)
Σε αυτό το πλαίσιο ο περιορισμός της υπάρχουσας διαιτησίας μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια εντός ομίλου (καθώς και η πρόληψη κατάχρησης της έκπτωσης τόκων ομίλου) είναι μια έννομη επιδίωξη των κρατών-μελών. Η Επιτροπή διαπιστώνει κυρίως ότι η διαιτησία μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια δύναται να οδηγήσει σε καταστάσεις όπου μια επιχείρηση να εξαναγκάζεται από τη μητρική εταιρεία να χρησιμοποιεί αντί για ίδια κεφάλαια ένα δάνειο ομίλου προκειμένου να αυξάνει την παρεμβατικότητά της με το να διατηρεί το φόρο εταιρειών της σε όσο πιο χαμηλά επίπεδα γίνεται. Όμως, από οικονομική άποψη δεν είναι πάντα επιθυμητή η επιλογή για εκτεταμένη παρέμβαση και/ή η υποχρέωση καταβολής τόκων, εν αντιθέσει με τις ωφέλειες που απορρέουν από τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση με μορφή κεφαλαίων. Επιπλέον, οι Κάτω Χώρες φαίνεται να έχουν απολέσει φορολογικά έσοδα από διαιτησία μεταξύ χρηματοδότησης με ίδια και με ξένα κεφάλαια.
(107)
Το μέτρο είναι προσιτό σε κάθε επιχείρηση η οποία υπάγεται στο φόρο εταιρειών και η οποία εταιρεία εισπράττει και καταβάλλει τόκους στο πλαίσιο των σχέσεων εντός ομίλου και δεν περιλαμβάνει κάποιο στοιχείο διάκρισης όπως είναι ο περιορισμός σχετικά με το κράτος όπου θα πραγματοποιηθεί η συναλλαγή.
(108)
Η εισαγωγή ενός υποχρεωτικού καθεστώτος εγγυάται την ισχύ του μέτρου για όλες τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις με έναν όμιλο (με συναλλαγές δανεισμού εντός ομίλου), χωρίς τη δυνατότητα παραίτησης και χωρίς διαφορετική μεταχείριση μεταξύ επιχειρήσεων συνδεδεμένων με έναν όμιλο. Με τη νέα διατύπωση του ορισμού αναφορικά με το μέτρο που σχετίζεται με μια επιχείρηση συνδεδεμένη με έναν όμιλο και η οποία βασίζεται στον έλεγχο (αντί στην ελάχιστη συμμετοχή), περιορίζεται ο αριθμός των περιπτώσεων που νομικά θα μπορούσε, με μια επέκταση του μέτρου, να θεωρηθεί ως επιλεκτικότητα.
(109)
Σε αυτό το πλαίσιο η Επιτροπή παρατηρεί ότι μετά τη δημοσίευση της απόφασης για κίνηση της διαδικασίας, δεν έχει λάβει καταγγελίες ή παρατηρήσεις από εκπροσώπους εργοδοτών από τις Κάτω Χώρες, υποθέτοντας ότι οι μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να ωφεληθούν από το μέτρο.
(110)
Στην απόφασή της για κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή διέκρινε μια καθαρά εθνική περίπτωση, όπου όλες οι επιχειρήσεις συνδεδεμένες με έναν όμιλο έχουν εγκατασταθεί στις Κάτω Χώρες, και μια διασυνοριακή περίπτωση, όπου μια επιχείρηση από τις Κάτω Χώρες χορηγεί δάνειο σε μια επιχείρηση συνδεδεμένη με έναν όμιλο που έχει εγκατασταθεί στην αλλοδαπή. Σε καθαρά εθνικό επίπεδο σύμφωνα με την Επιτροπή, το μέτρο από φορολογική άποψη θα ήταν πιθανώς ουδέτερο. Στο πλαίσιο των διασυνοριακών συναλλαγών, για την επιχείρηση από τις Κάτω Χώρες θα ίσχυε ο μειωμένος φορολογικός συντελεστής του 5 %, ενώ τα μέτρα των Κάτω Χωρών που περιορίζουν την εκπτωσιμότητα των καταβληθέντων τόκων δεν θα ίσχυαν για μια επιχείρηση συνδεδεμένη με έναν όμιλο που έχει εγκατασταθεί στην αλλοδαπή. Συνεπώς, η Επιτροπή συμπέρανε ότι αυτό το καθεστώς θα μπορούσε de facto να οδηγήσει σε επιλεκτικό πλεονέκτημα, καθώς μόνο οι πολυεθνικοί όμιλοι επιχειρήσεων που εκτελούν διασυνοριακές συναλλαγές τόκων ομίλου με φορολογικές δικαιοδοσίες όπου ισχύει ο φόρος εταιρειών πάνω από 5 %, θα ενθαρρύνονταν να κάνουν χρήση του μέτρου.
