РЕШЕНИЕ НА КОМИСИЯТА
от 8 май 2012 година
относно Държавна помощ SA.22668 (C 8/08 (ex NN 4/08)
(нотифицирано под номер C(2012) 3025)
(само текстът на испански език е автентичен)
(текст от значение за ЕИП)
(2013/126/ЕС)
ЕВРОПЕЙСКАТА КОМИСИЯ,
като взе предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 108, параграф 2 от него,
като взе предвид Споразумението за Европейското икономическо пространство, и по-специално член 62, параграф 1, първа алинея от него,
след като призова заинтересованите страни да предоставят коментарите си съгласно горепосочените разпоредби (1) и като взе предвид тези коментари,
като има предвид, че:
I. ПРОЦЕДУРА
(1)
На 22 февруари 2007 г. Комисията получи от жалбоподателя A (2) жалба във връзка с държавна помощ, за която се твърди, че е предоставена от регион Валенсия на филмови студия Ciudad de la Luz. На 15 март 2007 г. жалбоподателят А потвърди, че неговата жалба може да бъде препратена до испанските органи.
(2)
На 10 април 2007 г. Комисията препрати цялата жалба до испанските органи, с искане за информация относно помощта, за която се твърди, че е предоставена. Преди това Комисията никога не е била уведомявана за мерки за подпомагане на филмова дейност във Валенсия чрез одобряване на държавна помощ.
(3)
След като на 18 април 2007 г. поискаха удължаване на крайния срок (разрешение за което е дадено на 24 април), на 15 юни 2007 г. испанските органи отговориха на искането на Комисията за предоставяне на информация.
(4)
На 30 април 2007 г. жалбоподателят А предостави линкове към статии, публикувани във Variety, за които се твърди, че представят информация за производствени субсидии, предлагани за снимането на филми във Валенсия, и потвърждават, че Ciudad de la Luz привлича филмови продукции с висок бюджет (3).
(5)
На 13 юли 2007 г. Комисията поиска допълнителна информация от испанските органи. След като на 18 юли 2007 г. поискаха удължаване на крайния срок (разрешение за което е дадено на 19 юли), на 8 октомври 2007 г. испанските органи отговориха на искането на Комисията за предоставяне на информация.
(6)
На 15 юли 2007 г. Комисията получи жалба от жалбоподател Б (4). След като получи съгласието на жалбоподателя, на 2 август 2007 г. Комисията препрати жалбата на испанските органи.
(7)
С писмо от 13 февруари 2008 г. Комисията информира испанските органи, че е решила да открие във връзка с помощта процедурата, посочена в член 108, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз. Испания отговори на това на 28 април 2008 г.
(8)
Решението на Комисията да открие процедура бе публикувано в Официален вестник на Европейския съюз (5). Комисията покани заинтересованите страни да предоставят коментарите си за помощта.
(9)
Комисията получи коментари от заинтересованите страни и ги изпрати на Испания на 3 октомври 2008 г. Коментарите на испанските органи бяха получени на 21 ноември 2008 г. и на 29 декември 2008 г.
(10)
След проведена на 11 февруари 2009 г. среща между Комисията и испанските органи, на 30 март 2009 г. Испания предостави допълнителна информация.
(11)
На 26 август 2009 г. Комисията изпрати допълнително искане за информация, на което испанските органи отговориха на 20 октомври 2009 г., предоставяйки допълнителна информация на 1 февруари 2010 г.
(12)
На 24 май 2011 г. Комисията изпрати допълнително искане до Испания, като я информира за назначаването на независим икономически консултант, Ecorys. Испания отговори на 7 юни 2011 г. Комисията отговори на Испания на 22 юли 2011 г.
(13)
На 1 август 2011 г. Комисията изпрати до Испания последното си искане за информация, включително доклада на Ecorys. На 3 октомври 2011 г. Испания предостави своите коментари по доклада на Ecorys. На 11 април 2012 г. Испания предостави допълнителни данни за публичните инвестиции в Ciudad de la Luz SAU.
II. ПОДРОБНО ОПИСАНИЕ
(14)
Ciudad de la Luz е голям филмов студиен комплекс, разположен непосредствено до Аликанте (Валенсия). Първоначалното решение на регионалното правителство на Валенсия (Generalitat Valenciana) за инвестиране в проекта Ciudad de la Luz бе взето на 24 октомври 2000 г.
(15)
Дружеството Ciudad de la Luz SA е основано на 2 ноември 2000 г. Неговата цел е да провежда необходимите дейности за популяризиране, организиране и управление на обекта „Ciudad de la Luz“, включително строителството, управлението и експлоатацията на аудиовизуалните и кинематографски съоръжения, както и други свързани с тях развлекателни дейности и дейности по настаняване.
(16)
75 % от първоначалния акционерен капитал от 600 000 евро на Ciudad de la Luz SA бе собственост на Parque Temático de Alicante SAU, които по-късно се превърнаха в Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (SPTCV). SPTCV е публична организация, която извършва инвестиционна дейност от името на регионалното правителство на Валенсия. Останалите 25 % принадлежаха на Producciones Aguamarga SL, частна компания, отговаряща за оставащите строителни дейности, за популяризирането на компанията Ciudad de la Luz и за управлението на нейните студия.
(17)
През ноември 2001 г. акционерният капитал бе увеличен до 9 милиона евро, като SPTCV купи всички допълнителни акции, с което нейният дял достигна 98,4 %. SPTCV увеличи допълнително своя дял през февруари 2003 г. и май 2004 г. чрез подобно купуване на нов акционерен капитал. През юли 2004 г. Producciones Aguamarga продаде на SPTCV своя 0,2 % дял от Ciudad de la Luz SA (6) (за 139 059 евро). От този момент нататък регионалното правителство на Валенсия стана собственик на 100 % от акционерния капитал на Ciudad de la Luz SAU чрез SPTCV. Оттогава насам Ciudad de la Luz SAU е публично предприятие, което е изцяло собственост на SPTCV и е подчинено на публичното право по отношение на тръжните процедури и финансовия надзор. Въпреки това Producciones Aguamarga продължи да управлява Ciudad de la Luz.
(18)
Филмовият студиен комплекс бе открит за снимане на филми през август 2005 г. Строителството на този комплекс, предназначен да създаде условия за най-големи филмови продукции, започна през 2002 г. и бе разделено на три фази:
-
Фаза 1 (завършена): 6 климатизирани звукозаписни сцени с обща площ 11 000 м2, помощни производствени сгради, работилници/складове с площ 15 050 м2 и външни зони за снимане на филми (back lots) с обща площ 14 хектара.
-
Фаза 2 (завършвана след откриването на официалното разследване): заведения за хранене, административна сграда, лаборатория за следснимачна обработка и трета външна зона за снимане на филми (back lot) от 5 хектара с водоем за снимки.
-
Фаза 2Б (работата не е започнала): голям и дълбок водоем с естествен хоризонт.
-
Фаза 3 (работата не е започнала) звукозаписна сцена от 5 000 м2 (предвидена като най-голямата в света), още една външна зона за снимане на филми (back lot) и 4 телевизионни студия.
(19)
Студийният комплекс включва също така университет по аудиовизуално производство (кино, телевизия, радио, интернет), предлагащ магистърски степени, които обхващат всички аспекти на производството (артистични, технически маркетинг, комуникации). Първоначалните планове през 2000 г. включваха и други допълнителни инвестиции в разположени в непосредствена близост молове, хотели и спортен комплекс, които трябваше да генерират положителни парични потоци за проекта, но към днешна дата все още не са разработени. Въпреки че необходимите терени бяха предоставени от регионалното правителство (Generalitat) през 2004 г. и през 2005 г. бяха обявени тръжни покани за даване на тези дейности на концесия, предложенията на кандидатите не бяха достатъчно привлекателни и допълнителните инвестиции не са направени.
(20)
По отношение на капацитета за високобюджетни филми, определени аспекти на съоръженията на „най-съвременно ниво“ в Ciudad de la Luz поставят компанията в доста по-добра позиция от ограничения брой конкурентни големи филмови студия в Европа. Например, според първоначалните планове на Ciudad de la Luz, звукозаписната сцена от 5 000m2 е трябвало да бъде най-голямата в света (7). Комисията отбелязва, че големите звукозаписни сцени представляват интерес само за големите филмови продукции.
(21)
До неотдавна студиото бе управлявано от компанията Aguamarga Gestión de Estudios SL, която изпълняваше функциите на посредник на филмовото студио срещу възнаграждение на базата на многогодишен договор за управление, сключен с акционера.
(22)
През 1999-2000 г., преди започване на строителните работи, насоките за прединвестиционното проучване, обхвата и стратегията на проекта Ciudad de la Luz бяха анализирани от консултанти - трети страни в четири анализа, предоставени от Испания в хода на официалното разследване.
(23)
В тези проучвания са разгледани перспективите за нарастване на броя на филмовите продукции (8), направено е сравнение с други възможни места за изграждане на филмови студия (9) в регион Валенсия и е представен предварителен анализ (10) и бизнес план (11) за филмов студиен комплекс. Те не бяха предоставени от испанските органи преди решението на Комисията за откриване на официално разследване за държавна помощ във връзка с проекта. Данните в решението от 22 февруари 2008 г. за откриване на официално разследване са от проучване (от Consultia), проведено през 2002 г. според информацията, предоставена на Комисията от испанските органи. След вземането на решение за откриване на официално разследване, обаче, Испания впоследствие информира Комисията, че проучването е било проведено през 2004 г.
(24)
Заключенията на разработения от Arthur Andersen (12) бизнес план от 2000 г. бяха положителни, включително и перспективите за рентабилност в средносрочен до дългосрочен план. Положителните парични потоци на проекта за филмово студио бяха документирани за петгодишен период (2002-2006 г.) след завършване на строителството на сградите на студиото, на залата за конференции и на училището за филмови и телевизионни технологии.
(25)
Разходите за тези фази на строителство бяха оценени на 16,9 милиарда песети (101,7 милиона евро). Разходите за земя не бяха включени и бизнес планът показа, че очакваните разходи може да се варират с +/- 30 %. Не е направена оценка на разходите за следващите фази на изпълнение на проекта.
(26)
На базата на този бизнес план, между 2000 г. и 2004 г., SPTCV направи или се ангажира да направи инвестиции в Ciudad de la Luz в размер на 104 259 759 евро чрез увеличаване на акционерния капитал и на земята. Виж подробностите в съображение 53.
(27)
Тъй като строителството продължи две години повече от очакваното и графикът за инвестициите бе променен с цел значително увеличение, през 2004 г. Ciudad de la Luz/SPTCV възложиха на Consultia (13) да направи ново проучване и бизнес план. Проучването на Consultia също стигна до положителни заключения за рентабилността на проекта, като бизнес планът за периода 2004-2014 г. показва положителна възвращаемост на инвестиците на SPTCV до 2014 г. и в дългосрочен план.
(28)
Притежаваният от Producciones Aguamarga SL дял в Ciudad de la Luz SA бе изкупен от SPTCV през юли 2004 г. за 139 059 евро. За разлика от SPTCV, след първоначалната инвестиция от 150 000 евро през ноември 2000 г. Producciones Aguamarga SL не е правил допълнителни инвестиции в Ciudad de la Luz SA. Така, към момента на придобиването му от SPTCV, притежаваният от Producciones Aguamarga SL дял от Ciudad de la Luz SA е намалял до 0,2 %. След тази сделка компанията е станала изцяло публична и се е превърнала в Ciudad de la Luz SAU.
(29)
На базата на променения работен график и бизнес план, SPTCV, в качеството си на едноличен акционер, е отпуснал два съвместни заема - от 95 милиона евро през 2005 г. и 20 милиона евро през 2007 г. Предоставените от испанските органи през април 2012 г. счетоводни данни за Ciudad de la Luz SAU към 31 декември 2010 г. са показали, че между 2008 и 2010 г. SPTCV е инвестирал общо 45 829 840 евро в конвертируеми облигации. Тези счетоводни данни също така са показали, че за 2009 г. и 2010 г. за съвместните заеми от 2005 г. и 2009 г. на SPTCV са се дължали лихви в размер на 7 222 160 евро. Към 31 декември 2010 г. са се натрупали и неплатени лихви в размер на 1 814 187 евро по конвертируемите облигации. Следователно инвестираните от SPTCV публични средства в Ciudad de la Luz, включително дължимите лихви по предоставените заеми, са възлизали общо на 274 125 946 евро към края на 2010 г.
(30)
В бизнес плана от 2000 г. Ciudad de la Luz е имал за цел да се превърне в студиен комплекс с втори по големина капацитет в Европа (след Pinewood) и да привлече испански продукции (филмови, телевизионни и рекламни) плюс определените като цел шестнадесет чуждестранни (ЕС и САЩ) филмови продукции на година. Преработеният бизнес план от 2004 г. е предвиждал една от стратегическите цели на Ciudad de la Luz да бъде превръщането на големи филмови и телевизионни продукции в основни клиенти на компанията.
(31)
Бизнес планът за 2004 г. е считал за основни конкуренти на Ciudad de la Luz големите студия извън САЩ, особено тези с характеристики, които са подобни на тези на тези на Ciudad de la Luz, а именно Pinewood-Shepperton (Обединено кралство), Cinecitta (Италия), Barrandov (Чешка република), Babelsberg (Германия), Cinecite Montreal & Lions Gate (Канада) и Warner Roadshow & Fox (Австралия).
(32)
В първоначалния бизнес план от 2000 г. планираните тарифи за студийни услуги (например отдаване под наем на външни зони за снимане на филми (back lots), производствени помещения) са били предвидени на нива, прилагани от сравними студия в ЕС (напр. Shepperton и Elstree в Обединеното кралство, Babelsberg в Германия). Преработеният бизнес план от 2004 г. също така е представял един стратегически модел за ценообразуване, съобразен с тарифите, прилагани от студия с международна репутация, приблизително 15-20 % по-евтино от утвърдените лидери (САЩ и Pinewood в Обединеното кралство), но с 50 %-100 % по-скъпо от студията в ЕС (Barrandov в Чешката република и Babelsberg в Германия).
(33)
На практика националните и международни цели на бизнес стратегията на Ciudad de la Luz не са осъществени. От 33 филма, заснети в Ciudad de la Luz между 2005 г. и 2009 г., 28 са били испански продукции и само 5 са били съвместни продукции със страни от ЕС (Гърция, Франция). С изключение на отделни отличаващи се резултати, напр. големи европейски копродукции като Астерикс на олимпийските игри и реализираната неотдавна съвместна американско-испанска продукция, на практика филмите, заснети в Ciudad de la Luz след откриването му през август 2005 г., са предимно испански национални продукции.
(34)
Въпреки изложените в бизнес плана от 2004 г. перспективи, определящи 2010 г. като първата година на (умерено) положителни оперативни резултати, досега търговската дейност на Ciudad de la Luz е генерирала загуби. Към края на 2010 г. Ciudad de la Luz е натрупал загуби от общо 84 милиона евро, докато в бизнес плана от 2004 г. се е предвиждало да се натрупа печалба от 12 милиона евро към същата дата. В сравнение с горепосочените студия, досега Ciudad de la Luz не е успял на привлече планираното количество неиспански продукции, като резултатите са под очакваните дори и за испанския пазар. Оперативните загуби също са по-големи от очакваните.
(35)
Разследването на Комисията бе предизвикано през 2007 г. от жалба на жалбоподател А, както и от последваща жалба от жалбоподател Б, като и двамата жалбоподатели са важни участници във филмовата индустрия в различни държави членки. В жалбите се твърди за незаконна държавна помощ при публичното финансиране на Ciudad de la Luz и особено в съществуващата в Ciudad de la Luz система за стимулиране на производството на определени филми.
(36)
Както бе отбелязано по-горе, когато през февруари 2008 г. Комисията откри процедурата по официално разследване, предоставеното от испанските органи единствено основание за инвестиционно решение беше бизнес планът на Consultia, за който се предполага, че е изготвен през 2002 г. След предварителната оценка Комисията остана със сериозни съмнения, че пазарен инвеститор би инвестирал при същите условия и в същия мащаб като регионалното правителство на Валенсия.
(37)
По отношение на евентуалната съвместимост на помощта, Комисията не разполагаше с информация, която да ѝ позволи да провери дали са били спазени условията на насоките за регионални помощи, приложими за регион Валенсия по това време (2000-2004 г.). Комисията освен това се съмнява, че може да се приложи възможността за изключение с културна цел, предвидена в член 107, параграф 3, буква г) от Договора за функционирането на Европейския съюз, тъй като Ciudad de la Luz не популяризира културата или опазването на наследството, използва се за всякакви видове аудиовизуални дейности, включително реклами, и се конкурира с други оператори за привличане на търговски продукции.
(38)
Комисията също така забеляза евентуална държавна помощ и в системата за стимулиране при снимането на филми в Ciudad de la Luz и определи съответните филмопроизводители като бенефициенти. Стимулите за производството на определени филми са насочени към определени дейности на определено място на базата на неизвестни критерии и по тази причина изглежда, че те не отговарят на правилата, определени в „Съобщение относно филмовата индустрия“ на Комисията.
III. КОМЕНТАРИ ОТ ЗАИНТЕРЕСОВАНИТЕ СТРАНИ
(39)
Комисията получи коментари от общо десет заинтересовани страни. Четири от тях участват в използването на филмови студия в държави членки различни от Испания (жалбоподател А, жалбоподател Б, Barrandov Studio и Mediterranean Film Studios Limited); четири участват във филмопроизводството в Испания (Federación de Asociaciones de Productores Audiovisuales Españoles - FAPAE, Associacio de directors de cinema valencians, Empreses audiovisuals valencianes federades - EAVf, асоциация Productors audiovisuals valencians и Sociedad Proyectos Tematicos de la Comunidad Valenciana - SPTCV SAU); и една е национален орган за финансиране и политика в сектора на филмопроизводството (Film Council в Обединеното кралство).
(40)
В представените от него поверителни сведения от 25 юни 2008 г., жалбоподател Б изразява безпокойство във връзка с помощта, благодарение на която Ciudad de la Luz се е развивал и функционира в момента. Той твърди, че предприетите от Комисията мерки при откриването на процедурата са важни за неговата компанията и за сектора.
(41)
В представените от него поверителни сведения от 30 юни 2008 г., жалбоподател А ограничава коментарите си по задълбоченото разследване до четири въпроса: i) разходите за финансиране на студията; ii) подходът при финансирането на новосъздадена компания; iii) окончателната ликвидационна оценка и iv) другите стимули, предоставяни от Ciudad de la Luz. Според него, „за частния инвеститор дори и едно утвърдено и рентабилно филмово студио би представлявало обект на инвестиция с поне средно ниво на риск .... Това се дължи на факта, че въпреки наличието на активи в едно студио ..., с голяма вероятност неговият оперативен левъридж е голям, поради които е трудно да се прогнозира печалбата. Допълнителна несигурност внасят и фактори като цикличният характер на филмопроизводствената дейност.“
(42)
Според жалбоподател А, среднопретеглена цена на капитала (WACC) от около 15 % може да е подходяща за едно утвърдено филмово студио, въпреки че „възвръщаемостта, очаквана от частните капиталови инвеститори [на жалбоподател A] са били по-високи от посоченото ниво“. Едно стартиращо студио се разглежда от частния инвеститор като „предприятие, характеризиращо се със среден до висок риск и по тази причина се очаква значително по-висока възвращаемост на инвестицията (въпреки че се допуска определен период преди предприятието да стане рентабилно). При положение, че обикновено има ограничен (или никакъв) капацитет за стартиращите предприятия за привличане на капитал от конвенционалните източници, WACC за едно стартиращо предприятие обикновено се повишава вследствие на изискваната по-висока възвръщаемост на собствения капитал и липсата на заемен капитал с ниска цена.“
(43)
По отношение на окончателната ликвидационна стойност на Ciudad de la Luz, посочена в решението за откриване на процедура, жалбоподател А счита, че тази стойност е нереалистична. Той също така твърди, частният инвеститор счита за необичайно многократна и надвишаваща 12-15 % печалба преди лихви и данъци да е добра ориентировъчна база за извършване на оценката.
