РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 23 ноември 2011 година
относно държавна помощ C 28/10, приведена в действие от Португалия за застрахователната схема за краткосрочни експортни кредити
(нотифицирано под номер C(2011) 7756)
(само текстът на португалски език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2014/532/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз (ДФЕС), и по-специално член 108, параграф 2, първа алинея от него,
като взе предвид Споразумението за създаване на Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, буква а) от него,
като прикани заинтересованите страни да представят мненията си в съответствие с посочените разпоредби (1),
като има предвид, че:
(1)
Настоящото решение засяга държавна помощ, приведена в действие от Португалия под формата на застрахователна схема за краткосрочни експортни кредити (наричана по-долу „схемата“).
1. ПРОЦЕДУРНИ АСПЕКТИ
(2)
На 12 януари 2009 г. Португалия изпрати уведомление относно застрахователна схема за краткосрочни експортни кредити съгласно раздел 5.1 от съобщението на комисията относно „Временна общностна рамка за мерките за държавна помощ за подпомагане на достъпа до финансиране при настоящата финансова и икономическа криза“ (2) (наричана по-долу „временната рамка“).
(3)
Въпреки че в първоначално уведомление схемата е представена като застраховане на краткосрочни експортни кредити за държавите от ОИСР, схемата покрива и транзакции, свързани с вътрешна търговия.
(4)
Тъй като португалските органи потвърдиха, че схемата е приведена в действие през януари 2009 г., с писмо от 19 април 2010 г. Комисията уведоми Португалия, че схемата е била прехвърлена в регистъра на помощите, за които не е изпратено уведомление.
(5)
С писмо от 27 октомври 2010 г. Комисията уведоми Португалия за започването на разследване съгласно член 108, параграф 2 от ДФЕС по отношение на схемата.
(6)
С писмо от 29 ноември 2010 г. португалските органи изпратиха своите забележки по отношение на писмото на Комисията от 27 октомври 2010 г. Те приложиха две писма от кредитни застрахователи (CESCE и COSEC) съответно от 22 ноември 2010 г. и 23 ноември 2010 г.
(7)
Решението на Комисията за откриване на процедурата беше публикувано в Официален вестник на Европейския съюз на 9 април 2011 г. (3) Комисията прикани заинтересованите страни да представят мнения по отношение на схемата. Мнения не бяха получени.
2. ОПИСАНИЕ НА МЯРКАТА
2.1. ЦЕЛ
(8)
Португалските органи твърдят, че настоящата финансова криза е довела до увеличаване на риска за търговките операции. Това от своя страна е довело до все по-консервативно поведение от страна на кредитните застрахователи, отразено в равнището на застрахователното покритие за рискове, присъщи за търговски операции.
(9)
Целта на схемата е да се преодолее неефективност на пазара, дължаща се на липсата на предлагане на застраховане на кредити, и да се спомогне за възстановяването на доверието в пазара за кредитно застраховане.
(10)
Постигането на тези цели се преследва чрез предоставянето на застрахователно покритие за кредити на износители и на предприятия, които са временно изправени пред липсата на застрахователно покритие за експортни кредити на частния пазар за транзакции с купувачи в държавите от ЕИСР или за вътрешни транзакции.
(11)
Според португалските органи застрахователният сектор се е свил значително от 2008 г. насам, което е довело до липсата на покритие. Към 30 септември 2010 г. общата стойност на застрахования портфейл е намаляла с 32,84 % между 31 декември 2008 г. и 31 декември 2009 г. и с още 22,4 % от 31 декември 2009 г. до 30 септември 2010 г. Общата стойност на застрахования портфейл е намаляла до 15,9 милиарда EUR през 2010 г. от 30,6 милиарда EUR в края на 2008 г. Броят на застрахованите дружества е намалял от 3709 в края на 2008 г. на 2290 през септември 2010 г. Застрахователите представиха и писма, обосноваващи необходимостта от продължаване на схемата до края на 2010 г. въпреки твърденията в писмата, че няма да бъде достигнат максималният размер на покритието, предоставен по схемата. В писмата беше обяснена необходимостта от схемата, като се посочва повишеният риск при застраховането на експортни кредити поради общото икономическо положение в период на възстановяване от кризата, с последващо увеличаване на цените и намаляване на покритието от частни застрахователи в някои сектори.
2.2. ПРАВНО ОСНОВАНИЕ
(12)
Националното правно основание за схемата е Наредба-закон № 175/2008 от 26 август 2008 г. за създаване на Finova и Наредба-закон № 211/1998 г. от 16 юли 1998 г. за установяване на правила, приложими за организациите за взаимно гарантиране (изменена с Наредба-закон № 19/2001 от 30 януари 2001 г. и Наредба-закон № 309-A/2007 от 7 септември 2007 г.).
2.3. ПРИЛАГАЩ ОРГАН
(13)
Схемата се реализира чрез следните частни кредитни застрахователи, извършващи дейност на португалския пазар: COSEC, CESCE, COFACE и Credito y Caución.
2.4. ПОЛУЧАТЕЛИ
(14)
Според информацията, изпратена на 26 ноември 2010 г. от португалските органи, към октомври 2010 г. е имало 399 получатели по схемата.
(15)
Разпределението на кредитните тавани, предоставени към октомври 2010 г., е представено в следните таблици:
(16)
Използване по застрахователни посредници:
Застрахователно дружество
Получатели
Кредитен таван в евро
Брой
(%)
Стойност
(%)
COSEC
273
68,42
151 693 571
71,68
Credito y Caución
43
10,78
28 259 171
13,35
CESCE
55
13,78
24 747 850
11,69
COFACE
28
7,02
6 929 700
3,27
Общо
399
100
211 630 292
100
(17)
Разбивка според пазарния дял в евро на транзакциите, свързани с вътрешна търговия и с износ, през октомври 2010 г.
Действително използван кредитен таван (4)
Стойност (EUR)
(%)
Транзакции, свързани с вътрешна търговия
137 175 542
73,20
Транзакции, свързани с износ
50 221 841
26,80
Общо
187 397 383
100
(18)
Разбивка според размера на получателя:
Размер на получателя
Получатели
Кредитен таван в евро
Брой
(%)
Стойност (EUR)
(%)
Големи предприятия
126
31,58
101 135 009
47,79
Средни предприятия
158
39,60
71 507 618
33,79
Микро-/малки предприятия
115
28,82
38 987 665
18,42
Общо
399
100
211 630 292
100
2.5. УСЛОВИЯ ЗА ПРИЛАГАНЕ НА СХЕМАТА
(19)
Схемата покрива търговски рискове (като например неплатежоспособност и забавени неизплатени плащания), свързани с транзакции за износ за периоди под две години с държавите от ОИСР, и рискове по отношение на транзакции, свързани с вътрешна търговия.
(20)
Обществената застраховка действа като инструмент за споделяне на риска (с допълващ характер) с частни застрахователи. Тя се предоставя само в допълнение към покритието, предоставено от частен застраховател.
(21)
Според португалските органи обществената застраховка се предоставя при напълно идентични условия като тези на частната застраховка. Така сумата, която се покрива от обществената застраховка, никога не може да надвишава сумата, покрита от частния застраховател. Приложимата застрахователна премия обаче възлиза на 60 % от премията, прилагана от частния застраховател. Средната ставка, приложима по схемата, е представлявала 0,21 % от оборота, докато пазарната ставка, прилагана от частните застрахователи, е възлизала средно на 0,36 % от оборота през 2009 г. Дори средните пазарни ставки - съответно 0,23 % и 0,24 % през 2007 г. и 2008 г. - са били по-високи от средната приложима ставка по схемата от 2009 г. насам.
(22)
В случай на настъпване на застрахователното събитие всички суми за възстановяване се поделят между държавата и частния застраховател, осигуряващ основното покритие, пропорционално на дела от общото гарантирано покритие, т.е на квотния дял. Процедурата за възстановяване се управлява от частния застраховател.
2.6. ПРОДЪЛЖИТЕЛНОСТ
(23)
Уведомление за схемата е изпратено на 12 януари 2009 г. за срок от 1 януари 2009 г. до 31 декември 2010 г. Комисията не е уведомена за удължаване.
2.7. БЮДЖЕТ
(24)
Според информацията, предоставена на Комисията от страна на португалските органи, максималната гаранция за един получател е 1,5 милиона евро.
(25)
Според информацията, предоставена на Комисията от португалските органи, общият бюджет на схемата за вътрешни и експортни транзакции, е 2 милиарда EUR (5).
3. РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА ОТНОСНО ОФИЦИАЛНАТА ПРОЦЕДУРА ПО РАЗСЛЕДВАНЕ
(26)
В решението си от 27 октомври 2010 г. за откриване на официалната процедура по разследване Комисията представи своята предварителна оценка и изрази съмнения по отношение на съвместимостта на схемата с вътрешния пазар. Съмненията, изразени в решението, засягаха:
-
прилагането на схемата по отношение на застраховането на краткосрочни експортни кредити, когато цените по гаранцията са били под равнището, което обикновено се изисква съгласно Съобщението на Комисията относно застраховането на краткосрочни експортни кредити (6) (наричано по-долу „съобщението“). Комисията изрази съмнения, че възнаграждението е било необходимо и пропорционално за постигане на целта, като се има предвид потенциалното нарушаване на конкуренцията, свързано с него,
-
прилагането на схемата по отношение на вътрешните транзакции. Комисията изрази съмнения по отношение на съвместимостта на мярката и отново постави под въпрос цената на предоставената гаранция.
4. МНЕНИЕ НА ПОРТУГАЛИЯ
(27)
В мнението си по отношение на откриването на официалната процедура по разследване португалските органи заявяват, че твърдението на Комисията, че предприятията по схемата се възползват от предимство, което иначе не би съществувало, не съответства на целите, представени във временната рамка. За да докажат неефективността на пазара, португалските органи посочват коефициента на загубата, който е достигнал рекордната стойност от 102 % през 2008 г. въпреки факта, че броят на застрахованите предприятия е намалял с 29,41 % в края на 2009 г. в сравнение с края на 2008 г. и с още 12,53 % до края на септември 2010 г. Стойността на застрахования портфейл е намаляла с 32,84 % в края на 2009 г. в сравнение с края на 2008 г. и с още 22,36 % към септември 2010 г. Португалия твърди още, че други държави-членки също са приели такива схеми.
(28)
По отношение на избирателния характер на предимството Португалия твърди, че схемата не е избирателна, а представлява мярка от общ характер, която не води до вътрешносекторна или междусекторна дискриминация. Освен това Португалия критикува липсата на определение на Комисията за това какво представлява обща мярка. Според Португалия липсата на дискриминация се доказва с i) прилагането на схемата и по отношение на предприятия от други държави-членки, които извършват дейност в Португалия; ii) приемането на заявления за схемата от всички четири застрахователи, осъществяващи дейност в Португалия, като всички те са поне частична собственост на чуждестранни образувания; iii) липсата на промяна в необходимостта от финансиране по време на кризата; iv) основният получател по схемата, който през октомври 2010 г. е бил сегментът с операциите, свързани с националния пазар (73,2 %); v) възможността всички предприятия, извършващи дейност в Португалия, да използват схемата, независимо от това дали естеството на дейността им е свързано с търговия със стоки (отраслите „строителство“, „транспорт“ и „други услуги - с изключение на търговия“ са се възползвали от схемата със суми съответно в размер на 2 155 000 EUR, 471 500 EUR и 4 580 000 EUR), въпреки че по своето естество експортните кредити са свързани основно с транзакции със стоки. Освен това според Португалия моделът с допълващ характер не е източник на дискриминация, тъй като не възпрепятства нито едно предприятие да договори такава политика с частен застраховател. Публичните органи разчитат изцяло на оценката на риска на частните застрахователи. Освен това според португалските органи максималният таван, определен за една застраховка, не ограничава достъпа до нея за големи предприятия, които са се възползвали от схемата (до 47,79 % според стойността на операциите в сравнение с 33,79 % за средни предприятия и 18,42 % за малки предприятия, но само до 31,58 % според броя на получателите в сравнение с 39,60 % за средни предприятия и 28,82 % за малки предприятия). Максималният таван е предназначен да гарантира, че използваните държавни ресурси са пропорционални на преследваните цели и че рискът е диверсифициран по подходящ начин, като същевременно се осигурява достъп до схемата за по-голям брой предприятия. Според португалските органи фактът, че максималната сума по схемата не е била използвана, служи за доказателство за липсата на дискриминация за големите предприятия. И накрая, Португалия изразява съмнение по отношение на връзката между съдебната практика, посочена от Комисията в точка 36 от решението за откриване на официалната процедура по разследване, и дискриминацията. Тя изразява съжаление, че Комисията не е определила критерии, на които дадена мярка трябва да отговаря, за да бъде от общ характер.
(29)
Португалия обоснова по-ниските цени по схемата в сравнение с тези при частното застраховане, твърдейки, че може да се наблюдава неблагоприятен избор, т.к. предприятията са решавали да застраховат по-малко рисковите операции по схемата, като са оставили по-рисковите операции за покритие чрез частно застраховане. Във връзка с това според португалските органи обосновката на Комисията не би могла да бъде уместна за сектора на експортните кредити, където рискът не се увеличава с размера на кредита, както се случва при банковите кредити. Според португалските органи ниският риск се доказва с факта, че към октомври 2010 г. обемът на исканията, натрупани по схемата, се е увеличил само с 0,26 % от общата стойност на договорените застраховки. Освен това според португалските органи цените, прилагани за държавната гаранция, съответстват на пазарните цени преди кризата и следователно не създават предимство за техните получатели.
(30)
Освен това според португалските органи схемата не предизвиква нарушаване на конкуренцията между държавите-членки, тъй като: i) тя обхваща и национални операции; ii) разходите за застраховане се различават в държавите-членки, както проличава от различните цени за застраховане; и iii) този вид услуга не се предлага на пазара.
5. МНЕНИЯ НА ДРУГИ ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СТРАНИ
(31)
След публикуването на решението на Комисията за откриване на официалната процедура по разследване в Официален вестник на 9 април 2011 г. Комисията не получи мнения от трети страни.
6. ОЦЕНКА
6.1. КВАЛИФИЦИРАНЕ НА МЯРКАТА КАТО ДЪРЖАВНА ПОМОЩ
(32)
Член 107, параграф 1 от ДФЕС гласи:
Освен когато е предвидено друго в настоящия договор, всяка помощ, предоставена от държава-членка или чрез ресурси на държава-членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите-членки, е несъвместима с вътрешния пазар.
(33)
За да се прилага член 107, параграф 1 от ДФЕС, трябва да е налице мярка за помощ, която може да се припише на държавата и се предоставя чрез държавни ресурси, засяга търговията между държавите-членки и нарушава конкуренцията на вътрешния пазар, като предоставя избирателно предимство на определени предприятия.
Държавни ресурси
(34)
Както се обяснява в решението на Комисията от 27 октомври 2010 г. за откриване на официалната процедура по разследване, застраховката се предлага пряко от държавата и всички загуби, произтичащи от схемата, засягат националния бюджет. Следователно схемата включва държавни ресурси. Наличието на държавни ресурси не се оспорва от Португалия.
