ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 20ής Δεκεμβρίου 1989 σχετικά με τις ενισχύσεις που χορήγησε η γαλλική κυβέρνηση για την πώληση των στοιχείων του ενεργητικού του ομίλου Machines Francaises Lourdes (MFL), παραγωγού εργαλειομηχανών βαρειάς κατασκευής (Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (92/328/ΕΟΚ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,
Αφού έταξε στους ενδιαφερόμενους, σύμφωνα με το ανωτέρω άρθρο, προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,
Εκτιμώντας ότι:
Ι
Κατόπιν των πληροφοριών που δημοσιεύθηκαν στο γαλλικό τύπο, ζητήθηκε από τις γαλλικές αρχές, με επιστολή της 22ας Φεβρουαρίου 1988, να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή ορισμένες κρατικές παρεμβάσεις υπέρ των εταιρειών του ομίλου Machines Francaises Lourdes (MFL).
Παρά τις επανειλημμένες υπενθυμίσεις, οι γαλλικές αρχές δεν έδωσαν καμία απάντηση στις σχετικές επιστολές της Επιτροπής. Για το λόγο αυτό, και έχοντας εύλογες αμφιβολίες ως προς το κατά πόσο συμβιβάζονται με τη συνθήκη οι εν λόγω κρατικές παρεμβάσεις, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ, μία επίσημη διαδικασία έρευνας. Σχετικά, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τον ισχυρό ανταγωνισμό που επικρατεί μεταξύ των παραγωγών εργαλειομηχανών στην Κοινότητα, για τους οποίους οποιοδήποτε μέτρο ενίσχυσης που χορηγείται σε συγκεκριμένο παραγωγό συνεπάγεται υψηλό κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού.
Η απόφαση κοινοποιήθηκε στη γαλλική κυβέρνηση με επιστολή της 22ας Δεκεμβρίου 1988, με την οποία της δόθηκε προθεσμία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. Τα άλλα κράτη μέλη ενημερώθηκαν με επιστολές της 12ης Μαΐου 1989.
Τέλος, οι λοιποί ενδιαφερόμενοι ενημερώθηκαν στις 20 Μαΐου 1989 με δημοσίευση σχετικής ανακοίνωσης στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
ΙΙ
Τα πρώτα λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις κρατικές παρεμβάσεις δόθηκαν από τις γαλλικές αρχές με επιστολή της 14ης Μαρτίου 1989, ενώ τα συμπληρωματικά στοιχεία που ζήτησε η Επιτροπή δόθηκαν με επιστολές της 15ης Ιουνίου και 20ής Ιουλίου 1989.
Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, το Μάρτιο και το Μάιο του 1988, οι γαλλικές δημόσιες αρχές είχαν αποφασίσει να συμβάλουν στα αναπτυξιακά σχέδια των εγκαταστάσεων παραγωγής του MFL, τα στοιχεία του ενεργητικού του οποίου είχαν πωληθεί σε τρίτους παραγωγούς βάσει των διαδικασιών εκκαθάρισης που είχαν κινηθεί το Νοέμβριο του 1987.
Η MFL ήταν εταιρεία χαρτοφυλακίου που δημιουργήθηκε το 1983 με τη συγχώνευση πολλών προϋπαρχόντων παραγωγών εργαλειομηχανών σε δύο θυγατρικές παραγωγής, τη Forest Line και τη Berthiez Saint-Etienne. Ο όμιλος συμπληρώθηκε με δύο εταιρείες εμπορίας στις ΗΠΑ, την MFL Inc. και την Goldsworthy.
Ο σχηματισμός του MFL ανταποκρινόταν στους στόχους του προγράμματος εργαλειομηχανών, ένα πρόγραμμα με κυβερνητική υποστήριξη το οποίο εφαρμόστηκε στη Γαλλία, κατά την περίοδο 1982 1985, για την αναδιοργάνωση και τη στήριξη της αναδιάρθρωσης της εθνικής βιομηχανίας η οποία αντιμετώπιζε σοβαρές δυσκολίες. Η ιδέα στην οποία βασιζόταν το πρόγραμμα ήταν η συγκέντρωση πολλών μικρών προβληματικών επιχειρήσεων του κλάδου των εργαλειομηχανών σε μεγάλους ομίλους που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν καλύτερα τον ξένο ανταγωνισμό. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η γαλλική κυβέρνηση έχει επενδύσει περίπου 2 600 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα (366 εκατομμύρια Ecu) υπό μορφή δανείων με συμμετοχή στα κέρδη (61 %) και επιδοτήσεων και επιστρεπτέων προκαταβολών (39 %), για τη χρηματοδότηση διαφόρων ενεργειών, όπως η κοινωνική αναδιάρθρωση και επιμόρφωση (40 %), έρευνα και ανάπτυξη και εμπορικές δραστηριότητες (32 %), και εκσυγχρονισμός του παραγωγικού εξοπλισμού (28 %). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, όσον αφορά τις ενισχύσεις που περιλαμβάνει το πρόγραμμα εργαλειομηχανών, το 1986 η Επιτροπή αποφάσισε να περατώσει μια διαδικασία έρευνας χωρίς να διατυπώσει καμία αντίρρηση ως προς την εκτέλεση του προγράμματος λόγω του ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη αυτής της στρατηγικής σημασίας βιομηχανίας στην Κοινότητα.