(44)
Най-накрая, по отношение на стимулите, давани с цел привличане на филмови продукции, жалбоподател А твърди, че те изглежда ефективно са субсидирали разходите на филмопроизводителите, свързани с използването на квалифициран технически и помощен персонал, какъвто се твърди, че липсва в регион Валенсия. Жалбоподател А счита, че стимулите имат сериозен неблагоприятен ефект върху конкуренцията, тъй като студията биха били затруднени да привлекат филмови продукции без такива стимули.
(45)
В първоначално представените сведения от 25 юни 2008 г. Barrandov Studio подчертава, че помощта, за която се твърди, че е предоставяна, нарушава съответния пазар и поставя в неизгодна позиция останалите конкуренти, и моли за още време за представяне на допълнителни коментари, вземайки предвид сложността на казуса. Тези коментари са получени от Комисията на 15 септември 2008 г. Barrandov Studio подкрепя изцяло жалбата на жалбоподател А и подчертава, че размерът и броят на звукозаписните сцени показва, че Ciudad de la Luz цели високобюджетните американски филми, а не испанските филми. Липсата на достатъчно филмови професионалисти и инфраструктура в Аликанте в сравнение с Мадрид или Барселона показва, че изборът на място не е логичен. По отношение на стратегията, един инвеститор във филмово студио би разделил клиентите си на две групи - местни клиенти, осигуряващи стабилни приходи и чуждестранни клиенти за предимно големи продукции. Ciudad de la Luz възприема обратната стратегия, на базата на студийни услуги при изключително ниски цени, които не са съобразени с разходите за създаване на студиото. Освен това, вземайки предвид несигурността вследствие на трудното прогнозиране на приходите в този сектор в период над 3-5 години, един частен инвеститор би изисквал по-бърза възвръщаемост. Според Barrandov това твърдение се потвърждава от поверителен бизнес план, илюстриращ последните му инвестиции в нови студия, който е изготвен на базата на предположение, че нетна печалба ще започне да се генерира още от втората година на експлоатация на студиото, а периодът на изплащане е под 8 години. Barrandov не вижда и никакво основателно обяснение за размера на печалбата (341 милиона евро), очаквана от испанските органи към 2014 г.
(46)
В представените сведения от 27 юни 2008 г., Mediterranean Film Studios Limited ограничава коментарите си до водоемите, за които Ciudad de la Luz е съобщил. Mediterranean Film Studios Limited твърди, че нейните водоеми са уникални за Европа и може да се сравняват само с тези на Fox в Долна Калифорния (Мексико). Вземайки предвид ниската заетост на водоемите на компанията, тя твърди, че според нея и според общото становище на участниците в сектора в средиземноморския регион и в Европа вече има достатъчен капацитет от водоеми за снимане на филми.
(47)
В своите коментари от 30 юни 2008 г. Federacion de asociaciones de productores audiovisuales espanoles (FAPAE) счита, че Ciudad de la Luz е внесъл по-голяма конкуренция на пазара на технически средства за големи продукции и че жалбоподателите просто желаят да задържат своите пазарни позиции и да не допуснат появата на конкуренти, които предлагат надеждно алтернативно обслужване, а по отношение на цената са алтернатива на техните студия, които доминират на европейския пазар. FAPAE също така твърди, че студия като Barrandov, Cinecittà, Babelsberg и Mafilms са изградили своята пазарна позиция и репутация чрез публично подпомагане в различни форми, включително публично участие в акционерния капитал. По-общо, FAPAE подчертава, че поддържането на културно разнообразие е основание за силна публична намеса в този сектор. По-специално се твърди, че Ciudad de la Luz осигурява за испанското филмопроизводство съвременни услуги на високо ниво в Испания, вместо в други чужди страни и при по-високи цени. Срещу твърдението, че Ciudad de la Luz цели привличането на суперпродукции, FAPAE излага твърдението, че Ciudad de la Luz помага значително на нискобюджетните испански продукции и се фокусира върху националната и местна култура, с което допринася за културните цели, изложени в бившия член 87, параграф 3, буква г) (сегашен член 107 параграф 3, буква г). Наблюденията на Preses audiovisuals valencianes federades (EAVf) от 21 май 2008 г. и на Productors audiovisuals valencians от 16 май 2008 г. в голяма степен отразяват, понякога дословно, коментарите на FAPAE.
(48)
В своите коментари от 5 юни 2008 г. Associaciò de directors de cinema valencians подчертава, че господството на американската филмова индустрия маргинализира европейските продукции чрез различни практики, за които твърди, че са злоупотреба. Според асоциацията са необходими коригиращи мерки, за да може културното творчество в Европа да се конкурира при равни условия. Асоциацията твърди, че публичната намеса в Ciudad de la Luz е напълно целесъобразна в това отношение, в полза на филмовото производство в Европа, Испания и Валенсия, и с оглед на запазването на тяхната културна идентичност.
(49)
Наблюденията на Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (100-процентовият собственик на Ciudad de la Luz SAU, самият той притежаван от Comunidad Valenciana) от 23 юни 2008 г. в общи линии повтарят същите аргументи за подпомагането и се осланят на приведените от Испания доказателства. Ето и някои от аспектите, на които е специално наблегнато в неговите наблюдения. На първо място, фактът, че частен инвеститор частично е финансирал проекта при стартирането му през 2000 г. на базата на наличните проучвания показва, че инвестицията на публичните органи е следвала логиката на частния инвеститор. И двете проучвания (от 2000 г. и 2004 г.) стигат безусловно до заключението, че проектът е рентабилен. На второ място, стимулите, предлагани на определени филми, са търговско обосновани за една нова компания и са давани като „договор за спонсорство“ срещу рекламни дейности, които генерират възвръщаемост в полза на репутацията на студията и същевременно предизвикват рекламни разходи за страните, получаващи такива стимули. Проведено във връзка с това проучване оценява икономическата възвръщаемост на договорите за спонсорство за Ciudad de la Luz на […] (14) милиона евро.
(50)
Film Council в Обединеното кралство твърди в своето писмо от 25 юни 2008 г., че има основание за решението за откриване на официална процедура по разследване.
IV. КОМЕНТАРИ ОТ ИСПАНИЯ
(51)
След откриване на официално разследване испанските органи разкриха, че първоначалното решение за инвестиране е базирано на бизнес план, изготвен през 2000 г., а не на този, който са представили преди това. Този бизнес план е проучване, проведено през 2004 г., а не през 2002 г., както испанските органи са информирали Комисията първоначално.
(52)
Към момента на проучването от 2004 г. в проекта вече са били инвестирани над 90 милиона евро. Следователно испанските органи твърдят, че са взети две решения за инвестиране: едно през 2000 г. за първата фаза на проекта, и едно през 2004 г. за планираното разширение.
(53)
Времевият график за инвестиране в Ciudad de la Luz, след последните промени, направени от испанските органи през април 2012 г., е следният:
Дата
Описание
Публична инвестиция
(в EUR)
24.10.2000 г.
Регион Валенсия решава да създаде Ciudad de la Luz
-
2.11.2000 г.
Създаден е Ciudad de la Luz SA (75 % собственост на Parque Temático de Alicante SAU, 25 % собственост на Producciones Aguamarga SL)
450 000
[75 % от 600 000]
21.11.2001 г.
Parque Temático de Alicante SAU инвестира едностранно за увеличаване с 9 милиона евро на капитала в Ciudad de la Luz SA (с което увеличава своя дял до 98,4 %)
9 000 000
6.2.2003 г.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (15) инвестира едностранно за увеличаване с 30 милиона евро на капитала в Ciudad de la Luz SA (с което увеличава своя дял до 99,6 %)
30 000 000
4.5.2004 г.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU инвестира едностранно за увеличаване с 54 870 660 евро на капитала в Ciudad de la Luz SA (с което увеличава своя дял в Ciudad de la Luz SA до 99,8 %)
54 870 660
23.7.2004 г.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU придобива дела от 0,2 % от Ciudad de la Luz SA, притежаван от Producciones Aguamarga SL (с номинална стойност 150 000 евро) срещу 139 059 евро (с което увеличава своя дял в Ciudad de la Luz SA до 100 %)
139 059
9.3.2005 г.
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU прехвърля на Ciudad de la Luz SA земята, върху който са построени студията, с което увеличава своя собствен капитал с 9 800 040 евро (въпреки че земята е оценена на 1 030 856 евро в счетоводните документи на Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU). Преди тази дата, проектът вече е получил разрешение от правителство на Валенсия за строеж на студията върху този терен.
9 800 040
лято на 2005 г.
Ciudad de la Luz SA започва да функционира като филмово студио
-
28.4.2005 г.
Съвместен заем от 95 милиона евро
95 000 000
26.12.2007 г.
Съвместен заем от 20 милиона евро
20 000 000
30.6.2008 г.
Издаване на конвертируеми облигации с опция за превръщане на заема в акции преди 31 декември 2008 г.
10 000 000
2.1.2009 г.
Издаване на конвертируеми облигации с опция за превръщане на заема в акции преди 30 юни 2009 г.
10 000 000
17.3.2009 г.
Разрешение за издаване на конвертируеми облигации до 30 милиона евро с опция за превръщане на заема в акции преди 30 декември 2009 г.
25 829 840
31.12.2010 г.
Неплатени лихви за 2009 г. и 2010 г. по съвместни заеми
7 222 160
31.12.2010 г.
Неплатени лихви за 2009 г. и 2010 г. по неконвертираните заеми
1 814 187
Общо
274 125 946
(54)
Със своите отговори испанските органи се опитваха преди всичко да покажат, че инвестицията не е държавна помощ, тъй като пазарен инвеститор би инвестирал в проекта при същите условия (прилагайки принципа за инвеститора в условията на пазарна икономика). В подкрепа на това те представиха доклади от икономическия консултант LECG.
(55)
Дори и ако Комисията бе счела поне част от инвестициите за държавна помощ, Испания твърди, че всички заснети в Ciudad de la Luz филми отговарят на културните критерии за насърчаване на филмопроизводството във Валенсия, одобрени от Комисията през април 2008 г., декември 2008 г. и юли 2009 г. (16) Според Испания, изключението с културна цел, посочено в член 107, параграф 3, буква г) от Договора за функционирането на Европейския съюз, може да се приложи по отношение на инвестиционни помощи във възходяща и низходяща посока при производството на филми.
(56)
Испания също така отбелязва, че всякакви помощи, съдържащи се в публичното финансиране на Ciudad de la Luz и в стимулите, предлагани за филмите, трябва да се разглеждат в перспективата на нарушаващото въздействие на националните схеми за подкрепа на филмопроизводството, които са одобрени от Комисията в други държави членки и привличат големите филмови продукции към конкурентите на Ciudad de la Luz (17).
(57)
Освен това Испания поддържа твърдението, че приложимите по това време (1998 г.) насоки за регионални помощи биха позволили интензитетът на помощта за инвестиционния проект да е 36 %. Биха били спазени и допълнителните условия, въведени по късно в мултисекторната рамка от 2002 г. за големи инвестиционни проекти с пазарен дял под 25 % и 5 % увеличаване на капацитета на пазара.
(58)
Испания представи втори доклад на LECG, критикуващ анализа на бизнес плана от 2004 г., извършен от службите на Комисията. LECG критикува анализа, извършен от службите на Комисията и представя други стойности на данните и рисковите фактори, както и ретроспективни оценки на земята, върху която е построен Ciudad de la Luz.
(59)
Втори икономически анализ, извършен от службите на Комисията, проучи бизнес плана от 2000 г. и представените от Испания ретроспективни оценки на земята. Освен това, по искане на Комисията независим консултант направи независима икономическа оценка на базата на принципа за инвеститора в условията на пазарна икономика. Независимият доклад бе изпратен на испанските органи на 30 септември 2011 г.
(60)
Испанските органи повториха своето мнение, представено в наблюденията към решението за откриване на процедура, че перспективите за рентабилност на Ciudad de la Luz трябва да се оценяват спрямо основните филмовите студия в ЕС, които са конкуренти на компанията (напр. Babelsberg, Pinewood), а не спрямо диверсифицираните аудиовизуални конгломерати в САЩ (Time Warner, Disney) (18), както е направил Ecorys (19). Испанските органи твърдят, че това сравнение трябва да е базирано на информация, която е била публично достояние (напр. Bloomberg) по времето, когато е взето инвестиционно решение (т.е. 2000 г. и 2004 г., а не 2008 г.). На последно място, те също така твърдят, че редица недоразумения и технически пропуски правят невалидни заключенията в проучването, направено от Ecorys (20). Испанските органи твърдят, че ако те бъдат коригирани и ако се направи подходящо сравнение спрямо конкурентите, перспективите за рентабилност на инвестиционното решение на базата на наличните по това време доказателства биха отговорили на изискванията на теста MEIP (принципа за инвеститор в условията на пазарна икономика).
V. ОЦЕНКА НА ПОМОЩТА
(61)
Съгласно член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз, „всяка помощ, предоставена от държава членка или чрез ресурси на държава членка, под каквато и да било форма, която нарушава или заплашва да наруши конкуренцията чрез поставяне в по-благоприятно положение на определени предприятия или производството на някои стоки, доколкото засяга търговията между държавите членки, е несъвместима с вътрешния пазар“. Следва, че за да бъде мярката квалифицирана като държавна помощ, трябва да са изпълнени следните кумулативни условия: 1) мярката трябва да е от ресурси на държавата; 2) тя трябва да дава икономическо предимство на предприятията; 3) предимството трябва да е избирателно и да нарушава или заплашва да наруши конкуренцията; 4) мярката трябва да влияе на вътрешнообщностната търговия.
(62)
Както е посочено по-горе, испанските органи твърдят, че мярката не представлява държавна помощ, тъй като отговаря на принципа за инвеститор в условията на пазарна икономика (теста „MEIP“). Тестът определя дали един пазарен инвеститор би инвестирал в проекта при същите условия като публичния инвеститор по времето на вземане на решение за публична инвестиция. В това отношение има значение фактът, че първоначално е имало частен инвеститор в проекта (21) и че испанските органи са възложили няколко проучвания, които са стигнали до заключението, че проектът ще генерира положителен паричен поток (вж. съображение 22).
(63)
Както бе посочено в съображение 17, в случая с Ciudad de la Luz първоначално 25 % от проекта са били собственост на частен инвеститор (компанията - управител) (т.е. 150 000 евро от първоначалния акционерен капитал от 600 000 евро). Този частен инвеститор, обаче, се е оттеглил преди да направи допълнително финансиране (той е изкупен от SPTCV през 2004 г.). След това в проекта не са правени инвестиции от частни инвеститори.
(64)
Фактът, че единственият в случая частен инвеститор е вложил само незначителна сума и се е оттеглил в момента, когато е трябвало да се направи основният обем инвестиции, може да се счита за prima facie доказателство, че частен инвеститор не би се заел с такъв проект при съществуващите към този момент условия. Освен това ситуацията на този частен инвеститор е била много специфична (и следователно не отговаря на условията за пазарен инвеститор съгласно съдебната практика), тъй като той също така е отговарял за започването на проекта, за надзора на строителните работи и за управлението и популяризирането на студията срещу възнаграждение за управление. Това означава, че първоначалната инвестиция, разглеждана отделно, може да е била базирана на причини, различни от рентабилността.
(65)
При липсата на частни акционери регионалните органи базират своето инвестиционно решение на резултатите от консултантски проучвания. Самото съществуване на такива проучвания, обаче, не е достатъчно, за да се отговори на изискванията на теста MEIP. Преди да отдели средства в количествата, инвестирани в Ciudad de la Luz, от частния инвеститор се очаква да проучи основно бизнес плана и предположенията, на които са базирани анализите. Частният инвеститор ще трябва сам да прецени дали в конкретния случай са целесъобразни специфичните предположения, използвани за обосноваване на бизнес плана. Освен това може да се очаква, че частният инвеститор ще сравни очакваната възвръщаемост на проекта Ciudad de la Luz с очакваната възвръщаемост на алтернативни проекти. По това време такъв анализ не е правен. Освен това, дори не е било възможно да се извърши такова сравнение на базата на направената в тези проучвания оценка на положителните парични потоци.
(66)
В контекста на разследването за държавна помощ, според съдебната практика Комисията трябва да направи своя собствена оценка на фактите (22). По тази причина е необходимо да се прецени валидността на докладите, изготвени по време на сделката.
(67)
С оглед на докладите, предоставени от испанските органи след решението за откриване на процедура, изглежда, че е имало две различни инвестиционни решения по проекта. Първото е от 2000 г. и се основава на изготвения от Arthur Andersen бизнес план от 2000 г. (обхващащ инвестициите в периода 2002-2006 г.). През 2004 г., вероятно с цел да се провери дали е целесъобразно извършването на допълнителни инвестиции по проекта, е било възложено на Consultia да изготви доклад (обхващащ действителните инвестиции в периода 2002-2004 г. и прогнозираните инвестиции в периода 2004-2014 г.). Следователно би трябвало да се направи MEIP оценка и за двете инвестиционни решения.
(68)
Комисията е преценила дали хипотетичен частен инвеститор би инвестирал в проекта по създаване на компанията Ciudad de la Luz. Съгласно принципа за инвеститора в условията на пазарна икономика, направената инвестиция се счита за държавна помощ, ако очакваните от държавата приходи са по-малки от това, което би желал един частен инвеститор при условията на конкретния проект.
(69)
За да финансират един проект, инвеститорите трябва да инвестират определен капитал. Този капитал има цена - цена на капитала. Обикновено има две големи групи от източници на капитал: собствен капитал и (финансов) заемен капитал. Общата цена на капитала е среднопретеглената цена на капитала (WACC), определена на базата на относителния дял на собствения капитал и относителния дял на заемния капитал. Цената на заемния капитал и цената на собствения капитал са очаквани цени, а не исторически цени. В конкретния случай на Ciudad de la Luz, бизнес планът предвижда финансиране на проекта изцяло със собствен капитал. Следователно общата цена на капитала е цената на собствения капитал.
(70)
Един частен инвеститор в собствен капитал би желал да инвестира в Ciudad de la Luz, ако очакваната вътрешна норма на възвръщаемост (23) е по-висока или равна на алтернативната цена на капитала (24) (т.е., възвръщаемостта, която би могъл да получи от друг подобен проект).
(71)
Комисията е калибрирала модела за оценка на капиталовите активи, за да получи цената на собствения капитал. Цената на собствения капитал отразява алтернативната цена на инвестициите за акционери в компании или проекти със същия (или подобен) финансов риск, като разглеждания в конкретния случай. Съгласно модела за оценка на капиталовите активи (CAPM), цената на собствения капитал Ke трябва да се оцени по следната формула:
където: Rf е безрисковият лихвен процент, е пазарната рискова премия, а ß е „бета“ - мярка за систематичния (недиверсифицируемия) риск, свързан с акционерния дял в Ciudad de la Luz, отразяваща както бизнес риска, така и финансовия риск.
(72)
За безрисковия лихвен процент Rf , пазарната практика (25) предлага да се вземе лихвеният процент на дългосрочните (обикновено 10-годишни) държавни облигации в страната, където се извършва дейността (те се считат за най-нискорисковите инвестиции). Средната годишна възвръщаемост за 10-годишни държавни ценни книжа в Испания е била 4,1 % през 2004 г. (26). За пазарната рискова премия трябва да се вземе историческата пазарна рискова премия за един разумно дълъг период от време. Общоприета пазарна практика е да се взема разликата между историческата възвръщаемост на индекса на диверсифицирания собствен капитал в страната, където се извършва дейността, и безрисковия лихвен процент. Според Fernández (2004) (27), историческата пазарна рискова премия за държавни облигации в Испания (през периода 1991-2003 г.) е бил в интервала 6,8 %-9,3 %. Комисията приложи консервативен подход при оценка на пазарната рискова премия и взе долната граница на този интервал, а именно 6,8 %. Следващата и най-нова публикация на същия автор (28) потвърждава валидността на избраната стойност, тъй като за периода 2000-2004 г. дава данни за необходимата премия за собствения капитал в интервала 6-7 %.