Избирателно предимство за застрахователи
(35)
Комисията анализира пазарите за застраховане на краткосрочни експортни кредити в решенията си относно застрахователните схеми за краткосрочни експортни кредити (7). Ставките на премиите на пазара за застраховане на краткосрочни експортни кредити обикновено се фиксират в договори за минимален срок от една година. Поради това всяка промяна в цените на предлаганото покритие започва да действа единствено след известен период. Освен това пазарната практика е да се коригира предлагането на кредитно застраховане чрез увеличаване или намаляване на размерите на предлаганите кредити, а не чрез промяна на ставката, прилагана за покритието. Тази практика се наблюдава също и от началото на финансовата криза, както се доказва с писмата за отказ на покритие, изпратени от Португалия, и писмата за отказ, изпратени по други дела за застрахователни схеми за краткосрочни експортни кредити (8). Като цяло писмата за отказ от застрахователите не предлагат на износителите като алтернатива по-висока цена за покритието на някои купувачи. Сведенията показват, че в резултат на финансовата криза частните застрахователи значително са намалили предлаганото покритие, като често изобщо го оттеглят. Други данни, предоставени от пазарни оператори, потвърждават горепосоченото (9). Следователно конкуренцията между застрахователите се основава главно на количествата, а не на цените. Чрез мярката държавата е реагирала на търсенето, за което липсва покритие от съществуващите частни оператори. Въпреки това на конкурентен пазар без държавна намеса нов оператор би реагирал на търсенето чрез предоставяне на допълнително застрахователно покритие. Следователно въздействието на държавната намеса е било да защити пазарните позиции на частните оператори, които вече извършват дейност на португалския пазар.
(36)
Застраховането на краткосрочни експортни кредити е продукт, при който застрахователят поема търговския и политическия риск от неизпълнение от страна на купувача при търговска транзакция. Банките също предлагат поемането на търговските рискове, свързани с търговски транзакции, чрез документарен кредит и факторинг без право на обратен иск. Застраховането на краткосрочни експортни кредити, предлагано от дружествата за застраховане на експортни кредити, и документарните кредити, предлагани от банките, са взаимно заменяеми по отношение на търсенето на пазара за защита срещу търговски риск при търговски транзакции. При липсата на държавна намеса износителите биха прибегнали поне в някаква степен до документарен кредит (акредитив), предлаган от банките. (10) Поради възможната заменяемост между застраховането на краткосрочни експортни кредити, предлагано от застрахователите, и документарния кредит, предлаган от банките, мярката създава предимство в полза на сектора на застраховането на краткосрочни експортни кредити, тъй като допринася за поддържането на пазарния дял на застрахователите на експортни кредити на пазара за защита срещу търговски и политически рискове, свързани с търговски транзакции. Тъй като банките не отговарят на условията за кандидатстване по схемата, при която публичното застраховане се предлага единствено като допълнение към покритието, предлагано от частни застрахователи, предимството е избирателно.
(37)
С оглед на горепосоченото Комисията достига до заключението, че мярката предоставя избирателно предимство на застрахователите.
Избирателно предимство за износители и предприятия, извършващи вътрешна търговия
(38)
Износителите и предприятията, извършващи вътрешна търговия, които участват в схемата, заплащат премия, която е по-ниска от пазарната премия. Това води до укрепване на позицията на предприятията, които се възползват от схемата, в сравнение с тези, които вероятно ще получат своето покритие единствено от частни застрахователи на пазарна цена. Самото укрепване чрез мерки на дадена схема на позицията на някои участници на пазара в сравнение с техните конкуренти в сходно положение се счита за предимство (11). В настоящия случай укрепването на позицията на тези получатели не би било възможно в същата степен без намесата на държавата.
(39)
Освен това, както потвърждава Португалия, покритието не се предлага на пазара, поне не в същата степен, за рисковете, покривани по схемата. Така предприятията, които се възползват от схемата, получават двойно предимство под формата на достъп до застрахователно покритие, което иначе не би се предлагало: те не само се възползват от по-ниска премия в сравнение с пазарната цена, но се възползват и от съществуването на допълнителното покритие.
(40)
Португалската схема de facto e избирателна.
(41)
Първоначален признак, че схемата е избирателна, е, че предприятията, които се възползват от мярката, са почти изключително предприятия, търгуващи със стоки, докато предприятията, които предоставят услуги, се възползват в много по-малка степен от нея. В контекста на официалната процедура по разследване португалските органи посочват, че няма правни ограничения, възпрепятстващи предприятията, които не извършват търговска дейност, да се възползват от схемата, и че отраслите „строителство“, „транспорт“ и „други услуги - с изключение на търговия“ са се възползвали от схемата. Въпреки това Португалия признава също, че поради своето естество застраховането на експортни кредити засяга основно транзакциите със стоки. Само около 2,4 % от застраховките, предоставени по схемата към октомври 2010 г., са били за предприятия, които предоставят транспорт и други услуги. Като се има предвид, че предприятията, които предоставят услуги, са съставлявали само 8 от общо 361 предприятия, възползвали се от схемата, и около 1,25 % от дела на кредитните тавани, е ясно, че въпросната мярка е подпомогнала основно предприятия, които търгуват със стоки.
(42)
Има други елементи, които показват, че схемата de facto e избирателна.
(43)
Първо, въпреки твърдението на португалските органи, че схемата има общ характер, тъй като получателите се определят по обективни критерии, които не водят до дискриминация по отношение на образувания от други държави-членки, условията, определени съгласно схемата, предоставят известна възможност за избор на получатели. Схемата следва модел с допълващ характер, според който само предприятия, които имат кредитен таван при частен застраховател, отговарят на условията на схемата, докато предприятия, на които частни кредитни застрахователи напълно отказват покритие, не отговарят на условието за допълване. Схемата изцяло предоставя възможността на частните предприятия да преценят изпълнението на изискванията за покритие. При липсата на еднакви и обективни критерии за определяне на риска, свързан с транзакциите, които всеки износител или търговец извършва, схемата предоставя на частните оператори известна степен на свобода при оценката на кредитоспособността на предприятията, които отговарят на условията за кандидатстване за покритие. Съдът е преценил, че за да се счита за неизбирателна, дадена мярка следва да се основава на критерий за прилагане, който е обективен, няма географски или отраслов аспект и съответства на целта на мярката (12). В настоящия случай липсата на обективен критерий за решението за предоставяне на частно покритие води до потенциална дискриминация между получателите, които са в съпоставимо фактическо положение (13).
(44)
Второ, дори ако критериите за достъп до схемата се считат за обективни, според Съда единствено съществуването на обективни критерии не пречи мярката да има избирателен характер, когато действието ѝ облагодетелства някои предприятия за сметка на други. Във връзка с това Съдът посочи, че „[ф]актът, че помощта не е насочена към един или повече конкретни получатели, определени предварително, а че тя е предмет на редица обективни критерии, според които може да бъде предоставена, в рамките на предварително определено общо разпределение на бюджета, на неограничен брой получатели, които не са определени индивидуално предварително, не може да бъде достатъчен, за да се постави под въпрос избирателният характер на мярката и съответно определянето ѝ като държавна помощ по смисъла на член 92 от Договора [член 107, параграф 1 от ДФЕС]. Това обстоятелство може най-много да означава, че въпросната мярка не е индивидуална помощ. Това обаче не е пречка тази публична мярка да се счита за схема за помощ, представляваща избирателна и следователно конкретна мярка, ако поради своите критерии на прилагане тя осигурява предимство на определени предприятия или на производството на някои стоки при изключване на други.“ (14) Следователно според Съда случаите на държавна намеса не следва да се оценяват въз основа на причините за тях или на техните цели, а на тяхното въздействие. (15) В настоящия случаи схемата de facto е избирателна.
(45)
Трето, за да има общ характер, мярката трябва не само да се основава на обективни и хоризонтални критерии, но и да не бъде ограничена нито във времето, нито в областта на своето приложение. Схемата, въпреки че Португалия защитава нейния общ характер, е ограничена както във времето, така и в областта на своето приложение, включително поради самото естество на модела с допълващ характер, както е обяснено по-горе в съображение 43.
(46)
И накрая, критериите по схемата не съответстват на целта и логиката на мярката (16). Дори ако схемата се прилагаше по обективен начин от частните застрахователи, само предприятия, чието покритие е намаляло по време на кризата, биха отговаряли на условията по схемата. Предприятията, за които частните застрахователи са отменили кредитните тавани напълно, се изключват от схемата. Следователно въпреки целта на схемата, а именно да бъде преодоляна предполагаема липса на покритие на частния пазар, тя не обхваща предприятията, които са засегнати най-тежко от намаляването на капацитета за частно застраховане на пазара. Във връзка с това формата на мярката не е подходяща за преодоляване на установената неефективност на пазара.
(47)
Въз основа на горепосочените съображения предимствата, предоставяни на износителите и търговските предприятия, които участват в схемата, имат избирателен характер.
Въздействие върху търговията и нарушаване на конкуренцията
(48)
По отношение на въздействието върху търговията схемата покрива транзакции за износ и вътрешни транзакции за търгуеми стоки.
(49)
Като покрива вътрешни операции, схемата евентуално може да засяга търговията между държавите-членки в степен, която може значително да наруши търговските потоци, например като пренасочва търговските дейности от износ към вътрешни транзакции.
(50)
По отношение на нарушаването на конкуренцията, съгласно практиката на Съда дори само фактът, че конкурентната позиция на дадено предприятие укрепва в сравнение с други конкурентни предприятия, като му се предоставя икономическа полза, която иначе не би получило при нормално протичане на неговата дейност, е признак за евентуално нарушаване на конкуренцията (17).
(51)
Тъй като схемата се прилага по отношение на износа, включително за други държави-членки, мярката очевидно засяга търговските потоци между държавите-членки, тъй като улеснява извършването на експортна дейност от страна на получателите.
(52)
Освен това схемата засяга търговията, доколкото обхваща вътрешни транзакции. Установена съдебна практика е, че когато помощ, предоставена от държава-членка, укрепва позицията на предприятие в сравнение с други конкурентни предприятия при търговия в рамките на Съюза, се счита, че търговията е засегната от тази помощ. Във връзка с това фактът, че икономически отрасъл е бил либерализиран на равнището на Съюза, може да послужи да се определи, че помощта има действително или потенциално въздействие върху конкуренцията и засяга търговията между държавите-членки. Освен това не е необходимо самото предприятие на получателя да участва в търговията в рамките на Съюза. Помощ, предоставена от държава-членка на предприятие, може да допринесе за поддържане или увеличаване на дейността на вътрешния пазар, като вследствие на това предприятия, установени в други държави-членки, имат по-малко възможности за навлизане на пазара на въпросната държава-членка. Освен това укрепването на предприятие, което до момента не е участвало в търговия в рамките на Съюза, може да постави това предприятие в позиция, която му позволява да навлезе на пазара на друга държава-членка (18).
(53)
В настоящия случай мярката облагодетелства предприятия, които извършват дейност в различни сектори, които са отворени за търговия на територията на Европейския съюз. Така дори предимствата, предоставени за вътрешните транзакции на предприятията, извършващи дейност само на португалския пазар, засягат търговията между държавите-членки.
(54)
Освен това предназначението на мярката е да подпомага търговската дейност на предприятията, установени в Португалия, а не на предприятията, установени в други държави-членки. Следователно мярката може да наруши конкуренцията на вътрешния пазар.
Заключение
(55)
Следователно настоящият проект представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС. Помощта може да се счита за съвместима с общия пазар, ако изпълнява условията на някое от изключенията, предвидени в Договора.
6.2. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА ЗА ЗАСТРАХОВАТЕЛИ
(56)
В съобщението си Комисията определи условията, при които помощ за застрахователи под формата на подкрепени от държавата схеми за краткосрочни експортни кредити, се счита за съвместима. В условията на финансовата криза временната рамка определя условията за прилагане на съобщението.
(57)
В точка 2.5 от измененото съобщение (19)„продаваеми рискове“ се определят като търговските и политическите рискове във връзка с публични и непублични длъжници, установени в държавите, изброени в приложението (20) към съобщението. Обикновено се забраняват финансови предимства в полза на застрахователи на експортни кредити, които сключват или покриват транзакция, квалифицирана като продаваем риск.
(58)
В точка 3.1 от съобщението се посочва, че факторите, които могат да нарушат конкуренцията между частни или публично подкрепяни застрахователи на експортни кредити, които застраховат продаваеми рискове, са de jure и de facto държавните гаранции за вземане на заеми и за загуби. Тези гаранции позволяват на застрахователите да вземат заеми при ставки, по-ниски от нормалните пазарни ставки, или изобщо им осигуряват възможност да вземат заеми. Освен това те премахват необходимостта застрахователите да се презастраховат на частния пазар.
(59)
Що се отнася до държави, които не са изброени в приложението към съобщението, тези рискове са „непродаваеми“ по смисъла на съобщението и публичната подкрепа за тяхното застраховане не е обхваната от съобщението.
(60)
В точка 4.2 от съобщението се предвижда, че „продаваемите рискове“ не могат да бъдат покривани чрез застраховане на експортни кредити с помощ от държавите-членки. В точка 4.4 от съобщението обаче се посочва, че при определени условия тези рискове могат временно да бъдат покривани от публични или публично подкрепяни застрахователи на експортни кредити. По-специално тя гласи, че рисковете, поети по отношение на длъжници, установени в държавите, изброени в приложението към съобщението, се считат за временно непродаваеми само ако може да бъде доказано, че на частния застрахователен пазар липсва покритие за рисковете, които по принцип се считат за продаваеми. Държавите-членки, които искат да задействат тази клауза за дерогация, трябва да представят пазарен доклад и да осигурят доказателства от двама големи международно признати застрахователи на експортни кредити, както и от национален кредитен застраховател, за липсата на покритие за рисковете на частния застрахователен пазар. Освен това публично подкрепяните застрахователи на експортни кредити трябва, доколкото е възможно, да съгласуват ставките на своите премии за такива „непродаваеми рискове“ със ставките, прилагани другаде от частните застрахователи на експортни кредити за въпросния вид риск, и да осигурят описание на условията, които публичният застраховател на експортни кредити възнамерява да прилага по отношение на такива рискове.
(61)
За да се ускори процедурата във временната рамка беше опростено, до 31 декември 2010 г., доказателството, което държавите-членки трябва да представят, за да докажат липсата на покритие. За тази цел държавите-членки трябваше да представят доказателства, осигурени от един голям международно признат частен застраховател на експортни кредити и от един национален кредитен застраховател, или от поне от четири утвърдени износители на местния пазар. Временната рамка беше удължена до 31 декември 2011 г. (21)
Липса на покритие
(62)
Португалия представи няколко писма от износители, които показват, че им е отказано покритие за редица транзакции. Въпреки това Комисията не намери достатъчно доказателства за липсата на покритие в писмата, предоставени от португалските органи. Посочените в писмата причини за отказ са или поверителни, или се посочва ясно, че отказът се дължи на недостатъчната ликвидност и финансовото състояние на клиента, което е нормална бизнес практика при добре функциониращ застрахователен пазар. Португалия представи данни в отговора си във връзка с решението на Комисията от 27 октомври 2010 г. за откриване на официалната процедура по разследване, които показват намаляване на броя на дружествата, които сключват застраховки (към края на 2009 г. има намаление от 29,41 % в сравнение с предходната година и още 12,53 % до септември 2010 г.), както и намаление на стойността на застрахования портфейл (намаление от 32,84 % към края на 2009 г. в сравнение с предходната година и още 22,36 % до септември 2010 г.). Въпреки това от двете писма от частни застрахователи, предоставени от Португалия, в които се отбелязва липсата на покритие на частния пазар, в едно от тях (от CESCE от 22 ноември 2010 г.) се посочва, че нуждите от финансиране на предприятията също са намалели поради намаляването на търсенето на пазарите. Поради това предполагаемото намаление на застрахованите обеми не е достатъчно доказателство за липсата на покритие на пазара.
