РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 22 юни 2006 година
относно ad hoc финансирането на обществените радио- и телевизионни разпространители в Нидерландия C 2/2004 (ex NN 170/2003)
(нотифицирано под номер C(2006) 2084)
(единствено текстът на нидерландски език е автентичен)
(Текст от значение за ЕИП)
(2008/136/ЕО)
КОМИСИЯТА НА ЕВРОПЕЙСКИТЕ ОБЩНОСТИ,
като взе предвид Договора за създаване на Европейската общност, и по-специално член 88, параграф 2, алинея първа от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като призова заинтересованите страни да представят своите коментари съгласно посочените по-горе разпоредби (1),
като взе предвид техните коментари,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА И ПРЕДИСТОРИЯ
1. ПРОЦЕДУРА
(1)
През 2002 г. (2) и 2003 г. (3) Комисията получи множество жалби, в които се твърди, че установената обществена система за финансиране на обществените радио- и телевизионни разпространители в Нидерландия представлява незаконосъобразна и несъвместима държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО.
(2)
По време на предварителното разследване на жалбите Комисията получи допълнителна информация от ищците (4), както и от нидерландските власти (5).
(3)
В следствие на предварителната оценка на предполагаемите мерки на държавна помощ Комисията информира Нидерландия с писмо от 3 февруари 2004 г., че е решила да започне процедурата, описана в член 88, параграф 2 от Договора за ЕО по отношение на някои мерки, които могат да бъдат квалифицирани като помощ.
(4)
Решението на Комисията да започне процедура бе публикувано в Официалния вестник на Европейския съюз (6). Комисията покани заинтересованите страни да представят своите коментари относно помощта.
(5)
Нидерландия отговори на решението за откриване на процедура с писмо от 30 април 2004 г. Освен това Комисията получи коментари от 11 заинтересовани страни (7). С писмо от 29 април Комисията препрати коментарите на Нидерландия. Отговорът на нидерландските власти бе получен с писмо от 13 август 2004 г.
(6)
Комисията отправи допълнителни въпроси към нидерландските власти с писма от 4 януари 2005 г. и 25 май 2005 г., на които нидерландските власти отговориха с писма от 27 януари 2005 г. и 25 юли 2005 г. Допълнителна информация бе получена от един от ищците (De Telegraaf) на 25 юли 2005 г. и от нидерландските власти - на 2 септември. Комисията се обърна към нидерландските власти за по-нататъшни разяснения с писма по електронна поща на 22 ноември 2005 г., на които властите отговориха на 25 ноември 2005 г. Комисията реши, след среща с властите, че са необходими по-нататъшни разяснения. С тази цел на 22 декември 2005 г. до нидерландските власти бе изпратено искане за информация, на което нидерландските власти, след като получиха отсрочка, отговориха на 3 февруари 2006 г. Във връзка с този отговор между нидерландските власти и Комисията бяха разменени писма по електронната поща през февруари 2006 г. и април 2006 г.
(7)
На 24 септември 2004 г. се състоя среща между нидерландските власти и Комисията. На 24 октомври 2004 г. се състоя среща с De Telegraaf. На 5 януари 2005 г. се състоя среща с Broadcast Partners. На 27 юли 2005 г. се проведе среща между RTL и Комисията, а на 23 септември 2005 г. - между VESTRA и Комисията. Комисията проведе още една среща с нидерландските власти на 1 и на 14 февруари 2006 г.
(8)
В допълнение към тази процедура за „нова помощ“ финансирането на обществените радио- и телевизионни оператори посредством годишни държавни плащания и Фонда за насърчаване (Stifo, Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties) (8) се оценява в отделна процедура за „съществуваща помощ“ (вж. държавна помощ № E-5/2005). В това решение Комисията има предвид мерките, които са предмет на „процедурата за съществуваща помощ“, само доколкото е необходимо да представи обща картина на финансирането на общественото радио- и телевизионно разпространение. Това решение обаче не засяга въпроса за съвместимостта с правилата за държавна помощ при редовните годишни плащания и за плащанията от Фонда за насърчаване.
(9)
Това Решение ще бъде също така ограничено до оценка на финансирането на същинските дейности на обществените радио- и телевизионни оператори (така наречените главни задачи). Следователно няма да се разглеждат странични дейности като новите медийни услуги, предлагането на SMS и i-mode. По подобен начин настоящото решение не засяга инвестициите, направени от NOS в мрежата на оператора Nozema, които според оплакванията вероятно не са направени на пазарни принципи. Тези въпроси ще бъдат разгледани отделно.
(10)
В заключение, решението да се открие официална процедура по разследване обхвана процедурата от 1992 г. Въпреки това изглежда, че първите ad hoc плащания са били направени едва през 1994 г. Нещо повече, цифрите до 2005 г. вече са на разположение и могат да се вземат под внимание. Периодът, обхванат от решението следователно започва от 1994 г. - когато са били направени първите ad hoc плащания - до 2005 г., за която има окончателни цифрови данни. Трябва да се отбележи, че нидерландските власти поканиха Комисията да вземе предвид и 2006 г. Цифрите за 2006 г. обаче са само временни и не могат да бъдат взети под внимание.
2. ПОДРОБНО ОПИСАНИЕ НА СИСТЕМАТА ЗА ОБЩЕСТВЕНО РАДИО- И ТЕЛЕВИЗИОННО РАЗПРОСТРАНЕНИЕ
(11)
Раздел 2.1 от тази глава представя участниците в сектора на (общественото) радио- и телевизионното разпространение. В раздел 2.2 следва описание на различните елементи на системата за финансиране в областта на радиото и телевизията в Нидерландия по принцип. Във връзка с това са описани правните разпоредби, които възлагат на радио- и телевизионните организации мисията да предоставят обществени услуги, подробно са изяснени различните механизми на финансиране (годишни плащания и ad hoc плащания) и накрая са обяснени резервите, които обществените оператори за радио- и телевизионно разпространение са изградили и използват за изпълнение на мисията си за осигуряване на обществени услуги. Търговските дейности на нидерландските обществени радио- и телевизионни оператори се обсъждат в раздел 2.5. Раздел 2.6 обяснява придобиването на футболните права от NOS, а раздел 2.7 се занимава с връзката между радио- и телевизионните разпространители и кабелните оператори. И накрая, в раздел 2.8 се описва кои мерки са предмет на настоящата процедура.
2.1. Участници в сектора на (общественото) радио- и телевизионно разпространение
(12)
Системата за обществено радио- и телевизионно разпространение се състои от различни организации, включително осем частни асоциации (частни радио- и телевизионни разпространители с членове, на които е възложена мисия за извършване на обществени услуги) и десет частни фондации (частни радио- и телевизионни разпространители без членове, на които е възложена мисия за извършване на обществени услуги) (9).
(13)
Освен радио- и телевизионните организации, упоменати в алинея 12, системата за обществено радио- и телевизионно разпространение включва още един участник - NOS - който изпълнява двойна роля. Първата роля е на организация за обществено разпространение, отговорна за телевизионните и радиопрограми (под името NOS RTV). Втората роля е на координатор на цялата система за обществено радио- и телевизионно разпространение и се изпълнява от управителния съвет на NOS (така наречения „Publieke Omroep“ или обществен разпространител, наричан по-нататък PO). PO, чиито функции и задачи са определени в Закона за медиите, насърчава сътрудничеството между обществените радио- и телевизионни разпространители, координира трите публични телевизионни канала и се отчита два пъти в годината за дейностите си, като обществена радио- и телевизионна организация пред Медийния орган.
(14)
NOS получава финансиране от медийния бюджет както за задачите, изпълнявани като PO, така и за тези, изпълнявани като NOS RTV.
(15)
Обществените телевизионни програми се разпространяват от обществените разпространители към три обществени канала (10).
(16)
Нидерландската организация за производство на програми за разпространение (Nederlands Omroepbedrijf, наричана по-нататък NOB) също е част от системата за обществено радио- и телевизионно разпространение. NOB извършва записването, подготовката за излъчване и действителното излъчване на звук, движеща се картина и данни по всички възможни канали за разпространение. NOB предоставя тези услуги на частни и обществени радио- и телевизионни разпространители. Услугите, осигурявани на обществените радио- и телевизионни разпространители се разглеждат като обществени услуги от нидерландското правителство и се финансират от публични фондове (11).
(17)
Отделна фондация (Stichting Ether Reclame, наричана по-нататък „STER“) носи изключителната отговорност за продажбата на рекламно пространство и радио- и телевизионното излъчване на реклами по обществените канали. STER носи отговорност за радио- и телевизионното време, което й е отпуснато. Приходите, генерирани от STER се прехвърлят директно на държавата.
(18)
Освен националните обществени радио- и телевизионни разпространители, има множество търговски радио- и телевизионни разпространители, опериращи на национално ниво. Примери за такива търговски радио- и телевизионни разпространители са RTL(RTL 4, 5 и 7, всички от групата на CLT-UFA), NET5 и Veronica (от групата на SBS Broadcasting group) и Talpa (Talpa Media Holding). Те генерират приходите си основно чрез телевизионна реклама.
2.2. Правна уредба на общественото радио- и телевизионно разпространение
(19)
В момента сектора на радио- и телевизионното разпространение се регулира от Закона за медиите от 21 април 1987 г. (Stb. 1987, 249) и Наредбата за медиите. Обществените радио- и телевизионни организации по закон имат право да извършват четири категории дейности, които са дефинирани в настоящия Закон за медиите като „основни задачи“, „странични задачи“, „странични дейности“ и „дейности за асоциациите“. Обществените радио- и телевизионни разпространители могат да получават държавно финансиране за „основните задачи“ и за „страничните задачи“.
2.2.1. Правни дефиниции
(20)
Член 13, буква в), параграф 1 от Закона за медиите описва „основната задача“ на общественото радио- и телевизионно разпространение, която е:
a)
„да осигурява плуралистично и висококачествено предлагане на програми за общо радио- и телевизионно разпространение в областта на информацията, културата, образованието и развлеченията на национално, регионално и местно ниво и излъчването им или предлагането им за излъчване по открити канали;
б)
да изпълнява всички дейности, свързани с предлагането на програми и необходимото в това отношение излъчване ;
в)
да разпространява радио- и телевизионни програми предназначени за страни и области извън Нидерландия и за нидерландски граждани, пребиваващи в чужбина.“
(21)
В член 13, буква в, параграф 2 от Медийния закон са изложени общите изисквания към програмите, които обществените радио- и телевизионни разпространители излъчват. Програмите трябва „балансирано да представят обществото, ,интересите и гледните точки за него, културата и философията сред населението; и
а)
програмите трябва да са достъпни за цялото население в съответните области;
б)
те дават своя принос за плурализма и културното разнообразие в Нидерландия (...)“.
(22)
В допълнение, общото програмно време, което се разпределя по различни категории като култура, образование и развлечения, се регулира посредством предварително определени проценти (12).
(23)
Член 16 от Медийния закон предвижда някои задачи да се изпълняват от NOS RTV и определя подробно тези задачи. Обхванато е осигуряването на спортни предавания, включително, но без да се ограничава до, състезания и мачове за купи и международни състезания. Процентът от общото радио- и телевизионно време за разпространение, който трябва да бъде предназначен за такива спортни събития не е предварително определен по закон. На практика NOS RTV се стреми да отдели 9-11 % от общото радио- и телевизионно време за предаване на спортни програми (13).
(24)
Асоциациите на радио- и телевизионните разпространители имат право на радио- и телевизионно време за осигуряване на национални телевизионни програми и имат правото, съгласно член 31, параграф 4 от Медийния закон, да получават държавно финансиране за осигуряване на тези програми.
(25)
В съответствие с член 13, буква в), параграф 3 от Медийния закон, който бе въведен през 2000 г., обществената система за радио- и телевизионно разпространение „може да изпълнява своята задача, както е упоменато в първа алинея, и като осигурява средства за доставка и разпределение на програмни материали, различни от тези, включени в параграф 1, точка a)“. С други думи, обществените радио- и телевизионни организации могат да разпространяват общественото съдържание, упоменато в параграф 20, като основна задача на други медийни платформи като Интернет.
(26)
Тези така наречени „странични задачи“ трябва да се подчиняват на редица условия. Според Член 55 от Медийния закон например те трябва да не работят с цел извличане на печалби за трети страни. Поддържането на Интернет страница или тематичен канал са примери за такива странични задачи.
(27)
Трябва да се спомене също, че осъществяването както на „основните“, така и на „страничните“ задачи генерират приходи за обществените радио- и телевизионни разпространители, които следва да се използват за обществени цели (14).
(28)
Нидерландските обществени радио- и телевизионни разпространители могат да извършват също така дейности, които са определени като странични дейности и дейности за асоциациите. Страничните дейности (15) трябва да се подчиняват на редица законови условия. Примери за такива странични дейности са продажбата на програмни схеми, спонсориране, продажба на програмни права и свързани с програмите материали, отдаване под наем на офис пространство и организиране на шоу на открито.
(29)
Други дейности са „дейности за асоциациите“, които са дейности, изпълнявани от асоциациите за радио- и телевизионно разпространение за членовете им. Те включват издаване на списания и организиране и продажба на пътнически услуги.
2.2.2. Проверки и надзор
(30)
Един независим Медиен орган (Commissariaat voor de Media) носи отговорност за гарантиране на съответствието с програмните и финансови изисквания на Медийния закон и въвеждащото законодателство (член 9 от Закона за медиите).
(31)
Медийният орган има правно задължение, описано в член 134 от Медийния закон, да гарантира изпълнението на задълженията на обществените радио- и телевизионни разпространители, включително установената квота за различните типове програми. Медийният орган може да налага глоби, ако тези задължения не се спазват. Той също така проверява дали радио- и телевизионните разпространители се съобразяват с правните ограничения за спонсорство и реклама.
(32)
На базата на предадените счетоводни отчети органът проверява всяка година дали годишните отчети на организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение отговарят на изискванията на Медийния закон, Наредбата за медиите и Наръчника за финансова отчетност. Ако отговарят, Медийният орган одобрява бюджетните суми за осигуряване на редовна програма (членове 100 и 101 от Медийния закон).
2.3. Източници на финансиране на организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение
(33)
Основен източник на финансиране на радио- и телевизионните разпространители са годишните суми, получавани от държавата. За да се смекчат бюджетните отклонения, на радио- и телевизионните организации е позволено да държат известни резерви. В допълнение, от 1994 г. радио- и телевизионните разпространители получават ad hoc плащания.
(34)
Тъй като оценката на съвместимостта на ad hoc финансирането не може да бъде извършена без да се отчетат другите източници за обществено финансиране, следващото описание обхваща както годишните плащания, така и ad hoc плащанията, дори ако годишните плащания и плащанията от фонда Stifo не са предмет на това решение (виж параграф 8).
2.3.1. Годишни плащания
(35)
Нидерландските радио- и телевизионни разпространители получават годишни финансови вноски от държавния бюджет за медиите. За периода 1994-2005 г. тези плащания възлизат приблизително на 7,1 милиарда еуро. Приблизително 819,6 милиона еуро от тази сума са прехвърлени на PO за неговата управляваща и координираща роля; останалите 6,3 милиарда еуро са платени на индивидуални радио- и телевизионни разпространители. Медийният бюджет се финансира от няколко източника: държавната вноска за радио- и телевизионно разпространение (събирана от данъкоплатците), рекламни приходи от STER и приходи от лихви от Общия фонд за радио- и телевизионно разпространение (Algemene Omroepreserve, наричан по- нататък AOR) (16). Размерът на медийния бюджет поставя таван на сумата за годишно финансиране, която може да се предоставя на обществените радио- и телевизионни разпространители и другите медийни организации.
2.3.2. Stifo
(36)
В допълнение към годишните плащания, радио- и телевизионните разпространители получават плащания от Stifo (Фонд за насърчаване на културните предавания). Средствата, отпускани от Stifo се квалифицират като мярка за държавна помощ, която обаче бе одобрена от Комисията (NN 32/91). По този начин помощта от Stifo следва да се разглежда като съществуваща държавна помощ. Плащанията от Stifo към отделните радио- и телевизионни разпространители (PO не е получил никакви суми от Stifo) за разглеждания период възлизат на 155 милиона еуро.
2.3.3. Ad hoc плащания
(37)
Освен посочените в алинеи 34 и 35 плащания - които се разглеждат като редовните източници на финансиране на обществените радио- и телевизионни разпространители, последните получават различни плащания на аd hoc база. Тези плащания са извършвани директно на радио- и телевизионните разпространители или посредством специални фондове и резерви.
2.3.3.1. Плащания от допълващи фондове
(38)
Допълващите фондове са средства от медийния бюджет за опредени цели. За периода 1996-1998 г. сумата прехвърлена от допълващите фондове към NOS RTV е [...] (17) милиона еуро. Допълващите фондове бяха въведени през 1996 г., за да съфинансират повишените цени за програмни права. Условията, при които тези средства могат да се разпределят, бяха приети с взаимно споразумение между държавата и радио- и телевизионните разпространители. Ако обществените радио- и телевизионни организации не се в състояние да финансират от редовния си бюджет закупуването на права, чиито цени са прекомерно високи, държавата ще даде своя принос, т.е. ще съфинансира придобиването на тези права като осигури допълваща сума.
2.3.3.2. Плащания от Резервния фонд за радио- и телевизионно разпространение (FOR)
(39)
През 1998 г. на министъра на образованието, културата и науката бе предоставена възможност, в съответствие с член 106, буква a) от Закона за медиите, да преведе сума на ad hoc база от AOR, който се управлява от Медийния орган, към фонд, предназначен да финансира конкретни инициативи на РО и на организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение. Фондът, който се нарича FOR, бе учреден през 1999 г. и се контролира от РО.
(40)
По принцип, ако AOR надхвърли сумата от 90,8 милиона еуро, има възможност за прехвърляне на средства към FOR. Това обаче не става автоматично. Всяка година министърът на образованието, културата и науката решава дали е възможен трансфер на средства и ако е така, каква сума може да се прехвърли. Когато бъде одобрен такъв трансфер, правилата се описват в протокол. Такива протоколи са били съставени през 1999 г. и 2001 г. На основание на член 99, параграф 2, буква г) от Закона за медиите бюджетът трябва да съдържа и описание как Управителният съвет предлага да се изразходват парите. На базата на това предложение Министърът може да предостави на PO фондове от FOR, които могат да се използват за целите, посочени от Министъра при предоставяне на парите (18). Въпреки че FOR е фонд, предназначен за инициативи на РО, той не представлява резерв, който е част от активите на РО.
(41)
Финансовите средства, натрупани във FOR дават възможност на РО да даде качествен тласък, да подобри програмирането и инвестира в обществените радио- и телевизия. По-специално целта на FOR е да:
-
компенсира намалелите приходи от реклама на STER;
-
да засили разнообразието и качеството на програмите, когато за това се необходими допълнителни начални разходи; и
-
да финансира инвестиции, които подкрепят нидерландското обществено радио- и телевизионно разпространение като цяло.
(42)
До 2005 г. системата за обществено радио- и телевизионно разпространение получи 191,2 милиона еуро от FOR, 157,4 милиона еуро от които бяха прехвърлени на отделни обществени радио- и телевизионни оператори, а 33,8 милиона еуро - на РО.
2.3.3.3. Плащания от Фонда за копродукции (CoBo)
(43)
Фондът за копродукции (Coproductiefonds Binnenlandse Omroep: наричан по-нататък Фонд CoBo) бе създаден, за да финансира копродукции между нидерландските обществени радио- и телевизионни организации и други продуценти на програми. Неговите средства идват от приходи, генерирани от плащания за авторски права от белгийски и германски кабелни оператори за разпространение на трите нидерландски канала в Белгия и Германия. Фондът бе учреден от обществените радио- и телевизионни организации и се управлява чрез фондация. Управителният съвет на Фонда се състои от управители на обществените радио- и телевизионни разпространители.
(44)
През 1994 г. нидерландските власти решиха да направят плащане към два под-фонда, управлявани от Фонда CoBo, „Филмовия фонд“, който финансира копродукции на художествени и документални филми, и проекта„Телефилм“, който има за цел да стимулира производството телевизионни филми с високо качество.
(45)
Отделните обществени радио- и телевизионни организации са получили обществени средства в размер на 31,7 милиона еуро от Фонда CoBo за периода 1994-2005 г. РО не е получил никакви плащания от Фонда CoBo.
2.4. Резервите, държани от отделните обществени радио- и телевизионни разпространители
(46)
Всяка обществена радио- или телевизионна организация поддържа известни резерви, които нормално са програмни резерви или резерви към асоциация или фондация, в зависимост от това дали организацията за обществено радио- и телевизионно разпространение е фондация, или асоциация.
2.4.1. Програмни резерви
(47)
Отделните обществени радио- и телевизионни разпространители могат да увеличават резервите си, когато общите приходи надхвърлят общите разходи. Тези програмни резерви могат да се използват за покриване на програмни разходи в бъдещи години.
(48)
Съгласно нидерландските власти стойността на програмите, които са били произведени, но все още не са излъчени, се прибавя към програмните резерви (19). По този начин програмните резерви отразяват също стойността на вече произведените програми. През 2005 г. общите програмни резерви, държани от отделните обществени радио- и телевизионни организации възлизат на 78,6 милиона еуро.
(49)
През 2005 г. РО също така реши, че част от програмните резерви трябва да бъдат прехвърлени на самото РО, но на обществените радио- и телевизионни разпространители бе позволено да поддържат резерви до 5-10 % от годишния им бюджет. Обществените радио- и телевизионни разпространители преведоха 42,457 милиона еуро на РО .
2.4.2. Резерви на асоциациите
(50)
Асоциациите за обществено радио- и телевизионно разпространение са създадени като частни юридически лица. През годините те са изградили свои собствени резерви от вноски и дарения, получени от техните членове. Резервите на асоциациите следователно произлизат от частни средства. През 1993 г. нидерландското правителство реши да „замрази“ резервите на асоциациите. От този момент, по принцип (20), печалбите, получени от дейности за асоциации и други необществени дейности се наложи да се използват за обществени дейности и без възможност повече да бъдат прехвърляни към резервите на асоциациите. През 2005 г. общите резерви за асоциации на обществените радио- и телевизионни организации в Нидерландия възлизаха приблизително на 131,1 милиона еуро.
2.4.3. Резерви на фондация NOS RTV и на по-малки обществени радио- и телевизионни разпространители
(51)
NOS RTV, NPS и други по-малки обществени радио- и телевизионни разпространители без членове (член 39f от Закона за медиите) държат „резерви за фондации“ („stichtingsreserve“). Общото ниво на резервите на фондации през 2005 г. бе 42,2 милиона еуро (21).
2.5. Реклама по обществените канали
(52)
Както бе обяснено в параграф 17, STER отговаря за продажбата на рекламно време по обществените канали.
(53)
Другите основни компании, които продават рекламно време по телевизиите и действат на нидерландския пазар, са IP и SBS. IP продава рекламно време от името на търговските радио- и телевизионни разпространители RTL4, RTL5 и Yorin. SBS продава рекламно време за своите търговски радио- и телевизионни компании SBS6, Net 5 и Veronica. В допълнение към IP и SBS има няколко други търговски радио- и телевизионни компании, които също продават рекламно време (22).Цените, на които продава STER, са калкулирани на базата на прогнози от рекламни агенции, на цени на конкуренти и на исторически цени.
(54)
Таблица 1 по-долу показва развитието на зрителския дял на обществените радио- и телевизионни разпространители, в който STER управлява дейността по продажбата на реклами. Делът на зрителската аудитория над 13-годишна възраст през последните години е намаляла от 38,8 през 1997 г. на 35,4 % през 2005 г. За категорията 20-49 г. делът на аудиторията е дори по-нисък - 27,2 %.
Таблица 1
Дял от аудиторията на възраст над 13 г. и 20-49 г. (18.00 ч. - 24.00 ч.), 1997-2005 г.
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
13+
38,8
39,9
37,8
39,8
38,8
37,9
36,8
38,9
35,4
20-49
34,6
35,8
31,6
33,3
33,0
32,5
30,1
31,8
27,2
Източник
:
Писмо от 24.2.2006 г. от нидерландските власти.
(55)
От 1994 г. брутния приход (на базата на цени по ценоразпис) и нетния приход (като се вземат предвид дадените отстъпки), генериран от търговските радио- и телевизионни компании на рекламния пазар превишават приходите, генерирани от обществените радио- и телевизионни организации.
Таблица 2
Брутни приходи от телевизионна реклама в периода 1994 - 2005 г. (в милиони еуро)
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
327
298
225
234
257
290
348
343
383
489
581
471
Търговски разпространители
360
438
532
629
715
887
1 028
1 084
1 310
1 623
2 034
2 327
Общо:
687
736
757
863
972
1 177
1 376
1 426
1 693
2 112
2 615
2 798
Източник
:
Писмо от 24.2.2006 г. от нидерландските власти.
Таблица 3
Нетни приходи от телевизионна реклама в периода 1994 - 2005 г. (в милиони еуро)
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
223
202
153
150
176
187
218
197
197
197
197
169
Търговски разпространители
239
281
324
378
405
448
508
484
520
537
549
599
Общо:
462
483
477
528
581
635
726
683
717
733
746
768
Източник
:
Писмо от 24.2.2006 г. от нидерландските власти.
(56)
Както може да се заключи от Таблици 1, 2 и 3, има разлика между брутните приходи от телевизионна реклама и нетните приходи с отстъпки. Според нидерландските власти не само публикуваните тарифи на обществените радио- и телевизионни организации са по-високи, но и отстъпките, които предоставят са по-ниски в сравнение с търговските радио- и телевизионни разпространители (23).
2.6. Придобиване на футболни права от NOS RTV
(57)
В разследвания период NOS RTV получи права за излъчване на няколко важни футболни събития (24). Търговският разпространител Canal+ (pay-TV - платена телевизия) получи правата за предаване на живо на мачовете от нидерландската първа лига. Правата за Шампионската лига също бяха частично дадени като под-лиценз на Canal+ от NOS RTV. Търговският разпространител SBS получи правата за излъчване на две национални футболни купи. Той получи и правата за мачовете от нидерландската първа дивизия и квалификационните мачове на нидерландския отбор за Европейския шампионат през 2004 г. Правата за излъчване на различни чужди футболни състезания се държат от CLT-UFA, най-голямата група за разпространение в Европа (компания-майка на RTL например).
2.7. Отношения между радио- и телевизионни разпространители и кабелни оператори
(58)
Традиционното кабелно предаване се разглежда като отделна публикация за целите на авторското право по нидерландското законодателство. По принцип се изисква разрешение от всички носители на авторски права, а носителят на авторското право може да предяви претенция за плащане на публикацията от кабелния оператор. От 1985 г. има споразумение между VECAI (представител на кабелните оператори) и NOS RTV (представител на обществените радио- и телевизионни разпространители), според което кабелните оператори са освободени от плащане на авторско право на обществените радио- и телевизионни организации (носителите на авторско право), когато техните програми се излъчват по кабел (25). Това споразумение бе направено по искане на нидерландското правителство, въз основа на факта, че гражданите вече са платили своя принос към общественото радио- и телевизионно разпространение. Бе взето под внимание, че би било нежелателно плащането на авторски права от кабелните оператори, което може да доведе до по-високи абонаментни такси. Търговските радио- и телевизионни разпространители също не изискват плащане на авторски права от кабелните оператори. Това обаче не е свързано със споменатото по-горе споразумение с обществените радио- и телевизионни организации .
(59)
Трябва да се отбележи, че кабелните оператори са задължени по закон да препредават всички обществени радио- и телевизионни програми („must carry“ obligation) и нямат право да искат заплащане на разходи за предаване от разпространителите.