Για τη δημιουργία του MFL, η γαλλική κυβέρνηση, παρενέβη μέσω της Sopari (μία κρατική εταιρεία για τη συμμετοχή σε εταιρείες οι οποίες βρίσκονται υπό αναδιάρθρωση) με απόκτηση πλειοψηφικής συμμετοχής (35,2 %). Συγχρόνως κλήθηκαν σαν εταίροι άλλοι εννέα γαλλικοί βιομηχανικοί όμιλοι (Usinor, Sacilor, Renault, Alsthom, Peugeot, Schneider, Snecma, Dassault, Aeroespatiale). Ήταν κατά κανόνα εθνικοποιημένοι όμιλοι και παρουσίαζαν το κοινό χαρακτηριστικό ότι ήταν τελικοί χρήστες του φάσματος προϊόντων του MFL. Έτσι, ο MFL δημιουργήθηκε σαν ειδικευμένος προμηθευτής εργαλειομηχανών για στρατηγικούς τομείς. Η παραγωγή του MFL κατά τομείς πωλήσεων κατανεμόταν ως εξής: αεροναυτική (30 %), όπλα (20 %), ενέργεια (10 %), αυτοκίνητα (6 %), μηχανολογικά και άλλα (34 %).
Στο τέλος του 1986, οι θυγατρικές παραγωγής του MFL παρουσίασαν τα ακόλουθα βασικά στοιχεία:
- Forest Line (FL) - Βιομηχανικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται στην Albert (Somme) και το Capdenac (Lot), που ειδικεύονται ειδικότερα στις φρέζες: 602 εργαζόμενοι- κύκλος εργασιών 376 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα με 71 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα ζημίες στις τακτικές δραστηριότητες- από το 1983, η FL είχε σημειώσει ζημίες 191 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στις συνήθεις δραστηριότητές της.
- Berthiez Saint-Etienne (BSE) - Βιομηχανικές εγκαταστάσεις στο Saint-Etienne (Loire), με ειδίκευση στις ευέλικτες μηχανουργικές μονάδες, βαρειές μηχανές περιέλεξης και ανορθωτές: 502 εργαζόμενοι- κύκλος εργασιών 242 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα με 112 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα ζημίες στις συνήθεις δραστηριότητες- Η BSE είχε σημειώσει ζημίες 389 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στις συνήθεις δραστηριότητές από το 1983.
Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν σαφώς ότι, από τη δημιουργία του το 1983 και παρά τη σημαντική κρατική υποστήριξη βάσει του προγράμματος για τις εργαλειομηχανές που υπολογίζεται σε περίπου 1 εκατομμύριο γαλλικά φράγκα ενισχύσεις, ο MFL πάντοτε λειτουργούσε με μεγάλες δυσκολίες. Η προβληματική αυτή κατάσταση ήταν επίσης συνήθης και για ορισμένες άλλες γαλλικές εταιρείες των οποίων προβλεπόταν η ενίσχυση από το ίδιο πρόγραμμα, κυρίως λόγω της γενικότερης ύφεσης του τομέα και της αδυναμίας ανταγωνισμού έναντι των ξένων παραγωγών. Συνεπεία αυτού, πολλές από τις εταιρείες αυτές είτε επτώχευσαν είτε ανέλαβαν τον έλεγχό τους ιαπωνικοί ή άλλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι.
Για τον MFL η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο το Νοέμβριο του 1987, όταν περιήλθε στην κατάσταση της παύσεως των πληρωμών και τα γαλλικά εμποροδικεία έθεσαν τις θυγατρικές του υπό διοικητική διαχείριση. Αυτή η προσωρινή κατάσταση είχε σαν στόχο την εκτίμηση της οικονομικής κατάστασης και των δυνατοτήτων ανάκαμψης. Στα πλαίσια αυτά, η γαλλική κυβέρνηση άρχισε επαφές προκειμένου να βρει νέους επενδυτές για τη στήριξη του MFL. Οι επαφές αυτές πέτυχαν με δύο διαφορετικούς ομίλους οι οποίοι ενδιαφέροντο να αναλάβουν τον έλεγχο των θυγατρικών του MFL μετά από ενδεχόμενη εκκαθάριση. Ως εκ τούτου, η ανάκαμψη των δραστηριοτήτων του MFL σχεδιάστηκε σαν συνέπεια της εκκαθάρισης με μία περαιτέρω διάθεση στοιχείων του ενεργητικού υπέρ των δύο προσφορών που υπέβαλαν υποψήφιοι αγοραστές.