(73)
За оценката на бета, Комисията е използвала публично достъпната информация за компаниите, определени от испанските органи като преки конкуренти на Ciudad de la Luz, а именно Carrere Group (29) и Babelsberg. Тези данни са докладвани от финансови анализатори, извършили задълбочен анализ на двете компании. Средната стойност на тези две „бети“, коригирана според финансовия рисков профил на Ciudad de la Luz, е около 1,5. Това е един консервативен подход, тъй като с голяма вероятност се очаква инвестицията в Ciudad de la Luz да е свързана с по-високо ниво на идиосинкратичен риск в сравнение с другите две утвърдени студия. Ciudad de la Luz е инвестиция на зелено в район, в който няма нито испански, нито международни филмопроизводители. С други думи, „бета“ на Ciudad de la Luz вероятно има по-висока стойност от тази на конкурентите на компанията.
(74)
Прилагайки горната формула (вж. съображение 71), Комисията е получила, че очакваната цена на собствения капитал трябва да е приблизително 14,9 %.
(75)
На базата на сравнение, както е разгледано в приложение I, Испания посочва, че моделът за оценка на капиталовите активи (CAPM) би показал, че частен инвеститор „би изисквал“ рискова премия, а не възвръщаемост, в размер на 3,75 % през 2000 г. и 2,07 % през 2004 г. Това изчисление се базира на ß = 0,395. Стойност 1 на бета съответства на портфейл от всички дялове, т.е. „средна стойност“ за акционерните дялове. Следователно стойност на бета доста под 1 би означавала, че инвестицията е с доста нисък риск. Испания не е привела аргументи в подкрепа на това допускане и не е посочила надеждни и подлежащи на проверка данни.
(76)
Както е посочено по-горе (вж. съображение 70), частен инвеститор би инвестирал в един проект само ако вътрешната норма на възвръщаемост е по-голяма от алтернативната цена на капитала. Комисията отбелязва, че бизнес планът от 2000 г. представя подробна оценка само за първоначалните фази на проекта. Анализът на Комисията (вж. приложение II) показва отрицателна нетна настояща стойност, на базата на бизнес плана от 2000 г. и вземайки предвид паричните потоци, представени в бизнес плана като номинални стойности. На тази база, един частен инвеститор не би инвестирал в проекта.
(77)
При определяне на вътрешната норма на възвръщаемост Комисията отново прилага консервативен подход, като не поставя под съмнение предположенията в бизнес плана, по-специално прогнозираната съвкупност от парични потоци за предложения проект. Трябва обаче да се отбележи, че паричните потоци, прогнозирани в бизнес плана от 2004 г., изглеждат неоснователно оптимистични, особено като се вземат предвид загубите, понесени от компанията в периода 2002-2004 г. (30). Следователно, на базата на информацията, с която е разполагала Комисията, може да се приеме, че очакваните парични потоци, представени в бизнес плана от 2004 г., представляват горната граница на вероятностния интервал (31). Съвкупността от парични потоци определя очакваната възвръщаемост. Освен това Комисията използва номиналната стойност на очакваната възвръщаемост за Ciudad de la Luz. Разходите за привличане на капитала обаче са калибрирани. Така би постъпил всеки разумен частен инвеститор.
(78)
На базата на предложения от Ciudad de la Luz бизнес план от 2004 г., вътрешната норма на възвръщаемост на проекта е 5,74 % (виж приложение I). Един частен инвеститор в Ciudad de la Luz, при алтернативна цена на капитала от поне 14 % (както е изчислено по-горе, вж. съображение (73), не би направил тази инвестиция в проекта, тъй като нейната вътрешна норма на възвръщаемост е по-малка от алтернативната цена на капитала.
(79)
Освен това Комисията изчисли нетната настояща стойност (NPV) на инвестицията в Ciudad de la Luz, за да установи количествено доколко проектът би имал стойност за частния инвеститор. Целта на всяко инвестиционно решение е да се намерят реални активи, чиято стойност е по-висока от тяхната цена, с други думи, инвестиции с очаквана възвръщаемост над алтернативната цена на капитала. Ако това условие не е изпълнено, както е в случая с Ciudad de la Luz, стойността на проекта е отрицателна и следователно един разумен частен инвеститор не би счел инвестицията за жизнеспособна. NPV на всеки проект представлява количествена оценка за това доколко си заслужава да се инвестира към момента на вземане на решение, и се изчислява чрез сконтиране на съвкупността от парични потоци, прогнозирани в бизнес плана, използвайки за дисконтов процент цената на капитала. Интуитивно се счита, че колкото по-висока е цената на капитала, толкова по-ниска е нетната настояща стойност (NPV).
(80)
За Ciudad de la Luz, използвайки алтернативна цена на капитала 14 % и паричните потоци, посочени в бизнес плана на Consultia от 2004 г. (взети като номинални стойности от Комисията, както е обяснено в съображение (76), се получава, че NPV на инвестицията е около 130 милиона евро (вж. приложението). Следователно, за един частен инвеститор, такава инвестиция не заслужава да бъде направена.
(81)
Комисията също така направи проверка на надеждността, която показа, че резултатът е много устойчив. Над един разумен праг, резултатът е почти нечувствителен към стойността на алтернативната цена на капитала, според оценката на Комисията. С други думи, значителни изменения на параметрите, които Комисията е калибрирала при изчисляването на цената на капитала, не променят резултата. Долната графика показва NPV при различни стойности на цената на капитала (WACC) в интервала от 5 % до 20 %. Графиката показва, че NPV става отричателна при WACC в интервала от 5 % до 6 %. Следователно ако цената на капитала надхвърли 6 %, частният инвеститор не би инвестирал в проекта. Освен това, при стойности на WACC над 10 %, NPV на практика остава непроменена. Комисията е установила, че WACC е около 14 %, т.е. в интервал, за който с голяма степен на достоверност може да се направи заключение, че проектът не е рентабилен.
(82)
В отговор на оценката на Комисията, базирайки се на консултантски доклад (32), испанските органи твърдят, че оценката на Комисията е погрешна. На първо място, въпреки че анализът на базата на модела за оценка на капиталовите активи (CAPM) е счетен за правилен подход, консултантският доклад поставя под съмнение стойностите на параметрите, използвани от Комисията. В частност, стойностите на премията за собствения капитал и „бетите“ трябва да са по-малки. На второ място, за да се определи подходящата база за сравнение, Комисията е трябвало да използва не само бизнес плана на Consultia IT, но и бизнес плана на Arthur Andersen от 2000 г. На трето място, Комисията не е използвала подходящите финансови съотношения за оценка на очакваната рентабилност на проекта Ciudad de la Luz. На последно място, Комисията не е взела предвид очакваните приходи вследствие на строителството на хотели и офисни сгради.
(83)
Тези аргументи бяха отхвърлени от Комисията. По отношение на премията за собствения капитал, в приложение II е обяснено донякъде подробно защо стойностите в предложените от Испания интервали не може да са валидни. Най-важно е това, че стойностите, предложени за премията, са оценъчни стойности за 2009 г., а не тези, които са доминирали през 2000 г. и 2004 г. Ясно е, че параметрите, използвани за оценка на CAPM, трябва да са били актуални към датата на вземане на бизнес решение. Фактически, за съответния период самият автор, който е цитиран от испанските органи, представя оценъчни данни, съответстващи на дадената от Комисията оценка. В приложение II освен това е обяснено защо е погрешно искането на испанските органи да се използват по-малки стойности на „бетите“. Комисията използва стойности от публични проучвания, в които са изчислени бетите на близки конкуренти на Ciudad de la Luz. Предложението на испанските органи да се използват исторически бети се отхвърля от финансовите експерти.
(84)
В отговор на испанските органи да се вземе предвид бизнес планът от 2000 г., в приложение II са представени такива изчисления. Както може да се види, поради по-високата рискова премия и по-високия безрисков лихвен процент, в този случай WACC може да е дори по-висок от този за 2004 г. Освен това, изчисленията дават отрицателна NPV. На последно място, по отношение на евентуалните приходи от хотели и офисни сгради, твърденията на испанските органи са базирани на нови доказателства, а именно шест оценъчни доклада за земята, които са изготвени по-късно. Това доказателство не е било част от информацията, с която би разполагал частен инвеститор по това време. Въпреки че в доклада на Andersen се споменава за възможността за изграждане на хотелски комплекс, в него не се съдържа информация за очакваната рентабилност и няма бизнес план, свързан със строителство върху терена. Въпреки това, в приложение II са разгледани подробно предложените ex post доклади за строителство върху терена. Те са доста погрешни. Например, референтните цени, предложени за офисните площи в комплекса Ciudad de la Luz, са като тези за най-престижните улици в Аликанте. Вземайки предвид факта, че комплексът Ciudad de la Luz е разположен извън град Аликанте и непосредствено до индустриален комплекс, тези референтни цени са силно завишени. По подобен начин референтните цени за хотелите са на базата на 4 и 5-звездни хотели. Не са дадени никакви индикации, че ще има достатъчно търсене за такива хотели извън Аликанте (разположени близо до магистрала и индустриален комплекс).
(85)
Независимо от собствената вътрешна оценка, Комисията също така възложи независимо проучване, за да се установи дали частен инвеститор би направил такава инвестиция в Ciudad de la Luz при същите условия (33). Докладът на Ecorys разглежда различни сценарии, чрез които е определена приблизителна цена на собствения капитал между 12,5 % и 21,4 % за инвестицията през 2000 г. и между 10,9 % и 15,9 % за допълнителната инвестиция през 2004 г. Така резултатът от проучването на Комисията попада в интервала, изчислен от Ecorys. За разлика от това, вътрешната норма на възвръщаемост, изчислена на базата на бизнес плана, е доста под цената на собствения капитал, определена от Ecorys.
(86)
Общото заключение на Ecorys е, че по тази причина не изглежда вероятно направените през 2000 г. и 2004 г. инвестиции да съответстват на поведението на един разумен частен инвеститор в условията на пазарна икономика. По отношение на инвестиционния план от 2000 г., Ecorys установява, че възстановката на бизнес казуса дава отрицателна NPV от 9,3 милиарда песети. За един благоразумен пазарен инвеститор щеше да е много по-рентабилно да инвестира на фондовия пазар. По отношение на инвестиционния план от 2004 г., Ecorys прави заключението, че „един разумен пазарен инвеститор най-вероятно не би решил да реализира целия проект CDL, а вероятно би избрал да експлоатира 6-те звукозаписни сцени, в които вече е инвестирано, или да закрие проекта и да понесе загубите“ (34). На последно място, Ecorys счита, че един частен кредитор не би предоставил съвместен или друг вид заем за проекта, тъй като паричният поток за проекта е недостатъчен за обслужване на заема.
(87)
Затова се прави заключение, че нито инвестициите, направени в Ciudad de la Luz между 2000 г. и 2004 г., нито тези, направени след това, отговарят на принципа за инвеститор в условията на пазарна икономика и следователно представляват предимство за предприятието Ciudad de la Luz SAU. Тъй като изискванията на MEIP тестовете не са изпълнени, един инвеститор в условията на пазарна икономика не би инвестирал през 2000 г. и не би продължил да инвестира в проекта на базата на бизнес плана от 2004 г.
(88)
Следователно Комисията счита, че икономическо предимство е цялата стойност на инвестицията. Заемите, дадени на Ciudad de la Luz от SPTCV, са подчинени заеми, което означава, че са разглеждани в балансовите отчети като нещо, подобно на собствен капитал. Както вече бе отбелязано от Комисията в решението за откриване на процедура, лихвата върху заемите е изчислена с един фиксиран компонент и един променлив компонент. Процентът на фиксирания компонент е много нисък и не би бил приемлив за един кредитор в условията на пазарна икономика. Необичайно ниският фиксиран компонент на заема би могъл по принцип да се компенсира с изгледи за адекватно възнаграждение по съвместния заем, благодарение на променливия компонент, който е свързан с рентабилността на проекта, но това не би могло да е в сила за разглеждания проект (вижте горните съображения във връзка с принципа за инвеститора в условията на пазарна икономика). Освен това, в прогнозираната печалба и в изложението, предоставено на Комисията от испанските органи за периода 2002-2014 г., не са включени никакви финансови разходи. На последно място, на теория заемите е следвало да се погасят през април 2015 г., т.е. след датата на приключване на проекта (и евентуалната му продажба), планирана за 2014 г., което един кредитор в условията на пазарна икономика не би приел. В своя отговор от 20 април 2009 г. на решението за откриване на процедура испанските органи обясняват, че заемите би трябвало, от икономическа гледна точка, да се считат за капиталови инжекции, тъй като кредиторът и акционерът са едно и също лице (т.е. SPTCV). Действително, тъй като нито един от заемите, отпуснати през 2005 г., 2007 г., 2008 г. и 2009 г., не е погасен (дори частично) и бенефициентът не е платил никаква лихва по тези заеми, те би трябвало да бъдат считани de facto за инвестиции в собствен капитал. Според информацията, предоставена от испанските органи през април 2012 г., общата сума към края на 2010 г. е била 265 089 599 евро (35).
(89)
Помощта е също така избирателна, тъй като произтичащите от подкрепата облаги дават предимство само на предприятията, функциониращи в този сектор, и фактически само на някои от тях.
(90)
Комисията отбелязва, че Generalitat Valenciana е финансирал инвестицията чрез изцяло притежавания от него инвестиционен субект SPTCV и че анализите, които са довели до публичните инвестиции в Ciudad de la Luz, са направени за Generalitat Valenciana. Следователно тези отпуснати средства може да се считат за държавни средства.
(91)
Когато държавната помощ засилва позициите на едно предприятие в сравнение с други конкурентни предприятия, последните трябва да се считат за засегнати от тази помощ. Помощта засилва позицията на Ciudad de la Luz в сравнение с други конкурентни предприятия, като му позволява да навлезе в пазара на филмови студия. Нарушава се конкуренцията между предприятия, които са облагодетелствани от мярката и тези, които не са облагодетелствани. Дори и ако се допусне, че се получават субсидии от филмови продукции в други държави членки, в които има други филмови студия, това не е относим аргумент за отричане на съществуването на нарушена конкуренция. Една мярка не може да избегне квалификацията „държавна помощ“ само защото други държави членки може също да са възприели свои собствени мерки, които нарушават пазара. Такава „компенсация“ не се прави при оценка на условия, свързани с нарушаване на конкуренцията.
(92)
На последно място, Комисията счита, че въпросната мярка засяга търговията между държави членки. Филмовите студия действат на международния пазар. Филмовите продуценти редовно договарят цени и условия с по няколко филмови студия в различни държави членки. Комисията е одобрила схеми за помощи за Испания и други държави членки, които подпомагат създаването на аудиовизуални творби и следователно косвено насърчават използването на национални технически средства, включително филмови студия. Четвъртият критерий на „Съобщение относно филмовата индустрия“ от 2001 г. обаче изключва добавките от помощи за конкретни производствени дейности, включително използването на филмови студия.
(93)
Предвид горното, Комисията счита, че проектът дава избирателно икономическо предимство на Ciudad de la Luz. Проектът е публично финансиран, нарушава конкуренцията и има ефект върху търговията между държави членки. Затова Комисията счита, че нотифицираната мярка представлява държавна помощ по смисъла на член 107, параграф 1 от Договора за функционирането на Европейския съюз.
(94)
Комисията трябва най-напред да се увери, че помощта не противоречи на разпоредбите на ДФЕС в аспекти, различни от държавната помощ. В този случай оценката на Комисията не влияе на каквито и да е допълнителни констатации във връзка със спазването на законодателството на ЕС в областта на обществените поръчки. Помощта не съдържа никакви други елементи, които биха причинили проблеми във връзка с принципа на общата законност на помощта.
(95)
Както е отбелязано в решението за откриване на процедура, като допълнителен аргумент в случай че Комисията счете въпросната мярка за държавна помощ, испанските органи са изразили твърдението, че подобни мерки биха били в съгласие с член 107, параграф 3 като регионална помощ и като помощ с цел подкрепа на културата.
(96)
Регионалната помощ за изграждането на Ciudad de la Luz може да бъде оправдана на базата на това, че инвестицията е направена в подпомаган регион. Испанските органи изказват мнение, че помощ с интензитет 36 % би била разрешена от правилника за регионални помощи, приложим към момента на първоначалното решение за инвестиране през 2000-2006 г.
(97)
Тъй като това е ненотифицирана помощ, приложими са Насоките за регионална помощ за 2000-2006 г. (36). В точка 4.2 от насоките е посочено, че: „за да се гарантира жизнеспособността и стабилността на производствената инвестиция, бенефициентът трябва да участва във финансирането с минимум 25 %“. В бележка под линия 20 към насоките е разяснено, че минималният принос от 25 % не трябва да съдържа никаква помощ. Въпреки че е имало частен инвеститор за 25 % от първоначалния акционерен капитал от 600 000 евро, този частен инвеститор е бил дружество, което е управлявало проекта срещу заплащане и което не е направило никакви допълнителни инвестиции в проекта, съответстващи на голямата част от публичните инвестиции в проекта. Следователно първата инвестиция не може да се разглежда изолирано от публичната инвестиция, тъй като това не е самостоятелна инвестиция. Освен това частният инвеститор е бил закупен от SPTCV през юли 2004 г., когато акционерният дял на първия е бил намалял до 0,2 %.
(98)
Испанските органи привеждат доводи, че самата инвестиция на SPTCV от 25 % може да се счита за вноска от бенефициента. Комисията счита, че такъв подход, при който 25 % от инвестицията се предоставя от публична организация, която няма поведението на частен инвеститор (вж. по-горе, раздел V, подраздел „Икономическо предимство“), докато останалите 75 % от инвестицията също са държавни средства, не може да гарантира жизнеспособността и стабилността на производствената инвестиция.
(99)
Тъй като инвестицията в Ciudad de la Luz е финансирана от SPTCV изцяло с публични средства, това условие не е изпълнено.
(100)
В определени ситуации Комисията е давала разрешение за помощи за аудиовизуалния сектор по силата на член 107, параграф 3, буква в), вземайки предвид свързаните с културата цели на член 167 от ДФЕС. Изключението с културна цел може да се използва в комбинация с други основания за законосъобразност, например помощ за определени икономически дейности по член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС (37). Въпреки че това не е предложено от испанските органи, с оглед на коментарите от други страни, тези законови основания са разгледани по-долу.
(101)
Извършена е оценка по член 107, параграф 3, буква в) от ДФЕС чрез тест на тристъпково съпоставяне на предимствата и отрицателните ефекти на въпросната мярка.
(102)
При прилагането на теста на съпоставяне, Комисията дава оценка на следните въпроси:
а)
Насочена ли е мярката за помощ към добре дефинирана цел от общ интерес (т.е., дали предложената помощ засяга пазарна неефективност или друга цел)?
б)
Добре обмислена ли е мярката, за да постигне целта от общ интерес? По-специално:
i)
Подходящ инструмент ли е мярката за помощ, т.е., дали има други, по-подходящи за тази цел инструменти?
ii)
Има ли стимулиращ ефект, т.е., дали помощта променя поведението на фирми?
iii)
Пропорционална ли е мярката за помощ, т.е., дали същата промяна на поведението може да се постигне с по-малка помощ?
в)
Ограничени ли са нарушенията на конкуренцията и ефектът върху търговията, така че балансът като цяло да е положителен?
(103)
Счита се, че има „пазарна неефективност“ тогава, когато пазарният резултат не води до най-високото ниво на общо социално благополучие. Неефективен пазарен резултат може да възникне в случая на т. нар. публични стоки или стоки с особени достойнства (38). Такива стоки генерират положителни външни ефекти, при които социалните ползи надвишават личните. В резултат на това на пазара се предлагат количества под оптималното ниво - което от своя страна може да е основание за публична намеса (и евентуално за публични субсидии).
