РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 25 юни 2010 година
относно прилагането от страна на държавите-членки на програми за надзор на инфлуенцата по птиците при домашни и диви птици
(нотифицирано под номер C(2010) 4190)
(текст от значение за ЕИП)
(2010/367/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз,
като взе предвид Директива 90/425/ЕИО на Съвета от 26 юни 1990 г. относно ветеринарните и зоотехническите проверки, приложими при търговията в Общността с определени видове живи животни и продукти с оглед завършване изграждането на вътрешния пазар (1), и по-специално член 10, параграф 4 от нея,
като взе предвид Директива 2005/94/ЕО на Съвета от 20 декември 2005 г. относно мерки на Общността за борба с инфлуенцата по птиците и за отмяна на Директива 92/40/ЕИО (2), и по-специално член 4, параграф 2 от нея,
като има предвид, че:
(1)
Инфлуенцата по птиците е инфекциозно вирусно заболяване при птиците, включително домашните птици. Заразяването на домашни птици с вируси на инфлуенцата по птиците причинява две основни форми на тази болест, които се различават по своята вирулентност. Нископатогенната форма обикновено причинява само леки симптоми, а високопатогенната форма води до много високи нива на смъртност при повечето видове домашни птици. Болестта може да има сериозни последици за рентабилността на птицевъдството.
(2)
Директива 2005/94/ЕО предвижда мерки за борба с огнищата - при домашните птици и други птици, отглеждани в затворени помещения - на високопатогенна инфлуенца по птиците (НРАI) и нископатогенна инфлуенца по птиците, причинена от щамове на инфлуенцата по птиците от подтип H5 и подтип H7 (LPAI), както са определени в посочената директива. Директива 2005/94/ЕО предвижда и някои превантивни мерки, свързани с надзора и ранното откриване на вируси на инфлуенцата по птиците.
(3)
Директива 2005/94/ЕО предвижда държавите-членки да изпълняват задължителни програми за надзор. Тези програми за надзор целят идентифициране на разпространението на вирусите на LPAI при домашните птици, по-специално при водоплаващите домашни птици, преди те да са се разпространили широко сред популацията от домашни птици, така че да могат да бъдат предприети мерки за борба, за да се предотврати евентуалното мутиране във вирус на HPAI с възможни опустошителни последствия.
(4)
Директива 2005/94/ЕО предвижда също да бъдат изпълнявани програми за надзор на дивите птици, които да допринесат, на базата на редовно актуализирана оценка на риска, за обогатяване на познанията относно заплахите, пораждани от дивите птици във връзка с всеки вирус на инфлуенца по птиците, поразяващ птици.
(5)
Решение 2007/268/ЕО на Комисията от 13 април 2007 г. относно прилагането на програми за надзор на инфлуенцата по птиците при домашни и диви птици, които да се проведат в държавите-членки, и за изменение на Решение 2004/450/ЕО (3) бе прието, за да се определят насоки за изпълнението на тези програми за надзор.
(6)
След приемането на посоченото решение, натрупаният от държавите-членки опит при изпълнението на програми за надзор, постигнатият напредък в научните познания и заключенията от проведените изследвания сочат, че някои видове домашни птици и категории производство на домашни птици са изложени на по-голям риск, в сравнение с други, да бъдат заразени с вируси на инфлуенцата по птиците, също с оглед на местоположението на стопанството и други рискови фактори.
(7)
Заплахата от пренасяне на вируса на HPAI от подтип H5N1 от Югоизточна Азия в Европа поради разпространението му в западна посока през 2005 г. доведе до приемането на допълнителни мерки за привеждане в готовност и ранно откриване на този вид вирус сред домашните и дивите птици.
(8)
Решение 2005/731/ЕО на Комисията от 17 октомври 2005 г. за определяне на допълнителни изисквания по отношение на надзора на инфлуенца при дивите птици (4) изисква от държавите-членки да направят необходимото за уведомяването на компетентните органи за всяка проява на по-висока от нормалната смъртност или възникнали по-значими огнища на заболяване на диви птици, и по-специално на диви водни птици. Предвидено е също така задължение за вземане на проби и провеждане на лабораторни тестове за наличие на вируса на инфлуенца по птиците.