Forest Line (FL) - Τον Ιανουάριο του 1988, το Εμποροδικείο του Παρισιού αποφάσισε να δεχτεί τη μόνη προσφορά αγοράς που υποβλήθηκε για τη θυγατρική αυτή. Ο γαλλικός όμιλος Brisard (700 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα κύκλος εργασιών με 1 200 εργαζόμενους) πρόσφερε 8 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα για τα στοιχεία του ενεργητικού που είχαν σχέση με τις δραστηριότητες του FL, με αποκλεισμό των λογαριασμών προς είσπραξη. Επιπλέον, η Brisard δέχθηκε να διατηρήσει 495 από τις 558 προϋπάρχουσες θέσεις εργασίας. Για το σκοπό αυτό, θα δημιουργηθεί μία νέα επιχείρηση η Brisard Machine-Outil (BMO), στην οποία η Brisard συμφώνησε επίσημα να καταβάλει 65 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Το συγκεκριμένο ποσό της χρηματοδότησης της BMO από ιδιωτικές πηγές θα συμπληρωθεί με το ποσό των 45 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων από άλλους επενδυτές υπό μορφή μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων πιστώσεων. Τέλος, το Μάρτιο του 1988 η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να συνεισφέρει στην ανάκαμψη της εταιρείας με 25 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα υπό μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής, η επιστροφή της οποίας θα πραγματοποιηθεί στη διάρκεια μιας δεκαετίας, μετά την έκτη λογιστική περίοδο από εκείνη κατά την οποία έγινε η εκχώρηση των στοιχείων του ενεργητικού, εφόσον η αναλογία ταμειακών διαθεσίμων προς τον κύκλο εργασιών υπερβαίνει το 15 % κατά το χρόνο εκείνο.
Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές αποφάσισαν να χρηματοδοτήσουν ένα έκτακτο σχέδιο κοινωνικού χαρακτήρα για τους 63 εργαζόμενους οι οποίοι δεν θα υπαχθούν στη BMO. Η έκτακτη αυτή παρέμβαση, η οποία θα στοιχίσει στο κράτος 4 972 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, έγινε εκτός του πεδίου του FNE (Fond National de l'Emploi), το γενικότερο καθεστώς ενισχύσεων που εφαρμόζεται στη Γαλλία για την περίπτωση απολύσεων. Με τον πρόσθετο αυτό προϋπολογισμό, οι εργαζόμενοι αυτοί θα λάβουν επιπλέον αποζημειώσεις απολύσεως, πριμοδοτήσεις απασχόλησης, επιδόματα για επανειδίκευση, και εφόσον υπάρχει δυνατότητα, έκτακτες πληρωμές για πρόωρη αποχώρηση από την εργασία τους.
Berthiez Saint-Etienne (BSE) - Η πώληση της δεύτερης θυγατρικής παραγωγής του MFL πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια λόγω της αποτυχίας της πρώτης σχετικής απόπειρας.
Το Μάρτιο του 1988, το Εμποροδικείο του Saint-Etienne, αρμόδιο για την εκκαθάριση της BSE, αποφάσισε να δεχθεί μία κοινή προσφορά αγοράς που υπέβαλε ο γαλλικός όμιλος Smits-Lievre και η βελγική εταιρεία Pegard. Πρόσφεραν 5 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα για την αγορά των στοιχείων του ενεργητικού που αναφερόταν στις εργασίες της BSE, με αποκλεισμό των λογαριασμών προς είσπραξη. Συγχρόνως, δέχθηκαν να διατηρήσουν 160 από τις 344 προϋπάρχουσες θέσεις εργασίας. Το σχέδιο μεταβίβασης προέβλεπε τη δημιουργία μιας νέας εταιρείας, της Berthiez Productics (BP), στην οποία οι νέοι ιδιοκτήτες θα συνέβαλαν με 12 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Άλλα 30 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα επρόκειτο να δοθούν από ιδιώτες επενδυτές υπό μορφή μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων πιστώσεων. Τέλος, το Μάιο του 1988 η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να συνεισφέρει, για τα σχέδια ανάκαμψης της BP, 17 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα που χορηγήθηκαν υπό μορφή επιστρεπτέας προκαταβολής, με τους ίδιους όρους επιστροφής όπως και για την BMO, δηλαδή, η επιστροφή να πραγματοποιηθεί στη διάρκεια μιας δεκαετούς περιόδου μετά την έκτη λογιστική περίοδο από τη μεταβίβαση των στοιχείων του ενεργητικού, εφόσον η αναλογία των ταμειακών διαθεσίμων με τον κύκλο εργασιών υπερβαίνει το 15 % κατά το χρόνο αυτό.
Εξάλλου, και παράλληλα με την άλλη πώληση, η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να χρηματοδοτήσει ένα σχέδιο κοινωνικού χαρακτήρα υπέρ των πλεοναζουσών θέσεων εργασίας που θα προκύψουν, το κόστος του οποίου ανέρχεται σε 16,2 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, και προσανατολίζεται προς τους ίδιους στόχους με το πρόγραμμα της FL.