(63)
Освен това, ако на частния пазар действително има липса на покритие и впоследствие такова започне да се предлага, когато държавата предостави частично покритие, това може да бъде признак, че застрахователите са получили държавна помощ. Тъй като пазарът се приспособява основно според количеството, а не според цените, както се обяснява в съображение 35, наличието на кредитиране, получено чрез държавната помощ, позволява на операторите, които вече присъстват на пазара, да поддържат своята позиция.
Съгласуване на ставките на премиите със ставките, прилагани от частните кредитни застрахователи
(64)
Ставките, прилагани съгласно схемата, представляват 60 % от ставките, прилагани от частен застраховател, за осигуряване на покритие за един и същ клиент. Освен това, обратно на твърденията на Португалия, рискът, който се прехвърля на държавата във връзка със схемата, може да се счита за по-висок от риска, който се покрива самостоятелно от частния застраховател. Следва да се припомни, че рискът от неизпълнение се увеличава с увеличаването на застрахованата сума. Така с по-голяма стойност на застрахователното покритие износителят ще приеме да сключи повече търговски транзакции с даден купувач. Общата стойност на транзакциите може да надвиши капацитета на купувача за изплащане.
(65)
Португалските органи считат, че рискът от допълнителни транзакции е по-нисък, като приемат, че износител, който е получил ограничено покритие, първо ще застрахова най-рисковите купувачи; а с увеличаване на покритието износителят постепенно ще застрахова купувачите, които са по-малко рискови. При този аргумент обаче се пропуска фактът, че кредитните тавани се предоставят за отделните купувачи и следователно износителят няма избор да използва целия предоставен таван изключително за купувачите с най-ниска кредитоспособност.
(66)
Освен това твърдението на португалските органи, че допълнителните застраховани транзакции са с по-нисък риск в сравнение с транзакциите, застраховани от частния застраховател, води до заключението, че частните застрахователи приемат по-висок риск за определено равнище на премията, като същевременно отказват да покриват транзакции с по-нисък риск за същото равнище на премията. Ако този аргумент беше верен, един рационален частен застраховател би застраховал повече транзакции, което ще увеличи неговия приход от премии от тях при същевременно намаляване на риска. С други думи според аргумента на португалските органи частните застрахователи биха действали нерационално, като биха се съгласили да застраховат по-рискова част от портфейла вместо по-малко рисковата част. Поради това аргументът не може да бъде приет.
(67)
В резултат на увеличения риск, покрит чрез мярката, държавата поема риска от по-голяма очаквана крайна загуба в сравнение с частния застраховател, когато предоставя и определя цената на първоначалното покритие самостоятелно. Поради това при схема с допълващ характер, при което решението за разширяване на покритието се взема едва след като е определена премията за първоначалния таван за застраховането на кредити, цената на допълнителната част трябва да отразява по-високия риск от евентуално прекомерно покритие. Аргументът на португалските органи, според които предприятията биха направили неблагоприятен избор, който би гарантирал, че по-рисковите операции ще бъдат покрити от частни застрахователи, не е подкрепен от конкретни данни, нито от познатата пазарна практика. Най-разпространената форма на частно застраховане на краткосрочни кредити (полиза за целия оборот) изисква целият портфейл на кредитираните продажби да се покрива от полицата. Така застрахованото дружество няма възможност да застрахова своите рискове избирателно. Комисията счита, че цената на допълнителната застраховка следва да бъде съобразена с по-високото равнище на поетия риск. Затова цената е следвало да бъде по-висока от цената, прилагана от страна на частните застрахователи за основното покритие.
(68)
В настоящия случай ставките, прилагани по схемата, са по-ниски от текущите ставки на пазара за застраховане на експортни кредити, което се потвърждава от Португалия в отговора ѝ по повод на решението на Комисията от 27 октомври 2010 г. за откриване на официалната процедура по разследване. Тази цена е по-ниска и от пазарните ставки през 2007 и 2008 г. Поради тази причина аргументът, представен от португалските органи, според който определените цени съответстват на пазарните ставки преди кризата, също не се потвърждава. Освен това цената следва да бъде съобразена и с равнището на поетия риск. Следователно цената всъщност следва да бъде по-висока от пазарната цена.
(69)
С оглед на горепосоченото схемата, прилагана по отношение на застрахователи, е несъвместима със съобщението и временната рамка.
6.3. СЪВМЕСТИМОСТ НА ПОМОЩТА ЗА ИЗНОСИТЕЛИ И ПРЕДПРИЯТИЯ, ИЗВЪРШВАЩИ ВЪТРЕШНА ТЪРГОВИЯ
6.3.1. Съвместимост на мярката, предназначена за застраховане на краткосрочни експортни кредити
(70)
Член 107, параграф 3, буква в), приложима при нормални пазарни условия, и член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС, приложима в периоди на сериозни затруднения в икономиката, позволяват помощта да се разглежда като съвместима с вътрешния пазар при определени условия.
(71)
Комисията припомня, че според съдебната практика член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС трябва да се прилага строго и да служи за преодоляване на затруднения в цялата икономика на държава-членка (22).
(72)
В съответствие с принципите, определени във временната рамка (параграф 5.1), удължена до 31 декември 2012 г., за да се счита за съвместима, мярката за помощ трябва да отговаря на следните критерии:
а.
Уместност
Помощта трябва да бъде насочена по подходящ начин, за да може ефективно да постига целта за преодоляване на сериозни затруднения в икономиката. Това няма да е така, ако мярката не е подходяща за преодоляване на затрудненията.
б.
Необходимост
Мярката за помощ трябва по своя размер и форма да бъде необходима за постигане на целта. Следователно тя трябва да бъде в минималния размер, необходим за постигане на целта, и да бъде в най-подходящата форма за преодоляване на затрудненията. С други думи, ако помощ в по-малък размер или мярка във форма, пораждаща по-слабо нарушение, са достатъчни за преодоляване на сериозни затруднения в цялата икономика, въпросната мярка не би била необходима. Този анализ се потвърждава от утвърдената практика на Съда (23).
в.
Пропорционалност
Положителното въздействие на мярката трябва да бъде балансирано правилно по отношение на нарушаването на конкуренцията, така че нарушенията да бъдат ограничени до необходимия минимум за постигане на целите на мерките. С член 107, параграф 1 от ДФЕС се забраняват всички избирателни публични мерки, които могат да нарушат търговията между държавите-членки. При всяка дерогация съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС, с която се разрешава държавна помощ, трябва да се гарантира, че помощта е ограничена до необходимото за постигане на нейната определена цел.
Уместност
(73)
Както е обяснено в съображение 46, моделът на схемата изключва предприятия, които са засегнати най-сериозно от кризата, и поради това тя не е подходяща за преодоляване на предполагаема неефективност на пазара поради липса на частно покритие.
Необходимост и пропорционалност: съгласуване на ставките на премиите със ставките, прилагани от частните кредитни застрахователи
(74)
Както се посочва по-горе в съображение 62, въпреки че информацията, предоставена от Португалия, показва затруднения на частния пазар за застраховане на кредити, тя не доказва липса на покритие. Следователно не може да бъде установена необходимост от държавна намеса.
(75)
Както се обяснява в съображения 21 и 64, ставките, прилагани по схемата, представляват 60 % от ставките, прилагани от частни застрахователи, за осигуряване на покритие за един и същ клиент.
(76)
Както се обяснява по-горе в съображения 65-67, при схема с допълващ характер, когато решението за разширяване на покритието се взема едва след като е определена премията за първоначалния таван на застраховка на кредит, цената на допълнителната част трябва да отразява по-висок риск от евентуалното прекомерно покритие.
(77)
Целта да се осигури предполагаемото липсващо застрахователно покритие може да бъде постигната и чрез схема, чиито цени са определени така, че да отразяват основния риск, поет от държавата. Следователно цените по схемата, основаващи се на премия, която е по-ниска от премията, която би била прилагана на пазара за подобни рискове, не са пропорционални на целта на схемата.
(78)
С оглед на горепосоченото частта от схемата, отнасяща се за застраховането на експортни кредити, не може да се счита за съвместима помощ за износители съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС и временната рамка.
(79)
Що се отнася до член 107, параграф 3, буква в), всички аргументи във връзка с уместността, необходимостта и пропорционалността, имат еднакво отношение към анализа за съвместимост съгласно член 107, параграф 3, буква б). Следователно помощта за застрахователи на експортни кредити по схемата засяга условията на търговия в степен, която противоречи на общия интерес.
6.3.2. Съвместимост на схемата по отношение на застраховането на транзакции, свързани с вътрешна търговия
(80)
По отношение на прилагането на схемата за вътрешни транзакции, застраховането на вътрешна търговия под пазарната цена може да отклони търговските транзакции от износ в полза на вътрешни транзакции и да окаже сериозно въздействие върху вноса. Поради това при нормални пазарни условия подкрепата от държавата в полза на вътрешнотърговски операции е строго забранена. С букви в) и б) от член 107, параграф 3 от ДФЕС обаче се позволява помощта да се счита за съвместима с вътрешния пазар при определени условия. Във връзка с това в съобщението и във временната рамка се определят критерии за съвместимостта на мерките за помощ за застраховане на краткосрочни експортни кредити. Тези текстове обаче не включват транзакции, свързани с вътрешна търговия.
(81)
Въпреки това Португалия изпрати уведомление за схемата в контекста на настоящата финансова криза съгласно временната рамка. Поради това трябва да се установи дали, с оглед на всеобхватните последствия от настоящата икономическа криза, схемата може да се счита за пряко съвместима съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС. Ако това не е така, трябва да се анализира дали мярката може да се счита за съвместима съгласно член 107, параграф 3, буква в).
(82)
По отношение на съвместимостта съгласно член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС посочената разпоредба позволява на Комисията да обяви помощ за съвместима с вътрешния пазар, ако целта ѝ е „преодоляването на сериозни затруднения в икономиката на държава-членка“.
(83)
Комисията отбелязва отново, че член 107, параграф 3, буква б) от ДФЕС трябва да се прилага строго и да служи за преодоляване на затруднения, които засягат цялата икономика на държава-членка (24). Тя припомня също, както е посочено в съображение 73 по-горе, че мярката трябва да отговаря на принципите за уместност, необходимост и пропорционалност.
(84)
Мярката беше приведена в действие в условията на настоящата финансова криза и е ограничена по време.
(85)
Комисията получи писма от износители и частни застрахователи, в които се посочва намаление на застрахователното покритие за вътрешни транзакции. Португалските органи твърдят, че коефициентът на загубата се е увеличил на 102 %. От тази забележка обаче не може да се направи заключение, тъй като увеличението следва постоянна тенденция от 2004 г., както е посочено в коментарите, предоставени от португалските органи. Постоянното увеличаване на коефициента на загубата още преди настъпването на финансовата криза е възможно да не бъде признак за неефективност на пазара при финансирането на вътрешната търговия, а по-скоро за структурен проблем. Поради това Комисията не намери доказателства, че схемата е подходяща за преодоляване на сериозни затруднения в икономиката, и счита, че схемата не може да бъде обявена за съвместима с временната рамка или член 107, параграф 3, буква б).
(86)
По отношение на съвместимостта на мярката съгласно съобщението и член 107, параграф 3, буква в), целта на схемата е да се преодолее липсата на покритие на застрахователния пазар. Поради своя допълващ характер обаче схемата, която позволява известна степен на свобода на частните застрахователи при избора на получател, съществува вероятност тя да остави без покритие предприятия, които са в съпоставимо фактическо положение с предприятията, ползващи покритие, но засегнати от кризата в по-голяма степен. За тези изключени предприятия застрахователното покритие би било оттеглено напълно, а не само частично отменено. Освен това мярката не само осигурява допълнително покритие на получателите, но и предоставя предимство по отношение на цената, като се има предвид, че ставките на премиите са под пазарните ставки. Както вече беше отбелязано, ставките, прилагани по схемата, представляват 60 % от ставките, прилагани от частен застраховател за осигуряване на покритие за един и същ клиент, а фактът, че таванът на покритието е увеличен двойно в сравнение с първоначалния таван, предполага по-голям риск, който не е отразен в премията. Равнището на цените по схемата не е обосновано от гледна точка на необходимостта да се преодолее липсата на застрахователно покритие. Схемата не е пропорционална за постигането на нейната определена цел предвид потенциалното нарушаване на конкуренцията.
(87)
Поради това Комисията заключава, че държавната помощ, предоставена за застраховане на вътрешнотърговскте транзакции, не изпълнява условията на букви б) или в) от член 107, параграф 3 от ДФЕС и е несъвместима с вътрешния пазар.
7. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(88)
С оглед на горепосоченото Комисията заключава, че схемата предоставя държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от ДФЕС, която не може да бъде обявена за съвместима с вътрешния пазар.
8. ВЪЗСТАНОВЯВАНЕ
(89)
Съгласно член 14, параграф 1 от Регламент (ЕО) № 659/1999 на Съвета (25), когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава-членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от получателите. Възстановява се само помощ, която е несъвместима с вътрешния пазар.
(90)
Целта на възстановяването е връщане към положението, съществувало преди предоставянето на помощта. Тя се постига, след като несъвместимата помощ бъде изплатена от получателите, които по този начин се отказват от предимството, което са имали спрямо своите конкуренти. Сумата, която подлежи на възстановяване, следва да бъде такава, че да се премахне икономическото предимство, предоставено на получателите.
(91)
За да се определи точната количествена стойност на помощта, тъй като не е налична подходяща пазарна цена за възнаграждението за покритието от държавата, е необходимо да се определи подходящ показател. Както се посочва в първото тире на точка 4.2 от известието на Комисията относно гаранциите (26)„еквивалентът на помощта в брой“ за гаранция по заем през дадена година може да се изчисли по същия начин като еквивалента за помощта за заем при облекчени условия. Следователно размерът на помощта може да се изчисли като разлика между теоретичната пазарна ставка и получената благодарение на държавната гаранция ставка, след като се приспаднат всички изплатени премии.