2.8. Мерките, които са обект на това Решение
(60)
Както е посочено в решението за откриване на официална процедура на разследване (26), обект на настоящото Решение са следните мерки:
(1)
Плащанията на обществените радио- и телевизионни организации, посочени в член 106a и 170c от Закона за медиите, които са категоризирани от Комисията като ad hoc плащания. Това са:
(a)
плащания на обществените радио- и телевизионни разпространители, направени или от допълващите фондове, или от AOR, посредством FOR. За периода 1994-2005 г. тези плащания възлизат на [...] милиона еуро. Тази сума може да бъде разделена на плащания, направени от допълващите фондове ([...] милиона еуро) и плащания, направени от AOR към FOR и след това от FOR към обществените радио- и телевизионни организации (191,2 милиона еуро).
(b)
плащания от Фонда за копродукции (CoBo). Фондът CoBo се състои от два специфични под-фонда, Филмовият фонд и Проектът за телевизионни филми. В периода 1994-2005 г. държавата е отпуснала 31,7 милиона еуро на обществените радио- и телевизионни организации посредством Фонда за копродукции
(2)
Осигурен достъп до кабелната телевизия, известно като задължение за препредаване („must carry“ obligation), посочено в член 82и от Закона за медиите.
(3)
Безплатно предоставяне на технически съоръжения от NOB, гарантирано от членове 89 и 90 от Закона за медиите.
II. ОСНОВАНИЯ ЗА ЗАПОЧВАНЕ НА ПРОЦЕДУРА И АРГУМЕНТИ НА СТРАНИТЕ
3. РЕЗЮМЕ НА ОСНОВАНИЯТА ЗА ЗАПОЧВАНЕ НА ПРОЦЕДУРА
(61)
След първоначалното разследване Комисията стигна до заключение, че някои мерки, с възможното изключване на задължението за препредаване, представляват държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО. Комисията също така изрази съмнения относно съвместимостта на такава държавна помощ по член 86, параграф 2 от Договора за ЕО.
(62)
По отношение пропорционалността на финансирането Комисията изрази съмнения дали разходите и приходите са били разпределени в съответствие с ясно определени принципи за счетоводна отчетност на разходите. Комисията изрази съмнения дали приходите от не-публични услуги са били взети под внимание в пълна степен, когато са правени изчисления за нуждите от държавно финансиране, което води до риск от финансиране, надхвърлящо нетните разходи за обществената услуга.
(63)
Освен това Комисията счете, че нивото на средства за FOR и програмните резерви е показател за структурно свръх-компенсиране. Комисията отбеляза, че от общата сума на ad hoc плащания, не са били използвани 110 милиона еуро (на базата на цифри от 2001 г.).
(64)
Нещо повече, Комисията изрази своето намерение да разследва дали конкуренцията на търговските пазари не е била изкривена незаконосъобразно. Комисията изтъкна, че такова изкривяване на конкуренцията би могло да се случи на пазарите за реклама, интелектуална собственост при кабелно излъчване и права за излъчване на футболни срещи.
(65)
И накрая, NOB няма право да иска заплащане от обществените радио- и телевизионни организации за услугите, които предоставя, след като получава плащания за тази задача директно от държавата. Комисията отбеляза, че безплатното предоставяне на технически съоръжения може да представлява помощ за обществените радио- и телевизионни организации.
4. КОМЕНТАРИ ОТ ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(66)
Във връзка с настоящото решение, следните коментари бяха представени .
(67)
Нидерландските обществени радио- и телевизионни организации заявиха, че въпросните мерки трябва да се разглеждат като съществуваща помощ, тъй като те съставляват част от общата система за финансиране на общественото разпространение. Освен това те отбелязаха, че Комисията трябва да оценява финансирането на общественото радио- и телевизионно разпространяване само в светлината на Протокола относно системата на обществено радио- и телевизионно разпространение в държавите-членки, приложен към Договора за ЕО (наричан по-нататък „Протокол от Амстердам“), а не следва да прилага критериите на решението Алтмарк (27) или член 87, параграф 1 или член 86, параграф 2 от Договора за ЕО.
(68)
CLT-UFA отбелязаха, че счетоводните отчети на системата за радио- и телевизионно разпространение могат да се проверят и одобрят от независим одитор едва от 2002 г.
(69)
Обществените радио- и телевизионни организации отбелязаха, че няма свръх-компенсация от 110 милиона еуро, както се посочва от Комисията. Първо, обществените радио- и телевизионни организации и правителството работят с различни счетоводни системи. Правителството работи със счетоводство на принципа на отразяване на паричните средства при получаването им, а обществените радио- и телевизионни организации работят на принципа на разходи и приходи, които се отразяват в отчетите към момента на договарянето. Това е причина за възникване на несъответствия. Освен това, приходите от FOR, според обществените радио- и телевизионни организации, са набелязани за конкретни бъдещи цели. Нещо повече, те отбелязаха, че излишното финансиране не може да води до изкривявания в други пазари, тъй като това финансиране може да се използва само за дейности в обществена полза.
(70)
ACT заяви, че STER се държи по антиконкурентен начин като подбива цените на рекламния пазар. Той твърди, че след като общото рекламно време на обществените оператори в годината е по-ограничено от това на частните разпространители, STER трябва да начислява по-високи цени от частните оператори.
(71)
SBS Broadcasting потвърди, че цените на нидерландския рекламен телевизионен пазар са насочени към GRP категория 20-49 г. Тъй като обществените радио- и телевизионни организации обаче привличат повече зрители от търговските разпространители извън тази зрителска група, рекламодателите биха плащали премия за GRP категория 20-49 г. Следователно сравнение на GRP категория 20-49 г. не би изразило икономическата реалност за продукта. Нещо повече, SBS отбеляза, че за GRP категория 13+ обществените оператори определят по-ниски цени от търговските оператори. За да подкрепи коментарите си, SBS представи прегледи на средните брутни цени за GRP категория 13+ за различните канали по време на праймтайма за периода 1995-2004 г. и по месеци през 2003 г. и 2004 г., които показват, че тези на обществените разпространители са по-ниски от цените на повечето търговски оператори.
(72)
Според CLT-UFA организацията NOS RTV е платила прекомерни цени за футболни права. Цените са били далеч над пазарните. CLT-UFA представи изчислителни модели (28), за да покаже как калкулират цените за футболни права и заключи, на тази база, че офертата, направена от NOS RTV за правата върху мачовете от Шампионската лига през 2002 г. е била значително по-висока от тази, направена от CLT-UFA. ACT и CLT-UFA отчетоха, освен това, че Комисията не би трябвало да стига до извода, че има недостатъчни доказателства за надплащане на футболни права на базата на пример, при който частен оператор вероятно е предложил по-висока оферта.
(73)
Асоциацията на кабелните оператори, VECAI, повдига два въпроса. Първо, тя счита, че кабелните оператори, които са обект на задължението за препредаване („must carry“ obligation), трябва да имат възможност да искат плащане от съответните разпространители. Поради задължението за препредаване, обществените радио- и телевизионни организации не са платили такса за предаване на сигнала по кабелните мрежи.
(74)
На второ място, VECAI приведе довода, че кабелните оператори в действителност плащат такса на организациите, които управляват правата от името на NOS RTV, но NOS RTV и нидерландското правителство разглеждат това като такса за управление. Според VECAI това е замаскирана такса за права на интелектуална собственост.
5. КОМЕНТАРИ ОТ НИДЕРЛАНДСКИТЕ ВЛАСТИ (29)
(75)
Нидерландските власти заявяват, че предположението на Комисията, че съответните мерки не са част от нормално годишно финансиране на обществените радио- и телевизионни организации като част от държавното финансиране са погрешни. Финансирането, което е предмет на разследването произтича от нормалния механизъм на финансиране и е бил неделима част от бюджетното планиране, което е довело до плащанията на организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение. Според властите FOR, допълващите фондове, Фондът CoBo и плащанията на NOB са част от механизма за нормално годишно финансиране.
(76)
Нидерландските власти накрая припомнят на Комисията, че преценката трябва да вземе предвид специфичния контекст, в който работят обществените радио- и телевизионни организации. Властите молят Комисията да вземе предвид Протокола от Амстердам. Ако е необходимо, предметът на настоящата процедура би трябвало да се квалифицира като съвместима помощ по смисъла на член 86, параграф 2 от Договора за ЕО, в контекста на принципите, заложени в Протокола от Амстердам.
(77)
Сумата, условно посочена от Комисията като възможна свръх-компенсация е погрешна. Това заключение следва от източниците на средства, които грешно са квалифицирани като резерви. Тъй като използването на тези средства е предварително определено и е предмет на контрол, не може да става въпрос за свръх-компенсация. Нещо повече, властите привеждат като аргумент, че ако въпросните мерки се смятат за държавна помощ, помощта трябва да се разглежда като съществуваща държавна помощ по смисъла на член 88, параграф 1 от Договора за ЕО.
(78)
Нидерландските власти изтъкват, че отчетите на отделните асоциации за обществено радио- и телевизионно разпространение винаги са били обект на одобрение от независим одитор.
(79)
Нидерландските власти смятат, че предаванията на популярни и по-малко популярни спортове попадат под дефиницията на основната задача на обществените радио- и телевизионни организации. Нидерландските власти смятат, че когато определят своята оферта за права на предаване, обществените оператори не плащат повече отколкото е необходимо за придобиване на важни права във връзка с обществената ми мисия и общото програмиране.
(80)
Властите повтарят, че обществената мисия на NOB е част от обществената система за радио- и телевизионно разпространение. Фактът, че NOB не иска от обществените оператори заплащане за услугата, която предоставя, не означава, че на обществените радио- и телевизионни организации е отпусната помощ.
(81)
Нидерландските власти заявяват, че при положение че частните оператори също не изискват плащане на авторски права от кабелните оператори, може да се каже, че NOS RTV действа като нормален пазарен оператор при обстоятелствата на този конкретен пазар.
III. ОЦЕНКА НА МЕРКИТЕ СПОРЕД ПРАВИЛАТА ЗА ДЪРЖАВНА ПОМОЩ
6. НАЛИЧИЕ НА ПОМОЩ ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 87, ПАРАГРАФ 1 ОТ ДОГОВОРА ЗА ЕО
(82)
Член 87, параграф 1 от Договора определя следните условия за наличие на държавна помощ. Първо, трябва да има намеса от страна на държавата или да става за сметка на държавни ресурси. Второ, това трябва да дава преимущество на получателя. Трето, трябва да променя или да заплашва с промяна конкуренцията. Четвърто, намесата трябва да засяга търговията между държавите-членки.
6.1. Наличие на държавни ресурси
6.1.1. Аd hoc плащания
(83)
Плащанията на организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение, за които става въпрос в член 106, точка a) и 170, точка в) от Закона за медиите, които са категоризирани от Комисията като ad hoc плащания, могат да се разделят на плащания от допълващи фондове, плащания от FOR и плащания от Фонда CoBo.
(84)
В случая с допълващите фондове, първо парите се заделят в рамките на AOR - който е фонд, чиито ресурси се притежават от държавата и се управляват от Медийния орган - с цел допълване на определени видове разходи, по-високи от предвидените, направени от обществените радио- и телевизионни организации. На един втори етап държавните ресурси, представени от допълващите фондове на AOR, са прехвърлени на NOS RTV.
(85)
Плащанията, извършени от фонд FOR се разглеждат като държавни ресурси. Въпреки че FOR е фонд, администриран и управляван от РО, парите идват от AOR, който е част от медийния бюджет.
(86)
По-важното е , както е описано в раздел 2.3.3.2, че РО разпределя парите на базата на споразумения, направени предварително, за използване на парите от FOR. Въпреки че именно РО предлага как да се използват парите, министърът на образованието, науката и културата „приема предложението“ и утвърждава за какви цели може да се използват парите. РО може само да вземе решението да изразходва парите, след като веднъж министърът е утвърдил критериите за разпределението им. РО следва да вземе предвид правилата, установени от министъра. Следователно може да се смята, че прехвърлянето на държавни ресурси се осъществява, когато се направят плащанията от FOR към индивидуалните оператори. Това е прехвърляне на държавни ресурси, което освен това може да бъде приписано на държавата (30).
(87)
По време на периода на разследване обществените радио- и телевизионни организации са получили сума от 191,2 милиона еуро от FOR и [...] милиона еуро от допълващите фондове.
(88)
Плащанията, извършени от Фонд CoBo се разглеждат като държавни ресурси. Както е описано в параграф 43 парите във Фонд CoBo идват от директни вноски от медийния бюджет и от приходи, генерирани от плащания за авторски права, платени от белгийски и германски кабелни оператори за разпространение на трите нидерландски канала в Белгия и Германия. Комисията възприема възгледа, че не само директните вноски от медийния бюджет, но и плащанията за авторско право могат да се разглеждат като държавни ресурси. Всъщност плащанията за авторски права би трябвало да бъдат използвани за финансиране на разходите за обществени услуги на операторите. В резултат от заделянето им във Фонд CoBo се е увеличила пропорционално потребността от обществено финансиране. Плащанията за авторски права са следователно еквивалентни на ресурси, от които се е отказала държавата.
(89)
Освен това, въпреки че Фондът за копродукции CoBo е притежаван и управляван от фондация (чийто управителен съвет се ръководи от организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение), средствата от Фонда за копродукции CoBo се предоставят на обществените радио- и телевизионни организации само при условия, определени от държавата.
(90)
Обществените радио- и телевизионни организации са получили 31,7 милиона еуро от Фонда за копродукции CoBo през периода на разследване. Това е прехвърляне на държавни ресурси към индивидуални обществени радио- и телевизионни организации .
6.1.2. Свободен достъп до кабел
(91)
Задължението за препредаване („must carry“ obligation), наложено на кабелните оператори не е свързано с превеждане на държавни ресурси, нито отказаните приходи на кабелни оператори може да се разглеждат като прехвърляне на държавни ресурси (31). Комисията няма информация, която да показва друго. В съответствие с това предварителният възглед, че мярката не представлява държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО, може да бъде потвърден.
6.1.3. Безплатни технически съоръжения от NOB
(92)
Обществената компания NOB получава плащания от държавата за услугите, които е задължена да предоставя на обществените радио- и телевизионни организации. Тези плащания са свързани с директни преводи на държавни ресурси. В крайна сметка те облагодетелстват обществените оператори, които получават безплатни услуги (32). В действителност самите нидерландски власти заявяват, че NOB действа просто като „носител“ за прехвърляне на държавно финансиране на обществените радио- и телевизионни организации , които ползват услугите на NOB.
6.2. Икономическо преимущество
(93)
Ad hoc финансирането (плащания на FOR и посредством допълващите фондове), прехвърлянията на Фонда за копродукции CoBo и предоставянето на безплатни технически съоръжения дават икономическо преимущество на нидерландските организации за обществено радио- и телевизионно разпространение, в смисъл че тези мерки ги освобождават от оперативни разходи, които при други обстоятелства трябва да поемат.
6.2.1. Приложимост на решението по делото Алтмарк
(94)
Нидерландското правителство и обществените радио- и телевизионни организации твърдят, че мерките, които се разследват, компенсират обществените оператори за нетните разходи по изпълнение на тяхната обществена мисия. Това би означавало, че мерките следователно не биха предоставяли преимущество на обществените радио- и телевизионни организации и не биха представлявали помощ, в съответствие с решението по делото Алтмарк (33).
(95)
Държавни мерки, компенсиращи нетните допълнителни разходи за услуги от общ икономически интерес, не се квалифицират като държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО, ако компенсацията се определя по такъв начин, че предприятието не може да получи реално преимущество. В решението по делото Алтмарк Европейският съд описа условията, които трябва да удовлетворява една компенсация, за да не бъде класифицирана като държавна помощ. Това са следните условия:
-
първо, предприятието получател трябва действително да има задължения за извършване на обществени услуги и тези задължения трябва да бъдат ясно дефинирани;
-
второ, параметрите на базата, на която се изчислява компенсацията, трябва да бъдат установени предварително по обективен и прозрачен начин;
-
трето, компенсацията не може да надвишава това, което е необходимо за покриване изцяло или частично на разходите, възникнали при изпълнение на задълженията, свързани с предоставяне на обществената услуга, като се отчитат съответните приходи и разумна печалба;
-
четвърто, когато предприятието, което трябва да изпълнява задължения, свързани с предоставянето на обществена услуга, в специфичния случай не е избрано в съответствие с процедура за обществена поръчка, нивото на необходимата компенсация трябва да се определя на базата на анализ на разходите, които би направило едно типично, добре управлявано и адекватно снабдено със средства за производство предприятие, така че да е в състояние да отговори на необходимите изисквания на обществената услуга, при изпълнение на тези задължения, като се отчитат съответните приходи и разумна печалба за изпълнение на задълженията.
(96)
Комисията смята, че в настоящия случай не са изпълнени последните три условия, определени в параграф 95. Първо, прехвърлянето на средства от FOR, допълващите фондове и финансовата вноска от Фонда за копродукции CoBo към обществените радио- и телевизионни организации не се основава на предварително установени обективни и прозрачни параметри.
(97)
Освен това, нито ad hoc финансовите мерки, нито плащанията от Фонда за копродукции CoBo отчитат всички съответни приходи на обществените оператори. Нито пък включват необходимите предпазни мерки, за да се изключи свръх-компенсиране. Наистина, както ще бъде оценено с повече подробности по-долу, в резултат на финансирането ad hoc всъщност се получи значително свръх-компенсиране.
(98)
И накрая, нидерландските обществени радио- и телевизионни организации не са били избрани за доставчици на услуги от общ икономически интерес на базата на търг, нито е провеждан анализ, който да гарантира, че нивото на компенсация е било определено на базата на анализ на разходите, които би направило при изпълнение на тези задължения едно типично, добре управлявано и адекватно снабдено със средства за производство предприятие, така че да е в състояние да отговори на необходимите изисквания на обществената услуга. Същото се отнася и до финансирането на техническите съоръжения, предоставени на обществените радио- и телевизионни организации от NOB.
(99)
Следователно Комисията счита, че в този случай не са изпълнени всички условия, определени в решението по делото Алтмарк.
6.3. Изкривяване на конкуренцията
(100)
Преимуществото, предоставено от ad hoc финансирането, прехвърлянето на средства във Фонда за копродукции CoBo и осигуряването на безплатни технически съоръжения на нидерландските организации за обществено радио- и телевизионно разпространение не са поставени на разположение на друго предприятие в подобна ситуация. При условие че конкуренцията се изкривява винаги, когато държавна помощ подсили конкурентната позиция на облагодетелстваното предприятие по отношение на неговите конкуренти, преимуществото дава възможност да се изкриви конкуренцията между обществените радио- и телевизионни организации и останалите предприятия (34).
6.4. Ефект върху търговията между държавите-членки
(101)
Когато държавна помощ засили позицията на едно предприятие в сравнение с други предприятия, конкуриращи се във вътрешнообщностната търговия, на последното трябва да се гледа, като на засегнато от тази помощ (35), дори ако облагодетелстваното предприятие не се включи в износ (36). По подобен начин, когато една държава-членка отпусне помощ на предприятия, работещи в секторите на услугите и разпределението, предприятията получатели може да не извършват сами своя бизнес извън държавите-членки, така че помощта да има ефект върху търговията в Общността (37).
(102)
В съответствие с този съдебен случай през 2001 г. съобщение на Комисията относно приложението на правилата за обществено радио- и телевизионно разпространение (наричано по-долу „Съобщението за радио- и телевизионно разпространение“) (38) разяснява, че:
„Ето защо може да се приеме, че държавното финансиране на обществените радио- и телевизионни организации по принцип засяга търговията между държавите-членки. Това е ясна позиция що се отнася до придобиването и продажбата на програмни права, което често се случва на международно ниво. Рекламата също, в случая на обществени радио и телевизия, които имат възможност да продават рекламно пространство, има трансграничен ефект, особено за хомогенни в езиково отношение области отвъд националните граници. Освен това, структурата на собственост на частните радиостанции и телевизии може да обхваща повече от една държава-членка“ (39).
(103)
В настоящия случай самите нидерландски обществени оператори са активни на международния пазар. Посредством членството им в Европейския съюз за радио- и телевизия те могат да обменят телевизионни програми и да участват в системата Евровизия. Освен това техните програми се излъчват в Белгия и Германия. Нещо повече, нидерландските са в пряка конкуренция с частните организации, които действат на международния пазар за радио- и телевизионно разпространение и имат международна структура на собствеността.
(104)
На тази основа Комисията прави извода, че ad hoc финансирането, средствата, осигурени на Фонда за копродукции CoBo и предоставянето на безплатни технически съоръжения са такива, че засягат търговията между държавите-членки по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО.
6.5. Заключение
(105)
Тъй като всички условия, посочени в член 87, параграф 1 от Договора за ЕО са изпълнени, а условията, поставени от Европейския съд в решението по делото Алтмарк, не са изпълнени в тяхната цялост, Комисията прави извода, че ad hoc финансирането (финансиране от FOR и допълващите фондове), средствата отпуснати чрез Фонда за копродукции CoBo и осигуряването на безплатни технически услуги и съоръжения на нидерландските обществени радиостанции и телевизии може да се квалифицира като държавна помощ по смисъла на член 87, параграф 1 от Договора за ЕО. От друга страна, преимуществата, произтичащи от безплатен достъп до кабелната мрежа, не включва прехвърляне на държавни средства и не представлява държавна помощ.
7. КЛАСИФИЦИРАНЕ НА МЕРКИ КАТО „НОВА“ ПОМОЩ
(106)
Съгласно член 1, точка б) от Решение на Съвета (ЕО) № 659/99 от 22 март 1999 г., описващ подробни правила за приложение на член 93 от Договора за ЕО (40), „съществуваща помощ“ означава, inter alia:
„(и)
…, всяка помощ, която е съществувала преди влизането в сила на Договора в съответната държава-членка, т.е., схеми за помощ или индивидуална помощ, които са влезли в действие преди и са все още приложими след влизане в сила на Договора“.
(107)
Както бе заявено преди това, може да се направи разлика между годишните плащания, които не са предмет на това Решение, и плащанията ad hoc.
7.1. Годишни плащания
(108)
Годишните плащания се правят на базата на член 110 от Закона за медиите, който постановява, че „лицата, на които е предоставено време за радио- и телевизионно разпространение, имат право на финансиране от общия бюджет“. Нивото на финансиране и наличността са описани в същия Закон за медиите. Тази система на финансиране съществуваше преди влизането в сила на Договора и се разглежда като съществуваща помощ, както е признато от Комисията в процедура E-5/2005 (41).
7.2. Аd hoc плащания
(109)
Плащанията ad hoc имат редица характеристики, които ги разграничават от редовните годишни плащания и представляват довод против класифицирането им като съществуваща помощ:
-
Правната основа за плащанията е била установена след влизане в сила на Договора. Едва през 1996 г. държавата е въвела възможността, чрез допълващите фондове, да се допълват разходи, направени от обществените радио- и телевизионни организации в случай на прекомерно увеличаване на цени за програмни права. Преди 1996 г. не съществуваше възможността за допълване на плащанията, извършени от обществените радио- и телевизионни организации. По подобен начин, поправката на Закона за медиите, която прави възможно извършването на ad hoc плащания от FOR към индивидуални оператори бе въведена през 1998 г. Що се отнася до приноса на CoBo, едва през 1994 г. държавата реши да участва в този фонд.
-
Действителни плащания бяха извършени едва от 1994 г. По-специално, плащания от Фонда за копродукции CoBo бяха извършени през 1994 г., от допълващия фонд - от 1996 г., а от FOR - от 1999 г.
-
За разлика от редовното годишно финансиране, плащанията ad hoc не могат да бъдат считани за плащания, на които обществените радио- и телевизионни организации имат право. Ето защо, плащането на ad hoc финансирането не е автоматичен процес (42). Тези плащания се извършват при поискване от индивидуалните организации за обществено радио- и телевизионно разпространение и се отпускат след конкретно и индивидуално решение, направено от министъра на културата, на базата на член 106, буква a) от Закона за медиите. В случая с FOR, например, министърът решава, след като вземе предвид нивото на FOR, дали средствата трябва да се прехвърлят от AOR към FOR. След това РО разпределя парите по-нататък на базата на правила, описани в Протоколи.
-
Условията, при които могат да бъдат извършени прехвърлянията на средства, са описани в „Протоколи за прехвърляне“, установени през 1999 и 2002 г. Както е в случая с Фонда за копродукции CoBo, държавата установява известни условия за извършване на плащания от и към фонда, които са едва от 1994 г.
-
И накрая, финансирането се отпуска за специални случаи, както е посочено в раздел 2.3.3. Те включват стимулирането на обществените радио- и телевизионни организации да произвеждат по-добри програми, като поемат колебанията в приходите от реклама, като допълват увеличени цени за спортни права и стимулират копродукциите с белгийски и немски организации за радио- и телевизионно разпространение.
7.3. Безплатни технически съоръжения
(110)
Обществените радио- и телевизионни организации получават безплатно ползване на технически съоръжения от NOB от влизането в сила на Закона за медиите от 1987 г. От тази година NOB започна да предоставя съоръжения на обществените радио- и телевизионни организации, докато първоначално тези съоръжения са били предоставяни от NOS. На NOВ бе възложено задължението да предоставя услуга от общ икономически интерес. Той предоставя съоръженията на индивидуалните обществени радио- и телевизионни организации безплатно и получава плащания директно от държавата. По този начин тази мярка може също да бъде считана като мярка за нова помощ.
7.4. Заключение относно класифицирането като „нова помощ“
(111)
Аd hoc финансирането (плащания от FOR към индивидуални обществени радио- и телевизионни организации и от допълващите фондове), трансферите от Фонда за копродукции CoBo и предоставянето на безплатни технически съоръжения - всичко това би трябвало да се счита по-скоро като нова помощ, отколкото като съществуваща помощ.
8. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА ПО СМИСЪЛА НА ЧЛЕН 86, ПАРАГАРАФ 2 ОТ ДОГОВОРА ЗА ЕО
(112)
На базата на характеристиките на мерките, единствено възможното основание за съвместимост е член 86, параграф 2 от Договора за ЕО, който постановява, че: „предприятия, натоварени с извършване на услуги от общ икономически интерес (…), са предмет на правилата, съдържащи се в Договора, и по-специално на правилата за конкуренцията, доколкото прилагането на тези правила не възпрепятства изпълнението, по закон или в действителност, на специфичните задачи, които са определени за тях. Не трябва да се оказва влияние върху развитието на търговията до такава степен, която би се оказала в разрез с интересите на Общността“.
(113)
Съдът на европейските общности бе последователен като постанови, че член 86, параграф 2 от Договора за ЕО може би дава основания за отклонение от забраната за държавна помощ на предприятия, на които е възложено изпълнението на услуги от общ икономически интерес. Решението на Съда по делото Алтмарк безусловно потвърди, че държавна помощ, която компенсира разходите, направени от едно предприятие, за да предоставя услуги от общ икономически интерес, може да се окаже съвместима с общия пазар, ако отговаря на условията в член 86, параграф 2 от Договора за ЕО (43).
(114)
В съответствие с установената съдебна практика, основана на прецеденти, на Европейския съд (44), член 86, параграф 2 от Договора за ЕО представлява отклонение, което трябва да се интерпретира ограничено. Съдът ясно заяви, че за да може една мярка да бъде приета за такова отклонение, трябва да бъдат изпълнени всички условия, които следват:
-
въпросната услуга трябва да бъде услуга от общ икономически интерес и да бъде ясно определена като такава от държавата-членка;
-
предоставянето на тази услуга трябва да бъде изрично възложено на въпросното предприятие от държавата-членка;
-
приложението на правилата за конкуренция от Договора трябва да възпрепятства изпълнението на специфичните задачи, поставени на предприятието и изключването от тези правила не трябва да оказва влияние върху развитието на търговията до такава степен, която би се оказала в разрез с интересите на Общността.