Εντούτοις, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλαν οι νέοι ιδιοκτήτες, δεν κατόρθωσαν να αναθερμάνουν τις δραστηριότητες της εταιρείας. Τον Οκτώβριο του 1988, αναγκάστηκαν επίσης να θέσουν την εταιρεία υπό δικαστική διαχείριση στο πλαίσιο νέων διαδικασιών εκκαθάρισης. Και πάλι το Εμποροδικείο του Saint-Etienne επανεξέτασε τις προοπτικές βιωσιμότητας της BP και την ενδεχόμενη δυνατότητα δεύτερης μεταβίβασης σε άλλον ιδιώτη επενδυτή που ενδιαφέρεται για την αγορά της εταιρείας. Στη βάση αυτή, το Νοέμβριο του 1988, το Δικαστήριο δέχθηκε μία από τις δύο αρχικές προσφορές που υπέβαλαν νέοι υποψήφιοι αγοραστές. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι και οι δύο προσφορές ήσαν ουσιαστικά ισοδύναμες όσον αφορά την τιμή αγοράς και τους όρους κοινωνικού χαρακτήρα. Και οι δύο τάχθηκαν υπέρ μιας μεταβίβασης των στοιχείων του ενεργητικού χωρίς ανάληψη του παθητικού. Σύμφωνα με τα πρακτικά του Δικαστηρίου, η προσφορά που έγινε δεκτή ήταν εκείνη που εξασφάλιζε τη καλύτερη οικονομική θέση από την αρχή υπό μορφή καθορισμένης χρηματοδότησης. Υπό τους όρους αυτούς, η προτιμηθείσα προσφορά ήταν εκείνη που υπέβαλε ο όμιλος Brisard, ο οποίος είχε ήδη αποκτήσει τον έλεγχο των στοιχείων του ενεργητικού της προηγούμενης άλλης θυγατρικής του MFL.
Η Brisard πρόσφερε τιμή αγοράς 7,4 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων για τη φήμη και πελατεία, τα αποθέματα και τους εισπρακτέους λογαριασμούς της BP και δεσμεύθηκε να δημιουργήσει μια νέα εταιρεία διατηρώντας 140 από τις 169 προϋπάρχουσες θέσεις εργασίας. Για το μερίδιό της, ο Δήμος του Siant-Etienne αγόρασε το οικόπεδο και τα κτίρια της πρώην BSE αντί 4 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων και υπέγραψε σύμβαση μίσθωσης με τη νέα εταιρεία.
Στην περίπτωση αυτή, η γαλλική κυβέρνηση δεν χορήγησε καμία προκαταβολή στην εταιρεία που προέκυψε από τη δεύτερη αυτή μεταβίβαση, την Berthiez SA. Παρ' όλα αυτά, λόγω των πρόσθετων πλεοναζουσών θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν, η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να χρηματοδοτήσει ένα νέο έκτακτο πρόγραμμα κοινωνικού χαρακτήρα ύψους 3,5 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων υπέρ των εν λόγω εργαζομένων, με τα ίδια χαρακτηριστικά που παρουσιάζουν τα προγράμματα που εφαρμόζονται ήδη για την FL και την BSE.
Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι, στα πλαίσια της διαβούλευσης με τους άλλους ενδιαφερόμενους, υπέβαλαν παρατηρήσεις οι κυβερνήσεις δύο άλλων κρατών μελών. Οι παρατηρήσεις αυτές κοινοποιήθηκαν στις γαλλικές αρχές με επιστολή της 7ης Σεπτεμβρίου 1989, όπου κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσα σε προθεσμία ενός μήνα, χωρίς να έχει ακόμη ληφθεί η σχετική απάντηση.
ΙΙΙ
Κατά την εξέταση των κρατικών παρεμβάσεων για τη στήριξη των εταιρειών του MEL, η Επιτροπή διαπίστωσε σε ποιο βαθμό τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν στοιχεία ενίσχυσης κατά την έννοια των άρθρων 92 έως 94 της συνθήκης ΕΟΚ.
Εκ πρώτης όψεως, οι γαλλικές δημόσιες αρχές παρενέβησαν υπέρ του MEL κατά δύο διαφορετικούς τρόπους: με χρηματοδότηση αφενός των έκτακτων κοινωνικών προγραμμάτων που εφαρμόζονται για τις πλεονάζουσες θέσεις απασχόλησης που θα προκύψουν, και με τη χορήγηση αφετέρου προκαταβολών για τα σχέδια ανάκαμψης των εταιρειών που θα προέλθουν από τις μεταβιβάσεις του ενεργητικού του MEL.
