ДИРЕКТИВА 2010/64/ЕС НА ЕВРОПЕЙСКИЯ ПАРЛАМЕНТ И НА СЪВЕТА
от 20 октомври 2010 година
относно правото на устен и писмен превод в наказателното производство
ЕВРОПЕЙСКИЯТ ПАРЛАМЕНТ И СЪВЕТЪТ НА ЕВРОПЕЙСКИЯ СЪЮЗ,
като взеха предвид Договора за функционирането на Европейския съюз, и по-специално член 82, параграф 2, втора алинея, буква б) от него,
като взеха предвид инициативата на Кралство Белгия, Федерална република Германия, Република Естония, Кралство Испания, Френската република, Италианската република, Великото херцогство Люксембург, Република Унгария, Република Австрия, Португалската република, Румъния, Република Финландия и Кралство Швеция (1),
след предаване на проекта на законодателния акт на националните парламенти,
в съответствие с обикновената законодателна процедура (2),
като има предвид, че:
(1)
Съюзът си е поставил за цел да поддържа и развива пространство на свобода, сигурност и правосъдие. Съгласно заключенията на председателството на Европейския съвет, проведен в Тампере на 15 и 16 октомври 1999 г., и по-специално точка 33 от тях, принципът на взаимно признаване на присъдите и другите решения на съдебните органи следва да се превърне в крайъгълен камък на съдебното сътрудничество по гражданскоправни и наказателноправни въпроси в рамките на Съюза, тъй като засиленото взаимно признаване и необходимото сближаване на законодателството биха улеснили сътрудничеството между компетентните органи и съдебната защита на индивидуалните права.
(2)
На 29 ноември 2000 г., в съответствие със заключенията от Тампере, Съветът прие програма от мерки за прилагане на принципа на взаимно признаване на решения по наказателноправни въпроси (3). В увода на програмата се посочва, че взаимното признаване „има за цел да укрепи сътрудничеството между държавите-членки, но и да подобри защитата на индивидуалните права“.
(3)
Прилагането на принципа на взаимно признаване на решенията по наказателноправни въпроси предполага, че държавите-членки имат взаимно доверие в наказателноправните си системи. Обхватът на взаимно признаване зависи в голяма степен от редица параметри, които включват механизми за защита на правата на заподозрените лица или на обвиняемите и общи минимални стандарти, необходими за улесняване прилагането на принципа на взаимно признаване.
(4)
Взаимното признаване на решения по наказателноправни въпроси може да функционира ефективно единствено в дух на доверие, при който не само съдебните органи, а всички участници в наказателния процес приемат решенията на съдебните органи на другите държави-членки като равностойни на своите, което предполага не само доверие в адекватността на правилата на другите държави-членки, но и доверие, че тези правила се прилагат правилно.
(5)
Член 6 от Европейската конвенция за защита на правата на човека и основните свободи (по-долу „ЕКПЧ“) и член 47 от Хартата за основните права на Европейския съюз (по-долу „Хартата“) прогласяват правото на справедлив съдебен процес. Член 48, параграф 2 от Хартата гарантира зачитане на правото на защита. Директивата зачита тези права и следва да бъде прилагана в съответствие с това.
(6)
Въпреки че всички държави-членки са страна по ЕКПЧ, опитът показва, че това само по себе си не осигурява достатъчна степен на доверие в наказателноправните системи на другите държави-членки.
(7)
Укрепването на взаимното доверие изисква по-последователно прилагане на правата и гаранциите, предвидени в член 6 от ЕКПЧ. То налага също така, чрез настоящата директива и други мерки, допълнително развитие в рамките на Съюза на минималните стандарти, определени в ЕКПЧ и в Хартата.
(8)
Член 82, параграф 2 от Договора за функционирането на Европейския съюз предвижда установяването на минимални правила, приложими в държавите-членки, за улесняване на взаимното признаване на присъдите и съдебните решения, както и на полицейското и съдебното сътрудничество по наказателноправни въпроси с трансгранично измерение. Член 82, параграф 2, втора алинея, буква б) посочва „правата на лицата в наказателното производство“ като една от областите, в които могат да се установят минимални правила.
(9)
Общите минимални правила следва да доведат до увеличаване на доверието в наказателноправните системи на всички държави-членки, което от своя страна следва да доведе до по-ефикасно съдебно сътрудничество в условията на взаимно доверие. Такива общи минимални правила следва да бъдат установени в областта на устния и на писмения превод в наказателното производство.
(10)
На 30 ноември 2009 г. Съветът прие резолюция относно пътна карта за укрепване на процесуалните права на заподозрени лица или на обвиняеми в рамките на наказателното производство (4). В пътната карта се призова за поетапно приемане на мерки по отношение на правото на писмен и устен превод (мярка А), правото на информация за правата и информация за повдигнатите обвинения (мярка Б), правото на правен съвет и правна помощ (мярка В), правото на контакти с близки, работодатели и консулски служби (мярка Г) и специални гаранции за заподозрени лица или за обвиняеми, които са в уязвимо положение (мярка Д).
(11)
В Програмата от Стокхолм, приета на 10 декември 2009 г., Европейският съвет приветства пътната карта и я направи част от Програмата от Стокхолм (точка 2.4). Европейският съвет подчерта неизчерпателния характер на пътната карта, като призова Комисията да разгледа допълнителни елементи на минималните процесуални права на заподозрените лица и обвиняемите, както и да направи оценка дали е необходимо да се разгледат други въпроси, като например презумпцията за невиновност, за да се насърчи по-доброто сътрудничество в тази област.
(12)
Настоящата директива се отнася до мярка А от пътната карта. Тя определя общи минимални правила, които да се прилагат в областта на устния и писмения превод в наказателното производство с оглед укрепване на взаимното доверие между държавите-членки.
(13)
Настоящата директива се основава на предложението на Комисията за Рамково решение на Съвета относно правото на устен и писмен превод в наказателното производство от 8 юли 2009 г. и на предложението на Комисията за Директива на Европейския парламент и на Съвета относно правото на устен и писмен превод в наказателното производство от 9 март 2010 г.
(14)
Правото на устен и на писмен превод за лица, които не говорят или не разбират езика на производството, е прогласено в член 6 от ЕКПЧ съгласно тълкуването му в съдебната практика на Европейския съд по правата на човека. Настоящата директива улесняват практическото прилагане на това право. Затова целта на настоящата директива е да гарантира на заподозрените лица или обвиняемите правото на устен и на писмен превод в наказателното производство с оглед осигуряване правото им на справедлив съдебен процес.
(15)
Предвидените в настоящата директива права следва да се прилагат като необходими съпътстващи мерки към изпълнението на европейска заповед за арест (5) в границите, предвидени в настоящата директива. Изпълняващите държави-членки следва да осигуряват и да поемат разходите за устен и писмен превод за издирваните лица, които не говорят или не разбират езика на производството.