(92)
По отношение на помощта за застрахователи предимството се изразява под формата на запазване на пазарния дял на застрахователите. При липса на помощ покритието би могло да се осигури от друг участник на пазара. По-специално, както е обяснено в съображение 35, конкуренцията на пазара се основава главно на количествата, а не на цените. Освен това пазарната практика е да се определи средна цена за целия портфейл, който след това следва да се застрахова при същия застраховател (27) с цел да се избегне подбиране на определени клиенти (cherry picking) от страна на застрахованото предприятие. Подбирането на определени клиенти може да възникне, ако застрахованото предприятие заплати средна цена само за клиенти с висок риск и не застрахова клиентите с по-нисък риск или застрахова клиенти с по-нисък риск при друг застраховател. Следователно, ако друг участник на пазара беше предоставил покритие на износителите за целия изискан кредитен таван дори на по-висока цена, износителите вероятно щяха да пренасочат съвкупността от своите застрахователи полици към алтернативния доставчик на покритие. Предимството в парично отношение е маржът на печалбата, реализирана по застрахования обем от всеки частен застраховател, като се приспаднат разходите, свързани с този обем. Тези елементи, преобразувани в печалбите, реализирани от частните застрахователи, участващи в схемата през периода, в който държавата е предоставяла допълнителното покритие, биха били отчетени от друг участник на пазара при липса на схема. Следователно помощта в полза на застрахователите се определя количествено като печалбите, реализирани от застрахователите, участващи в схемата през периода на нейното действие, в резултат на тяхното покритие на индивидуални износители и вътрешнотърговски предприятия, включени в схемата. Предимството за клиентите, които са се включили в схемата, следва да се изчисли на равнището на всеки индивидуален застраховател, участващ в схемата, и в случай че печалбата надвишава стойността de minimis, тя следва да бъде възстановена.
(93)
По отношение на износителите получателите следва да са заплатили възнаграждение за покритието от държавата при пазарни условия. Следователно стойността на помощта следва да се изчисли като разлика между действителната пазарна ставка, коригирана според промяната в равнището на риска. Комисията разработи метод за изчисляване на сумата за възстановяване (обяснен в приложението към настоящото решение), основаващ се на разумни допускания и на обичайната пазарна практика. При този метод теоретичната пазарна цена за покритието, предоставено от държавата, се равнява на 110 % от цената (под формата на ставка на премията), определена от частния застраховател за всеки индивидуален износител. Тъй като цената, която се заплаща по схемата, е 60 % от премиите, прилагани от частния застраховател, сумата, която следва да се възстанови при всяка транзакция, се равнява на сумата, прилагана от държавата съгласно схемата, умножена по 5/6.
(94)
Сумата, посочена в съображение 93, представлява сумата, която трябва да се възстанови, плюс лихвата по възстановяването, която се натрупва реално върху тази сума от датата, на която помощта е предоставена на получателите (дата на индивидуалните гаранции) до нейното действително възстановяване. Лихвата по възстановяването се изчислява с натрупване съгласно глава V на Регламент (ЕО) № 794/2004 на Комисията (28), изменен с Регламент (ЕО) № 271/2008 (29).
(95)
Настоящото решение се прилага незабавно, по-специално по отношение на възстановяването на всички индивидуални помощи, предоставени по схемата, с изключение на помощите, които отговарят на условията, посочени в регламентите, приети в съответствие с членове 1 и 2 от Регламент (ЕО) № 994/98 на Съвета (30), или чрез друга одобрена схема за помощ, до максималния интензитет на помощта или границите de minimis, приложими за този вид помощ.
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Държавната помощ, която се съдържа в застрахователната схема за краткосрочни експортни кредити в изпълнение на Наредба-закон № 175/2008 от 26 август 2008 г. за създаване на Finova и Наредба-закон № 211/1998 г. за установяване на правилата, приложими за организациите за взаимно гарантиране, от 16 юли 1998 г. (изменени с Наредба-закон № 19/2001 от 30 януари 2001 г. и Наредба-закон № 309-A/2007 от 7 септември 2007 г.), предоставена неправомерно от Португалия в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз, е несъвместима с вътрешния пазар.
Член 2
Индивидуалната помощ, предоставена по схемата, посочена в член 1, която към момента на предоставянето отговаря на условията, посочени в регламент, приет в съответствие с член 1 от Регламент (ЕО) № 994/98, или в друга одобрена схема за помощ, е съвместима с вътрешния пазар, до максималния интензитет на помощта или границите de minimis, приложими за този вид помощ.
Член 3
1. Португалия възстановява от получателите несъвместимата помощ, посочена в член 1.
2. Върху сумите, които следва да бъдат възстановени, се начисляват лихви от датата на тяхното предоставяне на получателя до тяхното действително възстановяване.
3. Лихвата се изчислява с натрупване в съответствие с глава V на Регламент (ЕО) № 794/2004, изменен с Регламент (ЕО) № 271/2008.
4. Португалия преустановява незабавно схемата, посочена в член 1, и анулира всички неизвършени плащания на помощ по схемата, посочена в член 1, от датата на уведомлението за настоящото решение.
Член 4
1. Възстановяването на помощта, предоставена по схемата, посочена в член 1, се извършва незабавно и ефективно.
2. Португалия гарантира, че настоящото решение се прилага в срок от четири месеца от датата на уведомлението за настоящото решение.
Член 5
1. В срок от два месеца след уведомлението за настоящото решение Португалия изпраща на Комисията следната информация:
а)
списък на получателите, които са получили помощ по схемата, посочена в член 1, и общата стойност на помощта, получена от всеки от тях;
б)
общата сума (главница и лихва по възстановяването), подлежаща на възстановяване от всеки получател;
в)
подробно описание на вече предприетите и планираните мерките за изпълнение на настоящото решение;
г)
документи, доказващи, че на получателите е наредено да възстановят помощта.
2. Португалия информира Комисията за напредъка по националните мерки, предприети за изпълнение на настоящото решение, до пълното възстановяване на помощта, посочена в член 1. При поискване от страна на Комисията Португалия предоставя незабавно информация за вече предприетите и планираните мерки за изпълнение на настоящото решение. Тя предоставя също подробна информация относно сумите на помощта и лихвите, които вече са възстановени от получателите.
Член 6
Адресат на настоящото решение е Република Португалия.
Съставено в Брюксел на 23 ноември 2011 година.
KOMISSIO PÄÄTÖS,
annettu 23 päivänä marraskuuta 2011,
valtiontuesta C 28/10, jonka Portugali on myöntänyt lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevasta järjestelmästä
(tiedoksiannettu numerolla C(2011) 7756)
(Ainoastaan portugalinkielinen teksti on todistusvoimainen)
(ETA:n kannalta merkityksellinen teksti)
(2014/532/EU)
EUROOPAN KOMISSIO, joka
ottaa huomioon Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen ja erityisesti sen 108 artiklan 2 kohdan ensimmäisen alakohdan,
ottaa huomioon Euroopan talousalueesta tehdyn sopimuksen ja erityisesti sen 62 artiklan 1 kohdan a alakohdan,
on mainittujen määräysten mukaisesti kehottanut asianomaisia esittämään huomautuksensa (1),
sekä katsoo seuraavaa:
(1)
Tämä päätös koskee valtiontukea, jonka Portugali on myöntänyt lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevasta järjestelmästä, jäljempänä ’järjestelmä’.
1. MENETTELYYN LIITTYVÄT SEIKAT
(2)
Portugali ilmoitti 12 päivänä tammikuuta 2009 lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevasta järjestelmästä komission tiedonannon ”Tilapäiset unionin puitteet valtiontukitoimenpiteille rahoituksen saatavuuden turvaamiseksi tämänhetkisessä finanssi- ja talouskriisissä” (2), jäljempänä ’tilapäiset puitteet’, 5.1 jakson mukaisesti
(3)
Vaikka toimenpiteestä ilmoitettiin alun perin OECD-maille myönnettäviä lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevana järjestelmänä, se kattaa myös kotimaanmarkkinoilla toteutettavat liiketoimet.
(4)
Portugalin viranomaiset vahvistivat, että järjestelmää on sovellettu tammikuusta 2009 alkaen. Tämän vuoksi komissio ilmoitti 19 päivänä huhtikuuta 2010 päivätyllä kirjeellä Portugalille, että järjestelmä siirrettiin ilmoittamattomien tukien rekisteriin.
(5)
Komissio ilmoitti 27 päivänä lokakuuta 2010 päivätyllä kirjeellään Portugalille aloittaneensa järjestelmää koskevan, Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 108 artiklan 2 kohdan mukaisen tutkintamenettelyn.
(6)
Portugalin viranomaiset esittivät 29 päivänä marraskuuta 2010 huomautuksensa 27 päivänä lokakuuta 2010 päivätystä komission kirjeestä. Viranomaiset toimittivat samassa yhteydessä kaksi vientiluottovakuutuksenantajien kirjettä, jotka oli päivätty 22 päivänä marraskuuta 2010 CESCE ja 23 päivänä marraskuuta 2010 COSEC.
(7)
Komission päätös menettelyn aloittamisesta julkaistiin Euroopan unionin virallisessa lehdessä9 päivänä huhtikuuta 2011 (3). Komissio on pyytänyt asianomaisia esittämään huomautuksensa. Se ei ole kuitenkaan saanut huomautuksia.
2. TOIMENPITEEN KUVAUS
2.1 TAVOITE
(8)
Portugalin viranomaisten mukaan nykyinen finanssikriisi on lisännyt liiketoiminnan riskejä. Tämä on puolestaan johtanut siihen, että vientiluottovakuutuksenantajat ovat yhä varovaisempia, mikä käy ilmi liiketoimintariskien kattamiseksi myönnetyn vakuutusturvan saatavuustasosta.
(9)
Järjestelmän tavoitteena on puuttua vientiluottovakuutusten heikkoa saatavuutta koskevaan markkinoiden toimintapuutteeseen ja auttaa palauttamaan vientiluottovakuutusmarkkinoiden luottamus.
(10)
Näihin tavoitteisiin pyritään tarjoamalla vientiluottovakuutusturvaa vientiyrityksille ja sellaisille yrityksille, jotka eivät tilapäisesti voi saada markkinoilta kyseistä turvaa OECD-maissa toimivien ostajien kanssa toteutettuihin liiketoimiin tai kotimaanmarkkinoilla toteutettuihin liiketoimiin.
(11)
Portugalin viranomaisten mukaan vakuutustoiminta on vuodesta 2008 alkaen supistunut merkittävästi. Tästä on seurannut, ettei vakuutusturvaa ole ollut saatavilla. Vakuutuskannan kokonaisarvo supistui 32,84 prosenttia 31 päivän joulukuuta 2008 ja 31 päivänä joulukuuta 2009 välillä. Se supistui edelleen 22,4 prosenttia 31 päivän joulukuuta 2009 ja 30 päivän syyskuuta 2010 välisenä aikana. Kun tarkastellaan absoluuttisia määriä, vakuutuskannan kokonaisarvo supistui 30,6 miljardista eurosta loppuvuonna 2008 siten, että se oli 15,9 miljardia euroa 30 päivänä syyskuuta 2010. Vakuutettujen yritysten määrä oli vuoden 2008 lopussa 3 709 ja syyskuussa 2010 vain 2 290. Perustellakseen tarvetta jatkaa järjestelmän soveltamista vuoden 2010 loppuun viranomaiset ovat toimittaneet komissiolle vakuutuksenantajien kirjeitä, vaikka niistä kävi ilmi, että järjestelmän mukaista vakuutusturvan enimmäismäärää ei todennäköisesti saavutettaisi. Kirjeissä perustellaan kuitenkin kyseisen järjestelmän tarpeellisuutta. Niissä todetaan vientiluottovakuutuksiin liittyvien riskien kasvaneen nykyisessä taloudellisessa tilanteessa, jossa pyritään selviytymään kriisin seurauksista. Tästä syystä hinnat ovat nousseet, ja yksityisten vakuutuksenantajien myöntämän vakuutusturvan kattavuus on supistunut eräillä aloilla.
2.2 OIKEUSPERUSTA
(12)
Järjestelmän kansallinen oikeusperusta on Finovan perustamisesta 26 päivänä elokuuta 2008 annettu asetus nro 175/2008 ja keskinäisiin vakuutusyhtiöihin sovellettavista säännöistä 16 päivänä heinäkuuta 1998 annettu asetus nro 211/1998 (sellaisena kuin se on muutettuna asetuksilla nro 19/2001, annettu 30 päivänä tammikuuta 2001, ja nro 309-A/2007, annettu 7 päivänä syyskuuta 2007).
2.3 TÄYTÄNTÖÖNPANOSTA VASTAAVA YKSIKKÖ
(13)
Järjestelmän täytäntöönpanosta vastaavat seuraavat Portugalin markkinoilla toimivat yksityiset vientiluottovakuutuksenantajat: COSEC, CESCE, COFACE ja Credito y Caución.
2.4 EDUNSAAJAT
(14)
Portugalin viranomaisten 26 päivänä marraskuuta 2010 toimittamien tietojen mukaan lokakuussa 2010 järjestelmään osallistui 399 edunsaajaa.
(15)
Lokakuussa 2010 myönnettyjen luottolimiittien jakautumista on kuvattu seuraavissa taulukoissa.
(16)
Vakuutuksenvälittäjäkohtainen jakauma:
Vakuutusyritys
Edunsaajat
Luottolimiitti, euroa
Lukumäärä
(%)
Arvo
(%)
COSEC
273
68,42
151 693 571
71,68
Credito y Caución
43
10,78
28 259 171
13,35
CESCE
55
13,78
24 747 850
11,69
COFACE
28
7,02
6 929 700
3,27
Yhteensä
399
100
211 630 292
100
(17)
Kotimaankaupan ja viennin markkina-arvon mukainen jakauma lokakuussa 2010 (euroina):
Käytännössä käytetty luottolimiitti (4)
Arvo (euroa)
(%)
Kotimaankauppa
137 175 542
73,20
Vienti
50 221 841
26,80
Yhteensä
187 397 383
100
(18)
Edunsaajan koon mukainen jakauma:
Edunsaajan koko
Edunsaajat
Luottolimiitti, euroa
Lukumäärä
(%)
Arvo (euroa)
(%)
Suuret yritykset
126
31,58
101 135 009
47,79
Keskisuuret yritykset
158
39,60
71 507 618
33,79
Pienet ja mikroyritykset
115
28,82
38 987 665
18,42
Yhteensä
399
100
211 630 292
100
2.5 JÄRJESTELMÄN SOVELTAMISTA KOSKEVAT SÄÄNNÖT JA EHDOT
(19)
Järjestelmä kattaa kaupalliset riskit (kuten maksukyvyttömyys ja maksusuoritusten viivästyminen), jotka liittyvät OECD-maihin suuntautuvaan vientiin, alle kahden vuoden ajan, sekä kotimaankaupan liiketoimiin liittyvät riskit.
(20)
Julkinen vakuutusturva tarjoaa riskinjakojärjestelyn (täydentävän vakuutusturvan) yksityissektorin vakuutuksenantajille. Järjestelyä sovelletaan vain täydennyksenä yksityisen vakuutuksenantajan tarjoamaan vakuutusturvaan.
(21)
Portugalin viranomaisten mukaan julkinen vakuutusturva myönnetään täysin samoin säännöin ja ehdoin kuin yksityinen vakuutusturva. Tällä tavoin julkisen vakuutusturvan kattama määrä ei koskaan voi ylittää yksityisen vakuutuksenantajan kattamaa määrää. Järjestelmän mukainen vakuutusmaksu on kuitenkin vain 60 prosenttia yksityisten vakuutuksenantajien perimästä maksusta. Järjestelmän mukainen keskimääräinen maksuosuus vastasi 0,21 prosenttia liikevaihdosta, kun yksityisten vakuutuksenantajien soveltama markkinahintainen maksuosuus vastasi keskimäärin 0,36 prosenttia liikevaihdosta vuonna 2009. Yksityisten vakuutuksenantajien vuosina 2007 ja 2008 soveltamat keskimääräiset markkinahinnat - 0,23 prosenttia vuonna 2007 ja 0,24 prosenttia vuonna 2008 - olivat niin ikään korkeammat kuin järjestelmän mukainen keskimääräinen maksu vuodesta 2009 alkaen.