(9)
Целесъобразно е в настоящото решение да се включат изискванията, определени в Решение 2005/731/ЕО.
(10)
От 2006 до 2009 г. от повече от 350 000 диви птици са били взети проби, които са били изследвани за наличие на инфлуенца по птиците. Средно надзорът в държавите-членки е осъществен посредством вземане на проби от живи птици в 75 % от случаите, а в 25 % от случаите - посредством вземане на проби от болни или мъртви птици.
(11)
В рамките на този четиригодишен период повече от 1 000 мъртви или болни птици са дали положителни резултати за наличие на HPAI от подтип H5N1, докато само пет птици, от които е била взета проба като от здрави живи птици, са дали положителни проби за посочения вирус. Подтиповете на LPAI са били почти изцяло изолирани от пробите, взети от живи птици.
(12)
В заключенията, съдържащи се в годишните доклади относно надзора на инфлуенцата по птиците (5) в Съюза, съставени от референтната лаборатория на ЕС (EURL) за инфлуенца по птиците, научните становища на Европейския орган по безопасност на храните (ЕОБХ) (6), (7), (8) и работните документи на наскоро създадената работна група за надзора на болестите по животните (TFADS) се изтъква, че следва да се внесат някои изменения в настоящата стратегия за надзор на домашните и дивите птици, целящи допълнително насърчаване на основан на риска подход, който се счита за най-подходящата стратегия за надзор с оглед информирането на компетентните органи за целите на профилактиката и борбата с болестта и с оглед на защитата на стопанствата за отглеждане на домашни птици и други птици, отглеждани в затворени помещения.
(13)
Основаният на риска надзор следва да допълва системите за ранно откриване на зараза от инфлуенца по птиците при домашни птици, като вече предвидените в член 2 от Решение 2005/734/ЕО на Комисията от 19 октомври 2005 г. за установяване на мерки за биосигурност с цел намаляване на риска от пренасяне на високо патогенна инфлуенца по птиците, причинена от вирус на инфлуенца А, подтип Н5N1, от птици, живеещи в дивата среда, към домашни птици и други птици, отглеждани на закрито, и за осигуряване на система за ранно откриване в области с особен риск (9) и в глава II, точка 2 от приложението към Решение 2006/437/ЕО на Комисията от 4 август 2006 г. относно одобряване на наръчник по диагностика за инфлуенца по птиците, както е предвидено в Директива 2005/94/ЕО на Съвета (10).
(14)
Поради това насоките за надзор на инфлуенца по птиците при домашни и диви птици, установени в Решение 2007/268/ЕО, следва да бъдат преразгледани в светлината на придобия опит и научни познания и да бъдат заменени с насоките, установени в настоящото решение.
(15)
В интерес на съгласуваността на законодателството на Съюза, вземането на проби и лабораторните тестове следва да се извършват в съответствие с процедурите, определени в Решение 2006/437/ЕО, освен ако не е посочено друго.
(16)
В интерес на съгласуваността на законодателството на Съюза, при прилагането на програмите за надзор на диви птици следва изцяло да се спазват изискванията на Директива 2009/147/ЕО на Европейския парламент и на Съвета от 30 ноември 2009 г. относно опазването на дивите птици (11), по-специално по отношение на модела на надзора и процедурите за вземане на проби, описани в точки 2 и 3 от част 1 от приложение II към настоящото решение.
(17)
Решения 2005/731/ЕО и 2007/268/ЕО следва да се отменят.