(16)
В някои държави-членки орган, различен от съд с компетентност по наказателноправни въпроси, е компетентен да налага санкции за относително леки нарушения. Такъв е случаят например за пътнотранспортни нарушения, извършвани в широк мащаб и които могат да бъдат установени след пътнотранспортна проверка. В подобни случаи не може да се изисква компетентният орган да гарантира всички права съгласно настоящата директива. Когато законодателството на държава-членка предвижда налагането на санкция за леки нарушения от такъв орган и е предвидено право на обжалване пред съд с компетентност по наказателноправни въпроси, настоящата директива следва да се прилага единствено за производството по обжалване пред този съд.
(17)
Настоящата директива следва да гарантира, че съществува безплатна и достатъчна езикова помощ, позволяваща на заподозрените лица или обвиняемите, които не говорят или не разбират езика на наказателното производство, пълноценно да упражняват правото си на защита, с цел осигуряване на справедливо производство.
(18)
На заподозрените лица или на обвиняемите следва незабавно да се предоставя устен превод. Въпреки това, когато изтече известен период от време, преди да бъде предоставен устен превод, това не следва да представлява нарушение на изискването устен превод да се предоставя незабавно, ако този период от време е в разумни граници с оглед на обстоятелствата.
(19)
Контактите между заподозрените лица или обвиняемите и техния защитник следва да бъдат превеждани в съответствие с настоящата директива. Заподозрените лица или обвиняемите следва да могат, inter alia, да обяснят на защитника си тяхната версия за събитията, да посочат твърденията, с които не са съгласни, и да го осведомят за всички факти, които следва да бъдат използвани за защитата им.
(20)
За целите на подготовката на защитата контактите между заподозрените лица или обвиняемите и техния защитник в пряка връзка с всякакъв разпит или изслушване по време на производството, или с подаването на жалба или на други процесуални молби, като например молба за определяне на гаранция, следва да се превеждат, когато е необходимо, за да се гарантира справедливо производство.
(21)
Държавите-членки следва да гарантират, че съществува процедура или механизъм за проверка дали заподозрените лица или обвиняемите говорят и разбират езика на наказателното производство и дали има нужда от помощта на устен преводач. Подобна процедура или механизъм предполага, че компетентните органи проверяват по подходящ начин, включително чрез консултация със съответните заподозрени лица или обвиняеми, дали те говорят и разбират езика на наказателното производство и дали имат нужда от помощта на устен преводач.
(22)
Устният и писменият превод съгласно настоящата директива следва да се предоставят на родния език на заподозрените лица или на обвиняемите или на всякакъв друг език, който те говорят или разбират, за да им се даде възможност пълноценно да упражняват правото си на защита и за да се гарантира справедливо производство.
(23)
Зачитането на правото на устен и писмен превод, залегнало в настоящата директива, не следва да нарушава другите процесуални права, предвидени в националното законодателство.
(24)
Държавите-членки следва да гарантират възможност за упражняване на контрол върху адекватността на предоставения устен и писмен превод, при сезиране на съответните компетентни органи във връзка с конкретен случай.
(25)
Заподозрените лица или обвиняемите, или лицата, обект на производство за изпълнение на европейска заповед за арест, следва да имат право да оспорват решението, че няма нужда от устен превод в съответствие с процедурите в националното законодателство. Това право не води до задължение за държавите-членки да осигурят отделен механизъм или процедура за подаване на жалби, чрез които подобно решение може да бъде оспорвано, и не следва да нарушава сроковете, приложими за изпълнение на европейска заповед за арест.
(26)
Когато качеството на устния превод се окаже недостатъчно за гарантиране на правото на справедлив съдебен процес, компетентните органи следва да могат да сменят назначения устен преводач.
(27)
Задължението за грижа към заподозрените лица или обвиняемите, които са в потенциално уязвимо положение, по-специално поради физически увреждания, които нарушават способността им да общуват ефективно, укрепва справедливото правораздаване. Следователно прокуратурата, правоприлагащите и съдебните органи следва да гарантират, че тези лица са в състояние да упражняват ефективно правата си, предвидени в настоящата директива, например като вземат предвид всяка евентуална уязвимост, която нарушава способността на тези лица да следят производството и да бъдат разбирани, и като вземат подходящи мерки, за да гарантират тези права.
(28)
Когато използват видеоконферентна връзка за нуждите на устен превод от разстояние, компетентните органи следва да могат да използват инструментите, разработвани в контекста на европейското електронно правосъдие (например информация относно съдилища с оборудване или ръководства за видеоконферентна връзка).
(29)
Настоящата директива следва да бъде оценявана в светлината на придобития практически опит. При необходимост тя следва да бъде изменена, за да се подобрят гаранциите, които предоставя.
(30)
Гарантирането на справедливо производство изисква документите от съществено значение или поне важните части от тези документи да бъдат преведени за заподозрените лица или обвиняемите в съответствие с настоящата директива. Определени документи следва винаги да бъдат считани за такива от съществено значение за тази цел и поради това следва да бъдат преведени, като например всяко решение за лишаване от свобода, всяко повдигнато обвинение или обвинителен акт и всяко съдебно решение. Компетентните органи на държавите-членки решават по собствена инициатива или по искане на заподозрените лица или обвиняемите, или на техния защитник кои други документи са от съществено значение за гарантиране на справедливо производство и които поради това следва също да бъдат преведени.
(31)
Държавите-членки следва да улеснят достъпа до националните бази данни за юридически устни и писмени преводачи, там където такива бази данни съществуват. В този контекст следва да се обърне специално внимание на целта за предоставяне на достъп до съществуващите бази данни чрез европейския портал за електронно правосъдие, както предвижда многогодишният план за действие в областта на европейското електронно правосъдие 2009-2013 г., приет на 27 ноември 2008 г. (6)
(32)
Настоящата директива следва да установи минимални правила. Държавите-членки следва да могат да разширят правата, посочени в настоящата директива, с цел да осигурят по-висока степен на защита също така в ситуации, които не се уреждат изрично от настоящата директива. Равнището на защита никога не следва да бъде под стандартите, определени от ЕКПЧ или Хартата, съгласно тълкуването им в съдебната практика на Европейския съд по правата на човека или на Съда на Европейския съюз.
(33)
Разпоредбите на настоящата директива, които съответстват на гарантираните в ЕКПЧ или в Хартата права, следва да се тълкуват и прилагат в съответствие с тези права съгласно тълкуването в съответната съдебна практика на Европейския съд по правата на човека и на Съда на Европейския съюз.
(34)
Доколкото целта на настоящата директива, а именно установяването на общи минимални правила, не може да бъде постигната в достатъчна степен от държавите-членки и следователно поради нейния мащаб и последици може да бъде по-добре постигната на равнището на Съюза, Съюзът може да приеме мерки в съответствие с принципа на субсидиарност, уреден в член 5 от Договора за Европейския съюз. В съответствие с принципа на пропорционалност, уреден в същия член, настоящата директива не надхвърля необходимото за постигането на тази цел.
(35)
В съответствие с член 3 от Протокола (№ 21) относно позицията на Обединеното кралство и Ирландия по отношение на пространството на свобода, сигурност и правосъдие, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, тези държави-членки са нотифицирали желанието си да участват в приемането и прилагането на настоящата директива.