(22)
Jos vakuutuksen kattama vahinkotapahtuma toteutuu, mahdolliset takaisinperityt määrät jaetaan valtion ja perusturvan tarjoavan yksityisen vakuutuksenantajan kesken suhteessa niiden osuuteen vakuutuksella katetusta kokonaismäärästä. Takaisinperintämenettelyä hallinnoi yksityinen vakuutuksenantaja.
2.6 KESTO
(23)
Järjestelmästä ilmoitettiin 12 päivänä tammikuuta 2009, ja sen voimassaoloajaksi esitettiin 1 päivä tammikuuta 2009 - 31 päivä joulukuuta 2010. Komissiolle ei ole ilmoitettu järjestelmän jatkamisesta.
2.7 TALOUSARVIO
(24)
Portugalin viranomaisten komissiolle esittämien tietojen mukaan takuun edunsaajakohtainen enimmäismäärä on 1,5 miljoonaa euroa.
(25)
Portugalin viranomaisten komissiolle esittämien tietojen mukaan järjestelmän määrärahat ovat yhteensä 2 miljardia euroa (5), ja määrä kattaa sekä kotimaankaupan että viennin.
3. MUODOLLISEN TUTKINTAMENETTELYN ALOITTAMISTA KOSKEVA KOMISSION PÄÄTÖS
(26)
Muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisesta 27 päivänä lokakuuta 2010 antamassaan päätöksessä komissio esitti alustavan arvionsa ja epäilynsä tarkasteltavana olevan järjestelmän soveltuvuudesta sisämarkkinoille. Päätöksessä komissio esitti epäilyjä seuraavista osa-alueista:
-
Järjestelmän soveltaminen lyhytaikaiseen vientiluottovakuutukseen, sillä vakuutusmaksut olivat alle lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevassa komission tiedonannossa (6), jäljempänä ’tiedonanto’, edellytetyn tavanomaisen tason. Komissio epäili sitä, että vakuutusmaksun alentaminen olisi ollut välttämätöntä ja oikeassa suhteessa järjestelmän tavoitteisiin, kun otetaan huomioon sen mahdollisesti aiheuttama kilpailun vääristyminen.
-
Järjestelmän soveltaminen kotimaankaupan liiketoimiin. Komissio epäili toimenpiteen soveltuvuutta sisämarkkinoille ja kyseenalaisti myös tältä osin vakuutusturvan hinnoittelun.
4. PORTUGALIN HUOMAUTUKSET
(27)
Muodollisen tutkintamenettelyn aloittamista koskevissa huomautuksissaan Portugalin viranomaiset esittävät, että komission väite, jonka mukaan järjestelmään kuuluvat yritykset hyötyisivät edusta, jota ei muuten olisi saatavilla, ei ole tilapäisissä puitteissa esitettyjen tavoitteiden kanssa johdonmukainen. Osoittaakseen markkinoiden toimintapuutteen Portugalin viranomaiset viittaavat vahinkosuhteeseen, joka oli saavuttanut vuonna 2008 ennätystason 102 prosenttia huolimatta siitä, että vakuutusturvan piiriin kuuluvien yritysten lukumäärä oli supistunut vuoden 2009 loppuun mennessä 29,41 prosenttia verrattuna loppuvuoteen 2008 ja edelleen 12,53 prosenttia syyskuun 2010 loppuun mennessä. Vakuutuskannan arvo oli supistunut 32,84 prosenttia vuoden 2009 lopussa verrattuna vuoden 2008 loppuun ja edelleen 22,36 prosenttia syyskuuhun 2010 mennessä. Portugalin viranomaiset vetoavat myös siihen, että toiset jäsenvaltiot ovat hyväksyneet vastaavanlaisia järjestelmiä.
(28)
Kun tarkastellaan edun valikoivuutta, Portugalin viranomaiset esittävät, että järjestelmä ei ole valikoiva. Sen sijaan kyse on yleisestä toimenpiteestä, johon ei liity toimialan sisäistä tai toimialojen välistä syrjintää. Portugalin viranomaiset pahoittelevat lisäksi, että komissio ei ole määritellyt, mitä toimenpiteen yleisyydellä tarkoitetaan. Viranomaisten mukaan syrjinnän puuttumisen osoittavat seuraavat seikat: i) järjestelmää sovelletaan myös muista jäsenvaltioista peräisin oleviin yrityksiin, jotka harjoittavat toimintaa Portugalissa; ii) järjestelmään hyväksytään hakemuksia kultakin neljältä Portugalissa toimivalta vakuutuksenantajalta, joiden osakepääomasta ainakin osa on ulkomaalaisten yhteisöjen hallussa; iii) rahoitustarpeet eivät ole muuttuneet finanssikriisin aikana; iv) järjestelmän pääasiallinen edunsaaja oli lokakuussa 2010 kotimaankauppaan liittyvä vakuutustoiminta (73,20 prosenttia); v) kaikilla Portugalissa toimivilla yrityksillä oli mahdollisuus hyödyntää järjestelmää riippumatta siitä, liittyikö niiden liiketoiminta tavarakauppaan (järjestelmästä myönnettiin rakennusalalle 2 155 000 euroa, liikennealalle 471 500 euroa ja muille palveluille kauppaa lukuun ottamatta 4 580 000 euroa), vaikka luonteensa puolesta vientiluottovakuutus koskee pääasiassa tavarakauppaa. Lisäksi täydentävän vakuutusturvan mallia (ns. top-up) ei pitäisi Portugalin mukaan katsoa syrjinnäksi, sillä se ei estä yrityksiä neuvottelemasta tällaista vakuutussopimusta yksityisen vakuutuksenantajan kanssa. Viranomaisten toiminta perustuu täysin yksityisten vakuutuksenantajien suorittamaan riskiarviointiin. Portugalin viranomaisten mukaan vakuutuskohtainen enimmäismäärä ei estä suurten yritysten osallistumista järjestelmään. Suuret yritykset ovat hyötyneet järjestelmästä siten, että niiden osuus on ollut 47,79 prosenttia vakuutustoiminnan arvosta, kun keskisuurten yritysten osuus on ollut 33,79 prosenttia ja pienten yritysten 18,42 prosenttia. Edunsaajien määrää tarkasteltaessa suurten yritys osuus on ollut vain 31,58 prosenttia, keskisuurten yritysten 39,60 prosenttia ja pienten yritysten 28,82 prosenttia. Enimmäismäärän tarkoituksena on varmistaa, että järjestelmään osoitetut valtion varat ovat oikeassa suhteessa tavoitteisiin ja että riski on asianmukaisesti hajautettu. Samalla pyritään varmistamaan, että järjestelmään voi osallistua mahdollisimman monia yrityksiä. Se, että järjestelmään osoitettua enimmäismäärää ei ole käytetty, osoittaa viranomaisten mukaan sen, että suuria yrityksiä ei ole syrjitty. Viranomaiset asettavat lisäksi kyseenalaiseksi menettelyn aloittamisesta annetun komission päätöksen johdanto-osan 36 kappaleessa mainitun oikeuskäytännön yhteyden syrjintään. Portugali pahoittelee, että komissio ei ole vahvistanut kriteerejä, jotka toimenpiteen on täytettävä, jotta se katsottaisiin luonteeltaan yleiseksi.
(29)
Portugali perustelee järjestelmän edullisempia vakuutusmaksuja verrattuna yksityissektorin vakuutuksiin itsevalinnalla, sillä yritykset pyrkivät valitsemaan järjestelmän mukaisen vakuutuksen vähemmän riskialttiille liiketoimille, kun enemmän riskialttiiden liiketoimien vakuutusturva pyritään hankkimaan yksityisiltä vakuutuksenantajilta. Näin ollen komission esittämät perustelut eivät sovellu viranomaisten mukaan vientiluottovakuutustoimintaan, jossa riski ei kasva suhteessa luoton määrän mukaan toisin kuin pankkilainojen tapauksessa. Alhaista riskiä osoittaa viranomaisten mukaan myös se, että tehtyjen korvauspyyntöjen yhteenlaskettu määrä lokakuussa 2010 oli vain 0,26 prosenttia vakuutussopimusten kokonaisarvosta. Tämän lisäksi valtion myöntämään vakuutusturvaan sovellettu hinnoittelu vastaa viranomaisten mukaan markkinahintoja ennen finanssikriisiä, eikä hinnoitteluun näin ollen sisälly etua järjestelmän edunsaajille.
(30)
Portugalin viranomaisten mukaan järjestelmä ei myöskään vääristä jäsenvaltioiden välistä kilpailua seuraavista syistä: i) myös kotimaankaupan liiketoimet kuuluvat sen soveltamisalaan; ii) vakuutustoiminnan kustannukset vaihtelevat jäsenvaltioittain, kuten vakuutusmaksujen erot osoittavat; iii) kyseisentyyppistä palvelua ei ole saatavilla markkinoilta.
5. KOLMANSIEN HUOMAUTUKSET
(31)
Menettelyn aloittamista koskeva komission päätös julkaistiin Euroopan unionin virallisessa lehdessä9 päivänä huhtikuuta 2011, mutta komissio ei ole saanut sen perusteella huomautuksia kolmansilta.
6. ARVIOINTI
6.1 TOIMENPITEIDEN LUOKITTELU VALTIONTUEKSI
(32)
SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa määrätään seuraavaa:
”Jollei tässä sopimuksessa toisin määrätä, jäsenvaltion myöntämä taikka valtion varoista muodossa tai toisessa myönnetty tuki, joka vääristää tai uhkaa vääristää kilpailua suosimalla jotakin yritystä tai tuotannonalaa, ei sovellu sisämarkkinoille, siltä osin kuin se vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan.”
(33)
Jotta SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohtaa voitaisiin soveltaa, kyseessä on oltava tukitoimenpide, jonka valtio on toteuttanut valtion varoin ja joka vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan ja vääristää kilpailua sisämarkkinoilla antamalla tietyille yrityksille valikoivan edun.
Valtion varat
(34)
Kuten muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisesta 27 päivänä lokakuuta 2010 annetussa komission päätöksessä selitetään, valtio tarjoaa vakuutuksen suoraan ja järjestelmästä mahdollisesti aiheutuneet tappiot vaikuttavat kansalliseen talousarvioon. Tästä syystä järjestelmään liittyy siis valtion varojen käyttöä. Portugalin viranomaiset eivät ole kiistäneet tätä.
Valikoiva etu vakuutuksenantajille
(35)
Komissio on analysoinut vientiluottovakuutusmarkkinoita lyhytaikaisia vientiluottovakuutusjärjestelmiä koskevissa päätöksissään (7). Lyhytaikaisten vientiluottovakuutusten markkinoilla sovellettavat vakuutusmaksut vahvistetaan yleensä sopimuksessa vähintään vuoden pituiseksi vakuutuskaudeksi. Tästä syystä tarjotun vakuutusturvan hinnan muutokset tuntuvat vasta viiveellä. Sen lisäksi markkinakäytäntönä on, että vientiluottovakuutuksen tarjontaa sopeutetaan korottamalla tai alentamalla tarjottujen vakuutusten enimmäismäärää eikä yksinomaan muuttamalla vakuutusturvan hintaa. Tämä markkinakäytäntö on ollut havaittavissa myös finanssikriisin alusta alkaen, ja sitä osoittavat Portugalin toimittamat vakuutusturvan epäämistä koskevat kirjeet ja muissa lyhytaikaisia vientiluottovakuutusjärjestelmiä koskevissa asioissa toimitetut kieltäytymiskirjeet (8). Yleensä vakuutuksenantajat eivät kieltäytymiskirjeissään tarjoa vientiyrityksille vaihtoehdoksi sitä, että tiettyjen ostajien osalta veloitettaisiin korkeampi vakuutusmaksu. Onkin näyttöä siitä, että finanssikriisin seurauksena yksityiset vakuutuksenantajat supistivat huomattavasti tarjoamaansa vakuutusturvaa ja usein vetäytyivät siitä kokonaan. Markkinatoimijoiden toimittamat muut tiedot vahvistavat edellä esitetyn arvion (9). Näin ollen vakuutuksenantajien välinen kilpailu perustuu pääasiassa vakuutusturvan kattamaan määrään eikä vakuutusmaksuun. Toimenpiteen avulla valtio vastasi kysyntään, jota markkinoilla olevat yksityiset toimijat eivät täyttäneet. Markkinoilla, joilla esiintyy kilpailua ja joilla ei toteuteta valtion toimenpiteitä, uusi kilpailija olisi kuitenkin vastannut kysyntään myöntämällä täydentävää vakuutusturvaa. Tämän vuoksi valtion toimenpide vaikutti siten, että se säilytti Portugalin markkinoilla jo toimivien yksityisten vakuutuksenantajien markkina-aseman.
(36)
Lyhytaikainen vientiluottovakuutus on vakuutustuote, jossa vakuutuksenantaja ottaa vastatakseen kaupallisen ja poliittisen riskin, joka kaupankäynnissä liittyy ostajan mahdollisiin velvoitteiden laiminlyöntiin. Pankit tarjoavat myös vakuutusta kaupankäyntiin liittyvän kaupallisen riskin varalta remburssien ja myyntilaskurahoituksen avulla. Vientiluottovakuutuksenantajien tarjoama vientiluottovakuutus ja pankkien tarjoama remburssi ovat kysyntäpuolella korvattavissa toisillaan kaupankäyntiin liittyvän kaupallisen riskin varalta tarjottavan suojan markkinoilla. Ilman valtion toimenpidettä vientiyritykset olisivat voineet ainakin jossain määrin turvautua pankkien tarjoamiin rembursseihin (10). Vakuutuksenantajien tarjoaman lyhytaikaisen vientiluottovakuutuksen ja pankkien tarjoamien remburssien mahdollisen keskinäisen korvattavuuden vuoksi toimenpide sisältää etua lyhytaikaisten vientiluottovakuutusten alalle, koska se auttaa ylläpitämään markkinoilla toimivien vientiluottovakuutuksenantajien osuutta kaupankäyntiin liittyvän kaupallisen ja poliittisen riskin varalta tarjottavan vakuutusturvan markkinoilla. Koska pankit eivät voi osallistua järjestelmään, jossa julkista vakuutusta tarjotaan täydentämään yksityisten vakuutuksenantajien tarjoamaa suojaa, kyseessä on valikoiva etu.
(37)
Edellä esitetyn perusteella komissio päättelee, että toimenpide tarjoaa valikoivan edun vakuutuksenantajille.
Valikoiva etu vientiyrityksille ja kotimaankaupan yrityksille
(38)
Järjestelmään osallistuvat vientiyritykset ja kotimaankauppaa harjoittavat yritykset maksavat markkinahintaista vakuutusmaksua alhaisemman hinnan. Tästä seuraa, että järjestelmästä hyötyvien yritysten asema vahvistuu verrattuna yrityksiin, jotka saisivat vakuutusturvaa ainoastaan yksityisiltä vakuutuksenantajilta markkinahintaan. Jo pelkästään se, että järjestelmän toimenpiteistä seuraa eräiden markkinatoimijoiden aseman vahvistuminen vastaavassa tilanteessa oleviin kilpailijoihin verrattuna, on katsottu eduksi (11). Käsiteltävänä olevassa asiassa kyseisten edunsaajien aseman vahvistuminen ei olisi ollut samassa määrin mahdollista ilman valtion toimenpidettä.