Σχετικά με τον πρώτο τρόπο παρέμβασης, τη χρηματοδότηση δηλαδή από το κράτος έκτακτων κοινωνικών προγραμμάτων για τις πλεονάζουσες θέσεις εργασίας, υπάρχουν ορισμένα τμήματα - συμπληρωματικές αποζημιώσεις διακοπής δραστηριότητας, έκτακτες δαπάνες για πρόωρη αποχώρηση - τα οποία αναλαμβάνει το κράτος. Αυτά αντιπροσωπεύουν συνήθη έξοδα για μια εταιρεία για την ολοκλήρωση της διαδικασίας μείωσης του προσωπικού της, και, επομένως, θα πρέπει να τα αναλάβει η υπό αναδιάρθρωση εταιρεία. Παρ' όλα αυτά, στην προκειμένη περίπτωση, δεν είναι δυνατό να υποστηριχθεί ότι οι ανωτέρω κρατικές συνεισφορές αποτελούν ενισχύσεις που απαλλάσουν τις νέες εταιρείες από δαπάνες τις οποίες ήταν υποχρεωμένες να αναλάβουν οι παλαιές εταιρείες σε σχέση με τη μείωση του εργατικού δυναμικού. Οι αγοραστές των στοιχείων του ενεργητικού δεν είχαν καμία νομική υποχρέωση όσον αφορά τους εργαζόμενους που αποκλείονται από τις προσφορές τους για την ανάληψη των εταιρειών- για το λόγο αυτό, οποιαδήποτε ενίσχυση που χορηγήθηκε στους εν λόγω υπεράριθμους εργαζόμενους δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ενίσχυση υπέρ των νέων εταιρειών με την έννοια της απαλλαγής τους από τις δαπάνες που θα έπρεπε να αναλάβουν για τη μείωση του εργατικού δυναμικού, δεδομένου ότι η εν λόγω μείωση, εν πάση περιπτώσει, προερχόταν από το ίδιο το σύστημα της μεταβίβασης λόγω εκκαθάρισης. Ως εκ τούτου, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι, στην προκειμένη περίπτωση, όπως δήλωσαν οι γαλλικές αρχές, με τις ενισχύσεις για τα κοινωνικά προγράμματα επιδιώχθηκε εκ των πραγμάτων να μειωθούν οι δυσμενείς συνέπειες της ανεργίας για τους υπεράριθμους εργαζόμενους, χωρίς να έχουν καμία θετική συνέπεια για τις νέες εταιρείες.
Όσον αφορά τις προκαταβολές, δύο στοιχεία ενίσχυσης φαίνεται ότι υπάρχουν στη χορήγησή τους. Αφενός, το γεγονός ακριβώς του δανεισμού άτοκων χρηματικών ποσών, που απαλλάσσει τις νέες εταιρείες από τις συνήθεις δαπάνες που συνδέονται με τη χρηματοδότηση των σχεδίων ανάκαμψής τους. Επιπλέον, ένα δεύτερο στοιχείο υπάρχει στους όρους που έχει θέσει το κράτος για την επιστροφή των προκαταβολών, με μεγάλες περιόδους χάρητος για το αρχικό κεφάλαιο του δανείου, και μία υπό όρους ρύθμιση ανάλογα με τις μελλοντικές ροές των εσόδων, που θα μπορούσε ενδεχομένως να καταλήξει σε μη επιστροφή των προκαταβολών, ώστε να μετατραπούν τελικά σε καθαρές επιδοτήσεις. Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος εναρμονίζονται με αυτούς που κατά κανόνα ισχύουν για τις πιστωτικές πράξεις υπό κανονικές συνθήκες αγοράς. Αντίθετα, έχουν τεθεί σκοπίμως από τις γαλλικές αρχές για να διευκολύνουν την ανάκαμψη των εταιρειών.
Συμπερασματικά, οι κρατικές ενισχύσεις που συνεπάγεται η χορήγηση του ποσού των 42 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων σαν προκαταβολή υπό όρους διαφορετικούς από αυτούς που ισχύουν στην αγορά μπορεί να θεωρηθούν ότι έχουν διευκολύνει την ανάκαμψη του MEL υπό μορφή των νέων νομικών προσώπων που δημιουργήθηκαν από τη πώληση των στοιχείων του ενεργητικού του.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι ενισχύσεις τις οποίες συνεπάγονται οι προκαταβολές είναι παράνομες σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο από το χρόνο της χορήγησής τους, επειδή οι γαλλικές αρχές δεν τις κοινοποίησαν στην Επιτροπή εκ των προτέρων σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφος 3 στης συνθήκης ΕΟΚ.
Από την απόψη αυτή, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι - λόγω του αναγκαστικού χαρακτήρα των διαδικαστικών κανόνων που περιλαμβάνονται στο άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ οι οποίοι είναι επίσης σημαντικοί από άποψη δημόσιας τάξης, και το άμεσο αποτέλεσμα των οποίων έχει αναγνωριστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατά την εκδίκαση της υπόθεσης 77/92 στις 19 Ιουνίου 1973 - η νομιμότητα των εν λόγω ενισχύσεων δεν μπορεί να αποκατασταθεί a posteriori.