(36)
В съответствие с членове 1 и 2 от Протокола (№ 22) относно позицията на Дания, приложен към Договора за Европейския съюз и към Договора за функционирането на Европейския съюз, Дания не участва в приемането на настоящата директива и не е обвързана от нея, нито от нейното прилагане,
ПРИЕХА НАСТОЯЩАТА ДИРЕКТИВА:
Член 1
Предмет и приложно поле
1. Настоящата директива установява правилата относно правото на устен и на писмен превод в наказателното производство и в производството за изпълнение на европейска заповед за арест.
2. Правото, посочено в параграф 1, се прилага за лицата от момента, в който те са уведомени от компетентните органи на държава-членка, чрез официално уведомление или по друг начин, че са заподозрени или срещу тях е повдигнато обвинение в извършването на престъпление, до приключването на производството, което означава окончателното решаване на въпроса дали те са извършили престъплението, включително, когато е приложимо, производството по определяне на наказание и решението, постановено при обжалване.
3. Когато законодателството на държава-членка предвижда налагането на санкция за леки нарушения от страна на орган, различен от съд с компетентност по наказателноправни въпроси, и когато налагането на такава санкция може да бъде обжалвано пред такъв съд, настоящата директива се прилага единствено за производството по обжалване пред този съд.
4. Настоящата директива не засяга националното законодателство относно присъствието на защитник на всяка фаза от наказателното производство, нито националното законодателство относно правото на достъп на заподозряното лице или на обвиняемия до документи в наказателното производство.
Член 2
Право на устен превод
1. Държавите-членки гарантират, че на заподозрени лица или обвиняеми, които не говорят или не разбират езика на съответното наказателно производство, се осигурява незабавно устен превод по време на наказателно производство пред разследващите и съдебните органи, включително по време на разпит от полицията, по време на всички съдебни заседания и на всички необходими междинни изслушвания.
2. Държавите-членки гарантират, че когато е необходимо за гарантиране на справедливо производство, се осигурява устен превод за контактите на заподозрените лица или на обвиняемите с техния защитник в пряка връзка с всеки разпит или изслушване по време на производството, или с обжалването или подаването на други процесуални молби.
3. Правото на устен превод съгласно параграфи 1 и 2 включва съответна помощ за лица със затруднения в слуха или речта.
4. Държавите-членки гарантират, че съществува процедура или механизъм за проверка дали заподозрените лица или обвиняемите говорят или разбират езика на наказателното производство и дали имат нужда от помощта на устен преводач.
5. Държавите-членки гарантират, че в съответствие с процедурите, предвидени в националното законодателство, заподозрените лица или обвиняемите имат право да оспорят решение, констатиращо, че устен превод не е необходим, а когато е предоставен устен превод, имат възможност да подадат жалба, че качеството на превода не е достатъчно за гарантиране на справедливо производство.
6. Когато е уместно, може да се използват комуникационни технологии, като видеоконферентна връзка, телефон или интернет, освен ако физическото присъствие на устен преводач не е необходимо за гарантиране на справедливо производство.
7. В производство за изпълнението на европейска заповед за арест изпълняващата държава-членка гарантира, че компетентните ѝ органи предоставят устен превод в съответствие с настоящия член на всяко лице, обект на такова производство, което не говори или не разбира езика на производството.
8. Устният превод, предоставен съгласно настоящия член, е достатъчно качествен, за да гарантира справедливо производство, по-специално като се осигури,че заподозрените лица или обвиняемите са запознати с делото, водено срещу тях, и могат да упражнят правото си на защита.
Член 3
Право на писмен превод на документи от съществено значение
1. Държавите-членки гарантират, че на заподозрените лица или обвиняемите, които не разбират езика на съответното наказателно производство, се осигурява в разумен срок писмен превод на всички документи, които са от съществено значение за упражняване на правото им на защита и за гарантиране на справедливо производство.
2. Документите от съществено значение включват всяко решение за лишаване от свобода, всяко повдигнато обвинение или обвинителен акт и всяко съдебно решение.
3. Компетентните органи решават във всеки конкретен случай дали някой друг документ е от съществено значение. Заподозрените лица или обвиняемите, или техният защитник могат да направят обосновано искане за тази цел.
4. Няма изискване за писмен превод на части от документи от съществено значение, които не са относими към предоставяне на възможност на заподозрените лица или на обвиняемите да се запознаят с делото, водено срещу тях.
5. Държавите-членки гарантират, че в съответствие с процедурите, предвидени в националното законодателство, заподозрените лица или обвиняемите имат право да оспорят решение, констатиращо, че не е необходим писмен превод на документи или на части от тях, а когато е предоставен писмен превод - възможност да подадат жалба, че качеството на превода не е достатъчно за гарантиране на справедливо производство.
6. В производство за изпълнение на европейска заповед за арест изпълняващата държава-членка гарантира, че компетентните ѝ органи предоставят писмен превод на европейската заповед за арест на всяко лице, обект на такова производство, което не разбира езика, на който е изготвена или преведена европейската заповед за арест от издаващата държава-членка.
7. Като изключение от общите правила, установени в параграфи 1, 2, 3 и 6, вместо писмен превод може да се предостави устен превод или устно резюме на документите от съществено значение, при условие че този устен превод или устно резюме не накърнява справедливостта на производството.
8. Отказът от правото на писмен превод на документи, посочени в настоящия член, е допустим при изпълнение на изискванията заподозрените лица или обвиняемите да са получили преди това правен съвет или да са били напълно запознати по друг начин с последствията от този отказ, и отказът да бъде еднозначен и направен доброволно.
9. Писменият превод, осигурен съгласно настоящия член, е достатъчно качествен, за да гарантира справедливо производство, по-специално като осигури, че заподозрените лица или обвиняемите са запознати с делото, водено срещу тях, и могат да упражнят правото си на защита.
Член 4
Разходи за устен и писмен превод
Държавите-членки поемат разходите за устния и писмения превод, произтичащи от прилагането на членове 2 и 3, независимо от изхода на производството.
Член 5
Качество на устния и писмения превод
1. Държавите-членки вземат конкретни мерки, за да гарантират, че качеството на устния и писмения превод отговаря на изискванията, посочени в член 2, параграф 8 и член 3, параграф 9.
2. За да насърчат адекватността на устния и писмения превод и ефективния достъп до тях, държавите-членки се стремят да съставят регистър или регистри на независими устни и писмени преводачи с необходимата квалификация. След като бъдат съставени, тези регистри се предоставят, когато е уместно, на разположение на защитника и на съответните органи.
3. Държавите-членки гарантират, че устните и писмените преводачи спазват поверителността на устните и писмените преводи, предоставени съгласно настоящата директива.
Член 6
Обучение
Без да се засягат независимостта на съдебната система и различията в организацията на съдебната власт в Съюза, държавите-членки изискват от структурите, които отговарят за обучението на съдиите, прокурорите и съдебния персонал, участващ в наказателното производство, да обърнат специално внимание на особеностите на контактите, осъществявани с помощта на устен преводач, с цел гарантиране на тяхната ефикасност и ефективност.