(104)
В ЕС съществува силно конкурентен търговски пазар с редица големи филмови студия. Освен това, по отношение на големите филмови продукции европейските филмови студия са изправени пред сериозната конкуренция на студия извън ЕС. Затова prima facie доказателствата не показват неефективност на пазара на базата на недостатъчно предлагане и високи начални разходи. В своя отговор на решението за откриване на процедура, испанските филмопроизводители твърдят, че преди изграждането на Ciudad de la Luz испанският пазар не е предлагал подобни висококачествени услуги. В частност, филмопроизводители от Валенсия отбелязват, че възможността за достъп до местно филмово студио ще им позволи да намалят своите производствени разходи (по-ниски транспортни разходи, близост до други услуги, необходими при производството на филми и др.).
(105)
Фактът обаче, че местните филмопроизводители ще имат полза от Ciudad de la Luz, не е достатъчен, за да се направи извод за „неефективност на пазара“ в дефинирания по-горе смисъл. На първо място допускането, че Ciudad de la Luz е в отговор на пазарна неефективност по отношение на местното филмопроизводство в Испания, би противоречало на целта, обявена от испанските органи. Докладът на Consultia от 2004 г. счита само местните студия за „непреки“ конкуренти, тъй като за разлика от тях Ciudad de la Luz ще е насочен към големите филмови продукции.
(106)
На второ място, за да се покаже, че има неефективност на пазара по отношение на испанските филмопроизводители, трябва да се прецени дали социалните ползи от студио като Ciudad de la Luz са по-големи от разходите. Наред с други неща, ще трябва да се отговори и на въпроса дали съществуващата база е недостатъчна, т.е., дали испанските филмопроизводители не биха могли да използват съществуващите филмови студия в Испания (напр. Video Planning, Cartuja Producciones и Loasur Audiovisual в Андалусия, Media Park в Каталония, Platós Valencia във Валенсия и Estudios Barajas, Estudios El Álamo, Estudios Los Ángeles и Flash Estudio в Мадрид) или в други държави членки. Испанските филмопроизводители посочват (без количествени данни) някои предимства на Ciudad de la Luz по отношение на техните разходи, но не привеждат доводи, че тези местни студия биха били задължително необходими за местното филмопроизводство.
(107)
Освен това, тъй като няма добре определена пазарна неефективност, на която да се отговори с тази мярка, тази помощ не може да се счита за подходяща и пропорционална като отговор за такава пазарна неефективност. Ако целта на филмовото студио е била да се подпомогне местното филмопроизводство, щеше да е необходимо, наред с други неща, да се направи сравнение между осъществената инвестиция и други мерки, чрез които е могло да се постигнат сравними ефективности от гледна точка на филмопроизводителите. Испанските органи не са представили такова сравнение.
(108)
Тестът на съпоставяне също така изисква оценка на отрицателните ефекти в смисъл на нарушаване на пазара и търговията. При положение, че производството е намаляло значително под първоначалните очаквания и че студията са привлекли предимно местни филмови продукции, може да се счита, че досега нарушаващият ефект на Ciudad de la Luz вероятно е бил ограничен. Броят на филмовите продукции в Ciudad de la Luz, обаче, не е добър показател за възможните нарушаващи ефекти на студията. Навлизането на Ciudad de la Luz на европейския пазар на филмови студия е увеличил общия капацитет на студията. Елементарната икономическа логика предполага, че такова нарастване на предлагането ще генерира общо намаляване на цените, независимо от количеството продукции, които студията Ciudad de la Luz биха моли да привлекат. Тъй като ефектът би бил върху общата пазарна цена, такова намаление на цените не би могло да се наблюдава чрез сравняване на определените от Ciudad de la Luz цени с тези на неговите конкуренти. Освен това изграждането на Ciudad de la Luz може да насърчи други държави членки да направят подобни инвестиции. На последно място, вземайки предвид съвременната техническа база на Ciudad de la Luz, в бъдеще пазарната позиция на тези студия може да се промени.
(109)
Въз основа на посоченото по-горе, мярката не може да се счита за съвместима по член 107, параграф 3, буква в), тъй като не е в отговор на неефективност на пазара в този сектор и на рискове, влияещи неблагоприятно на конкуренцията и търговията.
(110)
Испанските органи не са привели никакви доводи, с които да променят позицията на Комисията, изразена в решението за откриване на процедура, а именно, че тя „счита, че няма елемент, който да показва, че изключение [с културна цел] може да се приложи за държавна помощ, покриваща разходи за изграждане и експлоатация на нов голям комплекс от филмови студия.“ Решението за откриване на процедура игнорира възможността студията да бъдат разглеждани като „културна инфраструктура“, тъй като те са много специализирани и използването им се ограничава до аудиовизуалния сектор (за производство на филми, телевизионни продукции и реклами).
(111)
За да се приложи изключението с културна цел, предвидено в член 107, параграф 3, буква г) от ДФЕС за финансиране, което не попада в обхвата на „Съобщение относно филмовата индустрия“, освен да е необходима, пропорционална и адекватна (както е при посочената по-горе оценка по член 107, параграф 3, буква в), помощта трябва също така да е с културна цел. Тъй като е установено, че тези критерии не са по член 107, параграф 3, буква в), същото важи и по отношение на член 107, параграф 3, буква г).
(112)
През декември 2008 година Комисията одобри стимулите за филмопроизводство, предлагани от регион Валенсия на базата на „Съобщение относно филмовата индустрия“ (39). Стимулите, предоставяни от регионалното правителство на Валенсия във връзка със снимането на филми в Ciudad de la Luz преди това, не може да се считат за съвместими в случаите, когато снимането на филми в Ciudad de la Luz е било условие за предоставяне на помощта (това противоречи на четвъртия критерий от „Съобщение относно филмовата индустрия“, който изключва добавките от помощи за конкретни филмопроизводствени дейности).
(113)
На последно място, не е необходимо да се прави допълнително проучване в рамките на настоящото решение дали на филмопроизводителите е била предоставяна помощ.
VI. ЗАКЛЮЧЕНИЕ
(114)
Комисията установи, че Испания е предоставила държавна помощ на Ciudad de la Luz SA в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз. Инвестицията, извършена в Ciudad de la Luz от регион Валенсия, не би била направена от частен инвеститор при същите условия. В резултат на това Комисията счита цялата публична инвестиция в проекта за неправомерна помощ.
(115)
Следователно размерът на помощта до декември 2010 г. е сумата от 265 089 599 евро на директната публична инвестиция в Ciudad de la Luz SA и всякакви стимули, предоставени на филмопроизводители при условие че снимането на филмите се извършва в Ciudad de la Luz.
(116)
Съгласно Договора за функционирането на Европейския съюз и утвърдената съдебна практика на Съда на Европейския съюз, Комисията е компетентна да реши дали съответната държава трябва да отмени или измени тази помощ (40), ако Комисията е установила, че помощта е несъвместима с вътрешния пазар. Освен това, Съдът също така нееднократно е постановявал, че задължението на държавата за отмяна или изменение на помощта, считана от Комисията за несъвместима с вътрешния пазар, е определено с цел да се възстанови съществувалата преди това ситуация (41). В този контекст Съдът е постановил, че целта е постигната, когато получателят е изплатил сумите, предоставени чрез неправомерна помощ, като така се е отказал от преимуществото, което е имал над конкурентите си на пазара, и ситуацията от преди плащането на помощта е възстановена (42).
(117)
Съгласно съдебната практика, член 14 от Регламент (ЕО) № 659/1999 но Съвета (43) гласи, че „когато са взети отрицателни решения в случаи с неправомерна помощ, Комисията решава съответната държава членка да вземе всички необходими мерки за възстановяване на помощта от бенефициента.“,
ПРИЕ НАСТОЯЩОТО РЕШЕНИЕ:
Член 1
Първоначалният акционерен капитал и внесеният по-късно акционерен капитал в размер на 94 459 719 евро, отредената на Ciudad de la Luz земя на стойност 9 800 040 евро, съвместните заеми в размер на 115 милиона евро, издадените след 2008 г. конвертируеми облигации с обща стойност 45 829 840 евро, предоставени неправомерно на Испания от Ciudad de la Luz SA преди 31 декември 2010 г., и всякакви стимули, предоставяни на филмопроизводители при условие че снимането на филмите се извършва в Ciudad de la Luz, в нарушение на член 108, параграф 3 от Договора за функционирането на Европейския съюз, представляват държавна помощ, която е несъвместима с вътрешния пазар.
Член 2
1. Испания възстановява от бенефициента несъвместимата помощ, предоставена по член 1.
2. Сумите за възстановяване се облагат с лихва от датата, на която са предоставени на разположение на бенефициентите, до тяхното реално възстановяване.
3. Лихвите се изчисляват с натрупване в съответствие с глава V от Регламент (ЕО) № 794/2004 на Съвета (44).
4. Испания прекратява всички неизвършени плащания по посочената в член 1 помощ, считано от датата на приемане на настоящото решение.
Член 3
1. Възстановяването на посочената в член 1 помощ е незабавно и ефективно.
2. Испания осигурява изпълнението на това решение в срок от четири месеца от датата, на която е уведомена за него.
Член 4
1. До два месеца след уведомяване за това решение, Испания изпраща следната информация:
а)
общата сума (главница и лихви) за възстановяване от бенефициента;
б)
подробно описание на всички взети и планирани мерки за изпълнение на настоящото решение;
в)
документи, показващи, че на бенефициента е било наредено да върне помощта.
2. Испания информира редовно Комисията за хода на предприетите национални мерки за прилагане на настоящото решение до окончателното възстановяване на посочената в член 1 помощ. При поискване от страна на Комисията, Испания предоставя незабавно информация за вече предприетите и планираните мерки за изпълнение на настоящото решение. Освен това тя предоставя подробна информация относно сумите на помощта и лихвите, които вече са възстановени от бенефициента.
Член 5
Адресат на настоящото решение е Кралство Испания.
Съставено в Брюксел на 8 май 2012 година.
KOMISSION PÄÄTÖS,
annettu 8 päivänä toukokuuta 2012,
valtiontuesta SA.22668 (C 8/08 (ex NN 4/08))
(tiedoksiannettu numerolla C(2012) 3025)
(Ainoastaan espanjankielinen teksti on todistusvoimainen)
(ETA:n kannalta merkityksellinen teksti)
(2013/126/EU)
EUROOPAN KOMISSIO, joka
ottaa huomioon Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen ja erityisesti sen 108 artiklan 2 kohdan,
ottaa huomioon Euroopan talousalueesta tehdyn sopimuksen ja erityisesti sen 62 artiklan 1 kohdan a alakohdan,
on mainittujen artiklojen mukaisesti kehottanut asianomaisia esittämään huomautuksensa (1) ja ottanut huomioon nämä huomautukset,
sekä katsoo seuraavaa:
I MENETTELY
(1)
Komissio vastaanotti 22 päivänä helmikuuta 2007 kantelija A:lta (2) valtiontukea koskevan kantelun väitetystä Valencian alueen Ciudad de la Luz -elokuvastudioille myöntämästä tuesta. Kantelija A vahvisti 15 päivänä maaliskuuta 2007, että sen kantelu voitiin toimittaa Espanjan viranomaisille.
(2)
Komissio toimitti 10 päivänä huhtikuuta 2007 kantelun kokonaisuudessaan Espanjan viranomaisille ja pyysi tietoja väitetystä tuesta. Komissiolle ei ollut aiemmin ilmoitettu mistään Valencian alueella toteutettavista elokuva-alan tukitoimenpiteistä valtiontuen hyväksyntää varten.
(3)
Pyydettyään 18 päivänä huhtikuuta 2007 määräajan jatkamista (johon suostuttiin 24 päivänä huhtikuuta) Espanjan viranomaiset vastasivat komission tietopyyntöön 15 päivänä kesäkuuta 2007.
(4)
Kantelija A toimitti 30 päivänä huhtikuuta 2007 linkkejä Variety-lehdessä julkaistuihin artikkeleihin, joissa kerrotaan väitetyistä Valenciassa tehtäville kuvauksille tarjotuista tuotantotuista ja vahvistetaan, että Ciudad de la Luz veti puoleensa suuren budjetin elokuvahankkeita (3).
(5)
Komissio pyysi lisätietoja Espanjan viranomaisilta 13 päivänä heinäkuuta 2007. Pyydettyään 18 päivänä heinäkuuta 2007 määräajan jatkamista (johon suostuttiin 19 päivänä heinäkuuta) Espanjan viranomaiset vastasivat komission tietopyyntöön 8 päivänä lokakuuta 2007.
(6)
Komissio vastaanotti 15 päivänä heinäkuuta 2007 kantelun kantelijalta B (4). Saatuaan kantelijan suostumuksen komissio toimitti sen kantelun Espanjan viranomaisille 2 päivänä elokuuta 2007.
(7)
Komissio ilmoitti Espanjan viranomaisille 13 päivänä helmikuuta 2008 päivätyllä kirjeellä, että se oli päättänyt aloittaa Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 108 artiklan 2 kohdan mukaisen tukea koskevan menettelyn. Espanja vastasi tähän 28 päivänä huhtikuuta 2008.
(8)
Komission päätös menettelyn aloittamisesta on julkaistu Euroopan unionin virallisessa lehdessä (5). Komissio on kehottanut asianomaisia osapuolia esittämään huomautuksensa tuesta.
(9)
Komissio sai huomautuksia asianomaisilta osapuolilta ja toimitti ne Espanjalle 3 päivänä lokakuuta 2008. Komissio sai Espanjan viranomaisten huomautukset 21 päivänä marraskuuta 2008 ja 29 päivänä joulukuuta 2008.
(10)
Komission ja Espanjan viranomaisten välisen, 11 päivänä helmikuuta 2009 pidetyn tapaamisen jälkeen Espanja toimitti lisätietoja 30 päivänä maaliskuuta 2009.
(11)
Komissio lähetti Espanjalle 26 päivänä elokuuta 2009 lisätietopyynnön, johon Espanjan viranomaiset vastasivat 20 päivänä lokakuuta 2009, ja ne toimittivat lisätietoja 1 päivänä helmikuuta 2010.
(12)
Komissio lähetti 24 päivänä toukokuuta 2011 Espanjalle uuden lisätietopyynnön, jossa se ilmoitti Espanjalle riippumattomalle Ecorys-talouskonsulttiyritykselle annetusta toimeksiannosta. Espanja vastasi 7 päivänä kesäkuuta 2011. Komissio vastasi Espanjalle 22 päivänä heinäkuuta 2011.
(13)
Komissio lähetti Espanjalle viimeisen tietopyyntönsä sekä Ecorysin raportin 1 päivänä elokuuta 2011. Espanja toimitti Ecorysin raporttia koskevat huomautuksensa 3 päivänä lokakuuta 2011. Espanja toimitti lisätietoja julkisista investoinneista Ciudad de la Luz SAU -yhtiöön 11 päivänä huhtikuuta 2012.
II YKSITYISKOHTAINEN KUVAUS
(14)
Ciudad de la Luz on hieman Alicanten ulkopuolella (Valencian alueella) sijaitseva suuri elokuvastudioiden kokonaisuus. Valencian aluehallitus (Generalitat Valenciana) teki alkuperäisen päätöksen investoida Ciudad de la Luz -hankkeeseen 24 päivänä lokakuuta 2000.
(15)
Ciudad de la Luz SA -yhtiö perustettiin 2 päivänä marraskuuta 2000. Sen tarkoituksena oli suorittaa tarvittavat Ciudad de la Luz -hankkeen markkinointi-, organisointi- ja hallinnointitoimet, joihin sisältyy audiovisuaalialan ja elokuvalaitteistojen sekä muiden virkistys- ja majoitustoimintojen rakentaminen, hallinnointi ja käyttö.
(16)
Ciudad de la Luz SA:n alkuperäisestä 600 000 euron osakepääomasta 75 prosenttia omisti Parque Temático de Alicante SAU, josta myöhemmin tuli Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU, jäljempänä ’SPTCV’. SPTCV on julkinen yhteisö, joka harjoittaa investointitoimintaa Valencian aluehallituksen puolesta. Loput 25 prosenttia kuuluivat yksityiselle Producciones Aguamarga SL -yhtiölle, joka vastasi jäljellä olevista rakennustöistä, Ciudad de la Luzin markkinoinnista ja studioiden hallinnoinnista.
(17)
Marraskuussa 2001 osakepääoma korotettiin 9 miljoonaan euroon. SPTCV osti kaikki uudet osakkeet ja kasvatti näin omistusosuutensa 98,4 prosenttiin. SPTCV lisäsi omistusosuuttaan edelleen helmikuussa 2003 ja toukokuussa 2004 vastaavilla uusien osakkeiden ostoilla. Producciones Aguamarga myi 0,2 prosentin osuutensa Ciudad de la Luz SA:sta (6) SPTCV:lle heinäkuussa 2004 (139 059 eurolla). Siitä lähtien 100 prosenttia Ciudad de la Luz SAU:n osakepääomasta on ollut SPTCV:n kautta Valencian aluehallituksen omistuksessa. Ciudad de la Luz SAU on ollut siitä lähtien kokonaan SPTCV:n omistuksessa oleva julkinen yritys, johon sovelletaan tarjouskilpailuja ja rahoitusvalvontaa koskevia julkisoikeudellisia säädöksiä. Producciones Aguamarga jatkoi kuitenkin Ciudad de la Luzin hallinnointia.
(18)
Elokuvastudioiden kokonaisuus avattiin kuvauksia varten elokuussa 2005. Se on suunniteltu riittävän tilavaksi suurimpiakin elokuvatuotantoja varten, ja sen vuonna 2002 aloitettu rakentaminen on jaettu kolmeen vaiheeseen:
-
Vaihe 1 (valmistunut): 6 ilmastoitua ja äänieristettyä kuvausstudiota, joiden pinta-ala on yhteensä 11 000 m2, 15 050 m2 työpaja- ja varastotilaa sekä kaksi ulkokuvausaluetta, joiden pinta-ala on yhteensä 14 hehtaaria.
-
Vaihe 2 (valmistunut muodollisen tutkintamenettelyn aloittamisen jälkeen): ateriapalvelutilat, hallintorakennus, jälkituotantolaboratorio sekä kolmas 5 hehtaarin suuruinen ulkokuvausalue, jossa on vesikuvausallas.
-
Vaihe 2B (töitä ei ole aloitettu): suuri ja syvä vesikuvausallas, jossa on luonnollinen horisontti.
-
Vaihe 3 (töitä ei ole aloitettu): pinta-alaltaan 5 000 neliömetrin suuruinen äänieristetty kuvausstudio (jonka on tarkoitus olla maailman suurin), vielä yksi ulkokuvausalue sekä 4 televisiostudiota.
(19)
Studiokokonaisuuteen kuuluu myös audiovisuaalituotantoon (elokuva, tv, radio, internet) erikoistunut korkeakoulu, jossa voi suorittaa kaikki tuotannon osa-alueet (taiteellinen sisältö, tekninen markkinointi, viestintä) kattavan maisterin tutkinnon. Alkuperäisiin suunnitelmiin vuonna 2000 sisältyi myös muita investointeja studiokokonaisuuden läheisyyteen rakennettavaan kauppa-, hotelli- ja urheilukokonaisuuteen, jonka oli tarkoitus tuottaa hankkeelle omarahoitusta mutta jota ei toistaiseksi ole rakennettu. Vaikka Valencian aluehallitus antoi tarvittavan maa-alueen käyttöön vuonna 2004 ja tämän käyttöoikeussopimusten alaisen liiketoiminnan harjoittamista koskeva tarjouspyyntökilpailu käynnistettiin vuonna 2005, tarjoukset eivät olleet riittävän houkuttelevia eikä lisäinvestointeja ole tehty.