Ο παράνομος χαρακτήρας όλων των ενισχύσεων που αναφέρονται εδώ προκύπτει από τη μη τήρηση των διαδικαστικών κανόνων που πορβλέπονται στο άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ. Επίσης, σε περιπτώσεις ενισχύσεων ασυμβίβαστων με την κοινή αγορά, η Επιτροπή - κάνοντας χρήση μιας δυνατότητας που της παρέχεται από το Δικαστήριο στην απόφασή του της 12ης Ιουλίου 1973 στην υπόθεση 70/72, και η οποία επιβεβαιώθηκε στην απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987 στην υπόθεση 310/85 - μπορεί να ζητήσει από τα κράτη μέλη να απαιτήσουν επιστροφή των ενισχύσεων που χορήγηθηκαν παράνομα.
IV
Οι ενισχύσεις αυτές έχουν στρεβλώσει με τη σειρά τους τον ανταγωνισμό μεταξύ των κοινοτικών παραγωγών- στις περιπτώσεις που η οικονομική ενίσχυση από το κράτος ενισχύει τη θέση ορισμένων επιχειρήσεων που ανταγωνίζονται μαζί τους στην Κοινότητα, πρέπει να θεωρηθεί ότι επηρεάζει αυτές τις άλλες επιχειρήσεις. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η βιομηχανία εργαλειομηχανών στην Κοινότητα έχει υποστεί από τα μέσα τις δεκαετίας του 70 μια τεράστια μείωση του μεγέθους της, κυρίως σαν συνέπεια δύο παραγόντων: αφενός, η παγκόσμια οικονομική ύφεση η οποία οδήγησε σε σημαντική μείωση των παραγγελιών και, αφετέρου, ο αυξανόμενος ανταγωνισμός από τις τρίτες χώρες. Και τα δύο αυτά γεγονότα έχουν εντείνει σε μεγάλο βαθμό τον ανταγωνισμό μεταξύ των κοινοτικών παραγωγών. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε ενίσχυση χορηγείται σε ένα συγκεκριμένο παραγωγό, απαλλάσσοντάς τον από τα έξοδα τα οποία κατά κανόνα θα πρέπει να φέρει για λογαριασμό του, ενισχύει τη θέση του έναντι των άλλων μη ενισχυόμενων ανταγωνιστών και, ως εκ τούτου, αλλοιώνει τεχνητά την αντίστοιχη ανταγωνιστική τους θέση. Σ' αυτό το σημείο, οι θυγατρικές του MEL έχουν κατά παράδοση δράση σε ξένες αγορές ανταγωνιζόμενες με άλλους κοινοτικούς παραγωγούς. Το 1986, ο MEL εξήγαγε το 62 % της παραγωγής του. Από τις εξαγωγές αυτές το 17 % είχε προορισμό άλλα κράτη μέλη. Αφετέρου, οι εργαλειομηχανές αποτελούν εμπορεύματα με σημαντικές ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Σύμφωνα με τις στατιστικές NIMEXE, οι ενδοκοινοτικές εξαγωγές εργαλειομηχανών ανερχόταν το 1988 στο ποσό των 2 268 εκατομμυρίων Ecu, στο οποίο η Γαλλία συμμετείχε κατά 6,5 %. Οι εισαγωγές στην Κοινότητα από τρίτες χώρες ανερχόταν, κατά το ίδιο έτος, σε 4 932 εκατομμύρια Ecu.
V
Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ προβλέπει ότι οι ενισχύσεις που ανταποκρίνονται στα κριτήρια που προβλέπονται σ' αυτό είναι καταρχήν ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά. Παρ' όλα αυτά, η συνθήκη προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις σ' αυτό το γενικό κανόνα.
Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 δεν εφαρμόζονται στην περίπτωση αυτή λόγω του χαρακτήρα της ενίσχυσης, η οποία δεν αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο αυτό.
Το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης απαριθμεί τις ενισχύσεις οι οποίες μπορεί να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Το κατά πόσο συμβιβάζεται με τη συνθήκη μια ενίσχυση πρέπει να καθοριστεί στα πλαίσια της Κοινότητας σαν σύνολο και όχι στα πλαίσια ενός μεμονωμένου κράτους μέλους. Προκειμένου να διασφαλιστεί η σωστή λειτουργεία της κοινής αγοράς και έχοντας υπόψη την αρχή που διατυπώνεται στο άρθρο 3 στοιχείο στ), οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3, πρέπει να ερμηνευθούν συσταλτικά κατά την εξέταση ενός σχεδίου ενίσχυσης ή κατά τη χορήγηση μιας μεμονωμένης ενίσχυσης. Ιδιαίτερα, μπορεί να γίνει επίκληση των εξαιρέσεων αυτών μόνον όταν η Επιτροπή έχει πειστεί ότι χωρίς την ενίσχυση οι δυνάμεις της αγοράς μόνες τους θα ήσαν ανεπαρκείς να οδηγήσουν τους ενισχυόμενους προς σχήματα συμπεριφοράς τα οποία θα εξυπηρετούσαν κάποιον από τους στόχους των εν λόγω εξαιρέσεων.