Член 7
Отбелязване в протокол
Държавите-членки гарантират, че когато разпитите или изслушванията на заподозряно лице или на обвиняем се провеждат от разследващ или съдебен орган с помощта на устен преводач съгласно член 2, когато пред такъв орган се предоставя устен превод или устно резюме на документи от съществено значение съгласно член 3, параграф 7 или когато лицето е направило отказ от право на писмен превод съгласно член 3, параграф 8, настъпването на тези обстоятелства ще бъде отбелязано, като се използва процедурата за отбелязване в протокол в съответствие с националното законодателство на съответната държава-членка.
Член 8
Запазване равнището на защита
Нищо в настоящата директива не се тълкува като ограничаващо или дерогиращо от което и да е от правата и процесуалните гаранции, които са предоставени съгласно Европейската конвенция за защита на правата на човека и основните свободи, Хартата на основните права на Европейския съюз, други съответни разпоредби на международното право или законодателството на която и да е държава-членка, което предвижда по-високо ниво на защита.
Член 9
Транспониране
1. Държавите-членки въвеждат в сила законовите, подзаконовите и административните разпоредби, необходими, за да се съобразят с настоящата директива до 27 октомври 2013 г.
2. Държавите-членки предават текста на тези мерки на Комисията.
3. Когато държавите-членки приемат тези мерки, в тях се съдържа позоваване на настоящата директива или то се извършва при официалното им публикуване. Условията и редът на позоваване се определят от държавите-членки.
Член 10
Доклад
До 27 октомври 2014 г. Комисията представя на Европейския парламент и на Съвета доклад за оценка на степента, в която държавите-членки са взели необходимите мерки, за да се съобразят с настоящата директива, придружен, ако е необходимо, от законодателни предложения.
Член 11
Влизане в сила
Настоящата директива влиза в сила на двадесетия ден след публикуването ѝ в Официален вестник на Европейския съюз.
Член 12
Адресати
Адресати на настоящата директива са държавите-членки в съответствие с договорите.
Съставено в Страсбург на 20 октомври 2010 година.
EUROOPAN PARLAMENTIN JA NEUVOSTON DIREKTIIVI 2010/64/EU,
annettu 20 päivänä lokakuuta 2010,
oikeudesta tulkkaukseen ja käännöksiin rikosoikeudellisissa menettelyissä
EUROOPAN PARLAMENTTI JA EUROOPAN UNIONIN NEUVOSTO, jotka
ottavat huomioon Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen ja erityisesti sen 82 artiklan 2 kohdan toisen alakohdan b alakohdan,
ottavat huomioon Belgian kuningaskunnan, Saksan liittotasavallan, Viron tasavallan, Espanjan kuningaskunnan, Ranskan tasavallan, Italian tasavallan, Luxemburgin suurherttuakunnan, Unkarin tasavallan, Itävallan tasavallan, Portugalin tasavallan, Romanian, Suomen tasavallan ja Ruotsin kuningaskunnan aloitteen (1),
sen jälkeen kun esitys lainsäätämisjärjestyksessä hyväksyttäväksi säädökseksi on toimitettu kansallisille parlamenteille,
noudattavat tavallista lainsäätämisjärjestystä (2),
sekä katsovat seuraavaa:
(1)
Unioni on asettanut itselleen tavoitteeksi vapauteen, turvallisuuteen ja oikeuteen perustuvan alueen ylläpitämisen ja kehittämisen. Tampereella 15 ja 16 päivänä lokakuuta 1999 kokoontuneen Eurooppa-neuvoston puheenjohtajan päätelmien ja erityisesti niiden 33 kohdan mukaan tuomioiden ja oikeusviranomaisten muiden päätösten vastavuoroisen tunnustamisen periaatteen olisi oltava unionin oikeudellisen yhteistyön peruskivi yksityisoikeudellisissa asioissa ja rikosasioissa, koska tehostettu vastavuoroinen tunnustaminen ja tarvittava lainsäädännön lähentäminen helpottaisivat toimivaltaisten viranomaisten välistä yhteistyötä sekä yksilön oikeuksille annettavaa oikeussuojaa.
(2)
Neuvosto hyväksyi 29 päivänä marraskuuta 2000 Tampereen päätelmien mukaisesti toimenpideohjelman, jolla toteutetaan rikosasioissa annettujen päätösten vastavuoroisen tunnustamisen periaate (3). Ohjelman johdannossa todetaan, että vastavuoroisen tunnustamisen avulla ”on voitava lisätä sekä jäsenvaltioiden välistä yhteistyötä että henkilöiden oikeuksien suojaa”.
(3)
Rikosasioissa annettavien päätösten vastavuoroisen tunnustamisen periaatteen toteuttaminen edellyttää, että jäsenvaltiot luottavat toistensa rikosoikeudellisiin järjestelmiin. Vastavuoroisen tunnustamisen laajuus riippuu läheisesti useista näkökohdista, joihin kuuluvat epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden oikeuksien turvaamisjärjestelyt ja sellaisten yhteisten vähimmäissääntöjen määrittely, jotka ovat välttämättömiä, jotta voidaan helpottaa vastavuoroisen tunnustamisen periaatteen soveltamista.
(4)
Rikosasioissa annettavien päätösten vastavuoroinen tunnustaminen voi toteutua tehokkaasti ainoastaan luottamuksen ilmapiirissä, jossa sekä oikeusviranomaiset että muut rikosprosessiin osallistuvat toimijat katsovat, että muiden jäsenvaltioiden oikeusviranomaisten päätökset ovat samanarvoisia kuin omassa jäsenvaltiossa annetut päätökset; kyse ei ole pelkästään luottamuksesta toisten jäsenvaltioiden sääntöihin, vaan myös luottamuksesta siihen, että näitä sääntöjä sovelletaan oikein.
(5)
Ihmisoikeuksien ja perusvapauksien suojaamista koskevan Euroopan yleissopimuksen, jäljempänä ’Euroopan ihmisoikeussopimus’, 6 artiklassa ja Euroopan unionin perusoikeuskirjan, jäljempänä ’perusoikeuskirja’, 47 artiklassa vahvistetaan oikeus oikeudenmukaiseen oikeudenkäyntiin. Perusoikeuskirjan 48 artiklan 2 kohdassa taataan oikeus puolustukseen. Tässä direktiivissä noudatetaan kyseisiä oikeuksia, ja se olisi pantava täytäntöön niiden mukaisesti.
(6)
Vaikka kaikki jäsenvaltiot ovat Euroopan ihmisoikeussopimuksen osapuolia, kokemus on osoittanut, että tämä yksistään ei aina merkitse riittävää luottamusta muiden jäsenvaltioiden rikosoikeudellisiin järjestelmiin.
(7)
Keskinäisen luottamuksen parantaminen edellyttää Euroopan ihmisoikeussopimuksen 6 artiklaan kirjattujen oikeuksien ja suojatoimien yhdenmukaisempaa täytäntöönpanoa. Se myös edellyttää Euroopan ihmisoikeussopimuksessa ja perusoikeuskirjassa vahvistettujen vähimmäisvaatimusten kehittämistä pidemmälle unionissa tämän direktiivin ja muiden toimenpiteiden avulla.