(20)
Ciudad de la Luzin alansa huippua olevien laitteistojen tietyt ominaisuudet antavat sille suurien elokuvatuotantojen edellyttämän kapasiteetin suhteen selvän edun verrattuna kilpaileviin suuriin eurooppalaisiin elokuvastudioihin, joita on varsin vähän. Esimerkiksi Ciudad de la Luzin alkuperäisiin suunnitelmiin kuulunut 5 000 neliömetrin suuruinen äänieristetty kuvausstudio olisi ollut lajissaan maailman suurin (7). Komissio toteaa, että suuria äänieristettyjä kuvausstudioita tarvitaan vain suurissa elokuvatuotannoissa.
(21)
Viime aikoihin asti studiota hallinnoi Aguamarga Gestión de Estudios SL -yhtiö, joka toimi korvausta vastaan elokuvastudion agenttina osakkeenomistajan kanssa tehdyn monivuotisen hoitosopimuksen perusteella.
(22)
Ennen rakennustöiden aloittamista ulkopuoliset konsultit analysoivat vuosina 1999-2000 Ciudad de la Luzin rakentamisen toteutettavuutta, laajuutta ja strategisia suuntaviivoja neljässä tutkimuksessa, jotka Espanja toimitti muodollisen tutkintamenettelyn kuluessa.
(23)
Tutkimuksissa tarkasteltiin elokuvatuotantojen määrän kasvunäkymiä (8), vertailtiin vaihtoehtoisia paikkoja Valencian alueella elokuvastudioiden rakentamista varten (9) ja tehtiin elokuvastudioiden kokonaisuutta koskeva alustava analyysi (10) ja liiketoimintasuunnitelma (11). Espanjan viranomaiset eivät olleet toimittaneet niitä ennen komission päätöstä aloittaa hankkeesta valtiontukea koskeva muodollinen tutkintamenettely. Kyseisen 22 päivänä helmikuuta 2008 tehdyn aloittamispäätöksen tiedot olivat peräisin (Consultian tekemästä) tutkimuksesta, joka Espanjan viranomaisten komissiolle toimittamien tietojen mukaan oli tehty vuonna 2002. Aloittamispäätöksen jälkeen Espanja kuitenkin ilmoitti komissiolle, että kyseinen tutkimus oli tehty vuonna 2004.
(24)
Arthur Andersen -yhtiön vuonna 2000 laatiman liiketoimintasuunnitelman (12) päätelmät olivat myönteisiä myös keskipitkän ja pitkän aikavälin kannattavuusnäkymien suhteen. Siinä ennakoitiin elokuvastudiohankkeen kassavirtojen olevan positiivisia viiden vuoden ajan (2002-2006) studiorakennusten, konferenssitilojen ja elokuva- ja televisioalan oppilaitoksen valmistumisen jälkeen.
(25)
Näiden vaiheiden rakennuskustannuksiksi arvioitiin 16,9 miljardia pesetaa (101,7 miljoonaa euroa). Tähän eivät sisältyneet rakennusmaan kustannukset, ja liiketoimintasuunnitelman mukaan niitä koskevat laskelmat saattoivat vaihdella noin 30 prosenttia. Hankkeen loppuunsaattamiseksi tarvittavista myöhemmistä vaiheista ei esitetty kustannuslaskelmia.
(26)
Tämän liiketoimintasuunnitelman perusteella SPTCV teki vuosina 2000-2004 investointeja tai investointisitoumuksia Ciudad de la Luziin lisäämällä osakepääomaa ja ostamalla maata yhteensä 104 259 759 euron arvosta. Tätä käsitellään tarkemmin johdanto-osan 53 kappaleessa.
(27)
Koska rakentaminen kesti kaksi vuotta odotettua kauemmin ja investointien aikataulua muutettiin vastaamaan niiden huomattavaa lisäystä, Ciudad de la Luz/SPTCV tilasi vuonna 2004 Consultialta uuden tutkimuksen ja liiketoimintasuunnitelman (13). Myös Consultian tutkimuksessa tultiin hankkeen kannattavuuden suhteen myönteiseen tulokseen, ja kaudelle 2004-2014 tehdyn liiketoimintasuunnitelman mukaan SPTCV:n investoinnit tuottaisivat voittoa vuoteen 2014 asti ja pidemmällä aikavälillä.
(28)
SPTCV osti heinäkuussa 2004 Producciones Aguamarga SL:n omistamat Ciudad de la Luz SA:n osakkeet 139 059 eurolla. Toisin kuin SPTCV, Producciones Aguamarga SL ei ollut tehnyt Ciudad de la Luz SA:han lisäinvestointeja alkuperäisen, marraskuussa 2000 tekemänsä 150 000 euron suuruisen investoinnin jälkeen. Näin ollen Producciones Aguamarga SL:n osakeosuus Ciudad de la Luz SA:sta oli enää 0,2 prosenttia, kun SPTCV:n osti sen. Tämän transaktion jälkeen yhtiö oli kokonaan julkisessa omistuksessa, ja sen nimi muuttui Ciudad de la Luz SAU:ksi.
(29)
Työaikataulun ja liiketoimintasuunnitelman muutosten perusteella SPTCV myönsi ainoana osakkeenomistajana kaksi osakkuuslainaa, 95 miljoonaa euroa vuonna 2005 ja 20 miljoonaa euroa vuonna 2007. Espanjan viranomaisten huhtikuussa 2012 toimittama Ciudad de la Luz SAU:n kirjanpito 31 päivään joulukuuta 2010 asti osoittaa, että SPTCV investoi edelleen yhteensä 45 829 840 euroa vaihtovelkakirjoihin vuosina 2008-2010. Kirjanpito osoittaa myös, että SPTCV:llä oli korkosaatavia vuosien 2005 ja 2007 osakkuuslainoista yhteensä 7 222 160 euroa vuosilta 2009 ja 2010. Lisäksi vaihtovelkakirjoista oli kertynyt 31 päivään joulukuuta 2010 mennessä 1 814 187 euroa maksamattomia korkoja. Näin ollen SPTCV:n Ciudad de la Luziin julkisin varoin tekemät investoinnit, myönnettyjen lainojen korot mukaan lukien, olivat vuoden 2010 lopussa yhteensä 274 125 946 euroa.
(30)
Vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelmassa Ciudad de la Luzin tavoitteena oli tulla kapasiteetiltaan Euroopan toiseksi suurimmaksi studiokokonaisuudeksi (Pinewoodin jälkeen) ja houkutella espanjalaisia tuotantoja (elokuvat, televisio ja mainokset) sekä niitä täydentämään vuosittain kuusitoista ulkomaista elokuvatuotantoa (EU:sta ja Yhdysvalloista). Vuoden 2004 tarkistetussa liiketoimintasuunnitelmassa katsottiin, että yhtenä Ciudad de la Luzin strategisista tavoitteista olisi oltava suurien elokuva- ja televisiotuotantojen hankkiminen sen pääasiakkaiksi.
(31)
Vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelmassa Ciudad de la Luzin tärkeimpinä kansainvälisinä kilpailijoina pidettiin Yhdysvaltojen ulkopuolella sijaitsevia suuria studioita ja etenkin niitä, joiden ominaisuudet vastaavat Ciudad de la Luzin ominaisuuksia. Tällaisia ovat Pinewood-Shepperton (Yhdistynyt kuningaskunta), Cinecittà (Italia), Barrandov (Tšekki), Babelsberg (Saksa), Cinecite Montreal & Lions Gate (Kanada) ja Warner Roadshow & Fox (Australia).
(32)
Alkuperäisessä vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelmassa studiopalveluista (kuten ulkokuvausalueen vuokraamisesta ja työpajan käytöstä) perittävien maksujen suunniteltiin olevan suurin piirtein samaa tasoa kuin vastaavien EU:ssa sijaitsevien studioiden (eli Shepperton- ja Elstree-studioiden Yhdistyneessä kuningaskunnassa ja Babelsberg-studion Saksassa) perimät maksut. Vuoden 2004 tarkistetussa liiketoimintasuunnitelmassa esitetään myös strateginen hinnoittelumalli, jossa viitataan kansainvälisesti arvostettujen studioiden perimiin hintoihin ja jonka hinnat ovat 15-20 prosenttia halvemmat kuin alan johtavien studioiden (yhdysvaltalaiset studiot ja Pinewood-studio Yhdistyneessä kuningaskunnassa), mutta 50-100 prosenttia kalliimmat kuin EU:ssa sijaitsevien studioiden (Barrandov Tšekissä ja Babelsberg Saksassa).
(33)
Käytännössä Ciudad de la Luzin liiketoimintastrategian kansalliset ja kansainväliset tavoitteet eivät ole toteutuneet. Vuosien 2005 ja 2009 välisenä aikana Ciudad de la Luzissa kuvatuista 33 elokuvasta 28 oli espanjalaisia tuotantoja ja vain viisi EU:n jäsenvaltioiden yhteistuotantoja (Kreikka, Ranska). Suurten eurooppalaisten yhteistuotantojen, esimerkiksi Asterix olympialaisissa, ja äskettäisen yhdysvaltalais-espanjalaisen yhteistuotannon muodostamia satunnaisia kohokohtia lukuun ottamatta Ciudad de la Luzissa sen avaamisesta elokuussa 2005 lähtien kuvatut elokuvat ovat olleet pääasiassa kansallisia espanjalaisia tuotantoja.
(34)
Huolimatta vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelmassa esitetyistä näkymistä, joiden mukaan 2010 olisi ollut ensimmäinen vuosi, jolloin liiketoiminnan tulos olisi (hieman) positiivinen, Ciudad de la Luzin kaupallinen toiminta on ollut tähän asti tappiollista. Ciudad de la Luzin tappiot olivat vuoden 2010 lopussa yhteensä 84 miljoonaa euroa, vaikka vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelmassa oli ennustettu, että tuohon ajankohtaan mennessä se olisi tuottanut yhteensä 12 miljoonaa euroa voittoa. Verrattuna edellä mainittuihin studioihin Ciudad de la Luz ei ole toistaiseksi onnistunut houkuttelemaan suunnitellusti muita kuin espanjalaisia tuotantoja, ja Espanjan kysynnän osaltakaan tulokset eivät vastaa odotuksia. Myös liiketoiminnan tappiot ovat odotettua suuremmat.
(35)
Komissio aloitti tutkinnan kantelija A:n vuonna 2007 sekä kantelija B:n myöhemmin tekemien kantelujen johdosta. Molemmat kantelijat ovat merkittäviä elokuva-alan toimijoita eri jäsenvaltioissa. Kanteluissa väitettiin, että Ciudad de la Luzin julkinen rahoitus ja erityisesti Ciudad de la Luzin käyttöön ottamat elokuvakohtaiset kannustimet ovat sääntöjenvastaista valtiontukea.
(36)
Kuten edellä todettiin, komission aloittaessa muodollisen tutkintamenettelyn helmikuussa 2008 ainoa Espanjan viranomaisten toimittama investointipäätöksen peruste oli Consultian tekemä liiketoimintasuunnitelma, joka toimitettujen tietojen mukaan oli laadittu vuonna 2002. Alustavan arvioinnin jälkeen komissiolla oli vakavia epäilyksiä sen suhteen, olisiko markkinasijoittaja investoinut hankkeeseen yhtä suuren summan samoilla ehdoilla kuin Valencian aluehallitus.
(37)
Kun tarkastellaan tuen mahdollista soveltuvuutta sisämarkkinoille, komissiolla ei ole ollut käytössään tietoja, joiden avulla se olisi voinut tarkistaa, täyttyivätkö Valencian alueeseen kyseisenä aikana (2000-2004) sovellettujen alueellisia valtiontukia koskevien suuntaviivojen ehdot. Komissio epäili myös, voitiinko asiaan soveltaa SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan d alakohdassa mainittua kulttuuria koskevaa poikkeusta, sillä Ciudad de la Luz ei edistänyt kulttuuria tai kulttuuriperinnön säilyttämistä, sitä voitiin käyttää kaikentyyppisiin audiovisuaalisiin töihin, myös mainoksiin, ja se kilpaili muiden toimijoiden kanssa kaupallisista tuotannoista.
(38)
Komissio totesi myös, että Ciudad de la Luzissa tehtävien kuvausten kannustinjärjestelmä saattoi olla valtiontukea, jolloin kyseiset elokuvatuottajat ovat tuensaajia. Elokuvakohtaiset kannustimet oli kohdennettu tietylle tietyssä paikassa toteutettavalle toiminnalle tuntemattomin perustein, eivätkä ne siten ilmeisesti noudattaneet komission ”elokuvatiedonannossa” vahvistettuja sääntöjä.
III ASIANOMAISTEN HUOMAUTUKSET
(39)
Komissio sai huomautuksia yhteensä kymmeneltä asianomaiselta osapuolelta. Neljä niistä harjoittaa elokuvastudioliiketoimintaa muissa jäsenvaltioissa kuin Espanjassa (kantelija A, kantelija B, Barrandov Studio ja Mediterranean Film Studios Limited), viisi toimii Espanjan elokuva-alalla (Federación de Asociaciones de Productores Audiovisuales Españoles - FAPAE, Associacio de directors de cinema valencians, Empreses audiovisuals valencianes federades - EAVf, association Productors audiovisuals valencians andja Sociedad Proyectos Tematicos de la Comunidad Valenciana - SPTCV SAU) ja yksi oli kansallinen elokuva-alan rahoitus- ja hallintoelin (UK Film Council).
(40)
Kantelija B ilmaisee 25 päivänä kesäkuuta 2008 toimittamissaan luottamuksellisissa huomautuksissa huolestuneisuutensa tuesta, jonka avulla Ciudad de la Luz rakennettiin ja jonka turvin se nykyisin toimii. Kantelija katsoo, että komission tutkintamenettelyä aloittaessaan toteuttamat toimenpiteet ovat erittäin tärkeitä kantelijan yhtiölle ja koko alalle.
(41)
Kantelija A rajasi 30 päivänä kesäkuuta 2008 päivätyissä luottamuksellisissa huomautuksissa perusteellista tutkintaa koskevat huomautuksensa neljään aiheeseen: i) studioiden rahoituskustannukset, ii) ”uusyrityksen” rahoitusta koskeva toimintatapa, iii) lopullinen luovutushinta ja iv) Ciudad de la Luzin myöntämät muut kannustimet. Kantelijan näkemyksen mukaan ”yksityinen sijoittaja pitäisi jopa vakiintunutta ja voitollista studioliiketoimintaa vähintään keskitason riskin investointina […]. Tämä perustuu siihen, että vaikka studioliiketoiminta on omaisuusvakuudellista […], sen operatiivinen velkaantuminen on todennäköisesti suurta, mikä tekee tuottojen ennustamisesta vaikeaa. Myös elokuvatuotantoalan syklisen luonteen kaltaiset tekijät lisäävät epävarmuutta.”
(42)
Kantelija A:n mukaan noin 15 prosentin pääomakustannusten painotettu keskiarvo voisi olla sopiva vakiintuneelle studioyritykselle, joskin ”[kantelija A:n] yksityisten pääomasijoittajien odottama tuotto oli tätä korkeampi”. Yksityinen sijoittaja pitäisi aloittavaa studioyritystä ”keskitason tai korkean riskin sijoituskohteena ja odottaisi sen vuoksi investoinnilleen selvästi korkeampaa tuottoa (joskin tietty tuottojen odotusaika olisi hyväksyttävä). Koska uusyritysten mahdollisuudet saada luottoja tavanomaisista lähteistä ovat yleensä rajalliset (tai olemattomat), korkeampi pääoman tuottovaatimus ja alempien velkakulujen puute yleensä nostavat niiden pääomakustannusten painotettua keskiarvoa.”
(43)
Menettelyn aloittamispäätöksessä mainittua Ciudad de la Luzin lopullista luovutushintaa kantelija A piti epärealistisena. Se väitti myös, että yksityinen sijoittaja pitäisi yleensä epätavallisena, että yli 12-15 suuruinen tulosperusteinen arvostuskerroin ennen korkoja ja veroja olisi hyvä arvostusperuste.
(44)
Tuotantojen houkuttelemiseksi myönnetyistä kannustimista kantelija A väitti, että niillä on ilmeisesti tosiasiallisesti tuettu ammattitaitoisen teknisen ja tukihenkilöstön - joita väitteen mukaan Valencian alueella ei ole - tuomisesta paikalle aiheutuneita elokuvatuotantoyhtiöiden kuluja. Kantelija A katsoi, että kannustimet haittaavat vakavasti kilpailua, koska studioiden olisi ollut vaikeampaa houkutella elokuvatuotantoja ilman niitä.
(45)
Ensimmäisissä 25 päivänä kesäkuuta 2008 toimittamissaan huomautuksissa Barrandov Studio korosti, että väitetty tuki vääristää asianomaisia markkinoita ja asettaa muut kilpailijat epäedulliseen asemaan, ja pyysi asian monimutkaisuuden vuoksi lisäaikaa toimittaakseen lisähuomautuksia. Komissio sai nämä huomautukset 15 päivänä syyskuuta 2008. Barrandov Studio yhtyi kantelija A:n kantelun perusteisiin ja korosti, että kuvausstudioiden koko ja määrä viittaa siihen, että Ciudad de la Luz keskittyy yhdysvaltalaisiin suuren budjetin elokuviin pikemmin kuin espanjalaisiin tuotantoihin. Se, että Alicantessa on Madridiin tai Barcelonaan verrattuna vähän elokuva-alan ammattilaisia ja infrastruktuuria, ei tue sitä, että paikka olisi loogisesti valittu. Strategisesti studiotoimintaan investoiva sijoittaja jakaisi asiakaskuntansa paikallisiin asiakkaisiin, jotka tuottavat vakaat tulot, ja ulkomaisiin asiakkaisiin, jotka keskittyvät suuriin ulkomaisiin tuotantoihin. Ciudad de la Luz soveltaa päinvastaista strategiaa, joka perustuu studiopalveluiden tarjoamiseen erittäin halvoin hinnoin perustamiskustannuksista piittaamatta. Koska alalla on vaikeaa ennustaa tulokehitystä 3-5 vuotta kauemmas, yksityinen sijoittaja olisi tämän epävarmuuden vuoksi lisäksi vaatinut paljon nopeampia tuottoja. Barrandovin mielestä tätä väitettä tukee luottamuksellinen liiketoimintasuunnitelma, joka havainnollistaa sen äskettäistä investointia uusiin studioihin. Investointi tehtiin sen olettamuksen perusteella, että se tuottaisi nettotuloja toisesta toimintavuodesta lähtien ja että sen takaisinmaksuaika olisi vähemmän kuin 8 vuotta. Barrandov ei myöskään nähnyt mitään järkevää selitystä sille tuottomäärälle (341 miljoonaa euroa), jonka Espanjan viranomaiset odottavat syntyvän vuoteen 2014 mennessä.
(46)
Mediterranean Film Studios Limited kommentoi 27 päivänä kesäkuuta 2008 toimittamissaan huomautuksissa vain Ciudad de la Luzin ilmoittamia vesikuvausaltaita. Yhtiö väitti, että sen omat vesikuvausaltaat ovat ainutlaatuisia Euroopassa ja verrattavissa vain Fox-yhtiön Kalifornian niemimaalla Meksikossa oleviin kuvausaltaisiin. Koska yhtiön vesikuvausaltaiden vuotuinen käyttöaste on alhainen, se esitti, että sen oman ja alalla vallitsevan yleisen näkemyksen mukaan Välimeren alueella tai Euroopassa on jo riittävästi vesikuvausaltaita.