(115)
Съобщението относно радио- и телевизионното разпространение определя принципите и методите, които Комисията възнамерява да прилага с цел да гарантира спазването на условията, посочени по-горе. Следователно трябва да се проучи дали в настоящия случай:
-
радио- и телевизионната дейност на нидерландските обществени разпространители са ясно и точно определени от нидерландските власти като услуги от общ икономически интерес (определение);
-
на нидерландските обществени радио- и телевизионни организации е официално възложено от нидерландските власти да извършват тази услуга (възлагане);
-
държавното финансиране не надхвърля нетните разходи за тази обществена услуга, като се отчетат също други преки или непреки приходи, получени от обществената услуга (пропорционалност).
8.1. Дефиниция
(116)
В този контекст трябва да се отбележи, че ad hoc финансирането и безплатното предоставяне на технически съоръжения са били предназначени да подкрепят дейности, които са част от общата обществена функция. Необходима е следователно оценка на общото ниво на финансиране на обществените радио- и телевизионни организации, но, с изключение на конкретните мерки, посочени по-горе, това Решение няма намерение да оценява механизма и условията, при които е предоставено държавно финансиране. Настоящото Решение не засяга и организацията на системата за обществено радио- и телевизионно разпространение като цяло.
(117)
Както е посочено в параграф 33 от Съобщението относно радио- и телевизионното разпространение, задача на всяка държава-членка е да определи обществения ангажимент на обществените радио- и телевизионни разпространители. Като се отчете специфичната природа на сектора на радио- и телевизионното разпространение обаче Комисията счита, че „едно „широко“ определение, възлагащо на определен радио- и телевизионен разпространител задачата да осигурява балансирано и разнообразно програмиране в съответствие с неговия ангажимент, е легитимно по смисъла на член 86, параграф 2, с оглед на тълкувателните разпоредби на Протокола. Такова определение трябва да е в съответствие с целта за удовлетворяване на демократичните, социални и културни потребности на дадено общество и гарантиране на плурализма, включително културното и езиково разнообразие“.
(118)
Въпреки широтата на определението, то трябва да бъде достатъчно ясно и точно, за да не оставя съмнение дали дадена дейност, изпълнявана от оператора, на когото е възложена, е предназначена от държавата-членка да бъде включена в обществения ангажимент или не. Както е посочено в параграф 36 на Съобщението за радио- и телевизионно разпространение, ролята на Комисията е ограничена до проверка дали определението за обществена услуга в сектора на радиото и телевизията съдържа явна грешка.
(119)
Основната задача на нидерландските обществени радио- и телевизионни разпространители е да осигуряват висококачествени и разнообразни програми за общо излъчване по обществените канали, в общ интерес, както е посочено в член 13, буква в) от Закона за медиите. В законодателството се съдържат и конкретни програмни изисквания, отнасящи се до категориите съдържание, които трябва да бъдат обхванати и определеното времетраене за всяка категория.
(120)
CLT-UFA посочиха, че обществените радио и телевизия в Нидерландия предават прекалено много спорт като цяло и по-специално прекалено много футбол. Ищците заявиха, че NOS RTV предава основната част от всички спортни събития в Нидерландия. Както бе посочено по-горе, ad hoc финансирането е било предназначено за финансиране на дейности, които са част от обществената функция и по този начин били предназначени и за придобиване на спортни права.
(121)
Комисията е на мнение обаче, че разпространението на спортни програми, в рамките на около 10 % от общото време за излъчване, не представлява явна грешка. Спортът може да бъде част от обществената мисия на радио- и телевизионните разпространители и отделянето на 10 % от времето за спорт не е несъвместимо с обществения ангажимент за предлагане на балансиран и разнообразен програмен микс като обществена услуга.
(122)
Комисията е на мнение, че основната задача, както е определена в член 13 буква в), параграф 1 от Закона за медиите, е по-скоро широко определена, но може да се счита, че удовлетворява - в съответствие с текста на протокола от Амстердам - „демократичните, социални и културни потребности“ на нидерландското общество. По този начин определението в закона е достатъчно ясно и точно по отношение на основната задача и не съдържа никакви явни грешки.
8.2. Възлагане на задължения
(123)
В параграф 40 от Съобщението относно радио- и телевизионното разпространение е посочено, че с цел да се облагодетелства от изключението по смисъла на член 86, параграф 2 от Договора за ЕО, извършването на обществени услуги трябва да се възложи на нидерландските обществени радио- и телевизионни разпространители посредством официален закон. Комисията отбелязва, че Законът за медиите официално възлага на NOS задачата да изпълнява обществената задача, определена в член 13с и подкрепящото законодателство. Правото да излъчват програми по обществените канали е дадено на обществените радио- и телевизионни разпространители от член 31 от Закона за медиите и Комисията счита, че основната задача за разпространение на програми е ясно възложена на обществените радио- и телевизионни разпространители.
8.3. Пропорционалност
(124)
В Глава 6.3 от Съобщението относно радио- и телевизионното разпространение е обяснено, че тестът за пропорционалност, който Комисията трябва да проведе, е двоен (45).
(125)
От една страна, Комисията трябва да изчисли нетните разходи на обществената задача, възложена на нидерландските обществени радио- и телевизионни разпространители и да провери дали тези разходи са свръх-компенсирани или не. Когато се компенсира едно предприятие, държавната помощ не трябва да надхвърля нетните разходи на мисията за извършване на обществена услуга. За да се стигне до нетните разходи, трябва да се вземат предвид и останалите преки и непреки приходи в резултат от изпълнението на обществената мисия. Следователно при оценяване пропорционалността на помощта ще бъде взета под внимание нетната печалба от реализиране на обществените дейности.
(126)
От друга страна, Комисията трябва да разследва всяка информация, с която разполага и която навежда на мисълта, че обществените радио- и телевизионни разпространители нарушават конкуренцията на търговските пазари повече от необходимото за изпълнение на обществената си мисия. Например една организация за обществено радио- и телевизионно разпространение, чиито по-ниски приходи ще бъдат компенсирани от държавната помощ, може да бъде изкушена да намали цените за реклама или други непублични услуги за пазара, така че да намали приходите на конкурентите. При такава практика ще е необходимо допълнително държавно финансиране, за да се компенсират пропуснатите приходи от търговски дейности и следователно ще е показател за наличие на свръх-компенсиране на обществените задължения.
8.3.1. Прозрачност и разпределение на разходите
(127)
На първо място Комисията трябва да определи разходите за услугите от общ икономически интерес. Тъй като нидерландските обществени радио и телевизия извършват също непублични дейности, те са задължени водят отделни сметки за различните изпълнявани дейности от Директива 80/723/ЕИО от 25 юни 1980 г. за прозрачността на финансовите отношения между държавите-членки и обществените предприятия (46), допълнена от Директива 2000/52/EО (47) на Комисията. Разходите и приходите трябва да са правилно обозначени въз основа на ясно установени, обективни счетоводни принципи. Разходи, които се дължат изцяло на обществени дейности, като същевременно облагодетелстват и търговски дейности, не е необходимо да се разпределят между двете и могат изцяло да бъдат разпределени към публичния сектор (48).
(128)
Директивата за прозрачност се прилага в Нидерландия чрез поправката на Закона за конкуренцията („Mededingingswet“) (49). Освен това със специална наредба (50) обществените разпространители се задължават да водят различни сметки за всички странични дейности и дейности за асоциациите. Въз основа на това нидерландските власти представят информация за разходите и приходите на обществените разпространители за периода 1994-2005 г.
(129)
Според Директивата за прозрачност от държавите-членки се изисква да гарантират, не само че се водят отделни сметки за публичните и непублични дейности, но и че всички разходи и приходи са коректно разпределени въз основа на последователно прилагани и обективно оправдани разходни счетоводни принципи и че принципите за разпределение на разходите, според които се водят отделните сметки, са ясно установени.
(130)
Въпреки това Комисията отбелязва, че Наредбата не определя как обществените разпространители да разпределят разходите, които са общи за публичните и непублични дейности. Нещо повече, информацията от нидерландските власти потвърждава, че обществените радио и телевизионни разпространители използват различни методи за разпределение на разходите. Властите привеждат доводи, че на индивидуално ниво разпределението е правилно, но поради различния избор, който индивидуалните разпространители, правят по отношение на разпределението, то може да се различава от един разпространител до друг. Комисията обаче смята факта, че няма съгласуваност между различните разпространители е показател за това, че Наредбата не предписва достатъчно добре как да се извършва разпределението на разходите.
(131)
Ето защо, въз основа на информацията, представена от нидерландските власти, не може да се направи заключение, че разходите са разпределени правилно на базата на приетите методи за разпределение на разходите. Следователно Комисията смята, че при определяне дали държавното финансиране е пропорционално на разходите за обществената услуга, трябва да се вземат предвид всички нетни приходи от търговски дейности на обществените радио- и телевизионни организации, Това е в съответствие и с нидерландската законодателна рамка, която се отнася за системата за обществено радио- и телевизионно разпространение и която задължава разпространителите да използват всичките си доходи в обществена услуга, включително и тези от търговски дейности (51).
8.3.2. Пропорционалност на общественото финансиране
(132)
Според параграф 57 от Съобщението за радио- и телевизионно разпространение, държавната помощ не бива да надхвърля нетните разходи, понесени от разпространителя. По този начин, след като са определени нетните разходи за обществена услуга, трябва да бъде установено дали общата сума на държавно финансиране не надхвърля тази на разходите.
(133)
Ако не е направено цялостно и смислено разпределение на разходите, нетните приходи от всички дейности, които са се възползвали, пряко или непряко, от общественото финансиране, трябва да се отчетат при изчисляване на нетните разходи за обществени услуги (52). Единствено приходите от „обособените“ търговските дейности не трябва да се вземат предвид при установяване на нетните разходи за обществената мисия. Това са дейности, които не са се облагодетелствали пряко или непряко - например, чрез по-евтини входни суровини, - от държавното финансиране, или които са платили цялата стойност на входните суровини, които са общи и в резултат от обществената дейност.
(134)
В нидерландската обществена система за радио- и телевизионно разпространение няма понятие за „обособени“ дейности, нито смислено и цялостно разпределение на ресурсите между различните дейности на разпространителите. Освен това Законът за медиите предвижда всички нетни приходи от основните и странични задачи (53), страничните дейности и дейностите за асоциации (54) да се използват за изпълнение на обществената мисия (55).
(135)
Следователно нетните разходи за обществените дейности се определят като се отчитат приходите от всички дейности на организациите за обществено радио- и телевизионно разпространение. Изчисленията следователно са следните:
-
първо, нетните разходи за обществена услуга се определят като нетните приходи, получени от експлоатацията на обществената услуга (основни и странични задачи) се извадят от общите разходи за осигуряване на обществените услуги (56);
-
второ, всички други нетни търговски приходи следва да се отчитат (странични дейности и дейности за асоциациите);
-
трето, всички форми на обществено финансиране следва да се сумират. Първо, годишното държавно финансиране и плащанията от фонда Stifo се разглеждат като мерки на „съществуваща помощ“. След това ad hoc финансирането (плащания от FOR и допълващите фондове) и плащания от Фонда за копродукции CoBo, които се разглеждат като мерки на „нова помощ“.
(136)
Сумата от всички тези точки определя дали общото държавно финансиране надхвърля или не общите нетни разходи за обществена услуга или, с други думи дали има или няма свръх-компенсиране на задачите за предоставяне на обществена услуга.
(137)
Що се отнася до безплатното предоставяне на технически услуги и съоръжения от NOB, мярката трябва, по принцип, да се вземе под внимание при оценката на свръх-компенсацията. Въпреки това не е необходимо мярката да се включва категорично в изчисленията, тъй като ползите от безплатното техническо обслужване може да се разглеждат като компенсиращи разходи, които в противен случай трябваше да бъдат финансирани. По този начин, задължението да се плащат въпросните разходи би увеличило със същата сума разходите за обществени услуги, възложени на нидерландските обществени радио- и телевизионни организации. Включването на други разходи следователно не би променило крайния нетен резултат (57).
8.4. Решение за започване на процедура и период за разследване
(138)
В решението за започване на процедурата Комисията определи сумата на свръх-компенсиране, по предварителна оценка, на 110 милиона еуро. Изчислението бе базирано на непълна информация за действителната сума на трансферите към резервите и на нивото на резервите, държани в системата за обществено радио- и телевизионно разпространение, като цяло в периода 1992-2002 г. По това време властите не бяха предоставили пълни данни за индивидуалните разпространители.
(139)
След започване на процедурата Комисията получи данните за приходите и разходите на индивидуалните радио- и телевизионни разпространители, които са по-подробни в сравнение с общите данни, представени при откриване на процедурата. Освен това новата информация представя актуални данни до 2005 г. като включва и приблизителна оценка за 2006 г.
(140)
Това Решение засяга ad hoc плащанията, които са били платени към 1994 г. и покрива периода до 2005 г. Що се отнася до крайната дата, нидерландските власти са поканили Комисията да вземе предвид също и цифрите от 2006 г. Въпреки това, Комисията не смята това за подходящо, тъй като цифрите от 2006 г. са само приблизителна оценка на текущата бюджетна година.
8.4.1. Оценка на компенсациите за индивидуалните организации за обществено радио- и телевизионно разпространение
(141)
Става ясно, че 14 от 19-те обществени разпространители са били прекомерно компенсирани за периода 1994-2005 г. Въпросното компенсиране е осигурило печалби от 32 милиона еуро, които са прехвърлени предимно към програмните им резерви.
(142)
Въпреки това, в някои случаи част от свръх-компенсацията беше използвана, за да балансира недостатъчната компенсация за периода преди 1994 г. В началото на 1994 г. някои разпространители са имали негативен резултат от програми (58). На разпространителите е било разрешено само да регистрират негативни програмни резерви, когато разходите за публични услуги надхвърлят различните източници на финансиране на обществените услуги. С други думи, отрицателните програмни резерви могат единствено да бъдат резултат от недостатъчно компенсиране на разходите за обществена услуга.
(143)
От друга страна, всяка възможна загуба от търговски дейности е трябвало да бъде финансирана чрез резервите на асоциациите и не е могла да бъде отразена в програмните резерви.Според нидерландските власти резервите на асоциациите са били изградени с частни фондове.
(144)
Има и случаи, при които недостатъчното компенсиране на разходите за обществени услуги временно е било финансирано с резерви на асоциациите. През 1993 г. резервите на асоциациите са били „замразени“ от нидерландските власти; от този момент нататък вече не е било възможно приходите от обществени услуги и търговски дейности да се прибавят към тези резерви на асоциациите. Въпреки това е било направено едно изключение за възстановяване на плащания, извършени от резерви на асоциациите преди 1994 г. за покриване на нефинансирани разходи за обществени услуги. Според нидерландските власти това е единственото обстоятелно, при което след 1994 г. към тези резерви са били прибавяни парични средства (59).
(145)
Комисията смята, че отрицателните суми, записани в програмните резерви и положителните вариации на резервите на асоциациите след 1994 г. са получени само като резултат от предишни „недостатъчно компенсиране“ на разходи за обществени услуги. Последвалото балансиране на тези суми следователно се разглежда като избираеми разходи за обществената задача. Следователно съответстващите суми не бива да се вземат предвид за установяване на свръх-компенсацията.
(146)
Както е посочено в алинея параграф 141, свръх-компенсацията постъпвала обикновено в програмните резерви. През 2005 г. РО решава за пръв път, въз основа на член 19a, параграф 1з и член 109a от Закона за медиите, че резерви, държани от индивидуалните разпространители и надхвърлящи годишния им бюджет с 5-10 %, трябва да се прехвърлят на РО (60). Това прехвърляне също се разглежда като част от ad hoc мерките и се взема под внимание при определяне на пропорционалността на компенсацията. В резултат на това прехвърляне намаля общата компенсация за индивидуалните обществени радио- и телевизионни разпространители, като същевременно увеличава свръх-компенсирането на РО.
(147)
Като изважда - за всяка година от 1994 до 2005 г. - нетните разходи за обществени услуги от общото финансиране, получено от държавата, по начина описан в раздел 8.3.2, Комисията стига до заключението, че нито един от индивидуалните разпространители не е получил обществено финансиране, превишаващо 10 % от годишния си бюджет. Тъй като разходите за обществено радио- и телевизионно разпространение могат да се променят всяка година, държавата може всъщност да поиска, поради бюджетни причини, да задържи до минимум отклоненията в държавното финансиране и да разреши известен процент от годишното свръх-компенсиране да бъде пренесено за следващата година. Комисията призна този принцип в случая с нидерландската система за обществено радио- и телевизионно разпространение (61).
(148)
В нидерландския случай с държавна помощ Комисията посочи, че тези резерви трябва да бъдат установени с конкретна цел и че те трябва да станат редовни, на фиксирана дата, т.е. да бъдат изваждани от компенсацията за следващата година, ако се установи, че има свръх-компенсация. По този начин, ако свръх-компенсацията не надхвърля 10 % от сумата на годишната компенсация, такава свръх-компенсация е съвместима с Договора за ЕО и може да се пренася за следващия годишен период и да се изважда от сумата на компенсацията, платима по отношение на този период.
(149)
Нидерландските власти решиха, че всяка отделна организация за радио- и телевизионно разпространение може да поддържа само определен резерв от максимум 5-10 % от годишния бюджет (62). С оглед на това ограничение през 2005 г. РО нареди прехвърлянето на 42,457 милиона еуро резерви от индивидуалните обществени радио- и телевизионни организации към РО. Властите също така поеха ангажимент да извършват редовен мониторинг на резервите и да нареждат възстановяване на излишъците над 10 % от годишната компенсация, считано от 2006 (63) г. Следователно комисията смята, че са изпълнени условията за приемане като съвместима дадена сума на свръх-компенсация, при условие че тя не надхвърля повече от 10 % от годишния бюджет на обществените радио- и телевизионни организации (64).
(150)
Тъй като свръх-компенсацията не надхвърля един марж от 10 % от годишния бюджет, това следователно може да се разглежда като изпълнение на мисията за предоставяне на обществени услуги и по този начин помощта се разглежда като съответстваща на член 86, параграф 2 от Договора за ЕО.
8.4.2. Свръх-компенсация на РО.
(151)
РО също получи компенсация за ролята си в управлението и координирането на системата за радио- и телевизионно разпространение. РО изпълнява тази роля като отделна организация, която води, отделно вътрешно счетоводство. Нидерландските власти посочват, че въпреки че NOS RTV и РО са части от едно юридическо лице и представят консолидирани отчети, едната организация по никакъв начин няма достъп до фондовете на другата.
(152)
Въз основа на отделните отчети за РО и в съответствие с описания по-горе счетоводен метод, Комисията стига до заключението, че РО е получил обща свръх-компенсация от 55,908 милиона еуро, без да се включват резервите, които са били прехвърлени през 2005 г. от индивидуални разпространители. Общата сума на прехвърлените резерви възлиза на 42,457 милиона еуро. Когато се отчита това прехвърляне, общата свръх-компенсация на РО възлиза на 98,365 (55,908 + 42,457) милиона еуро.
Таблица 4:
Преглед на годишното финансиране на РО (1994-2005) - суми в милиони еуро (65)
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
Общо:
Разходи за обществена дейност
53,1
60,5
61,8
64,6
69,3
77,3
89,0
94,7
100,4
91,2
91,9
95,2
948,9
Приходи от обществена дейност
0
0
0
0,7
3,3
3,5
2,5
2,6
3,4
0,2
0
0
16,2
Нетни разходи за обществена дейност
53,1
60,5
61,8
63,9
66,0
73,8
86,4
92,0
97,0
90,9
91,9
95,2
932,7
Нетен резултат от търговски дейности
5,7
5,9
6,5
7,3
10,7
16,0
13,7
12,0
10,8
13,1
22,3
9,7
133,7
Потребност от обществено финансиране
47,5
54,6
55,3
56,5
55,4
57,8
72,7
80,0
86,2
77,8
69,6
85,5
799,0
Годишни плащания
49,4
55,6
58,3
58,9
62,3
70,7
68,7
74,6
78,6
85,4
78,0
79,3
819,6
Годишни плащания от Stifo
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Общо годишна компенсация
49,4
55,6
58,3
58,9
62,3
70,7
68,7
74,6
78,6
85,4
78,0
79,3
819,6
Резултат преди
ad hoc
плащанията
1,9
1,0
3,0
2,3
6,9
12,8
-4,0
-5,4
-7,6
7,6
8,4
-6,2
20,7
Плащания от FOR
0
0
0
0
0
0
7,1
6,1
5,2
7,0
5,6
2,8
33,9
Плащания от допълващи фондове
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Плащания от Фонд CoBo
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Прехвърляне на излишни резерви
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
42,5
42,5
Общо аd hoc плащания
0
0
0
0
0
0
7,1
6,1
5,2
7,0
5,6
45,3
76,3
Извънредни суми
0
0
0
0
0
0,9
0
0,2
0,2
0
0
0
1,4
Общо годишна свръх- компенсация/недостигаща компенсация
1,9
1,0
3,0
2,3
6,9
13,7
3,1
0,9
-2,1
14,5
14,0
39,1
98,4
(153)
От гледна точка на Комисията свръх-компенсацията от 98,365 милиона еуро не е необходима за функциониране на обществената услуга и не може, следователно, да се ползва от отклонението от член 86, параграф 2 за забрана на държавната помощ. Свръх-компенсацията следователно не се разглежда като съвместима помощ и по принцип следва да бъде възстановена от РО.
(154)
Въпреки това излиза, че свръх-компенсацията надхвърля общата сума на натрупаните плащания ad hoc за РО. РО е получил 33,870 милиона еуро като плащания ad hoc от държавния медиен бюджет, плюс ad hoc прехвърляне на 42,457 милиона еуро от други радио- и телевизионни разпространители. Това прави общо 76,327 милиона еуро получени плащания от ad hoc мерки. В допълнение, по плащанията ad hoc също е начислявана лихва, което трябва да се отчете при определяне на размера на финансовите средства, които не са били получени в контекста на „мерките за съществуваща помощ“ Следователно възстановяването би трябвало да възлиза на 76,327 милиона еуро плюс лихвите, тъй като „остатъкът“ от свръх-компенсацията е била отпусната като съществуваща помощ и не може да се възстановява.
8.5. Антиконкурентно поведение на търговски пазари
(155)
Както е обяснено в Съобщението за радио- и телевизионно разпространение, Комисията е на мнение, че антиконкурентното поведение на обществените разпространители не може да се разглежда като необходимо за изпълнение на обществената им мисия. В решението си да започне официална процедура на разследване Комисията спомена следните възможни нарушения на пазара:
8.5.1. Кабелно излъчване
(156)
Договорът по модел, сключен между разпространителите и кабелните оператори през 1985 г. предвижда, по искане на нидерландското правителство, кабелните оператори да не плащат права на интелектуална собственост за излъчване на програмите на нидерландската обществена телевизия. Справедливо е да се зададе въпроса дали, като се отказва от плащане на правата за интелектуална собственост от кабелните оператори, РО действа като нормален пазарен оператор, при положение че се е отказал от търговски приходи.
(157)
Нидерландските власти привеждат обаче довода, че фактът, че РО не претендира за възнаграждение за правата на интелектуална собственост, не противоречи задължително на пазарното поведение. В крайна сметка търговските радио и телевизии също не изискват такса от кабелните оператори за излъчване на техните програми (66).
(158)
В действителност търговските споразумения между радио- и телевизионните разпространители и кабелните оператори могат да приемат различни форми, особено с оглед на факта, че сделката включва обмяна на услуги за излъчване на налично съдържание, което има стойност и за двете страни. В съответствие с това Комисията установява, че липсват ясни индикации, че РО е действал в противоречие с пазарното поведение, и че като се е отказал от търговски приходи е увеличил потребността си от държавно финансиране.
8.5.2. Рекламен пазар
8.5.2.1. Предполагаемо подбиване на цените на рейтинг точки за възрастова група 20-49 г.
(159)
При откриване на официалната процедура за разследване Комисията не разполагаше с достатъчни доказателства, че STER действително е подбивал цените. Въпреки това трябва да се оцени информацията, която бе представена след откриване на разследването от ищците и нидерландските власти.
(160)
Параграф 58 от Съобщението за радио- и телевизионно разпространение посочва, че обществените радиостанции и телевизии може да се изкушат да намаляват цените за реклама, така че да намалят приходите на конкурентите. Все пак трябва да се има предвид, че обществените радио- и телевизионни организации в Нидерландия не извършват директно рекламни дейности, а рекламните дейности се изпълняват от отделна организация в лицето на STER. В съответствие с мисията си STER трябва да използва времето, отпуснато за реклама по такъв начин, че да осигурява оптимален принос към централното финансиране на обществените радио- и телевизионни организации. Той функционира като посредник, със задачата да извлече максимални печалби от продажбата на рекламното пространство на обществените радио- и телевизионни организации. Както вече бе споменато в параграф 17, STER прехвърля рекламните приходи директно в медийния бюджет.
(161)
За поведение, водещо до подбиване на цените от STER, може да се правят изводи от някои или от всичките следни обстоятелства: тъй като цените на STER са по-ниски от тези на конкурентите, има нарастване на пазарния дял и загуба на приходи за STER.
(162)
Първо, както Комисията също така посочи в решението за откриване на официална процедура за разследване, сравнението между цените на обществените и частните компании за продажба на реклами може да се разглежда като съдържателна мярка за критериите, посочени в параграф 58 от Съобщението за радио- и телевизионно разпространение.
(163)
Най-подходяща за сравнение на цените е целевата група на 20-49-годишните. Както може да се заключи от Таблица , има различни подгрупи, много от които са насочени към зрители в границите 20-49 години.
Таблица 5:
Процент на целевите GRP (рейтинг точки), придобити от STER през 2004 г.
Целева група:
13+
20-34
35-49
50-64
20-49
Пазаруващи 20-49
Пазаруващи 20-49:
Мъже 20-34
Жени 20-34
Придобити
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Източник
:
Писмо от 27.1.2005 г. от нидерландските власти.
(164)
Таблица посочва, че STER предимно продава реклами за зрители. От 1999 г. намалява пазарният дял на STER в рекламите и аудиторията, до която имат достъп обществените радио- и телевизионни организации, за целевата възрастова група 20-49 г. Брутните цени, които рекламодателите са заплащали за целевата група 20-49 г., са следните:
Таблица 6:
Брутни цени за рейтинг точка за целевата група 20-49 г. (18.00 ч. - 24.00 ч.), 1995- 2005 г. в еуро
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
1,470
1,496
1,499
1,315
1,485
1,541
1,562
1,624
1,816
1,932
1,890
Частни разпространители
1,337
1,314
1,366
1,399
1,438
1,637
1,667
1,675
1,753
2,055
2,087
Източник
:
Писмо от 3.2.2006 г. от нидерландските власти.
(165)
Въз основа на представените по-горе данни цените по ценоразпис за целевата група 20-49 г. на STER са само малко по-ниски от цените по ценоразпис на частните радио- и телевизионни организации. Според нидерландските власти радио- и телевизионните организации и на STER отпускат значителни отстъпки. Частните радио- и телевизионни организации сякаш предоставят много по-големи отстъпки, особено от 1998 г. Тези отстъпки са изброени по-долу:
Таблица 7:
Действителни отстъпки, предоставени в периода 1994-2005, в %
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Частни разпространители
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Източник
:
Писмо от 24.2.2006 г. от нидерландските власти.
(166)
Въпреки че STER има по-малко атрактивна аудитория, отколкото частните радио- и телевизионни разпространители - той има по-ниска селективност и поради това има по-малки възможности да предложи много специфична целева група - има и по-малка аудитория и дял в рекламния пазар (виж Таблица 9 по-долу), неговите нетни цени са по-високи от тези, които се заплащат на частните р адио- и телевизионни организации.