(8)
Euroopan unionin toiminnasta tehdyn sopimuksen 82 artiklan 2 kohdassa määrätään jäsenvaltioissa sovellettavien sellaisten vähimmäissääntöjen säätämisestä, joilla voidaan helpottaa tuomioiden ja oikeusviranomaisten päätösten vastavuoroista tunnustamista sekä poliisiyhteistyötä ja oikeudellista yhteistyötä rajatylittävissä rikosasioissa. Sen 82 artiklan 2 kohdan toisen alakohdan b alakohdassa viitataan ”yksilön oikeuksiin rikosasioiden käsittelyssä” eräänä alueena, jolla voidaan säätää vähimmäissääntöjä.
(9)
Yhteisten vähimmäisvaatimusten on määrä lisätä luottamusta kaikkien jäsenvaltioiden rikosoikeusjärjestelmiin, minkä puolestaan olisi johdettava tehokkaampaan oikeudelliseen yhteistyöhön keskinäisen luottamuksen ilmapiirissä. Tällaiset yhteiset vähimmäissäännöt olisi otettava käyttöön rikosoikeudellisia menettelyjä koskevan tulkkauksen ja käännösten alalla.
(10)
Neuvosto antoi 30 päivänä marraskuuta 2009 päätöslauselman etenemissuunnitelmasta epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden prosessuaalisten oikeuksien vahvistamiseksi rikosoikeudellisissa menettelyissä (4). Etenemissuunnitelmassa kehotettiin noudattamaan asteittaista lähestymistapaa ja vaadittiin hyväksymään toimenpiteitä, jotka koskevat oikeutta käännöksiin ja tulkkaukseen (toimenpide A), tietojen antamista oikeuksista ja syytteistä (toimenpide B), oikeutta oikeudelliseen neuvontaan ja oikeusapuun (toimenpide C), yhteydenpito-oikeutta sukulaisiin, työnantajiin ja konsuliviranomaisiin (toimenpide D) sekä erityisiä suojatoimia haavoittuvassa asemassa olevien epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden osalta (toimenpide E).
(11)
Eurooppa-neuvosto ilmaisi 10 päivänä joulukuuta 2009 hyväksytyssä Tukholman ohjelmassa pitävänsä etenemissuunnitelmaa myönteisenä ja sisällytti sen osaksi Tukholman ohjelmaa (2.4 kohta). Eurooppa-neuvosto korosti, että etenemissuunnitelma ei ole luonteeltaan poissulkeva, ja kehotti komissiota tarkastelemaan epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden prosessuaalisten vähimmäisoikeuksien muita elementtejä ja arvioimaan, olisiko paremman yhteistyön edistämiseksi kyseisellä alalla tarkasteltava muita kysymyksiä, kuten syyttömyysolettamaa.
(12)
Tässä direktiivissä käsitellään etenemissuunnitelman toimenpidettä A. Tässä direktiivissä säädetään tulkkaukseen ja käännöksiin rikosoikeudellisissa menettelyissä sovellettavista yhteisistä vähimmäissäännöistä jäsenvaltioiden keskinäisen luottamuksen parantamiseksi.
(13)
Tässä direktiivissä otetaan huomioon 8 päivänä heinäkuuta 2009 annettu komission ehdotus neuvoston puitepäätökseksi oikeudesta tulkkaukseen ja käännöksiin rikosoikeudellisissa menettelyissä sekä 9 päivänä maaliskuuta 2010 annettu komission ehdotus Euroopan parlamentin ja neuvoston direktiiviksi oikeudesta tulkkaukseen ja käännöksiin rikosoikeudellisissa menettelyissä.
(14)
Euroopan ihmisoikeussopimuksen 6 artiklassa, siten kuin sitä on tulkittu Euroopan ihmisoikeustuomioistuimen oikeuskäytännössä, määrätään niiden henkilöiden oikeudesta tulkkaukseen ja käännöksiin, jotka eivät puhu tai ymmärrä oikeudenkäynnissä käytettävää kieltä. Tällä direktiivillä helpotetaan tämän oikeuden soveltamista käytännössä. Tätä varten tällä direktiivillä on tarkoitus varmistaa epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden oikeus saada tulkkausta ja käännöksiä rikosoikeudellisessa menettelyssä, jotta varmistetaan heidän oikeutensa oikeudenmukaiseen oikeudenkäyntiin.
(15)
Tässä direktiivissä säädettyjä oikeuksia olisi sovellettava myös välttämättöminä liitännäistoimenpiteinä eurooppalaisen pidätysmääräyksen (5) täytäntöönpanoon tässä direktiivissä asetetuissa rajoissa. Täytäntöönpanojäsenvaltioiden olisi tarjottava tulkkausta ja käännöksiä sellaisia pidätysmääräyksen kohteina olevia henkilöitä varten, jotka eivät puhu tai ymmärrä menettelyssä käytettävää kieltä, ja vastattava niistä aiheutuvista kustannuksista.
(16)
Joissakin jäsenvaltioissa jokin muu viranomainen kuin tuomioistuin, jolla on toimivalta rikosasioissa, määrää rangaistuksen suhteellisen vähäisistä rikkomuksista. Asia voi olla näin esimerkiksi liikennerikkomusten osalta, joita tapahtuu runsaasti ja jotka saatetaan havaita liikenteenvalvonnan johdosta. Tällaisissa tilanteissa olisi kohtuutonta edellyttää, että toimivaltainen viranomainen takaa kaikki tämän direktiivin mukaiset oikeudet. Kun jäsenvaltion lainsäädännössä säädetään, että tällainen viranomainen määrää rangaistuksen vähäisistä rikkomuksista, ja rangaistuksen määräämisestä on mahdollista valittaa tuomioistuimeen, jolla on toimivalta rikosasioissa, tätä direktiiviä olisi näin ollen sovellettava ainoastaan kyseisessä tuomioistuimessa tällaisen valituksen johdosta käytävään menettelyyn.
(17)
Tällä direktiivillä olisi varmistettava, että tarjolla on maksutonta ja asianmukaista kielellistä apua, jonka ansiosta sellaiset epäillyt tai syytetyt henkilöt, jotka eivät puhu tai ymmärrä rikosoikeudellisessa menettelyssä käytettävää kieltä, voisivat käyttää täysimääräisesti oikeuttaan puolustukseen ja jonka avulla turvataan menettelyn oikeudenmukaisuus.
(18)
Epäillyille tai syytetyille henkilöille olisi tarjottava tulkkausta viipymättä. Mikäli kuitenkin aikaa kuluu jonkin verran ennen kuin tulkkausta on saatavilla, tämän ei pitäisi merkitä sitä, että tulkkauksen tarjoamista viipymättä koskevaa vaatimusta rikotaan, kunhan kyse on olosuhteisiin nähden kohtuullisesta ajasta.
(19)
Epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden ja heidän oikeusavustajansa välinen viestintä olisi tulkattava tämän direktiivin mukaisesti. Epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden olisi muun muassa pystyttävä selittämään oma tulkintansa tapahtuneesta oikeusavustajalleen, ilmoittamaan lausunnot, joista he ovat eri mieltä, ja kertomaan oikeusavustajalleen kaikki tosiseikat, joita olisi käytettävä heidän puolustuksessaan.