Σχετικά με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) για ενισχύσεις οι οποίες προωθούν ή διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών, καμία από τις περιοχές όπου βρίσκονται οι εγκαταστάσεις του MEL - Carpenac, Albert, Saint-Etienne - δεν αποτελεί περιοχή με βιοτικό επίπεδο ασυνήθιστα χαμηλό ή με σοβαρή υποαπασχόληση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α), όπως έχει διαπιστώσει η Επιτροπή (1). Εξάλλου, οι προκαταβολές δεν χορηγήθηκαν με τα αντίστοιχα καθεστώτα περιφερειακών ενισχύσεων στη βάση αποφάσεων ad hoc της κυβέρνησης. Επίσης, η ενίσχυση που συνεπάγονται οι εν λόγω παρεμβάσεις δεν έχει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά της ενίσχυσης η οποία διευκολύνει την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών περιοχών κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), δεδομένου ότι η χορηγηθείσα βοήθεια δεν είχε εξαρτηθεί από επενδύσεις ή δημιουργία θέσεων εργασίας, όπως εξηγείται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του 1979, σχετικά με τις αρχές συντονισμού των συστημάτων περιφερειακών ενισχύσεων (2).
Όσον αφορά τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β), τα εν λόγω μέτρα ενισχύσεων δεν είχαν στόχο ούτε τα χαρακτηριστικά ενός σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή σχεδίου για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας του ενδιαφερομένου κράτους μέλους. Επίσης, οι γαλλικές αρχές δεν είχαν επικαλεστεί την εξαίρεση αυτή.
Το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) επίσης προβλέπει μια εξαίρεση για ενισχύσεις που διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων δραστηριοτήτων, εφόσον η εν λόγω ενίσχυση δεν αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Σχετικά μ' αυτό, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, θα πρέπει να αποδεικνύεται σαφώς, σε κάθε περίπτωση, η αναγκαιότητα της ενίσχυσης, δηλαδή ότι χωρίς την ενίσχυση ο στόχος που αναφέρεται στην εν λόγω εξαίρεση δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί. Στην προκειμένη κρατική παρέμβαση, οι ενισχύσεις οι οποίες συνεπάγονται τη χορήγηση προκαταβολών υπό όρους διαφορετικούς από αυτούς που ισχύουν στην αγορά δεν φαίνονται ουσιώδεις ακόμη και όσον αφορά τους βασικούς στόχους που επεδίωκαν οι γαλλικές αρχές: να εξασφαλιστεί τόσο η συνέχιση της λειτουργίας των εγκαταστάσεων που πωλήθηκαν όσο και η διατήρηση των αντίστοιχων θέσεων εργασίας. Σύμφωνα με τις οικονομικές προβλέψεις που έδωσαν οι γαλλικές αρχές, κατά τα πρώτα τρία χρόνια της λειτουργίας τους, οι νέες εταιρείες θα σημειώσουν ροές κερδών προφορολόγησης, το πραγματικό ύψος των οποίων θα ανέρχεται σε 42 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα και 2 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα περίπου, για την BMO και την BSA, αντίστοιχα.
Κατά το τέλος αυτής της τριετούς περιόδου, τα κέρδη προφορολόγησης θα αντιστοιχούν στο 4,3 % και 6,8 % των αντίστοιχων συνολικών εσόδων τους. Με βάση αυτές τις οικονομικές προβλέψεις, οι εν λόγω εταιρείες φαίνονται ικανές να αναλάβουν το κόστος των προκαταβολών που χορηγούνται με τους συνήθεις πιστωτικούς όρους που ισχύουν στην αγορά. Ως εκ τούτου, ακόμη και από την άποψη των στόχων που επιδιώκουν οι γαλλικές αρχές, οι εν λόγω ενισχύσεις αποτελούν ένα τελείως τεχνητό και αδικαιολόγητο πλεονέκτημα. Σε κοινοτικό επίπεδο, εξάλλου, οι ενισχύσεις αυτές δεν δικαιολογούνται, λαμβάνοντας υπόψη τις τελείως αποδιοργανωτικές συνέπειες που έχει για τον ανταγωνισμό ένα τέτοιο τεχνητό πλεονέκτημα, δεδομένου ότι επικρατεί ισχυρός ανταγωνισμός μεταξύ των παραγωγών.
Θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι, συνεπεία των σημαντικών ενισχύσεων που έλαβε η MFL, για τον εκσυγχρονισμό του βιομηχανικού εξοπλισμού της και την αναδιάρθρωσή της με βάση το πρόγραμμα στον τομέα των εργαλειομηχανών, οι εταιρείες που θα προκύψουν από τις μεταβιβάσεις δεν θα απαιτήσουν σημαντικές μελλοντικές επενδύσεις ώστε να εδραιώνουν την ανταγωνιστική τους θέση, αλλά μάλλον έναν εξορθολογισμό και μια βελτίωση της διαχειριστικής τους πολιτικής, όπως αναφέρεται στα σχέδια ανάκαμψης που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή.