Таблица 8:
Нетни цени за рейтинг точка за целевата група 20-49 г. (18.00 ч. - 24.00 ч.), 1995-2005 г. в еуро
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Частни разпространители
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
(167)
От Таблица може, освен това, да се направи извода, че има ясна корелация между намалението в дела на аудиторията и рекламния дял за обществените радио- и телевизионни организации. Няма доказателство, че STER увеличава пазарния си дял чрез потенциален дъмпинг на цените или дори че поддържа пазарния си дял въпреки намалението в аудиторията на своите клиенти радио- и телевизионни организации. Обратно, STER губи дела си в рекламния пазар със същия темп, с който обществените радио- и телевизионни организации губят аудитория.
Таблица 9:
Дялове в аудиторията и рекламния пазар
1998
1999
2000
2001
2002
2003
Аудитория на частните разпространители
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Реклами при частните разпространители
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Аудитория на обществените разпространители
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Реклами при обществените разпространители
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Източник
:
Писмо от 3.2.2006 г. от нидерландските власти.
(168)
И накрая, няма доказателства, че STER губи рекламни приходи с цел да увеличи пазарния си дял.
Схема 1:
Развитие на брутните и нетни приходи
(169)
От Таблица 7 и Схема 1 може да се направи извода, че STER е предложила значителни отстъпки. Въпреки това, от Схема 1 може също да се направи извода, че въпреки тези отстъпки, нетните приходи от продажба на рекламно пространство са останали относително постоянни. Използването на отстъпки не е довело до големи промени в приходите.
(170)
Следователно нито едно от обстоятелствата, които нормално придружават поведение на подбиване на цените - а именно: по-ниски цени, повишаване на пазарния дял и временна загуба на приходи - не изглежда да е настъпило на рекламния пазар в Нидерландия. Отново трябва да се подчертае, че STER е компания, независима от обществените радио- и телевизионни организации и нейните приходи отиват директно в медийния бюджет. В съответствие с това Комисията трябва да стигне до заключението, че няма признаци STER да е подбил цените до такава степен, че да доведе до несъразмерна загуба на приходи, която да е повишила потребността от допълнително държавно финансиране на системата за обществено радио- и телевизионно разпространение.
8.5.2.2. Стандарт за сравнение на цените за реклама
(171)
SBS Broadcasting BV приведе довода, че „само ценовото сравнение между цените за рейтинг точка в групата 20-49 г., плащани на STER или на IP и/или на SBS не могат да бъдат изключителен критерий, за да се установи дали STER подбива или не цените“.
(172)
SBS твърди също така, че на първо място рекламодателите са склонни да плащат допълнителна премия за рейтинг точките в групата 20-49 г., предложени от STER, защото достига и хора, извън целевата група. Освен това цените на STER за рейтинг точки (GRP) за възрастова група 13+ (категорията на тийнейджърите) за реална доставка са в действителност много по-ниски от цените на частните конкуренти за GRP 13+. Тези въпроси бяха предоставени от Комисията на нидерландските власти (67).
(173)
По отношение на първия въпрос, трябва да е ясно от самото начало, че маркетинговите компании се стремят да достигнат до определена целева група, когато рекламират своите продукти. Аудиториите извън целевата група нямат значение. Един от критериите за закупуване на рекламно време е селективността на целевата аудитория. Ако рекламният разрез не е селективен, т.е. има много от така наречения „отпадък“ (реклами, достигащи до хора извън целевата група), тогава рекламния разрез става по-малко интересен. Поради факта, че рекламното пространство, продавано от STER, има ниска селективност - то привлича широк обхват зрители - в действителност за STER, според нидерландските власти, е трудно да поддържа рекламните си тарифи. Второ, рейтинг точките (GRP) за групата 13+ г. е с по-малко значение, отколкото рейтинг точките за групата 20-49 г. Информацията в Таблица показва относително ниското значение на рейтинг точките за групата 13+ г. и ясно посочва, че рейтинг точките (GRP) за групата 13+ г. не са от решаващо значение, когато се прави сравнение на цените. Както заявиха нидерландските власти, рейтинг точките за групата 20-49 г. е от много по-голямо значение. Фактът, че цената за рейтинг точки за групата 13+ е по-ниска при STER, не означава сама по себе си, че има общо подбиване на цените от обществените радиостанции и телевизии.
8.5.2.3. Заключение относно рекламите
(174)
Следователно, въпреки фактът, че STER предлага значителни отстъпки, общите приходи, идващи от рекламно пространство, не са намалели, а са останали стабилни. След като оцени останалите доводи и отговорите на нидерландските власти, Комисията стига до извода, че понастоящем няма доказателства, че STER не е направил опит да увеличи максимално рекламните си приходи и че неговото поведение би довело до повишена нужда от държавно финансиране.
8.5.3. Футболни права
(175)
Когато започна процедурата, Комисията заяви, че няма ясни признаци, за да се направи заключение, че радио- и телевизионните организации са плащали цена за правата за предаване на футболни състезания, която да е структурно над пазарната стойност. Една от причините бе, че обществените радиостанции и телевизии са предлагали по-високи суми по време на преговорите, отколкото са били склонни да предложат частните разпространители. CLT-UFA се оплака, че нидерландските обществени радио- и телевизионни организации плащат високи цени за футболни права. Комисията посочи, че ще направи оценка на това положение по-нататък.
(176)
Последвалото разследване не представи доказателства, че обществените радио- и телевизионни организации са предложили над цената на частните обществените радио- и телевизионни организации, нито че обществените радио и телевизия са придобили права за футболно събитие до такава степен, че да направят възможно затварянето на пазара за конкурентите. В действителност бяха открити примери за важни футболни права, задържани от частните разпространители в периода, подлежащ на разследване (виж параграф 55).
(177)
Все пак, тъй като в настоящата процедура не бяха идентифицирани практики, противоречащи на конкуренцията, въпросът за това дали системата като такава предлага достатъчна защита срещу възможността за антиконкурентно поведение, ще бъде разгледан в процедура E-5/2005 за съществуваща помощ.
9. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(178)
Поради причините, изложени по-горе, Комисията стига до заключението, че има наличие на свръх-компенсация от 98,365 милиона еуро за NOS за функциите, които изпълнява като РО и че тази сума е била отпусната посредством мерки на държавна помощ, които не могат да се разглеждат като съвместими с общия пазар на базата на член 86, параграф 2 от Договора за ЕО и поради това следва да бъдат възстановени от NOS.
(179)
Въпреки това, тъй като свръх-компенсацията надхвърля общата сума на ad hoc плащанията към NOS за функциите, които изпълнява като РО, която възлиза общо на 76,327 милиона еуро, възстановяването трябва да се ограничи на 76,327 милиона еуро, тъй като „останалата“ свръх компенсация е била отпусната чрез съществуваща помощ и не може да бъде възстановена,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
1. Ad hoc държавната помощ, която Нидерландия отпуска на NOS за функциите, които изпълнява като РО, е несъвместима с общия пазар.
2. Несъвместимата ad hoc държавна помощ следва да бъде възстановена от NOS. Сумата, която трябва да се възстанови, е 76,327 милиона еуро, плюс лихви.
3. Аd hoc държавната помощ, отпусната от Нидерландия на индивидуалните обществени радио- и телевизионни организации, е съвместима с общия пазар, при условие че, ако такава помощ води до свръх-компенсация за обществената мисия, излишъкът следва да се държи в специален резерв за тази цел, чиято сума не надвишава 10 % от годишния бюджет на радио- или телевизионната организация и при условие че спазването на това ограничение редовно се контролира от Нидерландия.
Член 2
1. Нидерландия взима всички необходими мерки, за да си възстанови помощта от РО, за която става въпрос в член 1 и която е била предоставена незаконосъобразно на бенефициерът.
2. Възстановяването влиза в сила без отлагане и в съответствие с процедурите на националното законодателство, при условие че те разрешават незабавното и ефективно прилагане на решението. Помощта, която трябва да се възстанови, следва да включва лихвите от датата, на която е била предоставена на бенефициерите до датата на нейното възстановяване.
3. Лихвите, които следва да бъдат възстановени съгласно параграф 2, следва да бъдат изчислени в съответствие с процедурите, описани в членове 9 и 11 от Решение (ЕО) № 794/2004 (68).
4. В срок от два месеца след уведомлението за това Решение, Нидерландия изисква бенефициерът, посочен в член 1, да възстанови незаконосъобразната и несъвместима държавна помощ и дължимата лихва.
Член 3
Нидерландия информира Комисията, в срок от два месеца след уведомлението за това Решение, какви мерки е взела вече и планира да вземе, за да се съобрази с него. Тя предоставя тази информация, като използва модела на въпросник от Приложение 1 към решението. Нидерландия в рамките на същия период от време представя всички документи, които предлагат доказателства, че е инициирана процедура за възстановяване срещу бенефициерът на незаконосъобразната и несъвместима държавна помощ.
Член 4
Адресат на настоящото решение е Кралство Нидерландия.
Съставено в Брюксел на 22 юни 2006 г.
ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ
της 22 Ιουνίου 2006
σχετικά με την ειδική χρηματοδότηση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων των Κάτω Χωρών C 2/2004/(πρώην NN 170/2003)
[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2006) 2084]
(Το κείμενο στην ολλανδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(2008/136/ΕΚ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το πρώτο εδάφιο του άρθρου 88 παράγραφος 2,
τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο (α),
Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις (1),
Αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις τους,
Εκτιμώντας ότι:
I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
1 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ
(1)
Στη διάρκεια του 2002 (2) και του 2003 (3) η Επιτροπή έλαβε διάφορες καταγγελίες ότι το σύστημα δημόσιας χρηματοδότησης που ισχύει για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών συνιστά παράνομη και ασυμβίβαστη κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.
(2)
Στη διάρκεια της προκαταρκτικής εξέτασης των καταγγελιών η Επιτροπή έλαβε πρόσθετες πληροφορίες από τους καταγγέλλοντες (4) καθώς και από τις αρχές των Κάτω Χωρών (5).
(3)
Μετά την προκαταρκτική εκτίμηση των εικαζόμενων μέτρων ενίσχυσης, η Επιτροπή πληροφόρησε τις Κάτω Χώρες με επιστολή της 3ης Φεβρουαρίου 2004 ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά ορισμένα μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως νέα ενίσχυση.
(4)
Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (6). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους όσον αφορά την ενίσχυση.
(5)
Ο Κάτω Χώρες απήντησαν στην απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία με επιστολή της 30ής Απριλίου 2004. Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από 11 ενδιαφερόμενα μέρη (7). Με επιστολή της 29ης Απριλίου 2004 η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις στις Κάτω Χώρες. Η απάντηση των αρχών των Κάτω Χωρών ελήφθη με επιστολή της 13ης Αυγούστου 2004.
(6)
Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τις αρχές των Κάτω Χωρών με επιστολές της 4ης Ιανουαρίου 2005 και 25ης Μαΐου 2005, στις οποίες οι αρχές των Κάτω Χωρών απήντησαν με επιστολές της 27ης Ιανουαρίου 2005 και 25ης Ιουλίου 2005. Πρόσθετες πληροφορίες ελήφθησαν από έναν από τους καταγγέλλοντες (De Telegraaf) στις 25 Ιουλίου 2005 και από τις αρχές των Κάτω Χωρών στις 2 Σεπτεμβρίου. Η Επιτροπή ζήτησε από τις αρχές των Κάτω Χωρών περαιτέρω διευκρινίσεις με ηλεκτρονικά μηνύματα στις 22 Νοεμβρίου 2005, στα οποία οι αρχές απήντησαν στις 25 Νοεμβρίου 2005. Η Επιτροπή, μετά από συνάντηση με τις αρχές, αποφάσισε ότι χρειαζόταν περαιτέρω διευκρινίσεις. Για τον σκοπό αυτό, στις 22 Δεκεμβρίου 2005 η Επιτροπή απέστειλε στις αρχές των Κάτω Χωρών αίτηση για την παροχή πληροφοριών, στην οποία οι αρχές των Κάτω Χωρών, αφού έλαβαν παράταση, απήντησαν στις 3 Φεβρουαρίου 2006. Όσον αφορά την εν λόγω απάντηση οι αρχές των Κάτω Χωρών και η Επιτροπή αντήλλαξαν περαιτέρω ηλεκτρονικά μηνύματα τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο του 2006.
(7)
Στις 24 Σεπτεμβρίου 2004 πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ των αρχών των Κάτω Χωρών και της Επιτροπής. Στις 27 Οκτωβρίου 2004 πραγματοποιήθηκε συνάντηση με την De Telegraaf. Στις 5 Ιανουαρίου 2005 πραγματοποιήθηκε συνάντηση με την Broadcast Partners. Στις 27 Ιουλίου 2005 πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ της RTL και της Επιτροπής και στις 23 Σεπτεμβρίου 2005 μεταξύ της VESTRA και της Επιτροπής. Η Επιτροπή συναντήθηκε πάλι με τις αρχές των Κάτω Χωρών την 1η και στις 14 Φεβρουαρίου 2006.
(8)
Εκτός από την παρούσα διαδικασία όσον αφορά «νέα ενίσχυση», η χρηματοδότηση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων (στο εξής ΔΡΦ) μέσω ετήσιων κρατικών πληρωμών και του Ταμείου Προώθησης (Stifo, Stichting Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties) (8) εξετάζεται σε χωριστή διαδικασία «υφιστάμενης ενίσχυσης» (βλ. κρατική ενίσχυση αριθ. E-5/2005). Στην παρούσα απόφαση η Επιτροπή αναφέρεται στα μέτρα τα οποία αποτελούν το αντικείμενο της «διαδικασίας υφιστάμενης ενίσχυσης» μόνο στον βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο για τη συνολική εικόνα της χρηματοδότησης των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Ωστόσο, η απόφαση δεν εξετάζει εάν οι τακτικές ετήσιες πληρωμές και οι πληρωμές από το Ταμείο Προώθησης συμβιβάζονται με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις.
(9)
Η παρούσα απόφαση περιορίζεται επίσης στην εκτίμηση της χρηματοδότησης των κεντρικών δραστηριοτήτων των ΔΡΦ (τα αποκαλούμενα κύρια καθήκοντα) και ως εκ τούτου δεν αφορά δευτερεύουσες δραστηριότητες, όπως τις υπηρεσίες νέων μέσων μαζικής ενημέρωσης, την παροχή υπηρεσιών SMS και i-mode. Επίσης, η παρούσα απόφαση δεν θα εξετάσει την επένδυση της NOS στον φορέα εκμετάλλευσης δικτύου Nozema, που σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες ενδέχεται να μην πραγματοποιήθηκε με όρους αγοράς. Τα θέματα αυτά θα εξεταστούν χωριστά.
(10)
Τέλος, η απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας κάλυπτε τη διαδικασία από το 1992. Ωστόσο, φαίνεται ότι οι πρώτες ειδικές πληρωμές πραγματοποιήθηκαν το 1994. Επιπλέον, υπάρχουν τώρα διαθέσιμα στοιχεία μέχρι το 2005, τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Ως εκ τούτου, η απόφαση καλύπτει την περίοδο από το 1994, όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη ειδική πληρωμή, μέχρι το 2005, που είναι το τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν οριστικά στοιχεία. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι αρχές των Κάτω Χωρών κάλεσαν την Επιτροπή να λάβει υπόψη της και το 2006. Ωστόσο, τα στοιχεία για το 2006 είναι μόνο προσωρινά και για τον λόγο αυτό δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη.
2 ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ
(11)
Στο τμήμα 2.1 του παρόντος κεφαλαίου θα παρουσιαστούν οι φορείς στον (δημόσιο) ραδιοτηλεοπτικό τομέα και, στη συνέχεια, στο τμήμα 2.2, τα διαφορετικά στοιχεία του συστήματος χρηματοδότησης για τον τομέα ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων των Κάτω Χωρών γενικά. Στο πλαίσιο αυτό, θα αναφερθούν οι νομικές διατάξεις με τις οποίες ανατίθεται στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς αποστολή δημόσιας υπηρεσίας, θα εξηγηθούν οι διαφορετικοί μηχανισμοί χρηματοδότησης (ετήσιες πληρωμές και ειδικές πληρωμές), και τέλος, θα περιγραφούν τα αποθέματα που έχουν δημιουργήσει και χρησιμοποιούν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς για την εκπλήρωση του δημόσιου καθήκοντός τους. Στη συνέχεια θα εξεταστούν οι εμπορικές δραστηριότητες που αναπτύσσουν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών (τμήμα 2.5). Στο τμήμα 2.6 περιγράφεται η απόκτηση ποδοσφαιρικών δικαιωμάτων από την NOS και στο τμήμα 2.7 εξετάζεται η σχέση μεταξύ των ραδιοτηλεοπτικών φορέων και των φορέων εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης. Τέλος, στο τμήμα 2.8 παρουσιάζονται τα μέτρα που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας.
2.1 Φορείς στον (δημόσιο) τομέα ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων
(12)
Το σύστημα δημόσιων υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων συνίσταται σε διαφορετικές οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων οκτώ ιδιωτικών ενώσεων (ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς με μέλη στα οποία έχει ανατεθεί αποστολή δημόσιας υπηρεσίας) και δέκα ιδιωτικών ιδρυμάτων (ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς χωρίς μέλη στα οποία να έχει ανατεθεί αποστολή δημόσιας υπηρεσίας) (9).
(13)
Εκτός από τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που αναφέρονται στην παράγραφο 12, το σύστημα δημόσιων υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων περιλαμβάνει ακόμη έναν φορέα, την NOS, που διαδραματίζει διπλό ρόλο: το ρόλο ενός δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα, υπεύθυνου για ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα (με την επωνυμία «NOS RTV») και το ρόλο του συντονιστή όλου του συστήματος δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων που έχει ανατεθεί στο διοικητικό συμβούλιο της NOS (με την επωνυμία «Publieke Omroep» στο εξής αναφερόμενος ως PO). Ο PO, του οποίου οι λειτουργίες και τα καθήκοντα ρυθμίζονται από τον νόμο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, συντονίζει τα τρία δημόσια τηλεοπτικά κανάλια και δύο φορές τον χρόνο υποβάλλει εκθέσεις στην αρχή μέσων μαζικής ενημέρωσης όσον αφορά τις δραστηριότητες των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.
(14)
Η NOS λαμβάνει χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης τόσο για τα καθήκοντα που ασκεί ως «PO» όσο και για αυτά που ασκεί ως NOS RTV.
(15)
Τα τηλεοπτικά προγράμματα δημόσιων υπηρεσιών μεταδίδονται από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς σε τρία δημόσια κανάλια (10).
(16)
Η Οργάνωση Ραδιοτηλεοπτικής Παραγωγής των Κάτω Χωρών (Nederlands Omroepbedrijf, στο εξής αναφερόμενη ως NOB) αποτελεί επίσης μέρος του δημόσιου συστήματος ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων. Η NOB καταγράφει, προετοιμάζει για μετάδοση και μεταδίδει ήχο, κινούμενες εικόνες και στοιχεία σε όλα τα πιθανά κανάλια διανομής. Η NOB παρέχει τις εν λόγω υπηρεσίες σε εμπορικούς και δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Οι υπηρεσίες που παρέχει στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς θεωρούνται ως δημόσιες υπηρεσίες από την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών και λαμβάνουν δημόσια χρηματοδότηση (11).
(17)
Ένα ξεχωριστό ίδρυμα (Stichting Ether Reclame, στο εξής αναφερόμενο ως STER) είναι αποκλειστικά αρμόδιο για την πώληση διαφημιστικού χώρου και τη μετάδοση διαφημίσεων στα δημόσια κανάλια. Το STER είναι αρμόδιο για τον χρόνο μετάδοσης που του έχει χορηγηθεί. Τα έσοδα του STER μεταφέρονται απευθείας στο κράτος.
(18)
Εκτός από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς υπάρχουν διάφοροι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς που αναπτύσσουν δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο. Οι εν λόγω εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είναι για παράδειγμα οι RTL [RTL 4, 5 και 7 (όλοι από τον όμιλο CLT-UFA) ή οι SBS6, NET5 και Veronica (από τον όμιλο SBS Broadcasting group) ή Talpa (Talpa Media Holding)]. Τα έσοδα των εν λόγω φορέων προέρχονται κυρίως από τις τηλεοπτικές διαφημίσεις.
2.2 Ρυθμιστικό πλαίσιο των δημόσιων υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων
(19)
Ο ραδιοτηλεοπτικός τομέας ρυθμίζεται από τον νόμο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΝΜΜΕ) και το διάταγμα για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ΔΜΜΕ). Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς επιτρέπεται από τον νόμο να ασκούν τέσσερις κατηγορίες δραστηριοτήτων που ορίζονται στον ισχύοντα ΝΜΜΕ ως «κύριο καθήκον», «δευτερεύοντα καθήκοντα», «δευτερεύουσες δραστηριότητες» και «δραστηριότητες ένωσης». Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είναι επιλέξιμοι για τη χορήγηση κρατικής χρηματοδότησης για το «κύριο καθήκον» και τα «δευτερεύοντα καθήκοντα».
2.2.1 Νομικοί ορισμοί
(20)
Το άρθρο 13(c)(1) του ΝΜΜΕ περιγράφει το «κύριο καθήκον» των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων ως:
α)
την πολυφωνική και ποιοτική προσφορά προγραμμάτων για γενική μετάδοση στους τομείς της ενημέρωσης, του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της ψυχαγωγίας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και τη μετάδοσή τους ή την εξασφάλιση της μετάδοσής τους σε ανοικτά κανάλια·
β)
την άσκηση όλων των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την προσφορά προγραμμάτων και την απαραίτητη μετάδοση για τον σκοπό αυτό·
γ)
τη μετάδοση προγραμμάτων που προορίζονται για χώρες και περιοχές εκτός των Κάτω Χωρών και για ολλανδούς πολίτες που διαμένουν στο εξωτερικό.
(21)
Το άρθρο 13c(2) του ΝΜΜΕ καθορίζει τις γενικές απαιτήσεις για τα προγράμματα που μεταδίδονται από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Τα προγράμματα πρέπει να δίνουν μια ισορροπημένη εικόνα της κοινωνίας καθώς και των συμφερόντων και απόψεων που υπάρχουν στον πληθυσμό όσον αφορά την κοινωνία, τον πολιτισμό και τη φιλοσοφία· και τα προγράμματα
α)
πρέπει να είναι προσβάσιμα από όλο τον πληθυσμό στις σχετικές περιοχές·
β)
συμβάλουν στην πολυφωνία και την πολιτιστική ποικιλομορφία στις Κάτω Χώρες (…).
(22)
Επιπλέον, ο συνολικός χρόνος προγράμματος που θα πρέπει να κατανεμηθεί σε διαφορετικές κατηγορίες, όπως πολιτισμός, εκπαίδευση και ψυχαγωγία, ρυθμίζεται με προκαθορισμένα ποσοστά. (12)
(23)
Το άρθρο 16 του ΝΜΜΕ ορίζει ότι ορισμένα καθήκοντα εκτελούνται από την NOS RTV και ορίζει τις λεπτομέρειες των εν λόγω καθηκόντων. Αυτά καλύπτουν την παροχή αθλητικής κάλυψης, συμπεριλαμβανομένης αλλά όχι μόνο των αγώνων και των αγώνων κυπέλλου και διεθνών γεγονότων. Το ποσοστό του συνολικού χρόνου μετάδοσης που αφιερώνεται σε αυτού του είδους τα αθλητικά γεγονότα δεν προκαθορίζεται βάσει κανονισμού. Στην πράξη η NOS RTV έχει ως στόχο να αφιερώνει 9-11 % του συνολικού χρόνου μετάδοσης σε αθλητικά προγράμματα (13).
(24)
Οι ραδιοτηλεοπτικές ενώσεις δικαιούνται χρόνο μετάδοσης για την παροχή εθνικών τηλεοπτικών πραγμάτων και έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν κρατική χρηματοδότηση για την εκτέλεση του εν λόγω καθήκοντος [άρθρο 31(4) ΝΜΜΕ].
(25)
Σύμφωνα με το άρθρο 13c(3) του ΝΜΜΕ που θεσπίστηκε το 2000, το σύστημα δημόσιας ραδιοτηλεόρασης μπορεί να εκπληρώσει επίσης το καθήκον του, όπως αυτό αναφέρεται στην πρώτη παράγραφο, εξασφαλίζοντας μέσα παροχής και διανομής υλικών για προγράμματα, διαφορετικών από αυτά που περιλαμβάνονται στην παράγραφο (1)(α). Με άλλα λόγια οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς μπορούν να μεταδίδουν το περιεχόμενο δημόσιας υπηρεσίας, που αναφέρθηκε στην παράγραφο 20 ως κύριο καθήκον, σε άλλες πλατφόρμες μέσων μαζικής ενημέρωσης (για παράδειγμα Διαδίκτυο).
(26)
Τα αποκαλούμενα «δευτερεύοντα καθήκοντα» πρέπει να πληρούν συγκεκριμένους όρους. Για παράδειγμα, δεν πρέπει να αποφέρουν κέρδη σε τρίτα μέρη (άρθρο 55 ΝΜΜΕ). Η διατήρηση ιστοχώρων ή θεματικών καναλιών αποτελούν παραδείγματα των εν λόγω δευτερευόντων καθηκόντων.
(27)
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η εκμετάλλευση τόσο των «κύριων» όσο και των «δευτερευόντων» καθηκόντων αποφέρει έσοδα στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που θα χρησιμοποιηθούν για σκοπούς δημόσιας υπηρεσίας (14).
(28)
Οι ολλανδοί δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς μπορούν επίσης να ασκούν δραστηριότητες που ορίζονται ως δευτερεύουσες δραστηριότητες και δραστηριότητες ένωσης. Οι δευτερεύουσες δραστηριότητες (15) πρέπει να πληρούν ορισμένους καταστατικούς όρους. Παραδείγματα ανάλογων δευτερευουσών δραστηριοτήτων είναι η πώληση οδηγών προγραμμάτων, η χορηγία, η πώληση δικαιωμάτων προγραμμάτων και υλικού σχετικού με προγράμματα, η μίσθωση χώρου γραφείων και η οργάνωση προβολών drive-in.
(29)
Άλλες δραστηριότητες είναι οι αποκαλούμενες «δραστηριότητες ένωσης». Οι δραστηριότητες ένωσης είναι δραστηριότητες που αναπτύσσουν οι ραδιοτηλεοπτικές ενώσεις και τα μέλη τους. Σ’αυτές περιλαμβάνονται η έκδοση περιοδικών και η οργάνωση και πώληση ταξιδίων.
2.2.2 Ανάθεση καθηκόντων και επίβλεψη
(30)
Μία ανεξάρτητη αρχή μέσων μαζικής ενημέρωσης (Commissariaat voor de Media) έχει το καθήκον να μεριμνά για τη συμμόρφωση με τις χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις για τα προγράμματα που θέτει ο ΝΜΜΕ και η νομοθεσία εφαρμογής (άρθρο 9 του ΝΜΜΕ).
(31)
Η αρχή ΜΜΕ έχει νομικό καθήκον, που θεσπίζεται στο άρθρο 134 του ΝΜΜΕ, να μεριμνά ώστε οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους, συμπεριλαμβανομένων των ποσοστώσεων που ισχύουν για τα διαφορετικά είδη προγραμμάτων. Η επιτροπή ΜΜΕ μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα για αθέτηση υποχρεώσεων. Επιπλέον, η αρχή ΜΜΕ ελέγχει εάν οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς τηρούν τις νομικές υποχρεώσεις όσον αφορά τη χορηγία και τη διαφήμιση.