(20)
Puolustuksen valmistelun yhteydessä epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden ja heidän oikeusavustajansa välinen viestintä, joka liittyy suoraan menettelyn kuluessa suoritettavaan kuulusteluun tai kuulemiseen tai valituksen tekemiseen tai muuhun menettelylliseen vaatimukseen, kuten esimerkiksi hakemukseen takuita vastaan vapauttamisesta, olisi tulkattava silloin, kun se on välttämätöntä menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaamiseksi.
(21)
Jäsenvaltioiden olisi varmistettava, että käytössä on menettely tai mekanismi, jolla selvitetään, puhuvatko ja ymmärtävätkö epäillyt tai syytetyt henkilöt rikosoikeudellisessa menettelyssä käytettävää kieltä ja tarvitsevatko he tulkin apua. Tällainen menettely tai mekanismi edellyttää, että toimivaltaiset viranomaiset toteavat asianmukaisesti, mukaan lukien kyseessä olevia epäiltyjä tai syytettyjä henkilöitä kuulemalla, puhuvatko ja ymmärtävätkö nämä rikosoikeudellisessa menettelyssä käytettävää kieltä ja tarvitsevatko nämä tulkin apua.
(22)
Tämän direktiivin mukaiset tulkkaukset ja käännökset olisi tarjottava epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden äidinkielellä tai jollakin muulla kielellä, jota he puhuvat tai ymmärtävät, jotta he kykenevät käyttämään täysimääräisesti oikeuttaan puolustukseen ja jotta turvataan menettelyn oikeudenmukaisuus.
(23)
Tässä direktiivissä säädetyn, tulkkausta ja käännöksiä koskevan oikeuden kunnioittaminen ei saisi vaikuttaa muihin, kansallisessa lainsäädännössä vahvistettuihin prosessuaalisiin oikeuksiin.
(24)
Jäsenvaltioiden olisi varmistettava, että tarjottavan tulkkauksen ja käännösten laatua voidaan valvoa, kun toimivaltaisille viranomaisille on yksittäistapauksessa huomautettu siitä.
(25)
Epäillyillä tai syytetyillä henkilöillä tai eurooppalaisen pidätysmääräyksen täytäntöönpanon kohteena olevilla henkilöillä olisi oltava oikeus riitauttaa toteamus, jonka mukaan tulkkausta ei tarvita, kansallisen lainsäädännön menettelyjen mukaisesti. Kyseiseen oikeuteen ei sisälly jäsenvaltioiden velvollisuutta tarjota erillinen mekanismi tai valitusmenettely, jossa kyseinen toteamus voidaan riitauttaa, eikä se saa vaikuttaa eurooppalaisen pidätysmääräyksen täytäntöönpanoon sovellettaviin määräaikoihin.
(26)
Jos tulkkauksen laadun katsotaan olevan riittämätön oikeudenmukaista oikeudenkäyntiä koskevan oikeuden varmistamisen kannalta, toimivaltaisten viranomaisten olisi voitava vaihtaa tehtävään nimetty tulkki.
(27)
Velvollisuus huolehtia epäillyistä tai syytetyistä henkilöistä, jotka ovat mahdollisesti heikossa asemassa erityisesti minkä hyvänsä sellaisen fyysisen vamman vuoksi, joka vaikuttaa heidän kykyynsä viestiä tehokkaasti, on edellytys lainkäytön oikeudenmukaisuudelle. Syyttäjien, lainvalvontaviranomaisten ja oikeusviranomaisten olisi sen vuoksi varmistettava, että tällaiset henkilöt voivat tosiasiallisesti käyttää tässä direktiivissä säädettyjä oikeuksia, esimerkiksi ottamalla huomioon mahdollisen haavoittuvuuden, joka vaikuttaa heidän kykyynsä seurata menettelyä ja tehdä itsensä ymmärretyiksi, ja toteuttamalla asianmukaisia toimenpiteitä sen varmistamiseksi, että nämä oikeudet taataan.
(28)
Kun etätulkkaukseen käytetään videoneuvottelua, toimivaltaisten viranomaisten olisi voitava turvautua välineisiin, joita kehitellään Euroopan sähköisen oikeuden yhteydessä (esimerkiksi tiedot tuomioistuimista, joissa on laitteet tai käyttöohjeet videoneuvottelua varten).
(29)
Tätä direktiiviä olisi arvioitava saatujen käytännön kokemusten perusteella. Direktiiviä olisi tarvittaessa tarkistettava siinä säädettyjen suojatoimenpiteiden tehostamiseksi.
(30)
Menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaaminen edellyttää, että keskeiset asiakirjat tai ainakin tällaisten asiakirjojen olennaiset kohdat käännetään epäiltyjä tai syytettyjä henkilöitä varten tämän direktiivin mukaisesti. Tiettyjä asiakirjoja olisi aina pidettävä tässä tarkoituksessa keskeisinä, minkä vuoksi ne olisi käännettävä, kuten mahdolliset henkilön vapaudenmenetyksestä tehdyt päätökset, syytteet ja tuomiot. Jäsenvaltioiden toimivaltaisten viranomaisten on omasta aloitteestaan tai epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden taikka näiden oikeusavustajan pyynnöstä päätettävä, mitkä muut asiakirjat ovat menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaamisen kannalta keskeisiä ja mitkä olisi näin ollen myös käännettävä.
(31)
Jäsenvaltioiden olisi helpotettava mahdollisuutta käyttää juridisen alan kääntäjien ja tulkkien kansallisia tietokantoja, jos tällaisia tietokantoja on olemassa. Tässä yhteydessä olisi kiinnitettävä erityistä huomiota nykyisten tietokantojen sisältämien tietojen saatavuuteen sähköisen oikeuden portaalin kautta, kuten 27 päivänä marraskuuta 2008 julkaistussa Euroopan sähköisen oikeuden monivuotisessa toimintaohjelmassa 2009-2013 (6) suunnitellaan.
(32)
Tässä direktiivissä olisi säädettävä vähimmäissäännöistä. Jäsenvaltioiden olisi voitava laajentaa tässä direktiivissä säädettyjä oikeuksia korkeatasoisemman suojan tarjoamiseksi myös tilanteissa, joita ei tässä direktiivissä suoraan käsitellä. Suojan taso ei saisi koskaan olla Euroopan ihmisoikeussopimuksessa tai perusoikeuskirjassa vahvistettua tasoa heikompi, siten kuin niitä tulkitaan Euroopan ihmisoikeustuomioistuimen tai Euroopan unionin tuomioistuimen oikeuskäytännössä.
(33)
Tämän direktiivin säännöksiä, jotka vastaavat Euroopan ihmisoikeussopimuksessa tai perusoikeuskirjassa taattuja oikeuksia, olisi tulkittava ja ne olisi pantava täytäntöön johdonmukaisesti näiden oikeuksien kanssa, siten kuin niitä tulkitaan Euroopan ihmisoikeustuomioistuimen ja Euroopan unionin tuomioistuimen asiaankuuluvassa oikeuskäytännössä.