(18)
Мерките, предвидени в настоящото решение, са в съответствие със становището на Постоянния комитет по хранителната верига и здравето на животните,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Държавите-членки предприемат необходимите мерки, за да се осигури издаването от компетентните органи на подходящи разпореждания, с които организациите, занимаващи се с наблюдение и проследяване на дивите птици, ловна дейност, и другите организации със сходен предмет на дейност да бъдат задължени да уведомяват компетентните органи незабавно за всички случаи на повишена смъртност или значими огнища на заболяване сред дивите птици и, по-специално, сред дивите водни птици.
Член 2
1. Държавите-членки гарантират, че незабавно след получаване от страна на компетентния орган на уведомление по член 1 и при положение че не е установена друга ясна причина за заболяване, освен инфлуенца по птиците, компетентният орган издава разпореждане за:
а)
вземане на подходящи проби от мъртви птици и - ако е възможно - от други птици, които са били в контакт с мъртвите птици;
б)
подлагане на тези проби на лабораторни тестове за установяване наличието на вирус на инфлуенцата по птиците.
2. Процедурите по вземане на проби и тестване се извършват в съответствие с глави II-VIII на наръчника по диагностика за инфлуенца по птиците, одобрен с Решение 2006/437/ЕО.
3. Държавите-членки уведомяват незабавно Комисията в случаите, когато предвидените в параграф 1, буква б) лабораторни тестове са дали положителни резултати за наличие на високопатогенния вирус на инфлуенца по птиците (HPAI).
Член 3
Програмите за надзор на инфлуенца по птиците при домашни и диви птици, които е предвидено да се прилагат от държавите-членки в съответствие с член 4, параграф 1 от Директива 2005/94/ЕО, трябва да отговарят на насоките, определени в приложения I и II към настоящото решение.
Член 4
Без да се засягат изискванията, предвидени в законодателството на Съюза, компетентният орган гарантира, че всички положителни и отрицателни резултати от серологични и вирусологични изследвания за инфлуенца по птиците, получени в рамките на програмите за надзор на домашни и диви птици, се докладват на всеки шест месеца на Комисията. Те се предават чрез онлайн системата на Комисията ежегодно - преди 31 юли за предходните шест месеца (от 1 януари до 30 юни), и преди 31 януари за предходните шест месеца (от 1 юли до 31 декември).
Член 5
Решения 2005/731/ЕО и 2007/268/ЕО се отменят.
Член 6
Адресати на настоящото решение са държавите-членки.
Съставено в Брюксел на 25 юни 2010 година.
KOMISSION PÄÄTÖS,
annettu 25 päivänä kesäkuuta 2010,
siipikarjassa ja luonnonvaraisissa linnuissa esiintyvän lintuinfluenssan valvontaohjelmien täytäntöönpanosta jäsenvaltioissa
(tiedoksiannettu numerolla K(2010) 4190)
(ETA:n kannalta merkityksellinen teksti)
(2010/367/EU)
EUROOPAN KOMISSIO, joka
ottaa huomioon Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen,
ottaa huomioon eläinlääkärin- ja kotieläinjalostustarkastuksista yhteisön sisäisessä tiettyjen elävien eläinten ja tuotteiden kaupassa 26 päivänä kesäkuuta 1990 annetun neuvoston direktiivin 90/425/ETY (1) ja erityisesti sen 10 artiklan 4 kohdan,
ottaa huomioon yhteisön toimenpiteistä lintuinfluenssan torjumiseksi ja direktiivin 92/40/ETY kumoamisesta 20 päivänä joulukuuta 2005 annetun neuvoston direktiivin 2005/94/EY (2) ja erityisesti sen 4 artiklan 2 kohdan,
sekä katsoo seuraavaa:
(1)
Lintuinfluenssa on lintujen, siipikarja mukaan luettuna, tarttuva virustauti. Lintuinfluenssavirusten aiheuttama tartunta kotieläiminä pidettävässä siipikarjassa aiheuttaa taudin kahta päämuotoa, jotka eroavat virulenssiltaan. Matalapatogeeninen muoto aiheuttaa yleensä ainoastaan lieviä oireita, kun taas korkeapatogeeninen muoto aiheuttaa hyvin korkeaa kuolleisuutta useimmissa siipikarjalajeissa. Kyseisellä taudilla voi olla vakava vaikutus siipikarjankasvatuksen kannattavuuteen.