(111)
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι σε αυτή την τελική αξιολόγηση δεν πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ καθαρά εθνικών και διασυνοριακών καταστάσεων.
(112)
Κατά πρώτο λόγο παραμένουν ίδιες οι συγκεκριμένες διατάξεις του καθεστώτος σε εθνικές και διασυνοριακές καταστάσεις. Το μέτρο δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη που θα οδηγούσε σε διάκριση μεταξύ εσόδων/εξόδων της ημεδαπής και της αλλοδαπής.
(113)
Κατά δεύτερο λόγο, οι Κάτω Χώρες και οι ενδιαφερόμενοι παρατήρησαν ορθά ότι το γεγονός ότι ένα πλεονέκτημα το οποίο αποκτήθηκε σε περίπτωση διασυνοριακής συναλλαγής είναι μεγαλύτερο από το πλεονέκτημα το οποίο αποκτήθηκε σε περίπτωση εθνικής συναλλαγής, δεν είναι αποτέλεσμα του μειωμένου συντελεστή των Κάτω Χωρών για εισπραχθέντες τόκους ομίλου, αλλά της απεριόριστης έκπτωσης καταβληθέντων τόκων ομίλου στην αλλοδαπή.
(114)
Οι συντελεστές φόρου εταιρειών στην Κοινότητα δεν είναι εναρμονισμένοι και οι Κάτω Χώρες δεν ελέγχουν τους συντελεστές που εφαρμόζονται από άλλα κράτη. Σε περίπτωση που επιχειρήσεις επιτυγχάνουν να ωφεληθούν από τη διαφορά φορολογικών συντελεστών, ήτοι με την έλλειψη εναρμόνισης, οι Κάτω Χώρες δεν έχουν τη σχετική ευθύνη. Οι επιχειρήσεις είναι ελεύθερες να ωφεληθούν από διαφορές στα επίπεδα φορολόγησης μεταξύ κρατών-μελών, όπως επικυρώθηκε από το Δικαστήριο (17).
(115)
Η Επιτροπή συμφωνεί με το γεγονός ότι ένα πλεονέκτημα που απορρέει από ένα διεθνές πλαίσιο, λόγω χαμηλού φορολογικού συντελεστή στις Κάτω Χώρες, και για το οποίο δεν υπάρχει χαμηλή έκπτωση ως αντίβαρο στις Κάτω Χώρες, αλλά για το οποίο ισχύει μια κανονική έκπτωση στην αλλοδαπή, δεν καταλογίζεται στις Κάτω Χώρες (18).
(116)
Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να τονιστεί επίσης ότι το πλεονέκτημα που απορρέει από την έκπτωση με τον κανονικό συντελεστή στην αλλοδαπή, δεν χρηματοδοτείται με χρηματοδοτικά μέσα από τις Κάτω Χώρες και ότι στο εν λόγω κράτος η έκπτωση με τον κανονικό συντελεστή είναι αποκλειστικά το αποτέλεσμα της εφαρμογής του κανονικού φορολογικού καθεστώτος (και όχι του μέτρου παρέκκλισης).
(117)
Συνεπώς, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τα πλεονεκτήματα σε επίπεδο πολυεθνικού ομίλου τα οποία απορρέουν από μια περίπτωση διασυνοριακής συναλλαγής, όπως περιγράφεται στο συμπέρασμα για την κίνηση της διαδικασίας, είναι το αποτέλεσμα φορολογικών ανισορροπιών μεταξύ διαφορετικών φορολογικών δικαιοδοσιών και συνεπώς δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη στον έλεγχο για τα μέτρα ενίσχυσης.