(32)
Η αρχή ελέγχει ετησίως εάν οι λογαριασμοί των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, βάσει υποβαλλόμενων λογιστικών εκθέσεων, συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του ΝΜΜΕ, του διατάγματος για τα ΜΜΕ και το χρηματοοικονομικό εγχειρίδιο. Εάν αυτό συμβαίνει, η αρχή επισημοποιεί τα (προϋπολογιζόμενα) ποσά για την τακτική παροχή προγράμματος (άρθρα 100 και 101 του ΝΜΜΕ).
2.3 Πηγές χρηματοδότησης των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων
(33)
Οι κύριες χρηματοδοτικές πηγές των ΔΡΦ είναι οι ετήσιες πληρωμές από το κράτος. Προκειμένου να απορροφήσουν τις δημοσιονομικές διακυμάνσεις, οι ΔΡΦ επιτρέπεται να διατηρούν ορισμένα αποθέματα. Επιπλέον, από το 1994 οι ΔΡΦ λαμβάνουν ειδικές πληρωμές.
(34)
Δεδομένου ότι δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η συμβατότητα της ειδικής χρηματοδότησης χωρίς να ληφθούν υπόψη άλλες πηγές δημόσιας χρηματοδότησης, η ακόλουθη περιγραφή καλύπτει τόσο τις ετήσιες όσο και τις ειδικές πληρωμές (μολονότι οι ετήσιες πληρωμές και οι πληρωμές Stifo δεν αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας απόφασης, αλλά θα εξεταστούν ξεχωριστά στο πλαίσιο της εκκρεμούσας έρευνας για «υφιστάμενη ενίσχυση» αριθ. E-5/2005).
2.3.1 Ετήσιες πληρωμές
(35)
Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών λαμβάνουν ετησίως χρηματοοικονομικές εισφορές από τον κρατικό προϋπολογισμό για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Κατά την περίοδο 1994-2005 οι εν λόγω πληρωμές ανήλθαν συνολικά στο ποσό σχεδόν των 7,1 δισεκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, σχεδόν 819,6 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκαν στον PO για τον διοικητικό και συντονιστικό ρόλο του· το υπόλοιπο ποσό των 6,3 δισεκατ. ευρώ καταβλήθηκε στους μεμονωμένους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Ο προϋπολογισμός για τα ΜΜΕ τροφοδοτείται από διάφορες πηγές: την κρατική εισφορά ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης (που εισπράττεται από τους φορολογούμενους), τα διαφημιστικά έσοδα από το STER και τα έσοδα από το Γενικό Ταμείο Ραδιοτηλεοπτικής Μετάδοσης (Algemene Omroepreserve, στο εξής αναφερόμενο ως AOR) (16). Το επίπεδο του προϋπολογισμού για τα ΜΜΕ θέτει ένα ανώτατο όριο για το ποσό της ετήσιας χρηματοδότησης που μπορεί να διατεθεί στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς (και άλλες οργανώσεις ΜΜΕ).
2.3.2 Stifo
(36)
Εκτός από τις ετήσιες πληρωμές, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς λαμβάνουν πληρωμές από το Stifo (Ταμείο Προώθησης για πολιτιστικές παραγωγές). Οι πόροι που χορηγεί το Stifo θεωρούνται κρατική ενίσχυση, που όμως έχει εγκριθεί από την Επιτροπή (NN 32/91). Το μέτρο ενίσχυσης Stifo, κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ως υφιστάμενη κρατική ενίσχυση. Οι πληρωμές Stifo στους επιμέρους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς (ο PO δεν έλαβε καμία πληρωμή από το Stifo) ανήλθαν σε 155 εκατ. ευρώ κατά την εξεταζόμενη περίοδο.
2.3.3
Ειδικές πληρωμές
(37)
Εκτός από τις μεταφορές που αναφέρονται στις παραγράφους 34 και 35 και θεωρούνται ως κανονικές πηγές χρηματοδότησης των ΔΡΦ, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς αποτέλεσαν αποδέκτες διάφορων πληρωμών σε ειδική βάση. Οι εν λόγω πληρωμές πραγματοποιήθηκαν είτε άμεσα στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς ή χορηγήθηκαν μέσω ειδικών ταμείων και αποθεμάτων.
2.3.3.1 Πληρωμές εξισωτικών ταμείων
(38)
Τα εξισωτικά ταμεία αποτελούν ειδικό τμήμα του προϋπολογισμού ΜΜΕ. Κατά την περίοδο 1996-1998, μεταφέρθηκε ποσό [...] (17) εκατ. ευρώ από τα εξισωτικά ταμεία στoν RTV. Τα εξισωτικά ταμεία δημιουργήθηκαν το 1996 για να συγχρηματοδοτηθούν οι αυξηθείσες τιμές για τα δικαιώματα προγραμμάτων. Οι όροι υπό τους οποίους μπορούν να διατεθούν τα χρήματα εγκρίθηκαν με κοινή συμφωνία μεταξύ του κράτους και των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Εάν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν είναι σε θέση από τους κανονικούς προϋπολογισμούς τους να αγοράσουν δικαιώματα των οποίων οι τιμές αυξήθηκαν υπερβολικά, το κράτος ισοφαρίζει χρηματοδοτικά, δηλαδή συγχρηματοδοτεί με ίσο ποσό την αγορά των εν λόγω δικαιωμάτων.
2.3.3.2 Πληρωμές FOR
(39)
Το 1998 το Υπουργείο Πολιτισμού απέκτησε τη δυνατότητα (άρθρο 106α του ΝΜΜΕ) να μεταφέρει χρήματα σε ειδική βάση από το AOR (γενικό απόθεμα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης το οποίο διαχειρίζεται η αρχή ΜΜΕ) σε ταμείο για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών του PO. Το ταμείο δημιουργήθηκε το 1999 με την ονομασία «FOR» και ελέγχεται από τον PO.
(40)
Η αρχή είναι ότι εάν το AOR υπερβεί τα 90,8 εκατ. ευρώ υπάρχει δυνατότητα μεταφοράς στο FOR. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί αυτόματη διαδικασία. Κάθε χρόνο το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστημών αποφασίζει εάν είναι δυνατή η μεταβίβαση και αν ναι, το ποσό που μπορεί να μεταφερθεί. Σε περίπτωση έγκρισης της μεταφοράς, οι κανόνες καθορίζονται σε πρωτόκολλο. Πρωτόκολλα αυτού του είδους θεσπίστηκαν το 1999 και το 2001. Βάσει του νόμου ΜΜΕ [άρθρο 99 2(d)], ο προϋπολογισμός πρέπει επίσης να περιέχει περιγραφή του τρόπου με τον οποίο το διοικητικό συμβούλιο προτείνει τη διάθεση των χρημάτων. Βάσει της εν λόγω πρότασης, ο υπουργός μπορεί στη συνέχεια να διαθέσει ποσά από το FOR στον PO, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς που έχουν καθοριστεί από τον υπουργό όταν ενέκρινε τη διάθεση των χρημάτων (18). Μολονότι το FOR είναι ταμείο που αφορά αποκλειστικά τις δραστηριότητες PO, δεν συνιστά απόθεμα συγκαταλεγόμενο στα περιουσιακά στοιχεία του PO.
(41)
Τα χρήματα που τίθενται στη διάθεση του FOR επιτρέπουν στον PO να δώσει μια ποιοτική ώθηση, να βελτιώσει τα προγράμματα και να επενδύσει στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς γενικά. Ειδικότερα, ο στόχος του FOR είναι:
-
να αντισταθμίσει το μειωμένο διαφημιστικό εισόδημα του STER·
-
να ενισχύσει την ποικιλία και ποιότητα των προγραμμάτων όταν αυτό συνεπάγεται πρόσθετα αρχικά έξοδα· και,
-
να χρηματοδοτήσει επενδύσεις που στηρίζουν συνολικά τον τομέα των δημόσιων υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων στις Κάτω Χώρες.
(42)
Μέχρι το 2005 το σύστημα δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων είχε λάβει 191,2 εκατ. ευρώ από το FOR εκ των οποίων τα 157,4 εκατ. ευρώ μεταβιβάστηκαν στους επιμέρους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και 33,8 εκατ. ευρώ στον PO.
2.3.3.3 Πληρωμές CoBo
(43)
Το ταμείο συμπαραγωγής (Coproductiefonds Binnenlandse Omroep: στο εξής CoBo) δημιουργήθηκε για να χρηματοδοτηθούν συμπαραγωγές μεταξύ των ολλανδών δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων και άλλων παραγωγών προγραμμάτων. Το εισόδημά του προέρχεται από έσοδα από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που πληρώνουν οι βέλγοι και οι γερμανοί φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης για τη διανομή των τριών ολλανδικών καναλιών στο Βέλγιο και στη Γερμανία. Το ταμείο δημιουργήθηκε από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς οι οποίοι το διαχειρίζονται μέσω ιδρύματος. Το διοικητικό συμβούλιο του ιδρύματος αποτελείται από διαχειριστές των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.
(44)
Το 1994 οι αρχές των Κάτω Χωρών αποφάσισαν να πραγματοποιήσουν πληρωμές σε δύο υποταμεία υπό τη διαχείριση της CoBo, συγκεκριμένα το «Ταμείο Κινηματογράφου» το οποίο χρηματοδοτεί κινηματογραφικές ταινίες και ντοκιμαντέρ, και το σχέδιο«Telefilm» το οποίο έχει ως στόχο να προωθήσει την παραγωγή προγράμματος τηλεοπτικών ταινιών υψηλής ποιότητας.
(45)
Οι επιμέρους δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έλαβαν 31,7 εκατ. ευρώ δημόσιου χρήματος από το ταμείο CoBo κατά την περίοδο 1994-2005 (ο PO δεν έλαβε κανένα ποσό από το CoBo).
2.4 Τα αποθέματα των επιμέρους ραδιοτηλεοπτικών φορέων
(46)
Κάθε δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας διατηρεί ορισμένα αποθέματα, τα οποία είναι, τυπικά, ένα απόθεμα προγράμματος και ένα απόθεμα είτε ένωσης είτε ιδρύματος, ανάλογα με το εάν ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας αποτελεί ένωση ή ίδρυμα.
2.4.1 Αποθέματα προγράμματος
(47)
Οι επιμέρους δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς επιτρέπεται να αυξήσουν τα αποθέματά τους όταν τα συνολικά έσοδα υπερβαίνουν τα συνολικά έξοδα. Τα εν λόγω αποθέματα προγράμματος μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη εξόδων προγραμμάτων στο μέλλον.
(48)
Σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών, η αξία προγραμμάτων τα οποία έχουν παραχθεί αλλά δεν έχουν ακόμη μεταδοθεί προστίθεται στα αποθέματα προγράμματος (19). Τα αποθέματα προγράμματος κατά συνέπεια αντανακλούν επίσης την αξία προγραμμάτων που έχουν ήδη παραχθεί. Το 2005 τα συνολικά αποθέματα προγράμματος που διατηρούσαν οι επιμέρους δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς ήταν 78,6 εκατ. ευρώ.
(49)
Το 2005 ο PO αποφάσισε ότι μέρος των εν λόγω αποθεμάτων προγράμματος θα έπρεπε να μεταβιβαστεί στον ίδιο, αλλά επετράπη στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς να διατηρήσουν αποθέματα ποσοστού μέχρι 5-10 % του ετήσιου προϋπολογισμού τους. Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς μεταβίβασαν στον PO ποσό 42,457 εκατ. ευρώ.
2.4.2 Αποθέματα ένωσης
(50)
Οι ενώσεις δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων ξεκίνησαν ως οργανισμοί ιδιωτικού δικαίου. Με την πάροδο των ετών δημιούργησαν τα δικά τους αποθέματα ένωσης από εισφορές και κληροδοτήματα των μελών τους. Τα αποθέματα ένωσης προέρχονται κατά συνέπεια από ιδιωτικούς πόρους. Το 1993 η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών αποφάσισε να «παγώσει» τα αποθέματα ένωσης. Από τότε τα κέρδη που προέρχονται από τις δραστηριότητες της ένωσης και άλλες μη δημόσιου χαρακτήρα δραστηριότητες πρέπει κατ’αρχήν (20) να χρησιμοποιούνται για δραστηριότητες με χαρακτήρα δημόσιας υπηρεσίας και δεν μπορούν πλέον να μεταβιβάζονται στα αποθέματα ένωσης. Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς στις Κάτω Χώρες διέθεταν το 2005 συνολικό απόθεμα ένωσης σχεδόν 131,1 εκατ. ευρώ.
2.4.3 Απόθεμα ιδρύματος NOS RTV και μικρότερων ραδιοτηλεοπτικών φορέων
(51)
Οι NOS RTV, NPS και άλλοι μικρότεροι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς χωρίς μέλη (άρθρο 39f του ΝΜΜΕ) διαθέτουν ένα «απόθεμα ιδρύματος» («stichtingsreserve»). Το συνολικό επίπεδο των αποθεμάτων ιδρύματος το 2005 ήταν 42,2 εκατ. ευρώ (21).
2.5 Η διαφημιστική δραστηριότητα στα κανάλια δημόσιας υπηρεσίας
(52)
Όπως ήδη προαναφέρθηκε, το STER είναι υπεύθυνο για την πώληση διαφημίσεων στα κανάλια δημόσιας υπηρεσίας.
(53)
Οι άλλες κύριες εταιρείες πώλησης τηλεοπτικών διαφημίσεων που δραστηριοποιούνται στην αγορά των Κάτω Χωρών είναι η IP και η SBS. Η IP πωλεί διαφημίσεις εξ ονόματος των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων RTL4, RTL5 και Yorin. Η SBS πωλεί διαφημίσεις για τους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς της SBS6, Net 5 και Veronica. Εκτός από τις IP και SBS υπάρχουν και μερικοί άλλοι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς που επίσης πωλούν διαφημίσεις (22). Οι τιμές που χρεώνει το STER υπολογίζονται βάσει προβλέψεων από διαφημιστικές εταιρείες, τιμών των ανταγωνιστών και βάσει του ιστορικού των τιμών.
(54)
Ο Πίνακας 1 στη συνέχεια παρουσιάζει την εξέλιξη του μεριδίου ακροαματικότητας των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων για τους οποίους το STER διαχειρίζεται την πώληση διαφημίσεων. Το μερίδιο ακροαματικότητας (θεατές ηλικίας 13+) μειώθηκε κατά τα τελευταία έτη από 38,8 το 1997 σε 35,4 % το 2005. Για την κατηγορία 20-49 ετών, το μερίδιο θεατών είναι ακόμη χαμηλότερο, συγκεκριμένα 27,2 %.
Πίνακας 1
Μερίδιο ακροαματικότητας 13+ και 20-49 ετών (18.00-24.00), 1997-2005
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
13+
38,8
39,9
37,8
39,8
38,8
37,9
36,8
38,9
35,4
20-49
34,6
35,8
31,6
33,3
33,0
32,5
30,1
31,8
27,2
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των ΚΧ 24.02.2006.
(55)
Το 1994 τα ακαθάριστα (βάσει των τιμών καταλόγου) και καθαρά (λαμβάνοντας υπόψη τις χορηγηθείσες εκπτώσεις) έσοδα των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων στην αγορά διαφημίσεων ξεπέρασαν τα έσοδα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.
Πίνακας 2
Ακαθάριστα έσοδα από τηλεοπτικές διαφημίσεις 1994-2005 (ποσά σε 1 εκατ. ευρώ)
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
327
298
225
234
257
290
348
343
383
489
581
471
Εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς
360
438
532
629
715
887
1 028
1 084
1 310
1 623
2 034
2 327
Σύνολο
687
736
757
863
972
1 177
1 376
1 426
1 693
2 112
2 615
2 798
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των ΚΧ 24.02.2006.
Πίνακας 3
Καθαρά έσοδα από τηλεοπτικές διαφημίσεις, 1994-2005 (ποσά σε 1 εκατ. ευρώ)
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
223
202
153
150
176
187
218
197
197
197
197
169
Εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς
239
281
324
378
405
448
508
484
520
537
549
599
Σύνολο
462
483
477
528
581
635
726
683
717
733
746
768
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των ΚΧ 24.02.2006.
(56)
Όπως προκύπτει από τους ανωτέρω πίνακες, υπάρχει διαφορά μεταξύ των ακαθάριστων εσόδων από τηλεοπτικές διαφημίσεις και των εσόδων χωρίς τις εκπτώσεις. Σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών, όχι μόνο οι δημοσιευμένες τιμές των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων είναι υψηλότερες, αλλά και οι εκπτώσεις που αυτοί χορηγούν είναι χαμηλότερες σε σύγκριση με αυτές των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. (23)
2.6 Απόκτηση ποδοσφαιρικών δικαιωμάτων από την NOS RTV
(57)
Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου η NOS RTV απέκτησε δικαιώματα μετάδοσης για διάφορες σημαντικές ποδοσφαιρικές διοργανώσεις (24). Ο εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας Canal+ (συνδρομητική τηλεόραση) απέκτησε τα δικαιώματα για τους ζωντανούς αγώνες του ολλανδικού πρωταθλήματος. Τα δικαιώματα για το Κύπελλο Πρωταθλητριών εκχωρήθηκαν εν μέρει στην Canal+ από την RTV. Ο εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας SBS εξασφάλισε τα δικαιώματα μετάδοσης των δύο εθνικών ποδοσφαιρικών κυπέλλων. Ο ίδιος φορέας εξασφάλισε τα δικαιώματα για τους αγώνες πρώτης εθνικής των Κάτω Χωρών και τους προκριματικούς αγώνες της ολλανδικής ομάδας για το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα 2004. Τα δικαιώματα μετάδοσης για διάφορα ξένα ποδοσφαιρικά πρωταθλήματα κατέχει ο CLT-UFA, ο μεγαλύτερος όμιλος ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων της Ευρώπης (η μητρική εταιρεία για παράδειγμα του RTL).
2.7 Σχέση μεταξύ των ραδιοτηλεοπτικών φορέων και των φορέων εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης
(58)
Η παραδοσιακή καλωδιακή μετάδοση θεωρείται ξεχωριστή μετάδοση από άποψη δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας σύμφωνα με την ολλανδική νομοθεσία. Ως αρχή, απαιτείται η άδεια όλων των κατόχων δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και κάθε κάτοχος σχετικού δικαιώματος μπορεί να ζητήσει από τον φορέα εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης να καταβάλει ένα ποσό για τη μετάδοση. Από το 1985 ισχύει συμφωνία μεταξύ της VECAI (που εκπροσωπεί τους φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης) και της NOS RTV (που εκπροσωπεί τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς), σύμφωνα με την οποία οι φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης εξαιρούνται της υποχρέωσης να πληρώνουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς (τους κατόχους των δικαιωμάτων) όταν τα προγράμματά τους μεταδίδονται καλωδιακά. (25) Η συμφωνία αυτή συνήφθη μετά από αίτημα της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών, με βάση το γεγονός ότι οι πολίτες ήδη πληρώνουν εισφορά για τη δημόσια ραδιοτηλεοπτική μετάδοση. Θεωρήθηκε ότι μια πληρωμή για δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας από τους φορείς εκμετάλλευσης της καλωδιακής τηλεόρασης, που θα είχε ενδεχομένως ως αποτέλεσμα να αυξηθούν τα τέλη συνδρομής καλωδιακής τηλεόρασης, δεν θα ήταν σκόπιμη. Οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς επίσης δεν επέβαλαν στους φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης την πληρωμή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Ωστόσο αυτό δεν σχετίζεται με την προαναφερθείσα συμφωνία με τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.
(59)
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης υποχρεούνται νομικά να μεταδίδουν όλα τα ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά προγράμματα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων (η υποχρέωση «επιβεβλημένης μετάδοσης») και δεν μπορούν να χρεώσουν στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς τα έξοδα μετάδοσης.
2.8 Τα μέτρα που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας απόφασης
(60)
Όπως αναφέρθηκε στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας (26), τα ακόλουθα μέτρα αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης:
(1)
Οι πληρωμές όπως αναφέρονται στα άρθρα 106α και 170γ του νόμου για τα ΜΜΕ υπέρ των ραδιοτηλεοπτικών φορέων που χαρακτηρίζονται από την Επιτροπή ως ειδικές πληρωμές.
α)
Τα σχετικά ποσά καταβάλλονται στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς είτε από τα Εξισωτικά Ταμεία είτε από τον AOR, μέσω του FOR. Στην περίοδο 1994-2005 καταβλήθηκαν συνολικά [...] εκατ. ευρώ. Όπως προαναφέρθηκε, το ποσό αυτό μπορεί να χωριστεί στις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από τα λεγόμενα Εξισωτικά Ταμεία ([...] εκατ. ευρώ) και στις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από τον AOR και το FOR και στη συνέχεια από το FOR στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς (191,2 εκατ. ευρώ).
β)
Ποσά που καταβλήθηκαν από το Ταμείο Συμπαραγωγής (CoBo). Το CoBo αποτελείται από δύο ειδικά υποταμεία, το Ταμείο Κινηματογράφου και το Σχέδιο τηλεοπτικών ταινιών. Το κράτος χορήγησε στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς 31,7 εκατ. ευρώ κατά την περίοδο 1994-2005 μέσω των ταμείων CoBo.
(2)
Εξασφαλισμένη πρόσβαση στην καλωδιακή τηλεόραση ή λεγόμενη «επιβεβλημένη μετάδοση» (όπως αναφέρεται στο άρθρο 82i του νόμου ΜΜΕ)
(3)
Παροχή τεχνικών διευκολύνσεων από τη NOB χωρίς χρέωση (όπως αναφέρεται στα άρθρα 89 και 90 του νόμου ΜΜΕ).
II. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΚΙΝΗΘΗΚΕ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
3 ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ
(61)
Μετά την αρχική εξέταση, η Επιτροπή έκρινε ότι ορισμένα μέτρα, με πιθανή εξαίρεση την υποχρέωση «επιβεβλημένης μετάδοσης», συνιστούσαν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τη συμβατότητα μιας τέτοιας κρατικής ενίσχυσης βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
(62)
Όσον αφορά την αναλογικότητα της χρηματοδότησης, η Επιτροπή αμφέβαλε εάν τα έξοδα και τα έσοδα κατανεμήθησαν βάσει σαφώς καθορισμένων αρχών λογιστικής καταγραφής. Η Επιτροπή αμφέβαλε εάν τα έσοδα μη δημόσιας υπηρεσίας είχαν ληφθεί πλήρως υπόψη κατά τον υπολογισμό της ανάγκης για κρατική χρηματοδότηση, με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος η χρηματοδότηση να υπερβαίνει τα ακαθάριστα έξοδα της δημόσιας υπηρεσίας.
(63)
Επιπλέον, η Επιτροπή έκρινε ότι το επίπεδο των κεφαλαίων στο FOR και τα αποθέματα προγράμματος παρείχαν ενδείξεις διαρθρωτικής υπεραντιστάθμισης. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι από το σύνολο των ειδικών ποσών που καταβλήθηκαν 110 εκατ. ευρώ (βάσει στοιχείων του 2001) δεν χρησιμοποιήθηκαν.
(64)
Επιπλέον, η Επιτροπή δήλωσε την πρόθεσή της να εξετάσει το ενδεχόμενο να έχει στρεβλωθεί ο ανταγωνισμός στις εμπορικές αγορές. Η Επιτροπή τόνισε ότι μια τέτοια στρέβλωση ανταγωνισμού θα ήταν δυνατή στις αγορές διαφήμισης, δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για την καλωδιακή μετάδοση και δικαιωμάτων μετάδοσης ποδοσφαίρου.
(65)
Τέλος, η NOB δεν επιτρέπεται να χρεώνει τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς για την παροχή των υπηρεσιών, αλλά πληρώνεται για το καθήκον αυτό άμεσα από το κράτος. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι η δωρεάν παροχή τεχνικών διευκολύνσεων ενδέχεται να συνιστά ενίσχυση προς τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.
4 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ
(66)
Η Επιτροπή έλαβε τις ακόλουθες παρατηρήσεις σε σχέση με την παρούσα απόφαση.
(67)
Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών ισχυρίστηκαν ότι τα εξεταζόμενα μέτρα θα πρέπει να θεωρηθούν υφιστάμενη ενίσχυση, δεδομένου ότι συνιστούν τμήμα του γενικού συστήματος χρηματοδότησης της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Επιπλέον, παρατήρησαν ότι η Επιτροπή θα πρέπει μόνο να εκτιμήσει τη χρηματοδότηση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων βάσει του Πρωτοκόλλου του Άμστερνταμ και όχι να εφαρμόσει τα κριτήρια της απόφασης Altmark (27) ή του άρθρου 87 παράγραφος 1 ή 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
(68)
Η CLT-UFA παρατήρησε ότι οι λογαριασμοί του συστήματος δημόσιας ραδιοτηλεόρασης μπορούν να επαληθευτούν και να εγκριθούν από ανεξάρτητο λογιστή μόνο από το 2002.
(69)
Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς παρατήρησαν ότι δεν υφίσταται υπεραντιστάθμιση ύψους 110 εκατ. ευρώ όπως ανέφερε η Επιτροπή. Καταρχήν, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και η κυβέρνηση χρησιμοποιούν διαφορετικά λογιστικά συστήματα. Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως λογιστική βάση τις αποδείξεις ρευστού και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς χρησιμοποιούν ως βάση τα έξοδα και έσοδα τα οποία καταγράφονται λογιστικά κατά τη στιγμή της συναλλαγής. Αυτό δημιουργεί ασυμφωνίες. Επιπλέον, τα έσοδα του FOR, σύμφωνα με τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, προορίζονται για ειδικούς μελλοντικούς στόχους. Εξάλλου, οι εν λόγω φορείς ανέφεραν ότι η υπέρ το δέον χρηματοδότηση δεν μπορεί να προκαλέσει στρεβλώσεις σε άλλες αγορές, δεδομένου ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για τις δραστηριότητες δημόσιας υπηρεσίας.
(70)
Η ACT ανέφερε ότι το STER συμπεριφέρεται κατά τρόπο αντιανταγωνιστικό μειώνοντας τις τιμές στην αγορά διαφημίσεων. Δεδομένου ότι ο συνολικός ετήσιος διαφημιστικός χώρος των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων είναι πιο περιορισμένος από αυτόν των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων, ο ACT ισχυρίζεται ότι το STER θα έπρεπε να χρεώνει υψηλότερες τιμές απ’ό,τι οι εμπορικοί φορείς.
(71)
Η SBS Broadcasting επιβεβαίωσε ότι οι τιμές στην αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης στις Κάτω Χώρες ισχύουν για την κατηγορία 20-49 GRP (Gross Rating Point - Βαθμός Ακαθάριστης Αξιολόγησης). Ωστόσο, δεδομένου ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς συγκεντρώνουν περισσότερους θεατές από ό,τι οι εμπορικοί φορείς εκτός της συγκεκριμένης ομάδας θεατών, οι διαφημιστές θα ήταν πρόθυμοι να καταβάλουν πρόσθετο ποσό για την κατηγορία 20-49 GRP. Για τον λόγο αυτό, μια σύγκριση της κατηγορίας 20-49 GRP δεν αντανακλά την οικονομική πραγματικότητα του προϊόντος. Επιπλέον, η SBS παρατήρησε ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς καθορίζουν για την κατηγορία GRP 13+ χαμηλότερες τιμές από τους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Προς υποστήριξη των παρατηρήσεών της η SBS υπέβαλε συνοπτικούς πίνακες των μέσων ακαθάριστων τιμών GRP 13+ για τα διαφορετικά κανάλια κατά τον χρόνο υψηλής ακροαματικότητας την περίοδο 1995-2004 και ανά μήνα το 2003 και το 2004, που δείχνουν ότι οι τιμές των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων είναι χαμηλότερες από αυτές των περισσότερων εμπορικών φορέων.