(2)
Direktiivissä 2005/94/EY asetetaan toimenpiteet siipikarjan ja muiden vankeudessa pidettävien lintujen korkeapatogeenisen lintuinfluenssan (HPAI) ja lintuinfluenssavirusten alatyyppien H5 ja H7 aiheuttaman matalapatogeenisen lintuinfluenssan (LPAI), siten kuin ne määritellään kyseisessä direktiivissä, taudinpurkausten torjumiseksi. Direktiivissä 2005/94/EY säädetään lisäksi tietyistä ennalta ehkäisevistä toimenpiteistä, jotka liittyvät lintuinfluenssavirusten valvontaan ja varhaiseen toteamiseen.
(3)
Direktiivissä 2005/94/EY säädetään, että jäsenvaltioiden on pantava täytäntöön pakolliset valvontaohjelmat. Kyseisillä valvontaohjelmilla pyritään tunnistamaan LPAI-virusten leviäminen siipikarjassa ja erityisesti siipikarjaan kuuluvissa vesilintulajeissa, ennen kuin virukset leviävät laajalle siipikarjapopulaatiossa - tavoitteena on toteuttaa torjuntatoimenpiteitä, jotta voidaan mahdollisesti estää viruksen muuntuminen HPAI-virukseksi, millä saattaa olla tuhoisat seuraukset.
(4)
Direktiivissä 2005/94/EY säädetään lisäksi valvontaohjelmien toteuttamisesta luonnonvaraisissa linnuissa tavoitteena lisätä säännöllisesti päivitettyjen riskinarviointien pohjalta tietämystä luonnonvaraisten lintujen aiheuttamista uhkista minkä tahansa linnuissa esiintyvän lintuperäisen influenssaviruksen suhteen.
(5)
Lintuinfluenssaa siipikarjassa ja luonnonvaraisissa linnuissa koskevien valvontaohjelmien täytäntöönpanosta jäsenvaltioissa ja päätöksen 2004/450/EY muuttamisesta 13 päivänä huhtikuuta 2007 tehty komission päätös 2007/268/EY (3) hyväksyttiin tällaisten valvontaohjelmien täytäntöönpano-ohjeiden vahvistamiseksi.
(6)
Kyseisen päätöksen tekemisen jälkeen valvontaohjelmien toteuttamisesta jäsenvaltioissa saatu kokemus ja tieteellisessä tietämyksessä ja tutkimustuloksissa tapahtunut edistyminen osoittavat, että tietyillä siipikarjalajeilla ja siipikarjan tuotantoluokilla on muita lajeja ja luokkia suurempi riski saada lintuinfluenssavirustartunta ottaen myös huomioon tilan sijainti ja muut riskitekijät.
(7)
Uhka H5N1-alatyyppiä olevan HPAI-viruksen kulkeutumisesta Kaakkois-Aasiasta Eurooppaan ja sen leviäminen länteen vuonna 2005 johti lisätoimenpiteiden hyväksymiseen, jotta tähän virustyyppiin voitaisiin varautua ja jotta se voitaisiin todeta jo varhaisessa vaiheessa siipikarjassa ja luonnonvaraisissa linnuissa.
(8)
Luonnonvaraisten lintujen lintuinfluenssan valvontaa koskevista lisävaatimuksista 17 päivänä lokakuuta 2005 tehdyssä komission päätöksessä 2005/731/EY (4) edellytetään jäsenvaltioiden huolehtivan siitä, että toimivaltaisille viranomaisille ilmoitetaan epätavallisesta kuolevuudesta tai merkittävistä taudinpurkauksista luonnonvaraisissa linnuissa ja eritoten luonnonvaraisissa vesilinnuissa. Lisäksi on otettava näytteitä lintuinfluenssaviruksen varalta ja tehtävä niille laboratoriotestit.