(118)
Όπως ισχύει για κάθε φορολογικό μέτρο, ούτε σε αυτή την περίπτωση δεν αποκλείεται τελείως το γεγονός ότι επιχειρήσεις συνδεδεμένες με έναν όμιλο ωφελούνται περισσότερο από το καθεστώς σε ειδικούς τομείς, διότι στους εν λόγω τομείς πραγματοποιούνται περισσότερες οικονομικές συναλλαγές. Αυτό ισχύει κυρίως για επιχειρήσεις στον οικονομικό τομέα, που η χορήγηση δανείων αποτελεί την κύρια δραστηριότητα τους και που με αφορμή το καθεστώς υπάρχει περίπτωση επιπλέον χορήγησης δανείου σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Κατά πρώτο λόγο όμως θα πρέπει να τονιστεί ότι το μέτρο των Κάτω Χωρών θέτει ένα όριο στο ποσό που μπορεί να φορολογηθεί/εκπέσει με το μειωμένο συντελεστή για την πρόληψη της πιθανότητας κατάχρησης του μέτρου (βλέπε μέρος II.3). Αυτός ο περιορισμός εφαρμόζεται κυρίως σε επιχειρήσεις στον οικονομικό τομέα, ώστε ο κίνδυνος της κατάχρησης να είναι περιορισμένος. Επιπλέον, η Επιτροπή δήλωσε στην κοινοποίηση φορολόγησης (19): «Το γεγονός ότι μερικές επιχειρήσεις ή μερικοί τομείς ωφελούνται περισσότερο από άλλες επιχειρήσεις από ορισμένα από αυτά τα φορολογικά μέτρα, δεν έχει αναγκαστικά ως συνέπεια την υπαγωγή τους εντός του πεδίου εφαρμογής των μέτρων ανταγωνισμού για κρατική ενίσχυση».
(119)
Στην απόφαση για κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί το γεγονός ότι οι σημαντικότεροι δικαιούχοι του καθεστώτος ήταν οι πρώην δικαιούχοι του καθεστώτος cfa, το οποίο αποδείχθηκε ότι αποτελεί καθεστώς μη συμβατής κρατικής ενίσχυσης.
(120)
Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να τονιστεί ότι για να δικαιούνται οι επιχειρήσεις την εφαρμογή του καθεστώτος cfa, έπρεπε μεταξύ άλλων να πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:
-
η δικαιούχος επιχείρηση πρέπει να εκτελεί σε τουλάχιστον τέσσερα κράτη ή σε τουλάχιστον δύο ηπείρους δραστηριότητες χρηματοδότησης για μέρη του ομίλου·
-
μόνο δραστηριότητες χρηματοδότησης που μπορούν να εκτελεστούν ανεξάρτητα από τις Κάτω Χώρες λαμβάνονται υπόψη·
-
όχι άνω του 10 % των συνολικών κεφαλαίων (ιδίων και ξένων κεφαλαίων) που χρησιμοποιούνται από την επιχείρηση για τις οικονομικές δραστηριότητές της μπορούν, άμεσα ή έμμεσα, να χρησιμοποιηθούν σε επιχειρήσεις ομίλου που έχουν εγκατασταθεί στις Κάτω Χώρες.
(121)
Έχοντας υπόψη τις παρούσες απαιτήσεις και τον περιορισμένο αριθμό δικαιούχων επιχειρήσεων (87), η Επιτροπή θεωρεί το καθεστώς cfa ως ένα επιλεκτικό μέτρο.
(122)
Όπως παρατήρησαν οι Κάτω Χώρες, αυτές οι απαιτήσεις δεν εφαρμόζονται στο καθεστώς αναφορικά με το καθεστώς «groepsrentebox». Επιπλέον, το σύνολο των επιχειρήσεων το οποίο θα ωφεληθεί από το καθεστώς «groepsrentebox» θα είναι πολύ πιο ευρύ από τις 87 επιχειρήσεις που έκαναν χρήση του πρώην καθεστώτος cfa.