(34)
Jäsenvaltiot eivät voi riittävällä tavalla saavuttaa tämän direktiivin tavoitetta eli yhteisten vähimmäissääntöjen vahvistamista, vaan se voidaan sen laajuuden ja vaikutusten vuoksi saavuttaa paremmin unionin tasolla, joten unioni voi toteuttaa toimenpiteitä Euroopan unionista tehdyn sopimuksen 5 artiklassa vahvistetun toissijaisuusperiaatteen mukaisesti. Mainitussa artiklassa vahvistetun suhteellisuusperiaatteen mukaisesti tässä direktiivissä ei ylitetä sitä, mikä on tämän tavoitteen saavuttamiseksi tarpeen.
(35)
Euroopan unionista tehtyyn sopimukseen ja Euroopan unionin toiminnasta tehtyyn sopimukseen liitetyssä, Yhdistyneen kuningaskunnan ja Irlannin asemasta vapauden, turvallisuuden ja oikeuden alueen osalta tehdyssä pöytäkirjassa N:o 21 olevan 3 artiklan mukaisesti Yhdistynyt kuningaskunta ja Irlanti ovat ilmoittaneet haluavansa osallistua tämän direktiivin hyväksymiseen ja soveltamiseen.
(36)
Euroopan unionista tehtyyn sopimukseen ja Euroopan unionin toiminnasta tehtyyn sopimukseen liitetyssä, Tanskan asemasta tehdyssä pöytäkirjassa N:o 22 olevan 1 ja 2 artiklan mukaisesti Tanska ei osallistu tämän direktiivin hyväksymiseen, direktiivi ei sido Tanskaa eikä sitä sovelleta Tanskaan,
OVAT HYVÄKSYNEET TÄMÄN DIREKTIIVIN:
1 artikla
Sisältö ja soveltamisala
1. Tässä direktiivissä vahvistetaan säännöt, jotka koskevat oikeutta tulkkaukseen ja käännöksiin rikosoikeudellisissa menettelyissä sekä eurooppalaisen pidätysmääräyksen täytäntöönpanoa koskevissa menettelyissä.
2. Edellä 1 kohdassa tarkoitettua oikeutta sovelletaan henkilöihin siitä lähtien, kun jäsenvaltion toimivaltaiset viranomaiset ovat antaneet heille virallisella ilmoituksella tai muulla tavoin tiedon siitä, että heitä epäillään tai syytetään rikoksesta, siihen saakka kun menettely on saatettu päätökseen, mikä tarkoittaa sen kysymyksen lopullista ratkaisemista, ovatko he syyllistyneet rikokseen, tarvittaessa tuomitseminen ja mahdollisen muutoksenhaun ratkaiseminen mukaan lukien.
3. Kun jäsenvaltion lainsäädännössä säädetään, että jokin muu viranomainen kuin tuomioistuin, jolla on toimivalta rikosasioissa, määrää rangaistuksen vähäisistä rikkomuksista, ja tällaisen rangaistuksen määräämisestä on mahdollista valittaa tällaiseen tuomioistuimeen, tätä direktiiviä sovelletaan ainoastaan kyseisessä tuomioistuimessa tällaisen valituksen johdosta käytävään menettelyyn.
4. Tämä direktiivi ei rajoita niiden kansallisten säännösten soveltamista, jotka koskevat oikeusavustajan läsnäoloa rikosoikeudellisen menettelyn eri vaiheissa, eikä se myöskään rajoita niiden kansallisten säännösten soveltamista, jotka koskevat epäillyn tai syytetyn henkilön oikeutta tutustua rikosoikeudellisen menettelyn asiakirjoihin.
2 artikla
Oikeus tulkkaukseen
1. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että epäillyille tai syytetyille henkilöille, jotka eivät puhu tai ymmärrä kyseessä olevassa rikosoikeudellisessa menettelyssä käytettävää kieltä, tarjotaan viipymättä mahdollisuus tulkkaukseen tutkinta- ja oikeusviranomaisten suorittamien rikosoikeudellisten menettelyjen kuluessa, mukaan lukien poliisikuulusteluissa, kaikissa oikeuden istunnoissa ja tarvittavissa välikäsittelyissä.
2. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että silloin, kun se on välttämätöntä menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaamiseksi, tulkkausta tarjotaan epäiltyjen tai syytettyjen henkilöiden ja heidän oikeusavustajansa väliseen viestintään, joka liittyy suoraan menettelyn kuluessa suoritettavaan kuulusteluun tai kuulemiseen tai valituksen tekemiseen tai muuhun menettelylliseen vaatimukseen.
3. Edellä olevan 1 ja 2 kohdan mukaiseen oikeuteen tulkkaukseen sisältyy kuulo- tai puhevaikeuksista kärsiville henkilöille annettava asianmukainen apu.
4. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että käytössä on menettely tai mekanismi, jolla selvitetään, puhuvatko ja ymmärtävätkö epäillyt tai syytetyt henkilöt rikosoikeudellisessa menettelyssä käytettävää kieltä ja tarvitsevatko he tulkin apua.
5. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että epäillyillä tai syytetyillä henkilöillä on kansallisen lainsäädännön mukaisten menettelyjen mukaisesti oikeus riitauttaa ratkaisu, jonka mukaan tulkkausta ei tarvita, ja, kun tulkkausta on tarjottu, mahdollisuus valittaa siitä, että tulkkauksen laatu ei ole riittävä menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaamiseksi.
6. Tarvittaessa voidaan käyttää videoneuvottelun taikka puhelimen tai Internetin kaltaista viestintäteknologiaa, jollei tulkin fyysinen läsnäolo ole välttämätöntä menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaamiseksi.
7. Eurooppalaisen pidätysmääräyksen täytäntöönpanoa koskevien menettelyjen osalta täytäntöönpanojäsenvaltion on varmistettava, että sen toimivaltaiset viranomaiset tarjoavat tällaisten menettelyjen kohteena oleville henkilöille, jotka eivät puhu tai ymmärrä menettelyssä käytettävää kieltä, mahdollisuuden saada tulkkaus tämän artiklan mukaisesti.
8. Tämän artiklan mukaisesti tarjottavan tulkkauksen on oltava riittävän laadukasta, jotta sen avulla voidaan turvata menettelyn oikeudenmukaisuus erityisesti varmistamalla, että epäillyt tai syytetyt henkilöt tuntevat heitä vastaan vireillä olevan asian ja kykenevät käyttämään oikeuttaan puolustukseen.
3 artikla
Oikeus saada keskeiset asiakirjat käännetyiksi
1. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että epäillyille tai syytetyille henkilöille, jotka eivät ymmärrä kyseessä olevassa rikosoikeudellisessa menettelyssä käytettävää kieltä, toimitetaan kohtuullisessa ajassa kaikkien sellaisten asiakirjojen kirjallinen käännös, jotka ovat keskeisiä sen varmistamisen kannalta, että he kykenevät käyttämään oikeuttaan puolustukseen ja että menettelyn oikeudenmukaisuus turvataan.
2. Keskeisiin asiakirjoihin kuuluvat mahdolliset henkilön vapaudenmenetystä koskevat päätökset, syytteet ja tuomiot.
3. Toimivaltaisten viranomaisten on kussakin yksittäistapauksessa päätettävä, onko jokin muu asiakirja keskeinen. Epäillyt tai syytetyt henkilöt tai heidän oikeusavustajansa voivat esittää tätä koskevan perustellun pyynnön.