Θα πρέπει επίσης να υπενθυμίσουμε, στο σημείο αυτό, ότι οι ίδιες εταιρείες έχουν επωφεληθεί από διάφορα άλλα περιστασιακά πλεονεκτήματα. Αφενός, τα σημαντικά κέρδη κεφαλαίου που θα προκύψουν από τη μεταβίβαση του ενεργητικού σε μία κατά βάση συμβολική τιμή κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης του MFL. Τα κέρδη κεφαλαίου που προκύπτουν από τη δημιουργία της Brisard-Outil έχουν υπολογιστεί από την ίδια την εταιρεία σε 90 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα- δεν έχουν δοθεί εκτιμήσεις για την Bertiez SA- οι νέες αυτές εταιρείες έχουν αρχίσει να λειτουργούν με ένα περισσότερο προσαρμοσμένο στα μέτρα τους εργατικό δυναμικό. Η μείωση αυτή πραγματοποιήθηκε χωρίς δαπάνες που βαρύνουν τις εταιρείες, δεδομένου ότι με τις αποφάσεις των Εμποροδικείων σχετικά με τις μεταβιβάσεις του ενεργητικού κατά τις διαδικασίες εκκαθάρισης διεκόπησαν οι έννομες σχέσεις μεταξύ αυτών των εταιρειών και εργαζομένων που θεωρήθηκαν υπεράριθμοι σύμφωνα με τις προσφορές για την εξαγορά τους.
Με βάση όλες τις ανωτέρω εκτιμήσεις, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις που χορήγησε η γαλλική κυβέρνηση για τη συνέχιση των επιχειρήσεων του MFL από τις νέες εταιρείες που προέκυψαν από τη μεταβίβαση των στοιχείων του ενεργητικού της, δεν μπορούν να υπαχθούν στις εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΟΚ.
Ως εκ τούτου, ανακεφαλαιώνοντας, οι εν λόγω ενισχύσεις αποδείχθηκαν παράνομες σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο, επειδή η γαλλική κυβέρνηση δεν τήρησε τις υποχρεώσεις της βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 3. Όπως τονίζεται παραπάνω, η Επιτροπή στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να ζητήσουν επιστροφή των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν παράνομα, από τους λήπτες τους. Εν πάση περιπτώσει, μετά από σχετική εξέταση, οι ενισχύσεις αυτές κρίνονται ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά λόγω του γεγονότος ότι επηρεάζουν τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 και δεν μπορούν να υπαχθούν σε καμία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΟΚ. Κατά συνέπεια, οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να καταργηθούν,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η κρατική ενίσχυση προς τις εταιρείες που προκύπτουν από τη μεταβίβαση των στοιχείων του ενεργητικού του MFL, και συγκεκριμένα την Brisard Machine-Outil (BMO) και Berthiez Productics (BP), υπό μορφή προκαταβολών ύψους 25 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων και 17 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων αντίστοιχα, με πιστωτικούς όρους διαφορετικούς από αυτούς που ισχύουν στην αγορά, χορηγήθηκαν παράνομα κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 93 παράγραφος 3 και, επιπλέον, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 92 της συνθήκης ΕΟΚ.
Άρθρο 2
Κατά συνέπεια, τα στοιχεία ενίσχυσης που περιέχουν οι κρατικές ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 πρέπει να καταργηθούν από την ημερομηνία της χορήγησής τους.
Συνεπώς, όσον αφορά την προκαταβολή 25 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στην Brisard Machine-Outil, ζητείται από τη γαλλική κυβέρνηση, είτε να τη μετατρέψει σε κανονική πίστωση με τους όρους επιτοκίων και επιστροφής που επικρατούν στην αγορά με ισχύ από την ημερομηνία της χορήγησής της, ή να αποσύρει εξ ολοκλήρου την προκαταβολή ή να λάβει οποιαδήποτε άλλα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλιστεί η πλήρης κατάργηση των στοιχείων της ενίσχυσης.
Αντίθετα, η κατάργηση των στοιχείων ενίσχυσης που εμπεριέχονται στην προκαταβολή 17 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που χορηγήθηκε στην Berthiez Productics δεν είναι δυνατή λόγω του ότι ο αρχικός λήπτης επτώχευσε και ο τελικός οφελούμενος Berthiez SA δεν ανέλαβε τις υποχρεώσεις της BP.
Άρθρο 3
Οι γαλλικές αρχές ενημερώνουν την Επιτροπή, μέσα σε δύο μήνες από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης για τα μέτρα που έλαβαν για να συμμορφωθούν προς αυτή. Εάν η εκτέλεση της απόφασης αρχίσει αργότερα από την εκπνοή της εν λόγω προθεσμίας, θα εφαρμοστούν οι εθνικές διατάξεις σχετικά με τους τόκους υπερημερίας που καταβάλλονται προς το κράτος από την ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία. Βρυξέλλες, 20 Δεκεμβρίου 1989.