(39)
Kuten Portugalin viranomaiset myöntävät, markkinoilta ei ole saatavissa vakuutusturvaa - ainakaan samassa määrin - järjestelmän kattamille riskeille. Näin ollen järjestelmästä hyötyvät yritykset saavat kaksinkertaisen edun saadessaan vakuutusturvaa, jota ei muutoin olisi saatavilla: sen lisäksi, että ne hyötyvät markkinahintaa edullisemmista vakuutusmaksuista, ne hyötyvät myös ylimääräisestä vakuutusturvasta.
(40)
Näiden tekijöiden perusteella Portugalin järjestelmä on valikoiva.
(41)
Ensimmäinen osoitus järjestelmän valikoivuudesta on se, että toimenpiteestä hyötyvät yritykset ovat lähes yksinomaan tavarakauppaa harjoittavia yrityksiä. Palveluja tarjoavat yritykset hyötyvät siitä selvästi vähemmässä määrin. Muodollisen tutkintamenettelyn aikana Portugalin viranomaiset totesivat, että muuta kuin kaupallista toimintaa harjoittavien yritysten osallistumiselle järjestelmään ei ole lakisääteisiä esteitä ja että rakennusalan, liikennealan ja muiden palvelujen (pl. kauppa) alan yritykset ovat hyötyneet toimenpiteestä. Portugali myöntää kuitenkin, että luonteensa puolesta vientiluottovakuutus liittyy pääasiassa tavarakauppaan. Kuljetus- ja muita palveluja tarjoavien yritysten osuus oli lokakuussa 2010 vain 2,4 prosenttia järjestelmän mukaisesti tarjotuista vakuutuksista. Kun otetaan huomioon, että palveluyrityksiä oli vain 8 järjestelmän yhteensä 361:stä edunsaajayrityksestä ja niiden osuus oli noin 1,25 prosenttia luottolimiitistä, on selvää, että kyseessä olevalla toimenpiteellä tuettiin pääasiassa tavarakauppaa harjoittavia yrityksiä.
(42)
Myös muut seikat osoittavat, että järjestelmä on valikoiva.
(43)
Vaikka Portugalin viranomaiset esittävät, että järjestelmä on luonteeltaan yleinen, koska edunsaajat määritellään objektiivin perustein, joihin ei liity syrjintää toisista jäsenvaltioista peräisin olevia yhteisöjä kohtaan, järjestelmän ehdot jättävät tiettyä harkinnanvaraa edunsaajien valintaan. Järjestelmässä noudetaan täydentävän vakuutusturvan mallia, jonka perusteella tukikelpoisia ovat ainoastaan yritykset, joilla on yksityisen vakuutuksenantajan myöntämä luottolimiitti. Sen sijaan yritykset, joille yksityiset vakuutuksenantajat kieltäytyvät antamasta vakuutusturvaa, eivät voi saada myöskään täydentävää vakuutusturvaa. Järjestelmä jättää vakuutuskelpoisuuden arvioinnin täysin yksityisten vakuutuksenantajien harkintaan. Järjestelmästä puuttuvat yhdenmukaiset ja objektiiviset perusteet, joiden avulla arvioidaan kunkin vientiyrityksen ja kotimaankaupan yrityksen toteuttamiin liiketoimiin sisältyvää riskiä. Tämän vuoksi yksityisille vakuutuksenantajille jää liikkumavaraa sellaisten yritysten luottokelpoisuuden arvioinnissa, jotka ovat järjestelmän perusteella tukikelpoisia. Unionin tuomioistuin on todennut, että jotta toimenpidettä voidaan pitää muuna kuin valikoivana, toimenpiteen soveltamisperusteen on oltava objektiivinen, eikä se saa liittyä millään tavoin tiettyyn alueeseen tai alaan ja sen on lisäksi oltava tavoitellun päämäärän mukainen (12). Käsiteltävänä olevassa asiassa objektiivisten perusteiden puuttuminen päätöksistä myöntää yksityistä vakuutusturvaa johtaa mahdolliseen syrjintään sellaisten yritysten välillä, jotka ovat keskenään samankaltaisessa tilanteessa (13).
(44)
Vaikka järjestelmään osallistumista koskevat perusteet katsottaisiinkin objektiiviksi, tuomioistuin on useaan otteeseen katsonut, että pelkkä objektiivisten perusteiden olemassaolo ei estä sitä, että toimenpide voisi olla valikoiva, jos toimenpiteen vaikutuksena on suosia tiettyjä yrityksiä toisten kustannuksella. Tuomioistuin onkin todennut, että ”se, ettei tuki koske yhtä tai useaa etukäteen määriteltyä yksittäistä tuensaajaa vaan että sen saamiselle on asetettu useita objektiivisia edellytyksiä, joiden täyttyessä se voidaan myöntää edeltä määritellyn kokonaistalousarvion rajoissa määrittelemättömälle määrälle tuensaajia, joita ei ole alun perin yksilöity, ei riitä kyseenalaistamaan tuen valikoivuutta ja siten sen katsomista perustamissopimuksen 92 artiklan 1 kohdassa tarkoitetuksi valtiontueksi. Tällainen seikka merkitsee korkeintaan sitä, ettei kyseinen tuki ole yksittäinen tuki. Se ei sitä vastoin sulje pois mahdollisuutta, että tätä julkista toimenpidettä olisi tutkittava valikoivaa toimenpidettä merkitsevänä tukijärjestelmänä ja siten erityisenä järjestelmänä, jos se soveltamisedellytystensä vuoksi hyödyttää tiettyjä yrityksiä tai toimialoja muiden kustannuksella” (14). Tuomioistuimen mukaan valtion toimenpiteitä ei pitäisi arvioida perusteiden tai tavoitteiden perusteella, vaan niiden vaikutuksen mukaan (15). Käsiteltävänä olevassa asiassa järjestelmä on katsottava valikoivaksi.
(45)
Jotta toimenpide voisi olla luoteeltaan yleinen, sen on perustuttava objektiivisiin ja horisontaalisiin perusteisiin eikä sen voimassaoloaika eikä soveltamisala saa olla liian rajattu. Vaikka Portugalin viranomaiset väittävätkin järjestelmän olevan luonteeltaan yleinen, sekä sen voimassaoloaika että soveltamisala, erityisesti jo täydentävään vakuutusturvaan perustuvan mallinsa perusteella, on rajattu, kuten johdanto-osan 43 kappaleessa todetaan.
(46)
Järjestelmän mukaiset perusteet eivät myöskään ole yhdenmukaisia toimenpiteen päämäärän ja logiikan kanssa (16). Vaikka yksityiset vakuutuksenantajat soveltaisivat järjestelmää objektiivisesti, tukikelpoisia olisivat ainoastaan sellaiset yritykset, joiden vakuutusturvaa finanssikriisi on supistanut. Kokonaan järjestelmän ulkopuolelle jäävät yritykset, joille yksityiset vakuutusyritykset eivät myönnä lainkaan luottolimiittiä. Vaikka järjestelmän tavoitteena on puuttua väitettyyn tilanteeseen, jossa vakuutusturvaa ei ole saatavilla yksityisiltä markkinoilta, se ei kuitenkaan kata yrityksiä, joihin yksityisten vakuutuksenantajien kapasiteetin väheneminen vakavimmin vaikuttaa. Tästä syystä toimenpidettä ei ole suunniteltu siten, että sillä voitaisiin korjata asianmukaisesti havaittu markkinoiden toimintapuute.
(47)
Edellä esitetyn perusteella voidaan päätellä, että järjestelmään osallistuvat vientiyritykset ja kotimaankaupan yritykset saavat valikoivaa etua.
Vaikutus kauppaan ja kilpailun vääristyminen
(48)
Kun tarkastellaan kauppaan aiheutuvaa vaikutusta, on otettava huomioon, että järjestelmää sovelletaan vientiluottovakuutuksiin ja kotimaan tavarakaupan liiketoimiin.
(49)
Koska järjestelmä kattaa myös kotimaankaupan, se voi vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan tavalla, joka voi vääristää tuntuvasti kauppavirtoja esimerkiksi siirtämällä taloudellista toimintaa vientikaupasta kotimaankauppaan.
(50)
Kilpailun vääristymisen osalta tuomioistuimen oikeuskäytännössä todetaan, että yksinomaan se, että yrityksen asema vahvistuu muihin kilpaileviin yrityksiin verrattuna, kun se saa taloudellista tukea, jota se ei olisi tavanomaisen liiketoimintansa yhteydessä saanut, viittaa mahdolliseen kilpailun vääristymiseen (17).
(51)
Koska järjestelmää sovelletaan vientiin, myös muihin jäsenvaltioihin suuntautuvaan vientiin, toimenpide vaikuttaa luonnollisesti jäsenvaltioiden välisiin kauppavirtoihin. Järjestelmä edistää edunsaajien vientikaupan harjoittamista.
(52)
Järjestelmä vaikuttaa myös kauppaan, sillä sitä sovelletaan kotimaankauppaan. Silloin kun jäsenvaltion myöntämä tuki vahvistaa yrityksen asemaa muihin sen kanssa unionin sisäisessä kaupassa kilpaileviin yrityksiin verrattuna, tuen on vakiintuneen oikeuskäytännön mukaisesti katsottava vaikuttavan kilpailijoihin. Se, että tietyllä toimialalla käytävä kilpailu on vapautettu unionissa, voi auttaa määrittämään, että tuella on todellista tai mahdollista vaikutusta kilpailuun ja vaikutusta jäsenvaltioiden väliseen kauppaan. Edunsaajayrityksen ei tarvitse itsensä käydä unionin sisäistä kauppaa. Jäsenvaltion yritykselle myöntämä tuki voi johtaa toiminnan ylläpitämiseen tai lisäämiseen kotimaanmarkkinoilla. Tämä voi rajoittaa toiseen jäsenvaltioon sijoittautuneiden yritysten mahdollisuuksia päästä kyseisen jäsenvaltion markkinoille. Lisäksi sellaisen yrityksen aseman vahvistaminen, joka ei ole vielä osallistunut unionin sisäiseen kauppaan, voi antaa yritykselle valmiudet päästä jatkossa toisen jäsenvaltion markkinoille (18).
(53)
Käsiteltävänä olevassa asiassa toimenpide hyödyttää yrityksiä, jotka toimivat monilla aloilla, joilla käydään kauppaan Euroopan unionissa. Tämän vuoksi jopa pelkästään Portugalin markkinoilla toimivien yritysten harjoittamaan kotimaankauppaan myönnetyt edut vaikuttavat jäsenvaltioiden väliseen kauppaan.
(54)
Lisäksi toimenpiteen päämääränä on tukea Portugaliin sijoittautuneiden yritysten liiketoimintaa suhteessa muihin jäsenvaltioihin sijoittautuneisiin yrityksiin. Tämän vuoksi toimenpide voi vääristää kauppaa sisämarkkinoilla.
Päätelmät
(55)
Näistä syistä kyseinen järjestelmä on SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua valtiontukea. Tuki voidaan katsoa sisämarkkinoille soveltuvaksi, jos siihen voidaan soveltaa jotain perussopimuksessa määrätyistä poikkeuksista.
6.2 VAKUUTUKSENANTAJILLE MYÖNNETYN TUEN SOVELTUVUUS SISÄMARKKINOILLE
(56)
Komissio vahvisti tiedonannossaan edellytykset, joiden perusteella vakuutuksenantajille lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevien valtiontukijärjestelmien muodossa myönnetty tuki katsotaan soveltuvaksi sisämarkkinoille. Tilapäisissä puitteissa määritetään tiedonannon soveltamista koskevista edellytyksistä finanssikriisin aikana.
(57)
Tiedonannon 2.5 kohdassa, sellaisena kuin se on muutettuna (19), määritellään ”markkinariskit” siten, että niillä tarkoitetaan tiedonannon liitteessä lueteltuihin maihin sijoittautuneisiin julkisiin ja yksityisiin velallisiin liittyviä kaupallisia ja poliittisia riskejä (20). Yleensä sellaisia vientiluottovakuutuksenantajia, jotka toteuttavat tai kattavat markkinariskiksi katsotun liiketoimen, hyödyttävät taloudelliset edut ovat kiellettyjä.
(58)
Tiedonannon 3.1 kohdan mukaisesti tekijöihin, jotka voivat vääristää kilpailua markkinariskejä vakuuttavien julkisten tai julkisesti tuettujen vientiluottovakuutuksenantajien hyväksi, kuuluvat lainmukaiset tai tosiasialliset valtion takaukset lainoille ja tappioille. Tällaiset takaukset antavat vakuutuksenantajille mahdollisuuden saada lainaa tavanomaisia markkinakorkoja alemmilla koroilla tai ne mahdollistavat ylipäätään lainansaannin. Lisäksi ne poistavat vakuutuksenantajien tarpeen jälleenvakuuttaa yksityisillä markkinoilla.
(59)
Kun on kyse maista, joita ei ole lueteltu tiedonannon liitteessä, tällaiset riskit eivät ole tiedonannossa tarkoitettuja ”markkinariskejä”. Niiden vakuuttamiseksi myönnetyt valtiontuet eivät kuulu kyseisen tiedonannon soveltamisalaan.
(60)
Tiedonannon 4.2 kohdassa todetaan, että ”markkinariskejä” ei saa kattaa vientiluottovakuutuksilla, joihin sisältyy valtiontukea. Tiedonannon 4.4 kohdan mukaan julkinen tai julkisesti tuettu vientiluottovakuutuksenantaja voi kuitenkin tilapäisesti kattaa markkinariskejä tietyin edellytyksin. Tiedonannossa todetaan erityisesti, että liitteessä lueteltuihin maihin sijoittautuneita velallisia koskevat riskit voidaan tilapäisesti katsoa muiksi kuin markkinariskeiksi, jos voidaan osoittaa, että markkinariskeiksi tavallisesti katsotuille riskeille ei saada vakuutusturvaa yksityisiltä vientiluottovakuutuksenantajilta. Jäsenvaltion, joka aikoo soveltaa tätä poikkeuslauseketta, on kuitenkin esitettävä markkinakatsaus ja lausunnot kahdelta suurelta ja hyvämaineiselta kansainvälisillä markkinoilla toimivalta yksityiseltä vientiluottovakuutuksenantajalta sekä yhdeltä kansalliselta luottovakuutuksenantajalta, jotka molemmat osoittavat, että yksityisiltä vakuutusmarkkinoilta ei saa vakuutussuojaa. Julkista tukea saavan vientiluottovakuutuksenantajan on lisäksi sopeutettava perimänsä vakuutusmaksut mahdollisimman lähelle yksityisten vientiluottovakuutuksenantajien vastaavasta riskistä perimiä maksuja ja esitettävä kuvaus ehdoista, joita julkinen tai julkisesti tuettu vientiluottovakuutuksenantaja aikoo soveltaa näihin riskeihin.