(72)
Σύμφωνα με την CLT-UFA η NOS RTV έχει πληρώσει υπερβολικά υψηλές τιμές για ποδοσφαιρικά δικαιώματα. Οι τιμές αυτές υπερβαίνουν κατά πολύ τις αγοραίες. Η CLT-UFA υπέβαλε μοντέλα υπολογισμού (28) των τιμών για ποδοσφαιρικά δικαιώματα, βάσει των οποίων η CLT-UFA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προσφορά που υπέβαλε η NOS RTV για τα δικαιώματα όσον αφορά τους αγώνες του Κυπέλλου Πρωταθλητριών 2002 ήταν σημαντικά χαμηλότερη από αυτήν που υπέβαλε η CLT-UFA. Η ACT και η CLT-UFA θεωρούν επιπλέον ότι η Επιτροπή δεν θα πρέπει να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν την υπερπληρωμή των ποδοσφαιρικών δικαιωμάτων βασιζόμενη σε μία μόνο περίπτωση όπου ένας εμπορικός φορέας ενδέχεται να υπέβαλε υψηλότερη προσφορά.
(73)
Η VECAI (η ένωση των φορέων εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης) θέτει δύο ζητήματα. Καταρχήν, κρίνει ότι οι φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης που υπόκεινται στην υποχρέωση επιβεβλημένης μετάδοσης θα πρέπει να μπορούν να ζητήσουν πληρωμή από τους σχετικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Χάρη στην υποχρέωση επιβεβλημένης μετάδοσης, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν καταβάλλουν τέλος για τη μετάδοση του σήματος στα καλωδιακά δίκτυα.
(74)
Δεύτερο, η VECAI ισχυρίστηκε ότι οι φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης καταβάλλουν τέλος στις δέουσες οργανώσεις διαχείρισης εξ ονόματος της NOS RTV, αλλά η NOS RTV και η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών θεωρούν το ποσό αυτό ως τέλος διαχείρισης. Σύμφωνα με την VECAI το ποσό αυτό αποτελεί συγκαλυμμένο τέλος για δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.
5 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ (29)
(75)
Οι αρχές των Κάτω Χωρών δηλώνουν ότι η υπόθεση της Επιτροπής ότι τα σχετικά μέτρα δεν αποτελούν μέρος της κανονικής, ετήσιας χρηματοδότησης που λαμβάνουν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς από το κράτος είναι εσφαλμένη. Η χρηματοδότηση που αποτελεί το αντικείμενο της έρευνας προκύπτει από τον κανονικό χρηματοδοτικό μηχανισμό και αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα του δημοσιονομικού προγραμματισμού που οδήγησε στις πληρωμές υπέρ των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Σύμφωνα με τις αρχές, το FOR, τα εξισωτικά κεφάλαια, το CoBo και οι πληρωμές προς την NOB αποτελούν μέρος του κανονικού, ετήσιου χρηματοδοτικού μηχανισμού.
(76)
Τέλος, οι αρχές των Κάτω Χωρών επισημαίνουν στην Επιτροπή ότι κατά την εκτίμησή της θα πρέπει να λάβει υπόψη το ειδικό πλαίσιο στο οποίο λειτουργούν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς. Οι αρχές ζητούν από την Επιτροπή να λάβει υπόψη της την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου του Άμστερνταμ. Εάν είναι απαραίτητο, το αντικείμενο της κινηθείσας διαδικασίας θα πρέπει να χαρακτηριστεί ως συμβιβάσιμη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ και στο πλαίσιο των αρχών που καθορίζονται στο Πρωτόκολλο του Άμστερνταμ.
(77)
Το ποσό που ανέφερε προσωρινά η Επιτροπή ως πιθανή υπεραντιστάθμιση είναι εσφαλμένο. Το εν λόγω ποσό προέκυψε από τους πόρους κεφαλαίων που εσφαλμένα χαρακτηρίστηκαν ως αποθέματα. Δεδομένου ότι η χρήση των κεφαλαίων αυτών είναι προκαθορισμένη και ελέγχεται δεν είναι δυνατόν να υπάρξει υπεραντιστάθμιση. Επιπλέον, οι αρχές ισχυρίζονται ότι σε περίπτωση που τα εξεταζόμενα μέτρα χαρακτηριστούν ως κρατική ενίσχυση, η ενίσχυση θα μπορούσε να θεωρηθεί ως υφιστάμενη κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 88 της συνθήκης ΕΚ.
(78)
Οι αρχές των Κάτω Χώρών επισημαίνουν ότι οι λογαριασμοί των επιμέρους δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών ενώσεων εγκρίνονται πάντα από ανεξάρτητο λογιστή.
(79)
Οι αρχές των Κάτω Χωρών κρίνουν ότι οι μεταδόσεις δημοφιλών και λιγότερο δημοφιλών αθλημάτων εμπίπτουν στον ορισμό του κύριου καθήκοντος των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Οι αρχές των Κάτω Χωρών κρίνουν ότι, κατά τον καθορισμό της προσφοράς τους για δικαιώματα μετάδοσης, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν πλήρωσαν περισσότερο απ’ό,τι ήταν απαραίτητο για να εξασφαλίσουν την απόκτηση σημαντικών δικαιωμάτων σε σχέση με το καθήκον τους να παρέχουν δημόσια υπηρεσία και τον γενικό προγραμματισμό τους.
(80)
Οι αρχές επαναλαμβάνουν ότι η αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της NOB αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος δημόσιας υπηρεσίας. Το γεγονός ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν χρεώνονται την υπηρεσία που παρέχει η NOB δεν συνεπάγεται τη χορήγηση ενίσχυσης υπέρ των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.
(81)
Οι αρχές των Κάτω Χωρών αναφέρουν ότι εφόσον οι εμπορικοί φορείς εκμετάλλευσης δεν απαιτούν την πληρωμή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας ούτε από τους φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης, η NOS RTV θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δρα ως μια κανονική εταιρεία υπό τις συνθήκες της συγκεκριμένης αγοράς.
III. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ
6 ΥΠΑΡΞΗ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 87 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΚ
(82)
Το άρθρο 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης καθορίζει τους ακόλουθους όρους για την παρουσία στοιχείου κρατικής ενίσχυσης. Πρώτο, πρέπει να υπάρξει παρέμβαση του κράτους ή μέσω κρατικών πόρων. Δεύτερο, η ενίσχυση θα πρέπει να παρέχει πλεονέκτημα στον αποδέκτη της. Τρίτο, η ενίσχυση πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Τέταρτο, η παρέμβαση πρέπει να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.
6.1 Παρουσία κρατικών πόρων
6.1.1
Ειδικές πληρωμές
(83)
Οι πληρωμές όπως αναφέρεται στα άρθρα 106α και 170γ του νόμου ΜΜΕ και κατατάσσονται από την Επιτροπή στην κατηγορία ειδικών πληρωμών, μπορούν να χωριστούν στις λεγόμενες πληρωμές εξισωτικών ταμείων, στις πληρωμές FOR και στις πληρωμές CoBo.
(84)
Όσον αφορά τα εξισωτικά κεφάλαια, καταρχήν τοποθετούνται χρήματα για τον σκοπό αυτό στο AOR, ταμείο του οποίου οι πόροι ανήκουν στο κράτος και το οποίο διαχειρίζεται η αρχή ΜΜΕ, ώστε να είναι δυνατή η χορήγηση ίσου ποσού για ορισμένα είδη δαπανών των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων οι οποίες θα υπερβούν τις προβλέψεις. Σε δεύτερη φάση, οι κρατικοί πόροι που εκπροσωπούνται από τα εξισωτικά ταμεία του AOR μεταβιβάζονται στην NOS RTV.
(85)
Οι πληρωμές που πραγματοποιεί το ταμείο FOR θεωρούνται κρατικοί πόροι. Μολονότι το FOR αποτελεί ταμείο που είναι υπό τη διοίκηση και διαχείριση του «PO», τροφοδοτείται από το AOR, που αποτελεί μέρος του προϋπολογισμού για τα ΜΜΕ.
(86)
Ακόμη σημαντικότερο, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 2.3.3.2, ο PO διανέμει τα χρήματα βάσει των συμφωνιών που έχουν συναφθεί εκ των προτέρων όσον αφορά τη χρήση των χρημάτων του FOR. Μολονότι ο PO προτείνει τον τρόπο που θα πρέπει να διατεθούν τα χρήματα, ο υπουργός παιδείας, επιστημών και πολιτισμού «εγκρίνει την πρόταση» και καθορίζει για ποιους σκοπούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα. Ο PO μπορεί να λάβει την απόφαση να καταναλώσει τα χρήματα μόνο αφού το Υπουργείο έχει θεσπίσει τα κριτήρια για την κατανομή των χρημάτων. Ο PO πρέπει να λάβει υπόψη τους κανόνες που έχουν θεσπιστεί από το Υπουργείο. Για τον λόγο αυτό, μπορεί να θεωρηθεί ότι η μεταβίβαση κρατικών πόρων λαμβάνει χώρα όταν το FOR έχει πραγματοποιήσει τις πληρωμές προς τους επιμέρους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Αυτό αποτελεί μεταβίβαση κρατικών πόρων, που επιπλέον πρέπει να καταλογιστεί στο κράτος (30).
(87)
Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έλαβαν κατά την εξεταζόμενη περίοδο ποσό 191,2 εκατ. ευρώ από το FOR και ποσό [...] εκατ. ευρώ από τα εξισωτικά ταμεία.
(88)
Οι πληρωμές που πραγματοποίησε το ταμείο CoBo θεωρούνται κρατικοί πόροι. Όπως περιγράφεται στις παραγράφους 43-44, το ταμείο CoBo τροφοδοτείται με άμεσες εισφορές από τον προϋπολογισμό ΜΜΕ και με έσοδα από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που πληρώνουν οι βέλγοι και γερμανοί φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης για τη διανομή των τριών ολλανδικών καναλιών στο Βέλγιο και στη Γερμανία. Η Επιτροπή θεωρεί ότι όχι μόνο οι άμεσες εισφορές από τον προϋπολογισμό ΜΜΕ, αλλά και οι πληρωμές για δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας μπορούν να θεωρηθούν ως κρατικοί πόροι. Πράγματι, οι πληρωμές για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας θα έπρεπε να είχαν χρησιμοποιηθεί για τη χρηματοδότηση των εξόδων των ραδιοτηλεοπτικών φορέων για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας. Η τοποθέτησή τους στο ταμείο CoBo συνεπάγεται την ανάλογη αύξηση της ανάγκης για δημόσια χρηματοδότηση. Κατά συνέπεια, τα ποσά που πληρώθηκαν για δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ισοδυναμούν με διαφυγόντες πόρους για το κράτος.
(89)
Επιπλέον, μολονότι το ταμείο CoBo ανήκει σε ίδρυμα, το οποίο έχει τη διαχείρισή του (το διοικητικό συμβούλιο του εν λόγω ιδρύματος ελέγχεται από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς), οι μεταβιβάσεις από το ταμείο CoBo μπορούν να πραγματοποιηθούν προς τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς μόνο υπό όρους που θα καθορίσει το κράτος.
(90)
Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έλαβαν από το ταμείο CoBo ποσό ύψους 31,7 εκατ. ευρώ κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Το ποσό αυτό αποτελεί μεταβίβαση κρατικών πόρων σε μεμονωμένους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.
6.1.2 Ελεύθερη πρόσβαση στην καλωδιακή τηλεόραση
(91)
Η υποχρέωση «επιβεβλημένης μετάδοσης» που ισχύει για τους φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης δεν συνεπάγεται μεταφορά κρατικών πόρων ούτε η διαφυγή εσόδων για τους σχετικούς φορείς μπορεί να θεωρηθεί ως μεταφορά κρατικών πόρων (31). Η Επιτροπή δεν διαπίστωσε να υπάρχει καμία ένδειξη για το αντίθετο. Κατά συνέπεια, η προκαταρκτική άποψη ότι το μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ μπορεί να επιβεβαιωθεί.
6.1.3 Δωρεάν παροχή τεχνικών διευκολύνσεων από την NOB
(92)
Η δημόσια εταιρεία NOB λαμβάνει πληρωμές από το κράτος για τις υπηρεσίες που υποχρεούται να παρέχει στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Οι εν λόγω πληρωμές συνεπάγονται την άμεση μεταφορά κρατικών πόρων και τελικά αποβαίνουν σε όφελος των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων που λαμβάνουν τις εν λόγω υπηρεσίες χωρίς επιβάρυνση (32). Πράγματι οι ίδιες οι αρχές των Κάτω Χωρών ανέφεραν ότι η NOB λειτουργεί απλώς ως «μέσον» της χρηματοδότησης από το κράτος προς τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που λαμβάνουν τις υπηρεσίες της NOB.
6.2 Οικονομικό πλεονέκτημα
(93)
Η ειδική χρηματοδότηση (πληρωμές στο FOR και μέσω των εξισωτικών ταμείων), οι μεταφορές στο CoBo και η παροχή δωρεάν τεχνικών διευκολύνσεων παρέχουν οικονομικό πλεονέκτημα στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών, κατά την έννοια ότι τα εν λόγω μέτρα τους απαλλάσσουν από λειτουργικά έξοδα με τα οποία διαφορετικά θα έπρεπε να επιβαρυνθούν.
6.2.1 Δυνατότητα εφαρμογής της απόφασης Altmark
(94)
Η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς ισχυρίστηκαν ότι τα εξεταζόμενα μέτρα συνιστούν αντιστάθμιση των δαπανών των ολλανδών δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων για την εκπλήρωση της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας με την οποία είναι επιφορτισμένοι. Ως εκ τούτου τα μέτρα δεν παρέχουν πλεονέκτημα στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και δεν συνιστούν ενίσχυση κατά την έννοια της απόφασης Altmark (33).
(95)
Κρατικά μέτρα που συνιστούν αντιστάθμιση για τις καθαρές πρόσθετες δαπάνες μιας ΥΓΟΣ (Υπηρεσία Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος) δεν κρίνονται ως κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, εφόσον η αντιστάθμιση καθορίζεται κατά τρόπο που η επιχείρηση να μην αποκτά πραγματικό πλεονέκτημα. Στην απόφαση Altmark το Δικαστήριο ανέφερε τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για την εφαρμογή του κριτηρίου αυτού. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι οι ακόλουθες:
-
πρώτο, η δικαιούχος επιχείρηση πρέπει να είναι πράγματι επιφορτισμένη με την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, ενώ η υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι σαφώς καθορισμένη·
-
δεύτερο, οι βασικές παράμετροι βάσει των οποίων υπολογίζεται η αντιστάθμιση πρέπει να έχουν προσδιοριστεί προηγουμένως κατά τρόπο αντικειμενικό και διαφανή·
-
τρίτο, η αντιστάθμιση δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέτρο του αναγκαίου για την κάλυψη του συνόλου ή μέρους των δαπανών που πραγματοποιούνται για την εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των σχετικών εσόδων και ενός ευλόγου κέρδους σε σχέση με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών·
-
τέταρτο, όταν η επιλογή της επιχειρήσεως στην οποία πρόκειται να ανατεθεί η εκπλήρωση υποχρεώσεως παροχής δημόσιας υπηρεσίας δεν πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, το επίπεδο της απαραίτητης αντισταθμίσεως πρέπει να καθορίζεται βάσει αναλύσεως των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση, με χρηστή διαχείριση και κατάλληλα εξοπλισμένη με μεταφορικά μέσα προς ικανοποίηση των απαιτήσεων σχετικά με την παροχή δημόσιας υπηρεσίας προκειμένου να εκπληρώσει τις ως άνω υποχρεώσεις, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά έσοδα και ένα εύλογο κέρδος από την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών.
(96)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι στην προκειμένη περίπτωση οι τελευταίες τρεις προϋποθέσεις που αναφέρθηκαν ανωτέρω δεν πληρούνται. Πρώτο, οι μεταφορές κεφαλαίων από το FOR, τα εξισωτικά ταμεία καθώς και η χρηματοδοτική εισφορά από το CoBo στους ΔΡΦ δεν βασίστηκαν σε αντικειμενικές και διαφανείς παραμέτρους που έχουν προσδιοριστεί προηγουμένως.
(97)
Επιπλέον, τα μέτρα ειδικής χρηματοδότησης καθώς και οι πληρωμές από το CoBo δεν λαμβάνουν υπόψη όλα τα σχετικά ποσά που έλαβαν οι ΔΡΦ και δεν περιλαμβάνουν τις απαραίτητες εγγυήσεις ώστε να αποφευχθεί μια υπεραντιστάθμιση. Πράγματι, όπως θα διαπιστωθεί με περισσότερες λεπτομέρειες στη συνέχεια, η ειδική χρηματοδότηση οδήγησε σε σημαντική υπεραντιστάθμιση.
(98)
Τέλος, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών δεν επιλέγησαν ως πάροχοι ΥΓΟΣ βάσει διαγωνισμού ούτε πραγματοποιήθηκε ανάλυση των δαπανών στις οποίες θα προέβαινε μια μέση επιχείρηση, με χρηστή διαχείριση και κατάλληλα εξοπλισμένη με μέσα παραγωγής προς ικανοποίηση των απαιτήσεων σχετικά με την παροχή δημόσιας υπηρεσίας προκειμένου να εκπληρώσει τις ως άνω υποχρεώσεις. Το ίδιο ισχύει για τη χρηματοδότηση των τεχνικών διευκολύνσεων που τέθηκαν στη διάθεση των ΔΡΦ από τη NOB.
(99)
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που παρατίθενται στην απόφαση Altmark.
6.3 Νόθευση του ανταγωνισμού
(100)
Τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η ειδική χρηματοδότηση, οι μεταφορές στο CoBo και η παροχή δωρεάν τεχνικών διευκολύνσεως στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών δεν διατίθενται για καμία άλλη επιχείρηση σε ανάλογη κατάσταση. Δεδομένου ότι ο ανταγωνισμός νοθεύεται κάθε φορά που μία κρατική ενίσχυση ενισχύει την ανταγωνιστική θέση της δικαιούχου επιχείρηση έναντι των ανταγωνιστών της, το πλεονέκτημα ενδέχεται να νοθεύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των ΔΡΦ και άλλων επιχειρήσεων (34).
6.4 Επιπτώσεις στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών
(101)
Όταν κρατική ενίσχυση καθιστά ισχυρότερη τη θέση μιας επιχείρησης σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις που την ανταγωνίζονται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, πρέπει να θεωρείται ότι οι επιχειρήσεις αυτές επηρεάζονται από την ενίσχυση (35), έστω και αν η επιχείρηση που έλαβε την ενίσχυση δεν μετέχει η ίδια στις εξαγωγές (36). Ομοίως, όταν ένα κράτος μέλος χορηγεί ενίσχυση σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς παροχής υπηρεσιών και διανομής, οι αποδέκτριες επιχειρήσεις δεν χρειάζεται να ασκούν οι ίδιες τις επιχειρηματικές δραστηριότητές τους εκτός του κράτους μέλους προκειμένου η ενίσχυση να επηρεάζει το κοινοτικό εμπόριο (37).
(102)
Εναρμονισμένη με την εν λόγω νομολογία η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που αφορούν τις δημόσιες υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων (στο εξής: ανακοίνωση για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις) (38) αναφέρει ότι:
«Η χρηματοδότηση δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών τομέων από το κράτος μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Αυτό ισχύει προφανώς στην περίπτωση αγοράς και πώλησης δικαιωμάτων μετάδοσης, που συχνά πραγματοποιούνται σε διεθνές επίπεδο. Επίσης η διαφήμιση, στην περίπτωση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων στους οποίους επιτρέπεται να πωλούν διαφημιστικό χώρο, έχει διασυνοριακές επιπτώσεις, ιδιαίτερα στις ομοιογενείς γλωσσικές ζώνες που εκτείνονται και στις δύο πλευρές των εθνικών συνόρων. Επιπλέον, η μετοχική σύνθεση των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων μπορεί να επεκτείνεται σε περισσότερα κράτη μέλη (39).»
(103)
Στην προκειμένη περίπτωση, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών αναπτύσσουν δραστηριότητες στη διεθνή αγορά: μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ραδιοτηλεοπτικών Εκπομπών (EBU) ανταλλάσσουν τηλεοπτικά προγράμματα και συμμετέχουν στο σύστημα Eurovision. Επιπλέον, τα προγράμματά τους αναμεταδίδονται στο Βέλγιο και στη Γερμανία. Επιπλέον, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών ανταγωνίζονται άμεσα εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς που αναπτύσσουν δραστηριότητες στη διεθνή αγορά ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων και έχουν διεθνή ιδιοκτησιακή διάρθρωση.
(104)
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ειδική χρηματοδότηση, τα κεφάλαια που παρέχονται στο CoBo και η παροχή δωρεάν τεχνικών διευκολύνσεων επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.
6.5 Συμπέρασμα
(105)
Δεδομένου ότι πληρούνται όλοι οι όροι που θεσπίζονται στο άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και ότι οι προϋποθέσεις που θέτει το Δικαστήριο στην απόφαση Altmark δεν έχουν τηρηθεί πλήρως, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ειδική χρηματοδότηση (χρηματοδότηση από το FOR και τα εξισωτικά ταμεία), τα χορηγούμενα κεφάλαια μέσω του ταμείου CoBo και η παροχή δωρεάν τεχνικών υπηρεσιών και διευκολύνσεων στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών αποτελούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Αντίθετα, το πλεονέκτημα που προκύπτει από την ελεύθερη πρόσβαση στο καλωδιακό δίκτυο δεν περιλαμβάνει μεταφορά κρατικών πόρων και δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
7 ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΩΣ «ΝΕΑ» ΕΝΙΣΧΥΣΗ
(106)
Σύμφωνα με το άρθρο 1 στοιχείο (β) του κανονισμού αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (40), «υφιστάμενη ενίσχυση» νοούνται ως (μεταξύ άλλων):
«i)
…, όλες οι ενισχύσεις οι οποίες υφίσταντο πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης στο οικείο κράτος μέλος, δηλαδή καθεστώτα ενισχύσεων και ατομικές ενισχύσεις που είχαν τεθεί σε εφαρμογή πριν, και εφαρμόζονται ακόμη έπειτα, από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης.»
(107)
Όπως προαναφέρθηκε, μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ των ετήσιων πληρωμών που δεν αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας απόφασης και των ειδικών πληρωμών.
7.1 Ετήσιες πληρωμές
(108)
Οι ετήσιες πληρωμές πραγματοποιούνται βάσει του άρθρου 110 του νόμου ΜΜΕ που αναφέρει ότι «οι οντότητες στις οποίες έχει χορηγηθεί χρόνος ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης δικαιούνται χρηματοδότησης από τον γενικό προϋπολογισμό». Το επίπεδο χρηματοδότησης και η διαθεσιμότητά της καθορίζονται στον ίδιο νόμο. Το εν λόγω σύστημα χρηματοδότησης υπήρχε πριν από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης και θεωρείται ως υφιστάμενη ενίσχυση όπως αναγνώρισε η Επιτροπή στη διαδικασία E-5/2005 (41).
7.2 Ειδικές πληρωμές
(109)
Οι λεγόμενες ειδικές πληρωμές παρουσιάζουν σειρά χαρακτηριστικών που τις διακρίνουν από τις κανονικές ετήσιες πληρωμές και αποτελούν επιχείρημα κατά του χαρακτηρισμού τους ως υφιστάμενης ενίσχυσης:
-
Η νομική βάση για τις πληρωμές ετέθη μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης. Μόλις το 1996 το κράτος εισήγαγε μέσω των εξισωτικών ταμείων τη δυνατότητα πληρωμής ίσου ποσού με αυτό που καταβάλλουν οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς για τα έξοδά τους σε περίπτωση υπερβολικής αύξησης των τιμών για δικαιώματα προγραμμάτων. Πριν το 1996 δεν υπήρχε η δυνατότητα εξίσωσης των πληρωμών με αυτές των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Ομοίως, η τροποποίηση του νόμου ΜΜΕ που καθιστά δυνατές τις ειδικές πληρωμές από το FOR στους επιμέρους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς εισήχθη το 1998. Όσον αφορά την κρατική εισφορά στο CoBo, αυτή αποφασίστηκε από το κράτος μόλις το 1994.
-
Οι πραγματικές πληρωμές άρχισαν μόλις το 1994. Ειδικότερα, οι πληρωμές από το ταμείο CoBo άρχισαν το 1994, από τα εξισωτικά ταμεία το 1996 και από το FOR το 1999.
-
Σε αντίθεση με την κανονική ετήσια χρηματοδότηση, οι ειδικές πληρωμές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως πληρωμές τις οποίες δικαιούνται οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς. Η χορήγηση ειδικής χρηματοδότησης δεν αποτελεί κατά συνέπεια αυτόματη διαδικασία (42). Οι εν λόγω πληρωμές λαμβάνουν χώρα μετά από αίτηση των επιμέρους δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων και χορηγούνται μετά από ειδική και ατομική απόφαση του υπουργού πολιτισμού βάσει του άρθρου 106α του νόμου ΜΜΕ. Στην περίπτωση του FOR, για παράδειγμα, ο υπουργός αποφασίζει, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο του FOR εάν τα χρήματα θα πρέπει να μεταφερθούν από το AOR στο FOR. Στη συνέχεια ο PO διανέμει περαιτέρω τα χρήματα βάσει κανόνων που θεσπίζονται στα πρωτόκολλα.
-
Οι όροι υπό τους οποίους μπορούν να πραγματοποιηθούν οι μεταφορές καθορίζονται στα λεγόμενα «Πρωτόκολλα Μεταφοράς» που θεσπίστηκαν το 1999 και το 2002. Όσον αφορά το CoBo, το κράτος καθορίζει ορισμένους όρους για τις πληρωμές προς και από το ταμείο που χρονολογούνται μόλις από το 1994.
-
Τέλος, η χρηματοδότηση χορηγείται για ειδικούς σκοπούς, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 2.3.3. Οι σκοποί αυτοί για παράδειγμα είναι η παροχή κινήτρων στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς ώστε να βελτιώσουν την ποιότητα των προγραμμάτων τους, η απορρόφηση των διακυμάνσεων όσον αφορά τα διαφημιστικά έσοδα, χορήγηση ισόποσων αυξήσεων με αυτές των τιμών αθλητικών δικαιωμάτων και προώθηση των συμπαραγωγών μεταξύ βέλγων και γερμανών ραδιοτηλεοπτικών φορέων.
7.3 Δωρεάν τεχνικές διευκολύνσεις
(110)
Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς λαμβάνουν δωρεάν τεχνικές διευκολύνσεις από τη NOB από την έναρξη ισχύος του «Νόμου ΜΜΕ 1987». Από το έτος αυτό, η NOB άρχισε να παρέχει διευκολύνσεις στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς ενώ αρχικά τις εν λόγω διευκολύνσεις παρείχε η NOS. Η NOB είναι επιφορτισμένη με υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και παρέχει τις διευκολύνσεις δωρεάν στους επιμέρους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, λαμβάνοντας πληρωμές από το κράτος άμεσα. Κατά συνέπεια, το μέτρο αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως μέτρο νέας ενίσχυσης.