(47)
Federación de asociaciones de productores audiovisuales españoles, jäljempänä ’FAPAE’, katsoi 30 päivänä kesäkuuta 2008 päivätyissä huomautuksissaan, että Ciudad de la Luz on lisännyt kilpailua suurten tuotantolaitosten markkinoilla. Sen mukaan kantelijat vain haluavat säilyttää markkina-asemansa ja estää sellaisten kilpailijoiden markkinoillepääsyn, jotka tarjoavat niiden Euroopan markkinoita hallitseville studioille uskottavia ja hinnaltaan edullisia vaihtoehtoisia palveluja. FAPAE väitti myös, että Barrandovin, Cinecittàn, Babelsbergin tai Mafilmsin kaltaiset studiot ovat saavuttaneet markkina-asemansa ja maineensa eri muodoissa annetun julkisen tuen turvin (muun muassa julkisen sektorin tarjoaman osakepääomaosuuden avulla). Yleisemmällä tasolla FAPAE korosti, että kulttuurisen monimuotoisuuden ylläpitäminen oikeuttaa vahvat julkiset tukitoimet tällä alalla. Se väitti etenkin, että Ciudad de la Luz tarjoaa Espanjassa espanjalaisille tuotantoyhtiöille kehittyneitä ja alansa huippua edustavia palveluja, jotka yhtiöiden muutoin olisi hankittava ulkomailta kalliimmalla. Väitteeseen, jonka mukaan Ciudad de la Luz on kohdennettu suurtuotannoille, FAPAE vastasi, että Ciudad de la Luz hyödyttää suuresti espanjalaisia pienen budjetin tuotantoja ja keskittyy kansalliseen tai paikalliseen kulttuuriin edistäen siten entisen 87 artiklan 3 kohdan d alakohdassa (nykyisin 107 artiklan 3 kohdan d alakohta) mainittuja tavoitteita. Empreses audiovisuals valencianes federades (EAVf) -järjestön 21 päivänä toukokuuta 2008 päivätyt sekä Productors audiovisuals valencians -järjestön 16 päivänä toukokuuta 2008 päivätyt huomautukset noudattelevat pääosin, joskus sanatarkasti, FAPAE:n huomautuksia.
(48)
Associaciò de directors de cinema valencians korosti 5 päivänä kesäkuuta 2008 päivätyissä huomautuksissaan, että Yhdysvaltojen elokuvateollisuuden hallitseva asema syrjii eurooppalaisia tuotantoja monin erilaisin väitetyin väärinkäytöksin. Sen mielestä tarvitaan korjaavia toimenpiteitä, jotta eurooppalaiset kulttuuriteokset voivat kilpailla tasavertaisin edellytyksin. Järjestö väitti, että Ciudad de la Luzia tukevat julkiset toimet ovat erittäin merkittäviä tässä suhteessa ja hyödyttävät Euroopan, Espanjan ja Valencian elokuvatuotantoa ja niiden kulttuuri-identiteettien vaalimista.
(49)
Sociedad Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU:n (joka omistaa 100 prosenttia Ciudad de la Luz SAU:sta ja on itse Comunidad Valencianan omistama) 23 päivänä kesäkuuta 2008 päivätyissä huomautuksissa lähinnä toistetaan samat toissijaiset argumentit ja nojaudutaan Espanjan esittämään näyttöön. Sen huomautuksissa painotettiin erityisesti seuraavia näkökohtia: Ensinnäkin se, että käytettävissä olevien tutkimusten mukaan eräs yksityinen sijoittaja rahoitti hanketta sen alussa vuonna 2000, osoittaa, että julkisten viranomaisten investoinneissa noudatettiin yksityisen sijoittajan logiikkaa. Sekä vuonna 2000 että vuonna 2004 tehtyjen tutkimusten päätelmissä todettiin varauksetta, että hanke oli kannattava. Toiseksi tietyille elokuville tarjotut kannustimet ovat uuden yrityksen ollessa kyseessä kaupallisesti perusteltuja, ja ne myönnetään ”sponsorointisopimuksena” sellaisia myynninedistämistoimia vastaan, joilla saadaan tuottoa studioiden tunnetuksi tekemisen muodossa sekä kannustimien saajien maksamina mainoskuluina. Tätä koskevassa tutkimuksessa sponsorointisopimusten Ciudad de la Luzille tuottaman taloudellisen tuoton määräksi arvioitiin […] (14) miljoonaa euroa.
(50)
UK Film Council totesi 25. kesäkuuta 2008 päivätyssä kirjeessään, että päätös aloittaa muodollinen tutkintamenettely oli perusteltu.
IV ESPANJAN HUOMAUTUKSET
(51)
Kun muodollinen tutkintamenettely oli aloitettu, Espanjan viranomaiset paljastivat, että alkuperäinen investointipäätös perustui vuonna 2000 laadittuun liiketoimintasuunnitelmaan eikä niiden aiemmin toimittamaan liiketoimintasuunnitelmaan. Kyseinen liiketoimintasuunnitelma oli tutkimus, joka oli tehty vuonna 2004, ei siis vuonna 2002, kuten Espanjan viranomaiset olivat aikaisemmin komissiolle ilmoittaneet.
(52)
Vuoden 2004 tutkimukseen mennessä hankkeeseen oli jo investoitu yli 90 miljoonaa euroa. Näin ollen Espanjan viranomaiset väittävät, että on tehty kaksi investointipäätöstä: yksi vuonna 2000 hankkeen ensimmäisestä vaiheesta ja toinen vuonna 2004 hankkeen suunnitellusta laajentamisesta.
(53)
Ciudad de la Luziin tehtyjen investointien aikataulu, sellaisena kuin Espanjan viranomaiset ovat sen viimeksi huhtikuussa 2012 päivittäneet, oli seuraava:
Päivämäärä
Kuvaus
Julkinen investointi
(euroa)
24.10.2000
Valencian alue päättää rakentaa Ciudad de la Luzin.
-
2.11.2000
Ciudad de la Luz SA perustetaan (Parque Temático de Alicante SAU omistaa siitä 75 prosenttia ja Producciones Aguamarga SL 25 prosenttia).
450 000
[75 prosenttia 600 000:sta]
21.11.2001
Parque Temático de Alicante SAU tekee yksipuolisen sijoituksen, joka kasvattaa Ciudad de la Luz SA:n pääomaa 9 miljoonalla eurolla (ja nostaa omistusosuutensa 98,4 prosenttiin).
9 000 000
6.2.2003
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU (15) tekee yksipuolisen sijoituksen, joka kasvattaa Ciudad de la Luz SA:n pääomaa 30 miljoonalla eurolla (ja nostaa omistusosuutensa 99,6 prosenttiin).
30 000 000
4.5.2004
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU tekee yksipuolisen sijoituksen, joka kasvattaa Ciudad de la Luz SA:n pääomaa 54 870 660 eurolla (ja nostaa omistusosuutensa 99,8 prosenttiin).
54 870 660
23.7.2004
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU hankkii Producciones Aguamarga SL:n hallussa olevan 0,2 prosentin omistusosuuden (jonka nimellisarvo on 150 000 euroa) Ciudad de la Luz SA:sta 139 059 eurolla (ja nostaa omistusosuutensa 100 prosenttiin).
139 059
9.3.2005
Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU luovuttaa maa-alueen, jolle studiot rakennettiin, Ciudad de la Luz SA:lle, ja kasvattaa siten pääomaa 9 800 040 eurolla (vaikka maa-alueen arvoksi oli Proyectos Temáticos de la Comunidad Valenciana SAU:n kirjanpidossa merkitty 1 030 856 euroa). Ennen tätä päivämäärää hanke oli jo saanut Valencian aluehallitukselta luvan rakentaa studiot kyseiselle maa-alueelle.
9 800 040
Kesä 2005
Ciudad de la Luz SA aloittaa toimintansa elokuvastudiona.
-
28.4.2005
95 miljoonan euron osakkuuslaina
95 000 000
26.12.2007
20 miljoonan euron osakkuuslaina
20 000 000
30.6.2008
Vaihtovelkakirjalainan liikkeeseenlasku, johon sisältyi mahdollisuus muuntaa vaihtovelkakirjat osakkeiksi 31 päivään joulukuuta 2008 mennessä
10 000 000
2.1.2009
Vaihtovelkakirjalainan liikkeeseenlasku, johon sisältyi mahdollisuus muuntaa vaihtovelkakirjat osakkeiksi 30 päivään kesäkuuta 2009 mennessä
10 000 000
17.3.2009
Enintään 30 miljoonan euron suuruisen vaihtovelkakirjalainan liikkeeseenlasku, johon sisältyi mahdollisuus muuntaa vaihtovelkakirjat osakkeiksi 30 päivään joulukuuta 2009 mennessä
25 829 840
31.12.2010
Osakkuuslainojen maksamattomat korot vuosilta 2009 ja 2010
7 222 160
31.12.2010
Muuntamattomien lainojen maksamattomat korot vuosilta 2009 ja 2010
1 814 187
Yhteensä
274 125 946
(54)
Espanjan viranomaiset pyrkivät vastauksissaan pääasiassa osoittamaan, että investointi ei ole valtiontuki, koska markkinasijoittaja olisi investoinut hankkeeseen samoin ehdoin (markkinataloussijoittajaperiaatetta soveltaen). Ne ovat toimittaneet talouskonsulttiyritys LECG:n raportteja tämän näkemyksen tueksi.
(55)
Vaikka komissio katsoi, että ainakin osa investoinnista oli valtiontukea, Espanjan mukaan kaikki Ciudad de la Luzissa kuvatut elokuvat täyttivät Valencian elokuvakannustimille asetetut kulttuuria koskevat kriteerit, jotka komissio hyväksyi huhtikuussa 2008, joulukuussa 2008 ja heinäkuussa 2009 (16). Espanjan mukaan SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan d alakohdassa myönnettyä kulttuuria koskevaa poikkeusta voidaan soveltaa investointitukeen elokuvatuotantoa edeltävissä tai sitä seuraavissa vaiheissa.
(56)
Espanja huomauttaa myös, että Ciudad de la Luzin julkiseen rahoitukseen ja elokuville tarjottuihin kannustimiin mahdollisesti sisältyvää tukea olisi tarkasteltava ottaen huomioon vääristävät vaikutukset, joita komission muissa jäsenvaltioissa hyväksymät, suuria elokuvatuotantoja Ciudad de la Luzin kilpailijoille houkuttelevat kansalliset elokuva-alan tukijärjestelmät aiheuttavat (17).
(57)
Espanja väittää myös, että tuolloin (1998) sovelletut alueellisia valtiontukia koskevat suuntaviivat olisivat sallineet investointihankkeelle 36 prosentin tuki-intensiteetin. Sen mukaan myös myöhemmin vuonna 2002 annetuissa suurien investointihankkeiden alueellista tukea koskevissa monialaisissa puitteissa asetetut lisäehdot täyttyivät. Ne edellyttivät alle 25 prosentin markkinaosuutta ja markkinoiden kapasiteetin lisääntymistä enintään 5 prosentilla
(58)
Espanja toimitti toisen LECG:n laatiman raportin, jossa arvosteltiin komission yksikköjen analyysiä vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelmasta. LECG arvosteli komission yksiköiden tekemää analyysiä ja esitti tietoja ja riskitekijöitä koskevia vaihtoehtoisia arvoja sekä takautuvia hinta-arvioita maa-alueesta, jolle Ciudad de la Luz rakennettiin.
(59)
Komission yksikköjen tekemässä toisessa talousanalyysissä tarkasteltiin vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelmaa ja Espanjan toimittamia takautuvia maa-alueen hinta-arvioita. Lisäksi komissio teetti riippumattomalla konsulttiyhtiöllä riippumattoman taloudellisen arvioinnin markkinataloussijoittajatestistä. Riippumaton raportti lähetettiin Espanjan viranomaisille 30 päivänä syyskuuta 2011.
(60)
Espanjan viranomaiset toistivat menettelyn aloittamista koskevaan päätökseen esittämissä huomautuksissa esittämänsä kannan, jonka mukaan Ciudad de la Luzin kannattavuusnäkymiä olisi vertailtava sen tärkeimpiin EU:ssa toimiviin elokuvastudioalan kilpailijoihin (esimerkiksi Babelsberg ja Pinewood) eikä, kuten Ecorys (18) tekee, yhdysvaltalaisiin audiovisuaalialan monialaryhmittymiin (Time Warner, Disney) (19). Espanjan viranomaiset katsovat, että tämän vertailuanalyysin olisi perustuttava yleisesti saatavilla oleviin tietoihin (esimerkiksi Bloomberg) niiden investointipäätösten tekoajankohdalta (eli vuosilta 2000 ja 2004, ei vuodelta 2008). Lisäksi ne väittivät, että lukuisat väärinkäsitykset tai tekniset virheellisyydet vievät pohjan Ecorysin tutkimuksen päätelmiltä (20). Espanjan viranomaiset väittivät, että jos nämä virheet korjataan ja suoritetaan asianmukainen vertailuanalyysi kilpailijoiden kanssa, aikoinaan käytettävissä olleiden tietojen perusteella tehdyn investointipäätöksen kannattavuusnäkymät täyttävät markkinataloussijoittajaperiaatteen vaatimukset.
V ARVIOINTI TUESTA
(61)
SEUT-sopimuksen 107 artiklan 1 kohdan mukaan ”jäsenvaltion myöntämä taikka valtion varoista muodossa tai toisessa myönnetty tuki, joka vääristää tai uhkaa vääristää kilpailua suosimalla jotakin yritystä tai tuotannonalaa, ei sovellu sisämarkkinoille, siltä osin kuin se vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan”. Jotta jonkin toimenpiteen voidaan katsoa olevan valtiontuki, sen on tämän mukaisesti täytettävä kaikki seuraavat edellytykset: 1) se on myönnettävä valtion varoista, 2) sen on tuotettava yrityksille taloudellista etua, 3) edun on oltava valikoiva ja vääristettävä tai uhattava vääristää kilpailua, 4) toimenpiteen on vaikutettava yhteisön sisäiseen kauppaan.
(62)
Kuten edellä todettiin, Espanjan viranomaiset katsoivat, että toimenpide ei ole valtiontukea, koska se täyttää markkinataloussijoittajaperiaatteen vaatimukset. Vaatimuksissa otetaan huomioon, olisiko markkinasijoittaja investoinut hankkeeseen samoin ehdoin kuin julkinen sijoittaja julkista investointia koskevan päätöksen tekoajankohtana. Tässä suhteessa on merkityksellistä, että hankkeessa oli alun perin mukana yksityinen sijoittaja (21) ja että Espanjan viranomaiset olivat teettäneet useita tutkimuksia, joiden mukaan hanke tuottaisi positiivisen kassavirran (ks. johdanto-osan 22 kappale).
(63)
Kuten johdanto-osan 17 kappaleessa huomautettiin, Ciudad de la Luzin tapauksessa yksityinen sijoittaja (hallinnointiyhtiö) omisti 25 prosenttia hankkeesta (eli 150 000 euroa alkuperäisestä 600 000 euron osakepääomasta). Tämä yksityinen sijoittaja kuitenkin vetäytyi hankkeesta, ennen kuin se itse antoi mitään lisärahoitusta (SPTCV osti sen omistusosuuden vuonna 2004). Sen jälkeen mikään muu yksityinen sijoittaja ei investoinut hankkeeseen.
(64)
Sitä, että ainoa saatavilla ollut yksityinen sijoittaja sijoitti hankkeeseen vain marginaalisen summan ja vetäytyi hankkeesta, kun suurin osa investoinnista oli vielä tekemättä, voidaan ensi näkemältä pitää näyttönä siitä, että yksityinen sijoittaja ei olisi toteuttanut tällaista hanketta kyseisenä ajankohtana vallinnein ehdoin. Lisäksi tämän yksityisen sijoittajan tilanne oli hyvin erikoislaatuinen (eikä siten vastannut oikeuskäytännössä tarkoitettua markkinasijoittajaa), koska se vastasi myös hankkeen käynnistämisestä, rakennustöiden valvonnasta ja studioiden myynninedistämisestä hallintomaksua vastaan. Tämä tarkoittaa, että sen alkuperäinen investointi saattoi erikseen tarkasteltuna olla järkevä muista syistä kuin pelkän kannattavuuden vuoksi.
(65)
Yksityisen osakkeenomistajan puuttuessa alueviranomainen teki investointipäätöksensä konsulttiyrityksen tutkimusten tulosten perusteella. Pelkkä tällaisten tutkimusten olemassaolo ei kuitenkaan riitä markkinataloussijoittajaperiaatteen vaatimusten täyttämiseen. Ennen Ciudad de la Luziin sijoitettujen summien suuruusluokkaa olevien investointien tekemistä yksityisen sijoittajan voidaan odottaa tutkivan perusteellisesti liiketoimintasuunnitelman ja oletukset, joihin tällaiset tutkimukset perustuvat. Yksityisen sijoittajan olisi arvioitava itse, ovatko liiketoimintasuunnitelman perusteina käytetyt oletukset asianmukaisia tässä nimenomaisessa tapauksessa. Lisäksi yksityisen sijoittajan voidaan odottaa vertailevan Ciudad de la Luz -hankkeen odotettua tuottoa vaihtoehtoisten hankkeiden odotettuun tuottoon. Tällaista analyysiä ei tuolloin ollut tehty. Tällaista vertailua ei myöskään ollut mahdollista tehdä kyseisissä tutkimuksissa esitettyjen arvioitujen positiivisten kassavirtojen perusteella.
(66)
Valtiontukitutkimusten yhteydessä oikeuskäytäntö edellyttää, että komission on itse arvioitava tosiasiat (22). Tästä syystä on tarpeen arvioida liiketoimen ajankohtana laadittujen raporttien pätevyyttä.
(67)
Espanjan viranomaisten menettelyn aloittamista koskevan päätöksen jälkeen toimittamien raporttien mukaan näyttää siltä, että on tehty kaksi hanketta koskevaa investointipäätöstä. Ensimmäinen niistä tehtiin vuonna 2000 Arthur Andersen -konsulttiyhtiön vuonna laatiman liiketoimintasuunnitelman (joka kattoi investoinnit vuosina 2002-2006) pohjalta. Vuonna 2004 tilattiin Consultia-yhtiön raportti (joka kattoi toteutetut investoinnit vuosina 2002-2004 sekä vuosiksi 2004-2014 suunnitellut investoinnit). Tarkoituksena oli mahdollisesti selvittää, oliko hankkeeseen tarpeen tehdä lisäinvestointeja. Näin ollen on arvioitava molempien investointipäätösten osalta, olivatko ne markkinataloussijoittajaperiaatteen mukaisia.
(68)
Komissio on arvioinut, olisiko hypoteettinen yksityinen sijoittaja investoinut Ciudad de la Luz -yhtiön perustamishankkeeseen. Markkinataloussijoittajaperiaatteen mukaan tehty investointi katsotaan valtiontueksi, jos valtion siitä saama odotettu korvaus on pienempi kuin mitä yksityinen sijoittaja olisi edellyttänyt kyseisestä nimenomaisesta hankkeesta.
(69)
Hankkeen rahoittamiseksi sijoittajien on investoitava siihen pääomaa. Tämä pääoma maksaa ja aiheuttaa pääomakustannuksia. Tavallisesti pääomaa on kahta päätyyppiä: omaa pääomaa ja vierasta pääomaa (rahoituspääomaa). Kokonaispääomakustannukset ovat pääomakustannusten painotettu keskiarvo, jossa otetaan huomioon oman ja vieraan pääoman osuudet. Vieraan pääoman sekä oman pääoman kustannukset ovat odotettavissa olevia kustannuksia, eivät historiallisia kustannuksia. Ciudad de la Luzin tapauksessa hanke olisi liiketoimintasuunnitelman mukaan rahoitettu kokonaan omalla pääomalla. Näin ollen kokonaispääomakustannukset ovat yhtä kuin oma pääoma.
(70)
Yksityinen pääomasijoittaja olisi ollut valmis sijoittamaan Ciudad de la Luziin, jos odotettu sisäinen tuottoaste (23) olisi ollut korkeampi tai sama kuin oman pääoman vaihtoehtoiskustannukset (24) (eli tuotto, jonka sijoittaja olisi voinut saada vastaavasta hankkeesta).