(61)
Menettelyn nopeuttamiseksi tilapäisissä puitteissa yksinkertaistettiin 31 päivään joulukuuta 2010 asti todisteita, jotka jäsenvaltioiden on esitettävä osoittaakseen, ettei vakuutusturvaa ole saatavilla. Tätä varten jäsenvaltioiden oli toimitettava todisteita suurelta ja hyvämaineiselta kansainvälisillä markkinoilla toimivalta yksityiseltä vientiluottovakuutuksenantajalta sekä yhdeltä kansalliselta luottovakuutuksenantajalta tai vähintään neljältä kotimaanmarkkinoilla vahvassa asemassa olevalta vientiyritykseltä. Tilapäisten puitteiden voimassaoloaikaa jatkettiin 31 päivään joulukuuta 2011 (21).
Vakuutusturvaa ei ole saatavilla
(62)
Portugali toimitti komissiolle kirjeitä muutamilta vientiyrityksiltä, jotka eivät olleet saaneet vakuutusturvaa eräille liiketoimilleen. Komissio kuitenkin katsoi, että Portugalin viranomaisten toimittamat kirjeet eivät sisältäneet riittäviä todisteita siitä, että vakuutusturvaa ei ollut yleisesti saatavilla. Kyseisissä kirjeissä esitetyt vakuutusturvan epäämisen perusteet on joko luokiteltu luottamuksellisiksi tai niissä todetaan selkeästi, että kieltäytyminen johtuu asiakkaan heikosta maksuvalmiudesta ja rahoitusasemasta. Tätä voidaan pitää tavanomaisena liiketoimintatapana asianmukaisesti toimivilla vakuutusmarkkinoilla. Vastauksessaan menettelyn aloittamisesta 27 päivänä lokakuuta 2010 annettuun komission päätökseen Portugali toimitti tietoja, jotka osoittavat vakuutussopimuksen tehneiden yritysten määrän vähentyneen (määrä on vähentynyt 29,41 % vuoden 2009 loppuun mennessä edellisvuoteen verrattuna ja edelleen 12,53 % syyskuuhun 2010 mennessä). Myös vakuutuskannan arvo on laskenut (arvo on laskenut 32,84 % vuoden 2009 loppuun mennessä edellisvuoteen verrattuna ja edelleen 22,36 % syyskuuhun 2010 mennessä). Toisessa Portugalin esittämistä yksityisten vakuutuksenantajien kirjeistä (22 päivänä marraskuuta 2010 päivätty kirje CESCEltä) kuitenkin todetaan, että myös yritysten rahoitustarpeet ovat vähentyneet ostomarkkinoiden supistumisen myötä. Tästä syystä vakuutuskannan arvon väitetty väheneminen ei ole riittävä todiste siitä, että vakuutusturvaa ei ole saatavilla markkinoilla.
(63)
Toisaalta jos vakuutusturvaa ei ole saatavilla yksityisiltä markkinoilta ja sitä tulee saataville, kun valtio myöntää osittaisen vakuutusturvan, vakuutuksenantajien voitaisiin tällöin katsoa saaneen valtiontukea. Koska toimijoiden asema markkinoilla määräytyy pitkälti vakuutusturvan tarjontakapasiteetin perustella, kuten 35 kappaleessa selitettiin, valtiontukeen perustuvan luoton saatavuus antaa markkinoilla jo toimiville yrityksille mahdollisuuden säilyttää markkina-asemansa.
Maksujen saattaminen vastaamaan yksityisten vientiluottovakuutuksenantajien perimiä vakuutusmaksuja
(64)
Järjestelmän mukaisesti perityt vakuutusmaksut vastaavat noin 60:tä prosenttia yksityisen vakuutuksenantajan samalta asiakkaalta veloittamasta vakuutusmaksusta. Toisin kuin Portugalin viranomaiset esittävät, järjestelmän kautta valtiolle siirtyvää riskiä on pidettävä suurempana kuin yksityisen vakuutuksenantajan yksinään kattamaa riskiä. On syytä huomata, että luottoriski kasvaa vakuutuksella katetun määrän kasvaessa. Kun vakuutusturva on suurempi, vientiyritys pystyy tekemään enemmän kauppaa yhden ostajan kanssa. Liiketoimien kokonaismäärä voikin tällöin ylittää ostajan takaisinmaksukyvyn.
(65)
Portugalin viranomaiset myöntävät, että ylimääräisiin liiketoimiin liittyvä riski on pienempi, sillä rajatun luottolimiitin saanut vientiyritys vakuuttaisi ensiksi ostajat, joihin liittyvä riski on suurin. Vasta vakuutusturvan kasvaessa vientiyritykset vakuuttaisivat vähitellen myös ostajat, joihin liittyvä riski on pienempi. Tässä perustelussa ei kuitenkaan oteta huomioon sitä, että luottolimiitit myönnetään ostajakohtaisesti. Tämän vuoksi vientiyritys ei voi valita, että se käyttää koko luottolimiitin pelkästään ostajaan, johon liittyy suurin luottoriski.
(66)
Portugalin viranomaisten mukaan vakuutettuihin ylimääräisiin liiketoimiin liittyvä riski on alhaisempi kuin yksityisten vakuutuksenantajien vakuuttamiin liiketoimiin liittyvä riski. Tämä päätelmä johtaisi kuitenkin siihen, että yksityiset vakuutuksenantajat hyväksyisivät tiettyä vakuutusmaksua vastaan suuremman riskin, vaikka ne kieltäytyvät myöntämästä samaa vakuutusmaksua vastaan vakuutusturvaa liiketoimelle, johon liittyvä riski on pienempi. Jos tämä väite pitäisi paikkansa, rationaalisesti toimiva yksityinen vakuutuksenantaja vakuuttaisi enemmän liiketoimia, mikä korottaisi sen vakuutusmaksutuloja ja samalla alentaisi riskejä. Toisin sanoen Portugalin viranomaisten väitteestä seuraisi, että yksityiset vakuutuksenantajat eivät toimisi rationaalisesti, sillä ne suostuisivat vakuuttamaan vakuutuskannan osan, johon liittyy suurempi riski, mutta eivät sitä osaa, johon liittyy pienempi riski. Tästä syystä perustelua ei voi hyväksyä.
(67)
Koska järjestelmästä katettiin suurempi riski, valtion ottama lopullisia tappiota koskeva riski on suurempi kuin yksityisen vakuutuksenantajan, joka hinnoittelee ja myöntää alustavan vakuutusturvan asiakaskohtaisesti. Täydentävässä vakuutusturvajärjestelmässä päätös vakuutusturvan laajentamisesta tehdään vasta sitten, kun alustavaa vientiluottovakuutusta koskevan limiittiin vakuutusmaksu on määritetty. Tämän vuoksi täydentävän vakuutusturvan hinnan pitäisi kuvastaa mahdolliseen ylimääräiseen vakuutusturvaan liittyvää korkeampaa luottoriskiä. Portugalin viranomaisten perustelua, jonka mukaan yritykset harjoittaisivat itsevalintaa, joka varmistaisi, että riskialttiimmat toimet katettaisiin yksityisin vakuutuksin, eivät tue mitkään konkreettiset tiedot eikä tunnettu markkinatapa. Yleisin yksityisen lyhytaikaisen vientiluottovakuutuksen muoto (koko liikevaihdon kattava vakuutus) edellyttää, että vakuutussopimus kattaa kokonaisuudessaan myynnin yhdelle asiakkaalle. Tällä tavoin vakuutettua yritystä estetään vakuuttamasta riskit valikoivasti. Komissio katsoo, että täydentävän vakuutuksen hinnassa olisi pitänyt ottaa huomioon korkeampi riskitaso. Tästä syystä vakuutusmaksun olisi pitänyt olla korkeampi kuin yksityisten vakuutuksenantajien tarjoamasta perusvakuutusturvasta peritty maksu.
(68)
Käsiteltävänä olevassa asiassa järjestelmän mukaisesti perityt vakuutusmaksut ovat alhaisemmat kuin vientiluottovakuutusmarkkinoiden nykyiset hinnat. Portugalin viranomaiset vahvistavat tämän tiedon vastauksessaan menettelyn aloittamisesta 27 päivänä lokakuuta 2010 annettuun komission päätökseen. Vakuutusmaksut ovat myös alhaisemmat kuin vuosina 2007 ja 2008 voimassa olleet markkinahinnat. Tästä syystä Portugalin viranomaisten esittämää perustelua, jonka mukaan hinnoittelu vastaa finanssikriisiä edeltänyttä hintatasoa, ei voida hyväksyä. Vakuutusmaksuissa olisi myös otettava huomioon suurempi riski. Näin ollen vakuutusmaksujen olisi siis oltava korkeampia kuin markkinahintaiset maksut.
(69)
Edellä esitetyistä syistä komissio päättelee, että tarkasteltava järjestelmä ei ole tiedonannon ja tilapäisten puitteiden mukainen sellaisena kuin sitä sovelletaan vakuutuksenantajiin.
6.3 VIENTIYRITYKSILLE MYÖNNETYN TUEN SOVELTUVUUS SISÄMARKKINOILLE
6.3.1 Lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevan toimenpiteen soveltuvuus sisämarkkinoille
(70)
Tuen voidaan katsoa soveltuvan sisämarkkinoille tietyin edellytyksin tavanomaisissa markkinaolosuhteissa sovellettavan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan mukaisesti ja talouden vakavien häiriöiden tapauksessa sovellettavan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohdan mukaisesti.
(71)
Komissio muistuttaa, että oikeuskäytännön mukaan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohtaa on tulkittava suppeasti ja kyseessä on oltava koko jäsenvaltion talouteen vaikuttava häiriö (22).
(72)
Tilapäisissä puitteissa, joiden voimassaoloa on jatkettu 31 päivään joulukuuta 2012, vahvistettujen periaatteiden mukaan (5.1 kohta) tukitoimenpiteiden voidaan katsoa soveltuvan sisämarkkinoille seuraavien edellytysten täyttyessä:
a)
Sopivuus
Tuen on oltava hyvin kohdennettua, jotta sillä voitaisiin saavuttaa tehokkaasti taloudessa olevan vakavan häiriön poistamista koskeva tavoite. Tätä tulosta ei saavuteta, jos toimenpide ei sovellu kyseisen häiriön poistamiseen.
b)
Välttämättömyys
Tukitoimenpiteen on määränsä ja muotonsa puolesta oltava välttämätön tavoitteen saavuttamiseksi. Tukimäärän on oltava tavoitteen saavuttamisen edellyttämä vähimmäismäärä ja tukimuodon on oltava sopivin häiriön poistamiseksi. Toisin sanoen jos vähäisempi tukimäärä tai vähemmän vääristävä tukimuoto riittäisivät poistamaan vakavan häiriön koko maan taloudessa, kyseessä oleva toimenpide ei olisi välttämätön. Tämä päätelmä on vahvistettu tuomioistuimen vakiintuneessa oikeuskäytännössä (23).
c)
Oikeasuhteisuus
Toimenpiteen myönteiset vaikutukset on saatettava asianmukaiseen tasapainoon aiheutettujen kilpailun vääristymien kanssa, jotta kilpailun vääristyminen voidaan rajoittaa toimenpiteiden tavoitteiden saavuttamisen edellyttämään vähimmäismäärään. SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa kielletään kaikki valikoivat julkiset toimenpiteet, jotka ovat omiaan vääristämään jäsenvaltioiden välistä kauppaa. SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohdan nojalla myönnetyn, valtiontuen hyväksymistä koskevan poikkeuksen osalta on varmistettava, että tuki on rajattu tavoitteiden saavuttamisen edellyttämään vähimmäismäärään.
Sopivuus
(73)
Kuten edellä 46 kappaleessa selitettiin, järjestelmän ulkopuolelle jäävät yritykset, joihin finanssikriisi vaikuttaa eniten ja tämän vuoksi se ei sovellu ratkaisemaan yksityisen vakuutusturvan puuttumista koskevaa markkinoiden toimintapuutetta.
Välttämättömyys ja oikeasuhteisuus: maksujen saattaminen vastaamaan yksityisten vientiluottovakuutuksenantajien vakuutusmaksuja
(74)
Kuten edellä 62 kappaleessa todettiin, vaikka Portugalin viranomaisten toimittamat tiedot osoittavat, että vientiluottovakuutusten markkinoilla on jännitteitä, viranomaiset eivät kuitenkaan ole osoittaneet, että vakuutusturvaa ei olisi saatavilla. Tämän vuoksi valtion toimenpiteen välttämättömyyttä ei voida vahvistaa.
(75)
Kuten edellä 21 ja 64 kappaleessa mainittiin, järjestelmän mukaisesti perityt hinnat vastaavat noin 60 prosenttia yksityisen vakuutuksenantajan samalta asiakkaalta veloittamasta hinnasta.
(76)
Kuten edellä 65-67 kappaleessa todetaan, täydentävässä vakuutusturvajärjestelmässä päätös vakuutusturvan laajentamisesta tehdään vasta sitten, kun alustavaa vientiluottovakuutusta koskevan limiitin vakuutusmaksu on määritetty. Tällöin täydentävän vakuutusturvan hinnan on kuvastettava mahdolliseen ylimääräiseen vakuutusturvaan liittyvää korkeampaa luottoriskiä.
(77)
Tavoite varmistaa vakuutusturva, jota ei mahdollisesti ole muutoin saatavilla markkinoilla, voitaisiin saavuttaa myös järjestelmällä, joka olisi hinnoiteltu siten, että se vastaisi valtion ottamaa riskiä. Tämän vuoksi järjestelmän hinnoittelu, jonka lähtökohtana on alhaisempi vakuutusmaksu kuin markkinoilla vastaavasta riskistä peritty maksu, ei ole oikeassa suhteessa järjestelmän tavoitteisiin.
(78)
Edellä esitetyn perusteella järjestelmän vientiluottovakuutusosaa ei voida pitää sisämarkkinoille soveltuvana tukena vientiyrityksille SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohdassa ja tilapäisissä puitteissa tarkoitetulla tavalla.
(79)
On syytä huomata, että kaikki tuen sopivuutta, välttämättömyyttä ja oikeasuhteisuutta koskevat perusteet ovat yhtä merkityksellisiä SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohdan mukaisessa analyysissä, kun tarkastellaan 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan soveltamista. Tästä syystä komissio päättelee, että järjestelmästä vientiyrityksille myönnetty tuki vaikuttaa kauppaan yhteisen edun vastaisella tavalla.
6.3.2 Järjestelmän soveltuvuus sisämarkkinoille kotimaankaupan vakuutustoiminnan osalta
(80)
Kun tarkastellaan järjestelmän soveltamista kotimaan liiketoimintaan, markkinahintaa edullisempien vakuutusten myöntäminen kotimaankauppaan saattaa suosia kotimaankauppaa viennin kustannuksella ja vaikuttaa merkittävästi tuontiin. Tämän vuoksi tavanomaisissa markkinaolosuhteissa kotimaankaupan valtiontuki on tiukasti kielletty. SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan c ja b alakohdan mukaan tuki voidaan kuitenkin katsoa sisämarkkinoille soveltuvaksi tietyin edellytyksin. Tiedonannossa ja tilapäisissä puitteissa vahvistetaan perusteet, joiden perusteella lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskevien toimenpiteiden voidaan katsoa soveltuvan sisämarkkinoille. Kyseisiä määräyksiä ei kuitenkaan sovelleta kotimaankaupan liiketoimiin.