(9)
On aiheellista sisällyttää päätöksessä 2005/731/EY vahvistetut vaatimukset tähän päätökseen.
(10)
Vuosina 2006-2009 lintuinfluenssanäytteitä on otettu ja testattu yli 350 000 luonnonvaraiselta linnulta. Valvonta on jäsenvaltioissa toteutettu siten, että näytteistä keskimäärin 75 prosenttia on otettu eläviltä linnuilta ja 25 prosenttia sairailta tai kuolleilta linnuilta.
(11)
Yli tuhannella kuolleena tai sairaana löydetyllä linnulla todettiin alatyyppiä H5N1 oleva HPAI, kun taas ainoastaan noin viidellä näytteenottohetkellä terveellä, elossa olleella linnulla todettiin mainittu virus kyseisen neljän vuoden ajanjakson aikana. LPAI-alatyyppejä eristettiin lähes yksinomaan elävistä linnuista otetuista näytteistä.
(12)
Lintuinfluenssaa tutkivan EU:n vertailulaboratorion kokoamien lintuinfluenssavalvontaa (5) unionissa käsittelevien vuosiraporttien päätelmissä, Euroopan elintarviketurvallisuusviranomaisen (EFSA) (6), (7), (8) tieteellisissä lausunnoissa ja vastikään perustetun eläintautien valvontaa käsittelevän työryhmän (TFADS) työskentelyssä on painotettu sitä, että siipikarjan ja luonnonvaraisten lintujen nykyiseen valvontastrategiaan olisi tehtävä joitakin muutoksia, jotta tehokkaammin edistettäisiin riskeihin perustuvaa lähestymistapaa, jota pidetään sopivimpana valvontastrategiana, jolla voidaan informoida toimivaltaisia viranomaisia tautien ehkäisemiseksi ja torjumiseksi tavoitteena suojella siipikarjaa ja muita vankeudessa pidettäviä lintuja kasvattavia tiloja.
(13)
Riskiperusteisen valvonnan olisi täydennettävä siipikarjassa esiintyvän lintuinfluenssatartunnan varhaiseen havaitsemiseen tähtääviä järjestelmiä, kuten niitä, joista on jo säädetty bioturvallisuustoimenpiteistä influenssavirus A:n alatyypin H5N1 aiheuttaman erittäin patogeenisen lintuinfluenssan tarttumisvaaran vähentämiseksi luonnonvaraisista linnuista siipikarjaan ja muihin vankeudessa pidettäviin lintuihin sekä varhaisen havaitsemisen järjestelmästä erityisen vaaralle alttiilla alueilla 19 päivänä lokakuuta 2005 tehdyn komission päätöksen 2005/734/EY (9) 2 artiklassa ja neuvoston direktiivissä 2005/94/EY säädetyn lintuinfluenssaa koskevan taudinmäärityskäsikirjan hyväksymisestä 4 päivänä elokuuta 2006 tehdyn komission päätöksen 2006/437/EY (10) liitteessä olevassa II luvun 2 kohdassa.
(14)
Päätöksessä 2007/268/EY vahvistettuja siipikarjan ja luonnonvaraisten lintujen lintuinfluenssavalvontaa koskevia ohjeita olisi tämän vuoksi tarkistettava saadun kokemuksen ja tieteellisen tietämyksen valossa, ja ne olisi korvattava tässä päätöksessä vahvistettavilla ohjeilla.
(15)
Unionin lainsäädännön johdonmukaisuuden vuoksi näytteenotto ja laboratoriotestaus olisi suoritettava päätöksessä 2006/437/EY vahvistettujen menettelyjen mukaisesti, ellei toisin määrätä.
(16)
Unionin lainsäädännön johdonmukaisuuden vuoksi olisi luonnonvaraisten lintujen valvontaa koskevia ohjelmia toteutettaessa otettava täysimääräisesti huomioon luonnonvaraisten lintujen suojelusta 30 päivänä marraskuuta 2009 annetun Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiivin 2009/147/EY (11) vaatimukset erityisesti tämän päätöksen liitteessä II olevan 1 osan 2 ja 3 jaksossa kuvattavien valvontasuunnitelman ja näytteenottomenettelyjen osalta.