7.4 Συμπέρασμα όσον αφορά τον χαρακτηρισμό ως «νέα ενίσχυση»
(111)
Η ειδική χρηματοδότηση (πληρωμές από το FOR στους επιμέρους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και τα εξισωτικά ταμεία), οι μεταφορές από το CoBo και η παροχή δωρεάν τεχνικών διευκολύνσεων θα πρέπει να θεωρηθούν ως νέα και όχι ως υφιστάμενη ενίσχυση.
8 ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 86 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΚ
(112)
Βάσει των χαρακτηριστικών των μέτρων ο μόνος δυνατός λόγος για να κριθούν συμβατά είναι το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ που ορίζει ότι: «επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (…) υπόκεινται στους κανόνες της παρούσας Συνθήκης, ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού, κατά το μέτρο που η εφαρμογή των κανόνων αυτών δεν εμποδίζει νομικά ή πραγματικά την εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής που τους έχει ανατεθεί. Η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Κοινότητας».
(113)
Το Δικαστήριο έχει κρίνει συστηματικά ότι το άρθρο 86 παράγραφος 2 τη συνθήκης ΕΚ μπορεί να συνιστά παρέκκλιση από την απαγόρευση της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων για επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με ΥΓΟΣ. Στην απόφαση Altmark του Δικαστηρίου επιβεβαιώνεται ρητά ότι οι κρατικές ενισχύσεις που αντισταθμίζουν τις δαπάνες μιας επιχείρησης για την παροχή ΥΓΟΣ μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά εφόσον πληρούν τους όρους του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ (43).
(114)
Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (44), το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ συνιστά παρέκκλιση που θα πρέπει να ερμηνεύεται περιοριστικά. Το Δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι, προκειμένου ένα μέτρο να υπαχθεί σε παρέκκλιση αυτού του είδους, πρέπει να πληρούνται οι ακόλουθοι όροι:
-
η εξεταζόμενη υπηρεσία πρέπει να αποτελεί υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος και να είναι σαφώς καθορισμένη από το κράτος μέλος·
-
η εξεταζόμενη επιχείρηση πρέπει να έχει επιφορτιστεί ρητά από το κράτος μέλος με την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας·
-
η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης πρέπει να εμποδίζει την εκπλήρωση των ιδιαίτερων καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στην επιχείρηση και η εξαίρεση από τους κανόνες αυτούς πρέπει να μην επηρεάζει την ανάπτυξη των συναλλαγών σε βαθμό που θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Κοινότητας.
(115)
Η ανακοίνωση για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις καθορίζει τις αρχές και τις μεθόδους που η Επιτροπή προτίθεται να εφαρμόσει προκειμένου να εξασφαλίσει την τήρηση των προαναφερθέντων κανόνων. Ως εκ τούτου, στην προκειμένη περίπτωση η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει εάν:
-
οι ραδιοτηλεοπτικές δραστηριότητες των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων των Κάτω Χωρών ορίζονται σαφώς και επακριβώς από τις αντίστοιχες αρχές ως υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος (ορισμός)·
-
έχει ανατεθεί ρητά στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών από τις σχετικές αρχές η παροχή της εν λόγω υπηρεσίας (ανάθεση)·
-
η κρατική χρηματοδότηση δεν υπερβαίνει το καθαρό κόστος της εν λόγω δημόσιας υπηρεσίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη άλλα άμεσα ή έμμεσα έσοδα προερχόμενα από τη δημόσια υπηρεσία (αναλογικότητα).
8.1 Ορισμός
(116)
Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να αναφερθεί ότι η ειδική χρηματοδότηση και η δωρεάν παροχή τεχνικών διευκολύνσεων προβλέφθηκαν με στόχο τη στήριξη δραστηριοτήτων που αποτελούν μέρος της γενικής εντολής δημόσιας υπηρεσίας. Η εκτίμηση του συνολικού επιπέδου χρηματοδότησης των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων είναι κατά συνέπεια απαραίτητη, αλλά η παρούσα απόφαση δεν πρόκειται να εκτιμήσει τον μηχανισμό και τους όρους υπό τους οποίους παρέχεται κρατική ενίσχυση εκτός των προαναφερθέντων ειδικών μέτρων. Η παρούσα απόφαση δεν αφορά επίσης ούτε την οργάνωση του συστήματος δημόσιας ραδιοτηλεόρασης συνολικά.
(117)
Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 33 της ανακοίνωσης για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, ο ορισμός της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας είναι αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ωστόσο, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ραδιοτηλεοπτικού τομέα, η Επιτροπή κρίνει ότι «ένας “ευρύς” ορισμός που αναθέτει σε συγκεκριμένο ραδιοτηλεοπτικό φορέα την αποστολή να προσφέρει ισορροπημένο και διαφοροποιημένο πρόγραμμα κατ’εφαρμογήν της εντολής, πρέπει να θεωρηθεί, σύμφωνα με τις ερμηνευτικές διατάξεις του πρωτοκόλλου, θεμιτός δυνάμει του άρθρου 86 παράγραφος 2 δεδομένου ότι έχει ως στόχο την ικανοποίηση των δημοκρατικών, κοινωνικών και πολιτιστικών αναγκών της κοινωνίας και τη διασφάλιση της πολυφωνίας, περιλαμβανομένων και των πολιτισμικών και γλωσσικών διαφορών».
(118)
Ωστόσο, ο ορισμός εκτός από ευρύς θα πρέπει να είναι και επαρκώς σαφής και ακριβής ώστε να μην υπάρχουν αμφιβολίες για το εάν το κράτος μέλος είχε την πρόθεση να συμπεριλάβει στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας συγκεκριμένη δραστηριότητα που ασκείται από τον επιφορτισμένο φορέα. Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 36 της ανακοίνωσης για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, ο ρόλος της Επιτροπής περιορίζεται στο να ελέγχει εάν ο ορισμός της δημόσιας υπηρεσίας περιέχει προφανείς παραβάσεις.
(119)
Το κύριο καθήκον των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων των Κάτω Χωρών είναι να παρέχουν υψηλής ποιότητας και ποικίλα προγράμματα για γενική μετάδοση στα δημόσια κανάλια, λαμβάνοντας υπόψη το γενικό συμφέρον, όπως ορίζεται στο άρθρο 13γ του νόμου ΜΜΕ. Οι ειδικές απαιτήσεις προγραμματισμού όσον αφορά τις κατηγορίες περιεχομένου που πρέπει να καλύπτονται και ο χρόνος ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης που πρέπει να αφιερώνεται σε κάθε κατηγορία περιλαμβάνονται επίσης στη νομοθεσία.
(120)
Η CLT-UFA δήλωσε ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών μεταδίδουν γενικά υπερβολικά πολλά αθλητικά και ιδίως ποδόσφαιρο. Οι καταγγέλλοντες διευκρίνισαν ότι η NOS RTV μεταδίδει το μεγαλύτερο μέρος των αθλητικών διοργανώσεων στις Κάτω Χώρες. Όπως προαναφέρθηκε, η ειδική χρηματοδότηση είχε ως στόχο τη χρηματοδότηση δραστηριοτήτων που αποτελούν μέρος της γενικής αποστολής δημόσιας υπηρεσίας και, ως εκ τούτου, προορίζεται επίσης και για την απόκτηση αθλητικών δικαιωμάτων.
(121)
Ωστόσο, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η μετάδοση αθλητικών προγραμμάτων, εντός ορίου περίπου 10 % του συνολικού χρόνου μετάδοσης, δεν συνιστά προφανή παράβαση. Τα αθλητικά γεγονότα μπορούν να αποτελούν μέρος της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας των ραδιοτηλεοπτικών φορέων και η διάθεση 10 % του χρόνου αναμετάδοσης για αθλητικά γεγονότα δεν είναι ασυμβίβαστη με την αποστολή προσφοράς ισορροπημένου και διαφοροποιημένου προγράμματος στο πλαίσιο της δημόσιας υπηρεσίας.
(122)
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το κύριο καθήκον όπως ορίζεται στο άρθρο 13γ(1) ορίζεται κατά τρόπο ευρύ, αλλά μπορεί να θεωρηθεί ότι ανταποκρίνεται, σύμφωνα με τη διατύπωση του Πρωτοκόλλου του Άμστερνταμ, στις «δημοκρατικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ανάγκες» της κοινωνίας των Κάτω Χωρών. Κατά συνέπεια, ο ορισμός στη νομοθεσία είναι επαρκώς σαφής και ακριβής σε σχέση με το κύριο καθήκον και δεν περιέχει προφανείς παραβάσεις.
8.2 Ανάθεση
(123)
Η παράγραφος 40 της ανακοίνωσης για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις ορίζει ότι προκειμένου να τύχει απαλλαγής δυνάμει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η ανάθεση δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να έχει δοθεί στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών μέσω επίσημης πράξης. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι ο νόμος για τα ΜΜΕ αναθέτει στη NOS να εκτελεί το καθήκον δημόσιας υπηρεσίας που ορίζεται στο άρθρο 13γ και στη σχετική νομοθεσία. Οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έχουν αποκτήσει το δικαίωμα να μεταδίδουν προγράμματα στα δημόσια κανάλια με το άρθρο 31 του ΝΜΜΕ, και η Επιτροπή κρίνει ότι το κύριο καθήκον μετάδοσης προγραμμάτων έχει ανατεθεί κατά τρόπο ικανοποιητικό στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.
8.3 Αναλογικότητα
(124)
Στο κεφάλαιο 6.3 της ανακοίνωσης για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, αναφέρεται ότι η εκτίμηση της αναλογικότητας που πρέπει να πραγματοποιήσει η Επιτροπή είναι διπλή (45).
(125)
Αφενός, η Επιτροπή πρέπει να υπολογίσει το καθαρό κόστος του καθήκοντος δημόσιας υπηρεσίας που έχει ανατεθεί στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών και να εξακριβώσει εάν το κόστος αυτό έχει υπεραντισταθμιστεί. Κατά τη χορήγηση αντιστάθμισης σε επιχείρηση, η κρατική ενίσχυση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα καθαρά έξοδα της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Για τον υπολογισμό του καθαρού κόστους, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλα άμεσα ή έμμεσα έσοδα που απορρέουν από την αποστολή δημόσιας υπηρεσίας. Για τον λόγο αυτό το καθαρό κέρδος από την εκμετάλλευση της δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της αναλογικότητας της ενίσχυσης.
(126)
Αφετέρου, η Επιτροπή πρέπει να ελέγξει κάθε διαθέσιμη πληροφορία που υποδηλώνει ότι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έχουν νοθεύσει τον ανταγωνισμό στις εμπορικές αγορές περισσότερο από ό,τι είναι απαραίτητο για την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας. Για παράδειγμα, ένας δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας, στον βαθμό που τα χαμηλότερα έσοδα θα καλύπτονται από την κρατική ενίσχυση, θα έχει κίνητρο να μειώσει τις τιμές της διαφήμισης ή άλλων δραστηριοτήτων μη δημόσιας υπηρεσίας στην αγορά, έτσι ώστε να μειώσει τα έσοδα των ανταγωνιστών του. Η συμπεριφορά αυτή θα απαιτούσε πρόσθετη κρατική χρηματοδότηση για να αντισταθμιστούν τα διαφυγόντα έσοδα από εμπορικές δραστηριότητες και για τον λόγο αυτό θα αποτελούσε ένδειξη υπεραντιστάθμισης των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας.
8.3.1 Διαφάνεια και κατανομή κόστους
(127)
Η Επιτροπή πρέπει πρώτα να καθορίσει το κόστος της ΥΓΟΣ. Δεδομένου ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών ασκούν επίσης και δραστηριότητες που δεν έχουν χαρακτήρα δημόσιας υπηρεσίας, πρέπει βάσει της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ περί της διαφάνειας των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημόσιων επιχειρήσεων (46), όπως αυτή τροποποιήθηκε από την οδηγία 2000/52/ΕΚ της Επιτροπής (47), να τηρούν ξεχωριστούς λογαριασμούς για τις διαφορετικές δραστηριότητές τους. Τα έξοδα και τα έσοδα πρέπει να κατανέμονται σωστά βάσει σαφώς καθορισμένων και αντικειμενικών λογιστικών αρχών. Μόνο τα έξοδα που αφορούν αποκλειστικά τις δραστηριότητες δημόσιας υπηρεσίας, ενώ αφορούν και τις εμπορικές δραστηριότητες, δεν είναι απαραίτητο να κατανεμηθούν μεταξύ των δύο και μπορεί να χρεωθούν εξ ολοκλήρου στη δημόσια υπηρεσία (48).
(128)
Η οδηγία για τη διαφάνεια έχει εφαρμοστεί στις Κάτω Χώρες με τροποποίηση του νόμου περί ανταγωνισμού («Mededingingswet») (49). Επιπλέον, βάσει ειδικού διατάγματος (50), οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς υποχρεούνται να τηρούν ξεχωριστούς λογαριασμούς για όλες τις δευτερεύουσες δραστηριότητες καθώς και τις δραστηριότητες ένωσης. Βάσει αυτού, οι αρχές των Κάτω Χωρών υπέβαλαν πληροφορίες για τα έξοδα και τα έσοδα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων κατά την περίοδο 1994-2005.
(129)
Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της οδηγίας για τη διαφάνεια τα κράτη μέλη όχι μόνο πρέπει να εξασφαλίζουν ότι τηρούνται ξεχωριστοί λογαριασμοί για τις δραστηριότητες δημόσιας υπηρεσίας και μη δημόσιας υπηρεσίας, αλλά και ότι όλα τα έξοδα και έσοδα κατανέμονται ορθά βάσει λογιστικών αρχών που εφαρμόζονται με συνέπεια και δικαιολογούνται αντικειμενικά, και ότι οι αρχές κατανομής κόστους σύμφωνα με τις οποίες διατηρούνται ξεχωριστοί λογαριασμοί είναι σαφώς καθορισμένες.
(130)
Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το διάταγμα δεν καθορίζει με ποιον τρόπο οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς πρέπει να κατανέμουν έξοδα τα οποία είναι κοινά στις δραστηριότητες δημόσιας και μη δημόσιας υπηρεσίας. Πληροφορίες από τις αρχές των Κάτω Χωρών επιβεβαιώνουν επιπλέον ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για την κατανομή εξόδων. Οι αρχές ισχυρίζονται ότι σε ατομικό επίπεδο η κατανομή είναι ορθή, αλλά λόγω των διαφορετικών επιλογών των επιμέρους ραδιοτηλεοπτικών φορέων, η εν λόγω κατανομή ενδέχεται να διαφέρει από τον έναν φορέα στον άλλο. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το γεγονός ότι δεν υπάρχει συνοχή μεταξύ των διαφόρων ραδιοτηλεοπτικών φορέων αποτελεί ένδειξη ότι το διάταγμα δεν ορίζει με επαρκή σαφήνεια τον τρόπο κατανομής του κόστους.
(131)
Για τον λόγο αυτό, βάσει των πληροφοριών που υπέβαλαν οι αρχές των Κάτω Χωρών, η Επιτροπή δεν μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα έξοδα έχουν κατανεμηθεί ορθά βάσει αποδεκτών μεθόδων κατανομής κόστους. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κρίνει ότι όλα τα καθαρά έσοδα των εμπορικών δραστηριοτήτων των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη προκειμένου να καθοριστεί εάν η κρατική χρηματοδότηση ήταν ανάλογη των εξόδων δημόσιας υπηρεσίας. Αυτό συμφωνεί επίσης με το νομοθετικό πλαίσιο των Κάτω Χωρών που εφαρμόζεται στο σύστημα δημόσιας ραδιοτηλεόρασης και το οποίο υποχρεώνει τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς να χρησιμοποιούν για σκοπούς δημόσιας υπηρεσίας όλα τα έσοδά τους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών από εμπορικές δραστηριότητες (51).
8.3.2 Αναλογικότητα της δημόσιας χρηματοδότησης
(132)
Σύμφωνα με την παράγραφο 57 της ανακοίνωσης για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, είναι απαραίτητο οι κρατικές ενισχύσεις να μην υπερβαίνουν τα καθαρά έξοδα του ραδιοτηλεοπτικού φορέα για την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας. Κατά συνέπεια, αφού καθοριστούν τα καθαρά έξοδα της δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να προσδιοριστεί εάν το συνολικό ποσό της κρατικής χρηματοδότησης υπερέβη τα εν λόγω έξοδα.
(133)
Όπως προαναφέρθηκε, εάν δεν έχει πραγματοποιηθεί πλήρης ή εύλογη κατανομή κόστους, τα καθαρά έσοδα από όλες τις δραστηριότητες που επωφελήθηκαν άμεσα ή έμμεσα από τη δημόσια χρηματοδότηση πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον υπολογισμό των καθαρών εξόδων δημόσιας υπηρεσίας (52). Μόνο τα έσοδα των «αποκλειστικά» εμπορικών δραστηριοτήτων δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό των καθαρών εξόδων της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Πρόκειται για δραστηριότητες που δεν έχουν λάβει άμεσα ή έμμεσα, για παράδειγμα, μέσω φθηνότερων εισροών παραγωγής, κρατική χρηματοδότηση ή έχουν καταβάλει το πλήρες αντίτιμο εισροών τις οποίες μοιράζονται με δραστηριότητες δημόσιας υπηρεσίας ή που προκύπτουν από αυτές.
(134)
Όπως ήδη αναφέρθηκε, στο σύστημα της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης των Κάτω Χωρών δεν υπάρχει ούτε η έννοια των «αμιγών» δραστηριοτήτων ούτε της εύλογης και πλήρους κατανομής εσόδων μεταξύ των διαφορετικών δραστηριοτήτων των ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Επιπλέον, ο νόμος ΜΜΕ ορίζει ότι όλα τα καθαρά έσοδα από κύρια και δευτερεύοντα καθήκοντα (53), δευτερεύουσες δραστηριότητες και δραστηριότητες ένωσης (54) πρέπει να χρησιμοποιούνται για την εκπλήρωση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας (55).
(135)
Κατά συνέπεια, τα καθαρά έξοδα των δραστηριοτήτων δημόσιας υπηρεσίας καθορίζονται λαμβάνοντας υπόψη τα έσοδα από όλες τις δραστηριότητες των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Ως εκ τούτου:
-
πρώτο, το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας καθορίζεται αφαιρώντας από τα συνολικά έξοδα παροχής της δημόσιας υπηρεσίας τα καθαρά έσοδα που προέρχονται από την εκμετάλλευση της δημόσιας υπηρεσίας (κύρια και δευτερεύοντα καθήκοντα) (56)·
-
δεύτερο, όλα τα άλλα καθαρά εμπορικά έσοδα λαμβάνονται υπόψη (δευτερεύουσες δραστηριότητες και δραστηριότητες ένωσης)·
-
τρίτο, όλες οι μορφές δημόσιας χρηματοδότησης προστίθενται. Πρώτο, η ετήσια κρατική χρηματοδότηση και οι πληρωμές Stifo που θεωρούνται ως μέτρα «υφιστάμενης ενίσχυσης». Δεύτερο, η ειδική χρηματοδότηση (πληρωμές από το FOR και τα εξισωτικά ταμεία) και οι πληρωμές από το CoBo, που θεωρούνται ως μέτρα «νέας ενίσχυσης».
(136)
Το άθροισμα όλων των προαναφερθέντων στοιχείων καθορίζει εάν η συνολική κρατική χρηματοδότηση υπερβαίνει το σύνολο των καθαρών εξόδων δημόσιας υπηρεσίας ή, με άλλα λόγια, εάν υπήρξε υπεραντιστάθμιση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας.
(137)
Όσον αφορά τη δωρεάν παροχή τεχνικών υπηρεσιών και διευκολύνσεων από την NOB, το μέτρο θα έπρεπε, καταρχήν, να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της υπεραντιστάθμισης. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο το μέτρο να συμπεριληφθεί ρητά στους υπολογισμούς, δεδομένου ότι τα πλεονεκτήματα από τη δωρεάν παροχή τεχνικών υπηρεσιών μπορούν να θεωρηθούν ως αντισταθμιστικά εξόδων τα οποία ειδάλλως θα έπρεπε να χρηματοδοτηθούν. Κατά συνέπεια, η πληρωμή των εν λόγω εξόδων θα σήμαινε αύξηση κατά το ίδιο ποσό των εξόδων της δημόσιας υπηρεσίας που έχει ανατεθεί στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών. Ως εκ τούτου, ο συνυπολογισμός των εν λόγω εξόδων δεν τροποποιεί το τελικό καθαρό αποτέλεσμα (57).
8.4 Απόφαση κίνησης της διαδικασίας και εξεταζόμενη περίοδος
(138)
Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή είχε καθορίσει, σε προκαταρκτική βάση, την υπεραντιστάθμιση σε 110 εκατ. ευρώ. Ο υπολογισμός είχε βασιστεί σε ελλιπή στοιχεία όσον αφορά το πραγματικό ποσό των μεταφορών στα αποθέματα και το επίπεδο αποθεμάτων του συστήματος της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης ως συνόλου στη διάρκεια της περιόδου 1992-2002. Οι αρχές δεν είχαν υποβάλει τότε πλήρη στοιχεία σχετικά με τους επιμέρους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.
(139)
Μετά την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή έλαβε στοιχεία όσον αφορά τα έξοδα και τα έσοδα των επιμέρους ραδιοτηλεοπτικών φορέων, τα οποία είναι λεπτομερέστερα από τα γενικά στοιχεία που είχαν υποβληθεί κατά την κίνηση της διαδικασίας. Επιπλέον, οι νέες πληροφορίες παρέχουν πραγματικά στοιχεία μέχρι το έτος 2005 και περιλαμβάνουν επίσης εκτίμηση για το 2006.
(140)
Η παρούσα απόφαση αφορά τις ειδικές πληρωμές που άρχισαν από το 1994 και καλύπτει την περίοδο μέχρι το 2005. Όσον αφορά την ημερομηνία λήξης, οι αρχές των Κάτω Χωρών κάλεσαν την Επιτροπή να λάβει υπόψη της και τα στοιχεία από το 2006. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν το κρίνει σκόπιμο, δεδομένου ότι τα στοιχεία από το 2006 αποτελούν απλώς εκτιμήσεις για το τρέχον δημοσιονομικό έτος.
8.4.1 Εκτίμηση της αντιστάθμισης των επιμέρους δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων
(141)
Όπως φαίνεται, 14 από τους 19 δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς έλαβαν υπεραντιστάθμιση κατά την περίοδο 1994-2005. Η υπεραντιστάθμιση είχε ως αποτέλεσμα κέρδη ύψους 32 εκατ. ευρώ τα οποία μεταφέρθηκαν γενικά στα αποθέματα προγράμματος των εν λόγω φορέων.
(142)
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις μέρος της υπεραντιστάθμισης χρησιμοποιήθηκε για να εξισορροπηθεί μία υποαντιστάθμιση κατά την περίοδο πριν το 1994. Στις αρχές του 1994 ορισμένοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είχαν αρνητικό απόθεμα προγράμματος (58). Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είχαν το δικαίωμα να καταχωρούν αρνητικά αποθέματα προγράμματος μόνο όταν τα έξοδα δημόσιας υπηρεσίας υπερέβαιναν τις διάφορες πηγές χρηματοδότησής της. Με άλλα λόγια, τα αρνητικά αποθέματα προγράμματος μπορούσαν μόνο να προκύψουν από υποαντιστάθμιση των εξόδων δημόσιας υπηρεσίας.
(143)
Από την άλλη πλευρά, κάθε πιθανή ζημία από εμπορικές δραστηριότητες έπρεπε να χρηματοδοτηθεί μέσω των αποθεμάτων ένωσης και δεν μπορούσε να ενταχθεί στα αποθέματα προγράμματος. Σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών, τα αποθέματα ένωσης δημιουργήθηκαν με ιδιωτικά κεφάλαια.
(144)
Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες η υποαντιστάθμιση των εξόδων δημόσιας υπηρεσίας χρηματοδοτήθηκε προσωρινά με αποθέματα ένωσης. Το 1993 οι αρχές των Κάτω Χωρών «πάγωσαν» τα αποθέματα ένωσης· από τη στιγμή εκείνη, τα έσοδα από τη δημόσια υπηρεσία και από τις εμπορικές δραστηριότητες δεν μπορούσαν πλέον να προστεθούν στα αποθέματα ένωσης. Ωστόσο, έγινε μια εξαίρεση για την επιστροφή πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν από τα αποθέματα ένωσης πριν το 1994 για να καλυφθούν μη χρηματοδοτηθέντα έξοδα δημόσιας υπηρεσίας. Σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών, αυτή ήταν η μόνη περίπτωση στην οποία προστέθηκαν κεφάλαια στα εν λόγω αποθέματα μετά το 1994 (59).
(145)
Η Επιτροπή κρίνει ότι τα αρνητικά ποσά που καταγράφηκαν στα αποθέματα προγράμματος και οι θετικές διακυμάνσεις των αποθεμάτων ένωσης μετά το 1994 ήταν μόνο απόρροια προηγούμενης «υποαντιστάθμισης» των εξόδων δημόσιας υπηρεσίας. Για τον λόγο αυτό, η παρεπόμενη εξισορρόπηση των εν λόγω ποσών θεωρείται ως επιλέξιμη δαπάνη του καθήκοντος δημόσιας υπηρεσίας. Για τον λόγο αυτό, τα αντίστοιχα ποσά δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό της υπεραντιστάθμισης.
(146)
Όπως προαναφέρθηκε, η υπεραντιστάθμιση διοχετεύθηκε γενικά στα αποθέματα προγράμματος. Το 2005, ο PO αποφάσισε για πρώτη φορά, βάσει του άρθρου 109α και του άρθρου 19α(1)η του νόμου ΜΜΕ, ότι τα αποθέματα των επιμέρους ραδιοτηλεοπτικών φορέων που υπερβαίνουν το 5 έως 10 % του ετήσιου προϋπολογισμού τους θα πρέπει να μεταφερθούν στον PO (60). Αυτή η μεταφορά θεωρείται επίσης μέρος των ειδικών μέτρων και λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό της αναλογικότητας της αντιστάθμισης. Ως αποτέλεσμα, η εν λόγω μεταφορά μείωσε τη συνολική αντιστάθμιση των επιμέρους δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, ενώ αύξησε την υπεραντιστάθμιση του PO.
(147)
Αφαιρώντας, για κάθε έτος από το 1994 έως το 2005, το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας από τη συνολική χρηματοδότηση που χορηγήθηκε από το κράτος με τον τρόπο που περιγράφεται στην παράγραφο 135, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κανένας από τους επιμέρους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς δεν έλαβε δημόσια χρηματοδότηση άνω του 10 % του ετήσιου προϋπολογισμού του. Δεδομένου ότι τα έξοδα δημόσιας ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης ενδέχεται να διαφέρουν κάθε έτος, το κράτος μπορεί πράγματι για δημοσιονομικούς λόγους να επιθυμεί να διατηρήσει τις διακυμάνσεις στην κρατική χρηματοδότηση μέχρι ενός ελάχιστου ορίου και να επιτρέψει συγκεκριμένο ποσοστό της ετήσιας υπεραντιστάθμισης να μεταφέρεται στο επόμενο έτος. Η Επιτροπή αναγνώρισε την αρχή αυτή στην υπόθεση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα της Δανίας (61).