4. Keskeisten asiakirjojen sellaisia kohtia, jotka eivät ole merkityksellisiä sen kannalta, että epäillyt tai syytetyt henkilöt tuntevat heitä vastaan vireillä olevan asian, ei tarvitse kääntää.
5. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että epäillyillä tai syytetyillä henkilöillä on kansallisen lainsäädännön menettelyjen mukaisesti oikeus riitauttaa ratkaisu, jonka mukaan asiakirjojen tai niiden kohtien käännöksiä ei tarvita, ja, jos käännöksiä on tarjottu, mahdollisuus valittaa siitä, että käännösten laatu ei ole riittävä menettelyn oikeudenmukaisuuden turvaamiseksi.
6. Eurooppalaisen pidätysmääräyksen täytäntöönpanoa koskevien menettelyjen osalta täytäntöönpanojäsenvaltion on varmistettava, että sen toimivaltaiset viranomaiset toimittavat tällaisten menettelyjen kohteena olevalle henkilölle, joka ei ymmärrä kieltä, jolla eurooppalainen pidätysmääräys on laadittu tai jolle se on käännetty pidätysmääräyksen antaneen jäsenvaltion toimesta, kirjallisen käännöksen kyseisestä asiakirjasta.
7. Poikkeuksena 1, 2, 3 ja 6 kohdassa vahvistettuihin yleisiin sääntöihin kirjallisen käännöksen sijasta voidaan antaa suullinen käännös tai suullinen yhteenveto keskeisistä asiakirjoista edellyttäen, ettei tällainen suullinen käännös tai suullinen yhteenveto loukkaa menettelyn oikeudenmukaisuutta.
8. Tässä artiklassa tarkoitettujen asiakirjojen käännöstä koskevasta oikeudesta luopumiseen on sovellettava vaatimuksia siitä, että epäillyt tai syytetyt henkilöt ovat saaneet etukäteen oikeudellista neuvontaa tai että he ovat muuten täysin selvillä käännöstä koskevasta oikeudesta luopumisen seurauksista, sekä siitä, että luopuminen kyseisestä oikeudesta on yksiselitteistä ja vapaaehtoista.
9. Tämän artiklan mukaisesti tarjottavien käännösten on oltava riittävän laadukkaita, jotta niiden avulla voidaan turvata menettelyn oikeudenmukaisuus erityisesti varmistamalla, että epäillyt tai syytetyt henkilöt tuntevat heitä vastaan vireillä olevan asian ja kykenevät käyttämään oikeuttaan puolustukseen.
4 artikla
Tulkkaus- ja käännöskustannukset
Jäsenvaltioiden on riippumatta siitä, miten menettely päättyy, vastattava 2 ja 3 artiklan soveltamisesta aiheutuvista tulkkaus- ja käännöskustannuksista.
5 artikla
Tulkkauksen ja käännösten laatu
1. Jäsenvaltioiden on toteutettava konkreettisia toimenpiteitä sen varmistamiseksi, että tarjotun tulkkauksen ja toimitettujen käännösten laatu vastaa 2 artiklan 8 kohdassa ja 3 artiklan 9 kohdassa edellytettyä tasoa.
2. Tulkkauksen ja käännösten laadun ja tehokkaan saatavuuden edistämiseksi jäsenvaltioiden on pyrittävä perustamaan tarvittavan pätevyyden omaavien itsenäisten kääntäjien ja tulkkien rekisteri tai rekisterit. Kun tällainen rekisteri tai tällaiset rekisterit on perustettu, ne on tarvittaessa asetettava oikeusavustajien ja toimivaltaisten viranomaisten saataville.
3. Jäsenvaltioiden on varmistettava, että tulkkien ja kääntäjien edellytetään noudattavan tämän direktiivin mukaisesti tarjottavassa tulkkauksessa ja toimitettavissa käännöksissä luottamuksellisuutta.
6 artikla
Koulutus
Jäsenvaltioiden on pyydettävä tuomareiden, syyttäjien ja rikosoikeudellisissa menettelyissä mukana olevien oikeusalan työntekijöiden koulutuksesta vastaavia tahoja kiinnittämään erityistä huomiota tulkin välityksellä tapahtuvan viestinnän erityispiirteisiin tehokkaan viestinnän varmistamiseksi, sanotun kuitenkaan rajoittamatta tuomioistuinten riippumattomuutta ja eri tapoja, joilla oikeuslaitokset ovat järjestäytyneet unionissa.
7 artikla
Tietojen tallentaminen
Jäsenvaltioiden on varmistettava, että kun tutkinta- tai oikeusviranomainen on kuulustellut tai kuullut epäiltyä tai syytettyä henkilöä tulkin avustuksella 2 artiklan mukaisesti, kun keskeisten asiakirjojen suullinen käännös tai suullinen yhteenveto on annettu kyseisen viranomaisen läsnä ollessa 3 artiklan 7 kohdan mukaisesti tai kun henkilö on luopunut oikeudesta käännökseen 3 artiklan 8 kohdan mukaisesti, tiedot näistä tapahtumista tallennetaan kyseessä olevan jäsenvaltion lainsäädännön mukaisesti.
8 artikla
Suojan tason säilyttäminen
Tämän direktiivin säännösten ei ole katsottava rajoittavan ihmisoikeuksien ja perusvapauksien suojaamista koskevassa Euroopan ihmisoikeussopimuksessa, Euroopan unionin perusoikeuskirjassa, muissa asiaa koskevissa kansainvälisen oikeuden säännöksissä tai tätä direktiiviä korkeatasoisemman suojan tarjoavassa jäsenvaltion lainsäädännössä turvattuja oikeuksia tai menettelyllisiä takeita eikä poikkeavan niistä.
9 artikla
Saattaminen osaksi kansallista lainsäädäntöä
1. Jäsenvaltioiden on saatettava tämän direktiivin noudattamisen edellyttämät lait, asetukset ja hallinnolliset määräykset voimaan viimeistään 27 päivänä lokakuuta 2013.
2. Jäsenvaltioiden on toimitettava nämä säädökset kirjallisina komissiolle.
3. Näissä jäsenvaltioiden antamissa säädöksissä on viitattava tähän direktiiviin tai niihin on liitettävä tällainen viittaus, kun ne virallisesti julkaistaan. Jäsenvaltioiden on säädettävä siitä, miten viittaukset tehdään.
10 artikla
Kertomus
Komissio toimittaa viimeistään 27 päivänä lokakuuta 2014 Euroopan parlamentille ja neuvostolle kertomuksen, jossa arvioidaan, missä määrin jäsenvaltiot ovat toteuttaneet tämän direktiivin noudattamiseksi tarvittavat toimenpiteet, ja esitetään tarvittaessa uusia säädösehdotuksia.
11 artikla
Voimaantulo
Tämä direktiivi tulee voimaan kahdentenakymmenentenä päivänä sen jälkeen, kun se on julkaistu Euroopan unionin virallisessa lehdessä.
12 artikla
Osoitus
Tämä direktiivi on osoitettu kaikille jäsenvaltioille perussopimusten mukaisesti.
Tehty Strasbourgissa 20 päivänä lokakuuta 2010.