(17)
Päätökset 2005/731/EY ja 2007/268/EY olisi kumottava.
(18)
Tässä päätöksessä säädetyt toimenpiteet ovat elintarvikeketjua ja eläinten terveyttä käsittelevän pysyvän komitean lausunnon mukaiset,
ON HYVÄKSYNYT TÄMÄN PÄÄTÖKSEN:
1 artikla
Jäsenvaltioiden on toteutettava kaikki tarvittavat toimenpiteet sen varmistamiseksi, että toimivaltaiset viranomaiset ryhtyvät asianmukaisiin järjestelyihin luonnonvaraisten lintujen tarkkailusta ja rengastuksesta sekä metsästyksestä ja muista asiaan liittyvistä seikoista huolehtivien järjestöjen kanssa sen varmistamiseksi, että kyseisten järjestöjen edellytetään viipymättä ilmoittavan toimivaltaisille viranomaisille epätavallisesta kuolevuudesta tai merkittävistä taudinpurkauksista luonnonvaraisissa linnuissa ja eritoten luonnonvaraisissa vesilinnuissa.
2 artikla
1. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että välittömästi sen jälkeen kun toimivaltainen viranomainen on saanut 1 artiklassa säädetyn ilmoituksen ja jos taudille ei tunnisteta muuta selkeää syytä kuin lintuinfluenssa, toimivaltaisen viranomaisen on huolehdittava siitä, että
a)
kuolleista linnuista ja mahdollisuuksien mukaan myös muista kuolleiden lintujen kanssa kosketuksissa olleista linnuista otetaan asianmukaiset näytteet;
b)
näytteille tehdään laboratoriotestit lintuinfluenssaviruksen toteamiseksi.
2. Näytteenotto- ja testausmenettelyt on toteutettava päätöksellä 2006/437/EY hyväksytyn lintuinfluenssaa koskevan taudinmäärityskäsikirjan II-VIII luvun mukaisesti.
3. Jäsenvaltioiden on ilmoitettava komissiolle viipymättä, jos 1 kohdan b alakohdassa mainituissa laboratoriotesteissä löytyy korkeapatogeeninen lintuinfluenssavirus (HPAI).
3 artikla
Siipikarjassa ja luonnonvaraisissa linnuissa esiintyvän lintuinfluenssan valvontaohjelmien, jotka jäsenvaltioiden on pantava täytäntöön direktiivin 2005/94/EY 4 artiklan 1 kohdan mukaisesti, on noudatettava tämän päätöksen liitteissä I ja II asetettuja ohjeita.
4 artikla
Toimivaltaisen viranomaisen on varmistettava, että kaikki siipikarjaa ja luonnonvaraisia lintuja koskevien valvontaohjelmien mukaisesti toteutetuista niin lintuinfluenssan serologisista kuin virologisista tutkimuksista saadut positiiviset ja negatiiviset tulokset ilmoitetaan komissiolle kuuden kuukauden välein, sanotun kuitenkaan rajoittamatta unionin lainsäädännössä säädettyjen vaatimusten soveltamista. Ne on toimitettava verkossa toimivan komission järjestelmän kautta viimeistään kunkin vuoden 31 päivänä heinäkuuta edellisten kuuden kuukauden osalta (1 päivästä tammikuuta 30 päivään kesäkuuta) ja viimeistään 31 päivänä tammikuuta edellisten kuuden kuukauden osalta (1 päivästä heinäkuuta 31 päivään joulukuuta).
5 artikla
Kumotaan päätökset 2005/731/EY ja 2007/268/EY.
6 artikla
Tämä päätös on osoitettu kaikille jäsenvaltioille.
Tehty Brysselissä 25 päivänä kesäkuuta 2010.