(148)
Η Επιτροπή ανέφερε ότι στην περίπτωση αυτή τα εν λόγω αποθέματα πρέπει να δημιουργούνται για τον συγκεκριμένο ειδικό σκοπό και ότι πρέπει να ρυθμίζονται σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα, δηλαδή να αφαιρούνται από την αντιστάθμιση του επόμενου έτους εάν έχει υπάρξει υπεραντιστάθμιση. Κατά τον τρόπο αυτό, εάν η υπεραντιστάθμιση δεν υπερβαίνει το 10 % του ποσού της ετήσιας αντιστάθμισης, η υπεραντιστάθμιση αυτή συμβιβάζεται με τη συνθήκη ΕΚ και μπορεί να μεταφερθεί στην επόμενη ετήσια περίοδο και να αφαιρεθεί από το ποσό της αντιστάθμισης που πρέπει να καταβληθεί για την περίοδο αυτή.
(149)
Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι αρχές των Κάτω Χωρών αποφάσισαν ότι κάθε επιμέρους δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας μπορεί να διατηρεί ειδικό απόθεμα σε ποσοστό ανώτατο 5 έως 10 % του ετήσιου προϋπολογισμού του (62). Λαμβάνοντας υπόψη τον εν λόγω περιορισμό, ο PO έδωσε την εντολή το 2005 να μεταφερθεί ποσό 42,457 εκατ. ευρώ από αποθέματα των ραδιοτηλεοπτικών φορέων στον PO. Οι αρχές ανέλαβαν επίσης τη δέσμευση να παρακολουθούν τακτικά τα αποθέματα και να μεριμνούν για την επιστροφή των ποσών που υπερβαίνουν το 10 % της ετήσιας αντιστάθμισης από το 2006 (63). Για τον λόγο αυτό θεωρείται ότι οι προϋποθέσεις πληρούνται για να θεωρηθεί συμβιβάσιμο ένα ποσό υπεραντιστάθμισης που δεν υπερβαίνει το 10 % του ετήσιου προϋπολογισμού των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων (64).
(150)
Δεδομένου ότι η υπεραντιστάθμιση δεν υπερβαίνει το περιθώριο του 10 % του ετήσιου προϋπολογισμού, μπορεί να θεωρηθεί δικαιολογημένη για την εκπλήρωση της υποχρέωσης δημόσιας υπηρεσίας και ως εκ τούτου η ενίσχυση θεωρείται συμβιβάσιμη με το άρθρο 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.
8.4.2 Υπεραντιστάθμιση του PO
(151)
Ο PO έλαβε επίσης αντιστάθμιση για τον διαχειριστικό και συντονιστικό ρόλο του όσον αφορά το σύστημα ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων. Τον ρόλο αυτό έχει ξεχωριστή οργάνωση, ο επονομαζόμενος PO, που διατηρεί εσωτερικούς ξεχωριστούς λογαριασμούς. Οι αρχές των Κάτω Χωρών ανέφεραν ότι μολονότι η NOS RTV και ο PO αποτελούν μέρη ενός νομικού προσώπου και παρουσιάζουν ενοποιημένους λογαριασμούς, σε καμία περίπτωση δεν έχουν πρόσβαση ο ένας στα κεφάλαια του άλλου.
(152)
Βάσει των ξεχωριστών λογαριασμών για τον PO και σύμφωνα με την προσέγγιση που περιγράφεται στην παράγραφο 135, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο PO έλαβε συνολική υπεραντιστάθμιση ύψους 55,908 εκατ. ευρώ, χωρίς να συμπεριληφθούν τα αποθέματα που μεταφέρθηκαν το 2005 από επιμέρους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Η μεταφορά των αποθεμάτων ανήλθε σε ποσό 42,457 εκατ. ευρώ. Εάν ληφθεί υπόψη η εν λόγω μεταφορά, η συνολική υπεραντιστάθμιση του PO ανέρχεται σε 98,365 ευρώ (55,908 ευρώ + 42,457 ευρώ) εκατ..
Πίνακας 4
Συνολική παρουσίαση της ετήσιας χρηματοδότησης του PO (1994-2005) ποσά Χ 1 εκατ. ευρώ (65)
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
Σύνολο
Έξοδα δημόσιας δραστηριότητας
53,1
60,5
61,8
64,6
69,3
77,3
89,0
94,7
100,4
91,2
91,9
95,2
948,9
Έσοδα δημόσιας δραστηριότητας
0
0
0
0,7
3,3
3,5
2,5
2,6
3,4
0,2
0
0
16,2
Καθαρά έξοδα δημόσιας δραστηριότητας
53,1
60,5
61,8
63,9
66,0
73,8
86,4
92,0
97,0
90,9
91,9
95,2
932,7
Καθαρό αποτέλεσμα εμπορικών δραστηριοτήτων
5,7
5,9
6,5
7,3
10,7
16,0
13,7
12,0
10,8
13,1
22,3
9,7
133,7
Ανάγκη δημόσιας χρηματοδότησης
47,5
54,6
55,3
56,5
55,4
57,8
72,7
80,0
86,2
77,8
69,6
85,5
799,0
Ετήσιες πληρωμές
49,4
55,6
58,3
58,9
62,3
70,7
68,7
74,6
78,6
85,4
78,0
79,3
819,6
Ετήσιες πληρωμές από το Stifo
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Σύνολο ετήσιας αντιστάθμισης
49,4
55,6
58,3
58,9
62,3
70,7
68,7
74,6
78,6
85,4
78,0
79,3
819,6
Αποτέλεσμα πριν τις ειδικές πληρωμές
1,9
1,0
3,0
2,3
6,9
12,8
-4,0
-5,4
-7,6
7,6
8,4
-6,2
20,7
Πληρωμές από το FOR
0
0
0
0
0
0
7,1
6,1
5,2
7,0
5,6
2,8
33,9
Πληρωμές από εξισωτικό ταμείο
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Πληρωμές από το CoBo
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Μεταφορά πλεονασματικών αποθεμάτων
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
42,5
42,5
Σύνολο ειδικών πληρωμών
0
0
0
0
0
0
7,1
6,1
5,2
7,0
5,6
45,3
76,3
Έκτακτα αποτελέσματα
0
0
0
0
0
0,9
0
0,2
0,2
0
0
0
1,4
Σύνολο υπερ/υποαντιστάθμισης
1,9
1,0
3,0
2,3
6,9
13,7
3,1
0,9
-2,1
14,5
14,0
39,1
98,4
(153)
Θεωρείται ότι η υπεραντιστάθμιση ύψους 98,365 εκατ. ευρώ δεν είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας και κατά συνέπεια δεν μπορεί να ενταχθεί στην παρέκκλιση του άρθρου 86 παράγραφος 2 από την απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων. Ως εκ τούτου, η υπεραντιστάθμιση δεν κρίνεται ως συμβιβάσιμη ενίσχυση και θα πρέπει καταρχήν να επιστραφεί από τον PO.
(154)
Ωστόσο, φαίνεται ότι η υπεραντιστάθμιση υπερβαίνει το σύνολο των ειδικών πληρωμών στον PO. Ο PO έλαβε 33,870 εκατ. ευρώ ως ειδικές πληρωμές από τον κρατικό προϋπολογισμό για τα ΜΜΕ συν την ειδική μεταφορά ποσού ύψους 42,457 εκατ. ευρώ από τους άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Αυτό σημαίνει ότι από ειδικά μέτρα ο PO έλαβε συνολικά ποσό 76,327 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, οι ειδικές πληρωμές απέφεραν επίσης τόκους που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τον καθορισμό του ποσού των κεφαλαίων τα οποία δεν ελήφθησαν στο πλαίσιο των «μέτρων υφιστάμενης ενίσχυσης». Για τον λόγο αυτό το ποσό προς ανάκτηση περιορίζεται σε 76,327 εκατ. ευρώ συν τους τόκους, διότι η «υπόλοιπη» υπεραντιστάθμιση χορηγήθηκε μέσω υφιστάμενης ενίσχυσης και δεν είναι δυνατόν να ανακτηθεί.
8.5 Αντιανταγωνιστική συμπεριφορά στις εμπορικές αγορές
(155)
Όπως αναφέρθηκε στην ανακοίνωση για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι μία αντιανταγωνιστική συμπεριφορά των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων δεν είναι απαραίτητη για την εκπλήρωση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας. Στην απόφασή της να κινήσει διαδικασίες επίσημης έρευνας η Επιτροπή ανέφερε τις ακόλουθες πιθανές στρεβλώσεις της αγοράς.
8.5.1 Καλωδιακή μετάδοση
(156)
Στην πρότυπη σύμβαση που συνήφθη το 1985 μεταξύ των ραδιοτηλεοπτικών φορέων και των φορέων εκμετάλλευσης καλωδιακής τηλεόρασης, ορίζεται, κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών, ότι οι φορείς καλωδιακής τηλεόρασης δεν πληρώνουν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για τη μετάδοση τηλεοπτικών προγραμμάτων των ολλανδικών δημόσιων φορέων. Η εν λόγω παραίτηση από την πληρωμή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας από τους φορείς καλωδιακής τηλεόρασης δημιουργεί το ερώτημα εάν ο PO ενήργησε ως συνήθης φορέας της αγοράς, δεδομένου ότι παραιτήθηκε εμπορικού εισοδήματος.
(157)
Ωστόσο, οι αρχές των Κάτω Χωρών ισχυρίστηκαν ότι το γεγονός ότι ο PO δεν επιβάλλει τέλος για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας δεν αντιφάσκει απαραίτητα προς μία συμπεριφορά αγοράς. Εξάλλου, ούτε οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν ζητούν τέλος από τους φορείς καλωδιακής τηλεόρασης για τη μετάδοση των προγραμμάτων τους (66).
(158)
Πράγματι, οι εμπορικές συμφωνίες μεταξύ των ραδιοτηλεοπτικών φορέων και των φορέων καλωδιακής τηλεόρασης μπορούν να λάβουν διάφορες μορφές, ιδίως δεδομένου του γεγονότος ότι η συναλλαγή αφορά μια ανταλλαγή υπηρεσιών μετάδοσης έναντι της διαθεσιμότητας περιεχομένου που έχει μεγάλη αξία και για τα δύο μέρη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κρίνει ότι δεν υφίστανται σαφείς ενδείξεις ότι ο PO ενήργησε κατά τρόπο αντιανταγωνιστικό και ότι η παραίτησή του από εμπορικά έσοδα αύξησε την ανάγκη κρατικής χρηματοδότησης.
8.5.2 Διαφημιστική αγορά
8.5.2.1 Εικαζόμενη προσφορά χαμηλότερων τιμών για την ηλικιακή ομάδα 20-49
(159)
Κατά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας η Επιτροπή δεν διέθετε επαρκείς ενδείξεις ότι το STER είχε πράγματι προσφέρει χαμηλότερες τιμές. Ωστόσο, μετά την κίνηση της εν λόγω διαδικασίας οι καταγγέλλοντες και οι αρχές των Κάτω Χωρών υπέβαλαν πληροφορίες που πρέπει να εξεταστούν.
(160)
Στην παράγραφο 58 της ανακοίνωσης αναφέρεται ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς ενδέχεται να έχουν συμφέρον να συμπιέσουν τις τιμές διαφήμισης προκειμένου να μειώσουν τα έσοδα των ανταγωνιστών τους. Ωστόσο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς στις Κάτω Χώρες δεν αναπτύσσουν άμεσα διαφημιστικές δραστηριότητες, αλλά ότι τις δραστηριότητες αυτές αναπτύσσει ξεχωριστή οργάνωση αποκαλούμενη STER. Η αποστολή του STER είναι να εκμεταλλευτεί τον χρόνο που είναι διαθέσιμος για διαφημίσεις ώστε να συμβάλλει κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο στην κεντρική χρηματοδότηση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Το STER λειτουργεί ως ενδιάμεσος, που έχει την αποστολή να μεγιστοποιήσει τα έσοδα από την πώληση του διαφημιστικού χώρου των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Όπως ήδη αναφέρθηκε στην παράγραφο 17, το STER μεταφέρει τα διαφημιστικά έσοδα στον προϋπολογισμό για τα ΜΜΕ.
(161)
Το ενδεχόμενο το STER να καθορίζει τιμές χαμηλότερες των κοινοτικών θα πρέπει να αντανακλάται σε ορισμένες ή σε όλες από τις ακόλουθες περιστάσεις: χαμηλότερες τιμές του STER έναντι των ανταγωνιστών του, αύξηση του μεριδίου αγοράς και απώλεια εσόδων για το STER.
(162)
Πρώτο, όπως η Επιτροπή ανέφερε επίσης στην απόφαση να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας, μια σύγκριση μεταξύ των τιμών των δημόσιων και των ιδιωτικών εταιρειών πώλησης διαφημίσεων μπορεί να θεωρηθεί ως εύλογο υποκατάστατο των κριτηρίων που αναφέρονται στην παράγραφο 58 της ανακοίνωσης για τις ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις.
(163)
Για τη σύγκριση των τιμών η ομάδα στόχου 20-49 ετών είναι η πιο σχετική. Όπως προκύπτει από τον Πίνακας 5 κατωτέρω, υπάρχουν διαφορετικές υποομάδες, πολλές από τις οποίες έχουν ως στόχο θεατές στην ηλικιακή ομάδα των 20-49:
Πίνακας 5
Ποσοστό επιτυχίας στις ομάδες στόχου του STER (εμπιστευτικό 2004)
Στόχος
13+
20-34
35-49
50-64
20-49
Καταναλωτές 20-49
Καταναλωτές 20-49 + παιδιά
Άνδρες 20-34
Γυναίκες 20-34
Επιτυχία
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των Κάτω Χωρών της 27.01.2005.
(164)
Ο Πίνακας 5 δείχνει ότι το STER πωλεί κυρίως διαφημίσεις για την κατηγορία των θεατών στην ομάδα των 20-49 ετών. Από το 1999 το μερίδιο αγοράς του STER όσον αφορά τη διαφήμιση και η ακροαματικότητα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων στην ομάδα στόχου 20-49 έχουν μειωθεί. Στην ομάδα στόχου των 20-49 ετών, οι ακαθάριστες τιμές που χρεώθηκαν στους διαφημιστές ήταν οι εξής:
Πίνακας 6
Ακαθάριστες τιμές ομάδα 20-49 ετών (18:00-24:00), 1995-2005 σε ευρώ
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
1 470
1 496
1 499
1 315
1 485
1 541
1 562
1 624
1 816
1 932
1 890
Εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς
1 337
1 314
1 366
1 399
1 438
1 637
1 667
1 675
1 753
2 055
2 087
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των Κάτω Χωρών της 23.02.2006.
(165)
Βάσει των ανωτέρω στοιχείων, οι τιμές καταλόγου του STER για την ομάδα 20-49 ήταν μόνο ελαφρά χαμηλότερες από αυτές των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και το STER χορηγούν αρκετά σημαντικές εκπτώσεις. Οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς φαίνεται να χορηγούν κατά πολύ υψηλότερες εκπτώσεις, ιδίως από το 1998. Οι εν λόγω εκπτώσεις παρατίθενται κατωτέρω.
Πίνακας 7
Πραγματικές εκπτώσεις κατά την περίοδο 1994-2005 σε %
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των Κάτω Χωρών της 24.02.2006.
(166)
Μολονότι η ακροαματικότητα του STER είναι λιγότερο ελκυστική από αυτή των εμπορικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων, ο STER έχει χαμηλή επιλεκτικότητα και ως εκ τούτου είναι λιγότερο σε θέση να προσφέρει μια πολύ συγκεκριμένη ειδική ομάδα στόχου, και η ακροαματικότητά του καθώς και το μερίδιό του στη διαφημιστική αγορά είναι χαμηλού επιπέδου (βλέπε πίνακα 9 κατωτέρω), οι καθαρές τιμές του είναι υψηλότερες από αυτές που χρεώνουν οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς.
Πίνακας 8
Καθαρές τιμές ομάδα 20-49 ετών (18.00-24.00), 1995-2005 σε ευρώ
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
STER
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
(167)
Από τον Πίνακας 9 μπορεί επιπλέον να συναχθεί το συμπέρασμα ότι υπάρχει μια σαφής σχέση μεταξύ της μείωσης του μεριδίου ακροαματικότητας και του μεριδίου διαφήμισης για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι λόγω πιθανού ντάμπιγκ των τιμών το STER αυξάνει ή, τουλάχιστον ότι διατηρεί το μερίδιο αγοράς του παρά τη μείωση του μεριδίου ακροαματικότητας των πελατών του. Αντίθετα, το STER χάνει μερίδιο στην αγορά διαφήμισης με τον ίδιο ρυθμό που οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς χάνουν ακροαματικότητα.
Πίνακας 9
Μερίδια στις αγορές θεαματικότητας και διαφήμισης
1998
1999
2000
2001
2002
2003
Ακροαματικότητα CSB
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Διαφήμιση CSB
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Ακροαματικότητα PSB
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Διαφήμιση PSB
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
[...]
Πηγή
:
Επιστολή των αρχών των Κάτω Χωρών της 03.02.2006.
(168)
Τέλος, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το STER χάνει διαφημιστικά έσοδα προκειμένου να αυξήσει το μερίδιο αγοράς του.
Διάγραμμα 1
Εξέλιξη των καθαρών και ακαθάριστων εσόδων
(169)
Από τον Πίνακας 7 και το Διάγραμμα 1 μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι το STER προσφέρει σημαντικές εκπτώσεις. Ωστόσο, από το διάγραμμα 1 μπορεί να συναχθεί επίσης το συμπέρασμα ότι παρά τις εν λόγω εκπτώσεις, τα καθαρά έσοδα από τις διαφημίσεις έχουν παραμείνει σχετικά σταθερά. Η χρήση εκπτώσεων δεν έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές όσον αφορά τα έσοδα.
(170)
Κατά συνέπεια, κανένα από τα χαρακτηριστικά που τυπικά συνοδεύουν μία συμπεριφορά πώλησης σε τιμές χαμηλότερες των κοινοτικών, δηλαδή: χαμηλότερες τιμές, αύξηση του μεριδίου αγοράς και προσωρινή απώλεια εσόδων, δεν φαίνεται να έχει παρουσιαστεί στην ολλανδική αγορά διαφήμισης. Θα πρέπει πάλι να τονιστεί, ότι το STER αποτελεί εταιρεία ανεξάρτητη από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των οποίων τα έσοδα μεταφέρονται απευθείας στον προϋπολογισμό ΜΜΕ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το STER προσέφερε τιμές χαμηλότερες των κοινοτικών ώστε να απωλέσει έσοδα και να αυξήσει την ανάγκη πρόσθετης κρατικής χρηματοδότησης του συστήματος δημόσιας ραδιοτηλεόρασης.
8.5.2.2 Σημείο αναφοράς για τις τιμές διαφήμισης
(171)
Η SBS Broadcasting BV ισχυρίστηκε ότι μόνο η σύγκριση τιμών μεταξύ των τιμών της ομάδας 20-49 που πληρώνονται στο STER ή στην IP και/ή στην SBS δεν μπορεί να αποτελέσει αποκλειστικό κριτήριο προκειμένου να διαπιστωθεί εάν το STER προσφέρει τιμές χαμηλότερες των κοινοτικών.
(172)
Η SBS δηλώνει επιπλέον ότι καταρχήν, οι διαφημιστές είναι πρόθυμοι να καταβάλουν ένα πρόσθετο ποσό για την ομάδα 20-49 που προσφέρει το STER, διότι το STER έχει πρόσβαση και σε άτομα εκτός της ομάδας στόχου. Επιπλέον, οι τιμές του STER για την ομάδα 13+ (την κατηγορία των εφήβων) για πραγματική παράδοση είναι στην πραγματικότητα κατά πολύ χαμηλότερες από τις τιμές των εμπορικών ανταγωνιστών για την ομάδα 13+. Τα θέματα αυτά υποβλήθηκαν από την Επιτροπή στις αρχές των Κάτω Χωρών (67).
(173)
Όσον αφορά το πρώτο θέμα, θα πρέπει να γίνει σαφές από την αρχή ότι οι διαφημιστικές εταιρείες αποσκοπούν σε μία ομάδα στόχου όταν διαφημίζουν τα προϊόντα τους. Η θεαματικότητα εκτός της ομάδας στόχου είναι άνευ σημασίας. Ένα από τα κριτήρια για την αγορά διαφημιστικού χρόνου είναι η επιλεκτικότητα των θεατών στόχου. Εάν ο διαθέσιμος διαφημιστικός χρόνος δεν ανταποκρίνεται στο κριτήριο της επιλεκτικότητας, δηλαδή υπάρχει σε μεγάλο βαθμό «χαμένος χρόνος» (θεατές των διαφημίσεων εκτός της ομάδας στόχου) τότε ο διαθέσιμος χρόνος διαφήμισης καθίσταται λιγότερο ενδιαφέρων. Λόγω του γεγονότος ότι ο διαφημιστικός χρόνος που πωλεί το STER έχει χαμηλή επιλεκτικότητα, δηλαδή προσελκύει ευρύ φάσμα θεατών, σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών, το STER δυσκολεύεται στην πραγματικότητα να διατηρήσει τις διαφημιστικές τιμές του. Δεύτερο, η ομάδα 13+ είναι λιγότερο σημαντική από την ομάδα 20-49. Οι πληροφορίες στον Πίνακας 5 δείχνουν τη σχετικά χαμηλή σημασία της ομάδας 13+ (εμπιστευτικές πληροφορίες) και δηλώνουν σαφώς ότι η ομάδα 13+ δεν είναι αποφασιστικής σημασίας για τη σύγκριση των τιμών. Όπως δήλωσαν οι αρχές των Κάτω Χωρών, η ομάδα 20-49 έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία. Το γεγονός ότι η τιμή της ομάδας 13+ είναι χαμηλότερη στο STER δεν αποτελεί καθαυτό απόδειξη ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς προσφέρουν γενικά τιμές χαμηλότερες των κοινοτικών.
8.5.2.3 Συμπέρασμα όσον αφορά τις διαφημίσεις
(174)
Κατά συνέπεια, παρά το γεγονός ότι το STER προσφέρει σημαντικές εκπτώσεις, τα συνολικά έσοδα που προκύπτουν από τις διαφημίσεις δεν μειώθηκαν αλλά παρέμειναν σταθερά. Αφού εξέτασε τα άλλα επιχειρήματα και τις απαντήσεις των αρχών των Κάτω Χωρών, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει προς το παρόν καμία απόδειξη ότι το STER δεν επιχείρησε να μεγιστοποιήσει τα διαφημιστικά έσοδά του και ότι η συμπεριφορά του θα αύξανε την ανάγκη κρατικής χρηματοδότησης.
8.5.3 Ποδοσφαιρικά δικαιώματα
(175)
Κατά την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή είχε δηλώσει ότι δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις που να οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς κατέβαλαν μία τιμή για δικαιώματα ποδοσφαιρικής μετάδοσης που ήταν διαρθρωτικά υψηλότερη της αγοραίας αξίας. Ένας από τους λόγους ήταν ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς προσέφεραν μεγαλύτερα ποσά κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων από αυτά που οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς ήταν διαθέσιμοι να προσφέρουν. Η CLT-UFA κατήγγειλε ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς των Κάτω Χωρών πληρώνουν υπερβολικές τιμές για ποδοσφαιρικά δικαιώματα. Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα εξετάσει περαιτέρω την κατάσταση.
(176)
Από την επακόλουθη έρευνα δεν προέκυψαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς υπέβαλαν υψηλότερη προσφορά από τους εμπορικούς, ούτε ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έχουν αποκτήσει δικαιώματα όσον αφορά κάποιο ποδοσφαιρικό γεγονός κατά τρόπο που να αποκλείει τους ανταγωνιστές από την αγορά. Πράγματι, η Επιτροπή διαπίστωσε παραδείγματα σημαντικών ποδοσφαιρικών δικαιωμάτων που κατείχαν οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου (βλέπε παράγραφο 55 ανωτέρω)
(177)
Ωστόσο, μολονότι δεν προσδιορίστηκαν συγκεκριμένες αντιανταγωνιστικές πρακτικές στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, το ερώτημα εάν το σύστημα καθαυτό προσφέρει επαρκείς εγγυήσεις κατά της δυνατότητας αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς θα αποτελέσει το αντικείμενο της διαδικασίας E-5/2005 για υφιστάμενη ενίσχυση.
9 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
(178)
Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι έχει χορηγηθεί υπεραντιστάθμιση ύψους 98,365 εκατ. ευρώ μέσω μέτρων κρατικής ενίσχυσης, που δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 86 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να ανακτηθεί από την NOS για τις λειτουργίες που ασκεί ως PO.
(179)
Ωστόσο, λόγω του γεγονότος ότι η υπεραντιστάθμιση υπερβαίνει τις συνολικές ειδικές πληρωμές προς τον PO συνολικού ύψους 76,3 εκατ. ευρώ, η ανάκτηση θα περιοριστεί στο ποσό των 76,327 εκατ. ευρώ συν τους τόκους, διότι η «υπόλοιπη» υπεραντιστάθμιση χορηγήθηκε μέσω καθεστώτων υφιστάμενης ενίσχυσης και δεν είναι δυνατόν να ανακτηθεί.
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
1. Η ειδική κρατική ενίσχυση που χορήγησαν οι Κάτω Χώρες στην ΝOS για τη λειτουργία που ασκεί ως ΡΟ δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.
2. Η ασυμβίβαστη ειδική κρατική ενίσχυση ανακτάται από την ΝOS. Το ποσό προς ανάκτηση ανέρχεται σε 76,327 εκατ. ευρώ, συν τους τόκους.
3. Η ειδική κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε στους επιμέρους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς συμβιβάζεται με την κοινή αγορά υπό τον όρο ότι, στον βαθμό που η ενίσχυση οδηγεί σε υπεραντιστάθμιση των καθηκόντων δημόσιας υπηρεσίας, το πλεόνασμα διατηρείται σε απόθεμα ειδικού σκοπού, το ποσό του οποίου δεν υπερβαίνει το 10 % του ετήσιου προϋπολογισμού του ραδιοτηλεοπτικού φορέα και υπό τον όρο ότι οι Κάτω Χώρες παρακολουθούν τακτικά την τήρηση του εν λόγω ορίου.
Άρθρο 2
1. Οι Κάτω Χώρες λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να ανακτήσουν από τον PO την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 και τέθηκε παράνομα στη διάθεση του αποδέκτη.
2. Η ανάκτηση πραγματοποιείται ανυπερθέτως και σύμφωνα με τις διαδικασίες της εθνικής νομοθεσίας, υπό τον όρο ότι αυτές επιτρέπουν την άμεση και πραγματική εκτέλεση της απόφασης. Επί των ανακτωμένων ποσών οφείλονται τόκοι από τον χρόνο κατά τον οποίο τα ποσά τέθηκαν στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι την πραγματική τους ανάκτηση.
3. Ο οφειλόμενος τόκος που αναφέρεται στην παράγραφο 2 υπολογίζεται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στα άρθρα 9 και 11 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής (68).
4. Εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης οι Κάτω Χώρες δίνουν εντολή στο δικαιούχο που αναφέρεται στο άρθρο 1 να επιστρέψει την παράνομη και ασυμβίβαστη ενίσχυση καθώς και τους οφειλόμενους τόκους.
Άρθρο 3
Οι Κάτω Χώρες ενημερώνουν την Επιτροπή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έλαβαν και προτίθενται να λάβουν για την εφαρμογή της χρησιμοποιώντας το ερωτηματολόγιο που επισυνάπτεται στο παράρτημα 1 της παρούσας απόφασης. Στο ίδιο χρονικό διάστημα οι Κάτω Χώρες υποβάλλουν όλα τα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει κινηθεί η διαδικασία ανάκτησης κατά του δικαιούχου της παράνομα χορηγηθείσας και ασυμβίβαστης ενίσχυσης.
Άρθρο 4
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών.
Βρυξέλλες, 22 Ιουνίου 2006.