(123)
Σε αυτό το πλαίσιο δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι μεγάλες (πολυεθνικές) επιχειρήσεις θα έχουν ευκολότερη πρόσβαση στο καθεστώς σε σχέση με τις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις και συνεπώς θα ωφεληθούν με δυσανάλογο τρόπο. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που έχουν χορηγηθεί από τις Κάτω Χώρες, όπου γίνεται μια σαφής διάκριση μεταξύ των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των μεγάλων επιχειρήσεων, οι 200 000 (σε σύνολο 335 000) επιχειρήσεις διαθέτουν μία ή περισσότερες συνδεδεμένες επιχειρήσεις και συνεπώς μπορούν να εισπράττουν ή να καταβάλλουν τόκους ομίλου. Οι 50 000 από αυτές τις επιχειρήσεις διαθέτουν μία ή περισσότερες επιχειρήσεις συνδεδεμένες με έναν όμιλο της αλλοδαπής, από τις οποίες οι 47 000 (95 %) είναι μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Από αυτό προκύπτει καθαρά ότι οι μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν θα υποστούν διάκριση από την εφαρμογή του μέτρου.
(124)
Στις αιτιολογημένες απόψεις (83) έως (123) αποδείχθηκε ότι το μέτρο δεν αποδίδει πλεονέκτημα με διακριτικό τρόπο σε επιχειρήσεις σε ανάλογες καταστάσεις και ουσιαστικά θα έπρεπε να αυξήσει τη φορολογική ουδετερότητα.
(125)
Επιπλέον διαπιστώθηκε ότι το πραγματικό πλεονέκτημα για πολυεθνικές επιχειρήσεις που θα μπορούσε να απορρέει από την ύπαρξη ανισορροπιών μεταξύ των φορολογικών καθεστώτων σε μια περίπτωση διασυνοριακής συναλλαγής, βρίσκεται εκτός πεδίου εφαρμογής των μέτρων κρατικής ενίσχυσης, διότι αυτές οι ανισορροπίες δεν καταλογίζονται στις Κάτω Χώρες.
(126)
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το μέτρο είναι ουσιαστικά προσιτό σε κάθε επιχείρηση στις Κάτω Χώρες, καθώς δεν υπάρχουν νομικά ή οικονομικά εμπόδια για την ίδρυση ομίλου.
(127)
Βάσει της τελευταίας τροποποίησης που εφαρμόστηκε από τις Κάτω Χώρες, η ίδρυση επιχείρησης στις Κάτω Χώρες θα είναι πιο απλή, με την κατάργηση της κεφαλαιακής απαίτησης των 18 000 ευρώ για εταιρείες περιορισμένης ευθύνης. Με αυτό τον τρόπο κάθε επιχείρηση μπορεί εύκολα να ιδρύσει μια (δεύτερη) επιχείρηση στις Κάτω Χώρες, συγκροτώντας έτσι έναν όμιλο. Το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox» γίνεται λοιπόν προσιτό σε κάθε μεμονωμένη επιχείρηση χωρίς να απαιτείται μια συγκεκριμένη οικονομική δύναμη ή να απαιτούνται σημαντικά οικονομικά μέσα. Εφόσον η δημιουργία ομίλου θα είναι καθαρά θέμα οργάνωσης, χωρίς δυσανάλογα υψηλά έξοδα, η απαίτηση για να αποτελεί μια επιχείρηση μέρος ενός ομίλου δεν θα είναι πλέον εμπόδιο για καμία επιχείρηση που επιθυμεί να επωφεληθεί από το καθεστώς «groepsrentebox».
VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(128)
Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox» το οποίο προτίθενται οι Κάτω Χώρες να εφαρμόσουν, δεν αποδίδει επιλεκτικό πλεονέκτημα, το οποίο να καταλογίζεται στις Κάτω Χώρες σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες στις Κάτω Χώρες, οι οποίες αποτελούν μέρος ενός ομίλου ή σε αλλοδαπές επιχειρήσεις ενός ομίλου με μόνιμη εγκατάσταση στις Κάτω Χώρες, και συνεπώς δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Το καθεστώς σχετικά με το «groepsrentebox» το οποίο προτίθενται οι Κάτω Χώρες να εφαρμόσουν ως προς τη φορολόγηση της ροής τόκων εντός ενός ομίλου, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.
Κατά συνέπεια, εγκρίνεται η εφαρμογή του καθεστώτος.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών.
Βρυξέλλες, 8 Ιουλίου 2009.