(81)
Portugalin viranomaiset ilmoittivat nykyiseen finanssikriisiin perustuvan järjestelmänsä tilapäisten puitteiden nojalla. Tämän vuoksi on arvioitava, voitaisiinko järjestelmän katsoa talouskriisin kauaskantoisten vaikutusten vuoksi soveltuvan sisämarkkinoille suoraan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohdan nojalla. Jos näin ei voida tehdä, sen jälkeen on analysoitava, voidaanko toimenpiteen katsoa soveltuvan sisämarkkinoille 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan nojalla.
(82)
Kun tarkastellaan sisämarkkinoille soveltuvuutta SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohdan nojalla, on otettava huomioon, että kyseisessä määräyksessä komissiolle annetaan mahdollisuus todeta sisämarkkinoille soveltuvaksi tuki ”jäsenvaltion taloudessa olevan vakavan häiriön poistamiseen”.
(83)
Komissio muistuttaa, että SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b alakohtaa on tulkittava suppeasti ja kyseessä on oltava koko jäsenvaltion talouteen vaikuttava häiriö (24). Se toteaa myös, kuten 73 kappaleessa esitettiin, että toimenpiteen on täytettävä sopivuutta, välttämättömyyttä ja oikeasuhteisuutta koskevat periaatteet.
(84)
Toimenpide toteutettiin nykyisen finanssikriisin aikana, ja se on määräaikainen.
(85)
Komissio on saanut vientiyrityksiltä ja yksityisiltä vakuutuksenantajilta kirjeitä, jotka osoittavat, että kotimaankaupan vakuutusturva on supistunut. Portugalin viranomaisten mukaan vahinkosuhde on noussut 102 prosenttiin. Tämä havainto ei kuitenkaan ole ratkaiseva, sillä kasvu vastaa vuodesta 2004 jatkunutta suuntausta, kuten Portugalin viranomaisten esittämissä huomautuksissakin todetaan. Vahinkosuhteen jatkuva kasvu jo ennen finanssikriisin alkua voi merkitä kotimaankaupan rahoitusta koskevan markkinoiden toimintapuutteen sijaan sitä, että markkinoilla on rakenteellinen ongelma. Tämän vuoksi komissio ei ole löytänyt näyttöä siitä, että järjestelmä on sopiva poistamaan taloudessa olevan vakavan häiriön. Järjestelmän ei voida katsoa soveltuvan sisämarkkinoille tilapäisten puitteiden tai 107 artiklan 3 kohdan b alakohdan nojalla.
(86)
Kun tarkastellaan järjestelmän soveltuvuutta sisämarkkinoille tiedonannon ja 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan nojalla, on otettava huomioon, että järjestelmän tarkoituksena on ratkaista vakuutusturvan saatavuutta markkinoilla koskeva ongelma. Kyseessä on täydentävä järjestelmä, joka jättää yksityisille vakuutuksenantajille harkinnanvaraa edunsaajien valinnassa. Näin ollen järjestelmän mukaisen vakuutusturvan ulkopuolelle saattavat jäädä yritykset, jotka ovat järjestelmän piiriin kuuluvien yritysten kanssa samankaltaisessa tilanteessa mutta jotka kärsivät niitä enemmän finanssikriisin vaikutuksista. Tällaiset järjestelmän ulkopuolelle jäävät yritykset eivät saisi lainkaan vakuutusturvaa sen sijaan, että kieltäydyttäisiin myöntämästä vain osa vakuutusturvasta. Toimenpide tarjoaa edunsaajille lisäturvan lisäksi hintaetua, sillä vakuutusmaksut ovat markkinahintaa edullisempia. Kuten jo todettiin, järjestelmän mukaisesti perityt hinnat vastaavat noin 60 prosenttia yksityisen vakuutuksenantajan samalta asiakkaalta veloittamasta hinnasta. Samalla alkuperäiseen verrattuna kaksinkertaiseksi korotettu limiitti merkitsee valtiolle suurempaa riskiä, joka ei kuitenkaan vaikuta vakuutusmaksun määrään. Järjestelmän mukaisia hintoja ei voida perustella tarpeella ratkaista vakuutusturvan saatavuutta koskeva ongelma. Järjestelmä ei ole oikeassa suhteessa sillä tavoiteltuihin vaikutuksiin verrattuna, ja se voi vääristää kilpailua.
(87)
Näistä syistä komissio päättelee, että kotimaankaupan vakuutustoimintaan myönnetty valtiontuki ei täytä SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan b ja c alakohdassa määrättyjä edellytyksiä eikä sovellu sisämarkkinoille.
7. PÄÄTELMÄT
(88)
Edellä esitetyn perusteella komissio päättelee, että järjestelmästä myönnetään SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua valtiontukea, jonka ei voida katsoa soveltuvan sisämarkkinoille.
8. Takaisinperintä
(89)
Neuvoston asetuksen (EY) N:o 659/1999 (25) 14 artiklan 1 kohdan mukaan sääntöjenvastaista tukea koskevissa kielteisissä päätöksissä komission on päätettävä, että asianomaisen jäsenvaltion on toteutettava kaikki tarpeelliset toimenpiteet tuen perimiseksi takaisin tuensaajalta. Ainoastaan sisämarkkinoille soveltumaton tuki peritään takaisin.
(90)
Takaisinperinnän tavoitteena on palauttaa tilanne, joka vallitsi ennen kuin tuki myönnettiin. Tavoite saavutetaan, kun tuensaajat ovat maksaneet takaisin sääntöjenvastaisen tuen. Näin tuensaajat luopuvat edusta, jonka ne saivat kilpailijoihinsa verrattuna. Takaisinperittävän määrän on oltava riittävän suuri, jotta sillä voidaan poistaa tuensaajille koitunut taloudellinen etu.
(91)
Jotta täsmällinen tukimäärä voidaan määrittää, on määritettävä asianmukainen viitearvo, koska valtion myöntämää vakuutusturvaa koskevaa markkinahintaa ei ole käytettävissä. Kuten takauksia koskevan komission tiedonannon (26) 4.2 kohdan ensimmäisessä alakohdassa todetaan, takausten avustusekvivalentti olisi laskettava samalla tavoin kuin korkotukilainan avustusekvivalentti. Näin ollen tukimäärä voidaan laskea määrittämällä markkinakoron ja sen koron, joka on saatu valtiontakauksen avulla, erotus sen jälkeen kun mahdolliset takausmaksut on vähennetty.
(92)
Vakuutuksenantajille myönnetyn tuen osalta etua on saatu siten, että vakuutusyritysten markkinaosuudet ovat säilyneet. Ilman tukea vakuutusturvan olisi voinut myöntää toinen markkinatoimija. Kuten edellä 35 kappaleessa on selostettu, kilpailu markkinoilla perustuu pääasiassa toimijoiden kykyyn tarjota vakuutusturvaa ja vain vähäisemmässä määrin myönnetyn vakuutusturvan hintaan. Markkinakäytäntönä on lisäksi, että koko vakuutuskannalle määritetään keskihinta ja asiakkaan on vakuutettava kaikki liiketoimensa samalla vakuutuksenantajalla (27), jotta voidaan välttää, että vakuutettu yritys käyttää limiittiään vain liiketoimissaan riskialttiimpien ostajien kanssa (ns. cherry picking). Riskialttiimpien liiketoimien valikoiva vakuuttaminen olisi mahdollista, jos vakuutettu yritys maksaisi keskihinnan vain enemmän riskialttiiden asiakkaiden osalta, eikä vakuuttaisi vähemmän riskialttiita asiakkaita ollenkaan tai hankkisi niitä koskevan vakuutuksen toiselta vakuutuksenantajalta. Jos toinen markkinatoimija olisi tarjonnut vientiyrityksille ja/tai kotimaankaupan yrityksille vakuutusturvan, joka kattaa kaikki pyydetyt luottolimiitit, yritykset olisivat tämän vuoksi todennäköisesti siirtäneet kaikki vakuutussopimuksensa tällaiselle toimijalle, vaikka veloitettu hinta olisikin ollut korkeampi. Taloudellinen etu voidaan määrittää laskemalla vakuutuksenantajan tarjoamastaan vakuutusturvasta saaman voittomarginaalin ja sille aiheutuneiden kustannusten erotus. Jos valtiontukijärjestelmää ei olisi sovellettu, nämä edut, jotka tuottivat voittoa järjestelmään osallistuville yrityksille siltä ajalta, jonka valtio tarjosi täydentävää vakuutusturvaa, olisivat hyödyttäneet muita markkinatoimijoita. Vakuutuksenantajille myönnetyn tuen määrä määritetään näin ollen niiden voittojen perusteella, joita järjestelmään osallistuvat vakuutuksenantajat saivat järjestelmän voimassaoloaikana tuloksena vakuutusturvasta, jonka ne myönsivät järjestelmään osallistuville vientiyrityksille ja kotimaankauppaa harjoittaville yrityksille. Järjestelmään osallistuville asiakkaille koituva etu on laskettava erikseen kunkin järjestelmään osallistuvan yksittäisen vakuutuksenantajan osalta. Jos kyseinen tukimäärä ylittää vähämerkityksistä tukea koskeva raja-arvon, tuki on perittävä takaisin.
(93)
Vientiyritysten ja kotimaankauppaa harjoittavien yritysten tapauksessa edunsaajien olisi pitänyt maksaa markkinaehtoista korvausta valtiolle sen myöntämästä vakuutusturvasta. Tämän vuoksi tukimäärä on laskettava määrittämällä todellisen markkinahinnan ja käytännössä perityn hinnan erotus. Laskelmassa on otettava huomioon kulloinenkin riskitaso. Komissio on kehittänyt takaisinperittävän määrän laskemiseksi menetelmän (jota on selostettu tämän päätöksen liitteessä), joka perustuu kohtuullisiin oletuksiin ja markkinakäytäntöön. Laskentamenetelmän mukaisesti valtion myöntämän vakuutusturvan teoreettinen markkinahinta vastaa 110:tä prosenttia (vakuutusmaksun) hinnasta, jonka yksityinen vakuutuksenantaja veloitti kultakin asiakasyritykseltä. Koska järjestelmän mukainen hinta on 60 prosenttia yksityisten vakuutuksenantajien veloittamista vakuutusmaksuista, kussakin tapauksessa takaisinperittävä määrä vastaa valtion perimää määrää kerrottuna 5/6:lla.
(94)
Johdanto-osan 93 kappaleessa mainittu määrä on takaisinperittävä määrä. Siihen on lisättävä korko, jota kertyy siitä päivästä alkaen, jona tuki myönnettiin edunsaajien käyttöön (yksittäisten takuiden myöntämispäivästä), tuen takaisinperintään asti. Takaisinperittävään määrään lisättävä korko lasketaan neuvoston asetuksen (EY) N:o 794/2004 (28) V luvun mukaisesti, sellaisena kuin asetus on viimeksi muutettuna asetuksella (EY) N:o 271/2008 (29).
(95)
Tämä päätös pannaan täytäntöön välittömästi. Erityisesti kaikki järjestelmän mukaisesti myönnetyt yksittäiset tuet peritään takaisin lukuun ottamatta tukia, jotka täyttävät neuvoston asetuksen (EY) N:o 994/98 (30) 1 ja 2 artiklan nojalla annetuissa asetuksissa tarkoitetut edellytykset tai jotka täyttävät muissa hyväksytyissä tukiohjelmissa tarkoitetut edellytykset hyväksyttyyn tuen enimmäisintensiteettiin tai tämäntyyppiseen tukeen sovellettavaan tuen vähämerkityksisyyttä koskevaan raja-arvoon asti,
ON HYVÄKSYNYT TÄMÄN PÄÄTÖKSEN:
1 artikla
Lyhytaikaisia vientiluottovakuutuksia koskeva järjestelmä, jonka Portugali on ottanut käyttöön Finovan perustamisesta 26 päivänä elokuuta 2008 annetun asetuksen nro 175/2008 ja keskinäisiin vakuutusyhtiöihin sovellettavista säännöistä 16 päivänä heinäkuuta 1998 annetun asetuksen nro 211/98 (sellaisena kuin se on muutettuna 30 päivänä tammikuuta 2001 annetulla asetuksella nro 19/2001 ja 7 päivänä syyskuuta 2007 annetulla asetuksella nro 309-A/2007), on Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 108 artiklan 3 artiklan vastaista valtiontukea, eikä se sovellu sisämarkkinoille.
2 artikla
Edellä 1 artiklassa tarkoitetun järjestelmän mukaisesti myönnetyt yksittäiset tuet, jotka tuen myöntämispäivänä täyttävät asetuksen (EY) N:o 994/98 1 ja 2 artiklan nojalla annetuissa asetuksissa tai muissa hyväksytyissä tukiohjelmissa tarkoitetut edellytykset, soveltuvat sisämarkkinoille hyväksyttyyn tuen enimmäisintensiteettiin tai tämäntyyppiseen tukeen sovellettavaan tuen vähämerkityksisyyttä koskevaan raja-arvoon asti.
3 artikla
1. Portugalin on perittävä 1 artiklassa tarkoitettu sääntöjenvastainen tuki takaisin kaikilta tuensaajilta.
2. Takaisinperittävästä tuesta on maksettava korkoa siitä lähtien, kun tuki saatettiin tuensaajien käyttöön, sen tosiasialliseen takaisinperintään asti.
3. Korko on laskettava asetuksen (EY) N:o 794/2004, sellaisena kuin asetus on viimeksi muutettuna asetuksella (EY) N:o 271/2008, V luvun mukaisesti.
4. Portugalin on kumottava välittömästi 1 artiklassa tarkoitettu järjestelmä ja peruutettava kaikki jäljellä olevat maksut 1 artiklassa tarkoitetusta järjestelmästä tämän päätöksen tiedoksiantopäivästä alkaen.
4 artikla
1. Edellä 1 artiklassa tarkoitetun järjestelmän mukainen tuki on perittävä takaisin välittömästi ja tehokkaasti.
2. Portugalin on varmistettava, että tämä päätös pannaan täytäntöön neljän kuukauden kuluessa sen tiedoksiantamisesta.
5 artikla
1. Portugalin on toimitettava komissiolle kahden kuukauden kuluessa tämän päätöksen tiedoksiantamisesta seuraavat tiedot:
a)
luettelo tuensaajista, jotka ovat saaneet 1 artiklassa tarkoitetun järjestelmän mukaista tukea ja tuensaajakohtaiset yhteenlasketut tukimäärät;
b)
kultakin tuensaajalta takaisinperittävä kokonaismäärä (tuki ja korot);
c)
tarkka kuvaus toimenpiteistä, jotka on jo toteutettu tai joita suunnitellaan tämän päätöksen noudattamiseksi;
d)
asiakirjat, jotka osoittavat, että tuensaajia on vaadittu maksamaan tuki takaisin.
2. Portugalin on ilmoitettava komissiolle tämän päätöksen täytäntöönpanemiseksi toteutettavien kansallisten toimenpiteiden edistymisestä siihen saakka, kunnes 1 artiklassa tarkoitetun tuen takaisinperintä on saatettu loppuun. Portugalin on annettava välittömästi komission pyynnöstä tiedot toimenpiteistä, jotka on jo toteutettu tai joita suunnitellaan tämän päätöksen noudattamiseksi. Portugalin on annettava myös yksityiskohtaisia tietoja tuensaajilta jo perityistä tukimääristä ja koroista.
6 artikla
Tämä päätös on osoitettu Portugalin tasavallalle.
Tehty Brysselissä 23 päivänä marraskuuta 2011.