(71)
Komissio on soveltanut Capital Asset Pricing Model -mallia saadakseen selville oman pääoman kustannukset. Oman pääoman kustannukset kuvaavat investoinnin vaihtoehtoiskustannuksia osakkeenomistajien investoidessa yrityksiin tai hankkeisiin, joiden liiketoiminta- ja rahoitusriski ovat samat (tai vastaavat) kuin tarkasteltavan hankkeen. Capital Asset Pricing Model -mallin (CAPM) mukaan oman pääoman kustannukset Ke olisi arvioitava seuraavan kaavan avulla:
Kaavassa Rf on riskitön korko, on markkinariskipreemio ja ß on beeta-arvo, joka on Ciudad de la Luzin osakkeisiin liittyvän systemaattisen (ei hajautettavissa olevan) riskin mittari ja kuvaa sekä liiketoiminta- että rahoitusriskiä.
(72)
Riskittömänä korkona Rf käytetään normaalin markkinakäytännön (25) mukaisesti toimintamaan pitkäaikaista (yleensä 10 vuoden) valtionjoukkovelkakirjalainan korkoa (niitä pidetään riskittömimpinä sijoituksina). Tällaisten 10 vuoden joukkovelkakirjojen keskimääräinen vuosituotto Espanjassa oli 4,1 prosenttia vuonna 2004 (26). Markkinariskipreemiona olisi käytettävä historiallista markkinariskipreemiota kohtuullisen pitkältä ajalta. On normaali markkinakäytäntö laskea toimintamaan hajautetun osakeindeksin historiallisen tuoton ja riskittömän koron välinen erotus. Fernándezin (2004) (27) mukaan joukkovelkakirjojen historiallinen markkinariskipreemio Espanjassa (vuosina 1991-2003) vaihteli 6,8 prosentista 9,3 prosenttiin. Komissio arvioi markkinariskipreemion varovaisesti ja käytti tämän vaihteluvälin alinta arvoa eli 6,8 prosenttia. Saman kirjoittajan myöhempi julkaisu (28) tukee tämän arvon pätevyyttä, sillä sen mukaan vaadittu osakeriskipreemio oli 6-7 prosentin luokkaa vuosina 2000-2004.
(73)
Beeta-arvon määrittämiseksi komissio käytti yleisesti saatavilla olevia tietoja Carrere Group- (29) ja Babelsberg-yhtiöistä, joiden Espanjan viranomaiset katsoivat olevan Ciudad de la Luzin suoria kilpailijoita. Ne olivat näitä kahta yhtiötä perusteellisesti tutkineiden rahoitusanalyytikkojen ilmoittamia lukuja. Näiden kahden beeta-arvon keskiarvo mukautettuna Ciudad de la Luzin rahoitusriskiprofiiliin antaa arvoksi noin 1,5. Tämä on varovainen lähestymistapa, sillä Ciudad de la Luziin tehtäviin investointeihin liittyy todennäköisesti suurempi epäsystemaattinen riski kuin kyseisiin kahteen muuhun studioon tehtäviin investointeihin. Cuidad de la Luz on uutta toimintaa luova investointi alueella, jolla ei ennestään ole espanjalaisia eikä kansainvälisiä elokuvatuottajia. Toisin sanoen Ciudad de la Luzin beeta-arvo on luultavasti korkeampi kuin sen kilpailijoiden.
(74)
Edellä esitettyä kaavaa (ks. johdanto-osan 71 kappale) soveltamalla komissio määritti, että odotettavissa olevat oman pääoman kustannukset ovat noin 14,9 prosenttia.
(75)
Vertailun vuoksi - tätä käsitellään liitteessä I - Espanja huomautti, että CAPM-mallin mukaan yksityinen sijoittaja edellyttäisi 3,75 prosentin riskipreemiota - eikä tuottoa - vuonna 2000 ja 2,07 prosentin riskipreemiota vuonna 2004. Tämä laskelma perustuu beeta-arvoon ß = 0,395. Beeta-arvo 1 edustaa kaikkien osakkeiden muodostamaa salkkua eli ”keskimääräistä” osaketta. Beeta-arvo, joka on huomattavasti pienempi kuin 1, merkitsee siten erityisen vähäriskistä investointia. Espanja ei perustellut tätä oletusta eikä esittänyt sen tueksi mitään konkreettisia ja todennettavissa olevia tietoja.
(76)
Kuten edellä (ks. johdanto-osan 70 kappale) todettiin, yksityinen sijoittaja investoisi vain hankkeeseen, jonka sisäinen tuottoaste on suurempi kuin pääoman vaihtoehtoiskustannukset. Komissio totesi, että vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelmassa arvioitiin yksityiskohtaisesti vain hankkeen ensimmäiset vaiheet. Komissio päätyi analyysissaan (ks. liite 2) negatiiviseen nettonykyarvoon vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelman perusteella ja hyväksyen siinä esitetyt kassavirrat sellaisenaan. Tämän perusteella yksityinen sijoittaja ei olisi investoinut hankkeeseen.
(77)
Myös sisäistä tuottoastetta määrittäessään komissio soveltaa varovaista lähestymistapaa eikä kyseenalaista liiketoimintasuunnitelman oletuksia, etenkään ehdotetun hankkeen ennustettuja kassavirtoja. On kuitenkin syytä huomauttaa, että vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelmissa ennustetut kassavirrat vaikuttavat perusteettoman optimistisilta, etenkin kun otetaan huomioon yhtiön vuosina 2002-2004 tekemät tappiot. (30) Komission käytettävissä olevien tietojen perusteella voidaan näin ollen arvioida, että vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelmassa esitetyt odotetut kassavirrat olivat enimmäisarvioita (31). Hankkeen odotettu tuotto määräytyy sen kassavirtojen mukaan. Komissio hyväksyy myös Ciudad de la Luzin odotetun tuoton sellaisenaan. Se kuitenkin tarkisti pääomanhankinnan kustannukset, kuten jokainen järkevä yksityinen sijoittaja tekisi.
(78)
Ciudad de la Luzin vuonna 2004 ehdottaman liiketoimintasuunnitelman perusteella hankkeen sisäinen tuottoaste on 5,74 prosenttia (ks. liite 1). Yksityinen sijoittaja, joka harkitsi investoimista Ciudad de la Luziin, jonka pääoman vaihtoehtoiskustannukset ovat vähintään 14 prosenttia (kuten edellä 73 kappaleessa laskettiin), ei olisi tehnyt tällaista investointia, koska sen sisäinen tuottoaste on alempi kuin pääoman vaihtoehtoiskustannukset.
(79)
Lisäksi komissio laski Ciudad de la Luziin tehtävän investoinnin nettonykyarvon osoittaakseen, minkä arvoinen hanke suurin piirtein olisi yksityiselle sijoittajalle. Kaikkien investointipäätösten tavoitteena on löytää kiinteää omaisuutta, jonka arvo on suurempi kuin sen hinta, toisin sanoen investointeja, joiden odotettu tuotto ylittää pääoman vaihtoehtoiskustannukset. Jos näin ei ole, kuten Ciudad de la Luzin kohdalla, hankkeen arvo on negatiivinen eikä investointi ole kenenkään rationaalisesti toimivan yksityisen sijoittajan kannalta järkevä. Hankkeen nettonykyarvo ilmaisee, minkä arvoinen investointi on päätöksentekohetkellä, ja se lasketaan diskonttaamalla liiketoimintasuunnitelmassa ennustetut kassavirrat diskonttaustekijällä, joka on sama kuin pääomakustannukset. On siis loogista, että mitä suuremmat pääomakustannukset ovat, sitä alempi on nettonykyarvo.
(80)
Kun käytetään 14 prosentin suuruisia pääoman vaihtoehtoiskustannuksia ja Consultian vuonna 2004 laatimassa liiketoimintasuunnitelmassa esitettyjä kassavirtoja (joita komissio on käyttänyt sellaisenaan, kuten johdanto-osan 76 kappaleessa todettiin), Ciudad de la Luziin tehtävien investointien nettonykyarvoksi saadaan noin -130 miljoonaa euroa (ks. liite). Näin ollen tämä investointimahdollisuus ei ole kannattava yksityiselle sijoittajalle.
(81)
Komissio on myös suorittanut laskelmien luotettavuuden tarkistuksen, joka osoitti, että tulos on luotettava. Kohtuullisen kynnysarvon yläpuolella pääoman vaihtoehtoiskustannusten arvo ei juuri vaikuta tulokseen, kuten komissio arvioi. Toisin sanoen komission määrittämien muuttujien merkittävät muutokset pääomakustannuksia laskettaessa eivät muuta tulosta. Alla olevassa kaaviossa esitetään nettonykyarvon likimääräiset arvot pääomakustannusten (WACC) eri arvoilla 5 prosentista 20 prosenttiin. Käyrästä näkyy, että nettonykyarvo muuttuu negatiiviseksi, kun WACC on 5 ja 6 prosentin välillä. Näin ollen jos pääomakustannukset ovat korkeammat kuin 6 prosenttia, yksityinen sijoittaja ei toteuttaisi hanketta. Lisäksi kun WACC on korkeampi kuin 10 prosenttia, nettonykyarvo pysyy käytännössä muuttumattomana. Komission arvion mukaan WACC on noin 14 prosenttia, joten voidaan päätellä varsin luotettavasti, että hanke ei ole kannattava.
(82)
Vastauksessaan komission arviointiin Espanjan viranomaiset väittivät konsulttiraportin (32) perusteella, että komission arvio oli virheellinen. Vaikka CAPM-analyysiä sinänsä pidettiin asianmukaisena lähestymistapana, konsulttiraportissa kyseenalaistettiin komission käyttämät muuttujien arvot. Etenkin osakeriskipreemion ja beeta-arvojen olisi pitänyt olla pienempiä. Toiseksi komission olisi asianmukaisen vertailukohdan asettamiseksi pitänyt käyttää Consultia IT:n liiketoimintasuunnitelman lisäksi myös Arthur Andersen -yhtiön liiketoimintasuunnitelmaa vuodelta 2000. Kolmanneksi komissio ei käyttänyt asianmukaisia rahoituksen suhdelukuja Ciudad de la Luz -hankkeen odotettavissa olevan kannattavuuden arvioimisessa. Komissio ei myöskään ottanut huomioon hotelli- ja toimistotilojen rakentamisesta odotettavissa olevia tuloja.
(83)
Komissio torjui nämä väitteet. Liitteessä II selitetään, miksi Espanjan ehdottamien lukujen suuruiset osakeriskipreemion arvot eivät voi olla päteviä. Mikä tärkeintä, ehdotetut osakeriskipreemion arvot olivat vuoden 2009 arvioituja arvoja eivätkä vuosina 2000 ja 2004 vallinneita arvoja. On selvää, että CAPM-arvioinnissa olisi käytettävä liiketoimintapäätöksen tekoajankohtana vallitsevia muuttujia. Itse asiassa kirjoittaja, jota Espanjan viranomaiset lainaavat, esittää itsekin kyseistä ajanjaksoa koskevia arvioita, jotka ovat komission arvioinnin mukaisia. Liitteessä II selitetään myös, miksi Espanjan viranomaisten vaatimus alempien beeta-arvojen käyttämisestä on perusteeton. Komissio käyttää arvoja, jotka on esitetty julkisissa tutkimuksissa, joissa on laskettu Ciudad de la Luzin läheisten kilpailijoiden beeta-arvot. Rahoitusalan asiantuntijat torjuvat Espanjan viranomaisten ehdotuksen historiallisten beeta-arvojen käyttämisestä.
(84)
Liitteessä II esitetään tällainen laskelma vastauksena Espanjan viranomaisten pyyntöön ottaa huomioon vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelma. Kuten voidaan nähdä, siinä tapauksessa WACC-arvo olisi korkeamman riskipreemion ja korkeamman riskittömän koron vuoksi vielä suurempi kuin vuonna 2004. Myös tämän laskelman tuloksena saadaan negatiivinen nettonykyarvo. Hotelli- ja toimistotiloista mahdollisesti saatavia tuloja koskevat Espanjan viranomaisten väitteet perustuivat uuteen näyttöön eli kuuteen myöhemmin laadittuun maa-alueen arvoa koskevaan arviointiin. Nämä tiedot eivät olleet kyseisenä ajankohtana mahdollisten sijoittajien saatavilla. Vaikka Andersen-yhtiön raportissa mainitaan hotellikokonaisuuden rakentamisen mahdollisuus, se ei sisällä tietoja sen odotetusta kannattavuudesta eikä maa-alueen rakentamista koskevaa liiketoimintasuunnitelmaa. Liitteessä II tarkastellaan tästä huolimatta yksityiskohtaisesti ehdotettuja maa-alueen rakentamista koskevia jälkiarviointikertomuksia. Niissä on vakavia virheitä. Esimerkiksi ehdotetut Ciudad de la Luz -kokonaisuuden toimistotilojen vertailuarvohinnat vastaavat Alicanten arvostetuimpien liikekatujen hintoja. Koska Ciudad de la Luz -kokonaisuus sijaitsee Alicanten kaupungin ulkopuolella ja teollisuusalueen vieressä, nämä vertailuarvohinnat ovat aivan liian korkeat. Hotellien vertailuarvohinnat perustuvat vastaavasti neljän tai viiden tähden hotellien hintoihin. Siitä, että tällaisille Alicanten ulkopuolella (ja moottoritien ja teollisuusalueen lähellä) sijaitseville hotelleille olisi riittävästi kysyntää, ei esitetä mitään näyttöä.
(85)
Oman arviointinsa lisäksi komissio teetti myös riippumattoman tutkimuksen siitä, olisiko yksityinen sijoittaja tehnyt tällaisen investoinnin Ciudad de la Luziin samoin ehdoin (33). Ecorysin raportissa tarkastellaan erilaisia skenaarioita, joissa oman pääoman kustannusten arvioidaan olevan vuoden 2000 investoinnin osalta 12,5-21,4 prosenttia ja vuoden 2004 lisäinvestoinnin osalta 10,9-15,9 prosenttia. Näin ollen komission tutkimuksen tulokset ovat samaa luokkaa kuin Ecorysin laskelmat. Sitä vastoin liiketoimintasuunnitelman perusteella laskettu sisäinen tuottoaste on selvästi pienempi kuin Ecorysin arvion mukaiset oman pääoman vähimmäiskustannukset.
(86)
Näin ollen Ecorys tulee kaiken kaikkiaan siihen tulokseen, että vuosina 2000 ja 2004 tehdyt investoinnit eivät ole huolellisen markkinataloudessa toimivan yksityisen sijoittajan toiminnan mukaisia. Vuoden 2000 liiketoimintasuunnitelman osalta Ecorys päätyy siihen, että rekonstruoitu liiketoimintamalli johtaa 9,3 miljardin pesetan negatiiviseen nettonykyarvoon. Sijoittaminen osakemarkkinoille olisi ollut varovaisen sijoittajan kannalta paljon kiinnostavampi investointi. Vuoden 2004 investoinnista Ecorys toteaa, että ”huolellinen markkinasijoittaja ei mitä todennäköisimmin olisi päättänyt saattaa koko CDL-hanketta loppuun, vaan olisi harjoittanut liiketoimintaa niillä kuudella kuvausstudiolla, joihin jo oli investoitu, tai lakkauttanut hankkeen ja kärsinyt siitä koituvat tappiot” (34). Ecorys katsoo myös, että yksityinen lainanantaja ei olisi antanut hankkeelle osakkuuslainaa tai muita luottoja, koska hankkeen kassavirta ei riittänyt velanhoitomaksuihin.
(87)
Tästä syystä päätellään, että sen paremmin vuosina 2000 ja 2004 kuin sen jälkeenkään Ciudad de la Luziin tehdyt investoinnit eivät ole markkinataloussijoittajaperiaatteen mukaisia ja antavat näin ollen Ciudad de la Luz SAU -yritykselle taloudellista etua. Koska markkinataloussijoittajaperiaatteen vaatimukset eivät täyty, markkinasijoittaja ei olisi investoinut hankkeeseen vuonna 2000 eikä jatkanut hankkeeseen sijoittamista vuoden 2004 liiketoimintasuunnitelman perusteella.
(88)
Näin ollen komissio katsoo, että myönnetty taloudellinen etu vastaa suuruudeltaan koko investoinnin arvoa. SPTCV:n Ciudad de la Luzille myöntämät lainat olivat toissijaisia lainoja, mikä tarkoittaa, että niitä käsiteltiin taseessa omaa pääomaa vastaavalla tavalla. Kuten komissio totesi menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä, lainojen korko laskettiin kiinteältä ja muuttuvalta osalta. Kiinteän osan korko oli hyvin matala, eikä markkinatalouden ehdoin toimiva lainanantaja olisi hyväksynyt sitä. Lainan epätavallisen pieni kiinteä osa voitaisiin periaatteessa kompensoida osakkuuslainasta maksettavalla riittävällä korvauksella hankkeen tuottavuuteen kytketyn muuttuvan osan ansiosta, mutta tämä ei ole mahdollista tarkasteltavassa hankkeessa (katso edellä esitetyt perustelut markkinataloussijoittajaperiaatteesta). Lisäksi Espanjan viranomaisten komissiolle toimittama, vuosien 2002-2014 ennakoitua tuottoa koskeva ilmoitus ei sisältänyt mitään rahoituskustannuksia. Lainat olisi teoriassa pitänyt maksaa takaisin huhtikuuhun 2015 mennessä, eli hankkeen vuodeksi 2014 suunnitellun loppuunsaattamisen (ja mahdollisesti sen lakkauttamisen) jälkeen, mitä markkinatalouden ehdoin toimiva lainanantaja ei olisi hyväksynyt. Espanjan viranomaiset selittivät 20 päivänä huhtikuuta 2009 päivätyssä vastauksessaan menettelyn aloittamista koskevaan päätökseen, että näitä lainoja olisi taloudellisesta näkökulmasta pidettävä pääomasijoituksina, koska lainanantaja ja osakkeenomistaja olivat sama oikeushenkilö (SPTCV). Koska mitään vuosina 2005, 2007, 2008 ja 2009 myönnetyistä lainoista ei ole maksettu takaisin (edes osittain) ja lainanottaja ei ole maksanut niistä korkoa, niiden on katsottava olevan tosiasiallisesti pääomainvestointeja. Espanjan viranomaisten huhtikuussa 2012 toimittamien tietojen mukaan niiden määrä oli vuoden 2010 lopussa yhteensä 265 089 599 euroa (35).
(89)
Tuki on myös valikoiva, koska tuesta aiheutuvat hyödyt antavat etua vain tällä alalla toimiville yrityksille ja vain joillekin niistä.
(90)
Komissio toteaa, että Valencian aluehallitus on rahoittanut investointia kokonaan omistamansa investointivälineen SPTCV:n kautta ja että tutkimukset, jotka johtivat Ciudad de la Luziin tehtyyn julkiseen investointiin, tehtiin Valencian aluehallituksen toimeksiannosta. Tästä syystä näitä määrärahoja voidaan pitää valtion varoina.
(91)
Jos valtiontuki vahvistaa jonkin yrityksen asemaa muihin kilpaileviin yrityksiin verrattuna, tuen on katsottava haittaavan näitä yrityksiä. Tuki vahvistaa Ciudad de la Luzin asemaa muihin kilpaileviin yrityksiin verrattuna mahdollistamalla sen pääsyn elokuvastudiomarkkinoille. Toimenpiteestä hyötyvien ja siitä hyötymättömien yritysten välinen kilpailu vääristyy. Vaikka oletettaisiin, että muissa jäsenvaltioissa sijaitsevissa elokuvastudioissa toteutettavat elokuvatuotannot saavat tukia, sitä ei voida käyttää perusteena, jonka nojalla voitaisiin kiistää kilpailun vääristyminen. Toimenpide katsotaan valtiontueksi, vaikka muut jäsenvaltiot olisivat myös hyväksyneet markkinoita vääristäviä omia toimenpiteitään. Tällaista ”tasapainottamista” ei sovelleta arvioitaessa kilpailun vääristymiseen liittyvää ehtoa.
(92)
Komissio katsoo, että kyseinen toimenpide vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan. Elokuvastudiot markkinoivat palvelujaan kansainvälisesti. Elokuvatuottajat neuvottelevat säännöllisesti hinnoista ja ehdoista monien eri jäsenvaltioihin sijoittautuneiden elokuvastudioiden kanssa. Komissio on hyväksynyt Espanjassa ja muissa jäsenvaltioissa tukijärjestelmiä, joilla tuetaan audiovisuaalisten teosten tuotantoa ja siten epäsuorasti kannustetaan käyttämään kansallisia teknisiä palveluja, myös elokuvastudioita. Vuonna 2001 annetun elokuvatiedonannon neljäs soveltuvuuskriteeri ei kuitenkaan salli lisätukia tiettyihin yksittäisiin elokuvantekotoimintoihin, joihin sisältyy myös elokuvastudioiden käyttö.
(93)
Edellä esitetyn perusteella komissio katsoo, että hankkeella annetaan Ciudad de la Luzille valikoivaa taloudellista etua. Hanke on julkisin varoin rahoitettu, vääristää kilpailua ja vaikuttaa jäsenvaltioiden väliseen kauppaan. Tästä syystä komissio katsoo, että ilmoitettu toimenpide on Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 107 artiklan 1 kohdassa tarkoitettua valtiontukea.
(94)
Komission on ensin varmistettava, että tuki ei ole SEUT-sopimuksen määräysten vastainen muilla kuin valtiontukea koskevilla aloilla. Tässä tapauksessa komission arviointi ei rajoita muita mahdollisia tuloksia, jotka koskevat tuen yhteensopivuutta julkisia hankintoja koskevan EU:n lainsäädännön kanssa. Tuki ei sisällä muita tekijöitä, jotka voisivat muodostaa ongelmia tuen yleisen sääntöjenmukaisuuden periaatteen suhteen.
(95)
Kuten menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä todettiin, Espanjan viranomaiset ovat esittäneet toissijaisena perusteluna siinä tapauksessa, että komissio katsoo kyseisten toimenpiteiden olevan valtiontukea, että tällaiset toimenpiteet olisivat 107 artiklan 3 kohdan mukaista alueellista tukea ja kulttuurin edistämiseen tarkoitettua tukea.
(96)
Alueellinen tuki Ciudad de la Luzin rakentamiseksi voidaan perustella sillä, että investointi toteutetaan tukialueella. Espanjan viranomaiset ovat esittäneet, että alkuperäisen investointipäätöksen tekoajankohtana vuosina 2000-2006 sovelletut alueellista valtiontukea koskevat säännöt sallivat 36 prosentin tuki-intensiteetin.
(97)
Koska kyseessä on ilmoittamaton tuki, siihen sovelletaan vuosien 2000-2006 alueellisia valtiontukia koskevia suuntaviivoja (36). Suuntaviivojen 4.2 kohdassa todetaan seuraavaa: ”Jotta varmistettaisiin, että tuettavat tuotantoinvestoinnit olisivat kannattavia ja rahoituksellisesti vahvalla pohjalla, tuensaajan sijoittaman rahoitusosuuden on oltava vähintään 25 prosenttia.” Suuntaviivojen alaviitteessä 20 täsmennetään, että tätä 25 prosentin vähimmäisosuutta ei saa rahoittaa tuella. Vaikka yksityinen sijoittaja vastasi 25 prosentista alkuperäisestä 600 000 euron osakepääomasta, tämä yksityinen sijoittaja oli maksua vastaan toimiva hankkeen hallinnointiyhtiö. Se ei tehnyt hankkeeseen lisäsijoituksia, jotka olisivat vastanneet suurinta osaa hankkeeseen tehdyistä julkisista investoinneista. Tästä syystä tätä ensimmäistä investointia ei voida tarkastella erillään julkisesta investoinnista, koska se ei ole erillinen investointi. Lisäksi SPTCV osti yksityisen sijoittajan omistusosuuden heinäkuussa 2004, jolloin sen omistusosuus oli pudonnut 0,2 prosenttiin.
(98)
Espanjan viranomaiset ovat väittäneet, että SPTCV:n 25 prosentin investointia voitaisiin pitää vastaanottajan panoksena. Komissio katsoo, että tällaisella toimintatavalla, jossa julkisessa omistuksessa oleva elin, joka ei toimi yksityisen sijoittajan tavoin (ks. edellä V osa, kappale ”taloudellinen etu”) maksaa 25 prosenttia investoinnista, ja myös loput 75 prosenttia investoinnista maksetaan valtion varoista, ei voida taata, että tuotantoinvestoinnit ovat kannattavia ja rahoituksellisesti vahvalla pohjalla.
(99)
Koska Ciudad de la Luziin tehdyt investoinnit on rahoitettu täysin SPTCV:n julkisilla varoilla, tämä edellytys ei täyty.
(100)
Tietyissä tilanteissa komissio on hyväksynyt audiovisuaalialalle myönnettävän tuen 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan nojalla ottaen huomioon SEUT-sopimuksen 167 artiklassa tarkoitetut kulttuuriin liittyvät tavoitteet. Kulttuuriin liittyvää poikkeusta voidaan käyttää yhdessä muiden sisämarkkinoille soveltuvuutta koskevien oikeusperustojen kanssa. Tällainen on esimerkiksi SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan c alakohdassa tarkoitettu tuki tietylle taloudelliselle toiminnalle (37). Vaikka Espanjan viranomaiset eivät ole ehdottaneet kyseistä oikeusperustaa, muiden osapuolten esittämien huomautusten vuoksi sitä käsitellään seuraavassa.
(101)
SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan mukainen arviointi tehdään kolmivaiheisena testinä, jossa vertaillaan kyseisen toimenpiteen hyötyjä ja kielteisiä vaikutuksia.
(102)
Tätä tasapainotestiä soveltaessaan komissio arvioi seuraavia kysymyksiä:
a)
Pyritäänkö tukitoimenpiteellä selkeästi määriteltyyn yhteisen edun mukaiseen tavoitteeseen (eli onko aiotulla tuella vaikutusta markkinoiden toimintapuutteeseen tai muuhun tavoitteeseen)?
b)
Onko tuki suunniteltu niin, että yhteisen edun mukainen tavoite voidaan saavuttaa? Tässä kiinnitetään huomiota etenkin seuraaviin seikkoihin:
i)
Onko tukitoimenpide oikea toimintaväline, vai onko olemassa muita parempia välineitä?
ii)
Onko tuella kannustava vaikutus eli muuttaako se yritysten toimintatapoja?
iii)
Onko tuki oikeasuhteinen eli voitaisiinko sama toimintatapojen muutos saada aikaan vähäisemmällä tuella?
c)
Onko kilpailun vääristyminen ja vaikutus kauppaan vähäistä, niin että kokonaistilanne on myönteinen?
(103)
”Markkinoiden toimintapuutteella” viitataan tilanteeseen, jossa markkinatulos ei johda kokonaisuutena suurimpaan yhteiskunnalliseen hyvinvointiin. Tehoton markkinatulos saattaa syntyä niin kutsuttujen julkis- tai meriittihyödykkeiden tapauksissa (38). Tällaiset hyödykkeet synnyttävät positiivisia ulkoisvaikutuksia, kun yhteiskunnallinen hyöty on suurempi kuin yksityinen hyöty. Tästä syystä niitä tarjotaan optimitasoa vähemmän - mikä puolestaan voi oikeuttaa julkiset toimet (ja mahdollisesti julkiset tuet).
(104)
EU:ssa on vahvasti kilpaillut ja kaupalliset elokuva-alan markkinat, joilla toimii useita suuria elokuvastudioita. Lisäksi EU:n ulkopuoliset studiot kilpailevat eurooppalaisten elokuvastudioiden kanssa tiukasti suurista elokuvatuotannoista. Alustava näyttö ei näin ollen tue sitä, että alalla olisi riittämättömästä tarjonnasta ja korkeista markkinoillepääsykustannuksista johtuva markkinoiden toimintapuute. Vastauksessaan menettelyn aloittamista koskevaan päätökseen espanjalaiset elokuvantekijät väittivät, että Espanjan markkinoilla ei ollut vastaavia korkealaatuisia palveluita ennen Ciudad de la Luzin rakentamista. Varsinkin Valencian alueen elokuvantekijät ovat huomauttaneet, että paikallisen elokuvastudion käyttömahdollisuuden avulla he voivat pienentää tuotantokustannuksia (pienemmät kuljetuskustannukset, elokuvatuotannon edellyttämien muiden palvelujen läheisyys jne.).
(105)
Vaikka kotimaiset elokuvatuottajat hyötyvät Ciudad de la Luzista, se ei kuitenkaan riitä näytöksi edellä määritellystä ”markkinoiden toimintapuutteesta”. Ensinnäkin näkemys, jonka mukaan Ciudad de la Luzilla puututtaisiin Espanjan paikallista elokuvatuotantoa koskevaan markkinoiden toimintapuutteeseen, olisi ristiriidassa Espanjan viranomaisten ilmoittaman tavoitteen kanssa. Consultian vuonna 2004 laatimassa raportissa paikallisia studioita pidetään vain ”epäsuorina” kilpailijoina, sillä Ciudad de la Luz suunnattaisiin suurille elokuvatuotannoille.
(106)
Jotta voitaisiin osoittaa espanjalaisia elokuvatuottajia koskevan markkinoiden toimintapuutteen olemassaolo, olisi arvioitava, onko Ciudad de la Luzin kaltaisen studion synnyttämä yhteiskunnallinen hyöty suurempi kuin sen kustannukset. Tämä edellyttäisi muun muassa sen pohtimista, ovatko nykyiset palvelut riittämättömät eli että espanjalaiset elokuvantekijät eivät voi käyttää Espanjassa jo olemassa olevia elokuvastudioita (joita ovat muun muassa Video Planning, Cartuja Producciones ja Loasur Audiovisual Andalusiassa, Media Park Kataloniassa, Platós Valencia Valenciassa sekä Estudios Barajas, Estudios El Álamo, Estudios Los Ángeles ja Flash Estudio Madridissa) tai muiden jäsenvaltioiden studioita. Vaikka espanjalaiset elokuvatuottajat totesivat Ciudad de la Luzin tuottavan tiettyjä kustannusetuja (joiden määrää ei esitetty tarkemmin), ne eivät väittäneet, että tällaiset paikalliset studiot olisivat välttämättömiä kotimaisen elokuvatuotannon kannalta.
(107)
Koska lisäksi ei ole olemassa mitään selvästi määriteltyä markkinoiden toimintapuutetta, johon toimenpiteellä puututtaisiin, tukea ei voida pitää asianmukaisena ja oikeasuhteisena välineenä tällaisen markkinoiden toimintapuutteen korjaamiseksi. Jos elokuvastudion tarkoituksena oli tukea paikallista elokuvatuotantoa, tehtyä investointia olisi muun muassa pitänyt verrata muihin toimenpiteisiin, joilla olisi voitu saavuttaa elokuvatuottajien kannalta vastaavia tehokkuusvaikutuksia. Espanjan viranomaiset eivät ole toimittaneet tällaista vertailua.
(108)
Tasapainotesti edellyttää lisäksi kielteisten vaikutusten arvioimista kilpailun ja kaupan vääristymisen suhteen. Koska tuotanto on ollut huomattavasti alkuperäisiä odotuksia vähäisempää ja koostunut pääasiassa paikallisesta elokuvatuotannosta, voidaan katsoa, että tähän mennessä Ciudad de la Luz -studioiden vääristävä vaikutus on saattanut olla vähäinen. Ciudad de la Luzissa tehtyjen elokuvatuotantojen määrä ei kuitenkaan ole sen mahdollisen vääristävän vaikutuksen hyvä indikaattori. Ciudad de la Luzin tulo Euroopan elokuvastudiomarkkinoille on lisännyt yhteenlaskettua studiokapasiteettia. Yksinkertaisen taloudellisen järkeilyn mukaan tällainen tarjonnan lisääntyminen aiheuttaa yleistä hintojen laskua riippumatta siitä, kuinka paljon tuotantoa Ciudad de la Luz onnistuu houkuttelemaan. Koska tällainen hintojen lasku vaikuttaisi yleisiin markkinahintoihin, sitä ei voitaisi havaita vertaamalla Ciudad de la Luzin hintoja sen kilpailijoiden hintoihin. Lisäksi Ciudad de la Luz rakentaminen saattaa rohkaista muita jäsenvaltioita toteuttamaan vastaavia investointeja. Ciudad de la Luzin markkina-asema saattaa myös muuttua tulevaisuudessa sen nykyaikaisen laitteiston ansiosta.
(109)
Edellä esitetyn perusteella toimenpidettä ei voida pitää 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan nojalla sisämarkkinoille soveltuvana, koska se ei vaikuta alan markkinoiden toimintapuutteeseen ja uhkaa aiheuttaa kielteisiä vaikutuksia kilpailuun ja kauppaan.
(110)
Espanjan viranomaiset eivät ole esittäneet mitään perusteluja, jotka muuttaisivat menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä esitettyä komission kantaa. Komissio katsoo, että ei ole olemassa seikkoja, jotka tukisivat sitä, että kulttuuriin liittyvää poikkeusta voitaisiin soveltaa uuden suuren elokuvastudiokokonaisuuden rakennus- ja toimintakustannuksiin myönnettävään valtiontukeen. Menettelyn aloittamista koskevassa päätöksessä hylättiin mahdollisuus käsitellä studioita ”kulttuuri-infrastuktuurina”, koska ne ovat pitkälle erikoistuneet ja niiden käyttö rajoittuu audiovisuaalialaan (elokuvien, televisiotuotantojen ja mainosten tekeminen).
(111)
Jotta SEUT-sopimuksen 107 artiklan 3 kohdan d alakohdassa tarkoitettua kulttuuriin liittyvää poikkeusta voitaisiin soveltaa muuhun kuin elokuvatiedonannossa tarkoitettuun rahoitukseen, tuen olisi pitänyt olla välttämätöntä, oikeasuhtaista ja asianmukaista (edellä esitetty 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan arviointi) ja se olisi pitänyt myös suunnata jonkin kulttuuritavoitteeseen saavuttamiseen. Koska näiden 107 artiklan 3 kohdan c alakohdan perusteiden ei katsota täyttyvän, sama pätee 107 artiklan 3 kohdan d alakohtaan.
(112)
Joulukuussa 2008 komissio hyväksyi elokuvatiedonannon perusteella Valencian alueen tarjoamat kannustimet (39). Mitään Valencian aluehallituksen tätä ennen myöntämiä, Ciudad de la Luzissa tehtyihin kuvauksiin liittyviä kannustimia ei voida pitää sisämarkkinoille soveltuvina, mikäli kuvaaminen Ciudad de la Luzissa on ollut tuen saamisen edellytys (tämä on vastoin elokuvatiedonannon neljättä soveltuvuuskriteeriä, jossa kielletään lisätuki tiettyihin yksittäisiin elokuvantekotoimintoihin).
(113)
Tämän päätöksen puitteissa ei ole tarpeen tutkia lähemmin, myönnettiinkö tukea elokuvatuottajille.
VI PÄÄTELMÄ
(114)
Komissio katsoo, että Espanja on myöntänyt Ciudad de la Luz SA:lle valtiontukea Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 108 artiklan 3 kohdan vastaisesti. Yksityinen sijoittaja ei olisi tehnyt Valencian alueen Ciudad de la Luziin toteuttamaa investointia samoin ehdoin. Sen vuoksi komissio katsoo koko hankkeeseen tehdyn julkisen investoinnin olevan sääntöjenvastaista tukea.
(115)
Näin ollen joulukuuhun 2010 mennessä myönnetty tukimäärä on Ciudad de la Luz SA:han tehty, yhteensä 265 089 599 euron suuruinen suora julkinen investointi sekä elokuvatuottajille mahdollisesti myönnetyt kannustimet, joiden ehtona on ollut, että kuvaukset suoritetaan Ciudad de la Luzissa.
(116)
Kun komissio on todennut, että tuki ei sovellu sisämarkkinoille, sillä on Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen ja Euroopan unionin tuomioistuimen vakiintuneen oikeuskäytännön mukaan toimivalta päättää, että kyseisen valtion on poistettava tuki tai muutettava sitä (40). Tuomioistuimen vakiintuneen oikeuskäytännön mukaan valtiolle asetetulla velvollisuudella poistaa komission sisämarkkinoille soveltumattomaksi katsoma valtiontuki pyritään palauttamaan aikaisempi tilanne (41). Tuomioistuin on todennut, että tällainen tavoite on saavutettu, kun tuensaaja on palauttanut sääntöjenvastaisesti myönnetyt tuet ja tämän myötä menettänyt markkinoilla kilpailijoihinsa nähden saamansa edun ja kun ennen tuen maksamista vallinnut tilanne on palautettu (42).
(117)
Neuvoston asetuksen (EY) N:o 659/1999 (43) 14 artiklassa säädetään oikeuskäytännön mukaisesti seuraavaa: ”Sääntöjenvastaista tukea koskevissa kielteisissä päätöksissä komissio päättää, että asianomaisen jäsenvaltion on toteutettava kaikki tarpeelliset toimenpiteet tuen perimiseksi takaisin tuensaajalta”,
ON HYVÄKSYNYT TÄMÄN PÄÄTÖKSEN:
1 artikla
Alkuperäinen osakepääoma ja myöhemmät osakepääoman korotukset, joiden määrä on yhteensä 94 459 719 euroa, Ciudad de la Luzille osoitettu maa-alue, jonka arvo on 9 800 040 euroa, 115 miljoonan euron suuruiset osakkuuslainat, Espanjan 31 päivään joulukuuta 2010 mennessä Ciudad de la Luz SA:lle sääntöjenvastaisesti myöntämät vuoden 2008 jälkeen liikkeeseen lasketut yhteensä 45 829 840 euron suuruiset vaihtovelkakirjalainat sekä elokuvatuottajille SEUT-sopimuksen 108 artiklan 3 kohdan vastaisesti myönnetyt kannustimet, joiden ehtona on kuvausten toteuttaminen Ciudad de la Luzissa, ovat sisämarkkinoille soveltumatonta valtiontukea.
2 artikla
1. Espanjan on perittävä 1 artiklassa tarkoitettu sisämarkkinoille soveltumaton tuki takaisin edunsaajalta.
2. Takaisinperittävistä summista kertyy korkoa alkaen siitä, kun tuki asetettiin tuensaajan käyttöön, niiden tosiasialliseen takaisinperintään saakka.
3. Korolle on laskettava korkoa neuvoston asetuksen (EY) N:o 794/2004 (44) V luvun mukaisesti.
4. Espanjan on peruttava kaikki 1 artiklassa tarkoitetun tuen jäljellä olevat maksuerät tämän päätöksen hyväksymispäivästä lukien.
3 artikla
1. Edellä 1 artiklassa tarkoitettu tuki on perittävä takaisin välittömästi ja tosiasiallisesti.
2. Espanjan on varmistettava, että tämä päätös pannaan täytäntöön neljän kuukauden kuluessa sen tiedoksi antamisesta.
4 artikla
1. Espanjan on toimitettava komissiolle kahden kuukauden kuluessa tämän päätöksen tiedoksi antamisesta seuraavat tiedot:
a)
tuensaajalta takaisin perittävä kokonaismäärä (tuki ja siitä perittävä korko);
b)
yksityiskohtainen kuvaus toimenpiteistä, jotka on jo toteutettu tai joita suunnitellaan tämän päätöksen noudattamiseksi;
c)
asiakirjat, jotka osoittavat, että tuensaaja on määrätty maksamaan tuki takaisin.
2. Espanjan on ilmoitettava komissiolle tämän päätöksen täytäntöön panemiseksi toteutettavien kansallisten toimenpiteiden edistymisestä siihen saakka, kunnes 1 artiklassa tarkoitetun tuen takaisinperintä on saatettu loppuun. Sen on annettava välittömästi komission pyynnöstä tiedot toimenpiteistä, jotka on jo toteutettu tai joita suunnitellaan tämän päätöksen noudattamiseksi. Sen on annettava myös tarkat tiedot tuensaajalta jo perityistä tukimääristä ja koroista.
5 artikla
Tämä päätös on osoitettu Espanjan kuningaskunnalle.
Tehty Brysselissä 8 päivänä toukokuuta 2012.